นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ทีฆนิกาโย

长部

ปาถิกวคฺคปาฬิ

波梨品

๑. ปาถิกสุตฺตํ

1. 跋提咖经

สุนกฺขตฺตวตฺถุ

善星事

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ วิหรติ อนุปิยํ นาม มลฺลานํ นิคโม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อนุปิยํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว อนุปิยายํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน ภคฺควโคตฺตสฺส ปริพฺพาชกสฺส อาราโม, เยน ภคฺควโคตฺโต ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ.

1. 如是我闻。一时，世尊住于末罗国，在末罗人一个名为阿奴毗耶的市镇。尔时，世尊于上午时分，着衣持钵，进入阿奴毗耶乞食。尔时，世尊心生此念：“于阿奴毗耶乞食尚为时过早。我何不去巴伽瓦族游方僧之园，往见巴伽瓦族游方僧？”

๒. อถ โข ภควา เยน ภคฺควโคตฺตสฺส ปริพฺพาชกสฺส อาราโม, เยน ภคฺควโคตฺโต ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ. อถ โข ภคฺควโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตุ โข, ภนฺเต, ภควา. สฺวาคตํ, ภนฺเต, ภควโต. จิรสฺสํ โข, ภนฺเต, ภควา อิมํ ปริยายมกาสิ ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีทตุ, ภนฺเต, ภควา, อิทมาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. ภคฺควโคตฺโตปิ โข ปริพฺพาชโก อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภคฺควโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ [Pg.2] ปุริมตรานิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ปจฺจกฺขาโต ทานิ มยา, ภคฺคว, ภควา. น ทานาหํ ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหรามี’ติ. กจฺเจตํ, ภนฺเต, ตเถว, ยถา สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต อวจา’’ติ? ‘‘ตเถว โข เอตํ, ภคฺคว, ยถา สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต อวจ’’.

2. 尔时，世尊前往巴伽瓦族游方僧之园，往见巴伽瓦族游方僧。尔时，巴伽瓦族游方僧对世尊说：“世尊，请来！欢迎世尊！世尊，您真是许久才得此机缘前来此处。世尊，请坐，此座已备好。”世尊便在备好的座位上坐下。巴伽瓦族游方僧也取一低座，坐于一旁。坐于一旁的巴伽瓦族游方僧对世尊说：“世尊，前些时日，离车子善星前来我处，对我说道：‘巴伽瓦，我如今已舍弃世尊，我不再依止世尊而住。’世尊，离车子善星所说的，可是实情？”“巴伽瓦，确实如离车子善星所说。”

๓. ปุริมานิ, ภคฺคว, ทิวสานิ ปุริมตรานิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘ปจฺจกฺขามิ ทานาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ. น ทานาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามี’ติ. ‘เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘อปิ นุ ตาหํ, สุนกฺขตฺต, เอวํ อวจํ, เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘ตฺวํ วา ปน มํ เอวํ อวจ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘อิติ กิร, สุนกฺขตฺต, เนวาหํ ตํ วทามิ – เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหีติ. นปิ กิร มํ ตฺวํ วเทสิ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามีติ. เอวํ สนฺเต, โมฆปุริส, โก สนฺโต กํ ปจฺจาจิกฺขสิ? ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธ’นฺติ.

3. 巴伽瓦，往昔之日，离车子善星(Sunakkhatto Licchaviputto)前来我处；前来后，向我行礼，坐于一旁。巴伽瓦，坐于一旁的离车子善星对我说：“世尊，我现在舍弃世尊。世尊，我现在不再依世尊而住。”巴伽瓦，如此说后，我对离车子善星说：“善星，我曾这样对你说过吗：‘来，善星，依我而住’？”“没有，世尊。”“或者你曾这样对我说过吗：‘世尊，我将依世尊而住’？”“没有，世尊。”“善星，如此一来，我既没有对你说：‘来，善星，依我而住’，你也没有对我说：‘世尊，我将依世尊而住’。既然如此，愚人，你以什么身份舍弃谁呢？看啊，愚人，你这过失是何等之大！”

๔. ‘น หิ ปน เม, ภนฺเต, ภควา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรตี’ติ. ‘อปิ นุ ตาหํ, สุนกฺขตฺต, เอวํ อวจํ – เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหิ, อหํ เต อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสามี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘ตฺวํ วา ปน มํ เอวํ อวจ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามิ, ภควา เม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสตี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘อิติ กิร, สุนกฺขตฺต, เนวาหํ ตํ วทามิ – เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหิ, อหํ เต อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสามี’ติ; นปิ กิร มํ ตฺวํ วเทสิ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามิ, ภควา เม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสตี’ติ. เอวํ สนฺเต, โมฆปุริส, โก สนฺโต กํ ปจฺจาจิกฺขสิ? ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, กเต วา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริเย อกเต วา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา [Pg.3] อิทฺธิปาฏิหาริเย ยสฺสตฺถาย มยา ธมฺโม เทสิโต โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ? ‘กเต วา, ภนฺเต, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริเย อกเต วา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริเย ยสฺสตฺถาย ภควตา ธมฺโม เทสิโต โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ. ‘อิติ กิร, สุนกฺขตฺต, กเต วา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริเย, อกเต วา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริเย, ยสฺสตฺถาย มยา ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย. ตตฺร, สุนกฺขตฺต, กึ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กตํ กริสฺสติ? ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธ’นฺติ.

4. “尊者，世尊实未为我示现上人法之神通神变。”“善星(Sunakkhatta)，我可曾对你如是说：‘来，善星，你依我而住，我将为你示现上人法之神通神变’？”“不曾，尊者。”“或者你可曾对我如是说：‘尊者，我将依世尊而住，世尊将为我示现上人法之神通神变’？”“不曾，尊者。”“如是，善星，我未曾对你说：‘来，善星，你依我而住，我将为你示现上人法之神通神变’，你也未曾对我说：‘尊者，我将依世尊而住，世尊将为我示现上人法之神通神变’。既然如此，愚人，你是什么人，又舍弃了什么人呢？善星，你意下如何？无论示现或不示现上人法之神通神变，我为灭苦所说之法，是否能引导行此法者正确地导向苦的灭尽？”“尊者，无论示现或不示现上人法之神通神变，世尊为灭苦所说之法，都能引导行此法者正确地导向苦的灭尽。”“确实如此，善星，无论示现或不示现上人法之神通神变，我为灭苦所说之法，都能引导行此法者正确地导向苦的灭尽。既然如此，善星，示现上人法之神通神变又有何用呢？看啊，愚人，你犯下的过失是何等之大！”

๕. ‘น หิ ปน เม, ภนฺเต, ภควา อคฺคญฺญํ ปญฺญเปตี’ติ ? ‘อปิ นุ ตาหํ, สุนกฺขตฺต, เอวํ อวจํ – เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหิ, อหํ เต อคฺคญฺญํ ปญฺญเปสฺสามี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘ตฺวํ วา ปน มํ เอวํ อวจ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามิ, ภควา เม อคฺคญฺญํ ปญฺญเปสฺสตี’ติ? ‘โน เหตํ, ภนฺเต’. ‘อิติ กิร, สุนกฺขตฺต, เนวาหํ ตํ วทามิ – เอหิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, มมํ อุทฺทิสฺส วิหราหิ, อหํ เต อคฺคญฺญํ ปญฺญเปสฺสามีติ. นปิ กิร มํ ตฺวํ วเทสิ – อหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส วิหริสฺสามิ, ภควา เม อคฺคญฺญํ ปญฺญเปสฺสตี’ติ. เอวํ สนฺเต, โมฆปุริส, โก สนฺโต กํ ปจฺจาจิกฺขสิ? ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ปญฺญตฺเต วา อคฺคญฺเญ, อปญฺญตฺเต วา อคฺคญฺเญ, ยสฺสตฺถาย มยา ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ? ‘ปญฺญตฺเต วา, ภนฺเต, อคฺคญฺเญ, อปญฺญตฺเต วา อคฺคญฺเญ, ยสฺสตฺถาย ภควตา ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ. ‘อิติ กิร, สุนกฺขตฺต, ปญฺญตฺเต วา อคฺคญฺเญ, อปญฺญตฺเต วา อคฺคญฺเญ, ยสฺสตฺถาย มยา ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย. ตตฺร, สุนกฺขตฺต, กึ อคฺคญฺญํ ปญฺญตฺตํ กริสฺสติ? ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธํ’.

5. “尊者，世尊并未为我宣说本初法。”“善星(Sunakkhatta)，我可曾对你这么说：‘来，善星，你依止我而住，我将为你宣说本初法’？”“不曾，尊者。”“那么，你可曾对我这么说：‘尊者，我将依止世尊而住，世尊将为我宣说本初法’？”“不曾，尊者。”“善星，既然我未曾对你说：‘来，善星，你依止我而住，我将为你宣说本初法’，而你也未曾对我说：‘尊者，我将依止世尊而住，世尊将为我宣说本初法’，既然如此，愚人，你是谁，又在舍弃谁呢？善星，你意下如何？无论宣说了本初法，或未宣说本初法，我为灭苦而说的法，是否能引导实行者完全导向苦的灭尽呢？”“尊者，无论宣说了本初法，或未宣说本初法，世尊为灭苦而说的法，确实能引导实行者完全导向苦的灭尽。”“善星，既然如此，无论宣说了本初法，或未宣说本初法，我为灭苦而说的法，都能引导实行者完全导向苦的灭尽。那么，善星，宣说本初法又能如何呢？看，愚人，你的过错是何其大！”

๖. ‘อเนกปริยาเยน โข เต, สุนกฺขตฺต, มม วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม – อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต [Pg.4] โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควาติ. อิติ โข เต, สุนกฺขตฺต, อเนกปริยาเยน มม วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม.

6. “善星(Sunakkhatta)，你确实曾在跋耆村(Vajjigāme)以多种方式称颂我的功德：‘彼世尊是阿罗汉、正等正觉、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。’善星，你确实曾以多种方式在跋耆村如此称颂我的功德。”

‘อเนกปริยาเยน โข เต, สุนกฺขตฺต, ธมฺมสฺส วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม – สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหีติ. อิติ โข เต, สุนกฺขตฺต, อเนกปริยาเยน ธมฺมสฺส วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม.

“善星，你确曾在跋耆村(Vajjigāme)以种种方式赞叹法：‘世尊所善说的法，是现见的、无时的、来见的、导向的、智者们各别亲证的。’善星，你确曾如此在跋耆村以种种方式赞叹法。”

‘อเนกปริยาเยน โข เต, สุนกฺขตฺต, สงฺฆสฺส วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม – สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา, เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ, อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ. อิติ โข เต, สุนกฺขตฺต, อเนกปริยาเยน สงฺฆสฺส วณฺโณ ภาสิโต วชฺชิคาเม.

“善星，你确曾在跋耆村以种种方式赞叹僧伽：‘世尊的声闻僧伽是善行道者，世尊的声闻僧伽是直行道者，世尊的声闻僧伽是如理行道者，世尊的声闻僧伽是和敬行道者，即四双八辈个人，此乃世尊的声闻僧伽，是应供者、应款待者、应布施者、应合掌者，是世间无上的福田。’善星，你确曾如此在跋耆村以种种方式赞叹僧伽。”

‘อาโรจยามิ โข เต, สุนกฺขตฺต, ปฏิเวทยามิ โข เต, สุนกฺขตฺต. ภวิสฺสนฺติ โข เต, สุนกฺขตฺต, วตฺตาโร, โน วิสหิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต สมเณ โคตเม พฺรหฺมจริยํ จริตุํ, โส อวิสหนฺโต สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺโตติ. อิติ โข เต, สุนกฺขตฺต, ภวิสฺสนฺติ วตฺตาโร’ติ.

“善星，我告诉你；善星，我让你知晓。善星，将来会有指责你的人，他们会说：‘离车子(Licchaviputto)善星，不能于沙门乔达摩处行梵行，他因不能胜任，舍弃学处而还俗了。’善星，他们将会如此指责你。”

เอวํ ปิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มยา วุจฺจมาโน อปกฺกเมว อิมสฺมา ธมฺมวินยา, ยถา ตํ อาปายิโก เนรยิโก.

“巴伽瓦，离车子善星虽被我如此告诫，却还是离开了此法与律，犹如那应堕恶趣、应堕地狱者一般。”

โกรกฺขตฺติยวตฺถุ

果拉刹帝利的故事

๗. ‘‘เอกมิทาหํ, ภคฺคว, สมยํ ถูลูสุ วิหรามิ อุตฺตรกา นาม ถูลูนํ นิคโม. อถ ขฺวาหํ, ภคฺคว, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สุนกฺขตฺเตน ลิจฺฉวิปุตฺเตน ปจฺฉาสมเณน อุตฺตรกํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. เตน โข ปน สมเยน อเจโล โกรกฺขตฺติโย กุกฺกุรวติโก จตุกฺกุณฺฑิโก ฉมานิกิณฺณํ ภกฺขสํ มุเขเนว ขาทติ, มุเขเนว ภุญฺชติ. อทฺทสา โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ กุกฺกุรวติกํ [Pg.5] จตุกฺกุณฺฑิกํ ฉมานิกิณฺณํ ภกฺขสํ มุเขเนว ขาทนฺตํ มุเขเนว ภุญฺชนฺตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘สาธุรูโป วต, โภ, อยํ สมโณ จตุกฺกุณฺฑิโก ฉมานิกิณฺณํ ภกฺขสํ มุเขเนว ขาทติ, มุเขเนว ภุญฺชตี’ติ.

7. 巴伽瓦，一时，我住在图卢人(Thūlū)一个名为郁多罗迦(Uttarakā)的市镇。于是，巴伽瓦，我于上午时分，穿好下衣，取了衣钵，与作为随行沙门的离车王子善星(Sunakkhatta Licchaviputta)一同进入郁多罗迦乞食。当时，有一位裸行者果拉刹帝利(Korakkhattiya)，他行狗行(kukkuravatika)，以四肢爬行(catukkuṇḍika)，仅用嘴啃食、受用置于地上的食物。巴伽瓦，离车王子善星看见那位裸行者果拉刹帝利行狗行、以四肢爬行，仅用嘴啃食、受用着置于地上的食物。看见之后，他心生此念：“啊，这位沙门真是贤善啊！他以四肢爬行，仅用嘴啃食、受用置于地上的食物。”

‘‘อถ ขฺวาหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตสฺส ลิจฺฉวิปุตฺตสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ตฺวมฺปิ นาม, โมฆปุริส, สมโณ สกฺยปุตฺติโย ปฏิชานิสฺสสี’ติ! ‘กึ ปน มํ, ภนฺเต, ภควา เอวมาห – ‘ตฺวมฺปิ นาม, โมฆปุริส, สมโณ สกฺยปุตฺติโย ปฏิชานิสฺสสี’ติ? ‘นนุ เต, สุนกฺขตฺต, อิมํ อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ กุกฺกุรวติกํ จตุกฺกุณฺฑิกํ ฉมานิกิณฺณํ ภกฺขสํ มุเขเนว ขาทนฺตํ มุเขเนว ภุญฺชนฺตํ ทิสฺวาน เอตทโหสิ – สาธุรูโป วต, โภ, อยํ สมโณ จตุกฺกุณฺฑิโก ฉมานิกิณฺณํ ภกฺขสํ มุเขเนว ขาทติ, มุเขเนว ภุญฺชตี’ติ? ‘เอวํ, ภนฺเต. กึ ปน, ภนฺเต, ภควา อรหตฺตสฺส มจฺฉรายตี’ติ? ‘น โข อหํ, โมฆปุริส, อรหตฺตสฺส มจฺฉรายามิ. อปิ จ, ตุยฺเหเวตํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ, ตํ ปชห. มา เต อโหสิ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. ยํ โข ปเนตํ, สุนกฺขตฺต, มญฺญสิ อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ – สาธุรูโป อยํ สมโณติ. โส สตฺตมํ ทิวสํ อลสเกน กาลงฺกริสฺสติ. กาลงฺกโต จ กาลกญฺจิกา นาม อสุรา สพฺพนิหีโน อสุรกาโย, ตตฺร อุปปชฺชิสฺสติ. กาลงฺกตญฺจ นํ พีรณตฺถมฺพเก สุสาเน ฉฑฺเฑสฺสนฺติ. อากงฺขมาโน จ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺเฉยฺยาสิ – ชานาสิ, อาวุโส โกรกฺขตฺติย, อตฺตโน คตินฺติ? ฐานํ โข ปเนตํ, สุนกฺขตฺต, วิชฺชติ ยํ เต อเจโล โกรกฺขตฺติโย พฺยากริสฺสติ – ชานามิ, อาวุโส สุนกฺขตฺต, อตฺตโน คตึ; กาลกญฺจิกา นาม อสุรา สพฺพนิหีโน อสุรกาโย, ตตฺรามฺหิ อุปปนฺโนติ.

“巴伽瓦(Bhaggava)，那时我以他心智了知离车子善星(Sunakkhatta)心中的思惟，便对离车子善星说：‘你这无用之人，竟然自称是释迦子沙门！’‘尊者，世尊为何对我这样说：“你这无用之人，竟然自称是释迦子沙门！”？’‘善星，难道你不是看见那个裸体行者果拉刹帝利(Korakkhattiya)奉行狗戒、四肢着地、只用嘴啃食、只用嘴受用地上散落的食物时，心想：“诸位，这位沙门真是贤善啊！他四肢着地，只用嘴啃食、只用嘴受用地上散落的食物。”吗？’‘是的，尊者。但世尊难道是对阿罗汉果位有所悭吝吗？’‘无用之人，我并非对阿罗汉果位有所悭吝。而是你自己生起了这种恶见，应当舍弃它，以免它长久地给你带来不利与痛苦。善星，你以为那裸体行者果拉刹帝利是位贤善的沙门，他将在第七天因消化不良病而死。死后将投生到名叫黑甘肢咖(Kālakañcikā)的阿修罗中，那是最低劣的阿修罗身。他死后，人们会把他丢弃在毗罗那草丛间的坟场里。善星，你如果愿意，可以去问那个裸体行者果拉刹帝利：“贤友果拉刹帝利，你知道自己的去处吗？”善星，此事是可能发生的，那个裸体行者果拉刹帝利会向你解说：“贤友善星，我知道自己的去处；我已投生在名为黑甘肢咖的阿修罗中，那是最低劣的阿修罗身。”’”

‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยน อเจโล โกรกฺขตฺติโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ เอตทโวจ [Pg.6] – ‘พฺยากโต โขสิ, อาวุโส โกรกฺขตฺติย, สมเณน โคตเมน – อเจโล โกรกฺขตฺติโย สตฺตมํ ทิวสํ อลสเกน กาลงฺกริสฺสติ. กาลงฺกโต จ กาลกญฺจิกา นาม อสุรา สพฺพนิหีโน อสุรกาโย, ตตฺร อุปปชฺชิสฺสติ. กาลงฺกตญฺจ นํ พีรณตฺถมฺพเก สุสาเน ฉฑฺเฑสฺสนฺตี’ติ. เยน ตฺวํ, อาวุโส โกรกฺขตฺติย, มตฺตํ มตฺตญฺจ ภตฺตํ ภุญฺเชยฺยาสิ, มตฺตํ มตฺตญฺจ ปานียํ ปิเวยฺยาสิ. ยถา สมณสฺส โคตมสฺส มิจฺฉา อสฺส วจน’นฺติ.

“巴伽瓦，其时，离车子善星(Sunakkhatta)前往裸行者果拉刹帝利(Korakkhattiya)之处，对他说道：‘贤友果拉刹帝利，你已被沙门乔达摩授记：“裸行者果拉刹帝利将于第七日因消化不良症而死。死后将投生于名为黑甘肢咖(Kālakañcikā)的阿修罗中，那是最低劣的阿修罗身。他死后，人们会把他丢弃在毗罗那草冢(Bīraṇatthambaka)中。”因此，贤友果拉刹帝利，你应当适量地吃食物，适量地喝水，以使沙门乔达摩之言成为虚假。’”

๘. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เอกทฺวีหิกาย สตฺตรตฺตินฺทิวานิ คเณสิ, ยถา ตํ ตถาคตสฺส อสทฺทหมาโน. อถ โข, ภคฺคว, อเจโล โกรกฺขตฺติโย สตฺตมํ ทิวสํ อลสเกน กาลมกาสิ. กาลงฺกโต จ กาลกญฺจิกา นาม อสุรา สพฺพนิหีโน อสุรกาโย, ตตฺร อุปปชฺชิ. กาลงฺกตญฺจ นํ พีรณตฺถมฺพเก สุสาเน ฉฑฺเฑสุํ.

8. “巴伽瓦，其时，离车子善星因不信如来之言，便一日、二日地计算着七个昼夜。巴伽瓦，裸行者果拉刹帝利果真在第七日因消化不良症而死。死后，他投生于名为黑甘肢咖的阿修罗中，那是最低劣的阿修罗身。他死后，人们把他丢弃在毗罗那草冢中。”

๙. ‘‘อสฺโสสิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต – ‘อเจโล กิร โกรกฺขตฺติโย อลสเกน กาลงฺกโต พีรณตฺถมฺพเก สุสาเน ฉฑฺฑิโต’ติ. อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยน พีรณตฺถมฺพกํ สุสานํ, เยน อเจโล โกรกฺขตฺติโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ ติกฺขตฺตุํ ปาณินา อาโกเฏสิ – ‘ชานาสิ, อาวุโส โกรกฺขตฺติย, อตฺตโน คติ’นฺติ? อถ โข, ภคฺคว, อเจโล โกรกฺขตฺติโย ปาณินา ปิฏฺฐึ ปริปุญฺฉนฺโต วุฏฺฐาสิ. ‘ชานามิ, อาวุโส สุนกฺขตฺต, อตฺตโน คตึ. กาลกญฺจิกา นาม อสุรา สพฺพนิหีโน อสุรกาโย, ตตฺรามฺหิ อุปปนฺโน’ติ วตฺวา ตตฺเถว อุตฺตาโน ปปติ.

9. “巴伽瓦，离车子善星听闻：‘据说裸行者果拉刹帝利因消化不良症而死，被丢弃在毗罗那草冢中。’于是，巴伽瓦，离车子善星前往毗罗那草冢，去到裸行者果拉刹帝利之处，走近后用手敲打其身三次，问道：‘贤友果拉刹帝利，你知道自己的去处吗？’巴伽瓦，其时，裸行者果拉刹帝利用手擦拭着背部起身说道：‘贤友善星，我知道自己的去处。我已投生于名为黑甘肢咖的阿修罗中，那是最低劣的阿修罗身。’说完，他就在原地仰面倒下。”

๑๐. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยเถว เต อหํ อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ อารพฺภ พฺยากาสึ, ตเถว ตํ วิปากํ, อญฺญถา วา’ติ? ‘ยเถว เม, ภนฺเต, ภควา อเจลํ โกรกฺขตฺติยํ อารพฺภ พฺยากาสิ, ตเถว ตํ วิปากํ, โน อญฺญถา’ติ. ‘ตํ [Pg.7] กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยทิ เอวํ สนฺเต กตํ วา โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อกตํ วาติ? ‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต กตํ โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ, โน อกต’นฺติ. ‘เอวมฺปิ โข มํ ตฺวํ, โมฆปุริส, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรนฺตํ เอวํ วเทสิ – น หิ ปน เม, ภนฺเต, ภควา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรตีติ. ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธ’นฺติ. ‘‘เอวมฺปิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มยา วุจฺจมาโน อปกฺกเมว อิมสฺมา ธมฺมวินยา, ยถา ตํ อาปายิโก เนรยิโก.

10. 巴伽瓦，那时，离车子善星（Sunakkhatto）来到我这里；前来向我行礼后，便坐在一旁。巴伽瓦，我对坐在一旁的离车子善星说了这番话：“善星，你认为如何？我先前针对裸行者果拉刹帝利（Korakkhattiya）所作的记说，其果报是那样，还是有所不同？”“尊者，诚如世尊先前针对裸行者果拉刹帝利所作的记说，其果报就是那样，并无不同。”“善星，你认为如何？若是这样，超越人法的神通神变算是已行，还是未行？”“尊者，确实，若是这样，超越人法的神通神变算是已行，而非未行。”“你这愚人！我行了超越人法的神通神变，你却这样说：‘尊者，世尊并未为我行超越人法的神通神变。’愚人，看你这过失有多大！”巴伽瓦，即使我这样说，离车子善星还是从这法与律中离去，就像那应堕恶趣、地狱者一样。

อเจลกฬารมฏฺฏกวตฺถุ

裸行者迦拉罗摩吒迦事

๑๑. ‘‘เอกมิทาหํ, ภคฺคว, สมยํ เวสาลิยํ วิหรามิ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน อเจโล กฬารมฏฺฏโก เวสาลิยํ ปฏิวสติ ลาภคฺคปฺปตฺโต เจว ยสคฺคปฺปตฺโต จ วชฺชิคาเม. ตสฺส สตฺตวตปทานิ สมตฺตานิ สมาทินฺนานิ โหนฺติ – ‘ยาวชีวํ อเจลโก อสฺสํ, น วตฺถํ ปริทเหยฺยํ, ยาวชีวํ พฺรหฺมจารี อสฺสํ, น เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสเวยฺยํ, ยาวชีวํ สุรามํเสเนว ยาเปยฺยํ, น โอทนกุมฺมาสํ ภุญฺเชยฺยํ. ปุรตฺถิเมน เวสาลึ อุเทนํ นาม เจติยํ, ตํ นาติกฺกเมยฺยํ, ทกฺขิเณน เวสาลึ โคตมกํ นาม เจติยํ, ตํ นาติกฺกเมยฺยํ, ปจฺฉิเมน เวสาลึ สตฺตมฺพํ นาม เจติยํ, ตํ นาติกฺกเมยฺยํ, อุตฺตเรน เวสาลึ พหุปุตฺตํ นาม เจติยํ ตํ นาติกฺกเมยฺย’นฺติ. โส อิเมสํ สตฺตนฺนํ วตปทานํ สมาทานเหตุ ลาภคฺคปฺปตฺโต เจว ยสคฺคปฺปตฺโต จ วชฺชิคาเม.

11. 巴伽瓦，一时，我住于毗舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。当时，有一位名叫迦罗罗摩昼(Kaḷāramaṭṭaka)的裸行者住在毗舍离，在跋耆村(Vajjigāma)获得了极大的利养和众多随从。他受持了七种誓愿：“终生为裸行者，不着衣物；终生修梵行，不行淫法；终生唯以酒肉维生，不食米饭与麦粥；不越过毗舍离东方的优提那(Udena)支提；不越过毗舍离南方的乔达摩咖(Gotamaka)支提；不越过毗舍离西方的七芒果(Sattamba)支提；不越过毗舍离北方的多子(Bahuputta)支提。”由于受持此七种誓愿，他在跋耆村获得了极大的利养和众多随从。

๑๒. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยน อเจโล กฬารมฏฺฏโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ กฬารมฏฺฏกํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺส อเจโล กฬารมฏฺฏโก ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น สมฺปายาสิ. อสมฺปายนฺโต โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสิ. อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตสฺส ลิจฺฉวิปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘สาธุรูปํ วต โภ อรหนฺตํ สมณํ อาสาทิมฺหเส. มา วต โน อโหสิ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’ติ.

12. 巴伽瓦，那时，离车子善星(Sunakkhatta licchaviputto)前往裸行者迦罗罗摩昼之处。抵达后，他向裸行者迦罗罗摩昼提问。裸行者迦罗罗摩昼被问后，无法解答。因无法解答，他便显露出愤怒、嗔恚与不悦。巴伽瓦，那时，离车子善星心想：“啊，我们竟冒犯了一位贤善的阿罗汉沙门！但愿此事不会为我们长久地带来无益与痛苦。”

๑๓. ‘‘อถ [Pg.8] โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ตฺวมฺปิ นาม, โมฆปุริส, สมโณ สกฺยปุตฺติโย ปฏิชานิสฺสสี’ติ! ‘กึ ปน มํ, ภนฺเต, ภควา เอวมาห – ตฺวมฺปิ นาม, โมฆปุริส, สมโณ สกฺยปุตฺติโย ปฏิชานิสฺสสี’ติ? ‘นนุ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, อเจลํ กฬารมฏฺฏกํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺส เต อเจโล กฬารมฏฺฏโก ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น สมฺปายาสิ. อสมฺปายนฺโต โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสิ. ตสฺส เต เอตทโหสิ – ‘‘สาธุรูปํ วต, โภ, อรหนฺตํ สมณํ อาสาทิมฺหเส. มา วต โน อโหสิ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’ติ. ‘เอวํ, ภนฺเต. กึ ปน, ภนฺเต, ภควา อรหตฺตสฺส มจฺฉรายตี’ติ? ‘น โข อหํ, โมฆปุริส, อรหตฺตสฺส มจฺฉรายามิ, อปิ จ ตุยฺเหเวตํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ, ตํ ปชห. มา เต อโหสิ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. ยํ โข ปเนตํ, สุนกฺขตฺต, มญฺญสิ อเจลํ กฬารมฏฺฏกํ – สาธุรูโป อยํ สมโณติ, โส นจิรสฺเสว ปริหิโต สานุจาริโก วิจรนฺโต โอทนกุมฺมาสํ ภุญฺชมาโน สพฺพาเนว เวสาลิยานิ เจติยานิ สมติกฺกมิตฺวา ยสา นิหีโน กาลํ กริสฺสตี’ติ.

13. “巴伽瓦，那时，离车子善星(Sunakkhatta Licchaviputta)来到我这里；来到后，向我礼敬，然后坐于一旁。巴伽瓦，当离车子善星坐于一旁时，我对他说了这番话：‘你这无用之人，竟还自称是释迦子沙门！’‘尊者，世尊为何对我这样说——“你这无用之人，竟还自称是释迦子沙门”？’‘善星，你不是曾去见裸行者迦罗罗摩吒迦(Kaḷāramaṭṭaka)，向他提问吗？当你提问时，那裸行者迦罗罗摩吒迦无法解答。因无法解答，他便显露出愤怒、憎恨与不满。那时你心想：“啊，我们真是冒犯了这位贤善的阿罗汉沙门！愿这不会长久地给我们带来不利与痛苦！”’‘是的，尊者。但尊者，世尊是对阿罗汉果有所吝惜吗？’‘无用之人，我并非对阿罗汉果吝惜，而是你自己生起了这邪恶的见解，你应当舍弃它。不要让它长久地给你带来不利和痛苦。善星，你认为那裸行者迦罗罗摩吒迦是“一位贤善的沙门”，但他不久就会穿着衣服，带着妻子四处游荡，吃着米饭和麦粥，越过毗舍离(Vesālī)所有的支提，声名败坏后死去。’”

‘‘‘อถ โข, ภคฺคว, อเจโล กฬารมฏฺฏโก นจิรสฺเสว ปริหิโต สานุจาริโก วิจรนฺโต โอทนกุมฺมาสํ ภุญฺชมาโน สพฺพาเนว เวสาลิยานิ เจติยานิ สมติกฺกมิตฺวา ยสา นิหีโน กาลมกาสิ.

“于是，巴伽瓦，那裸行者迦罗罗摩吒迦不久之后就穿着衣服，带着妻子四处游荡，吃着米饭和麦粥，越过毗舍离所有的支提，声名败坏后死去了。”

๑๔. ‘‘อสฺโสสิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต – ‘อเจโล กิร กฬารมฏฺฏโก ปริหิโต สานุจาริโก วิจรนฺโต โอทนกุมฺมาสํ ภุญฺชมาโน สพฺพาเนว เวสาลิยานิ เจติยานิ สมติกฺกมิตฺวา ยสา นิหีโน กาลงฺกโต’ติ. อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยเถว เต อหํ อเจลํ กฬารมฏฺฏกํ อารพฺภ พฺยากาสึ, ตเถว ตํ วิปากํ, อญฺญถา วา’ติ? ‘ยเถว เม, ภนฺเต, ภควา อเจลํ กฬารมฏฺฏกํ อารพฺภ พฺยากาสิ, ตเถว ตํ วิปากํ, โน [Pg.9] อญฺญถา’ติ. ‘ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยทิ เอวํ สนฺเต กตํ วา โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ อกตํ วา’ติ? ‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต กตํ โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ, โน อกต’นฺติ. ‘เอวมฺปิ โข มํ ตฺวํ, โมฆปุริส, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรนฺตํ เอวํ วเทสิ – น หิ ปน เม, ภนฺเต, ภควา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรตี’’ติ. ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธ’นฺติ. ‘‘เอว’มฺปิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มยา วุจฺจมาโน อปกฺกเมว อิมสฺมา ธมฺมวินยา, ยถา ตํ อาปายิโก เนรยิโก.

14. 巴伽瓦，离车子善宿(Sunakkhatta Licchaviputto)听闻：“据说，裸行者迦罗摩昼(Kaḷāramaṭṭako)已穿上衣服，与妻子一同游行，吃着米饭和麦饭，经过毗舍离(Vesālī)所有的庙祠后，声名扫地而死。”于是，巴伽瓦，离车子善宿来到我这里；来后，对我行礼，然后坐于一旁。巴伽瓦，我对坐于一旁的离车子善宿说了这番话：“善宿，你认为如何？我先前就裸行者迦罗摩昼所作的记说，其结果是如我所说，还是有所不同？”“尊者，诚如世尊先前就裸行者迦罗摩昼所作的记说，其结果正是那样，并无不同。”“善宿，你认为如何？倘若如此，那么超越凡人之法的神通神变是已展现，还是未展现呢？”“尊者，确实，倘若如此，那么超越凡人之法的神通神变是已展现，而非未展现。”“你这愚人！我展现了超越凡人之法的神通神变，你却这样说：‘尊者，世尊并未为我展现超越凡人之法的神通神变。’愚人，看你犯了多大的过错！”巴伽瓦，离车子善宿虽经我如此告诫，却还是离开了此法与律，如同那应堕恶趣、应堕地狱之人。

อเจลปาถิกปุตฺตวตฺถุ

裸行者跋提咖子事

๑๕. ‘‘เอกมิทาหํ, ภคฺคว, สมยํ ตตฺเถว เวสาลิยํ วิหรามิ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน อเจโล ปาถิกปุตฺโต เวสาลิยํ ปฏิวสติ ลาภคฺคปฺปตฺโต เจว ยสคฺคปฺปตฺโต จ วชฺชิคาเม. โส เวสาลิยํ ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘สมโณปิ โคตโม ญาณวาโท, อหมฺปิ ญาณวาโท. ญาณวาโท โข ปน ญาณวาเทน อรหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตุํ. สมโณ โคตโม อุปฑฺฒปถํ อาคจฺเฉยฺย, อหมฺปิ อุปฑฺฒปถํ คจฺเฉยฺยํ. เต ตตฺถ อุโภปิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กเรยฺยาม. เอกํ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ทฺวาหํ กริสฺสามิ. ทฺเว เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, จตฺตาราหํ กริสฺสามิ. จตฺตาริ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, อฏฺฐาหํ กริสฺสามิ. อิติ ยาวตกํ ยาวตกํ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามี’ติ.

15. 巴伽瓦，有一次，我就住在毗舍离大林中的重阁讲堂。当时，裸体外道跋提咖子住在毗舍离的跋耆村，获得了至高的利养与名声。他在毗舍离的集会上这样宣称：“沙门乔达摩是有智论者，我也是有智论者。有智论者理应展现超越人法的神通奇迹。沙门乔达摩可来一半路程，我亦可去一半路程。我们两人就在那里共同展现超越人法的神通奇迹。倘若沙门乔达摩展现一个超越人法的神通奇迹，我将展现两个；倘若沙门乔达摩展现两个超越人法的神通奇迹，我将展现四个；倘若沙门乔达摩展现四个超越人法的神通奇迹，我将展现八个。如是，沙门乔达摩展现多少超越人法的神通奇迹，我将展现其双倍。”

๑๖. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อเจโล, ภนฺเต, ปาถิกปุตฺโต เวสาลิยํ ปฏิวสติ ลาภคฺคปฺปตฺโต เจว ยสคฺคปฺปตฺโต จ วชฺชิคาเม. โส เวสาลิยํ ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – สมโณปิ โคตโม [Pg.10] ญาณวาโท, อหมฺปิ ญาณวาโท. ญาณวาโท โข ปน ญาณวาเทน อรหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตุํ. สมโณ โคตโม อุปฑฺฒปถํ อาคจฺเฉยฺย, อหมฺปิ อุปฑฺฒปถํ คจฺเฉยฺยํ. เต ตตฺถ อุโภปิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กเรยฺยาม. เอกํ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ทฺวาหํ กริสฺสามิ. ทฺเว เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, จตฺตาราหํ กริสฺสามิ. จตฺตาริ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, อฏฺฐาหํ กริสฺสามิ. อิติ ยาวตกํ ยาวตกํ สมโณ โคตโม อุตฺตริ มนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามี’’ติ.

16. 巴伽瓦，当时，离车子善星(Sunakkhatta Licchaviputta)来到我这里，向我行礼后，坐于一旁。巴伽瓦，坐于一旁的离车子善星对我这么说：“尊者，无衣者跋提咖子住在毗舍离(Vesālī)，在跋耆村获得了顶级的利养与名声。他在毗舍离的会众中说这样的话：‘沙门乔达摩宣称有智，我也宣称有智。宣称有智者理应向宣称有智者展现超越凡人法的神通神变。沙门乔达摩可以走一半路，我也可以走一半路，我们在那里，两人都将展现超越凡人法的神通神变。如果沙门乔达摩展现一个超越凡人法的神通神变，我将展现两个；如果他展现两个，我将展现四个；如果他展现四个，我将展现八个。如此，沙门乔达摩展现多少超越凡人法的神通神变，我将展现其双倍、再双倍的神通神变。’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘อภพฺโพ โข, สุนกฺขตฺต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

巴伽瓦，他这么说后，我便对离车子善星说：“善星，无衣者跋提咖子若不舍弃那言说、不舍弃那心念、不放弃那邪见，就不可能来到我的面前。倘若他有这样的想法：‘我要不舍弃那言说、不舍弃那心念、不放弃那邪见，去到沙门乔达摩的面前’，那么他的头颅就会碎裂。”

๑๗. ‘รกฺขเตตํ, ภนฺเต, ภควา วาจํ, รกฺขเตตํ สุคโต วาจ’นฺติ. ‘กึ ปน มํ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, เอวํ วเทสิ – รกฺขเตตํ, ภนฺเต, ภควา วาจํ, รกฺขเตตํ สุคโต วาจ’นฺติ? ‘ภควตา จสฺส, ภนฺเต, เอสา วาจา เอกํเสน โอธาริตา – อภพฺโพ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยาติ. อเจโล จ, ภนฺเต, ปาถิกปุตฺโต วิรูปรูเปน ภควโต สมฺมุขีภาวํ อาคจฺเฉยฺย, ตทสฺส ภควโต มุสา’ติ.

17. “尊者，请世尊守护此言，请善逝守护此言！”“善星(Sunakkhatta)，你为何对我说：‘尊者，请世尊守护此言，请善逝守护此言’？”“尊者，因为世尊曾断然宣说此言：‘裸行者跋提咖子(Pāthikaputta)若不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，就不可能来到我的面前。如果他有此想：“我将不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，去到沙门乔达摩(Gotama)的面前”，其头颅亦将碎裂。’尊者，倘若裸行者跋提咖子以种种形相来到世尊面前，那么世尊之言就将是虚妄的了。”

๑๘. ‘อปิ นุ, สุนกฺขตฺต, ตถาคโต ตํ วาจํ ภาเสยฺย ยา สา วาจา ทฺวยคามินี’ติ? ‘กึ ปน, ภนฺเต, ภควตา อเจโล ปาถิกปุตฺโต เจตสา [Pg.11] เจโต ปริจฺจ วิทิโต – อภพฺโพ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ?

18. “善星，如来会说模棱两可之言吗？”“尊者，难道世尊是以心遍知裸行者跋提咖子的心，而知道：‘裸行者跋提咖子若不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，就不可能来到我的面前。如果他有此想：“我将不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，前往沙门乔达摩面前”，其头颅亦将碎裂’吗？”

‘อุทาหุ, เทวตา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – อภพฺโพ, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา ภควโต สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ?

“又或者，是诸天向世尊禀告此事：‘尊者，裸行者跋提咖子若不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，就不可能来到世尊面前。如果他有此想：“我将不舍弃那言论、不舍弃那心、不舍离那邪见，前往沙门乔达摩面前”，其头颅亦将碎裂’吗？”

๑๙. ‘เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เจว เม, สุนกฺขตฺต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต อภพฺโพ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

19. “善星，我以心遍知其心，确知裸行者跋提咖子若不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，就不可能来到我的面前。倘若他有此念：‘我将不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，而前往沙门乔达摩面前’，他的头颅也将会碎裂。”

‘เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – อภพฺโพ, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา ภควโต สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

“诸天也向我禀告此事：‘世尊，裸行者跋提咖子若不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，就不可能来到世尊面前。倘若他有此念：“我将不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，而前往沙门乔达摩面前”，他的头颅也将会碎裂。’”

‘อชิโตปิ นาม ลิจฺฉวีนํ เสนาปติ อธุนา กาลงฺกโต ตาวตึสกายํ อุปปนฺโน. โสปิ มํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาโรเจสิ – อลชฺชี, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต; มุสาวาที, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต. มมฺปิ, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต พฺยากาสิ วชฺชิคาเม – อชิโต ลิจฺฉวีนํ เสนาปติ มหานิรยํ อุปปนฺโนติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, มหานิรยํ อุปปนฺโน; ตาวตึสกายมฺหิ อุปปนฺโน. อลชฺชี, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต; มุสาวาที, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต; อภพฺโพ จ, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา ภควโต สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส [Pg.12] เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

“离车（Licchavi）族将领阿耆多（Ajita）新近去世，已生于忉利天。他也前来见我，如此禀告：‘世尊，裸行者跋提咖子是无惭者；世尊，裸行者跋提咖子是妄语者。世尊，裸行者跋提咖子曾在跋耆村（Vajjigāma）对我记说：“离车族将领阿耆多已生于大地狱。”然而，世尊，我实未生于大地狱，而是生于忉利天。世尊，裸行者跋提咖子是无惭者；世尊，裸行者跋提咖子是妄语者。并且，世尊，裸行者跋提咖子若不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，就不可能来到世尊面前。倘若他有此念：“我将不放弃那言论、不放弃那心念、不舍弃那邪见，而前往沙门乔达摩面前”，他的头颅也将会碎裂。’”

‘อิติ โข, สุนกฺขตฺต, เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เจว เม อเจโล ปาถิกปุตฺโต อภพฺโพ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยาติ. เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – อภพฺโพ, ภนฺเต, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา ภควโต สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

“如是，善星，我以心遍知其心，确实了知无衣行者跋提咖子：他若不舍弃那言语、不舍弃那心念、不舍离那邪见，则不能来到我的面前。倘若他有此念：‘我将不舍弃那言语、不舍弃那心念、不舍离那邪见，而前往沙门乔达摩的面前’，他的头颅也必将断落。诸天也向我禀告此事：‘尊者，无衣行者跋提咖子若不舍弃那言语、不舍弃那心念、不舍离那邪见，则不能来到世尊的面前。倘若他有此念：“我将不舍弃那言语、不舍弃那心念、不舍离那邪见，而前往沙门乔达摩的面前”，他的头颅也必将断落。’”

‘โส โข ปนาหํ, สุนกฺขตฺต, เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต เยน อเจลสฺส ปาถิกปุตฺตสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมิสฺสามิ ทิวาวิหาราย. ยสฺสทานิ ตฺวํ, สุนกฺขตฺต, อิจฺฉสิ, ตสฺส อาโรเจหี’ติ.

“又，善星，我将于毗舍离行乞，饭后从乞食处返回，前往无衣行者跋提咖子的园林作昼住。善星，现在你意欲告知何人，便可告知于他。”

อิทฺธิปาฏิหาริยกถา

神通神变论

๒๐. ‘‘อถ ขฺวาหํ, ภคฺคว, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต เยน อเจลสฺส ปาถิกปุตฺตสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมึ ทิวาวิหาราย. อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ตรมานรูโป เวสาลึ ปวิสิตฺวา เยน อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อภิญฺญาเต อภิญฺญาเต ลิจฺฉวี เอตทโวจ – ‘เอสาวุโส, ภควา เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต เยน อเจลสฺส ปาถิกปุตฺตสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมิ ทิวาวิหาราย. อภิกฺกมถายสฺมนฺโต อภิกฺกมถายสฺมนฺโต, สาธุรูปานํ สมณานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ภวิสฺสตี’ติ[Pg.13]. อถ โข, ภคฺคว, อภิญฺญาตานํ อภิญฺญาตานํ ลิจฺฉวีนํ เอตทโหสิ – ‘สาธุรูปานํ กิร, โภ, สมณานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ภวิสฺสติ; หนฺท วต, โภ, คจฺฉามา’ติ. เยน จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา อภิญฺญาเต อภิญฺญาเต นานาติตฺถิเย สมณพฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘เอสาวุโส, ภควา เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต เยน อเจลสฺส ปาถิกปุตฺตสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมิ ทิวาวิหาราย. อภิกฺกมถายสฺมนฺโต อภิกฺกมถายสฺมนฺโต, สาธุรูปานํ สมณานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข, ภคฺคว, อภิญฺญาตานํ อภิญฺญาตานํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ เอตทโหสิ – ‘สาธุรูปานํ กิร, โภ, สมณานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ภวิสฺสติ; หนฺท วต, โภ, คจฺฉามา’ติ.

20. “巴伽瓦，那时我于上午时分穿好衣服，持衣钵，为乞食而进入毗舍离。在毗舍离行乞后，饭后从托钵处回来，前往裸行者跋提咖子之园林作昼间住。巴伽瓦，那时离车子善星急匆匆地进入毗舍离，来到那些有名的离车人那里，对他们说：‘贤友们，世尊在毗舍离行乞后，饭后从托钵处回来，正前往裸行者跋提咖子之园林作昼间住。请具寿们前去，请具寿们前去，善行的沙门将有超人法的神通奇迹！’巴伽瓦，那些有名的离车人于是心想：‘诸位，据说善行的沙门将有超人法的神通奇迹，那么，诸位，我们去吧！’他又去到那些有名的婆罗门大富长者、富裕居士以及持各种见解的沙门、婆罗门那里，对他们说：‘贤友们，世尊在毗舍离行乞后，饭后从托钵处回来，正前往裸行者跋提咖子之园林作昼间住。请具寿们前去，请具寿们前去，善行的沙门将有超人法的神通奇迹！’巴伽瓦，那些有名的、持各种见解的沙门、婆罗门于是心想：‘诸位，据说善行的沙门将有超人法的神通奇迹，那么，诸位，我们去吧！’”

‘‘อถ โข, ภคฺคว, อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา เยน อเจลสฺส ปาถิกปุตฺตสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมึสุ. สา เอสา, ภคฺคว, ปริสา มหา โหติ อเนกสตา อเนกสหสฺสา.

“巴伽瓦，那时，声名显赫的离车人，以及声名显赫的大富婆罗门、积财长者，和持各种异见的沙门、婆罗门，皆前往无衣者跋提咖子的园林。巴伽瓦，彼会众甚为庞大，有数百乃至数千人。”

๒๑. ‘‘อสฺโสสิ โข, ภคฺคว, อเจโล ปาถิกปุตฺโต – ‘อภิกฺกนฺตา กิร อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา. สมโณปิ โคตโม มยฺหํ อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน’ติ. สุตฺวานสฺส ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํโส อุทปาทิ. อถ โข, ภคฺคว, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม เตนุปสงฺกมิ.

21. “巴伽瓦，无衣者跋提咖子听说：‘据说，那些声名显赫的离车人已经前来，那些声名显赫的大富婆罗门、积财长者，以及持各种异见的沙门、婆罗门也已经前来。沙门乔达摩也正坐在我的园林里作昼住。’听了之后，他生起了恐惧、颤栗和毛发竖立。于是，巴伽瓦，恐惧、惊惶、毛发竖立的无衣者跋提咖子前往了丁杜迦树桩游方者(Tindukakhāṇuparibbājaka)的园林。”

‘‘อสฺโสสิ โข, ภคฺคว, สา ปริสา – ‘อเจโล กิร ปาถิกปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม [Pg.14] เตนุปสงฺกนฺโต’ติ. อถ โข, ภคฺคว, สา ปริสา อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ –

“巴伽瓦，那会众听闻：‘据说，无衣者跋提咖子恐惧、惊惶、毛发竖立地前往丁杜迦树桩游方者园林了。’于是，巴伽瓦，那会众召唤一位男子说道：”

‘เอหิ ตฺวํ, โภ ปุริส, เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม, เยน อเจโล ปาถิกปุตฺโต เตนุปสงฺกม. อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอวํ วเทหิ – อภิกฺกมาวุโส, ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา, สมโณปิ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน; ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, เวสาลิยํ ปริสติ วาจา สมโณปิ โคตโม ญาณวาโท, อหมฺปิ ญาณวาโท. ญาณวาโท โข ปน ญาณวาเทน อรหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตุํ. สมโณ โคตโม อุปฑฺฒปถํ อาคจฺเฉยฺย อหมฺปิ อุปฑฺฒปถํ คจฺเฉยฺยํ. เต ตตฺถ อุโภปิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กเรยฺยาม. เอกํ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ทฺวาหํ กริสฺสามิ. ทฺเว เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, จตฺตาราหํ กริสฺสามิ. จตฺตาริ เจ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยานิ กริสฺสติ, อฏฺฐาหํ กริสฺสามิ. อิติ ยาวตกํ ยาวตกํ สมโณ โคตโม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ, ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามี’ติ อภิกฺกมสฺเสว โข; อาวุโส ปาถิกปุตฺต, อุปฑฺฒปถํ. สพฺพปฐมํเยว อาคนฺตฺวา สมโณ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน’ติ.

“男子啊，你来，前往丁杜迦树桩游方者园林(Tindukakhāṇuparibbājakārāmo)，到裸体外道(acela)跋提咖子(Pāthikaputta)那里去。到了之后，你对裸体外道跋提咖子这样说：‘贤友跋提咖子，请前来！赫赫有名的离车人已经来了，赫赫有名的婆罗门大富豪、在家聚财者，以及各外道的沙门婆罗门也都已经来了，沙门乔达摩也正在您的园林里坐着，作日住；贤友跋提咖子啊，你曾在毗舍离(Vesālī)的集会上说过这样的话：“沙门乔达摩是智慧论者，我也是智慧论者。智慧论者理应与智慧论者施展超人法神通奇迹。沙门乔达摩走一半路，我也走一半路。我们两人就在那里施展超人法神通奇迹。如果沙门乔达摩施展一种超人法神通奇迹，我将施展两种。如果沙门乔达摩施展两种超人法神通奇迹，我将施展四种。如果沙门乔达摩施展四种超人法神通奇迹，我将施展八种。总之，沙门乔达摩施展多少超人法神通奇迹，我将施展其双倍。”贤友跋提咖子，请速走那半程路吧！沙门乔达摩已经最先到达，正在您的园林里坐着，作日住。’”

๒๒. ‘‘เอวํ, โภติ โข, ภคฺคว, โส ปุริโส ตสฺสา ปริสาย ปฏิสฺสุตฺวา เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม, เยน อเจโล ปาถิกปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘อภิกฺกมาวุโส ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา. สมโณปิ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน. ภาสิตา [Pg.15] โข ปน เต เอสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, เวสาลิยํ ปริสติ วาจา – สมโณปิ โคตโม ญาณวาโท; อหมฺปิ ญาณวาโท. ญาณวาโท โข ปน ญาณวาเทน อรหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตุํ…เป… ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามีติ. อภิกฺกมสฺเสว โข, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, อุปฑฺฒปถํ. สพฺพปฐมํเยว อาคนฺตฺวา สมโณ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน’ติ.

22. “好的，巴伽瓦，那人应允了那集会，就前往丁杜迦树桩(tindukakhāṇu)游方者园林，去见裸体外道跋提咖子。到了之后，对裸体外道跋提咖子这样说：‘来吧，贤友跋提咖子，有名的离车人(Licchavī)已经来了，有名的婆罗门大富长者、在家积富者，以及持各种异见的沙门、婆罗门也都已经来了。沙门乔达摩也坐在具寿您的园林里作昼间住。贤友跋提咖子啊，你曾在毗舍离的集会上说过这样的话：“沙门乔达摩是智说者，我也是智说者。智说者理应与智说者展现超越人法的神通神变……我将展现其双倍又双倍的神通。”贤友跋提咖子，请动身走一半路程吧！沙门乔达摩已最先前来，正在具寿您的园林里作昼间住。’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, ภคฺคว, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุํ. อถ โข โส, ภคฺคว, ปุริโส อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กึ สุ นาม เต, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, ปาวฬา สุ นาม เต ปีฐกสฺมึ อลฺลีนา, ปีฐกํ สุ นาม เต ปาวฬาสุ อลฺลีนํ? อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปสิ, น สกฺโกสิ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. เอวมฺปิ โข, ภคฺคว, วุจฺจมาโน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุํ.

“巴伽瓦，听了这话，裸体外道跋提咖子说着：‘贤友，我来，贤友，我来。’但只是在原地挣扎，甚至无法从座上起身。于是，巴伽瓦，那人对裸体外道跋提咖子这样说：‘贤友跋提咖子，怎么了？是你的臀部粘在座位上了，还是座位粘在你的臀部上了？你说着“贤友，我来，贤友，我来”，却只是在原地挣扎，甚至无法从座上起身。’巴伽瓦，即使被这样说，裸体外道跋提咖子仍然说着：‘贤友，我来，贤友，我来。’只是在原地挣扎，甚至无法从座上起身。”

๒๓. ‘‘ยทา โข โส, ภคฺคว, ปุริโส อญฺญาสิ – ‘ปราภูตรูโป อยํ อเจโล ปาถิกปุตฺโต. อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. อถ ตํ ปริสํ อาคนฺตฺวา เอวมาโรเจสิ – ‘ปราภูตรูโป, โภ, อเจโล ปาถิกปุตฺโต. อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภคฺคว, ตํ ปริสํ เอตทโวจํ – ‘อภพฺโพ โข, อาวุโส, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺย’นฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยาติ.

23. “巴伽瓦，当那人知道‘这位无衣的跋提咖子已显败相，他说“贤友，我来，贤友，我来”，却就在原地挣扎，甚至无法从座上起身’之后，便来到那集会中如此宣告：‘诸位，无衣的跋提咖子已显败相，他说“贤友，我来，贤友，我来”，却就在原地挣扎，甚至无法从座上起身。’巴伽瓦，当此话被说出时，我对那集会说了这话：‘贤友们，无衣的跋提咖子若不舍弃那话语，不舍弃那心念，不舍弃那邪见，是不可能来到我面前的。如果他有这样的想法——“我不舍弃那话语，不舍弃那心念，不舍弃那邪见，而前去沙门乔达摩的面前”，他的头颅也会碎裂！’”

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵品终。

๒๔. ‘‘อถ [Pg.16] โข, ภคฺคว, อญฺญตโร ลิจฺฉวิมหามตฺโต อุฏฺฐายาสนา ตํ ปริสํ เอตทโวจ – ‘เตน หิ, โภ, มุหุตฺตํ ตาว อาคเมถ, ยาวาหํ คจฺฉามิ. อปฺเปว นาม อหมฺปิ สกฺกุเณยฺยํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ อิมํ ปริสํ อาเนตุ’นฺติ.

24. “那时，巴伽瓦，一位离车族的大臣从座位上起身，对那集会说了这话：‘那么，诸位，请稍等片刻，待我前去。或许我也能将无衣的跋提咖子带到这个集会来。’”

‘‘อถ โข โส, ภคฺคว, ลิจฺฉวิมหามตฺโต เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม, เยน อเจโล ปาถิกปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘อภิกฺกมาวุโส ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกนฺตํ เต เสยฺโย, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา. สมโณปิ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน. ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, เวสาลิยํ ปริสติ วาจา – สมโณปิ โคตโม ญาณวาโท…เป… ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามีติ. อภิกฺกมสฺเสว โข, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, อุปฑฺฒปถํ. สพฺพปฐมํเยว อาคนฺตฺวา สมโณ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน. ภาสิตา โข ปเนสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สมเณน โคตเมน ปริสติ วาจา – อภพฺโพ โข อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยาติ. อภิกฺกมาวุโส ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกมเนเนว เต ชยํ กริสฺสาม, สมณสฺส โคตมสฺส ปราชย’นฺติ.

“那时，巴伽瓦，那位离车大臣前往丁杜卡树桩的游行者园(Tindukakhāṇuparibbājakārāma)，去见裸体外道跋提咖子。到达后，他对裸体外道跋提咖子说：‘贤友跋提咖子，请前进吧，对您来说前进更好。声名显赫的离车人、声名显赫的大富婆罗门、富裕居士以及各派沙门、婆罗门都已前来。沙门乔达摩也坐在具寿您的园林里，正在日住。贤友跋提咖子，您曾在毗舍离的会众中说过这样的话——“沙门乔达摩也宣称有智……我要展现比他强两倍的神变。”贤友跋提咖子，请快走一半的路程吧。沙门乔达摩已经第一个来到具寿您的园林里，正在日住。贤友跋提咖子，沙门乔达摩在会众中说过这样的话——“裸体外道跋提咖子若不舍弃那话语，不舍弃那心，不放弃那邪见，就不可能来到我面前。如果他这样想——我不舍弃那话语，不舍弃那心，不放弃那邪见，就去见沙门乔达摩，他的头颅就会碎裂！”贤友跋提咖子，请前进吧，只要您前进，我们就能为您赢得胜利，使沙门乔达摩失败！’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, ภคฺคว, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุํ. อถ โข โส, ภคฺคว, ลิจฺฉวิมหามตฺโต อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กึ สุ นาม เต, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, ปาวฬา สุ นาม เต ปีฐกสฺมึ อลฺลีนา, ปีฐกํ สุ นาม เต ปาวฬาสุ อลฺลีนํ[Pg.17]? อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปสิ, น สกฺโกสิ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. เอวมฺปิ โข, ภคฺคว, วุจฺจมาโน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุํ.

巴伽瓦，如是说后，裸体外道跋提咖子说：“贤友，我来；贤友，我来。”说完就在原地挣扎，不能从座位上站起。于是，巴伽瓦，那位离车族的大臣对裸体外道跋提咖子说了这话：“贤友跋提咖子，这是怎么了？难道是你的臀部粘在了座位上，还是座位粘在了你的臀部上？你说了‘贤友，我来；贤友，我来’，却就在原地挣扎，不能从座位上站起。”巴伽瓦，即使被这样说，裸体外道跋提咖子还是说：“贤友，我来；贤友，我来。”说完就在原地挣扎，不能从座位上站起。

๒๕. ‘‘ยทา โข โส, ภคฺคว, ลิจฺฉวิมหามตฺโต อญฺญาสิ – ‘ปราภูตรูโป อยํ อเจโล ปาถิกปุตฺโต อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. อถ ตํ ปริสํ อาคนฺตฺวา เอวมาโรเจสิ – ‘ปราภูตรูโป, โภ, อเจโล ปาถิกปุตฺโต อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภคฺคว, ตํ ปริสํ เอตทโวจํ – ‘อภพฺโพ โข, อาวุโส, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย. สเจ ปายสฺมนฺตานํ ลิจฺฉวีนํ เอวมสฺส – มยํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ วรตฺตาหิ พนฺธิตฺวา โคยุเคหิ อาวิญฺเฉยฺยามาติ, ตา วรตฺตา ฉิชฺเชยฺยุํ ปาถิกปุตฺโต วา. อภพฺโพ ปน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

25. “巴伽瓦，那时，那位离车族的大臣知道：‘这位裸行者跋提咖子已经落败，他说着“贤友，我去；贤友，我去”，却只能在那里扭动，甚至无法从座位上起身。’于是他来到那集会中，这样宣告：‘诸位，裸行者跋提咖子已经落败，他说着“贤友，我去；贤友，我去”，却只能在那里扭动，甚至无法从座位上起身。’巴伽瓦，此言说后，我便对那集会说：‘贤友们，裸行者跋提咖子若不放弃那话语，不放弃那心念，不舍弃那见解，就不可能来到我面前。假使他这样想：“我不放弃那话语，不放弃那心念，不舍弃那见解，就去见沙门乔达摩”，他的头颅就会裂开。假使诸位具寿离车人这样想：“我们用绳索捆绑裸行者跋提咖子，用成对的牛来拉他”，那些绳索会断裂，或者跋提咖子自身会断裂。然而，裸行者跋提咖子若不放弃那话语，不放弃那心念，不舍弃那见解，则绝无可能来到我面前。假使他这样想：“我不放弃那话语，不放弃那心念，不舍弃那见解，就去见沙门乔达摩”，他的头颅就会裂开。’”

๒๖. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อุฏฺฐายาสนา ตํ ปริสํ เอตทโวจ – ‘เตน หิ, โภ, มุหุตฺตํ ตาว อาคเมถ, ยาวาหํ คจฺฉามิ; อปฺเปว นาม อหมฺปิ สกฺกุเณยฺยํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ อิมํ ปริสํ อาเนตุ’’นฺติ.

26. “巴伽瓦，那时，木钵行者(dārupattika)的弟子迦利亚从座位上站起，对那集会说：‘那么，诸位，请稍候片刻，容我前去；或许我也能将裸行者跋提咖子带到这个集会来。’”

‘‘อถ [Pg.18] โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยน ตินฺทุกขาณุปริพฺพาชการาโม, เยน อเจโล ปาถิกปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘อภิกฺกมาวุโส ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกนฺตํ เต เสยฺโย. อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี, อภิกฺกนฺตา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา จ พฺราหฺมณมหาสาลา คหปติเนจยิกา นานาติตฺถิยา สมณพฺราหฺมณา. สมโณปิ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน. ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, เวสาลิยํ ปริสติ วาจา – สมโณปิ โคตโม ญาณวาโท…เป… ตทฺทิคุณํ ตทฺทิคุณาหํ กริสฺสามีติ. อภิกฺกมสฺเสว, โข อาวุโส ปาถิกปุตฺต, อุปฑฺฒปถํ. สพฺพปฐมํเยว อาคนฺตฺวา สมโณ โคตโม อายสฺมโต อาราเม ทิวาวิหารํ นิสินฺโน. ภาสิตา โข ปเนสา, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สมเณน โคตเมน ปริสติ วาจา – อภพฺโพ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย. สเจ ปายสฺมนฺตานํ ลิจฺฉวีนํ เอวมสฺส – มยํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ วรตฺตาหิ พนฺธิตฺวา โคยุเคหิ อาวิญฺเฉยฺยามาติ. ตา วรตฺตา ฉิชฺเชยฺยุํ ปาถิกปุตฺโต วา. อภพฺโพ ปน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ อาคจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยาติ. อภิกฺกมาวุโส ปาถิกปุตฺต, อภิกฺกมเนเนว เต ชยํ กริสฺสาม, สมณสฺส โคตมสฺส ปราชย’นฺติ.

“巴伽瓦，那时，木钵行者的弟子迦利亚前往丁杜卡卡哈努游行者园（Tindukakhāṇuparibbājakārāma），来到裸行者跋提咖子那里。走近后，对裸行者跋提咖子说：‘贤友跋提咖子，请前进吧，对您来说前进更好。著名的离车人、大富婆罗门、富裕居士以及各派沙门、婆罗门都已前来。沙门乔达摩也坐在具寿您的园林里，正在度过午休时间。贤友跋提咖子啊，您曾在毗舍离的集会上说过这样的话——“沙门乔达摩宣称自己有智慧……我要显现比他强两倍的神变。”贤友跋提咖子啊，请前进吧，只要走一半的路程就行了。沙门乔达摩已经抢先一步来到具寿您的园林里，正在度过午休时间。贤友跋提咖子啊，沙门乔达摩曾在集会上说过这样的话——“裸行者跋提咖子如果不放弃那些话语，不放弃那些心念，不舍弃那些见解，是不可能来与我见面的。如果他这样想——我不放弃那些话语，不放弃那些心念，不舍弃那些见解，就去与沙门乔达摩见面，他的头颅就会裂开。”如果具寿离车人这样想——“我们用绳索捆绑裸行者跋提咖子，用成对的牛拉扯他”，那些绳索会断裂，或者跋提咖子（的身体）也会断裂。然而，裸行者跋提咖子如果不放弃那些话语，不放弃那些心念，不舍弃那些见解，是不可能来与我见面的。如果他这样想——“我不放弃那些话语，不放弃那些心念，不舍弃那些见解，就去与沙门乔达摩见面”，他的头颅就会裂开。贤友跋提咖子，请前进吧！仅凭您的前进，我们就能为您赢得胜利，让沙门乔达摩失败！’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, ภคฺคว, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุํ. อถ โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กึ สุ นาม เต, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, ปาวฬา สุ นาม เต ปีฐกสฺมึ อลฺลีนา, ปีฐกํ สุ นาม เต ปาวฬาสุ อลฺลีนํ? อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว [Pg.19] สํสปฺปสิ, น สกฺโกสิ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ. เอวมฺปิ โข, ภคฺคว, วุจฺจมาโน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโส’’ติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุนฺติ.

“巴伽瓦，如是说后，无衣行者跋提咖子说：‘贤友，我这就走；贤友，我这就走。’却只是在原地蠕动，无法从座位上站起来。其后，巴伽瓦，持木钵者的弟子迦利亚对无衣行者跋提咖子说了这番话：‘贤友跋提咖子，这是怎么了？是你的臀部粘在了座位上，还是座位粘在了你的臀部上？你说了“贤友，我这就走；贤友，我这就走”，却只是在原地蠕动，无法从座位上站起来。’巴伽瓦，即使被这样说，无衣行者跋提咖子还是说：‘贤友，我这就走；贤友，我这就走。’却只是在原地蠕动，无法从座位上站起来。”

๒๗. ‘‘ยทา โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อญฺญาสิ – ‘ปราภูตรูโป อยํ อเจโล ปาถิกปุตฺโต ‘อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ, อถ นํ เอตทโวจ –

27. “巴伽瓦，当持木钵者的弟子迦利亚知道：‘这位无衣行者跋提咖子已显败相，他说了“贤友，我这就走；贤友，我这就走”，却只是在原地蠕动，无法从座位上站起来’时，便对他说了这番话：”

‘ภูตปุพฺพํ, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สีหสฺส มิครญฺโญ เอตทโหสิ – ยํนูนาหํ อญฺญตรํ วนสณฺฑํ นิสฺสาย อาสยํ กปฺเปยฺยํ. ตตฺราสยํ กปฺเปตฺวา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขเมยฺยํ, อาสยา นิกฺขมิตฺวา วิชมฺเภยฺยํ, วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกยฺยํ, สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นเทยฺยํ, ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา โคจราย ปกฺกเมยฺยํ. โส วรํ วรํ มิคสํเฆ วธิตฺวา มุทุมํสานิ มุทุมํสานิ ภกฺขยิตฺวา ตเมว อาสยํ อชฺฌุเปยฺย’นฺติ.

“贤友跋提咖子，往昔，兽王狮子曾有此念：‘我何不依一丛林而造一住处。造好住处已，于傍晚时分，从住处而出。出已，伸展身体。伸展已，环顾四方。环顾已，作三声狮子吼。吼已，为觅食而去。我捕杀兽群中最上等者，食其至嫩之肉，然后返回该住处。’”

‘อถ โข, อาวุโส, โส สีโห มิคราชา อญฺญตรํ วนสณฺฑํ นิสฺสาย อาสยํ กปฺเปสิ. ตตฺราสยํ กปฺเปตฺวา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขมิ, อาสยา นิกฺขมิตฺวา วิชมฺภิ, วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกสิ, สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิ, ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา โคจราย ปกฺกามิ. โส วรํ วรํ มิคสงฺเฆ วธิตฺวา มุทุมํสานิ มุทุมํสานิ ภกฺขยิตฺวา ตเมว อาสยํ อชฺฌุเปสิ.

贤友，那时，狮子兽王依靠某个丛林建造了住所。在那里建造好住所后，于傍晚时分从住所出来。从住所出来后，它伸展身体；伸展身体后，环顾四方；环顾四方后，作了三声狮子吼；作了三声狮子吼后，为觅食而出动。它捕杀最优秀的兽群，吃掉鲜嫩的肉，然后回到那个住所。

๒๘. ‘ตสฺเสว โข, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สีหสฺส มิครญฺโญ วิฆาสสํวฑฺโฒ ชรสิงฺคาโล ทิตฺโต เจว พลวา จ. อถ โข, อาวุโส, ตสฺส ชรสิงฺคาลสฺส เอตทโหสิ – โก จาหํ, โก สีโห มิคราชา. ยํนูนาหมฺปิ อญฺญตรํ วนสณฺฑํ นิสฺสาย อาสยํ กปฺเปยฺยํ. ตตฺราสยํ กปฺเปตฺวา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขเมยฺยํ, อาสยา [Pg.20] นิกฺขมิตฺวา วิชมฺเภยฺยํ, วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกยฺยํ, สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นเทยฺยํ, ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา โคจราย ปกฺกเมยฺยํ. โส วรํ วรํ มิคสงฺเฆ วธิตฺวา มุทุมํสานิ มุทุมํสานิ ภกฺขยิตฺวา ตเมว อาสยํ อชฺฌุเปยฺย’นฺติ.

28. 贤友跋提咖子，那只靠狮子兽王残食长大的老豺狼，变得肥壮有力。于是，贤友，那只老豺狼心想：“我是谁？狮子兽王又是谁？我何不也依靠某个丛林建造住所？在那里建造好住所后，于傍晚时分从住所出来；出来后伸展身体；伸展身体后环顾四方；环顾四方后作三声狮子吼；作三声狮子吼后为觅食而出动；捕杀最优秀的兽群，吃掉鲜嫩的肉，然后回到那个住所。”

‘อถ โข โส, อาวุโส, ชรสิงฺคาโล อญฺญตรํ วนสณฺฑํ นิสฺสาย อาสยํ กปฺเปสิ. ตตฺราสยํ กปฺเปตฺวา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขมิ, อาสยา นิกฺขมิตฺวา วิชมฺภิ, วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกสิ, สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิสฺสามีติ สิงฺคาลกํเยว อนทิ เภรณฺฑกํเยว อนทิ, เก จ ฉเว สิงฺคาเล, เก ปน สีหนาเทติ.

贤友，于是那只老豺狼依靠某个丛林建造了住所。在那里建造好住所后，于傍晚时分从住所出来；从住所出来后，它伸展身体；伸展身体后，环顾四方；环顾四方后心想“我要作三声狮子吼！”，结果只发出了豺狼之声，只发出了刺耳之声。卑劣的豺狼算什么？狮子吼又算什么？

‘เอวเมว โข ตฺวํ, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สุคตาปทาเนสุ ชีวมาโน สุคตาติริตฺตานิ ภุญฺชมาโน ตถาคเต อรหนฺเต สมฺมาสมฺพุทฺเธ อาสาเทตพฺพํ มญฺญสิ. เก จ ฉเว ปาถิกปุตฺเต, กา จ ตถาคตานํ อรหนฺตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ อาสาทนา’ติ.

“贤友跋提咖子，正是如此，你依靠善逝的教法为生，食用善逝的残食，却认为可以轻蔑如来、阿罗汉、正等觉者。卑劣的跋提咖子算什么？对如来、阿罗汉、正等觉者的轻蔑又算什么？”

๒๙. ‘‘ยโต โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อิมินา โอปมฺเมน เนว อสกฺขิ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ ตมฺหา อาสนา จาเวตุํ. อถ นํ เอตทโวจ –

29. “巴伽瓦，当持木钵者的弟子迦利亚用此譬喻，未能使裸体者跋提咖子从其座位上移开时，便对他说了这番话：”

‘สีโหติ อตฺตานํ สเมกฺขิยาน,อมญฺญิ โกตฺถุ มิคราชาหมสฺมิ;

ตเถว โส สิงฺคาลกํ อนทิ,เก จ ฉเว สิงฺคาเล เก ปน สีหนาเท’ติ.

“‘狐狼自视为狮，以为“我乃兽王”；然其所鸣，仍是狐狼之声。卑劣的狐狼算什么？狮子吼又算什么？’”

‘เอวเมว โข ตฺวํ, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สุคตาปทาเนสุ ชีวมาโน สุคตาติริตฺตานิ ภุญฺชมาโน ตถาคเต อรหนฺเต สมฺมาสมฺพุทฺเธ อาสาเทตพฺพํ มญฺญสิ. เก จ ฉเว ปาถิกปุตฺเต, กา จ ตถาคตานํ อรหนฺตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ อาสาทนา’ติ.

“贤友跋提咖子，正是如此，你依靠善逝的教法为生，食用善逝的残食，却认为可以轻蔑如来、阿罗汉、正等觉者。卑劣的跋提咖子算什么？对如来、阿罗汉、正等觉者的轻蔑又算什么？”

๓๐. ‘‘ยโต โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อิมินาปิ โอปมฺเมน เนว อสกฺขิ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ ตมฺหา อาสนา จาเวตุํ. อถ นํ เอตทโวจ –

30. “巴伽瓦，当持木钵者的弟子迦利亚即使用此譬喻，仍不能使裸体者跋提咖子从其座位上移开时，便对他说了这番话：”

‘อญฺญํ [Pg.21] อนุจงฺกมนํ, อตฺตานํ วิฆาเส สเมกฺขิย;

ยาว อตฺตานํ น ปสฺสติ, โกตฺถุ ตาว พฺยคฺโฆติ มญฺญติ.

“‘追随他者，食其残羹，狐狼审视己身；只要未能如实自见，便自以为是猛虎。

ตเถว โส สิงฺคาลกํ อนทิ;

เก จ ฉเว สิงฺคาเล เก ปน สีหนาเท’ติ.

然其所鸣，仍是狐狼之声。卑劣的狐狼算什么？狮子吼又算什么？”’

‘เอวเมว โข ตฺวํ, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สุคตาปทาเนสุ ชีวมาโน สุคตาติริตฺตานิ ภุญฺชมาโน ตถาคเต อรหนฺเต สมฺมาสมฺพุทฺเธ อาสาเทตพฺพํ มญฺญสิ. เก จ ฉเว ปาถิกปุตฺเต, กา จ ตถาคตานํ อรหนฺตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ อาสาทนา’ติ.

“贤友跋提咖子，正是如此，你依靠善逝的教法为生，食用善逝的残食，却认为可以轻蔑如来、阿罗汉、正等觉者。卑劣的跋提咖子算什么？对如来、阿罗汉、正等觉者的轻蔑又算什么？”

๓๑. ‘‘ยโต โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อิมินาปิ โอปมฺเมน เนว อสกฺขิ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ ตมฺหา อาสนา จาเวตุํ. อถ นํ เอตทโวจ –

31. “巴伽瓦，当持木钵者的弟子迦利亚即使用此譬喻，仍不能使裸体者跋提咖子从其座位上移开时，便对他说了这番话：”

‘ภุตฺวาน เภเก ขลมูสิกาโย,กฏสีสุ ขิตฺตานิ จ โกณปานิ ;

มหาวเน สุญฺญวเน วิวฑฺโฒ,อมญฺญิ โกตฺถุ มิคราชาหมสฺมิ.

“食蛙与谷场之鼠，及冢间所弃腐尸，于大林、空寂林中长大之狐狼，心想：‘我乃兽王。’”

ตเถว โส สิงฺคาลกํ อนทิ;

เก จ ฉเว สิงฺคาเล เก ปน สีหนาเท’ติ.

“然而，它还是如前一般，发出狐狼之鸣。卑劣的狐狼算什么？狮子之吼又算什么？”

‘เอวเมว โข ตฺวํ, อาวุโส ปาถิกปุตฺต, สุคตาปทาเนสุ ชีวมาโน สุคตาติริตฺตานิ ภุญฺชมาโน ตถาคเต อรหนฺเต สมฺมาสมฺพุทฺเธ อาสาเทตพฺพํ มญฺญสิ. เก จ ฉเว ปาถิกปุตฺเต, กา จ ตถาคตานํ อรหนฺตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ อาสาทนา’ติ.

“贤友跋提咖子，正是如此，你于善逝教法中维生，食用善逝的余食，却认为如来、阿罗汉、正等觉者是可以抨击的。卑劣的跋提咖子算什么？对如来、阿罗汉、正等觉者的抨击又算什么呢？”

๓๒. ‘‘ยโต โข, ภคฺคว, ชาลิโย ทารุปตฺติกนฺเตวาสี อิมินาปิ โอปมฺเมน เนว อสกฺขิ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ ตมฺหา อาสนา จาเวตุํ. อถ ตํ ปริสํ อาคนฺตฺวา เอวมาโรเจสิ – ‘ปราภูตรูโป, โภ, อเจโล ปาถิกปุตฺโต อายามิ อาวุโส, อายามิ อาวุโสติ วตฺวา ตตฺเถว สํสปฺปติ, น สกฺโกติ อาสนาปิ วุฏฺฐาตุ’นฺติ.

32. “巴伽瓦，当时持木钵者的弟子迦利亚，即使以这个譬喻，也未能使无衣者跋提咖子从那座位上移动。于是他来到那会众中，如此宣告：‘诸位，无衣者跋提咖子已呈败象。他说了“贤友，我走了！贤友，我走了！”之后，就在原地蠕动，甚至不能从座位上站起来。’”

๓๓. ‘‘เอวํ [Pg.22] วุตฺเต, อหํ, ภคฺคว, ตํ ปริสํ เอตทโวจํ – ‘อภพฺโพ โข, อาวุโส, อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย. สเจปายสฺมนฺตานํ ลิจฺฉวีนํ เอวมสฺส – มยํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ วรตฺตาหิ พนฺธิตฺวา นาเคหิ อาวิญฺเฉยฺยามาติ. ตา วรตฺตา ฉิชฺเชยฺยุํ ปาถิกปุตฺโต วา. อภพฺโพ ปน อเจโล ปาถิกปุตฺโต ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา มม สมฺมุขีภาวํ อาคนฺตุํ. สเจปิสฺส เอวมสฺส – อหํ ตํ วาจํ อปฺปหาย ตํ จิตฺตํ อปฺปหาย ตํ ทิฏฺฐึ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส สมฺมุขีภาวํ คจฺเฉยฺยนฺติ, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’ติ.

33. 巴伽瓦，如是说后，我告诉那会众：“贤友，无衣的跋提咖子若不舍弃那言论、不舍弃那心、不抛弃那邪见，则绝无可能来到我的面前。倘若他有此念：“我将不舍弃那言论、不舍弃那心、不抛弃那邪见，而前去沙门乔达摩的面前”，他的头颅也将会断落。倘若具寿离车人有此念：“我们用皮索捆住无衣的跋提咖子，用数对公牛将他拉过来”，那些皮索将会断裂，或者跋提咖子自身会断裂。然而，无衣的跋提咖子若不舍弃那言论、不舍弃那心、不抛弃那邪见，则绝无可能来到我的面前。倘若他有此念：“我将不舍弃那言论、不舍弃那心、不抛弃那邪见，而前去沙门乔达摩的面前”，他的头颅也将会断落。”

๓๔. ‘‘อถ ขฺวาหํ, ภคฺคว, ตํ ปริสํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสึ สมาทเปสึ สมุตฺเตเชสึ สมฺปหํเสสึ, ตํ ปริสํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา มหาพนฺธนา โมกฺขํ กริตฺวา จตุราสีติปาณสหสฺสานิ มหาวิทุคฺคา อุทฺธริตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา สตฺตตาลํ เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อญฺญํ สตฺตตาลมฺปิ อจฺจึ อภินิมฺมินิตฺวา ปชฺชลิตฺวา ธูมายิตฺวา มหาวเน กูฏาคารสาลายํ ปจฺจุฏฺฐาสึ.

34. 巴伽瓦，其时，我以法说对那会众开示、劝导、激励、使之欢喜。以法说对那会众开示、劝导、激励、使之欢喜后，使他们从大束缚中解脱，将八万四千众生从大险难中救拔出来，继而入火界定，上升至七多罗树高的虚空，又化现出另一七多罗树高的火焰，炽燃、冒烟，而后现身于大林中的重阁讲堂。

๓๕. ‘‘อถ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภคฺคว, สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยเถว เต อหํ อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ อารพฺภ พฺยากาสึ, ตเถว ตํ วิปากํ อญฺญถา วา’ติ? ‘ยเถว เม, ภนฺเต, ภควา อเจลํ ปาถิกปุตฺตํ อารพฺภ พฺยากาสิ, ตเถว ตํ วิปากํ, โน อญฺญถา’ติ.

35. “巴伽瓦，当时离车子善星来到我所在之处，前来向我行礼后，坐于一旁。巴伽瓦，我对坐于一旁的离车子善星说了这番话：‘善星，你如何认为？我为你记说关于无衣者跋提咖子(acela pāthikaputta)之事，其果报是那样发生，还是有所不同？’‘尊者，正如世尊为我记说关于无衣者跋提咖子之事，其果报就是那样发生，并无不同。’”

‘ตํ กึ มญฺญสิ, สุนกฺขตฺต, ยทิ เอวํ สนฺเต กตํ วา โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อกตํ วา’ติ? ‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต กตํ โหติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ, โน อกต’นฺติ. ‘เอวมฺปิ โข [Pg.23] มํ ตฺวํ, โมฆปุริส, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรนฺตํ เอวํ วเทสิ – น หิ ปน เม, ภนฺเต, ภควา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรตีติ. ปสฺส, โมฆปุริส, ยาวญฺจ เต อิทํ อปรทฺธํ’ติ.

“‘善星，你如何认为？倘若如此，这算是已行使了超越人法的神通神变，还是未行使呢？’‘尊者，确实如此，倘若如此，这算是已行使了超越人法的神通神变，不是未行使。’‘愚人！我正在行使超越人法的神通神变，你却对我如此说：“尊者，世尊并未为我行使超越人法的神通神变。”愚人，看你这过错有多大！’”

‘‘เอวมฺปิ โข, ภคฺคว, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต มยา วุจฺจมาโน อปกฺกเมว อิมสฺมา ธมฺมวินยา, ยถา ตํ อาปายิโก เนรยิโก.

“巴伽瓦，我虽如此说，离车子善星还是从这法与律中退去了，就像那注定去往恶趣、堕于地狱者一样。”

อคฺคญฺญปญฺญตฺติกถา

论本初之施设

๓๖. ‘‘อคฺคญฺญญฺจาหํ, ภคฺคว, ปชานามิ. ตญฺจ ปชานามิ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานามิ, ตญฺจ ปชานํ น ปรามสามิ, อปรามสโต จ เม ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา, ยทภิชานํ ตถาคโต โน อนยํ อาปชฺชติ.

36. “巴伽瓦，我了知本初，既了知它，也了知超越它的。我虽了知，却不执取；因不执取，我于自身亲证寂灭。如来已亲证此，故不至于灾患。”

๓๗. ‘‘สนฺติ, ภคฺคว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อิสฺสรกุตฺตํ พฺรหฺมกุตฺตํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปนฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อิสฺสรกุตฺตํ พฺรหฺมกุตฺตํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา, ‘อาโม’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘กถํวิหิตกํ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อิสฺสรกุตฺตํ พฺรหฺมกุตฺตํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต มยา ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา มมญฺเญว ปฏิปุจฺฉนฺติ. เตสาหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ –

37. “巴伽瓦，有些沙门、婆罗门宣说由自在天所造、由梵天所作、师说的本初论。我前去拜访他们，这样说道：‘具寿们，据说你们宣说由自在天所造、由梵天所作、师说的本初论，是真的吗？’他们被我这样问，都承认说：‘是的。’我又这样对他们说：‘那么，具寿们，你们是如何安立那由自在天所造、由梵天所作、师说的本初论的呢？’他们被我问后无法圆满回答，因无法圆满回答就反过来问我。我被他们问后就为他们解说——”

๓๘. ‘โหติ โข โส, อาวุโส, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก สํวฏฺฏติ. สํวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรสํวตฺตนิกา โหนฺติ. เต ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

38. “贤友们，确实有这么一个时期，经过漫长的时间后，这个世界会坏灭。当世界坏灭时，大多数众生会投生到光音天(Ābhassara)。他们在那里是意生的，以喜悦为食，自身发光，在空中行，安住于美妙之处，长时久住。

‘โหติ โข โส, อาวุโส, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก วิวฏฺฏติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ ปาตุภวติ. อถ โข อญฺญตโร สตฺโต อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชติ. โส [Pg.24] ตตฺถ โหติ มโนมโย ปีติภกฺโข สยํปโภ อนฺตลิกฺขจโร สุภฏฺฐายี, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐติ.

“贤友们，确实有这么一个时期，经过漫长的时间后，这个世界会生成。当世界生成时，空的梵天宫殿(brahmavimāna)显现出来。于是，某个众生因寿命终尽或福报耗尽，从光音天界(ābhassarakāya)死去，投生到那空的梵天宫殿中。他在那里是意生的，以喜悦为食，自身发光，在空中行，安住于美妙之处，长时久住。

‘ตสฺส ตตฺถ เอกกสฺส ทีฆรตฺตํ นิวุสิตตฺตา อนภิรติ ปริตสฺสนา อุปฺปชฺชติ – อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุนฺติ. อถ อญฺเญปิ สตฺตา อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชนฺติ ตสฺส สตฺตสฺส สหพฺยตํ. เตปิ ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

“他在那里独自长久居住，生起不乐与渴望：‘啊，但愿其他众生也能来到此境！’于是，其他众生也因寿命终尽或福报耗尽，从光音天界死去，为了与那个众生为伴而投生到梵天宫殿中。他们也在那里是意生的，以喜悦为食，自身发光，在空中行，安住于美妙之处，长时久住。

๓๙. ‘ตตฺราวุโส, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน, ตสฺส เอวํ โหติ – อหมสฺมิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ, มยา อิเม สตฺตา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? มมญฺหิ ปุพฺเพ เอตทโหสิ – อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุนฺติ; อิติ มม จ มโนปณิธิ. อิเม จ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคตาติ.

39. 贤友，在那些众生中，那最初生起的众生，他这样想：“我是梵天、大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰者、创造者、化作者、最胜者、支配者、于定自在者，是已生与当生众生之父。这些众生为我所化作。那是为何故？因为我先前曾这样想：‘啊，愿其他众生也能来到此界！’如是，因我心之所愿，这些众生来到了此界。”

‘เยปิ เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เตสมฺปิ เอวํ โหติ – อยํ โข ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ; อิมินา มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมญฺหิ มยํ อทฺทสาม อิธ ปฐมํ อุปปนฺนํ; มยํ ปนามฺห ปจฺฉา อุปปนฺนาติ.

那些后来生起的众生，他们也这样想：“这位尊贵的梵天，是大梵天、征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰者、创造者、化作者、最胜者、支配者、于定自在者，是已生与当生众生之父。我们为这位尊贵的梵天所化作。那是为何故？因为我们看见他在此最先生起，而我们是后来生起的。”

๔๐. ‘ตตฺราวุโส, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน, โส ทีฆายุกตโร จ โหติ วณฺณวนฺตตโร จ มเหสกฺขตโร จ. เย ปน เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เต อปฺปายุกตรา จ โหนฺติ ทุพฺพณฺณตรา จ อปฺเปสกฺขตรา จ.

40. 贤友，在那些众生中，那最初生起的众生，他寿命更长、容色更美、威德更大。而那些后来生起的众生，他们寿命更短、容色较劣、威德较小。

‘ฐานํ โข ปเนตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน [Pg.25] อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ; ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

贤友，这种情况是有的：某一众生从那梵天界死去后，来到此世间。来到此世间后，他舍家出家。出家后，依于热忱、精勤、勤勉、不放逸、如理作意，他触证了那样的心定。当心如此安定时，他忆念起那一过去生，但无法忆念起更早的。

‘โส เอวมาห – โย โข โส ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ, เยน มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา. โส นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา เตน โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, เต มยํ อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. เอวํวิหิตกํ โน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อิสฺสรกุตฺตํ พฺรหฺมกุตฺตํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถาติ. ‘เต เอวมาหํสุ – เอวํ โข โน, อาวุโส โคตม, สุตํ, ยเถวายสฺมา โคตโม อาหา’ติ. ‘‘อคฺคญฺญญฺจาหํ, ภคฺคว, ปชานามิ. ตญฺจ ปชานามิ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานามิ, ตญฺจ ปชานํ น ปรามสามิ, อปรามสโต จ เม ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. ยทภิชานํ ตถาคโต โน อนยํ อาปชฺชติ.

他这样说：“那位尊贵的梵天，大梵天，是征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰者、创造者、化作者、最胜者、统理者、禅定自在者、已生与当生众生之父，我们是由那位尊贵的梵天所创造的。他是常、恒、永恒、不变易法，将如永恒之物一般存续。而我们这些由那位尊贵的梵天所创造者，是无常、不恒、短寿、有死殁法，来到此世。”诸位具寿，你们是否也将此自在天所作、梵天所作、师说施设为本初呢？他们回答说：“贤友乔达摩，我们所听闻的，正如具寿乔达摩所说。”“巴伽瓦，我了知本初，亦了知其上更高者，了知彼而不执取。由不执取，我自身证知寂灭。如来了知此，不遭灾患。”

๔๑. ‘‘สนฺติ, ภคฺคว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ขิฑฺฑาปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปนฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ขิฑฺฑาปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อาโม’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘กถํวิหิตกํ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ขิฑฺฑาปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต มยา ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา มมญฺเญว ปฏิปุจฺฉนฺติ, เตสาหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ –

41. “巴伽瓦，有某些沙门、婆罗门，施设以戏忘天为根本的师说为本初。我走近他们，如此说道：‘诸位具寿，你们真的施设以戏忘天为根本的师说为本初吗？’我如此询问后，他们承认说：‘是的。’我如此对他们说：‘那么，诸位具寿，你们如何施设以戏忘天为根本的师说为本初呢？’他们被我询问后，无法圆满解答；无法圆满解答，便反来问我。我被问后，为他们解说——”

๔๒. ‘สนฺตาวุโส, ขิฑฺฑาปโทสิกา นาม เทวา. เต อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ, สติยา สมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

42. “贤友们，有名为戏忘天(Khiḍḍāpadosikā)的诸天。他们过度沉溺于欢笑、嬉戏、享乐中而住。当他们过度沉溺于欢笑、嬉戏、享乐中而住时，其念便会忘失。因念忘失，彼诸天便从彼天身殁。”

‘ฐานํ [Pg.26] โข ปเนตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ; ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

“贤友，有此情形：某一有情从彼身死去，来到此世。来到此世后，舍家出家。舍家出家后，依于热忱、精进、勤勉、不放逸、如理作意，触证了如此的心定；当心如此安定时，他忆念起那一过去生，但无法忆念起更早的。”

‘โส เอวมาห – เย โข เต โภนฺโต เทวา น ขิฑฺฑาปโทสิกา เต น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ นาติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ น สมฺมุสฺสติ, สติยา อสมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ, นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา ขิฑฺฑาปโทสิกา เต มยํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหริมฺหา, เตสํ โน อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ, สติยา สมฺโมสา เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา, อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตาติ. เอวํวิหิตกํ โน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ขิฑฺฑาปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ. ‘เต เอวมาหํสุ – เอวํ โข โน, อาวุโส โคตม, สุตํ, ยเถวายสฺมา โคตโม อาหา’ติ. ‘‘อคฺคญฺญญฺจาหํ, ภคฺคว, ปชานามิ…เป… ยทภิชานํ ตถาคโต โน อนยํ อาปชฺชติ.

他这样说：“诸位，那些非戏忘天(khiḍḍāpadosikā)的天神，他们不过度沉溺于嬉笑、游戏与享乐而住。由于他们不过度沉溺于嬉笑、游戏与享乐而住，其念不失坏；因念不失坏，彼诸天神不从彼身死去，是常、是恒、是永、是不变易法者，将如是永恒安住。而我们曾是戏忘天，我们过度沉溺于嬉笑、游戏与享乐而住；由于我们过度沉溺于嬉笑、游戏与享乐而住，念便失坏了；因念失坏，我们便从彼身死去，是无常、不恒、寿短、有死法者，来到了此世。”“诸位具寿，你们是否也将此戏忘天的师说宣示为最初之源呢？”他们如此回答：“贤友乔达摩(Gotama)，我们所听闻的，确实如具寿乔达摩所说。”“巴伽瓦(Bhaggava)，我了知此最初之源……如来如是了知，故不陷于不幸。”

๔๓. ‘‘สนฺติ, ภคฺคว, เอเก สมณพฺราหฺมณา มโนปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปนฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต มโนปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อาโม’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘กถํวิหิตกํ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต มโนปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต มยา ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา มมญฺเญว ปฏิปุจฺฉนฺติ. เตสาหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ –

43. 巴伽瓦，有些沙门、婆罗门宣称以心瞋为本的师说为本初之法。我前去拜访他们，这样说：“诸位具寿，你们真的宣称以心瞋为本的师说为本初之法吗？”他们被我这样问，便承认说：“是的。”我便这样对他们说：“诸位具寿，你们如何安立这以心瞋为本的师说为本初之法呢？”他们被我所问，却无法圆满解答，因无法圆满解答，便反问于我。我被他们问，便为他们解说：

๔๔. ‘สนฺตาวุโส, มโนปโทสิกา นาม เทวา. เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ [Pg.27] ปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

44. 贤友，有名为心瞋天(Manopadosikā)的天神。他们过度地互相注视，由于过度地互相注视，他们对彼此心生瞋恚。他们因彼此心已生瞋，故身疲心惫。那些天神便从彼天身命终。

‘ฐานํ โข ปเนตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

贤友，确实有此可能：某一有情从彼天身命终，来到此世。来到此世后，他从在家而出家。从在家而出家已，通过精勤、努力、专注、不放逸、如理作意，他触证了如此的心定；当心如此安定时，他忆念起那过去一生，但无法忆起比那更早的。

‘โส เอวมาห – เย โข เต โภนฺโต เทวา น มโนปโทสิกา เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ นปฺปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ อปฺปทุฏฺฐจิตฺตา อกิลนฺตกายา อกิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ, นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา มโนปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายิมฺหา. เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูสิมฺหา. เต มยํ อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา, อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตาติ. เอวํวิหิตกํ โน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต มโนปโทสิกํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ. ‘เต เอวมาหํสุ – เอวํ โข โน, อาวุโส โคตม, สุตํ, ยเถวายสฺมา โคตโม อาหา’ติ. ‘‘อคฺคญฺญญฺจาหํ, ภคฺคว, ปชานามิ…เป… ยทภิชานํ ตถาคโต โน อนยํ อาปชฺชติ.

他这样说：“诸位，那些非意愤天神，他们不过度地互相注视。他们因不过度地互相注视，而不污染彼此的心。他们彼此心无瞋染，身心不疲惫。那些天神不会从那个天身死殁，是常、是恒、是永、是不变易法，将如恒物一般，如是安住。而我们这些意愤天神，曾过度地互相注视。我们因过度地互相注视，而污染了彼此的心。我们彼此心有瞋染，身心皆疲惫。就这样，我们从那个天身死殁，成为无常、不恒、短寿、有死殁法者，来到了此人间。”“诸位具寿，你们是否宣说这般意愤天的师传为最先呢？”他们这样回答：“贤友乔达摩，我们所听闻的，确实就如具寿乔达摩所说。”“巴伽瓦，我了知最先……如来如实了知，便不至于遭遇灾患。”

๔๕. ‘‘สนฺติ, ภคฺคว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปนฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อาโม’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘กถํวิหิตกํ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? เต [Pg.28] มยา ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา มมญฺเญว ปฏิปุจฺฉนฺติ. เตสาหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรมิ –

45. 巴伽瓦，有某些沙门、婆罗门，宣说无因生的师传为最先。我到他们那里，这样说：“诸位具寿，据说你们宣说无因生的师传为最先，这是真的吗？”他们被我这样问，便承认说：“是的。”我这样对他们说：“那么诸位具寿，你们宣说怎样的无因生的师传为最先呢？”他们被我所问，却无法圆满作答；因无法圆满作答，便反过来问我。我被他们所问，便为他们解说：

๔๖. ‘สนฺตาวุโส, อสญฺญสตฺตา นาม เทวา. สญฺญุปฺปาทา จ ปน เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

46. 贤友，有名为无想有情的梵天。那些梵天因想的生起，便从那个天身死殁。

‘ฐานํ โข ปเนตํ, อาวุโส, วิชฺชติ. ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ สญฺญุปฺปาทํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

“贤友，有此情形：某一有情从彼身殁后，来到此世。来到此世后，从家出家，过无家生活。从家出家，过无家生活后，依于热勤、精进、勤勉、不放逸、如理作意，他触证了如此的心定；当心如此安定时，他忆念起那想之生起，于此之前则不能忆念。”

‘โส เอวมาห – อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ ปุพฺเพ นาโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ อหุตฺวา สนฺตตาย ปริณโตติ. เอวํวิหิตกํ โน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อาจริยกํ อคฺคญฺญํ ปญฺญเปถา’ติ? ‘เต เอวมาหํสุ – เอวํ โข โน, อาวุโส โคตม, สุตํ ยเถวายสฺมา โคตโม อาหา’ติ. ‘‘อคฺคญฺญญฺจาหํ, ภคฺคว, ปชานามิ ตญฺจ ปชานามิ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานามิ, ตญฺจ ปชานํ น ปรามสามิ, อปรามสโต จ เม ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. ยทภิชานํ ตถาคโต โน อนยํ อาปชฺชติ.

“他这样说：‘我与世间是无因生起的。此是何故？因为我过去不曾存在，我未曾存在，如今转变为有情。’‘诸具寿，你们是否也将此种无因生起的师说，施设为本初之说呢？’他们这样回答：‘贤友乔达摩，我们所听闻的，确实就如具寿乔达摩所说。’‘巴伽瓦，我了知此本初之说，我了知它，也了知超越于它的，并且在知道它之后，我不执取。由于不执取，我于自身了知寂灭。如来由亲证此，不遭不幸。’”

๔๗. ‘‘เอวํวาทึ โข มํ, ภคฺคว, เอวมกฺขายึ เอเก สมณพฺราหฺมณา อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ – ‘วิปรีโต สมโณ โคตโม ภิกฺขโว จ. สมโณ โคตโม เอวมาห – ยสฺมึ สมเย สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพํ ตสฺมึ สมเย อสุภนฺตฺเวว ปชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ, ภคฺคว, เอวํ วทามิ – ‘ยสฺมึ สมเย สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพํ ตสฺมึ สมเย อสุภนฺตฺเวว ปชานาตี’ติ. เอวญฺจ ขฺวาหํ, ภคฺคว, วทามิ – ‘ยสฺมึ สมเย สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สุภนฺตฺเวว ตสฺมึ สมเย ปชานาตี’ติ.

47. “巴伽瓦，有些沙门、婆罗门对我这位如是说者、如是宣说者，以不实、空洞、虚假、非有之言诽谤道：‘沙门乔达摩是颠倒的，其比丘们也是颠倒的。沙门乔达摩这样说：“当他成就并安住于净解脱时，他在那时只了知一切为不净。”’巴伽瓦，我并非这样说：‘当他成就并安住于净解脱时，他在那时只了知一切为不净。’巴伽瓦，我其实是这样说：‘当他成就并安住于净解脱时，他在那时只了知其为净。’”

‘‘เต [Pg.29] จ, ภนฺเต, วิปรีตา, เย ภควนฺตํ วิปรีตโต ทหนฺติ ภิกฺขโว จ. เอวํปสนฺโน อหํ, ภนฺเต, ภควติ. ปโหติ เม ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุํ, ยถา อหํ สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’นฺติ.

“世尊，凡是以颠倒诬指世尊与诸比丘者，他们才是颠倒的。世尊，我对世尊有如此的净信。世尊能够为我说法，使我得以具足善解脱而住。”

๔๘. ‘‘ทุกฺกรํ โข เอตํ, ภคฺคว, ตยา อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. อิงฺฆ ตฺวํ, ภคฺคว, โย จ เต อยํ มยิ ปสาโท, ตเมว ตฺวํ สาธุกมนุรกฺขา’’ติ. ‘‘สเจ ตํ, ภนฺเต, มยา ทุกฺกรํ อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน สุภํ วิโมกฺขํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. โย จ เม อยํ, ภนฺเต, ภควติ ปสาโท, ตเมวาหํ สาธุกมนุรกฺขิสฺสามี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน ภคฺควโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

48. “巴伽瓦(Bhaggava)，你身为异见者、异信者、异乐者，于他处修行，师从他处，要具足善解脱而住，实为困难。来，巴伽瓦，你对我所怀有的这份净信，你当善自守护。”“世尊，我身为异见者、异信者、异乐者，于他处修行，师从他处，若要具足善解脱而住，实为困难，那么，世尊，我对世尊所怀有的这份净信，我必善自守护。”世尊说了这番话。巴伽瓦族的游方者心满意足，欢喜世尊所说。

ปาถิกสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปฐมํ.

跋提咖经第一终。

๒. อุทุมฺพริกสุตฺตํ

2. 优昙婆罗经

นิคฺโรธปริพฺพาชกวตฺถุ

尼拘陀游方者的故事

๔๙. เอวํ [Pg.30] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก อุทุมฺพริกาย ปริพฺพาชการาเม ปฏิวสติ มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ ตึสมตฺเตหิ ปริพฺพาชกสเตหิ. อถ โข สนฺธาโน คหปติ ทิวา ทิวสฺส ราชคหา นิกฺขมิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อถ โข สนฺธานสฺส คหปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อกาโล โข ภควนฺตํ ทสฺสนาย. ปฏิสลฺลีโน ภควา. มโนภาวนียานมฺปิ ภิกฺขูนํ อสมโย ทสฺสนาย. ปฏิสลฺลีนา มโนภาวนียา ภิกฺขู. ยํนูนาหํ เยน อุทุมฺพริกาย ปริพฺพาชการาโม, เยน นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข สนฺธาโน คหปติ เยน อุทุมฺพริกาย ปริพฺพาชการาโม, เตนุปสงฺกมิ.

49. 如是我闻：一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)的鹫峰山(Gijjhakūṭa)。其时，游方者尼拘陀(Nigrodha)与约三千名游方者所组成的大团体，同住在优昙婆罗(Udumbarikā)的游方者园。尔时，居士散陀那(Sandhāna)于日中过后，从王舍城出来，欲拜见世尊。那时，居士散陀那心生此念：“现在去拜见世尊，并非适时，世尊正在独处。要去拜见那些修心的比丘，也非适时，修心的比丘们也正在独处。我何不前往优昙婆罗的游方者园，去见游方者尼拘陀呢？”于是，居士散陀那便前往优昙婆罗的游方者园，去到尼拘陀那里。

๕๐. เตน โข ปน สมเยน นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ นิสินฺโน โหติ อุนฺนาทินิยา อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทาย อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติยา. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา.

50. 尔时，游方者尼拘陀(Nigrodha)与一大群喧闹嘈杂、高声大语的游方者众坐在一起，谈论着各种畜生论，即：王论、贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香料论、亲族论、车乘论、村庄论、市镇论、城市论、国土论、女性论、勇士论、街巷论、汲水处论、亡者论、种种论、世间论、海洋论、兴衰论等。

๕๑. อทฺทสา โข นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก สนฺธานํ คหปตึ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวา สกํ ปริสํ สณฺฐาเปสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต โหนฺตุ, มา โภนฺโต สทฺทมกตฺถ. อยํ สมณสฺส โคตมสฺส สาวโก อาคจฺฉติ สนฺธาโน คหปติ. ยาวตา โข ปน สมณสฺส โคตมสฺส สาวกา คิหี โอทาตวสนา ราชคเห ปฏิวสนฺติ, อยํ เตสํ อญฺญตโร สนฺธาโน คหปติ. อปฺปสทฺทกามา โข ปเนเต อายสฺมนฺโต อปฺปสทฺทวินีตา[Pg.31], อปฺปสทฺทสฺส วณฺณวาทิโน. อปฺเปว นาม อปฺปสทฺทํ ปริสํ วิทิตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหี อเหสุํ.

51. 游方者尼拘陀远远望见居士删陀那(Sandhāna)前来，见到后，便让自己的会众安静下来：“诸位，请安静，不要作声。沙门乔达摩的弟子，居士删陀那来了。所有居住在王舍城、身着白衣的沙门乔达摩的在家弟子中，这位居士删陀那是其中之一。那些具寿者喜爱寂静，于寂静中受教，赞叹寂静。或许他见到此众寂静，会认为值得前来。”如是说后，那些游方者便默然了。

๕๒. อถ โข สนฺธาโน คหปติ เยน นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา นิคฺโรเธน ปริพฺพาชเกน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สนฺธาโน คหปติ นิคฺโรธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘อญฺญถา โข อิเม โภนฺโต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา สงฺคมฺม สมาคมฺม อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ…เป… อิติภวาภวกถํ อิติ วา. อญฺญถา โข ปน โส ภควา อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานี’’ติ.

52. 尔时，删陀那(Sandhāna)居士前往尼拘陀(Nigrodha)游行者之处。抵达后，与尼拘陀游行者相互问候，说完应予欢喜、应予忆念的交谈后，坐于一旁。坐于一旁的删陀那居士对尼拘陀游行者作是言：“诸位尊者，此等外道游行者集会一处，高声大声，喧嚣骚然，专事种种畜生论，如王论……乃至有无论。而彼世尊，则受用林野、森林、边地之坐卧处，彼处少声、少音、无人迹、宜密行、适独住。”

๕๓. เอวํ วุตฺเต นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก สนฺธานํ คหปตึ เอตทโวจ – ‘‘ยคฺเฆ คหปติ, ชาเนยฺยาสิ, เกน สมโณ โคตโม สทฺธึ สลฺลปติ, เกน สากจฺฉํ สมาปชฺชติ, เกน ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ สมาปชฺชติ? สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา อปริสาวจโร สมโณ โคตโม นาลํ สลฺลาปาย. โส อนฺตมนฺตาเนว เสวติ. เสยฺยถาปิ นาม โคกาณา ปริยนฺตจารินี อนฺตมนฺตาเนว เสวติ. เอวเมว สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา; อปริสาวจโร สมโณ โคตโม; นาลํ สลฺลาปาย. โส อนฺตมนฺตาเนว เสวติ. อิงฺฆ, คหปติ, สมโณ โคตโม อิมํ ปริสํ อาคจฺเฉยฺย, เอกปญฺเหเนว นํ สํสาเทยฺยาม, ตุจฺฉกุมฺภีว นํ มญฺเญ โอโรเธยฺยามา’’ติ.

53. 如是说已，尼拘陀游行者对删陀那居士作是言：“居士，你当知，沙门乔达摩与谁交谈？与谁论议？与谁共证般若之明达？沙门乔达摩之智，已为独居所坏；沙门乔达摩不涉会众，不善言谈，彼唯栖止于边地。譬如独眼之牛，常行于边缘，唯栖止于边地。同理，沙门乔达摩之智，已为独居所坏；沙门乔达摩不涉会众，不善言谈，彼唯栖止于边地。来，居士，若沙门乔达摩来此会众，我等仅以一问，即能使其窘迫，我料能困住他，如困空瓮。”

๕๔. อสฺโสสิ โข ภควา ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย สนฺธานสฺส คหปติสฺส นิคฺโรเธน ปริพฺพาชเกน สทฺธึ อิมํ กถาสลฺลาปํ. อถ โข ภควา คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหิตฺวา เยน สุมาคธาย ตีเร โมรนิวาโป เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.32] สุมาคธาย ตีเร โมรนิวาเป อพฺโภกาเส จงฺกมิ. อทฺทสา โข นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ สุมาคธาย ตีเร โมรนิวาเป อพฺโภกาเส จงฺกมนฺตํ. ทิสฺวาน สกํ ปริสํ สณฺฐาเปสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต โหนฺตุ, มา โภนฺโต สทฺทมกตฺถ, อยํ สมโณ โคตโม สุมาคธาย ตีเร โมรนิวาเป อพฺโภกาเส จงฺกมติ. อปฺปสทฺทกาโม โข ปน โส อายสฺมา, อปฺปสทฺทสฺส วณฺณวาที. อปฺเปว นาม อปฺปสทฺทํ ปริสํ วิทิตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺย. สเจ สมโณ โคตโม อิมํ ปริสํ อาคจฺเฉยฺย, อิมํ ตํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยาม – ‘โก นาม โส, ภนฺเต, ภควโต ธมฺโม, เยน ภควา สาวเก วิเนติ, เยน ภควตา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริย’นฺติ? เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหี อเหสุํ.

54. 世尊以清净、超人之天耳界，听闻了删陀那(Sandhāna)居士与尼拘陀(Nigrodha)遍行者之间的这段对话。于是，世尊从鹫峰山下来，前往苏麻咖达(Sumāgadhā)池边的孔雀饲食处；抵达后，在苏麻咖达池边的孔雀饲食处空旷地经行。尼拘陀遍行者看见世尊在苏麻咖达池边的孔雀饲食处空旷地经行。看见后，他令其众安静：“诸位，请安静！诸位，请勿作声！这位沙门乔达摩正在苏麻咖达池边的孔雀饲食处空旷地经行。那位具寿喜爱寂静，赞叹寂静。或许他见到此众寂静，会认为值得前来。如果沙门乔达摩来到此众，我们就问他这个问题：‘世尊，世尊的法是什么？世尊以此法教导弟子，而为世尊所教导的弟子们，已得慰安，宣称证得了作为殊胜依止的根本梵行？’”如是说后，那些遍行者们便默然了。

ตโปชิคุจฺฉาวาโท

论苦行与嫌恶

๕๕. อถ โข ภควา เยน นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ. อถ โข นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตุ โข, ภนฺเต, ภควา, สฺวาคตํ, ภนฺเต, ภควโต. จิรสฺสํ โข, ภนฺเต, ภควา อิมํ ปริยายมกาสิ ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีทตุ, ภนฺเต, ภควา, อิทมาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิคฺโรโธปิ โข ปริพฺพาชโก อญฺญตรํ นีจาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นิคฺโรธํ ปริพฺพาชกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กาย นุตฺถ, นิคฺโรธ, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? เอวํ วุตฺเต, นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ, ‘‘อิธ มยํ, ภนฺเต, อทฺทสาม ภควนฺตํ สุมาคธาย ตีเร โมรนิวาเป อพฺโภกาเส จงฺกมนฺตํ, ทิสฺวาน เอวํ อโวจุมฺหา – ‘สเจ สมโณ โคตโม อิมํ ปริสํ อาคจฺเฉยฺย, อิมํ ตํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยาม – โก นาม โส, ภนฺเต, ภควโต ธมฺโม, เยน ภควา สาวเก วิเนติ, เยน ภควตา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริย’นฺติ? อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา; อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

55. 尔时，世尊前往游方者尼拘陀（Nigrodha）之处。于是，游方者尼拘陀对世尊说：“尊者，请世尊前来！欢迎世尊！尊者，世尊长久以来方作此行，前来此处。尊者，请世尊就座，此座已设。”世尊即于所设之座坐下。游方者尼拘陀亦取一低座，坐于一旁。世尊对坐于一旁的游方者尼拘陀说：“尼拘陀，你们此刻聚谈何事？你们未竟之言为何？”如是说后，游方者尼拘陀对世尊说：“尊者，我们刚才在苏麻咖达（Sumāgadhā）池畔的孔雀饲喂处，于空旷处见世尊经行。见后，我们便如是说：‘若沙门乔达摩（Gotama）来此集会，我们当问他此问题：“尊者，世尊是以何等法教导弟子，依此法受教的弟子们能获得慰安，并宣称已证得作为依归的根本梵行？”’尊者，此即我们未竟之言，而世尊已至。”

๕๖. ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, นิคฺโรธ, ตยา อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน, เยนาหํ สาวเก วิเนมิ[Pg.33], เยน มยา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริยํ. อิงฺฆ ตฺวํ มํ, นิคฺโรธ, สเก อาจริยเก อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ ปุจฺฉ – ‘กถํ สนฺตา นุ โข, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา ปริปุณฺณา โหติ, กถํ อปริปุณฺณา’ติ? เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ, สมณสฺส โคตมสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา, ยตฺร หิ นาม สกวาทํ ฐเปสฺสติ, ปรวาเทน ปวาเรสฺสตี’’ติ.

56. “尼拘陀，你持有异见、异忍、异喜，修习异道、师从异师，故难了知我用以调伏弟子之法，以及我的弟子们被此法调伏后，获得慰安，宣称以根本梵行为殊胜依止。来，尼拘陀，你就你自家师说中的苦行厌离来问我：‘尊者，怎样的苦行厌离是寂静而圆满的？怎样的不圆满？’”此言一出，彼诸游方者变得喧闹，高声大噪，言：“诸位，真是稀有！诸位，真是未曾有！沙门乔达摩有大神通、大威力，竟搁置己说，而邀请他人以他宗之说来提问！”

๕๗. อถ โข นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก เต ปริพฺพาชเก อปฺปสทฺเท กตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ โข, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉาวาทา ตโปชิคุจฺฉาสารา ตโปชิคุจฺฉาอลฺลีนา วิหราม. กถํ สนฺตา นุ โข, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา ปริปุณฺณา โหติ, กถํ อปริปุณฺณา’’ติ?

57. 其时，尼拘陀游方者令彼诸游方者安静后，对世尊这样说：“世尊，我等是主张苦行厌离者，以苦行厌离为核心，依止于苦行厌离而住。世尊，怎样的苦行厌离是寂静而圆满的？怎样的不圆满？”

‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อเจลโก โหติ มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทฺทนฺติโก, น ติฏฺฐภทฺทนฺติโก, นาภิหฏํ, น อุทฺทิสฺสกตํ, น นิมนฺตนํ สาทิยติ, โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น เอฬกมนฺตรํ, น ทณฺฑมนฺตรํ, น มุสลมนฺตรํ, น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ, น คพฺภินิยา, น ปายมานาย, น ปุริสนฺตรคตาย, น สงฺกิตฺตีสุ, น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ, น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี, น มจฺฉํ, น มํสํ, น สุรํ, น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ, โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก, สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก, เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ, สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวีหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. โส สากภกฺโข วา โหติ, สามากภกฺโข วา โหติ, นีวารภกฺโข วา โหติ, ททฺทุลภกฺโข วา โหติ, หฏภกฺโข วา โหติ, กณภกฺโข วา โหติ, อาจามภกฺโข วา โหติ, ปิญฺญากภกฺโข วา โหติ, ติณภกฺโข วา โหติ, โคมยภกฺโข วา โหติ; วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. โส สาณานิปิ ธาเรติ[Pg.34], มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขมฺปิ ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, ผลกเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, ถณฺฑิลเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, เอกปสฺสยิโกปิ โหติ รโชชลฺลธโร, อพฺโภกาสิโกปิ โหติ ยถาสนฺถติโก, เวกฏิโกปิ โหติ วิกฏโภชนานุโยคมนุยุตฺโต, อปานโกปิ โหติ อปานกตฺตมนุยุตฺโต, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ, ยทิ เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริปุณฺณา วา โหติ อปริปุณฺณา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริปุณฺณา โหติ, โน อปริปุณฺณา’’ติ. ‘‘เอวํ ปริปุณฺณายปิ โข อหํ, นิคฺโรธ, ตโปชิคุจฺฉาย อเนกวิหิเต อุปกฺกิเลเส วทามี’’ติ.

“尼拘陀（Nigrodha），于此，有苦行者是裸行者，站立排泄，便后以手擦拭，不受言‘尊者请来’之食，不受言‘尊者请住’之食，不接受送来的食物，不接受特备的食物，不接受邀请的食物。他不受从罐口所施之食，不受从篮口所施之食，不受跨越门槛所施之食，不受跨越木棍所施之食，不受跨越木杵所施之食，不受正在用餐的二人中一人起身所施之食，不受从孕妇处，不受从哺乳妇女处，不受与男性行房之妇女所施之食，不受众人凑集之食，不受有狗在旁等候处之食，不受苍蝇群集处之食。他不食鱼，不食肉，不饮烈酒，不饮甜酒，不饮酸粥水。他或仅受一家食，或仅食一口；或仅受二家食，或仅食二口；或仅受七家食，或仅食七口。他或以一小钵维持，或以二小钵维持，乃至以七小钵维持。他或隔一日食，或隔二日食，乃至隔七日食。如是，他致力于半月一次的轮食之行。他或食蔬菜，或食稗子，或食野稻，或食皮革屑，或食苔，或食米糠，或食米汤，或食油渣，或食草，或食牛粪；他以森林的根、果为食，食自落之果。他或穿粗麻衣，或穿杂麻衣，或穿裹尸布，或穿粪扫衣，或穿树皮衣，或穿羚羊皮，或穿羚羊皮片衣，或穿香茅草衣，或穿树皮衣，或穿木片衣，或穿人毛毯，或穿马尾毛毯，或穿猫头鹰羽衣。他是拔发拔须者，致力于拔发拔须之行。他是常立者，拒绝坐具。他是蹲踞者，致力于蹲踞之行。他是卧于荆棘者，在荆棘上设置卧处；他也设置木板卧处，他也设置裸地卧处。他是单侧卧者。他是身带尘垢者。他是露地住者。他是随处而住者。他是食秽物者，致力于食秽物之行。他是禁水者，致力于禁水之行。他致力于一日三次入水之行，于傍晚进行第三次。尼拘陀，你意下如何？若如此，苦行厌离是圆满还是不圆满呢？”“尊者，诚然，若如此，苦行厌离是圆满的，非不圆满。”“尼拘陀，即使是如此圆满的苦行厌离，我亦说其有多种杂染。”

อุปกฺกิเลโส

垢染

๕๘. ‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา เอวํ ปริปุณฺณาย ตโปชิคุจฺฉาย อเนกวิหิเต อุปกฺกิเลเส วทตี’’ติ? ‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา อตฺตมโน โหติ ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา อตฺตมโน โหติ ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

58. “尊者，世尊为何说，对于如此圆满的苦行厌离，有种种垢染呢？”“尼拘陀，于此，有苦行者受持苦行，他因那苦行而心生欢喜，意愿圆满。尼拘陀，凡苦行者受持苦行，因那苦行而心生欢喜、意愿圆满，尼拘陀，这亦是苦行者的垢染。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา อตฺตานุกฺกํเสติ ปรํ วมฺเภติ. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา อตฺตานุกฺกํเสติ ปรํ วมฺเภติ. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

“再者，尼拘陀，有苦行者受持苦行，他因那苦行而自赞毁他。尼拘陀，凡苦行者受持苦行，因那苦行而自赞毁他，尼拘陀，这亦是苦行者的垢染。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา มชฺชติ มุจฺฉติ ปมาทมาปชฺชติ. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส [Pg.35] เตน ตปสา มชฺชติ มุจฺฉติ ปมาทมาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

“再者，尼拘陀，有苦行者受持苦行，他因那苦行而迷醉、耽溺、落入放逸。尼拘陀，凡苦行者受持苦行，因那苦行而迷醉、耽溺、落入放逸，尼拘陀，这亦是苦行者的垢染。”

๕๙. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน อตฺตมโน โหติ ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน อตฺตมโน โหติ ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

59. “再者，尼拘陀，有苦行者受持苦行，他因那苦行而引致利得、恭敬与名声，他因那利得、恭敬与名声而心生欢喜，意愿圆满。尼拘陀，凡苦行者受持苦行，因那苦行而引致利得、恭敬与名声，又因那利得、恭敬与名声而心生欢喜、意愿圆满，尼拘陀，这亦是苦行者的垢染。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน อตฺตานุกฺกํเสติ ปรํ วมฺเภติ. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน อตฺตานุกฺกํเสติ ปรํ วมฺเภติ. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘律陀，有苦行者受持苦行，他因那苦行而生起利得、恭敬与名声，他因那利得、恭敬与名声而抬高自己、贬低他人。尼拘律陀，凡是苦行者受持苦行，因那苦行生起利得、恭敬与名声，又因那利得、恭敬与名声而抬高自己、贬低他人，尼拘律陀，这也是苦行者的染污。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน มชฺชติ มุจฺฉติ ปมาทมาปชฺชติ. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน มชฺชติ มุจฺฉติ ปมาทมาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘律陀，有苦行者受持苦行，他因那苦行而生起利得、恭敬与名声，他因那利得、恭敬与名声而骄醉、昏昧、落入放逸。尼拘律陀，凡是苦行者受持苦行，因那苦行生起利得、恭敬与名声，又因那利得、恭敬与名声而骄醉、昏昧、落入放逸，尼拘律陀，这也是苦行者的染污。

๖๐. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี โภชเนสุ โวทาสํ อาปชฺชติ – ‘อิทํ เม ขมติ, อิทํ เม นกฺขมตี’ติ. โส ยญฺจ ขฺวสฺส นกฺขมติ, ตํ สาเปกฺโข ปชหติ. ยํ ปนสฺส ขมติ, ตํ คธิโต มุจฺฉิโต อชฺฌาปนฺโน อนาทีนวทสฺสาวี อนิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

60. 再者，尼拘律陀，有苦行者受持苦行，他于食物中加以分别——“这个我喜欢，这个我不喜欢”。凡是他不喜欢的，他便带着贪恋而舍弃；凡是他喜欢的，他就贪着、沉迷、深陷其中，不见其过患，无出离之慧而食用……尼拘律陀，这也是苦行者的染污。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ ลาภสกฺการสิโลกนิกนฺติเหตุ – ‘สกฺกริสฺสนฺติ มํ ราชาโน ราชมหามตฺตา ขตฺติยา พฺราหฺมณา [Pg.36] คหปติกา ติตฺถิยา’ติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘律陀，有苦行者为了贪求利得、恭敬与名声而受持苦行——“国王、王之大臣、刹帝利、婆罗门、居家者、外道都会恭敬我”……尼拘律陀，这也是苦行者的染污。

๖๑. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อญฺญตรํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อปสาเทตา โหติ – ‘กึ ปนายํ สมฺพหุลาชีโว สพฺพํ สํภกฺเขติ. เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ, อสนิวิจกฺกํ ทนฺตกูฏํ, สมณปฺปวาเทนา’ติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

61. 再者，尼拘陀，苦行者会贬低某个沙门或婆罗门——“此人为何生计繁多，食用一切种子？即：根种子、茎种子、节种子、芽种子，以及第五种的种子。他有如金刚轮般的牙床，却还被称为沙门”……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ปสฺสติ อญฺญตรํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา กุเลสุ สกฺกริยมานํ ครุกริยมานํ มานิยมานํ ปูชิยมานํ. ทิสฺวา ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อิมญฺหิ นาม สมฺพหุลาชีวํ กุเลสุ สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ. มํ ปน ตปสฺสึ ลูขาชีวึ กุเลสุ น สกฺกโรนฺติ น ครุํ กโรนฺติ น มาเนนฺติ น ปูเชนฺตี’ติ, อิติ โส อิสฺสามจฺฉริยํ กุเลสุ อุปฺปาเทตา โหติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘陀，苦行者看见某个沙门或婆罗门在各家族中受到恭敬、尊重、敬重、供养。见到后，他会这样想：“这个生计繁多的人，在各家族中受到恭敬、尊重、敬重、供养；而我这个过着粗劣生活的苦行者，在各家族中却不受恭敬、不被尊重、不被敬重、不被供养。”像这样，他便会在各家族中生起嫉妒和悭吝……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

๖๒. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อาปาถกนิสาที โหติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

62. 再者，尼拘陀，苦行者惯于待在显眼之处……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อตฺตานํ อทสฺสยมาโน กุเลสุ จรติ – ‘อิทมฺปิ เม ตปสฺมึ อิทมฺปิ เม ตปสฺมิ’นฺติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘陀，苦行者在各家族中行走，炫耀自己说：“这也是我的苦行，那也是我的苦行。”……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี กิญฺจิเทว ปฏิจฺฉนฺนํ เสวติ. โส ‘ขมติ เต อิท’นฺติ ปุฏฺโฐ สมาโน อกฺขมมานํ อาห – ‘ขมตี’ติ. ขมมานํ อาห – ‘นกฺขมตี’ติ. อิติ โส สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘陀，苦行者秘密地从事某些行为。当被问到“你认可此事吗？”时，他不认可却说“我认可”；他认可却说“我不认可”。像这样，他就是故意说妄语……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส สนฺตํเยว ปริยายํ อนุญฺเญยฺยํ นานุชานาติ…เป… อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

再者，尼拘陀，当如来或如来弟子说法时，苦行者对于那真实且应予认可的法义，不予认可……尼拘陀，这也是苦行者的杂染。

๖๓. ‘‘ปุน [Pg.37] จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี โกธโน โหติ อุปนาหี. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี โกธโน โหติ อุปนาหี. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

63. “再者，尼拘陀，苦行者忿怒、结怨。尼拘陀，若苦行者忿怒、结怨，尼拘陀，此亦是苦行者之杂染。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี มกฺขี โหติ ปฬาสี …เป… อิสฺสุกี โหติ มจฺฉรี… สโฐ โหติ มายาวี… ถทฺโธ โหติ อติมานี… ปาปิจฺโฉ โหติ ปาปิกานํ อิจฺฉานํ วสํ คโต… มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต… สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี. อยมฺปิ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสิโน อุปกฺกิเลโส โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者抹煞善行、争强好胜……是嫉妒、吝啬……是狡诈、诡诈……是顽固、傲慢……是怀有恶欲且受恶欲支配……是持有邪见且具足边见……是固执己见、执取不舍且难以舍弃。尼拘陀，若苦行者固执己见、执取不舍且难以舍弃，尼拘陀，此亦是苦行者之杂染。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ, ยทิเม ตโปชิคุจฺฉา อุปกฺกิเลสา วา อนุปกฺกิเลสา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข อิเม, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา อุปกฺกิเลสา, โน อนุปกฺกิเลสา. ฐานํ โข ปเนตํ, ภนฺเต, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ ตปสฺสี สพฺเพเหว อิเมหิ อุปกฺกิเลเสหิ สมนฺนาคโต อสฺส; โก ปน วาโท อญฺญตรญฺญตเรนา’’ติ.

“尼拘陀，你认为如何？这些苦行之垢是杂染还是非杂染？”“尊者，诚然，这些苦行之垢是杂染，非是无杂染。尊者，确实有此可能，即此处某个苦行者具足所有这些杂染，更何况具足其中一两种呢？”

ปริสุทฺธปปฏิกปฺปตฺตกถา

示说如外皮之清净

๖๔. ‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา น อตฺตมโน โหติ น ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา น อตฺตมโน โหติ น ปริปุณฺณสงฺกปฺโป. เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

64. “尼拘陀，于此，有苦行者受持苦行，彼不因此苦行而自满，不作已圆满想。尼拘陀，凡苦行者受持苦行而不自满、不作已圆满想，以此，彼于此阶位是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา น อตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，有苦行者受持苦行，彼不因此苦行而自赞毁他……（乃至）……以此，彼于此阶位是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา น มชฺชติ น มุจฺฉติ น ปมาทมาปชฺชติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，有苦行者受持苦行，彼不因此苦行而骄慢、不沉迷、不陷于放逸……（乃至）……以此，彼于此阶位是清净的。”

๖๕. ‘‘ปุน [Pg.38] จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน น อตฺตมโน โหติ น ปริปุณฺณสงฺกปฺโป…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

65. “再者，尼拘陀，苦行者行于苦行，彼因其苦行而获得利养、恭敬与名声。彼不因其利养、恭敬与名声而心生欢喜，亦不认为已圆满……如是，彼于此境地是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน น อตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者行于苦行，彼因其苦行而获得利养、恭敬与名声。彼不因其利养、恭敬与名声而自赞，亦不毁他……如是，彼于此境地是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตปํ สมาทิยติ, โส เตน ตปสา ลาภสกฺการสิโลกํ อภินิพฺพตฺเตติ, โส เตน ลาภสกฺการสิโลเกน น มชฺชติ น มุจฺฉติ น ปมาทมาปชฺชติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者行于苦行，彼因其苦行而获得利养、恭敬与名声。彼不因其利养、恭敬与名声而骄醉，不沉迷，不放逸……如是，彼于此境地是清净的。”

๖๖. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี โภชเนสุ น โวทาสํ อาปชฺชติ – ‘อิทํ เม ขมติ, อิทํ เม นกฺขมตี’ติ. โส ยญฺจ ขฺวสฺส นกฺขมติ, ตํ อนเปกฺโข ปชหติ. ยํ ปนสฺส ขมติ, ตํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

66. “再者，尼拘陀，苦行者于食物不作分别——‘此我所喜，此我所不喜’。彼于所不喜者，无所顾恋而舍弃；于所喜者，则不贪、不迷、不执，见其过患，具出离慧而受用……如是，彼于此境地是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น ตปํ สมาทิยติ ลาภสกฺการสิโลกนิกนฺติเหตุ – ‘สกฺกริสฺสนฺติ มํ ราชาโน ราชมหามตฺตา ขตฺติยา พฺราหฺมณา คหปติกา ติตฺถิยา’ติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者不为渴求利养、恭敬与名声而行于苦行，不作是念：‘国王、大臣、刹帝利、婆罗门、居士、外道将恭敬我。’……如是，彼于此境地是清净的。”

๖๗. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อญฺญตรํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา นาปสาเทตา โหติ – ‘กึ ปนายํ สมฺพหุลาชีโว สพฺพํ สํภกฺเขติ. เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ, อสนิวิจกฺกํ ทนฺตกูฏํ, สมณปฺปวาเทนา’ติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

67. “再者，尼拘陀，苦行者不贬低其他沙门或婆罗门，说：‘此辈营生繁杂者，为何食用一切？即：根种、茎种、节种、芽种，第五为谷种。实为雷电轮、齿槌，却以沙门为名！’……如是，彼于此境地是清净的。”

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ปสฺสติ อญฺญตรํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา กุเลสุ สกฺกริยมานํ ครุ กริยมานํ มานิยมานํ ปูชิยมานํ. ทิสฺวา ตสฺส น เอวํ [Pg.39] โหติ – ‘อิมญฺหิ นาม สมฺพหุลาชีวํ กุเลสุ สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ. มํ ปน ตปสฺสึ ลูขาชีวึ กุเลสุ น สกฺกโรนฺติ น ครุํ กโรนฺติ น มาเนนฺติ น ปูเชนฺตี’ติ, อิติ โส อิสฺสามจฺฉริยํ กุเลสุ นุปฺปาเทตา โหติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者看见某个沙门或婆罗门在诸俗家中受到恭敬、尊重、敬重、供养。看见后，他不会这样想：‘这位生活丰裕者，在诸俗家中受到恭敬、尊重、敬重、供养；而我这过着粗简生活的苦行者，在诸俗家中却不受恭敬、不被尊重、不被敬重、不被供养。’如此，他不在诸俗家中生起嫉妒与悭吝……像这样，他于此是清净的。

๖๘. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น อาปาถกนิสาที โหติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

68. “再者，尼拘陀，苦行者不坐于显眼之处……像这样，他于此是清净的。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น อตฺตานํ อทสฺสยมาโน กุเลสุ จรติ – ‘อิทมฺปิ เม ตปสฺมึ, อิทมฺปิ เม ตปสฺมิ’นฺติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者不在诸俗家中显耀自己而行，说：‘这也是我的苦行，这也是我的苦行。’……像这样，他于此是清净的。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น กญฺจิเทว ปฏิจฺฉนฺนํ เสวติ, โส – ‘ขมติ เต อิท’นฺติ ปุฏฺโฐ สมาโน อกฺขมมานํ อาห – ‘นกฺขมตี’ติ. ขมมานํ อาห – ‘ขมตี’ติ. อิติ โส สมฺปชานมุสา น ภาสิตา โหติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者不私下从事任何事。当被问及‘你认可此事吗？’时，对不认可的，他便说：‘不认可。’对认可的，他便说：‘认可。’如此，他便不是故意说谎者……像这样，他于此是清净的。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส สนฺตํเยว ปริยายํ อนุญฺเญยฺยํ อนุชานาติ…เป… เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，当如来或如来弟子说法时，苦行者对真实且值得称许的教说予以认可……像这样，他于此是清净的。

๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อกฺโกธโน โหติ อนุปนาหี. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อกฺโกธโน โหติ อนุปนาหี เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

69. “再者，尼拘陀，苦行者无嗔、无怨。尼拘陀，由于苦行者无嗔、无怨，像这样，他于此是清净的。

‘‘ปุน จปรํ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี อมกฺขี โหติ อปฬาสี…เป… อนิสฺสุกี โหติ อมจฺฉรี… อสโฐ โหติ อมายาวี… อตฺถทฺโธ โหติ อนติมานี… น ปาปิจฺโฉ โหติ น ปาปิกานํ อิจฺฉานํ วสํ คโต… น มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ น อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต… น สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ น อาธานคฺคาหี สุปฺปฏินิสฺสคฺคี. ยมฺปิ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ น อาธานคฺคาหี สุปฺปฏินิสฺสคฺคี. เอวํ โส ตสฺมึ ฐาเน ปริสุทฺโธ โหติ.

“再者，尼拘陀，苦行者不抹煞功德，不与人争胜……不嫉妒，不悭吝……不狡诈，不虚伪……不顽固，不骄慢……无有恶欲，不为恶欲所支配……不持邪见，不具足边执之见……不执取己见，不固执己见，而善于舍弃。尼拘陀，苦行者若不执取己见，不固执己见，而善于舍弃，如是，彼于此则为清净。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ, ยทิ เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา วา โหติ อปริสุทฺธา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา [Pg.40] โหติ โน อปริสุทฺธา, อคฺคปฺปตฺตา จ สารปฺปตฺตา จา’’ติ. ‘‘น โข, นิคฺโรธ, เอตฺตาวตา ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ; อปิ จ โข ปปฏิกปฺปตฺตา โหตี’’ติ.

“尼拘陀，汝意云何？若如是，苦行厌离为清净耶，为不清净耶？”“世尊，若如是，苦行厌离诚然清净，非不清净，且已达顶峰，已达核心。”“尼拘陀，仅凭此，苦行厌离尚未达到顶峰与核心，而仅达于外皮而已。”

ปริสุทฺธตจปฺปตฺตกถา

论达于清净之皮

๗๐. ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ? สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา ตโปชิคุจฺฉาย อคฺคญฺเญว ปาเปตุ, สารญฺเญว ปาเปตู’’ติ. ‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ? อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี น ปาณํ อติปาเตติ, น ปาณํ อติปาตยติ, น ปาณมติปาตยโต สมนุญฺโญ โหติ. น อทินฺนํ อาทิยติ, น อทินฺนํ อาทิยาเปติ, น อทินฺนํ อาทิยโต สมนุญฺโญ โหติ. น มุสา ภณติ, น มุสา ภณาเปติ, น มุสา ภณโต สมนุญฺโญ โหติ. น ภาวิตมาสีสติ, น ภาวิตมาสีสาเปติ, น ภาวิตมาสีสโต สมนุญฺโญ โหติ. เอวํ โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ.

70. “世尊，然则苦行厌离以何而达顶峰，以何而达核心？善哉，世尊！愿世尊为我开示，令苦行厌离达于顶峰与核心。”“尼拘陀，于此，苦行者为四支律仪所防护。尼拘陀，苦行者云何为四支律仪所防护耶？尼拘陀，于此，苦行者不杀生，不令杀生，不赞同杀生者；不不与取，不令不与取，不赞同不与取者；不妄语，不令妄语，不赞同妄语者；不享受欲乐，不令享受欲乐，不赞同享受欲乐者。尼拘陀，如是，苦行者即为四支律仪所防护。”

‘‘ยโต โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ, อทุํ จสฺส โหติ ตปสฺสิตาย. โส อภิหรติ โน หีนายาวตฺตติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปฺปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปฺปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ.

尼拘陀，当苦行者为四禁制所防护时，此即为其苦行之相。他增进之，不退堕于卑劣。他受用僻静的坐卧处：森林、树下、山、岩洞、山窟、墓地、林薮、露地、草堆。他饭后自乞食归，结跏趺坐，端正其身，置念于面前。他舍断世间的贪欲，以离贪欲之心而住，从贪欲中净化其心。他舍断嗔恚与恶意，以无嗔恚之心而住，怜悯一切有情众生，愿其得益，从嗔恚与恶意中净化其心。他舍断昏沉与睡眠，离昏沉与睡眠而住，具光明想，有念，有正知，从昏沉与睡眠中净化其心。他舍断掉举与追悔，不掉举而住，内心寂静，从掉举与追悔中净化其心。他舍断怀疑，已渡越怀疑而住，于诸善法中无疑，从怀疑中净化其心。

๗๑. ‘‘โส [Pg.41] อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

71. 他舍断此等令心染污、令慧软弱的五盖后，以与慈俱行之心，遍满一方而住。如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是，于上下横一切处，对一切如己，以与慈俱行之广大、崇高、无量、无怨、无嗔之心，遍满一切世间而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心，遍满一方而住。如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是，于上下横一切处，对一切如己，以与舍俱行之广大、崇高、无量、无怨、无嗔之心，遍满一切世间而住。

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ. ยทิ เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา วา โหติ อปริสุทฺธา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา โหติ โน อปริสุทฺธา, อคฺคปฺปตฺตา จ สารปฺปตฺตา จา’’ติ. ‘‘น โข, นิคฺโรธ, เอตฺตาวตา ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ; อปิ จ โข ตจปฺปตฺตา โหตี’’ติ.

“尼拘律陀，你认为如何？若如是，苦行厌离是清净还是不清净？”“世尊，诚然，若如是，苦行厌离是清净而非不清净，且已达顶峰、已达精髓。”“尼拘律陀，仅此尚未令苦行厌离达到顶峰与精髓，而只是达到表皮而已。”

ปริสุทฺธเผคฺคุปฺปตฺตกถา

论浮材之清净

๗๒. ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ? สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา ตโปชิคุจฺฉาย อคฺคญฺเญว ปาเปตุ, สารญฺเญว ปาเปตู’’ติ. ‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ…เป… ยโต โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ, อทุํ จสฺส โหติ ตปสฺสิตาย. โส อภิหรติ โน หีนายาวตฺตติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ…เป… โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ เมตฺตาสหคเตน เจตสา…เป… กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ [Pg.42] ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ, ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

72. “世尊，厌斥苦行达到何种程度，才算是顶峰与精髓？善哉，世尊！请世尊引领我达到厌斥苦行的顶峰，引领我达到其精髓。”“尼拘陀（Nigrodha），在此，苦行者以四支防护而防护。尼拘陀，苦行者如何以四支防护而防护？……尼拘陀，当苦行者以四支防护而防护时，这即是他苦行的特征。他使之增长，不退堕于卑劣。他亲近僻静的卧坐具……他舍弃此等令心随烦恼、令慧羸弱的五盖，以慈俱之心……以悲俱之心……以喜俱之心……以舍俱之心，广大、崇高、无量、无怨、无恚地遍满而住。他忆念种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，以及许多坏劫、许多成劫、许多成坏劫——‘我在某处，有如是名、如是姓、如是貌、如是食，感受如是苦乐，有如是寿量。我从彼处死，生于某处；在彼处，我亦有如是名、如是姓、如是貌、如是食，感受如是苦乐，有如是寿量。我从彼处死，生于此处。’像这样，他忆念起种种具有行相与细节的宿住。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ, ยทิ เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา วา โหติ อปริสุทฺธา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา โหติ, โน อปริสุทฺธา, อคฺคปฺปตฺตา จ สารปฺปตฺตา จา’’ติ. ‘‘น โข, นิคฺโรธ, เอตฺตาวตา ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ; อปิ จ โข เผคฺคุปฺปตฺตา โหตี’’ติ.

“尼拘陀，你认为如何？若如此，厌离苦行是清净还是不清净？”“尊者，诚然，若如此，厌离苦行是清净的，不是不清净的，且已达顶峰，已达精髓。”“尼拘陀，仅凭此，厌离苦行尚未达到顶峰与精髓，而只是达到肤壳而已。”

ปริสุทฺธอคฺคปฺปตฺตสารปฺปตฺตกถา

论清净、达顶峰与达精髓

๗๓. ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ? สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา ตโปชิคุจฺฉาย อคฺคญฺเญว ปาเปตุ, สารญฺเญว ปาเปตู’’ติ. ‘‘อิธ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ…เป… ยโต โข, นิคฺโรธ, ตปสฺสี จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ, อทุํ จสฺส โหติ ตปสฺสิตาย. โส อภิหรติ โน หีนายาวตฺตติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ…เป… โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ เมตฺตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน [Pg.43] สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

73. “尊者，厌苦行达到何种程度，才算是顶峰与精髓？尊者，恳请世尊引领我达到厌苦行的顶峰，并达到其精髓。”“尼拘陀（Nigrodha），在此，苦行者守护四重禁戒。尼拘陀，苦行者如何守护四重禁戒？……乃至……尼拘陀，当苦行者守护四重禁戒时，这即是他苦行的标志。他努力上进，不退堕于低劣。他亲近僻静的住所……乃至……他舍弃那些作为内心随烦恼、令慧羸弱的五盖，以与慈俱行之心……乃至……以与舍俱行之心，以广大、崇高、无量、无怨、无嗔之心，遍满而住。他忆念种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生……乃至……像这样，他忆念起具有行相、具有细节的种种宿住。他以清净、超越常人的天眼，看见众生死时、生时，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣，他了知众生随业而行：‘诸位，诚然，这些众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，持有邪见，受持邪见之业。他们身坏命终之后，往生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而诸位，另一些众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，持有正见，受持正见之业。他们身坏命终之后，往生于善趣、天界。’像这样，他以清净、超越常人的天眼，看见众生死时、生时，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣，他了知众生随业而行。”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ, ยทิ เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา วา โหติ อปริสุทฺธา วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตโปชิคุจฺฉา ปริสุทฺธา โหติ โน อปริสุทฺธา, อคฺคปฺปตฺตา จ สารปฺปตฺตา จา’’ติ.

“尼拘陀，你认为如何？若如此，厌离苦行是清净还是不清净？”“尊者，确实，若如此，厌离苦行是清净的，不是不清净的，且已达顶峰，已达核心。”

๗๔. ‘‘เอตฺตาวตา โข, นิคฺโรธ, ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จ. อิติ โข, นิคฺโรธ, ยํ มํ ตฺวํ อวจาสิ – ‘โก นาม โส, ภนฺเต, ภควโต ธมฺโม, เยน ภควา สาวเก วิเนติ, เยน ภควตา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริย’นฺติ. อิติ โข ตํ, นิคฺโรธ, ฐานํ อุตฺตริตรญฺจ ปณีตตรญฺจ, เยนาหํ สาวเก วิเนมิ, เยน มยา สาวกา วินีตา อสฺสาสปฺปตฺตา ปฏิชานนฺติ อชฺฌาสยํ อาทิพฺรหฺมจริย’’นฺติ.

74. “尼拘陀，仅凭此，厌离苦行即已达顶峰与核心。尼拘陀，你曾问我：‘尊者，世尊是依何法教导弟子，依此法，为世尊所教导的弟子们已得安慰，宣称根本梵行为归宿？’尼拘陀，我用以教导弟子，且我所教导的弟子们依此已得安慰，宣称根本梵行为归宿的那个法门，是更为超胜、更为殊妙的。”

เอวํ วุตฺเต, เต ปริพฺพาชกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘เอตฺถ มยํ อนสฺสาม สาจริยกา, น มยํ อิโต ภิยฺโย อุตฺตริตรํ ปชานามา’’ติ.

如是说后，那些遍行外道变得嘈杂，高声喧哗，大声吵闹：“我们连同老师都失败了！我们不知道比这更超胜的法了！”

นิคฺโรธสฺส ปชฺฌายนํ

尼拘陀的忧思

๗๕. ยทา อญฺญาสิ สนฺธาโน คหปติ – ‘‘อญฺญทตฺถุ โข ทานิเม อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต ภาสิตํ สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญาจิตฺตํ อุปฏฺฐาเปนฺตี’’ติ. อถ นิคฺโรธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ [Pg.44] – ‘‘อิติ โข, ภนฺเต นิคฺโรธ, ยํ มํ ตฺวํ อวจาสิ – ‘ยคฺเฆ, คหปติ, ชาเนยฺยาสิ, เกน สมโณ โคตโม สทฺธึ สลฺลปติ, เกน สากจฺฉํ สมาปชฺชติ, เกน ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ สมาปชฺชติ, สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา, อปริสาวจโร สมโณ โคตโม นาลํ สลฺลาปาย, โส อนฺตมนฺตาเนว เสวติ; เสยฺยถาปิ นาม โคกาณา ปริยนฺตจารินี อนฺตมนฺตาเนว เสวติ. เอวเมว สุญฺญาคารหตา สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญา, อปริสาวจโร สมโณ โคตโม นาลํ สลฺลาปาย; โส อนฺตมนฺตาเนว เสวติ; อิงฺฆ, คหปติ, สมโณ โคตโม อิมํ ปริสํ อาคจฺเฉยฺย, เอกปญฺเหเนว นํ สํสาเทยฺยาม, ตุจฺฉกุมฺภีว นํ มญฺเญ โอโรเธยฺยามา’ติ. อยํ โข โส, ภนฺเต, ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อิธานุปฺปตฺโต, อปริสาวจรํ ปน นํ กโรถ, โคกาณํ ปริยนฺตจารินึ กโรถ, เอกปญฺเหเนว นํ สํสาเทถ, ตุจฺฉกุมฺภีว นํ โอโรเธถา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิ.

75. 当散陀那(Sandhāna)家主了知：“如今这些外道游行者确实在倾听世尊所说，他们侧耳倾听，发起知解之心。”那时，他对尼拘陀(Nigrodha)游行者说了这番话：“尼拘陀尊者，你曾对我说：‘家主，你当知晓，沙门乔达摩与谁交谈？与谁论议？与谁彰显智慧？沙门乔达摩的智慧为静室所毁，非众中行者，不能交谈，他只亲近边缘。犹如一只独眼牛，只在边缘行走，只亲近边缘。同样地，沙门乔达摩的智慧为静室所毁，非众中行者，不能交谈，他只亲近边缘。来吧，家主，愿沙门乔达摩来到此会众中，我们仅以一问，便能使他退缩，我想我们能像对空瓮一样使他困惑。’尊者，这位世尊、阿罗汉、正等正觉者，如今已来到此处。那么，你们就让他成为非众中行者吧，让他成为在边缘行走的独眼牛吧，你们仅以一问使他退缩吧，像对空瓮一样使他困惑吧！”听了这番话，尼拘陀游行者默然、羞愧、垂肩、低头、忧思，无言以对而坐。

๗๖. อถ โข ภควา นิคฺโรธํ ปริพฺพาชกํ ตุณฺหีภูตํ มงฺกุภูตํ ปตฺตกฺขนฺธํ อโธมุขํ ปชฺฌายนฺตํ อปฺปฏิภานํ วิทิตฺวา นิคฺโรธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร, นิคฺโรธ, ภาสิตา เต เอสา วาจา’’ติ? ‘‘สจฺจํ, ภนฺเต, ภาสิตา เม เอสา วาจา, ยถาพาเลน ยถามูฬฺเหน ยถาอกุสเลนา’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นิคฺโรธ. กินฺติ เต สุตํ ปริพฺพาชกานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – ‘เย เต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เอวํ สุ เต ภควนฺโต สํคมฺม สมาคมฺม อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ…เป… อิติภวาภวกถํ อิติ วา. เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก. อุทาหุ, เอวํ สุ เต ภควนฺโต อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ, เสยฺยถาปาหํ เอตรหี’ติ.

76. 尔时，世尊见游方者尼拘陀(Nigrodha)沉默、沮丧、垂肩、低头、默然沉思、无言以对，便对他说道：“尼拘陀，你说的这话是真的吗？”“是真的，世尊。我说了这话，如愚者，如痴者，如不善巧者。”“尼拘陀，你认为如何？你可曾听年长、耆宿、师长与师祖的游方者们说：‘那些于过去时的阿罗汉、正等觉者，那些世尊们，是否也像你现在与老师在一起时一样，聚集集合，高声喧哗，大声吵嚷，屡屡致力于种种畜生论，即：王论、贼论……乃至有无论等？’又或者，那些世尊们，是否像我现在这样，受用着林野远处、少音声、少噪音、远离人群、适于独处、适合静住的住所？”

‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต. ปริพฺพาชกานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – ‘เย เต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา[Pg.45], น เอวํ สุ เต ภควนฺโต สํคมฺม สมาคมฺม อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ…เป… อิติภวาภวกถํ อิติ วา, เสยฺยถาปาหํ เอตรหิ สาจริยโก. เอวํ สุ เต ภควนฺโต อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ, เสยฺยถาปิ ภควา เอตรหี’’’ติ.

“世尊，我曾听年长、耆宿、师长与师祖的游方者们说：‘那些于过去时的阿罗汉、正等觉者，那些世尊们，不像我现在与老师在一起时这样，聚集集合，高声喧哗，大声吵嚷，屡屡致力于种种畜生论，即：王论、贼论……乃至有无论等。而那些世尊们，会像现在的世尊一样，受用着林野远处、少音声、少噪音、远离人群、适于独处、适合静住的住所。’”

‘‘ตสฺส เต, นิคฺโรธ, วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – ‘พุทฺโธ โส ภควา โพธาย ธมฺมํ เทเสติ, ทนฺโต โส ภควา ทมถาย ธมฺมํ เทเสติ, สนฺโต โส ภควา สมถาย ธมฺมํ เทเสติ, ติณฺโณ โส ภควา ตรณาย ธมฺมํ เทเสติ, ปรินิพฺพุโต โส ภควา ปรินิพฺพานาย ธมฺมํ เทเสตี’’’ติ?

“尼拘陀(Nigrodha)，身为有智慧、有大眷属的你，难道不曾如此想过吗：‘彼世尊是觉者，为令觉悟而说法；彼世尊已调伏，为令调伏而说法；彼世尊已寂静，为令寂静而说法；彼世尊已度脱，为令度脱而说法；彼世尊已般涅槃，为令般涅槃而说法’？”

พฺรหฺมจริยปริโยสานสจฺฉิกิริยา

梵行究竟的作证

๗๗. เอวํ วุตฺเต, นิคฺโรโธ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยฺวาหํ เอวํ ภควนฺตํ อวจาสึ. ตสฺส เม, ภนฺเต, ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวรายา’’ติ. ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, นิคฺโรธ, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โย มํ ตฺวํ เอวํ อวจาสิ. ยโต จ โข ตฺวํ, นิคฺโรธ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิ เหสา, นิคฺโรธ, อริยสฺส วินเย, โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชติ. อหํ โข ปน, นิคฺโรธ, เอวํ วทามิ –

77. 如是说后，游行者尼拘陀(Nigrodha paribbājaka)对世尊说：“尊者，我被过错所胜，如愚者、如痴者、如不善者，竟然对世尊说了那样的话。尊者，请世尊接受我的过失为过失，以使我将来得以防护。”“尼拘陀，诚然，你被过错所胜，如愚者、如痴者、如不善者，竟然对我说了那样的话。尼拘陀，由于你见到过失之为过失，并如法纠正，我们便接受你的过失。尼拘陀，在圣者的律中，凡是见到过失之为过失，如法纠正，并趣入未来的防护，此即是增长。尼拘陀，我实是如是说：——”

‘เอตุ วิญฺญู ปุริโส อสโฐ อมายาวี อุชุชาติโก, อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ. ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน, ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ สตฺตวสฺสานิ. ติฏฺฐนฺตุ, นิคฺโรธ, สตฺต วสฺสานิ. เอตุ วิญฺญู ปุริโส อสโฐ อมายาวี อุชุชาติโก, อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ. ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน, ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา [Pg.46] สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ ฉ วสฺสานิ. ปญฺจ วสฺสานิ… จตฺตาริ วสฺสานิ… ตีณิ วสฺสานิ… ทฺเว วสฺสานิ… เอกํ วสฺสํ. ติฏฺฐตุ, นิคฺโรธ, เอกํ วสฺสํ. เอตุ วิญฺญู ปุริโส อสโฐ อมายาวี อุชุชาติโก อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ. ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน, ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ สตฺต มาสานิ. ติฏฺฐนฺตุ, นิคฺโรธ, สตฺต มาสานิ… ฉ มาสานิ… ปญฺจ มาสานิ … จตฺตาริ มาสานิ… ตีณิ มาสานิ… ทฺเว มาสานิ… เอกํ มาสํ… อฑฺฒมาสํ. ติฏฺฐตุ, นิคฺโรธ, อฑฺฒมาโส. เอตุ วิญฺญู ปุริโส อสโฐ อมายาวี อุชุชาติโก, อหมนุสาสามิ อหํ ธมฺมํ เทเสมิ. ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน, ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ สตฺตาหํ’.

“让有智慧、不谄曲、不虚伪、正直的人来，我将教诫他，我将为他说法。如所教导而行，他便能于七年间，在现法中由自己以胜智亲自作证那良家子们为之正确地从在家出家、趣向无家的无上梵行之终结，并具足而住。尼拘陀(Nigrodha)，且置七年。让有智慧、不谄曲、不虚伪、正直的人来，我将教诫他，我将为他说法。如所教导而行，他便能于六年……五年……四年……三年……二年……一年间，在现法中由自己以胜智亲自作证那良家子们为之正确地从在家出家、趣向无家的无上梵行之终结，并具足而住。尼拘陀，且置一年。让有智慧、不谄曲、不虚伪、正直的人来，我将教诫他，我将为他说法。如所教导而行，他便能于七个月……六个月……五个月……四个月……三个月……二个月……一个月……半月间，在现法中由自己以胜智亲自作证那良家子们为之正确地从在家出家、趣向无家的无上梵行之终结，并具足而住。尼拘陀，且置半月。让有智慧、不谄曲、不虚伪、正直的人来，我将教诫他，我将为他说法。如所教导而行，他便能于七日间，在现法中由自己以胜智亲自作证那良家子们为之正确地从在家出家、趣向无家的无上梵行之终结，并具足而住。”

ปริพฺพาชกานํ ปชฺฌายนํ

諸外道的愁悶

๗๘. ‘‘สิยา โข ปน เต, นิคฺโรธ, เอวมสฺส – ‘อนฺเตวาสิกมฺยตา โน สมโณ โคตโม เอวมาหา’ติ. น โข ปเนตํ, นิคฺโรธ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. โย เอว โว อาจริโย, โส เอว โว อาจริโย โหตุ. สิยา โข ปน เต, นิคฺโรธ, เอวมสฺส – ‘อุทฺเทสา โน จาเวตุกาโม สมโณ โคตโม เอวมาหา’ติ. น โข ปเนตํ, นิคฺโรธ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. โย เอว โว อุทฺเทโส โส เอว โว อุทฺเทโส โหตุ. สิยา โข ปน เต, นิคฺโรธ, เอวมสฺส – ‘อาชีวา โน จาเวตุกาโม สมโณ โคตโม เอวมาหา’ติ. น โข ปเนตํ, นิคฺโรธ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. โย เอว โว อาชีโว, โส เอว โว อาชีโว โหตุ. สิยา โข ปน เต, นิคฺโรธ, เอวมสฺส – ‘เย โน ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา สาจริยกานํ, เตสุ ปติฏฺฐาเปตุกาโม สมโณ โคตโม เอวมาหา’ติ. น โข ปเนตํ, นิคฺโรธ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อกุสลา เจว โว เต ธมฺมา โหนฺตุ อกุสลสงฺขาตา จ สาจริยกานํ. สิยา โข ปน เต[Pg.47], นิคฺโรธ, เอวมสฺส – ‘เย โน ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา สาจริยกานํ, เตหิ วิเวเจตุกาโม สมโณ โคตโม เอวมาหา’ติ. น โข ปเนตํ, นิคฺโรธ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. กุสลา เจว โว เต ธมฺมา โหนฺตุ กุสลสงฺขาตา จ สาจริยกานํ. อิติ ขฺวาหํ, นิคฺโรธ, เนว อนฺเตวาสิกมฺยตา เอวํ วทามิ, นปิ อุทฺเทสา จาเวตุกาโม เอวํ วทามิ, นปิ อาชีวา จาเวตุกาโม เอวํ วทามิ, นปิ เย โว ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา สาจริยกานํ, เตสุ ปติฏฺฐาเปตุกาโม เอวํ วทามิ, นปิ เย โว ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา สาจริยกานํ, เตหิ วิเวเจตุกาโม เอวํ วทามิ. สนฺติ จ โข, นิคฺโรธ, อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา สํกิเลสิกา โปโนพฺภวิกา สทรา ทุกฺขวิปากา อายตึ ชาติชรามรณิยา, เยสาหํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ. ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานียา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’’ติ.

78. “尼拘陀，你或许会这样想：‘沙门乔达摩这样说，是想让我们成为他的弟子。’尼拘陀，不应这样看。谁是你们的阿阇梨，就让他继续做你们的阿阇梨。尼拘陀，你或许会这样想：‘沙门乔达摩这样说，是想让我们动摇自己的教导。’尼拘陀，不应这样看。你们的教导，就让它继续是你们的教导。尼拘陀，你或许会这样想：‘沙门乔达摩这样说，是想让我们动摇自己的生计。’尼拘陀，不应这样看。你们的生计，就让它继续是你们的生计。尼拘陀，你或许会这样想：‘沙门乔达摩这样说，是想让我们安住于我们与老师的那些不善、被称为不善的法。’尼拘陀，不应这样看。就让你们与老师的那些法是不善、被称为不善吧。尼拘陀，你或许会这样想：‘沙门乔达摩这样说，是想让我们远离我们与老师的那些善、被称为善的法。’尼拘陀，不应这样看。就让你们与老师的那些法是善、被称为善吧。尼拘陀，我这样说，既不是想让你们成为我的弟子，也不是想让你们动摇自己的教导，也不是想让你们动摇自己的生计，也不是想让你们安住于你们与老师的那些不善、被称为不善的法，也不是想让你们远离你们与老师的那些善、被称为善的法。尼拘陀，确实存在未被断除的不善法，它们是杂染的、导致再有的、有苦恼的、有苦报的，在未来是导致生、老、死的。我教导法，正是为了断除它们。当你们如法修行时，杂染法将被断除，清净法将增长，你们将于现法中，自己以证智亲证，具足并安住于智慧的圆满与广大。”

๗๙. เอวํ วุตฺเต, เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหีภูตา มงฺกุภูตา ปตฺตกฺขนฺธา อโธมุขา ปชฺฌายนฺตา อปฺปฏิภานา นิสีทึสุ ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺตา. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘สพฺเพ ปิเม โมฆปุริสา ผุฏฺฐา ปาปิมตา. ยตฺร หิ นาม เอกสฺสปิ น เอวํ ภวิสฺสติ – ‘หนฺท มยํ อญฺญาณตฺถมฺปิ สมเณ โคตเม พฺรหฺมจริยํ จราม, กึ กริสฺสติ สตฺตาโห’’’ติ? อถ โข ภควา อุทุมฺพริกาย ปริพฺพาชการาเม สีหนาทํ นทิตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ปจฺจุปฏฺฐาสิ. สนฺธาโน ปน คหปติ ตาวเทว ราชคหํ ปาวิสีติ.

79. 如是说已，彼诸遍行者默然、羞愧、垂肩、低头、沮丧，无言以对地坐着，犹如心为魔罗所制。尔时，世尊生此念：“此诸愚人皆为魔王所触。竟无一人作是念：‘来！我等即便为了知晓，亦当于沙门乔达摩处修梵行，七日何为？’”于是，世尊于优昙婆罗(Udumbarikā)遍行者园作狮子吼，上升虚空，现身于鹫峰山。而散陀那(Sandhāna)居士即刻进入王舍城。

อุทุมฺพริกสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ.

第二优昙婆罗经终。

๓. จกฺกวตฺติสุตฺตํ

3. 转轮王经

อตฺตทีปสรณตา

自为洲，自为皈依

๘๐. เอวํ [Pg.48] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ วิหรติ มาตุลายํ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทฺทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อตฺตทีปา, ภิกฺขเว, วิหรถ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา, ธมฺมทีปา ธมฺมสรณา อนญฺญสรณา. กถญฺจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ อตฺตสรโณ อนญฺญสรโณ, ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี…เป… จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ อตฺตสรโณ อนญฺญสรโณ, ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ.

80. 如是我闻：一时，世尊住于摩揭陀国之摩偷罗(Mātulā)。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说此言：“诸比丘，当自为洲，自为皈依，无他皈依；以法为洲，以法为皈依，无他皈依而住。诸比丘，比丘云何自为洲，自为皈依，无他皈依；以法为洲，以法为皈依，无他皈依而住？于此，诸比丘，比丘于身随观身住，精勤、正知、具念，调伏世间之贪与忧；于诸受随观受……于心随观心……于诸法随观法住，精勤、正知、具念，调伏世间之贪与忧。诸比丘，比丘如是自为洲，自为皈依，无他皈依；以法为洲，以法为皈依，无他皈依而住。”

‘‘โคจเร, ภิกฺขเว, จรถ สเก เปตฺติเก วิสเย. โคจเร, ภิกฺขเว, จรตํ สเก เปตฺติเก วิสเย น ลจฺฉติ มาโร โอตารํ, น ลจฺฉติ มาโร อารมฺมณํ. กุสลานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ สมาทานเหตุ เอวมิทํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.

诸比丘，你们当在自己父亲的境界中行。诸比丘，当在自己父亲的境界中行时，魔不得其机，魔不得所缘。诸比丘，因受持诸善法，如是此福德增长。

ทฬฺหเนมิจกฺกวตฺติราชา

坚辋转轮王

๘๑. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ราชา ทฬฺหเนมิ นาม อโหสิ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ อเหสุํ เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํอุ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา อเหสุํ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสิ.

81. 诸比丘，往昔曾有一位名叫坚辋(Daḷhanemi)的转轮王，是如法的法王，统领四方，克敌制胜，国土稳固，具足七宝。他有此七宝，即：轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝，以及太子宝为第七。他有逾千之子，勇猛、英武、能摧敌军。他于此大地，乃至四海之滨，不以刀杖，不以兵戈，以正法征服而住。

๘๒. ‘‘อถ [Pg.49] โข, ภิกฺขเว, ราชา ทฬฺหเนมิ พหุนฺนํ วสฺสานํ พหุนฺนํ วสฺสสตานํ พหุนฺนํ วสฺสสหสฺสานํ อจฺจเยน อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘ยทา ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปสฺเสยฺยาสิ ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุตํ, อถ เม อาโรเจยฺยาสี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส รญฺโญ ทฬฺหเนมิสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อทฺทสา โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส พหุนฺนํ วสฺสานํ พหุนฺนํ วสฺสสตานํ พหุนฺนํ วสฺสสหสฺสานํ อจฺจเยน ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุตํ, ทิสฺวาน เยน ราชา ทฬฺหเนมิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ ทฬฺหเนมึ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, เทว, ชาเนยฺยาสิ, ทิพฺพํ เต จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุต’นฺติ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ทฬฺหเนมิ เชฏฺฐปุตฺตํ กุมารํ อามนฺตาเปตฺวา เอตทโวจ – ‘ทิพฺพํ กิร เม, ตาต กุมาร, จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุตํ. สุตํ โข ปน เมตํ – ยสฺส รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกติ ฐานา จวติ, น ทานิ เตน รญฺญา จิรํ ชีวิตพฺพํ โหตีติ. ภุตฺตา โข ปน เม มานุสกา กามา, สมโย ทานิ เม ทิพฺเพ กาเม ปริเยสิตุํ. เอหิ ตฺวํ, ตาต กุมาร, อิมํ สมุทฺทปริยนฺตํ ปถวึ ปฏิปชฺช. อหํ ปน เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิสฺสามี’ติ.

82. “诸比丘，那时，坚念(Daḷhanemi)王经过许多年、许多百年、许多千年后，对一位男子说道：‘贤者，男子，当你看见天轮宝从其位置衰退、移离时，就来告诉我。’‘遵命，陛下。’诸比丘，那男子应诺了坚念王。诸比丘，那男子经过许多年、许多百年、许多千年后，看见天轮宝从其位置衰退、移离，看见后便去到坚念王那里；走近后对坚念王说：‘陛下，请您知道，您的天轮宝已经从其位置衰退、移离了。’于是，诸比丘，坚念王召来长子王子，对他说：‘亲爱的王子，据说我的天轮宝已经从其位置衰退、移离了。我曾听闻：“若转轮王的天轮宝衰退、从其位置移动，那位国王便不能再长久住世。”我已享受了人间的欲乐，现在是寻求天界欲乐的时候了。来，亲爱的王子，你来治理这片以大海为界的土地吧。我将剃除须发，披上袈裟，从家出家，过无家的生活。’”

๘๓. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ทฬฺหเนมิ เชฏฺฐปุตฺตํ กุมารํ สาธุกํ รชฺเช สมนุสาสิตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิ. สตฺตาหปพฺพชิเต โข ปน, ภิกฺขเว, ราชิสิมฺหิ ทิพฺพํ จกฺกรตนํ อนฺตรธายิ.

83. “诸比丘，于是坚念王妥善地教导长子王子治理国事后，剃除须发，披上袈裟，从家出家，过无家的生活。诸比丘，当那位王仙出家七日后，天轮宝便消失了。”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, อญฺญตโร ปุริโส เยน ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ ขตฺติยํ มุทฺธาภิสิตฺตํ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, เทว, ชาเนยฺยาสิ, ทิพฺพํ จกฺกรตนํ อนฺตรหิต’นฺติ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ทิพฺเพ จกฺกรตเน อนฺตรหิเต อนตฺตมโน อโหสิ, อนตฺตมนตญฺจ ปฏิสํเวเทสิ. โส เยน ราชิสิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชิสึ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, เทว, ชาเนยฺยาสิ, ทิพฺพํ จกฺกรตนํ อนฺตรหิต’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, ราชิสิ ราชานํ ขตฺติยํ มุทฺธาภิสิตฺตํ เอตทโวจ – ‘มา โข ตฺวํ, ตาต, ทิพฺเพ [Pg.50] จกฺกรตเน อนฺตรหิเต อนตฺตมโน อโหสิ, มา อนตฺตมนตญฺจ ปฏิสํเวเทสิ, น หิ เต, ตาต, ทิพฺพํ จกฺกรตนํ เปตฺติกํ ทายชฺชํ. อิงฺฆ ตฺวํ, ตาต, อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺตาหิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ, ยํ เต อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺตมานสฺส ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส สีสํนฺหาตสฺส อุโปสถิกสฺส อุปริปาสาทวรคตสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ ปาตุภวิสฺสติ สหสฺสารํ สเนมิกํ สนาภิกํ สพฺพาการปริปูร’นฺติ.

诸比丘，那时，有一人去到刹帝利灌顶王那里，抵达后对刹帝利灌顶王这样说：“陛下，请您知晓，天轮宝已经消失了。”诸比丘，于是，刹帝利灌顶王因天轮宝消失而心生不悦，并表露其不悦。他便去到王仙那里，抵达后对王仙这样说：“陛下，请您知晓，天轮宝已经消失了。”诸比丘，听闻此言，王仙对刹帝利灌顶王这样说：“孩子，你不要因天轮宝消失而心生不悦，也不要表露你的不悦。孩子，天轮宝并非你父亲的继承物。来，孩子，你应奉行圣转轮王之正行。此事是有其理的：当你奉行圣转轮王之正行，于十五布萨日，沐浴净首，守持布萨，登上宫殿顶层时，具足千辐、有轮辋、有轮毂、一切圆满的天轮宝，便会为你出现。”

จกฺกวตฺติอริยวตฺตํ

圣转轮王之正行

๘๔. ‘‘‘กตมํ ปน ตํ, เทว, อริยํ จกฺกวตฺติวตฺต’นฺติ? ‘เตน หิ ตฺวํ, ตาต, ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ มาเนนฺโต ธมฺมํ ปูเชนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหสฺสุ อนฺโตชนสฺมึ พลกายสฺมึ ขตฺติเยสุ อนุยนฺเตสุ พฺราหฺมณคหปติเกสุ เนคมชานปเทสุ สมณพฺราหฺมเณสุ มิคปกฺขีสุ. มา จ เต, ตาต, วิชิเต อธมฺมกาโร ปวตฺติตฺถ. เย จ เต, ตาต, วิชิเต อธนา อสฺสุ, เตสญฺจ ธนมนุปฺปเทยฺยาสิ. เย จ เต, ตาต, วิชิเต สมณพฺราหฺมณา มทปฺปมาทา ปฏิวิรตา ขนฺติโสรจฺเจ นิวิฏฺฐา เอกมตฺตานํ ทเมนฺติ, เอกมตฺตานํ สเมนฺติ, เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปนฺติ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺเฉยฺยาสิ ปริคฺคณฺเหยฺยาสิ – ‘‘กึ, ภนฺเต, กุสลํ, กึ อกุสลํ, กึ สาวชฺชํ, กึ อนวชฺชํ, กึ เสวิตพฺพํ, กึ น เสวิตพฺพํ, กึ เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย อสฺส, กึ วา ปน เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย อสฺสา’’ติ? เตสํ สุตฺวา ยํ อกุสลํ ตํ อภินิวชฺเชยฺยาสิ, ยํ กุสลํ ตํ สมาทาย วตฺเตยฺยาสิ. อิทํ โข, ตาต, ตํ อริยํ จกฺกวตฺติวตฺต’นฺติ.

84. “大王，那圣转轮王之法为何？”“我儿，你当依法而住，尊重法、敬重法、尊崇法、供养法、礼敬法，以法为旗，以法为帜，以法为主，为内宫眷属、军队、随从的刹帝利、婆罗门与居士、城镇与地方的人民、沙门与婆罗门，乃至野兽与飞鸟，提供如法的守护、庇护与保卫。我儿，在你的国土中，莫令非法之事发生。我儿，在你国土中若有贫穷之人，亦应分予他们财富。我儿，在你国土中若有沙门、婆罗门，远离骄慢与放逸，安住于忍耐与柔和，调伏自我，平息自我，令自我寂灭，你应时时前往拜访，请教与审察：‘尊者，何为善？何为不善？何为有过？何为无过？何者应行？何者不应行？我行何事，将长久导致无益与痛苦？我行何事，将长久导致利益与安乐？’听闻之后，凡是不善的，你应断然舍离；凡是善的，你应受持奉行。我儿，这便是那圣转轮王之法。”

จกฺกรตนปาตุภาโว

轮宝出现

๘๕. ‘‘‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ราชิสิสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺติ. ตสฺส อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺตมานสฺส ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส สีสํนฺหาตสฺส อุโปสถิกสฺส [Pg.51] อุปริปาสาทวรคตสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ ปาตุรโหสิ สหสฺสารํ สเนมิกํ สนาภิกํ สพฺพาการปริปูรํ. ทิสฺวาน รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘สุตํ โข ปน เมตํ – ยสฺส รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส สีสํนฺหาตสฺส อุโปสถิกสฺส อุปริปาสาทวรคตสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ ปาตุภวติ สหสฺสารํ สเนมิกํ สนาภิกํ สพฺพาการปริปูรํ, โส โหติ ราชา จกฺกวตฺตี’ติ. อสฺสํ นุ โข อหํ ราชา จกฺกวตฺตีติ.

85. “是的，大王。”诸比丘，彼刹帝利灌顶王听受王仙之言后，便奉行神圣转轮王之务。当他奉行此神圣转轮王之务时，于十五布萨日，沐浴其首，受持布萨，登上绝妙宫殿高层，天轮宝出现，具足千辐、轮辋与轮毂，一切行相圆满。彼刹帝利灌顶王见后，生起此念：“我曾听闻：若有刹帝利灌顶王，于十五布萨日，沐浴其首，受持布萨，登上绝妙宫殿高层时，有天轮宝出现，具足千辐、轮辋与轮毂，一切行相圆满，彼即为转轮王。我岂不就是转轮王吗？”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตราสงฺคํ กริตฺวา วาเมน หตฺเถน ภิงฺการํ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน จกฺกรตนํ อพฺภุกฺกิริ – ‘ปวตฺตตุ ภวํ จกฺกรตนํ, อภิวิชินาตุ ภวํ จกฺกรตน’นฺติ.

诸比丘，那时，彼刹帝利灌顶王从座位上站起，偏袒一肩，左手持金瓶，右手向轮宝洒水，念道：“愿尊贵的轮宝转动，愿尊贵的轮宝征服！”

‘‘อถ โข ตํ, ภิกฺขเว, จกฺกรตนํ ปุรตฺถิมํ ทิสํ ปวตฺติ, อนฺวเทว ราชา จกฺกวตฺตี สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. ยสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, ปเทเส จกฺกรตนํ ปติฏฺฐาสิ, ตตฺถ ราชา จกฺกวตฺตี วาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. เย โข ปน, ภิกฺขเว, ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต ราชานํ จกฺกวตฺตึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘เอหิ โข, มหาราช, สฺวาคตํ เต มหาราช, สกํ เต, มหาราช, อนุสาส, มหาราชา’ติ. ราชา จกฺกวตฺตี เอวมาห – ‘ปาโณ น หนฺตพฺโพ, อทินฺนํ นาทาตพฺพํ, กาเมสุมิจฺฉา น จริตพฺพา, มุสา น ภาสิตพฺพา, มชฺชํ น ปาตพฺพํ, ยถาภุตฺตญฺจ ภุญฺชถา’ติ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนุยนฺตา อเหสุํ.

“诸比丘，那时，彼轮宝转向东方，转轮王与四种军亦随其后。诸比丘，轮宝于何处停驻，转轮王即于彼处与四种军一同安住。诸比丘，东方诸敌对王前来拜见转轮王，如是说：‘来，大王！大王，善来！大王，此是您的领土！大王，请予教诫！’转轮王如是说：‘不应杀生，不应不与取，不应行于欲邪行，不应说妄语，不应饮酒，且应如旧享用赋税。’诸比丘，东方诸敌对王，皆成转轮王之随从者。”

๘๖. ‘‘อถ โข ตํ, ภิกฺขเว, จกฺกรตนํ ปุรตฺถิมํ สมุทฺทํ อชฺโฌคาเหตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา ทกฺขิณํ ทิสํ ปวตฺติ…เป… ทกฺขิณํ สมุทฺทํ อชฺโฌคาเหตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา ปจฺฉิมํ ทิสํ ปวตฺติ, อนฺวเทว ราชา จกฺกวตฺตี สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. ยสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, ปเทเส จกฺกรตนํ ปติฏฺฐาสิ, ตตฺถ ราชา จกฺกวตฺตี วาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. เย โข ปน, ภิกฺขเว, ปจฺฉิมาย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต ราชานํ จกฺกวตฺตึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘เอหิ โข, มหาราช, สฺวาคตํ เต, มหาราช, สกํ เต, มหาราช, อนุสาส, มหาราชา’ติ. ราชา จกฺกวตฺตี [Pg.52] เอวมาห – ‘ปาโณ น หนฺตพฺโพ, อทินฺนํ นาทาตพฺพํ, กาเมสุมิจฺฉา น จริตพฺพา, มุสา น ภาสิตพฺพา, มชฺชํ น ปาตพฺพํ, ยถาภุตฺตญฺจ ภุญฺชถา’ติ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, ปจฺฉิมาย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนุยนฺตา อเหสุํ.

86. “诸比丘，那时，轮宝沉入东海后又升起，转向南方……沉入南海后又升起，转向西方，转轮王与四种军紧随其后。诸比丘，轮宝在何处停驻，转轮王便与四种军在彼处安住。诸比丘，西方诸敌王前来拜见转轮王，如是说道：‘来，大王！善来，大王！此乃大王所有，请教诫，大王！’转轮王如是说道：‘不应杀生，不应不与而取，不应行于欲邪行，不应说妄语，不应饮酒，你们当照旧享用赋税。’诸比丘，西方诸敌王，便都成为转轮王的随从者。”

๘๗. ‘‘อถ โข ตํ, ภิกฺขเว, จกฺกรตนํ ปจฺฉิมํ สมุทฺทํ อชฺโฌคาเหตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา อุตฺตรํ ทิสํ ปวตฺติ, อนฺวเทว ราชา จกฺกวตฺตี สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. ยสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, ปเทเส จกฺกรตนํ ปติฏฺฐาสิ, ตตฺถ ราชา จกฺกวตฺตี วาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ จตุรงฺคินิยา เสนาย. เย โข ปน, ภิกฺขเว, อุตฺตราย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต ราชานํ จกฺกวตฺตึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘เอหิ โข, มหาราช, สฺวาคตํ เต, มหาราช, สกํ เต, มหาราช, อนุสาส, มหาราชา’ติ. ราชา จกฺกวตฺตี เอวมาห – ‘ปาโณ น หนฺตพฺโพ, อทินฺนํ นาทาตพฺพํ, กาเมสุมิจฺฉา น จริตพฺพา, มุสา น ภาสิตพฺพา, มชฺชํ น ปาตพฺพํ, ยถาภุตฺตญฺจ ภุญฺชถา’ติ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, อุตฺตราย ทิสาย ปฏิราชาโน, เต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนุยนฺตา อเหสุํ.

87. “诸比丘，那时，轮宝沉入西海后又升起，转向北方，转轮王与四种军亦随其后。诸比丘，轮宝在何处停驻，转轮王便与四种军在彼处安住。诸比丘，北方那些敌王前来觐见转轮王，如是说道：‘来，大王！善来，大王！此是您的国土，大王，请您教诫！’转轮王如是说道：‘有情不应被杀，不与者不应取，于诸欲不应行邪行，不应说妄语，不应饮酒，你们当照旧享用赋税。’诸比丘，北方那些敌王，便成了转轮王的臣服者。”

‘‘อถ โข ตํ, ภิกฺขเว, จกฺกรตนํ สมุทฺทปริยนฺตํ ปถวึ อภิวิชินิตฺวา ตเมว ราชธานึ ปจฺจาคนฺตฺวา รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนฺเตปุรทฺวาเร อตฺถกรณปมุเข อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสิ รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนฺเตปุรํ อุปโสภยมานํ.

“诸比丘，其后，彼轮宝征服以大海为边际的大地，返回其王都，停驻于转轮王内宫门前的审判堂前，仿佛轮轴已固定，庄严着转轮王的内宫。”

ทุติยาทิจกฺกวตฺติกถา

第二及后转轮王事

๘๘. ‘‘ทุติโยปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี…เป… ตติโยปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี… จตุตฺโถปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี… ปญฺจโมปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี… ฉฏฺโฐปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี… สตฺตโมปิ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี พหุนฺนํ วสฺสานํ พหุนฺนํ วสฺสสตานํ พหุนฺนํ วสฺสสหสฺสานํ อจฺจเยน อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘ยทา ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปสฺเสยฺยาสิ ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุตํ, อถ เม อาโรเจยฺยาสี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อทฺทสา โข[Pg.53], ภิกฺขเว, โส ปุริโส พหุนฺนํ วสฺสานํ พหุนฺนํ วสฺสสตานํ พหุนฺนํ วสฺสสหสฺสานํ อจฺจเยน ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุตํ. ทิสฺวาน เยน ราชา จกฺกวตฺตี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ จกฺกวตฺตึ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, เทว, ชาเนยฺยาสิ, ทิพฺพํ เต จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ ฐานา จุต’นฺติ?

88. “诸比丘，第二位转轮王……乃至……第三位转轮王……第四位转轮王……第五位转轮王……第六位转轮王……第七位转轮王于多年、数百年、数千年后，对某位男子说道：‘男子啊，当你看见天轮宝退后、从其位移开时，就来禀告我。’‘是的，陛下。’诸比丘，那位男子应允了转轮王。诸比丘，那位男子于多年、数百年、数千年后，看见天轮宝退后、从其位移开。看见后，他便去到转轮王那里；去到后，对转轮王说了这番话：‘陛下，愿您知晓，您的天轮宝已经退后、从其位移开了！’”

๘๙. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี เชฏฺฐปุตฺตํ กุมารํ อามนฺตาเปตฺวา เอตทโวจ – ‘ทิพฺพํ กิร เม, ตาต กุมาร, จกฺกรตนํ โอสกฺกิตํ, ฐานา จุตํ, สุตํ โข ปน เมตํ – ยสฺส รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ทิพฺพํ จกฺกรตนํ โอสกฺกติ, ฐานา จวติ, น ทานิ เตน รญฺญา จิรํ ชีวิตพฺพํ โหตีติ. ภุตฺตา โข ปน เม มานุสกา กามา, สมโย ทานิ เม ทิพฺเพ กาเม ปริเยสิตุํ, เอหิ ตฺวํ, ตาต กุมาร, อิมํ สมุทฺทปริยนฺตํ ปถวึ ปฏิปชฺช. อหํ ปน เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิสฺสามี’ติ.

89. “于是，诸比丘，转轮王召来长子王子，对他说了这番话：‘孩儿，王子啊，据说我的天轮宝已经退后、从其位移开。我曾听闻此言：任何转轮王的天轮宝退后、从其位移开，那位国王就不能长久住世了。我已享受了人间的欲乐，现在是我寻求天界欲乐的时候了。来吧，孩儿，王子啊，你来治理这片以大海为边的土地吧。我则将剃除须发，穿上袈裟，从在家出家，过无家生活。’”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี เชฏฺฐปุตฺตํ กุมารํ สาธุกํ รชฺเช สมนุสาสิตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิ. สตฺตาหปพฺพชิเต โข ปน, ภิกฺขเว, ราชิสิมฺหิ ทิพฺพํ จกฺกรตนํ อนฺตรธายิ.

“诸比丘，尔时，转轮王妥善地教导长子王子国政后，剃除须发，披上袈裟，从家出家，入于非家。诸比丘，于彼王仙出家七日后，天轮宝即消失。”

๙๐. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, อญฺญตโร ปุริโส เยน ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ ขตฺติยํ มุทฺธาภิสิตฺตํ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, เทว, ชาเนยฺยาสิ, ทิพฺพํ จกฺกรตนํ อนฺตรหิต’นฺติ? อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ทิพฺเพ จกฺกรตเน อนฺตรหิเต อนตฺตมโน อโหสิ. อนตฺตมนตญฺจ ปฏิสํเวเทสิ; โน จ โข ราชิสึ อุปสงฺกมิตฺวา อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ปุจฺฉิ. โส สมเตเนว สุทํ ชนปทํ ปสาสติ. ตสฺส สมเตน ชนปทํ ปสาสโต ปุพฺเพนาปรํ ชนปทา น ปพฺพนฺติ, ยถา ตํ ปุพฺพกานํ ราชูนํ อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺตมานานํ.

90. “诸比丘，尔时，有一人前往刹帝利灌顶王处。抵达后，对刹帝利灌顶王说：‘大王，愿您知悉，天轮宝已经消失！’诸比丘，刹帝利灌顶王因天轮宝消失而心怀不悦，亦感受到不悦。但他没有去王仙那里，询问圣转轮王之行持。他仅以自己的想法治理国土。当他以自己的想法治理国土时，国土便不如往昔繁荣，不如往昔诸王遵行圣转轮王之行持时那样。”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, อมจฺจา ปาริสชฺชา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา มนฺตสฺสาชีวิโน สนฺนิปติตฺวา ราชานํ ขตฺติยํ มุทฺธาภิสิตฺตํ เอตทโวจุํ – ‘น โข เต, เทว, สมเตน (สุทํ) ชนปทํ ปสาสโต ปุพฺเพนาปรํ [Pg.54] ชนปทา ปพฺพนฺติ, ยถา ตํ ปุพฺพกานํ ราชูนํ อริเย จกฺกวตฺติวตฺเต วตฺตมานานํ. สํวิชฺชนฺติ โข เต, เทว, วิชิเต อมจฺจา ปาริสชฺชา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา มนฺตสฺสาชีวิโน มยญฺเจว อญฺเญ จ เย มยํ อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ธาเรม. อิงฺฆ ตฺวํ, เทว, อมฺเห อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ปุจฺฉ. ตสฺส เต มยํ อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ปุฏฺฐา พฺยากริสฺสามา’ติ.

“诸比丘，尔时，议事大臣、计臣大臣、将帅、门卫、谋士等，集会一处，对刹帝利灌顶王说：‘大王，您以自己的想法治理国土，国土便不如往昔繁荣，不如往昔诸王遵行圣转轮王之行持时那样。大王，在您的国中，有我们这些议事大臣、计臣大臣、将帅、门卫、谋士，以及其他受持圣转轮王之行持的人。来，大王，请就圣转轮王之行持询问我们。我们被问及圣转轮王之行持，必为您解说。’”

อายุวณฺณาทิปริยานิกถา

寿、色等衰减之论

๙๑. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต อมจฺเจ ปาริสชฺเช คณกมหามตฺเต อนีกฏฺเฐ โทวาริเก มนฺตสฺสาชีวิโน สนฺนิปาเตตฺวา อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ปุจฺฉิ. ตสฺส เต อริยํ จกฺกวตฺติวตฺตํ ปุฏฺฐา พฺยากรึสุ. เตสํ สุตฺวา ธมฺมิกญฺหิ โข รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิ, โน จ โข อธนานํ ธนมนุปฺปทาสิ. อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ. ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต อญฺญตโร ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ. คเหตฺวา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ทสฺเสสุํ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตํ ปุริสํ เอตทโวจ – ‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ ? ‘สจฺจํ, เทวา’ติ. ‘กึ การณา’ติ? ‘น หิ, เทว, ชีวามี’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตสฺส ปุริสสฺส ธนมนุปฺปทาสิ – ‘อิมินา ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ธเนน อตฺตนา จ ชีวาหิ, มาตาปิตโร จ โปเสหิ, ปุตฺตทารญฺจ โปเสหิ, กมฺมนฺเต จ ปโยเชหิ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปหิ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิก’นฺติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

91. “诸比丘，那时，刹帝利灌顶王召集大臣、议事臣、会计大臣、将帅、门卫与谋士，询问圣转轮王之正务。他们被问及后，便为他解说圣转轮王之正务。听了他们的话，他便安排了如法的守护、防卫与保障，但却没有施与财富给贫穷者。由于未施与财富给贫穷者，贫穷便广泛蔓延。贫穷广泛蔓延时，某位男子以偷盗想拿取了他人未给之物。他们抓住了他，抓到后，带到刹帝利灌顶王面前禀告：‘大王，此人以偷盗想拿取了他人未给之物。’诸比丘，如此说后，刹帝利灌顶王对那位男子说了这番话：‘喂，男子，你真的以偷盗想拿取了他人未给之物吗？’‘是真的，大王。’‘是何原因？’‘大王，我无法维生。’于是，诸比丘，刹帝利灌顶王施与那位男子财富，说：‘喂，男子，你用此财富自己维生，奉养父母，养育妻儿，从事工作，并在沙门、婆罗门中，设立能引向上界、导向善趣、有安乐果报、转生天界的供养。’诸比丘，那位男子对刹帝利灌顶王应诺道：‘好的，大王。’”

‘‘อญฺญตโรปิ โข, ภิกฺขเว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ. คเหตฺวา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ทสฺเสสุํ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตํ ปุริสํ เอตทโวจ – ‘สจฺจํ [Pg.55] กิร ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ? ‘สจฺจํ, เทวา’ติ. ‘กึ การณา’ติ? ‘น หิ, เทว, ชีวามี’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตสฺส ปุริสสฺส ธนมนุปฺปทาสิ – ‘อิมินา ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ธเนน อตฺตนา จ ชีวาหิ, มาตาปิตโร จ โปเสหิ, ปุตฺตทารญฺจ โปเสหิ, กมฺมนฺเต จ ปโยเชหิ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปหิ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิก’นฺติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

诸比丘，又有一人，以偷盗之心，拿取了他人未给之物。他们抓住他后，带到受灌顶的刹帝利王面前禀告：“大王，此人以偷盗之心，拿取了他人未给之物。”诸比丘，如是说后，受灌顶的刹帝利王对那人说：“喂，男子，你真的以偷盗之心，拿取了他人未给之物吗？”“是的，大王。”“是何原因？”“大王，我无法维生。”于是，诸比丘，受灌顶的刹帝利王施予那人财富，说：“喂，男子，你用此财富养活自己，奉养父母，养育妻儿，经营事业，并在沙门、婆罗门处，设立导向上界、能生善趣、有安乐果报、转生天界的供养。”“遵命，大王。”诸比丘，那人就这样应允了受灌顶的刹帝利王。

๙๒. ‘‘อสฺโสสุํ โข, ภิกฺขเว, มนุสฺสา – ‘เย กิร, โภ, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยนฺติ, เตสํ ราชา ธนมนุปฺปเทตี’ติ. สุตฺวาน เตสํ เอตทโหสิ – ‘ยํนูน มยมฺปิ ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิเยยฺยามา’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, อญฺญตโร ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ. คเหตฺวา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ทสฺเสสุํ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตํ ปุริสํ เอตทโวจ – ‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ? ‘สจฺจํ, เทวา’ติ. ‘กึ การณา’ติ? ‘น หิ, เทว, ชีวามี’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โย โย ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิสฺสติ, ตสฺส ตสฺส ธนมนุปฺปทสฺสามิ, เอวมิทํ อทินฺนาทานํ ปวฑฺฒิสฺสติ. ยํนูนาหํ อิมํ ปุริสํ สุนิเสธํ นิเสเธยฺยํ, มูลฆจฺจํ กเรยฺยํ, สีสมสฺส ฉินฺเทยฺย’นฺติ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ปุริเส อาณาเปสิ – ‘เตน หิ, ภเณ, อิมํ ปุริสํ ทฬฺหาย รชฺชุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พนฺธิตฺวา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ขรสฺสเรน ปณเวน รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ ปริเนตฺวา ทกฺขิเณน ทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ทกฺขิณโต นครสฺส สุนิเสธํ นิเสเธถ, มูลฆจฺจํ กโรถ, สีสมสฺส ฉินฺทถา’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, เต ปุริสา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ตํ ปุริสํ ทฬฺหาย รชฺชุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พนฺธิตฺวา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ขรสฺสเรน ปณเวน รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ ปริเนตฺวา [Pg.56] ทกฺขิเณน ทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ทกฺขิณโต นครสฺส สุนิเสธํ นิเสเธสุํ, มูลฆจฺจํ อกํสุ, สีสมสฺส ฉินฺทึสุ.

92. “诸比丘，人们听闻：‘诸位，据说凡是行不与取的人，国王会给予他们财富。’听闻之后，他们便想：‘我们何不也行不与取呢？’于是，诸比丘，有某位男子行了不与取。人们抓住他，抓住后带到刹帝利灌顶王面前禀告：‘大王，此人行了不与取。’诸比丘，如此禀告后，刹帝利灌顶王对那男子说：‘喂，你这男子，你真的行了不与取吗？’‘是的，大王。’‘是何缘故？’‘大王，我无法维生。’于是，诸比丘，刹帝利灌顶王心想：‘如果我对每一个行不与取的人都给予财富，那么这种不与取就会增长。我何不严惩此人，将其根除，斩其首级呢？’于是，诸比丘，刹帝利灌顶王命令手下：‘那么，你们用坚固的绳索将此人反绑双手，紧紧捆缚，剃光其头，以刺耳的鼓声押他游街，从一条街到另一条街，从一个路口到另一个路口，从南门出城，在城南严惩他，将其根除，斩其首级。’‘遵命，大王。’诸比丘，那些人应允刹帝利灌顶王后，便用坚固的绳索将那男子反绑双手，紧紧捆缚，剃光其头，以刺耳的鼓声押他游街，从一条街到另一条街，从一个路口到另一个路口，从南门出城，在城南严惩了他，将其根除，斩其首级。”

๙๓. ‘‘อสฺโสสุํ โข, ภิกฺขเว, มนุสฺสา – ‘เย กิร, โภ, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยนฺติ, เต ราชา สุนิเสธํ นิเสเธติ, มูลฆจฺจํ กโรติ, สีสานิ เตสํ ฉินฺทตี’ติ. สุตฺวาน เตสํ เอตทโหสิ – ‘ยํนูน มยมฺปิ ติณฺหานิ สตฺถานิ การาเปสฺสาม, ติณฺหานิ สตฺถานิ การาเปตฺวา เยสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิสฺสาม, เต สุนิเสธํ นิเสเธสฺสาม, มูลฆจฺจํ กริสฺสาม, สีสานิ เตสํ ฉินฺทิสฺสามา’ติ. เต ติณฺหานิ สตฺถานิ การาเปสุํ, ติณฺหานิ สตฺถานิ การาเปตฺวา คามฆาตมฺปิ อุปกฺกมึสุ กาตุํ, นิคมฆาตมฺปิ อุปกฺกมึสุ กาตุํ, นครฆาตมฺปิ อุปกฺกมึสุ กาตุํ, ปนฺถทุหนมฺปิ อุปกฺกมึสุ กาตุํ. เยสํ เต อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยนฺติ, เต สุนิเสธํ นิเสเธนฺติ, มูลฆจฺจํ กโรนฺติ, สีสานิ เตสํ ฉินฺทนฺติ.

93. “诸比丘，人们听说了：‘诸位，凡是以偷盗之心，取他人未予之物者，国王便严厉制止，将其根除，并斩其首。’听后，他们便想：‘我们何不也命人造作锋利武器？造好锋利武器后，我们偷盗谁的财物，就将谁严厉制止，将其根除，斩其首级。’于是他们命人造作了锋利武器，造好锋利武器后，便开始毁灭村庄、毁灭乡镇、毁灭城市，并拦路抢劫。他们偷盗谁的财物，就将谁严厉制止，将其根除，并斩其首级。”

๙๔. ‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ, ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต อทินฺนาทานํ เวปุลฺลมคมาสิ, อทินฺนาทาเน เวปุลฺลํ คเต สตฺถํ เวปุลฺลมคมาสิ, สตฺเถ เวปุลฺลํ คเต ปาณาติปาโต เวปุลฺลมคมาสิ, ปาณาติปาเต เวปุลฺลํ คเต เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ อสีติวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ จตฺตารีสวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

94. “诸比丘，如是，因财物未被施予贫者，贫困便增长广大；贫困增长广大时，不与取便增长广大；不与取增长广大时，武器便增长广大；武器增长广大时，杀生便增长广大；杀生增长广大时，那些众生的寿命与容貌便衰退了。当他们的寿命与容貌衰退时，寿命八万岁的人类，其子女的寿命便为四万岁。”

‘‘จตฺตารีสวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อญฺญตโร ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ. คเหตฺวา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส ทสฺเสสุํ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ตํ ปุริสํ เอตทโวจ – ‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ? ‘น หิ, เทวา’ติ สมฺปชานมุสา อภาสิ.

“诸比丘，在寿命四万岁的人类中，有某个人，以偷盗想，取了他人未给与之物。他们抓住了他。抓住后，带到灌顶刹帝利王面前禀告：‘大王，此人以偷盗想，取了他人未给与之物。’诸比丘，如是说后，灌顶刹帝利王对那人说了这番话：‘喂，男子，你真的以偷盗想，取了他人未给与之物吗？’他明知而说妄语：‘并非如此，大王。’”

๙๕. ‘‘อิติ [Pg.57] โข, ภิกฺขเว, อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ. ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต อทินฺนาทานํ เวปุลฺลมคมาสิ, อทินฺนาทาเน เวปุลฺลํ คเต สตฺถํ เวปุลฺลมคมาสิ. สตฺเถ เวปุลฺลํ คเต ปาณาติปาโต เวปุลฺลมคมาสิ, ปาณาติปาเต เวปุลฺลํ คเต มุสาวาโท เวปุลฺลมคมาสิ, มุสาวาเท เวปุลฺลํ คเต เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ จตฺตารีสวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ วีสติวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

95. “诸比丘，正是这样，当不将财富分给贫者时，贫穷便增长广大。贫穷增长广大时，不与取便增长广大；不与取增长广大时，刀杖便增长广大；刀杖增长广大时，杀生便增长广大；杀生增长广大时，妄语便增长广大；妄语增长广大时，那些众生的寿命和容貌都衰退了。当他们的寿命和容貌衰退时，那些寿命四万岁的人类，其子女的寿命只有二万岁。”

‘‘วีสติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อญฺญตโร ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ. ตเมนํ อญฺญตโร ปุริโส รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาภิสิตฺตสฺส อาโรเจสิ – ‘อิตฺถนฺนาโม, เทว, ปุริโส ปเรสํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยี’ติ เปสุญฺญมกาสิ.

“诸比丘，在寿命二万岁的人类中，有某个人，以偷盗想，取了他人未给与之物。另一个人就向灌顶刹帝利王告发：‘大王，那个叫某某的人，以偷盗想，取了他人未给与之物。’他说了两舌。”

๙๖. ‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ. ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต อทินฺนาทานํ เวปุลฺลมคมาสิ, อทินฺนาทาเน เวปุลฺลํ คเต สตฺถํ เวปุลฺลมคมาสิ, สตฺเถ เวปุลฺลํ คเต ปาณาติปาโต เวปุลฺลมคมาสิ, ปาณาติปาเต เวปุลฺลํ คเต มุสาวาโท เวปุลฺลมคมาสิ, มุสาวาเท เวปุลฺลํ คเต ปิสุณา วาจา เวปุลฺลมคมาสิ, ปิสุณาย วาจาย เวปุลฺลํ คตาย เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ วีสติวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ ทสวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

96. “诸比丘，如是，因财富不被给予贫穷者，贫穷便增长广大。贫穷增长广大，不与取便增长广大；不与取增长广大，刀兵便增长广大；刀兵增长广大，杀生便增长广大；杀生增长广大，妄语便增长广大；妄语增长广大，离间语便增长广大；离间语增长广大，彼等众生之寿命与容色亦衰减。彼等寿命与容色衰减时，寿命二万岁之人的子女，其寿命为一万岁。”

‘‘ทสวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ เอกิทํ สตฺตา วณฺณวนฺโต โหนฺติ, เอกิทํ สตฺตา ทุพฺพณฺณา. ตตฺถ เย เต สตฺตา ทุพฺพณฺณา, เต วณฺณวนฺเต สตฺเต อภิชฺฌายนฺตา ปเรสํ ทาเรสุ จาริตฺตํ อาปชฺชึสุ.

“诸比丘，于寿命一万岁之人中，有些众生容色端严，有些众生容色丑陋。其中，彼等容色丑陋之众生，因贪羡容色端严者，遂于他人之妻行邪淫。”

๙๗. ‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ. ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต…เป… กาเมสุมิจฺฉาจาโร เวปุลฺลมคมาสิ, กาเมสุมิจฺฉาจาเร เวปุลฺลํ คเต เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ [Pg.58] ปริหายมานานํ ทสวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ ปญฺจวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

97. “诸比丘，如是，因财富不被给予贫穷者，贫穷便增长广大。贫穷增长广大……乃至欲邪行增长广大；欲邪行增长广大，彼等众生之寿命与容色亦衰减。彼等寿命与容色衰减时，寿命一万岁之人的子女，其寿命为五千岁。”

๙๘. ‘‘ปญฺจวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ทฺเว ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ – ผรุสาวาจา สมฺผปฺปลาโป จ. ทฺวีสุ ธมฺเมสุ เวปุลฺลํ คเตสุ เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ ปญฺจวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ อปฺเปกจฺเจ อฑฺฒเตยฺยวสฺสสหสฺสายุกา, อปฺเปกจฺเจ ทฺเววสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

98. “诸比丘，于寿命五千岁之人中，有二法增长广大，即粗恶语与绮语。当此二法增长广大时，彼等众生之寿命与容色亦衰减。彼等寿命与容色衰减时，寿命五千岁之人的子女中，一些寿命为二千五百岁，一些寿命为二千岁。”

๙๙. ‘‘อฑฺฒเตยฺยวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อภิชฺฌาพฺยาปาทา เวปุลฺลมคมํสุ. อภิชฺฌาพฺยาปาเทสุ เวปุลฺลํ คเตสุ เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ อฑฺฒเตยฺยวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ วสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

99. 诸比丘，在人寿二千五百岁的人们中，贪欲(abhijjhā)与瞋恚(byāpāda)增长广大。当贪欲与瞋恚增长广大时，那些众生的寿命也衰减，容貌也衰减。当他们的寿命与容貌衰减时，那些寿命二千五百岁的人，其子女的寿命为一千岁。

๑๐๐. ‘‘วสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ มิจฺฉาทิฏฺฐิ เวปุลฺลมคมาสิ. มิจฺฉาทิฏฺฐิยา เวปุลฺลํ คตาย เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ วสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ ปญฺจวสฺสสตายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

100. 诸比丘，在人寿一千岁的人们中，邪见(micchādiṭṭhi)增长广大。当邪见增长广大时，那些众生的寿命也衰减，容貌也衰减。当他们的寿命与容貌衰减时，那些寿命一千岁的人，其子女的寿命为五百岁。

๑๐๑. ‘‘ปญฺจวสฺสสตายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ตโย ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ. อธมฺมราโค วิสมโลโภ มิจฺฉาธมฺโม. ตีสุ ธมฺเมสุ เวปุลฺลํ คเตสุ เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ ปญฺจวสฺสสตายุกานํ มนุสฺสานํ อปฺเปกจฺเจ อฑฺฒเตยฺยวสฺสสตายุกา, อปฺเปกจฺเจ ทฺเววสฺสสตายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

101. 诸比丘，在人寿五百岁的人们中，非法之贪(adhammarāga)、不正之贪(visamalobha)与邪法(micchādhamma)这三法增长广大。当此三法增长广大时，那些众生的寿命也衰减，容貌也衰减。当他们的寿命与容貌衰减时，那些寿命五百岁的人，其子女有些寿命为二百五十岁，有些为二百岁。

‘‘อฑฺฒเตยฺยวสฺสสตายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อิเม ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ. อมตฺเตยฺยตา อเปตฺเตยฺยตา อสามญฺญตา อพฺรหฺมญฺญตา น กุเล เชฏฺฐาปจายิตา.

诸比丘，在人寿二百五十岁的人们中，这些法增长广大：不孝母(amatteyyatā)、不孝父(apetteyyatā)、不敬沙门(asāmaññatā)、不敬婆罗门(abrahmaññatā)、于族中不敬长上(na kule jeṭṭhāpacāyitā)。

๑๐๒. ‘‘อิติ [Pg.59] โข, ภิกฺขเว, อธนานํ ธเน อนนุปฺปทิยมาเน ทาลิทฺทิยํ เวปุลฺลมคมาสิ. ทาลิทฺทิเย เวปุลฺลํ คเต อทินฺนาทานํ เวปุลฺลมคมาสิ. อทินฺนาทาเน เวปุลฺลํ คเต สตฺถํ เวปุลฺลมคมาสิ. สตฺเถ เวปุลฺลํ คเต ปาณาติปาโต เวปุลฺลมคมาสิ. ปาณาติปาเต เวปุลฺลํ คเต มุสาวาโท เวปุลฺลมคมาสิ. มุสาวาเท เวปุลฺลํ คเต ปิสุณา วาจา เวปุลฺลมคมาสิ. ปิสุณาย วาจาย เวปุลฺลํ คตาย กาเมสุมิจฺฉาจาโร เวปุลฺลมคมาสิ. กาเมสุมิจฺฉาจาเร เวปุลฺลํ คเต ทฺเว ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ, ผรุสา วาจา สมฺผปฺปลาโป จ. ทฺวีสุ ธมฺเมสุ เวปุลฺลํ คเตสุ อภิชฺฌาพฺยาปาทา เวปุลฺลมคมํสุ. อภิชฺฌาพฺยาปาเทสุ เวปุลฺลํ คเตสุ มิจฺฉาทิฏฺฐิ เวปุลฺลมคมาสิ. มิจฺฉาทิฏฺฐิยา เวปุลฺลํ คตาย ตโย ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ, อธมฺมราโค วิสมโลโภ มิจฺฉาธมฺโม. ตีสุ ธมฺเมสุ เวปุลฺลํ คเตสุ อิเม ธมฺมา เวปุลฺลมคมํสุ, อมตฺเตยฺยตา อเปตฺเตยฺยตา อสามญฺญตา อพฺรหฺมญฺญตา น กุเล เชฏฺฐาปจายิตา. อิเมสุ ธมฺเมสุ เวปุลฺลํ คเตสุ เตสํ สตฺตานํ อายุปิ ปริหายิ, วณฺโณปิ ปริหายิ. เตสํ อายุนาปิ ปริหายมานานํ วณฺเณนปิ ปริหายมานานํ อฑฺฒเตยฺยวสฺสสตายุกานํ มนุสฺสานํ วสฺสสตายุกา ปุตฺตา อเหสุํ.

102. “比丘们，如是，因不施财富予贫者，贫穷便增广。贫穷增广，不与取便增广。不与取增广，刀杖便增广。刀杖增广，杀生便增广。杀生增广，妄语便增广。妄语增广，离间语便增广。离间语增广，邪淫便增广。邪淫增广，粗恶语与绮语二法便增广。此二法增广，贪欲与瞋恚便增广。贪欲与瞋恚增广，邪见便增广。邪见增广，非法贪、不正贪、邪法此三法便增广。此三法增广，不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、于族中不敬长上，此等法便增广。此等法增广，彼等众生之寿命与容色皆减损。当彼等寿命与容色减损时，寿二百五十岁之人，其子寿为百岁。”

ทสวสฺสายุกสมโย

十岁寿命时代

๑๐๓. ‘‘ภวิสฺสติ, ภิกฺขเว, โส สมโย, ยํ อิเมสํ มนุสฺสานํ ทสวสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ. ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ปญฺจวสฺสิกา กุมาริกา อลํปเตยฺยา ภวิสฺสนฺติ. ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อิมานิ รสานิ อนฺตรธายิสฺสนฺติ, เสยฺยถิทํ, สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ โลณํ. ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ กุทฺรูสโก อคฺคํ โภชนานํ ภวิสฺสติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ สาลิมํโสทโน อคฺคํ โภชนานํ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ทสวสฺสายุเกสุ มนุสฺเสสุ กุทฺรูสโก อคฺคํ โภชนานํ ภวิสฺสติ.

103. “诸比丘，将会有一时，届时这些人的后代寿命仅为十岁。诸比丘，于十岁寿命的人类中，五岁的少女将适合出嫁。诸比丘，于十岁寿命的人类中，此等美味将会消失，即：熟酥、生酥、油、蜜、糖蜜、盐。诸比丘，于十岁寿命的人类中，稗饭将为最上食。诸比丘，犹如现在，香稻肉饭为最上食；诸比丘，正如此，于十岁寿命的人类中，稗饭将为最上食。”

‘‘ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ทส กุสลกมฺมปถา สพฺเพน สพฺพํ อนฺตรธายิสฺสนฺติ, ทส อกุสลกมฺมปถา อติพฺยาทิปฺปิสฺสนฺติ. ทสวสฺสายุเกสุ[Pg.60], ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ กุสลนฺติปิ น ภวิสฺสติ, กุโต ปน กุสลสฺส การโก. ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ เย เต ภวิสฺสนฺติ อมตฺเตยฺยา อเปตฺเตยฺยา อสามญฺญา อพฺรหฺมญฺญา น กุเล เชฏฺฐาปจายิโน, เต ปุชฺชา จ ภวิสฺสนฺติ ปาสํสา จ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน ปุชฺชา จ ปาสํสา จ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ทสวสฺสายุเกสุ มนุสฺเสสุ เย เต ภวิสฺสนฺติ อมตฺเตยฺยา อเปตฺเตยฺยา อสามญฺญา อพฺรหฺมญฺญา น กุเล เชฏฺฐาปจายิโน, เต ปุชฺชา จ ภวิสฺสนฺติ ปาสํสา จ.

“诸比丘，于十岁寿命的人类中，十善业道将彻底消失，十不善业道将极其炽盛。诸比丘，于十岁寿命的人类中，‘善’之名亦将不存，何况行善之人？诸比丘，于十岁寿命的人类中，凡不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、不敬家中长者，彼等将受供养、受赞叹。诸比丘，犹如现在，敬母、敬父、敬沙门、敬婆罗门、敬家中长者之人，受供养、受赞叹；诸比丘，正如此，于十岁寿命的人类中，凡不敬母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门、不敬家中长者，彼等将受供养、受赞叹。”

‘‘ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ น ภวิสฺสติ มาตาติ วา มาตุจฺฉาติ วา มาตุลานีติ วา อาจริยภริยาติ วา ครูนํ ทาราติ วา. สมฺเภทํ โลโก คมิสฺสติ ยถา อเชฬกา กุกฺกุฏสูกรา โสณสิงฺคาลา.

“诸比丘，于十岁寿命的人类中，将无所谓‘母’、‘姨母’、‘舅母’、‘师母’或‘尊长之妻’。世间将至于混滥，犹如山羊、绵羊、鸡、猪、狗、野干。”

‘‘ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ เตสํ สตฺตานํ อญฺญมญฺญมฺหิ ติพฺโพ อาฆาโต ปจฺจุปฏฺฐิโต ภวิสฺสติ ติพฺโพ พฺยาปาโท ติพฺโพ มโนปโทโส ติพฺพํ วธกจิตฺตํ. มาตุปิ ปุตฺตมฺหิ ปุตฺตสฺสปิ มาตริ; ปิตุปิ ปุตฺตมฺหิ ปุตฺตสฺสปิ ปิตริ; ภาตุปิ ภคินิยา ภคินิยาปิ ภาตริ ติพฺโพ อาฆาโต ปจฺจุปฏฺฐิโต ภวิสฺสติ ติพฺโพ พฺยาปาโท ติพฺโพ มโนปโทโส ติพฺพํ วธกจิตฺตํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มาควิกสฺส มิคํ ทิสฺวา ติพฺโพ อาฆาโต ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ ติพฺโพ พฺยาปาโท ติพฺโพ มโนปโทโส ติพฺพํ วธกจิตฺตํ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ทสวสฺสายุเกสุ มนุสฺเสสุ เตสํ สตฺตานํ อญฺญมญฺญมฺหิ ติพฺโพ อาฆาโต ปจฺจุปฏฺฐิโต ภวิสฺสติ ติพฺโพ พฺยาปาโท ติพฺโพ มโนปโทโส ติพฺพํ วธกจิตฺตํ. มาตุปิ ปุตฺตมฺหิ ปุตฺตสฺสปิ มาตริ; ปิตุปิ ปุตฺตมฺหิ ปุตฺตสฺสปิ ปิตริ; ภาตุปิ ภคินิยา ภคินิยาปิ ภาตริ ติพฺโพ อาฆาโต ปจฺจุปฏฺฐิโต ภวิสฺสติ ติพฺโพ พฺยาปาโท ติพฺโพ มโนปโทโส ติพฺพํ วธกจิตฺตํ.

诸比丘，于人寿十岁时，于彼等众生中，彼此将现起强烈的瞋怒、强烈的瞋恚、强烈的心秽、强烈的杀害之心。母于子，子亦于母；父于子，子亦于父；兄于妹，妹亦于兄，将现起强烈的瞋怒、强烈的瞋恚、强烈的心秽、强烈的杀害之心。诸比丘，犹如猎人见兽时，现起强烈的瞋怒、强烈的瞋恚、强烈的心秽、强烈的杀害之心；正是如此，诸比丘，于人寿十岁时，于彼等众生中，彼此将现起强烈的瞋怒、强烈的瞋恚、强烈的心秽、强烈的杀害之心。母于子，子亦于母；父于子，子亦于父；兄于妹，妹亦于兄，将现起强烈的瞋怒、强烈的瞋恚、强烈的心秽、强烈的杀害之心。

๑๐๔. ‘‘ทสวสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ สตฺตาหํ สตฺถนฺตรกปฺโป ภวิสฺสติ. เต อญฺญมญฺญมฺหิ มิคสญฺญํ ปฏิลภิสฺสนฺติ. เตสํ ติณฺหานิ สตฺถานิ [Pg.61] หตฺเถสุ ปาตุภวิสฺสนฺติ. เต ติณฺเหน สตฺเถน ‘เอส มิโค เอส มิโค’ติ อญฺญมญฺญํ ชีวิตา โวโรเปสฺสนฺติ.

104. 诸比丘，于人寿十岁时，将有为期七日的刀剑劫。他们于彼此生起野兽想。锋利的兵器将在他们手中显现。他们以锋利兵器，作“此是野兽，此是野兽”想，互相断其生命。

‘‘อถ โข เตสํ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ เอกจฺจานํ เอวํ ภวิสฺสติ – ‘มา จ มยํ กญฺจิ, มา จ อมฺเห โกจิ, ยํนูน มยํ ติณคหนํ วา วนคหนํ วา รุกฺขคหนํ วา นทีวิทุคฺคํ วา ปพฺพตวิสมํ วา ปวิสิตฺวา วนมูลผลาหารา ยาเปยฺยามา’ติ. เต ติณคหนํ วา วนคหนํ วา รุกฺขคหนํ วา นทีวิทุคฺคํ วา ปพฺพตวิสมํ วา ปวิสิตฺวา สตฺตาหํ วนมูลผลาหารา ยาเปสฺสนฺติ. เต ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ติณคหนา วนคหนา รุกฺขคหนา นทีวิทุคฺคา ปพฺพตวิสมา นิกฺขมิตฺวา อญฺญมญฺญํ อาลิงฺคิตฺวา สภาคายิสฺสนฺติ สมสฺสาสิสฺสนฺติ – ‘ทิฏฺฐา, โภ, สตฺตา ชีวสิ, ทิฏฺฐา, โภ, สตฺตา ชีวสี’ติ.

“诸比丘，那时，那些众生中的一些人将会这样想：‘我们不要杀害任何人，也不要让任何人杀害我们。我们不如进入草丛、林丛、树丛，或难渡之河，或崎岖山地，以森林的根果为食来维生吧。’他们便进入草丛、林丛、树丛，或难渡之河，或崎岖山地，以森林的根果为食维生七日。七日过后，他们从草丛、林丛、树丛、难渡之河、崎岖山地出来，互相拥抱，互相庆贺，互相安慰道：‘贤友，幸见众生，你还活着！贤友，幸见众生，你还活着！’”

อายุวณฺณาทิวฑฺฒนกถา

论寿命容貌等之增长

๑๐๕. ‘‘อถ โข เตสํ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ เอวํ ภวิสฺสติ – ‘มยํ โข อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาทานเหตุ เอวรูปํ อายตํ ญาติกฺขยํ ปตฺตา. ยํนูน มยํ กุสลํ กเรยฺยาม. กึ กุสลํ กเรยฺยาม? ยํนูน มยํ ปาณาติปาตา วิรเมยฺยาม, อิทํ กุสลํ ธมฺมํ สมาทาย วตฺเตยฺยามา’ติ. เต ปาณาติปาตา วิรมิสฺสนฺติ, อิทํ กุสลํ ธมฺมํ สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ. เต กุสลานํ ธมฺมานํ สมาทานเหตุ อายุนาปิ วฑฺฒิสฺสนฺติ, วณฺเณนปิ วฑฺฒิสฺสนฺติ. เตสํ อายุนาปิ วฑฺฒมานานํ วณฺเณนปิ วฑฺฒมานานํ ทสวสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ วีสติวสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ.

105. “那时，诸比丘，那些众生会这样想：‘我们因受持不善法，才遭受如此巨大的亲族灭亡。我们不如行善吧。该行什么善呢？我们不如戒除杀生，受持此善法而行。’于是他们戒除杀生，受持此善法而行。由于受持善法，他们的寿命增长，容貌也增盛。当他们的寿命与容貌增长时，寿命十岁的人们，其子女的寿命将达二十岁。”

‘‘อถ โข เตสํ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ เอวํ ภวิสฺสติ – ‘มยํ โข กุสลานํ ธมฺมานํ สมาทานเหตุ อายุนาปิ วฑฺฒาม, วณฺเณนปิ วฑฺฒาม. ยํนูน มยํ ภิยฺโยโสมตฺตาย กุสลํ กเรยฺยาม. กึ กุสลํ กเรยฺยาม? ยํนูน มยํ อทินฺนาทานา วิรเมยฺยาม… กาเมสุมิจฺฉาจารา วิรเมยฺยาม… มุสาวาทา วิรเมยฺยาม… ปิสุณาย วาจาย วิรเมยฺยาม… ผรุสาย วาจาย วิรเมยฺยาม… สมฺผปฺปลาปา วิรเมยฺยาม… อภิชฺฌํ ปชเหยฺยาม… พฺยาปาทํ ปชเหยฺยาม… มิจฺฉาทิฏฺฐึ ปชเหยฺยาม… ตโย ธมฺเม ปชเหยฺยาม – อธมฺมราคํ วิสมโลภํ มิจฺฉาธมฺมํ… ยํนูน มยํ มตฺเตยฺยา อสฺสาม เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน, อิทํ กุสลํ ธมฺมํ สมาทาย วตฺเตยฺยามา’ติ. เต มตฺเตยฺยา ภวิสฺสนฺติ เปตฺเตยฺยา สามญฺญา [Pg.62] พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน, อิทํ กุสลํ ธมฺมํ สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ.

那时，诸比丘，那些众生将会这样想：“我们因为受持善法，寿命也增长了，容貌也增盛了。不如我们更加努力地行善。该行什么善呢？不如我们戒除不与取……戒除欲邪行……戒除虚妄语……戒除离间语……戒除粗恶语……戒除绮语……舍弃贪求……舍弃嗔恚……舍弃邪见……舍弃此三法：即非法贪、非理贪、邪法……不如我们孝敬母亲、孝敬父亲、恭敬沙门、恭敬婆罗门、于族中尊重长者，受持此善法而行。”他们将会孝敬母亲、孝敬父亲、恭敬沙门、恭敬婆罗门、于族中尊重长者，受持此善法而行。

‘‘เต กุสลานํ ธมฺมานํ สมาทานเหตุ อายุนาปิ วฑฺฒิสฺสนฺติ, วณฺเณนปิ วฑฺฒิสฺสนฺติ. เตสํ อายุนาปิ วฑฺฒมานานํ วณฺเณนปิ วฑฺฒมานานํ วีสติวสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ จตฺตารีสวสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… จตฺตารีสวสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ อสีติวสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… อสีติวสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ สฏฺฐิวสฺสสตายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… สฏฺฐิวสฺสสตายุกานํ มนุสฺสานํ วีสติติวสฺสสตายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… วีสติติวสฺสสตายุกานํ มนุสฺสานํ จตฺตารีสฉพฺพสฺสสตายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ. จตฺตารีสฉพฺพสฺสสตายุกานํ มนุสฺสานํ ทฺเววสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… ทฺเววสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ จตฺตาริวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… จตฺตาริวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ อฏฺฐวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… อฏฺฐวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ วีสติวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… วีสติวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ จตฺตารีสวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… จตฺตารีสวสฺสสหสฺสายุกานํ มนุสฺสานํ อสีติวสฺสสหสฺสายุกา ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ… อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ปญฺจวสฺสสติกา กุมาริกา อลํปเตยฺยา ภวิสฺสนฺติ.

他们因奉行善法，寿命与容色也将增长。在他们寿命与容色增长时，寿长二十岁的人类，其子女将寿长四十岁；寿长四十岁的人类，其子女将寿长八十岁；寿长八十岁的人类，其子女将寿长一百六十岁；寿长一百六十岁的人类，其子女将寿长三百二十岁；寿长三百二十岁的人类，其子女将寿长六百四十岁；寿长六百四十岁的人类，其子女将寿长二千岁；寿长二千岁的人类，其子女将寿长四千岁；寿长四千岁的人类，其子女将寿长八千岁；寿长八千岁的人类，其子女将寿长二万岁；寿长二万岁的人类，其子女将寿长四万岁；寿长四万岁的人类，其子女将寿长八万岁。诸比丘，当人类寿长八万岁时，五百岁的少女才适合婚嫁。

สงฺขราชอุปฺปตฺติ

僧伽转轮王出世

๑๐๖. ‘‘อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ ตโย อาพาธา ภวิสฺสนฺติ, อิจฺฉา, อนสนํ, ชรา. อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อยํ ชมฺพุทีโป อิทฺโธ เจว ภวิสฺสติ ผีโต จ, กุกฺกุฏสมฺปาติกา คามนิคมราชธานิโย. อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อยํ ชมฺพุทีโป อวีจิ มญฺเญ ผุโฏ ภวิสฺสติ มนุสฺเสหิ, เสยฺยถาปิ นฬวนํ วา สรวนํ วา. อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ อยํ พาราณสี เกตุมตี นาม ราชธานี ภวิสฺสติ อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา จ อากิณฺณมนุสฺสา จ สุภิกฺขา จ. อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ [Pg.63] อิมสฺมึ ชมฺพุทีเป จตุราสีตินครสหสฺสานิ ภวิสฺสนฺติ เกตุมตีราชธานีปมุขานิ. อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ เกตุมติยา ราชธานิยา สงฺโข นาม ราชา อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวิสฺสนฺติ, เสยฺยถิทํ, จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสิสฺสติ.

106. 诸比丘，人寿八万岁时，将有三种疾病：欲求、断食与衰老。诸比丘，人寿八万岁时，这瞻部洲将富饶丰足，村庄、市镇与王都将密集如鸡飞可及。诸比丘，人寿八万岁时，这瞻部洲将遍布人类，密集如无间地狱，犹如芦苇丛或莎草丛。诸比丘，人寿八万岁时，这波罗奈(Bārāṇasī)城将名为计都末底(Ketumatī)，成为富饶丰足、人口众多、人民密集、食物丰足的王都。诸比丘，人寿八万岁时，在这瞻部洲将有八万四千座城市，以计都末底王都为首。诸比丘，人寿八万岁时，在计都末底王都，将有名为商佉(Saṅkha)的转轮王出世，他是如法的法王，征服四方，安定国土，具足七宝。他将拥有此七宝，即：轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝，以及第七长子宝。他将有上千位儿子，勇猛、英武、能摧敌军。他将不以刑罚，不以刀杖，以正法征服这片以大海为边际的大地后，统治此地。

เมตฺเตยฺยพุทฺธุปฺปาโท

弥勒佛出世

๑๐๗. ‘‘อสีติวสฺสสหสฺสายุเกสุ, ภิกฺขเว, มนุสฺเสสุ เมตฺเตยฺโย นาม ภควา โลเก อุปฺปชฺชิสฺสติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. เสยฺยถาปาหเมตรหิ โลเก อุปฺปนฺโน อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทสฺสติ, เสยฺยถาปาหเมตรหิ อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทมิ. โส ธมฺมํ เทเสสฺสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสสฺสติ; เสยฺยถาปาหเมตรหิ ธมฺมํ เทเสมิ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสมิ. โส อเนกสหสฺสํ ภิกฺขุสํฆํ ปริหริสฺสติ, เสยฺยถาปาหเมตรหิ อเนกสตํ ภิกฺขุสํฆํ ปริหรามิ.

107. 比丘们，在人类寿命八万岁时，将有一位名为弥勒（Metteyyo）的世尊出现于世间，他是应供、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。就像我现在出现于世间，是应供、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊一样。他将亲自以卓越的智慧证悟并亲证后，向此包含天、魔、梵的世间，以及包含沙门、婆罗门、天与人的众生宣说；就像我现在亲自以卓越的智慧证悟并亲证后，向此包含天、魔、梵的世间，以及包含沙门、婆罗门、天与人的众生宣说一样。他将宣说初善、中善、后善，义理圆满、言辞具足之法，并阐明完全圆满、极其清净的梵行；就像我现在宣说初善、中善、后善，义理圆满、言辞具足之法，并阐明完全圆满、极其清净的梵行一样。他将带领数千比丘僧团，就像我现在带领数百比丘僧团一样。

๑๐๘. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, สงฺโข นาม ราชา โย โส ยูโป รญฺญา มหาปนาเทน การาปิโต. ตํ ยูปํ อุสฺสาเปตฺวา อชฺฌาวสิตฺวา ตํ ทตฺวา [Pg.64] วิสฺสชฺชิตฺวา สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ ทานํ ทตฺวา เมตฺเตยฺยสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สนฺติเก เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิสฺสติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ.

108. 诸比丘，其时，有一位名叫商佉(Saṅkha)的转轮王，他将升起大喧嚣(Mahāpanāda)王所建造的宫殿并居住其中。他将施与、舍弃那宫殿，布施给沙门、婆罗门、贫者、旅人、乞食者与乞求者。之后，他将于弥勒(Metteyya)世尊、阿罗汉、正自觉者跟前剃除须发，身披袈裟，从在家而出家，进入无家生活。他如是出家后，独处、远离，不放逸、精勤、心向涅槃而住，不久之后，即为良家子之所以正从在家而出家、进入无家生活之目的——那无上梵行的终点，于现法中，自己以殊胜智证悟、作证、具足而住。

๑๐๙. ‘‘อตฺตทีปา, ภิกฺขเว, วิหรถ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา, ธมฺมทีปา ธมฺมสรณา อนญฺญสรณา. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ อตฺตสรโณ อนญฺญสรโณ ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี…เป… จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ อตฺตสรโณ อนญฺญสรโณ ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ.

109. 诸比丘，你们当以自己为洲渚，以自己为皈依，不以他人为皈依；当以法为洲渚，以法为皈依，不以他法为皈依而住。诸比丘，比丘如何以自己为洲渚，以自己为皈依，不以他人为皈依；以法为洲渚，以法为皈依，不以他法为皈依而住呢？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，精勤，具正知，具正念，调伏世间的贪与忧。于受随观受……于心随观心……于法随观法而住，精勤，具正知，具正念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，比丘如是即以自己为洲渚，以自己为皈依，不以他人为皈依；以法为洲渚，以法为皈依，不以他法为皈依而住。

ภิกฺขุโนอายุวณฺณาทิวฑฺฒนกถา

论比丘寿命、容色等的增长

๑๑๐. ‘‘โคจเร, ภิกฺขเว, จรถ สเก เปตฺติเก วิสเย. โคจเร, ภิกฺขเว, จรนฺตา สเก เปตฺติเก วิสเย อายุนาปิ วฑฺฒิสฺสถ, วณฺเณนปิ วฑฺฒิสฺสถ, สุเขนปิ วฑฺฒิสฺสถ, โภเคนปิ วฑฺฒิสฺสถ, พเลนปิ วฑฺฒิสฺสถ.

110. 诸比丘，你们当行于行处(gocara)，即自己的父业领域。诸比丘，行于行处，即自己的父业领域，你们将增长寿命，增长容色，增长安乐，增长财富，增长力量。

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อายุสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, จิตฺตสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. โส อิเมสํ จตุนฺนํ อิทฺธิปาทานํ ภาวิตตฺตา พหุลีกตตฺตา อากงฺขมาโน กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อายุสฺมึ.

诸比丘，什么是比丘的长寿之因？于此，诸比丘，比丘修习具足欲定与精勤行之神足(iddhipāda)，修习具足精进定与精勤行之神足，修习具足心定与精勤行之神足，修习具足观慧定与精勤行之神足。他因修习、多修习此四神足，若意欲，则可住留一劫或一劫之剩余。诸比丘，此即是比丘的长寿之因。

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วณฺณสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ [Pg.65] ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วณฺณสฺมึ.

诸比丘，什么是比丘具足色相的因？于此，诸比丘，比丘具足戒行，守护波罗提木叉律仪而住，具足正行(ācāra)与行处(gocara)，于微细罪中见怖畏，受持学习诸学处。诸比丘，此即是比丘具足色相的因。

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สุขสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน, สุขสฺมึ.

诸比丘，什么是比丘具足安乐的因？于此，诸比丘，比丘远离诸欲，远离诸不善法，成就并安住于有寻(vitakka)、有伺(vicāra)、离生喜(pīti)乐(sukha)的初禅(paṭhamaṃ jhānaṃ)。寻、伺止息故……第二禅……第三禅……成就并安住于第四禅。诸比丘，此即是比丘具足安乐的因。

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน โภคสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน โภคสฺมึ.

诸比丘，什么是比丘的资财？诸比丘，于此，比丘以与慈俱行之心，遍满一方而住；如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是，于上下、四维、一切处，视一切如己，以与慈俱行、广大、崇高、无量、无怨、无害之心，遍满一切有情世界而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心，遍满一方而住；如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是，于上下、四维、一切处，视一切如己，以与舍俱行、广大、崇高、无量、无怨、无害之心，遍满一切有情世界而住。诸比丘，这即是比丘的资财。

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน พลสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน พลสฺมึ.

诸比丘，什么是比丘的力量？诸比丘，于此，比丘因诸漏已尽，于现法中，自证知、作证、具足无漏之心解脱、慧解脱而住。诸比丘，这即是比丘的力量。

‘‘นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกพลมฺปิ สมนุปสฺสามิ ยํ เอวํ ทุปฺปสหํ, ยถยิทํ, ภิกฺขเว, มารพลํ. กุสลานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ สมาทานเหตุ เอวมิทํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

诸比丘，我不见任何其他一种力量，如魔罗之力这般难以克服。诸比丘，因受持诸善法，此福德乃增长。世尊说了此语。彼诸比丘心怀喜悦，随喜世尊所说。

จกฺกวตฺติสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ.

《转轮王经》第三终。

๔. อคฺคญฺญสุตฺตํ

4. 起世经

วาเสฏฺฐภารทฺวาชา

婆悉吒与巴罗多迦

๑๑๑. เอวํ [Pg.66] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน วาเสฏฺฐภารทฺวาชา ภิกฺขูสุ ปริวสนฺติ ภิกฺขุภาวํ อากงฺขมานา. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ปาสาทา โอโรหิตฺวา ปาสาทปจฺฉายายํ อพฺโภกาเส จงฺกมติ.

111. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)东园鹿母讲堂。当时，婆悉吒(Vāseṭṭha)与巴罗多迦(Bhāradvāja)为希求比丘身份，依比丘众而住。尔时，世尊于傍晚时分从宴坐处起身，走下讲堂，于讲堂背阴的空旷处经行。

๑๑๒. อทฺทสา โข วาเสฏฺโฐ ภควนฺตํ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิตํ ปาสาทา โอโรหิตฺวา ปาสาทปจฺฉายายํ อพฺโภกาเส จงฺกมนฺตํ. ทิสฺวาน ภารทฺวาชํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ, อาวุโส ภารทฺวาช, ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ปาสาทา โอโรหิตฺวา ปาสาทปจฺฉายายํ อพฺโภกาเส จงฺกมติ. อายามาวุโส ภารทฺวาช, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อปฺเปว นาม ลเภยฺยาม ภควโต สนฺติกา ธมฺมึ กถํ สวนายา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข ภารทฺวาโช วาเสฏฺฐสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

112. 婆悉吒看见世尊于傍晚时分从宴坐处起身，走下讲堂，于讲堂背阴的空旷处经行。看见后，他对巴罗多迦说：“贤友巴罗多迦，世尊于傍晚时分从宴坐处起身，走下讲堂，于讲堂背阴的空旷处经行。来，贤友巴罗多迦，我们到世尊那里去，或许能从世尊处听闻法说。”巴罗多迦对婆悉吒应诺道：“诚然，贤友。”

๑๑๓. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ภควนฺตํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมึสุ. อถ โข ภควา วาเสฏฺฐํ อามนฺเตสิ – ‘‘ตุมฺเห ขฺวตฺถ, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณชจฺจา พฺราหฺมณกุลีนา พฺราหฺมณกุลา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา, กจฺจิ โว, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา น อกฺโกสนฺติ น ปริภาสนฺตี’’ติ? ‘‘ตคฺฆ โน, ภนฺเต, พฺราหฺมณา อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ อตฺตรูปาย ปริภาสาย ปริปุณฺณาย, โน อปริปุณฺณายา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน โว, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ อตฺตรูปาย ปริภาสาย ปริปุณฺณาย, โน อปริปุณฺณายา’’ติ? ‘‘พฺราหฺมณา, ภนฺเต, เอวมาหํสุ – ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีนา อญฺเญ วณฺณา. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ[Pg.67], กณฺหา อญฺเญ วณฺณา. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา. เต ตุมฺเห เสฏฺฐํ วณฺณํ หิตฺวา หีนมตฺถ วณฺณํ อชฺฌุปคตา, ยทิทํ มุณฺฑเก สมณเก อิพฺเภ กณฺเห พนฺธุปาทาปจฺเจ. ตยิทํ น สาธุ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยํ ตุมฺเห เสฏฺฐํ วณฺณํ หิตฺวา หีนมตฺถ วณฺณํ อชฺฌุปคตา ยทิทํ มุณฺฑเก สมณเก อิพฺเภ กณฺเห พนฺธุปาทาปจฺเจ’ติ. เอวํ โข โน, ภนฺเต, พฺราหฺมณา อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ อตฺตรูปาย ปริภาสาย ปริปุณฺณาย, โน อปริปุณฺณายา’’ติ.

113. 于是，婆悉吒(Vāseṭṭha)与巴罗多迦(Bhāradvāja)前往世尊之处。抵达后，他们顶礼世尊，然后跟随着正在经行的世尊经行。那时，世尊对婆悉吒说：“婆悉吒，你们确实是婆罗门种姓，出身婆罗门家族，从婆罗门家出家而过无家生活。婆悉吒，婆罗门们难道不辱骂、不斥责你们吗？”“确实如此，世尊，婆罗门们以适合他们自己的方式，用十足完备、毫不间断的言辞辱骂我们、斥责我们。”“婆悉吒，婆罗门们是如何以适合他们自己的方式，用十足完备、毫不间断的言辞辱骂你们、斥责你们的呢？”“世尊，婆罗门们这么说：‘只有婆罗门是最高贵的种姓(vaṇṇa)，其他种姓是低劣的；只有婆罗门是白色的种姓，其他种姓是黑色的；只有婆罗门清净，而非婆罗门不清净；只有婆罗门是梵天(Brahmā)之子，是其亲生子，从其口中生，由梵天所生，由梵天所造，是梵天的继承人。你们舍弃了最高贵的种姓，而投身于低劣的种姓，即那些剃头沙门、卑贱者、黑肤色者、魔罗的眷属、从（梵天）足下所生者。你们这样做是不善的，是不相称的，即你们舍弃了最高贵的种姓，而投身于低劣的种姓，即那些剃头沙门、卑贱者、黑肤色者、魔罗的眷属、从（梵天）足下所生者。’世尊，婆罗门们就是这样，以适合他们自己的方式，用十足完备、毫不间断的言辞辱骂我们、斥责我们。”

๑๑๔. ‘‘ตคฺฆ โว, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา โปราณํ อสฺสรนฺตา เอวมาหํสุ – ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีนา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺหา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา; พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ. ทิสฺสนฺติ โข ปน, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณานํ พฺราหฺมณิโย อุตุนิโยปิ คพฺภินิโยปิ วิชายมานาปิ ปายมานาปิ. เต จ พฺราหฺมณา โยนิชาว สมานา เอวมาหํสุ – ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีนา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺหา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา; พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ. เต พฺรหฺมานญฺเจว อพฺภาจิกฺขนฺติ, มุสา จ ภาสนฺติ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวนฺติ.

114. “婆悉吒(Vāseṭṭha)，诚然，婆罗门不忆念往昔，才如此说：‘唯婆罗门为最上种姓，其他种姓低劣；唯婆罗门为白净种姓，其他种姓黑秽；唯婆罗门清净，非婆罗门则不清净；唯婆罗门是梵天之子，从胸膛所生，从其口生，由梵所生，由梵所化，是梵之继承人。’然而，婆悉吒，人们可见婆罗门的女性，她们有经期，也怀孕，也生产，也哺乳。而那些婆罗门，自己也是从母胎所生，却如此说：‘唯婆罗门为最上种姓，其他种姓低劣；唯婆罗门为白净种姓，其他种姓黑秽；唯婆罗门清净，非婆罗门则不清净；唯婆罗门是梵天之子，从胸膛所生，从其口生，由梵所生，由梵所化，是梵之继承人。’他们既诽谤梵天，又说妄语，且产生许多非福。”

จตุวณฺณสุทฺธิ

四种姓之清净

๑๑๕. ‘‘จตฺตาโรเม, วาเสฏฺฐ, วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา. ขตฺติโยปิ โข, วาเสฏฺฐ, อิเธกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ อทินฺนาทายี กาเมสุมิจฺฉาจารี มุสาวาที ปิสุณวาโจ ผรุสวาโจ สมฺผปฺปลาปี อภิชฺฌาลุ พฺยาปนฺนจิตฺโต มิจฺฉาทิฏฺฐี. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เยเม ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา นอลมริยา นอลมริยสงฺขาตา กณฺหา กณฺหวิปากา วิญฺญุครหิตา, ขตฺติเยปิ เต อิเธกจฺเจ สนฺทิสฺสนฺติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ, อิเธกจฺโจ [Pg.68] ปาณาติปาตี โหติ อทินฺนาทายี กาเมสุมิจฺฉาจารี มุสาวาที ปิสุณวาโจ ผรุสวาโจ สมฺผปฺปลาปี อภิชฺฌาลุ พฺยาปนฺนจิตฺโต มิจฺฉาทิฏฺฐี. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เยเม ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา…เป… กณฺหา กณฺหวิปากา วิญฺญุครหิตา; สุทฺเทปิ เต อิเธกจฺเจ สนฺทิสฺสนฺติ.

115. “婆悉吒(Vāseṭṭha)，有此四种姓：刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。婆悉吒，于此，某位刹帝利行杀生、行不与取、行欲邪行、说妄语、说离间语、说粗恶语、说绮语、有贪欲、有嗔心、持邪见。婆悉吒，凡此等法，是不善的，名为不善；是有过的，名为有过；是不应行持的，名为不应行持；非圣者的，名为非圣者；是黑秽的，有黑秽果报，为智者所呵责。这些法在某些刹帝利身上可以看到。婆悉吒，某位婆罗门也是如此……某位吠舍也是如此……婆悉吒，某位首陀罗也行杀生……持邪见。婆悉吒，凡此等法……为智者所呵责，这些法在某些首陀罗身上也可以看到。”

‘‘ขตฺติโยปิ โข, วาเสฏฺฐ, อิเธกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต, มุสาวาทา ปฏิวิรโต, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต, อนภิชฺฌาลุ อพฺยาปนฺนจิตฺโต, สมฺมาทิฏฺฐี. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เยเม ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา สุกฺกา สุกฺกวิปากา วิญฺญุปฺปสตฺถา, ขตฺติเยปิ เต อิเธกจฺเจ สนฺทิสฺสนฺติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ, อิเธกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… อนภิชฺฌาลุ, อพฺยาปนฺนจิตฺโต, สมฺมาทิฏฺฐี. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เยเม ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา สุกฺกา สุกฺกวิปากา วิญฺญุปฺปสตฺถา; สุทฺเทปิ เต อิเธกจฺเจ สนฺทิสฺสนฺติ.

“婆悉吒(Vāseṭṭha)，于此，某位刹帝利远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离绮语，无贪欲、无嗔心、持正见。婆悉吒，凡此等法，是善的，被称为善的；是无过的，被称为无过的；是当行的，被称为当行的；是圣洁的，被称为圣洁的；是白净的，有白净果报，为智者所称赞。此等法，在某些刹帝利中亦可见到。婆悉吒，婆罗门也是如此……乃至……吠舍也是如此……乃至……婆悉吒，于此，某位首陀罗远离杀生……乃至……无贪欲、无嗔心、持正见。婆悉吒，凡此等法，是善的，被称为善的；是无过的，被称为无过的；是当行的，被称为当行的；是圣洁的，被称为圣洁的；是白净的，有白净果报，为智者所称赞；此等法，在某些首陀罗中亦可见到。”

๑๑๖. ‘‘อิเมสุ โข, วาเสฏฺฐ, จตูสุ วณฺเณสุ เอวํ อุภยโวกิณฺเณสุ วตฺตมาเนสุ กณฺหสุกฺเกสุ ธมฺเมสุ วิญฺญุครหิเตสุ เจว วิญฺญุปฺปสตฺเถสุ จ ยเทตฺถ พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีนา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺหา อญฺเญ วณฺณา; พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา; พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ. ตํ เตสํ วิญฺญู นานุชานนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิเมสญฺหิ, วาเสฏฺฐ, จตุนฺนํ วณฺณานํ โย โหติ ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, โส เนสํ อคฺคมกฺขายติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ, ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

116. “婆悉吒(Vāseṭṭha)，于此四种姓中，当为智者所呵责的黑法与为智者所称赞的白法如此混杂地存在时，婆罗门们却如此说：‘只有婆罗门是最高的种姓，其他种姓是低劣的；只有婆罗门是洁白的种姓，其他种姓是黑色的；只有婆罗门清净，而非婆罗门不清净；只有婆罗门是梵天之子，从胸膛、从口中出生，由梵天所生，由梵天所化，是梵天的继承人。’智者们并不同意他们此言。那是什么原因呢？婆悉吒，因为在此四种姓中，若有比丘是阿罗汉、漏尽、已住梵行、所作已办、已舍重担、逮得己利、尽除有结、正慧善解脱，他依于法而非非法，被称为他们之中最上的。婆悉吒，在此世人中，法为最上，于现世及来世皆然。”

๑๑๗. ‘‘ตทมินาเปตํ, วาเสฏฺฐ, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ, ยถา ธมฺโมว เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ, ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

117. “婆悉吒，由此道理，也当了知：在此世人中，法为最上，于现世及来世皆然。”

‘‘ชานาติ [Pg.69] โข, วาเสฏฺฐ, ราชา ปเสนทิ โกสโล – ‘สมโณ โคตโม อนนฺตรา สกฺยกุลา ปพฺพชิโต’ติ. สกฺยา โข ปน, วาเสฏฺฐ, รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส อนุยุตฺตา ภวนฺติ. กโรนฺติ โข, วาเสฏฺฐ, สกฺยา รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล นิปจฺจการํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, ยํ กโรนฺติ สกฺยา รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล นิปจฺจการํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ, กโรติ ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล ตถาคเต นิปจฺจการํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ, น นํ ‘สุชาโต สมโณ โคตโม, ทุชฺชาโตหมสฺมิ. พลวา สมโณ โคตโม, ทุพฺพโลหมสฺมิ. ปาสาทิโก สมโณ โคตโม, ทุพฺพณฺโณหมสฺมิ. มเหสกฺโข สมโณ โคตโม, อปฺเปสกฺโขหมสฺมี’ติ. อถ โข นํ ธมฺมํเยว สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ มาเนนฺโต ธมฺมํ ปูเชนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน เอวํ ราชา ปเสนทิ โกสโล ตถาคเต นิปจฺจการํ กโรติ, อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ. อิมินาปิ โข เอตํ, วาเสฏฺฐ, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ, ยถา ธมฺโมว เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ, ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

“婆私吒，憍萨罗国波斯匿王知道：‘沙门乔达摩是从释迦族出家的。’婆私吒，释迦族实为憍萨罗国波斯匿王之附庸。婆私吒，释迦族人对憍萨罗国波斯匿王行谦恭、礼敬、起迎、合掌、恭敬之行。婆私吒，释迦族人对憍萨罗国波斯匿王所行的此等谦恭、礼敬、起迎、合掌、恭敬之行，憍萨罗国波斯匿王亦对如来行之。他并非因思量‘沙门乔达摩是善生，我是恶生；沙门乔达摩强而有力，我软弱无力；沙门乔达摩容貌端严，我相貌丑陋；沙门乔达摩有大威力，我威力微小’。而是因为恭敬法、尊重法、尊崇法、供养法、敬奉法，憍萨罗国波斯匿王才对如来行此谦恭、礼敬、起迎、合掌、恭敬之行。婆私吒，由此道理亦当了知，于现法及后世，法于斯人中为最胜。”

๑๑๘. ‘‘ตุมฺเห ขฺวตฺถ, วาเสฏฺฐ, นานาชจฺจา นานานามา นานาโคตฺตา นานากุลา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา. ‘เก ตุมฺเห’ติ – ปุฏฺฐา สมานา ‘สมณา สกฺยปุตฺติยามฺหา’ติ – ปฏิชานาถ. ยสฺส โข ปนสฺส, วาเสฏฺฐ, ตถาคเต สทฺธา นิวิฏฺฐา มูลชาตา ปติฏฺฐิตา ทฬฺหา อสํหาริยา สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ, ตสฺเสตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ภควโตมฺหิ ปุตฺโต โอรโส มุขโต ชาโต ธมฺมโช ธมฺมนิมฺมิโต ธมฺมทายาโท’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถาคตสฺส เหตํ, วาเสฏฺฐ, อธิวจนํ ‘ธมฺมกาโย’ อิติปิ, ‘พฺรหฺมกาโย’ อิติปิ, ‘ธมฺมภูโต’ อิติปิ, ‘พฺรหฺมภูโต’ อิติปิ.

118. “婆私吒，你们有不同的种姓、不同的名字、不同的氏族、不同的家族，从家出家，过无家生活。当被问及‘你们是谁’时，你们便承认：‘我们是释迦子沙门。’婆私吒，任何人对如来的信心已确立、生根、稳固、坚定，不为沙门、婆罗门、天、魔、梵或世间任何者所动摇，他便适合说：‘我是世尊的亲子，从其口生，从法而生，由法所造，是法的继承人。’此为何故？婆私吒，因为‘法身’(dhammakāyo)、‘梵身’(brahmakāyo)、‘法所成’(dhammabhūto)、‘梵所成’(brahmabhūto)，这些都是如来的名称。”

๑๑๙. ‘‘โหติ โข โส, วาเสฏฺฐ, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก สํวฏฺฏติ. สํวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรสํวตฺตนิกา โหนฺติ. เต ตตฺถ โหนฺติ [Pg.70] มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

119. “婆私吒，有这样的时期，经过一段漫长的时间后，这个世界会坏灭。当世界坏灭时，大多数众生都投生到光音天(Ābhassara)。在那里，他们是意生的，以喜为食，自身发光，在空中飞行，安住于庄严中，长久地存续。”

‘‘โหติ โข โส, วาเสฏฺฐ, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก วิวฏฺฏติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. เตธ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

“婆私吒，有这样的时期，经过一段漫长的时间后，这个世界会再形成。当世界再形成时，大多数众生从光音天去世后，来到此世。他们在这里是意生的，以喜为食，自身发光，在空中飞行，安住于庄严中，长久地存续。”

รสปถวิปาตุภาโว

地味的出现

๑๒๐. ‘‘เอโกทกีภูตํ โข ปน, วาเสฏฺฐ, เตน สมเยน โหติ อนฺธกาโร อนฺธการติมิสา. น จนฺทิมสูริยา ปญฺญายนฺติ, น นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ ปญฺญายนฺติ, น รตฺตินฺทิวา ปญฺญายนฺติ, น มาสฑฺฒมาสา ปญฺญายนฺติ, น อุตุสํวจฺฉรา ปญฺญายนฺติ, น อิตฺถิปุมา ปญฺญายนฺติ, สตฺตา สตฺตาตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ. อถ โข เตสํ, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน รสปถวี อุทกสฺมึ สมตนิ ; เสยฺยถาปิ นาม ปยโส ตตฺตสฺส นิพฺพายมานสฺส อุปริ สนฺตานกํ โหติ, เอวเมว ปาตุรโหสิ. สา อโหสิ วณฺณสมฺปนฺนา คนฺธสมฺปนฺนา รสสมฺปนฺนา, เสยฺยถาปิ นาม สมฺปนฺนํ วา สปฺปิ สมฺปนฺนํ วา นวนีตํ เอวํวณฺณา อโหสิ. เสยฺยถาปิ นาม ขุทฺทมธุํ อเนฬกํ, เอวมสฺสาทา อโหสิ. อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตโร สตฺโต โลลชาติโก – ‘อมฺโภ, กิเมวิทํ ภวิสฺสตี’ติ รสปถวึ องฺคุลิยา สายิ. ตสฺส รสปถวึ องฺคุลิยา สายโต อจฺฉาเทสิ, ตณฺหา จสฺส โอกฺกมิ. อญฺเญปิ โข, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ตสฺส สตฺตสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมานา รสปถวึ องฺคุลิยา สายึสุ. เตสํ รสปถวึ องฺคุลิยา สายตํ อจฺฉาเทสิ, ตณฺหา จ เตสํ โอกฺกมิ.

120. 婆私吒(Vāseṭṭha)，那时，此世间成了一片汪洋，黑暗，漆黑一片。日月不显，星辰之相不显，昼夜不分，月与半月不分，季节与年不分，男女不分，众生仅被称为“众生”。婆私吒，经过一段漫长的时间后，有地味(rasapathavī)在水面上形成；犹如热乳冷却时，其上会形成一层薄膜，它就是这样出现的。它具足色、香、味。其色犹如上等的熟酥或新净的奶油；其味犹如纯净无瑕的小蜂之蜜。婆私吒，当时，某个生性轻浮的众生想：“哦，这会是什么呢？”便用手指尝了那地味。当他用手指品尝时，地味遍布其身，渴爱也随之生起。婆私吒，其他的众生也仿效那个众生，用手指品尝地味。当他们用手指品尝时，地味遍布其身，渴爱也在他们之中生起。

จนฺทิมสูริยาทิปาตุภาโว

日月等的显现

๑๒๑. ‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา รสปถวึ หตฺเถหิ อาลุปฺปการกํ อุปกฺกมึสุ ปริภุญฺชิตุํ. ยโต โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา รสปถวึ [Pg.71] หตฺเถหิ อาลุปฺปการกํ อุปกฺกมึสุ ปริภุญฺชิตุํ. อถ เตสํ สตฺตานํ สยํปภา อนฺตรธายิ. สยํปภาย อนฺตรหิตาย จนฺทิมสูริยา ปาตุรเหสุํ. จนฺทิมสูริเยสุ ปาตุภูเตสุ นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ ปาตุรเหสุํ. นกฺขตฺเตสุ ตารกรูเปสุ ปาตุภูเตสุ รตฺตินฺทิวา ปญฺญายึสุ. รตฺตินฺทิเวสุ ปญฺญายมาเนสุ มาสฑฺฒมาสา ปญฺญายึสุ. มาสฑฺฒมาเสสุ ปญฺญายมาเนสุ อุตุสํวจฺฉรา ปญฺญายึสุ. เอตฺตาวตา โข, วาเสฏฺฐ, อยํ โลโก ปุน วิวฏฺโฏ โหติ.

121. “婆悉吒，那时，那些众生开始用手将地味做成团块来食用。婆悉吒，当那些众生开始用手将地味做成团块来食用时，他们自身的光芒就消失了。自身光芒消失后，日月就出现了。日月出现后，星宿与众星就出现了。星宿与众星出现后，日夜就显现了。日夜显现后，月与半月就显现了。月与半月显现后，季节与年岁就显现了。婆悉吒，世界就是这样再次形成的。”

๑๒๒. ‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา รสปถวึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ. ยถา ยถา โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา รสปถวึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ, ตถา ตถา เตสํ สตฺตานํ (รสปถวึ ปริภุญฺชนฺตานํ) ขรตฺตญฺเจว กายสฺมึ โอกฺกมิ, วณฺณเววณฺณตา จ ปญฺญายิตฺถ. เอกิทํ สตฺตา วณฺณวนฺโต โหนฺติ, เอกิทํ สตฺตา ทุพฺพณฺณา. ตตฺถ เย เต สตฺตา วณฺณวนฺโต, เต ทุพฺพณฺเณ สตฺเต อติมญฺญนฺติ – ‘มยเมเตหิ วณฺณวนฺตตรา, อมฺเหเหเต ทุพฺพณฺณตรา’ติ. เตสํ วณฺณาติมานปจฺจยา มานาติมานชาติกานํ รสปถวี อนฺตรธายิ. รสาย ปถวิยา อนฺตรหิตาย สนฺนิปตึสุ. สนฺนิปติตฺวา อนุตฺถุนึสุ – ‘อโห รสํ, อโห รส’นฺติ! ตเทตรหิปิ มนุสฺสา กญฺจิเทว สุรสํ ลภิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘อโห รสํ, อโห รส’นฺติ! ตเทว โปราณํ อคฺคญฺญํ อกฺขรํ อนุสรนฺติ, น ตฺเววสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ.

122. “婆悉吒，那时，那些众生食用地味，以之为食，以之为粮，长久地存续。婆悉吒，那些众生越是食用地味，以之为食，以之为粮，长久地存续，他们的身体就越是出现粗糙，容貌也显现出差异。有些众生美貌，有些众生丑陋。于是，那些美貌的众生轻视丑陋的众生，说：‘我们比他们更美貌，他们比我们更丑陋。’因他们生起基于容貌的骄慢与傲慢，地味就消失了。地味消失后，他们聚集在一起悲叹：‘啊，美味！啊，美味！’直到今日，人们得到某种美味时，也还是这么说：‘啊，美味！啊，美味！’他们只是沿袭那古老的、原初的词语，却不知道它的含义。”

ภูมิปปฺปฏกปาตุภาโว

地皮的出现

๑๒๓. ‘‘อถ โข เตสํ, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ รสาย ปถวิยา อนฺตรหิตาย ภูมิปปฺปฏโก ปาตุรโหสิ. เสยฺยถาปิ นาม อหิจฺฉตฺตโก, เอวเมว ปาตุรโหสิ. โส อโหสิ วณฺณสมฺปนฺโน คนฺธสมฺปนฺโน รสสมฺปนฺโน, เสยฺยถาปิ นาม สมฺปนฺนํ วา สปฺปิ สมฺปนฺนํ วา นวนีตํ เอวํวณฺโณ อโหสิ. เสยฺยถาปิ นาม ขุทฺทมธุํ อเนฬกํ, เอวมสฺสาโท อโหสิ.

123. “婆悉吒，其时，于彼诸有情，地味消失时，地壳出现。其出现犹如菌菇。彼具足色、香、味。其色犹如上等熟酥或生酥，其味犹如纯净小蜂之蜜。”

‘‘อถ [Pg.72] โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ภูมิปปฺปฏกํ อุปกฺกมึสุ ปริภุญฺชิตุํ. เต ตํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ. ยถา ยถา โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ภูมิปปฺปฏกํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ, ตถา ตถา เตสํ สตฺตานํ ภิยฺโยโส มตฺตาย ขรตฺตญฺเจว กายสฺมึ โอกฺกมิ, วณฺณเววณฺณตา จ ปญฺญายิตฺถ. เอกิทํ สตฺตา วณฺณวนฺโต โหนฺติ, เอกิทํ สตฺตา ทุพฺพณฺณา. ตตฺถ เย เต สตฺตา วณฺณวนฺโต, เต ทุพฺพณฺเณ สตฺเต อติมญฺญนฺติ – ‘มยเมเตหิ วณฺณวนฺตตรา, อมฺเหเหเต ทุพฺพณฺณตรา’ติ. เตสํ วณฺณาติมานปจฺจยา มานาติมานชาติกานํ ภูมิปปฺปฏโก อนฺตรธายิ.

“婆悉吒，其时，彼诸有情开始食用地壳。他们食用地壳，以之为食，以之为粮，长久地存续。婆悉吒，彼诸有情愈是食用地壳，以之为食，以之为粮，长久地存续，其身体便愈加粗糙，容貌差异也愈加显现。有些有情美貌，有些有情丑陋。于是，美貌者轻视丑陋者，说：‘我们比他们更美貌，他们比我们更丑陋。’因他们生起基于容貌的骄慢与傲慢，地壳就消失了。”

ปทาลตาปาตุภาโว

蔓藤的出现

๑๒๔. ‘‘ภูมิปปฺปฏเก อนฺตรหิเต ปทาลตา ปาตุรโหสิ, เสยฺยถาปิ นาม กลมฺพุกา, เอวเมว ปาตุรโหสิ. สา อโหสิ วณฺณสมฺปนฺนา คนฺธสมฺปนฺนา รสสมฺปนฺนา, เสยฺยถาปิ นาม สมฺปนฺนํ วา สปฺปิ สมฺปนฺนํ วา นวนีตํ เอวํวณฺณา อโหสิ. เสยฺยถาปิ นาม ขุทฺทมธุํ อเนฬกํ, เอวมสฺสาทา อโหสิ.

124. “地壳消失后，蔓藤随之出现。其出现犹如甘藤。彼具足色、香、味。其色犹如上等熟酥或生酥，其味犹如纯净小蜂之蜜。”

‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ปทาลตํ อุปกฺกมึสุ ปริภุญฺชิตุํ. เต ตํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ. ยถา ยถา โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ปทาลตํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ, ตถา ตถา เตสํ สตฺตานํ ภิยฺโยโสมตฺตาย ขรตฺตญฺเจว กายสฺมึ โอกฺกมิ, วณฺณเววณฺณตา จ ปญฺญายิตฺถ. เอกิทํ สตฺตา วณฺณวนฺโต โหนฺติ, เอกิทํ สตฺตา ทุพฺพณฺณา. ตตฺถ เย เต สตฺตา วณฺณวนฺโต, เต ทุพฺพณฺเณ สตฺเต อติมญฺญนฺติ – ‘มยเมเตหิ วณฺณวนฺตตรา, อมฺเหเหเต ทุพฺพณฺณตรา’ติ. เตสํ วณฺณาติมานปจฺจยา มานาติมานชาติกานํ ปทาลตา อนฺตรธายิ.

“婆私吒，于是那些众生开始食用甘蜜藤。他们食用它，以之为食，以之为粮，长久地存续。婆私吒，随着那些众生食用甘蜜藤，以之为食，以之为粮，长久地存续，他们的身体就变得格外粗糙，容貌的差异也显现出来。有些众生容貌美丽，有些众生容貌丑陋。于是，那些容貌美丽的众生轻视容貌丑陋的众生，说：‘我们比他们更美，他们比我们更丑。’由于他们因容貌而生起骄慢与傲慢，甘蜜藤就消失了。”

‘‘ปทาลตาย อนฺตรหิตาย สนฺนิปตึสุ. สนฺนิปติตฺวา อนุตฺถุนึสุ – ‘อหุ วต โน, อหายิ วต โน ปทาลตา’ติ! ตเทตรหิปิ มนุสฺสา เกนจิ ทุกฺขธมฺเมน ผุฏฺฐา เอวมาหํสุ – ‘อหุ วต โน, อหายิ [Pg.73] วต โน’ติ! ตเทว โปราณํ อคฺคญฺญํ อกฺขรํ อนุสรนฺติ, น ตฺเววสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ.

“甘蜜藤消失后，他们聚集在一起悲叹：‘啊，我们曾有的甘蜜藤！啊，它已消失！’直到今日，人们为某种苦法所触时，也还是这么说：‘啊，我们曾有的！啊，我们失去的！’他们只是沿袭那古老的、原初的言语，却并不知道它的含义。”

อกฏฺฐปากสาลิปาตุภาโว

无需烧煮之香稻的出现

๑๒๕. ‘‘อถ โข เตสํ, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ ปทาลตาย อนฺตรหิตาย อกฏฺฐปาโก สาลิ ปาตุรโหสิ อกโณ อถุโส สุทฺโธ สุคนฺโธ ตณฺฑุลปฺผโล. ยํ ตํ สายํ สายมาสาย อาหรนฺติ, ปาโต ตํ โหติ ปกฺกํ ปฏิวิรูฬฺหํ. ยํ ตํ ปาโต ปาตราสาย อาหรนฺติ, สายํ ตํ โหติ ปกฺกํ ปฏิวิรูฬฺหํ; นาปทานํ ปญฺญายติ. อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา อกฏฺฐปากํ สาลึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ.

125. “婆私吒，于是，当那些众生的甘蜜藤消失后，无需烧煮的香稻(sāli)出现了，它没有碎米，没有糠秕，纯净芳香，只有米粒。他们傍晚为晚餐所取的，到早晨已成熟再生；早晨为早餐所取的，到傍晚已成熟再生，收割之处不复可见。婆私吒，于是那些众生食用无需烧煮的香稻，以之为食，以之为粮，长久地存续。”

อิตฺถิปุริสลิงฺคปาตุภาโว

男女相的出现

๑๒๖. ‘‘ยถา ยถา โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา อกฏฺฐปากํ สาลึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐํสุ, ตถา ตถา เตสํ สตฺตานํ ภิยฺโยโสมตฺตาย ขรตฺตญฺเจว กายสฺมึ โอกฺกมิ, วณฺณเววณฺณตา จ ปญฺญายิตฺถ, อิตฺถิยา จ อิตฺถิลิงฺคํ ปาตุรโหสิ ปุริสสฺส จ ปุริสลิงฺคํ. อิตฺถี จ ปุริสํ อติเวลํ อุปนิชฺฌายติ ปุริโส จ อิตฺถึ. เตสํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายตํ สาราโค อุทปาทิ, ปริฬาโห กายสฺมึ โอกฺกมิ. เต ปริฬาหปจฺจยา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวึสุ.

126. “婆悉吒，那些众生食用不耕而获的稻米，以此为食，以此为粮，长久存续。他们越是如此，其身体就越发粗糙，容貌也出现了差异。女性出现了女根，男性也出现了男根。于是，女性过度注视男性，男性也过度注视女性。由于他们彼此过度注视，贪欲生起，身上出现了热恼。他们因热恼之故，行了淫欲法。”

‘‘เย โข ปน เต, วาเสฏฺฐ, เตน สมเยน สตฺตา ปสฺสนฺติ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺเต, อญฺเญ ปํสุํ ขิปนฺติ, อญฺเญ เสฏฺฐึ ขิปนฺติ, อญฺเญ โคมยํ ขิปนฺติ – ‘นสฺส อสุจิ, นสฺส อสุจี’ติ. ‘กถญฺหิ นาม สตฺโต สตฺตสฺส เอวรูปํ กริสฺสตี’ติ! ตเทตรหิปิ มนุสฺสา เอกจฺเจสุ ชนปเทสุ วธุยา นิพฺพุยฺหมานาย อญฺเญ ปํสุํ ขิปนฺติ, อญฺเญ เสฏฺฐึ ขิปนฺติ, อญฺเญ โคมยํ ขิปนฺติ. ตเทว โปราณํ อคฺคญฺญํ อกฺขรํ อนุสรนฺติ, น ตฺเววสฺส อตฺถํ อาชานนฺติ.

“婆悉吒，当时那些众生看到其他众生行淫欲法，有的投掷尘土，有的投掷灰，有的投掷牛粪，说道：‘毁灭吧，不净者！毁灭吧，不净者！一个众生怎么能对另一个众生做出这样的事呢！’直到如今，在某些地区，当新娘被领出来时，人们还会投掷尘土、灰或牛粪。他们只是遵循那古老且根本的做法，却并不了解其中的含义。”

เมถุนธมฺมสมาจาโร

淫欲行

๑๒๗. ‘‘อธมฺมสมฺมตํ [Pg.74] โข ปน, วาเสฏฺฐ, เตน สมเยน โหติ, ตเทตรหิ ธมฺมสมฺมตํ. เย โข ปน, วาเสฏฺฐ, เตน สมเยน สตฺตา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺติ, เต มาสมฺปิ ทฺเวมาสมฺปิ น ลภนฺติ คามํ วา นิคมํ วา ปวิสิตุํ. ยโต โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา ตสฺมึ อสทฺธมฺเม อติเวลํ ปาตพฺยตํ อาปชฺชึสุ. อถ อคารานิ อุปกฺกมึสุ กาตุํ ตสฺเสว อสทฺธมฺมสฺส ปฏิจฺฉาทนตฺถํ. อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตรสฺส สตฺตสฺส อลสชาติกสฺส เอตทโหสิ – ‘อมฺโภ, กิเมวาหํ วิหญฺญามิ สาลึ อาหรนฺโต สายํ สายมาสาย ปาโต ปาตราสาย! ยํนูนาหํ สาลึ อาหเรยฺยํ สกึเทว สายปาตราสายา’ติ!

127. “婆私吒，当时被认为是非法的，如今却被认为是如法的。婆私吒，当时行淫欲法的那些有情，甚至一两个月都不能进入村庄或城镇。婆私吒，当那些有情于此非法中过度沉溺时，为了遮蔽那非法之事，他们便开始建造房屋。其后，婆私吒，某位生性懒惰的有情生起此念：‘唉，我为何要为傍晚的晚餐、早晨的早餐而辛苦取稻谷呢！要是我一次就为早晚两餐取来稻谷，那该多好啊！’”

‘‘อถ โข โส, วาเสฏฺฐ, สตฺโต สาลึ อาหาสิ สกึเทว สายปาตราสาย. อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตโร สตฺโต เยน โส สตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ สตฺตํ เอตทโวจ – ‘เอหิ, โภ สตฺต, สาลาหารํ คมิสฺสามา’ติ. ‘อลํ, โภ สตฺต, อาหโต เม สาลิ สกึเทว สายปาตราสายา’ติ. อถ โข โส, วาเสฏฺฐ, สตฺโต ตสฺส สตฺตสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน สาลึ อาหาสิ สกึเทว ทฺวีหาย. ‘เอวมฺปิ กิร, โภ, สาธู’ติ.

“其后，婆私吒，那位有情一次就为早晚两餐取来了稻谷。其后，婆私吒，另一位有情去到那位有情那里，走近后对那位有情说：‘来，贤友，我们去取稻谷吧。’‘够了，贤友，我已一次为早晚两餐取来了稻谷。’其后，婆私吒，那位有情效仿此有情的做法，一次取来了两日份的稻谷，心想：‘贤友，原来这样做也很好啊！’”

‘‘อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตโร สตฺโต เยน โส สตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ สตฺตํ เอตทโวจ – ‘เอหิ, โภ สตฺต, สาลาหารํ คมิสฺสามา’ติ. ‘อลํ, โภ สตฺต, อาหโต เม สาลิ สกึเทว ทฺวีหายา’ติ. อถ โข โส, วาเสฏฺฐ, สตฺโต ตสฺส สตฺตสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน สาลึ อาหาสิ สกึเทว จตูหาย, ‘เอวมฺปิ กิร, โภ, สาธู’ติ.

“其后，婆私吒，另一位有情去到那位有情那里，走近后对那位有情说：‘来，贤友，我们去取稻谷吧。’‘够了，贤友，我已一次取来了两日份的稻谷。’其后，婆私吒，那位有情效仿此有情的做法，一次取来了四日份的稻谷，心想：‘贤友，原来这样做也很好啊！’”

‘‘อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตโร สตฺโต เยน โส สตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ สตฺตํ เอตทโวจ – ‘เอหิ, โภ สตฺต, สาลาหารํ คมิสฺสามา’ติ. ‘อลํ, โภ สตฺต, อาหโต เม สาลิ สกิเทว จตูหายา’ติ. อถ โข โส, วาเสฏฺฐ, สตฺโต ตสฺส สตฺตสฺส [Pg.75] ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน สาลึ อาหาสิ สกิเทว อฏฺฐาหาย, ‘เอวมฺปิ กิร, โภ, สาธู’ติ.

“婆私吒，那时，有一众生来到那个众生那里，对他说道：‘来，贤友，我们去取稻米吧。’‘够了，贤友，我一次取来的稻米足够四天之用。’于是，婆私吒，那个众生效仿此众生的做法，也一次取来足够八天之用的稻米，说道：‘贤友，这样做也很好啊！’”

‘‘ยโต โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา สนฺนิธิการกํ สาลึ อุปกฺกมึสุ ปริภุญฺชิตุํ. อถ กโณปิ ตณฺฑุลํ ปริโยนนฺธิ, ถุโสปิ ตณฺฑุลํ ปริโยนนฺธิ; ลูนมฺปิ นปฺปฏิวิรูฬฺหํ, อปทานํ ปญฺญายิตฺถ, สณฺฑสณฺฑา สาลโย อฏฺฐํสุ.

“婆私吒，当那些众生开始食用所储存的稻米时，那时，米糠缠裹着米粒，谷壳也缠裹着米粒；收割之处不再复生，收割的痕迹显现出来，稻禾便成丛成丛地站立着。”

สาลิวิภาโค

稻米之分配

๑๒๘. ‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา สนฺนิปตึสุ, สนฺนิปติตฺวา อนุตฺถุนึสุ – ‘ปาปกา วต, โภ, ธมฺมา สตฺเตสุ ปาตุภูตา. มยญฺหิ ปุพฺเพ มโนมยา อหุมฺหา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐมฺหา. เตสํ โน อมฺหากํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน รสปถวี อุทกสฺมึ สมตนิ. สา อโหสิ วณฺณสมฺปนฺนา คนฺธสมฺปนฺนา รสสมฺปนฺนา. เต มยํ รสปถวึ หตฺเถหิ อาลุปฺปการกํ อุปกฺกมิมฺห ปริภุญฺชิตุํ, เตสํ โน รสปถวึ หตฺเถหิ อาลุปฺปการกํ อุปกฺกมตํ ปริภุญฺชิตุํ สยํปภา อนฺตรธายิ. สยํปภาย อนฺตรหิตาย จนฺทิมสูริยา ปาตุรเหสุํ, จนฺทิมสูริเยสุ ปาตุภูเตสุ นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ ปาตุรเหสุํ, นกฺขตฺเตสุ ตารกรูเปสุ ปาตุภูเตสุ รตฺตินฺทิวา ปญฺญายึสุ, รตฺตินฺทิเวสุ ปญฺญายมาเนสุ มาสฑฺฒมาสา ปญฺญายึสุ. มาสฑฺฒมาเสสุ ปญฺญายมาเนสุ อุตุสํวจฺฉรา ปญฺญายึสุ. เต มยํ รสปถวึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐมฺหา. เตสํ โน ปาปกานํเยว อกุสลานํ ธมฺมานํ ปาตุภาวา รสปถวี อนฺตรธายิ. รสปถวิยา อนฺตรหิตาย ภูมิปปฺปฏโก ปาตุรโหสิ. โส อโหสิ วณฺณสมฺปนฺโน คนฺธสมฺปนฺโน รสสมฺปนฺโน. เต มยํ ภูมิปปฺปฏกํ อุปกฺกมิมฺห ปริภุญฺชิตุํ. เต มยํ ตํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐมฺหา. เตสํ โน ปาปกานํเยว อกุสลานํ ธมฺมานํ ปาตุภาวา ภูมิปปฺปฏโก อนฺตรธายิ. ภูมิปปฺปฏเก อนฺตรหิเต ปทาลตา ปาตุรโหสิ. สา อโหสิ วณฺณสมฺปนฺนา คนฺธสมฺปนฺนา รสสมฺปนฺนา. เต มยํ ปทาลตํ อุปกฺกมิมฺห ปริภุญฺชิตุํ. เต มยํ ตํ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐมฺหา. เตสํ โน ปาปกานํเยว อกุสลานํ ธมฺมานํ ปาตุภาวา [Pg.76] ปทาลตา อนฺตรธายิ. ปทาลตาย อนฺตรหิตาย อกฏฺฐปาโก สาลิ ปาตุรโหสิ อกโณ อถุโส สุทฺโธ สุคนฺโธ ตณฺฑุลปฺผโล. ยํ ตํ สายํ สายมาสาย อาหราม, ปาโต ตํ โหติ ปกฺกํ ปฏิวิรูฬฺหํ. ยํ ตํ ปาโต ปาตราสาย อาหราม, สายํ ตํ โหติ ปกฺกํ ปฏิวิรูฬฺหํ. นาปทานํ ปญฺญายิตฺถ. เต มยํ อกฏฺฐปากํ สาลึ ปริภุญฺชนฺตา ตํภกฺขา ตทาหารา จิรํ ทีฆมทฺธานํ อฏฺฐมฺหา. เตสํ โน ปาปกานํเยว อกุสลานํ ธมฺมานํ ปาตุภาวา กโณปิ ตณฺฑุลํ ปริโยนนฺธิ, ถุโสปิ ตณฺฑุลํ ปริโยนนฺธิ, ลูนมฺปิ นปฺปฏิวิรูฬฺหํ, อปทานํ ปญฺญายิตฺถ, สณฺฑสณฺฑา สาลโย ฐิตา. ยํนูน มยํ สาลึ วิภเชยฺยาม, มริยาทํ ฐเปยฺยามา’ติ! อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา สาลึ วิภชึสุ, มริยาทํ ฐเปสุํ.

128. “那时，婆私吒，那些众生聚集在一起，聚集后悲叹道：‘诸位，恶法确实在众生中出现了啊！我们先前曾是意生，以喜为食，自身发光，于空中飞行，安住于光辉中，长久地存活。对我们来说，在漫长的时间过去后的某个时候，地味在水上形成。它色、香、味俱全。我们开始用手抟取地味而食。当我们开始用手抟取地味而食时，我们自身的光明就消失了。自身光明消失后，日月就出现了；日月出现后，星辰与星宿就出现了；星辰与星宿出现后，日夜就得以了知；日夜得以了知后，月与半月就得以了知；月与半月得以了知后，季节与年份就得以了知。我们吃着地味，以它为食，以此为滋养，长久地存活。由于我们那些恶不善法的出现，地味消失了。地味消失后，地饼出现了。它色、香、味俱全。我们开始吃地饼。我们吃着它，以它为食，以此为滋养，长久地存活。由于我们那些恶不善法的出现，地饼消失了。地饼消失后，蔓藤出现了。它色、香、味俱全。我们开始吃蔓藤。我们吃着它，以它为食，以此为滋养，长久地存活。由于我们那些恶不善法的出现，蔓藤消失了。蔓藤消失后，不需耕种的稻米出现了，无糠无壳，纯净芳香，结为米果。我们傍晚为晚餐所取的，到早晨它已长熟复原。我们早晨为早餐所取的，到傍晚它已长熟复原。看不到收割的痕迹。我们吃着不需耕种的稻米，以它为食，以此为滋养，长久地存活。由于我们那些恶不善法的出现，糠也包覆了米粒，壳也包覆了米粒，收割后不再复原，收割的痕迹显现出来，稻禾一丛丛地站立着。我们何不来分配稻米，设立界限呢！’于是，婆私吒，那些众生分配了稻米，设立了界限。”

๑๒๙. ‘‘อถ โข, วาเสฏฺฐ, อญฺญตโร สตฺโต โลลชาติโก สกํ ภาคํ ปริรกฺขนฺโต อญฺญตรํ ภาคํ อทินฺนํ อาทิยิตฺวา ปริภุญฺชิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ, คเหตฺวา เอตทโวจุํ – ‘ปาปกํ วต, โภ สตฺต, กโรสิ, ยตฺร หิ นาม สกํ ภาคํ ปริรกฺขนฺโต อญฺญตรํ ภาคํ อทินฺนํ อาทิยิตฺวา ปริภุญฺชสิ. มาสฺสุ, โภ สตฺต, ปุนปิ เอวรูปมกาสี’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, วาเสฏฺฐ, โส สตฺโต เตสํ สตฺตานํ ปจฺจสฺโสสิ. ทุติยมฺปิ โข, วาเสฏฺฐ, โส สตฺโต…เป… ตติยมฺปิ โข, วาเสฏฺฐ, โส สตฺโต สกํ ภาคํ ปริรกฺขนฺโต อญฺญตรํ ภาคํ อทินฺนํ อาทิยิตฺวา ปริภุญฺชิ. ตเมนํ อคฺคเหสุํ, คเหตฺวา เอตทโวจุํ – ‘ปาปกํ วต, โภ สตฺต, กโรสิ, ยตฺร หิ นาม สกํ ภาคํ ปริรกฺขนฺโต อญฺญตรํ ภาคํ อทินฺนํ อาทิยิตฺวา ปริภุญฺชสิ. มาสฺสุ, โภ สตฺต, ปุนปิ เอวรูปมกาสี’ติ. อญฺเญ ปาณินา ปหรึสุ, อญฺเญ เลฑฺฑุนา ปหรึสุ, อญฺเญ ทณฺเฑน ปหรึสุ. ตทคฺเค โข, วาเสฏฺฐ, อทินฺนาทานํ ปญฺญายติ, ครหา ปญฺญายติ, มุสาวาโท ปญฺญายติ, ทณฺฑาทานํ ปญฺญายติ.

129. “婆私吒，那时，有一位生性轻浮的有情，守护自己的份，却拿取了另一份未给之物来享用。他们抓住了他，抓住后对他说：‘喂，有情，你确实做了恶行，竟然守护自己的份，却拿取另一份未给之物来享用。喂，有情，切勿再做这样的事！’‘是的，诸位。’婆私吒，那个有情便向那些有情应诺了。婆私吒，第二次……乃至……婆私吒，第三次，那个有情守护着自己的份，却拿取了另一份未给之物来享用。他们抓住了他，抓住后对他说：‘喂，有情，你确实做了恶行，竟然守护自己的份，却拿取另一份未给之物来享用。喂，有情，切勿再做这样的事！’有些人用手打他，有些人用土块砸他，有些人用棍子打他。婆私吒，从那时起，不与取(adinnādāna)出现了，责难(garahā)出现了，妄语(musāvādo)出现了，执杖(daṇḍādāna)也出现了。”

มหาสมฺมตราชา

大共选王

๑๓๐. ‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา สนฺนิปตึสุ, สนฺนิปติตฺวา อนุตฺถุนึสุ – ‘ปาปกา วต โภ ธมฺมา สตฺเตสุ ปาตุภูตา, ยตฺร หิ นาม [Pg.77] อทินฺนาทานํ ปญฺญายิสฺสติ, ครหา ปญฺญายิสฺสติ, มุสาวาโท ปญฺญายิสฺสติ, ทณฺฑาทานํ ปญฺญายิสฺสติ. ยํนูน มยํ เอกํ สตฺตํ สมฺมนฺเนยฺยาม, โย โน สมฺมา ขียิตพฺพํ ขีเยยฺย, สมฺมา ครหิตพฺพํ ครเหยฺย, สมฺมา ปพฺพาเชตพฺพํ ปพฺพาเชยฺย. มยํ ปนสฺส สาลีนํ ภาคํ อนุปฺปทสฺสามา’ติ.

130. “婆私吒，那时，那些有情聚集在一起，聚集后悲叹道：‘诸位，恶法确实在有情中出现了，因为不与取将会出现，责难将会出现，妄语将会出现，执杖将会出现。我们何不选立一位有情，由他来适当地斥责应受斥责者，谴责应受谴责者，驱逐应受驱逐者。而我们将分给他一份稻米。’”

‘‘อถ โข เต, วาเสฏฺฐ, สตฺตา โย เนสํ สตฺโต อภิรูปตโร จ ทสฺสนียตโร จ ปาสาทิกตโร จ มเหสกฺขตโร จ ตํ สตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘เอหิ, โภ สตฺต, สมฺมา ขียิตพฺพํ ขีย, สมฺมา ครหิตพฺพํ ครห, สมฺมา ปพฺพาเชตพฺพํ ปพฺพาเชหิ. มยํ ปน เต สาลีนํ ภาคํ อนุปฺปทสฺสามา’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, วาเสฏฺฐ, โส สตฺโต เตสํ สตฺตานํ ปฏิสฺสุณิตฺวา สมฺมา ขียิตพฺพํ ขียิ, สมฺมา ครหิตพฺพํ ครหิ, สมฺมา ปพฺพาเชตพฺพํ ปพฺพาเชสิ. เต ปนสฺส สาลีนํ ภาคํ อนุปฺปทํสุ.

“于是，婆私吒(Vāseṭṭha)，那些众生就去到他们当中那位最英俊、最好看、最端严、最有权威的众生那里，对他说：‘来吧，贤者，请适当地斥责该受斥责者，适当地指责该受指责者，适当地放逐该受放逐者。我们将分给你一份稻米。’‘好的，诸位。’婆私吒，那个众生便应诺了那些众生，适当地斥责了该受斥责者，适当地指责了该受指责者，适当地放逐了该受放逐者。而他们也分给了他一份稻米。”

๑๓๑. ‘‘มหาชนสมฺมโตติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘มหาสมฺมโต, มหาสมฺมโต’ ตฺเวว ปฐมํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. เขตฺตานํ อธิปตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘ขตฺติโย, ขตฺติโย’ ตฺเวว ทุติยํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. ธมฺเมน ปเร รญฺเชตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘ราชา, ราชา’ ตฺเวว ตติยํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เอวเมตสฺส ขตฺติยมณฺฑลสฺส โปราเณน อคฺคญฺเญน อกฺขเรน อภินิพฺพตฺติ อโหสิ เตสํเยว สตฺตานํ, อนญฺเญสํ. สทิสานํเยว, โน อสทิสานํ. ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

131. “‘为大众所公举’，婆私吒，由此‘大共选王(Mahāsammata)，大共选王’这第一个称号便产生了。‘为田地之主’，婆私吒，由此‘刹帝利(Khattiya)，刹帝利’这第二个称号便产生了。‘以法使人喜乐’，婆私吒，由此‘王(Rājā)，王’这第三个称号便产生了。婆私吒，如此，这刹帝利众(khattiyamaṇḍala)的古老、原始称号便起源了。这称号只为那些众生而有，不为其他；只为同类者而有，不为异类者；只依于法，不依于非法。婆私吒，法实为此世间人之最上者，于现世及来世皆然。”

พฺราหฺมณมณฺฑลํ

婆罗门众

๑๓๒. ‘‘อถ โข เตสํ, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํเยว เอกจฺจานํ เอตทโหสิ – ‘ปาปกา วต, โภ, ธมฺมา สตฺเตสุ ปาตุภูตา, ยตฺร หิ นาม อทินฺนาทานํ ปญฺญายิสฺสติ, ครหา ปญฺญายิสฺสติ, มุสาวาโท ปญฺญายิสฺสติ, ทณฺฑาทานํ ปญฺญายิสฺสติ, ปพฺพาชนํ ปญฺญายิสฺสติ. ยํนูน มยํ ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วาเหยฺยามา’ติ. เต ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วาเหสุํ. ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วาเหนฺตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘พฺราหฺมณา, พฺราหฺมณา’ ตฺเวว ปฐมํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. เต อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏิโย [Pg.78] กริตฺวา ปณฺณกุฏีสุ ฌายนฺติ วีตงฺคารา วีตธูมา ปนฺนมุสลา สายํ สายมาสาย ปาโต ปาตราสาย คามนิคมราชธานิโย โอสรนฺติ ฆาสเมสมานา. เต ฆาสํ ปฏิลภิตฺวา ปุนเทว อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏีสุ ฌายนฺติ. ตเมนํ มนุสฺสา ทิสฺวา เอวมาหํสุ – ‘อิเม โข, โภ, สตฺตา อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏิโย กริตฺวา ปณฺณกุฏีสุ ฌายนฺติ, วีตงฺคารา วีตธูมา ปนฺนมุสลา สายํ สายมาสาย ปาโต ปาตราสาย คามนิคมราชธานิโย โอสรนฺติ ฆาสเมสมานา. เต ฆาสํ ปฏิลภิตฺวา ปุนเทว อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏีสุ ฌายนฺตี’ติ, ฌายนฺตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘ฌายกา, ฌายกา’ ตฺเวว ทุติยํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. เตสํเยว โข, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ เอกจฺเจ สตฺตา อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏีสุ ตํ ฌานํ อนภิสมฺภุณมานา คามสามนฺตํ นิคมสามนฺตํ โอสริตฺวา คนฺเถ กโรนฺตา อจฺฉนฺติ. ตเมนํ มนุสฺสา ทิสฺวา เอวมาหํสุ – ‘อิเม โข, โภ, สตฺตา อรญฺญายตเน ปณฺณกุฏีสุ ตํ ฌานํ อนภิสมฺภุณมานา คามสามนฺตํ นิคมสามนฺตํ โอสริตฺวา คนฺเถ กโรนฺตา อจฺฉนฺติ, น ทานิเม ฌายนฺตี’ติ. น ทานิเม ฌายนฺตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘อชฺฌายกา อชฺฌายกา’ ตฺเวว ตติยํ อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. หีนสมฺมตํ โข ปน, วาเสฏฺฐ, เตน สมเยน โหติ, ตเทตรหิ เสฏฺฐสมฺมตํ. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เอวเมตสฺส พฺราหฺมณมณฺฑลสฺส โปราเณน อคฺคญฺเญน อกฺขเรน อภินิพฺพตฺติ อโหสิ เตสํเยว สตฺตานํ, อนญฺเญสํ สทิสานํเยว โน อสทิสานํ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

132. “那时，婆悉吒，在那些众生中，有一些众生如此思惟：‘诸君，恶法实在已在众生中出现，因为不与取将会出现，呵责将会出现，妄语将会出现，施加惩罚将会出现，驱逐将会出现。我们何不排除这些邪恶不善之法呢？’于是他们排除了邪恶不善之法。婆悉吒，因为他们‘排除’（vāhenti）邪恶不善之法，所以‘婆罗门’（brāhmaṇā）这第一个名称便产生了。他们在森林旷野处建造叶孤邸，在叶孤邸中禅修。他们无炭、无烟、放下杵臼，为求食物，傍晚为了晚餐，早晨为了早餐，下到村庄、城镇和王都。得到食物后，他们又回到森林旷野处的叶孤邸中禅修。人们看见他们，就这么说：‘诸君，这些众生在森林旷野处建造叶孤邸，在叶孤邸中禅修，无炭、无烟、放下杵臼，傍晚为了晚餐，早晨为了早餐，下到村庄、城镇和王都去寻求食物。得到食物后，他们又回到森林旷野处的叶孤邸中禅修。’婆悉吒，因为他们‘禅修’（jhāyanti），所以‘禅修者’（jhāyakā）这第二个名称便产生了。婆悉吒，在那些众生中，有一些众生在森林旷野处的叶孤邸中不能成就那禅那，就下到村庄附近、城镇附近，编撰典籍而住。人们看见他们，就这么说：‘诸君，这些众生在森林旷野处的叶孤邸中不能成就那禅那，就下到村庄附近、城镇附近，编撰典籍而住。他们现在不禅修了。’婆悉吒，因为他们‘现在不禅修’（na dāni jhāyanti），所以‘读诵者’（ajjhāyakā）这第三个名称便产生了。婆悉吒，在当时，这被认为是低下的，但如今，这被认为是高尚的。婆悉吒，婆罗门群体就是这样，通过这古老的、根本的名称而产生。它从那些众生中产生，而非从其他众生中；从同类者中产生，而非从异类者中；是如法地产生，而非不如法地。婆悉吒，法于此世人中，于现法及来世皆为至上。”

เวสฺสมณฺฑลํ

吠舍群体

๑๓๓. ‘‘เตสํเยว โข, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ เอกจฺเจ สตฺตา เมถุนํ ธมฺมํ สมาทาย วิสุกมฺมนฺเต ปโยเชสุํ. เมถุนํ ธมฺมํ สมาทาย วิสุกมฺมนฺเต ปโยเชนฺตีติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘เวสฺสา, เวสฺสา’ ตฺเวว อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เอวเมตสฺส เวสฺสมณฺฑลสฺส โปราเณน อคฺคญฺเญน อกฺขเรน อภินิพฺพตฺติ อโหสิ เตสญฺเญว สตฺตานํ อนญฺเญสํ สทิสานํเยว[Pg.79], โน อสทิสานํ, ธมฺเมเนว โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

133. “婆私吒，在那些众生中，有一些众生行淫法，从事各种行业。婆私吒，因其行淫法，从事各种行业，所以‘吠舍’之名得以产生。婆私吒，吠舍群体就是这样，通过这古老的、太初的名称而产生。它仅从那些众生中产生，而非从其他众生中；从同类者中产生，而非从异类者中；是如法地产生，而非不如法地。婆私吒，于此人群中，法为最上，于现法及来世亦然。”

สุทฺทมณฺฑลํ

首陀罗群体

๑๓๔. ‘‘เตสญฺเญว โข, วาเสฏฺฐ, สตฺตานํ เย เต สตฺตา อวเสสา เต ลุทฺทาจารา ขุทฺทาจารา อเหสุํ. ลุทฺทาจารา ขุทฺทาจาราติ โข, วาเสฏฺฐ, ‘สุทฺทา, สุทฺทา’ ตฺเวว อกฺขรํ อุปนิพฺพตฺตํ. อิติ โข, วาเสฏฺฐ, เอวเมตสฺส สุทฺทมณฺฑลสฺส โปราเณน อคฺคญฺเญน อกฺขเรน อภินิพฺพตฺติ อโหสิ เตสํเยว สตฺตานํ อนญฺเญสํ, สทิสานํเยว โน อสทิสานํ, ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

134. “婆私吒，在那些众生中，其余下的众生行为残暴、卑劣。婆私吒，因其行为残暴、卑劣，所以‘首陀罗’之名得以产生。婆私吒，首陀罗群体就是这样，通过这古老的、太初的名称而产生。它仅从那些众生中产生，而非从其他众生中；从同类者中产生，而非从异类者中；是如法地产生，而非不如法地。婆私吒，于此人群中，法为最上，于现法及来世亦然。”

๑๓๕. ‘‘อหุ โข โส, วาเสฏฺฐ, สมโย, ยํ ขตฺติโยปิ สกํ ธมฺมํ ครหมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ – ‘สมโณ ภวิสฺสามี’ติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ, สกํ ธมฺมํ ครหมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ – ‘สมโณ ภวิสฺสามี’ติ. อิเมหิ โข, วาเสฏฺฐ, จตูหิ มณฺฑเลหิ สมณมณฺฑลสฺส อภินิพฺพตฺติ อโหสิ, เตสํเยว สตฺตานํ อนญฺเญสํ, สทิสานํเยว โน อสทิสานํ, ธมฺเมเนว โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

135. “婆私吒，曾有这样一个时候，刹帝利也呵责自己的法，从家出家至无家，心想：‘我将成为沙门。’婆私吒，婆罗门也……吠舍也……首陀罗也呵责自己的法，从家出家至无家，心想：‘我将成为沙门。’婆私吒，沙门群体就是从这四个群体中产生的。它仅从那些众生中产生，而非从其他众生中；从同类者中产生，而非从异类者中；是如法地产生，而非不如法地。婆私吒，于此人群中，法为最上，于现法及来世亦然。”

ทุจฺจริตาทิกถา

恶行等论

๑๓๖. ‘‘ขตฺติโยปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา มิจฺฉาทิฏฺฐิโก มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ… สมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา มิจฺฉาทิฏฺฐิโก มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

136. “婆私吒，刹帝利亦以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行，具邪见，受持邪见之业，因受持邪见之业故，身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。婆私吒，婆罗门……吠舍……首陀罗……沙门亦以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行，具邪见，受持邪见之业，因受持邪见之业故，身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”

‘‘ขตฺติโยปิ [Pg.80] โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน สุจริตํ จริตฺวา วาจาย สุจริตํ จริตฺวา มนสา สุจริตํ จริตฺวา สมฺมาทิฏฺฐิโก สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ… สมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน สุจริตํ จริตฺวา วาจาย สุจริตํ จริตฺวา มนสา สุจริตํ จริตฺวา สมฺมาทิฏฺฐิโก สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ.

“婆私吒，刹帝利亦以身行善行，以语行善行，以意行善行，具正见，受持正见之业，因受持正见之业故，身坏命终后，投生于善趣、天界。婆私吒，婆罗门……吠舍……首陀罗……沙门亦以身行善行，以语行善行，以意行善行，具正见，受持正见之业，因受持正见之业故，身坏命终后，投生于善趣、天界。”

๑๓๗. ‘‘ขตฺติโยปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน ทฺวยการี, วาจาย ทฺวยการี, มนสา ทฺวยการี, วิมิสฺสทิฏฺฐิโก วิมิสฺสทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน วิมิสฺสทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที โหติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ …เป… เวสฺโสปิ โข, วาเสฏฺฐ… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ… สมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน ทฺวยการี, วาจาย ทฺวยการี, มนสา ทฺวยการี, วิมิสฺสทิฏฺฐิโก วิมิสฺสทิฏฺฐิกมฺมสมาทาโน วิมิสฺสทิฏฺฐิกมฺมสมาทานเหตุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที โหติ.

137. “婆私吒，刹帝利亦以身行二业，以语行二业，以意行二业，具混合见，受持混合见之业，因受持混合见之业故，身坏命终之后，感受乐与苦。婆私吒，婆罗门……吠舍……首陀罗……沙门亦以身行二业，以语行二业，以意行二业，具混合见，受持混合见之业，因受持混合见之业故，身坏命终之后，感受乐与苦。”

โพธิปกฺขิยภาวนา

修习菩提分法

๑๓๘. ‘‘ขตฺติโยปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน สํวุโต วาจาย สํวุโต มนสา สํวุโต สตฺตนฺนํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนมนฺวาย ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ. พฺราหฺมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ…เป… เวสฺโสปิ โข วาเสฏฺฐ… สุทฺโทปิ โข, วาเสฏฺฐ … สมโณปิ โข, วาเสฏฺฐ, กาเยน สํวุโต วาจาย สํวุโต มนสา สํวุโต สตฺตนฺนํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนมนฺวาย ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ.

138. “婆私吒，刹帝利亦以身防护，以语防护，以意防护，随修七菩提分法，即于现法中般涅槃。婆私吒，婆罗门……吠舍……首陀罗……沙门亦以身防护，以语防护，以意防护，随修七菩提分法，即于现法中般涅槃。”

๑๓๙. ‘‘อิเมสญฺหิ, วาเสฏฺฐ, จตุนฺนํ วณฺณานํ โย โหติ ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน [Pg.81] สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต โส เนสํ อคฺคมกฺขายติ ธมฺเมเนว. โน อธมฺเมน. ธมฺโม หิ, วาเสฏฺฐ, เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อภิสมฺปรายญฺจ.

139. “婆私吒，于此四种姓中，若有比丘是阿罗汉、诸漏已尽、梵行已立、所作已办、已舍重担、逮得己利、尽诸有结、正慧解脱者，他被称为彼等中之最上者，这是依法，非依非法。婆私吒，于此世人中，法为最上，于现法及未来世皆然。”

๑๔๐. ‘‘พฺรหฺมุนา เปสา, วาเสฏฺฐ, สนงฺกุมาเรน คาถา ภาสิตา –

140. “婆私吒，此偈亦为梵天常童子所说：

‘ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ, เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน, โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

“‘于执着于氏姓之世人中，刹帝利为最上；具足明行者，于天人中为最上。’”

‘‘สา โข ปเนสา, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมุนา สนงฺกุมาเรน คาถา สุคีตา, โน ทุคฺคีตา. สุภาสิตา, โน ทุพฺภาสิตา. อตฺถสํหิตา, โน อนตฺถสํหิตา. อนุมตา มยา. อหมฺปิ, วาเสฏฺฐ, เอวํ วทามิ –

“婆塞特(Vāseṭṭha)，常童子(Sanaṅkumāra)梵天所诵此偈，是善诵非恶诵，是善说非恶说，与义相应非不与义相应，为我所赞许。婆塞特，我亦如是说：

‘ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ, เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน, โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

“于执着于氏姓之世人中，刹帝利为最上；于天人之中，明行具足者为最上。”

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา วาเสฏฺฐภารทฺวาชา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

世尊说了这番话。婆塞特与巴罗多迦(Bhāradvāja)心满意足，欢喜信受世尊所说。

อคฺคญฺญสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ.

第四《起世因本经》终。

๕. สมฺปสาทนียสุตฺตํ

5. 净信经

สาริปุตฺตสีหนาโท

舍利弗狮子吼

๑๔๑. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาฬนฺทายํ วิหรติ ปาวาริกมฺพวเน. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอวํปสนฺโน อหํ, ภนฺเต, ภควติ, น จาหุ น จ ภวิสฺสติ น เจตรหิ วิชฺชติ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร ยทิทํ สมฺโพธิย’’นฺติ.

141. 如是我闻。一时，世尊住于那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)芒果园。尔时，具寿舍利弗(Sāriputta)前往世尊之处，抵达后，礼敬世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿舍利弗对世尊说：“世尊，我于世尊有此净信：过去未曾有，未来亦将无，现在亦无于正觉上比世尊更超胜了知的其他沙门或婆罗门。”

๑๔๒. ‘‘อุฬารา โข เต อยํ, สาริปุตฺต, อาสภี วาจา ภาสิตา, เอกํโส คหิโต, สีหนาโท นทิโต – ‘เอวํปสนฺโน อหํ, ภนฺเต, ภควติ; น จาหุ น จ ภวิสฺสติ น เจตรหิ วิชฺชติ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร ยทิทํ สมฺโพธิย’นฺติ. กึ เต, สาริปุตฺต, เย เต อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, สพฺเพ เต ภควนฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตา – ‘เอวํสีลา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํธมฺมา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํปญฺญา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิหารี เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิมุตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

142. “舍利弗，你所说的此言卓越、如牛王之言！你作了决断之言，发出了狮子吼：“世尊，我于世尊有此净信：过去未曾有，未来亦将无，现在亦无于正觉上比世尊更超胜了知的其他沙门或婆罗门。”舍利弗，对于过去时的那些阿罗汉(arahant)、正等觉者，你是否以心遍知所有那些世尊的心，而了知：“彼等世尊曾具如是戒，具如是法，具如是慧，具如是住，具如是解脱”？’‘世尊，并非如此。’

‘‘กึ ปน เต, สาริปุตฺต, เย เต ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, สพฺเพ เต ภควนฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตา, `เอวํสีลา เต ภควนฺโต ภวิสฺสนฺติ อิติปิ, เอวํธมฺมา…เป… เอวํปญฺญา… เอวํวิหารี… เอวํวิมุตฺตา เต ภควนฺโต ภวิสฺสนฺติ อิติปี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

“舍利弗，那么，对于未来世的彼等阿罗汉、正等觉者，你是否以心遍知所有彼等世尊之心而了知：‘彼等世尊将具如是戒，具如是法，具如是慧，具如是住，具如是解脱’？”“世尊，并非如此。”

‘‘กึ ปน เต, สาริปุตฺต, อหํ เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘เอวํสีโล ภควา อิติปิ, เอวํธมฺโม…เป… เอวํปญฺโญ [Pg.83]… เอวํวิหารี… เอวํวิมุตฺโต ภควา อิติปี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

“舍利弗，然则，对于如今身为阿罗汉、正等觉者的我，你是否以心遍知我心而了知：‘世尊具如是戒，具如是法……具如是慧……具如是住……世尊具如是解脱’？”“世尊，并非如此。”

‘‘เอตฺถ จ หิ เต, สาริปุตฺต, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเนสุ อรหนฺเตสุ สมฺมาสมฺพุทฺเธสุ เจโตปริยญาณํ นตฺถิ. อถ กึ จรหิ เต อยํ, สาริปุตฺต, อุฬารา อาสภี วาจา ภาสิตา, เอกํโส คหิโต, สีหนาโท นทิโต – ‘เอวํปสนฺโน อหํ, ภนฺเต, ภควติ, น จาหุ น จ ภวิสฺสติ น เจตรหิ วิชฺชติ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร ยทิทํ สมฺโพธิย’’’นฺติ?

“舍利弗，既然你对过去、未来、现在的诸阿罗汉、正等觉者并无他心智，那么，舍利弗，你为何说出这卓越、如牛王般的话语，作此决断之言，发出狮子吼：‘世尊，我于世尊有如是净信：无论过去、未来，或于现在，皆无任何其他沙门或婆罗门，于正觉方面，比世尊更高、更胜’？”

๑๔๓. ‘‘น โข เม, ภนฺเต, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเนสุ อรหนฺเตสุ สมฺมาสมฺพุทฺเธสุ เจโตปริยญาณํ อตฺถิ. อปิ จ, เม ธมฺมนฺวโย วิทิโต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ ทฬฺหุทฺธาปํ ทฬฺหปาการโตรณํ เอกทฺวารํ. ตตฺรสฺส โทวาริโก ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี อญฺญาตานํ นิวาเรตา, ญาตานํ ปเวเสตา. โส ตสฺส นครสฺส สมนฺตา อนุปริยายปถํ อนุกฺกมมาโน น ปสฺเสยฺย ปาการสนฺธึ วา ปาการวิวรํ วา อนฺตมโส พิฬารนิกฺขมนมตฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เย โข เกจิ โอฬาริกา ปาณา อิมํ นครํ ปวิสนฺติ วา นิกฺขมนฺติ วา, สพฺเพ เต อิมินาว ทฺวาเรน ปวิสนฺติ วา นิกฺขมนฺติ วา’ติ. เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ธมฺมนฺวโย วิทิโต. เย เต, ภนฺเต, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, สพฺเพ เต ภควนฺโต ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺตา, สตฺต สมฺโพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌึสุ. เยปิ เต, ภนฺเต, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, สพฺเพ เต ภควนฺโต ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺตา, สตฺต สมฺโพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌิสฺสนฺติ. ภควาปิ, ภนฺเต, เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต [Pg.84] สตฺต สมฺโพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ.

143. “世尊，我确实没有能了知过去、未来、现在诸阿罗汉、正等觉者之心的他心智。但我了知法随（dhammanvayo）。世尊，譬如国王的边境城市，有坚固的城基、坚固的城墙和城门，只有一个入口。那里有一位守门人，聪明、干练、有智慧，阻止陌生人进入，让熟悉的人进入。他沿着那城市周围的巡逻道行走时，看不到城墙有任何接缝或孔隙，乃至猫可以钻过的小洞都没有。他会这么想：‘凡是任何粗大的生物进入或离开这座城市，全都是从这唯一的门进入或离开的。’世尊，我正是这样了知法随的。世尊，所有过去世的阿罗汉、正等觉者，所有那些世尊都舍断了五盖（pañca nīvaraṇa）——心的染污、智慧的削弱者，于四念住（catūsu satipaṭṭhānesu）中善安住其心，如实地修习了七觉支（satta sambojjhaṅge），从而证悟了无上正等觉。世尊，所有未来世的阿罗汉、正等觉者，所有那些世尊也都将舍断五盖——心的染污、智慧的削弱者，于四念住中善安住其心，如实地修习七觉支，从而证悟无上正等觉。世尊，如今身为阿罗汉、正等觉者的世尊您，也舍断了五盖——心的染污、智慧的削弱者，于四念住中善安住其心，如实地修习了七觉支，从而证悟了无上正等觉。”

๑๔๔. ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, เยน ภควา เตนุปสงฺกมึ ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส เม, ภนฺเต, ภควา ธมฺมํ เทเสติ อุตฺตรุตฺตรํ ปณีตปณีตํ กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาคํ. ยถา ยถา เม, ภนฺเต, ภควา ธมฺมํ เทเสสิ อุตฺตรุตฺตรํ ปณีตปณีตํ กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาคํ, ตถา ตถาหํ ตสฺมึ ธมฺเม อภิญฺญา อิเธกจฺจํ ธมฺมํ ธมฺเมสุ นิฏฺฐมคมํ; สตฺถริ ปสีทึ – ‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา, สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม, สุปฺปฏิปนฺโน สาวกสงฺโฆ’ติ.

144. “世尊，我前往世尊之处，是为了听闻法。世尊，世尊为我开示了愈加高超、愈加殊妙、黑白分明的法。世尊，世尊越是为我开示那愈加高超、愈加殊妙、黑白分明的法，我就越是于彼法中，通过亲知，于诸法中对某一法获得了决断；我对导师生起了净信：‘世尊是正等觉者，法是世尊善说的，世尊的弟子僧团是善行道者。’”

กุสลธมฺมเทสนา

善法开示

๑๔๕. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ตตฺริเม กุสลา ธมฺมา เสยฺยถิทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ตํ ภควา อเสสมภิชานาติ, ตํ ภควโต อเสสมภิชานโต อุตฺตริ อภิญฺเญยฺยํ นตฺถิ, ยทภิชานํ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร อสฺส, ยทิทํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

145. “再者，世尊，此为无上，即世尊于诸善法中开示法。于此，此等为善法，即：四念住(cattāro satipaṭṭhānā)、四正勤(cattāro sammappadhānā)、四神足(cattāro iddhipādā)、五根(pañcindriyāni)、五力(pañca balāni)、七觉支(satta bojjhaṅgā)、圣八支道(ariyo aṭṭhaṅgiko maggo)。世尊，于此，比丘因诸漏已尽，就在此生中，亲身以亲知证悟、达成并安住于无漏的心解脱、慧解脱。世尊，此乃善法中之无上。世尊完全了知它。对于完全了知它的世尊而言，没有更高需要了知之事，也没有任何其他沙门或婆罗门，能通过了知任何法而在善法方面比世尊更有亲知。”

อายตนปณฺณตฺติเทสนา

处施设开示

๑๔๖. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ อายตนปณฺณตฺตีสุ. ฉยิมานิ, ภนฺเต, อชฺฌตฺติกพาหิรานิ อายตนานิ. จกฺขุญฺเจว รูปา จ, โสตญฺเจว สทฺทา จ, ฆานญฺเจว คนฺธา จ, ชิวฺหา เจว รสา จ, กาโย เจว โผฏฺฐพฺพา จ, มโน เจว ธมฺมา จ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, อายตนปณฺณตฺตีสุ. ตํ ภควา อเสสมภิชานาติ, ตํ ภควโต อเสสมภิชานโต อุตฺตริ อภิญฺเญยฺยํ นตฺถิ, ยทภิชานํ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร อสฺส ยทิทํ อายตนปณฺณตฺตีสุ.

146. 再者，大德，世尊于诸处之施设(āyatanapaṇṇatti)中所宣说的教法，此为无上。大德，此有六内外处：眼与色，耳与声，鼻与香，舌与味，身与触，意与法。大德，于诸处之施设中，此教法为无上。世尊已将其完全证知。对于已完全证知此的世尊而言，更无有其他应被证知者；亦无有其他沙门或婆罗门，于此诸处之施设中，有比世尊更高之证知。

คพฺภาวกฺกนฺติเทสนา

入胎之教说

๑๔๗. ‘‘อปรํ [Pg.85] ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ คพฺภาวกฺกนฺตีสุ. จตสฺโส อิมา, ภนฺเต, คพฺภาวกฺกนฺติโย. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ; อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ; อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ. อยํ ปฐมา คพฺภาวกฺกนฺติ.

147. 再者，大德，世尊于诸入胎(gabbhāvakkanti)中所宣说的教法，此为无上。大德，此有四种入胎。于此，大德，某人不正知地进入母胎，不正知地住于母胎，不正知地从母胎出来。此为第一种入胎。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ; อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ; อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ. อยํ ทุติยา คพฺภาวกฺกนฺติ.

复次，大德，于此，某人正知地进入母胎，不正知地住于母胎，不正知地从母胎出来。此为第二种入胎。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ; สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ; อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ. อยํ ตติยา คพฺภาวกฺกนฺติ.

复次，大德，于此，某人正知地进入母胎，正知地住于母胎，不正知地从母胎出来。此为第三种入胎。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ; สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ; สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ. อยํ จตุตฺถา คพฺภาวกฺกนฺติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, คพฺภาวกฺกนฺตีสุ.

复次，大德，于此，某人正知地进入母胎，正知地住于母胎，正知地从母胎出来。此为第四种入胎。大德，于诸入胎中，此教法为无上。

อาเทสนวิธาเทสนา

指示方法之教说

๑๔๘. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ อาเทสนวิธาสุ. จตสฺโส อิมา, ภนฺเต, อาเทสนวิธา. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ นิมิตฺเตน อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ, ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อยํ ปฐมา อาเทสนวิธา.

148. 再者，世尊，世尊在指示法(ādesanavidhā)方面所教导的法，此为无上。世尊，有此四种指示法。在此，世尊，某人通过相(nimitta)而指示：“你的心意是这样，你的心意是那样，你的心是如此。”即使他指示了许多，也确实如此，而不会有异。此为第一种指示法。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ. อปิ จ โข มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ, ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อยํ ทุติยา อาเทสนวิธา.

再者，世尊，在此，某人并非通过相来指示，而是听了人、非人或天神的声音后指示：“你的心意是这样，你的心意是那样，你的心是如此。”即使他指示了许多，也确实如此，而不会有异。此为第二种指示法。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, นาปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ. อปิ จ โข วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ [Pg.86] – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ, ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อยํ ตติยา อาเทสนวิธา.

再者，世尊，在此，某人并非通过相来指示，也不是听了人、非人或天神的声音后指示，而是听了正在寻(vitakka)、伺(vicāra)之人寻伺时所散发之声后指示：“你的心意是这样，你的心意是那样，你的心是如此。”即使他指示了许多，也确实如此，而不会有异。此为第三种指示法。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, นาปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, นาปิ วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ. อปิ จ โข อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา. ตถา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อิมํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ, ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อยํ จตุตฺถา อาเทสนวิธา. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, อาเทสนวิธาสุ.

再者，世尊，在此，某人并非通过相来指示，也不是听了人、非人或天神的声音后指示，也不是听了正在寻、伺之人寻伺时所散发之声后指示，而是以心了知已入无寻无伺定(avitakkaṃ avicāraṃ samādhi)者的心，知道：“这位尊者的心行(manosaṅkhārā)是如此安立的，此心之后，他将生起如此这般的寻。”即使他指示了许多，也确实如此，而不会有异。此为第四种指示法。世尊，在诸指示法中，此为无上。

ทสฺสนสมาปตฺติเทสนา

见等至教说

๑๔๙. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ทสฺสนสมาปตฺตีสุ. จตสฺโส อิมา, ภนฺเต, ทสฺสนสมาปตฺติโย. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา นขา ทนฺตา ตโจ มํสํ นฺหารุ อฏฺฐิ อฏฺฐิมิญฺชํ วกฺกํ หทยํ ยกนํ กิโลมกํ ปิหกํ ปปฺผาสํ อนฺตํ อนฺตคุณํ อุทริยํ กรีสํ ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เสโท เมโท อสฺสุ วสา เขโฬ สิงฺฆานิกา ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อยํ ปฐมา ทสฺสนสมาปตฺติ.

149. “再者，世尊，此为无上，即世尊于诸见等至中教导法。世尊，此等为四种见等至。世尊，于此，某位沙门或婆罗门，通过热忱、精勤、致力、不放逸、如理作意，触证了这样的心定，当心如此得定时，他即观察此身，从脚掌而上，从头发而下，以皮肤为边际，充满种种不净：‘于此身中，有发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、大肠、小肠、胃中物、粪、胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿。’此为第一见等至。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา [Pg.87] โลมา…เป… ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อติกฺกมฺม จ ปุริสสฺส ฉวิมํสโลหิตํ อฏฺฐึ ปจฺจเวกฺขติ. อยํ ทุติยา ทสฺสนสมาปตฺติ.

“再者，世尊，于此，某位沙门或婆罗门，通过热忱……（中略）……触证了这样的心定，当心如此得定时，他即观察此身，从脚掌而上，从头发而下，以皮肤为边际，充满种种不净：‘于此身中，有发、毛……（中略）……关节滑液、尿。’并且，他超越了此人的皮、肉、血，而观察骨。此为第二见等至。

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา…เป… ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อติกฺกมฺม จ ปุริสสฺส ฉวิมํสโลหิตํ อฏฺฐึ ปจฺจเวกฺขติ. ปุริสสฺส จ วิญฺญาณโสตํ ปชานาติ, อุภยโต อพฺโพจฺฉินฺนํ อิธ โลเก ปติฏฺฐิตญฺจ ปรโลเก ปติฏฺฐิตญฺจ. อยํ ตติยา ทสฺสนสมาปตฺติ.

“再者，世尊，在此，有某位沙门或婆罗门，依于精勤……（中略）……触证了这样的心定，在心入于定后，他如此观察此身：从脚掌以上，头发以下，以皮为界，充满种种不净：‘此身中有发、毛……（中略）……滑液、尿。’他超越了个人的皮、肉、血，而观察骨骼。他了知个人的识流，两端不断，既立足于此世，也立足于他世。此为第三见成就。”

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา…เป… ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อติกฺกมฺม จ ปุริสสฺส ฉวิมํสโลหิตํ อฏฺฐึ ปจฺจเวกฺขติ. ปุริสสฺส จ วิญฺญาณโสตํ ปชานาติ, อุภยโต อพฺโพจฺฉินฺนํ อิธ โลเก อปฺปติฏฺฐิตญฺจ ปรโลเก อปฺปติฏฺฐิตญฺจ. อยํ จตุตฺถา ทสฺสนสมาปตฺติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ทสฺสนสมาปตฺตีสุ.

“再者，世尊，在此，有某位沙门或婆罗门，依于精勤……（中略）……触证了这样的心定，在心入于定后，他如此观察此身：从脚掌以上，头发以下，以皮为界，充满种种不净：‘此身中有发、毛……（中略）……滑液、尿。’他超越了个人的皮、肉、血，而观察骨骼。他了知个人的识流，两端不断，既不立足于此世，也不立足于他世。此为第四见成就。世尊，在诸见成就中，此为无上。”

ปุคฺคลปณฺณตฺติเทสนา

有关个人施设的教说

๑๕๐. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปุคฺคลปณฺณตฺตีสุ. สตฺติเม, ภนฺเต, ปุคฺคลา. อุภโตภาควิมุตฺโต ปญฺญาวิมุตฺโต กายสกฺขี ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต ธมฺมานุสารี สทฺธานุสารี. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปุคฺคลปณฺณตฺตีสุ.

150. “再者，尊者，这是无上的，即世尊在有关个人施设中教导法。尊者，有这七种人：俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。尊者，在有关个人施设中，这是无上的。”

ปธานเทสนา

精勤教说

๑๕๑. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปธาเนสุ. สตฺติเม, ภนฺเต สมฺโพชฺฌงฺคา สติสมฺโพชฺฌงฺโค ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค [Pg.88] อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปธาเนสุ.

151. “再者，世尊，此乃无上，即世尊于精勤法中所教导之法。世尊，此即七觉支(sambojjhaṅgā)：念觉支(satisambojjhaṅgo)、择法觉支(dhammavicayasambojjhaṅgo)、精进觉支(vīriyasambojjhaṅgo)、喜觉支(pītisambojjhaṅgo)、轻安觉支(passaddhisambojjhaṅgo)、定觉支(samādhisambojjhaṅgo)、舍觉支(upekkhāsambojjhaṅgo)。世尊，于精勤法中，此乃无上。”

ปฏิปทาเทสนา

行道教说

๑๕๒. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปฏิปทาสุ. จตสฺโส อิมา, ภนฺเต, ปฏิปทา ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญาติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ ปฏิปทา ทุกฺขา ทนฺธาภิญฺญา, อยํ, ภนฺเต, ปฏิปทา อุภเยเนว หีนา อกฺขายติ ทุกฺขตฺตา จ ทนฺธตฺตา จ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ ปฏิปทา ทุกฺขา ขิปฺปาภิญฺญา, อยํ ปน, ภนฺเต, ปฏิปทา ทุกฺขตฺตา หีนา อกฺขายติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ ปฏิปทา สุขา ทนฺธาภิญฺญา, อยํ ปน, ภนฺเต, ปฏิปทา ทนฺธตฺตา หีนา อกฺขายติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ ปฏิปทา สุขา ขิปฺปาภิญฺญา, อยํ ปน, ภนฺเต, ปฏิปทา อุภเยเนว ปณีตา อกฺขายติ สุขตฺตา จ ขิปฺปตฺตา จ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปฏิปทาสุ.

152. “再者，世尊，此乃无上，即世尊于行道(paṭipadā)中所教导之法。世尊，有此四种行道：苦行道慢通达(dukkhā paṭipadā dandhābhiññā)、苦行道速通达(dukkhā paṭipadā khippābhiññā)、乐行道慢通达(sukhā paṭipadā dandhābhiññā)、乐行道速通达(sukhā paṭipadā khippābhiññā)。于此，世尊，所谓苦行道慢通达者，此行道以其苦、以其慢，由二者故说为低劣。于此，世尊，所谓苦行道速通达者，此行道以其苦故说为低劣。于此，世尊，所谓乐行道慢通达者，此行道以其慢故说为低劣。于此，世尊，所谓乐行道速通达者，此行道以其乐、以其速，由二者故说为优胜。世尊，于行道中，此乃无上。”

ภสฺสสมาจาราทิเทสนา

言谈行仪等教说

๑๕๓. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ภสฺสสมาจาเร. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ น เจว มุสาวาทุปสญฺหิตํ วาจํ ภาสติ น จ เวภูติยํ น จ เปสุณิยํ น จ สารมฺภชํ ชยาเปกฺโข; มนฺตา มนฺตา จ วาจํ ภาสติ นิธานวตึ กาเลน. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ภสฺสสมาจาเร.

153. “再者，世尊，此乃无上，即世尊于言谈行仪(bhassasamācāra)中所教导之法。于此，世尊，有人不说与妄语相应之语，不说毁谤语，不说离间语，亦不为求胜而说争执语；彼再三思量而言，言之有物，适时而说。世尊，于言谈行仪中，此乃无上。”

‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปุริสสีลสมาจาเร. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สจฺโจ จสฺส สทฺโธ จ, น จ กุหโก, น จ ลปโก, น จ เนมิตฺติโก, น จ นิปฺเปสิโก, น จ ลาเภน ลาภํ นิชิคีสนโก, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, สมการี, ชาคริยานุโยคมนุยุตฺโต, อตนฺทิโต, อารทฺธวีริโย, ฌายี, สติมา, กลฺยาณปฏิภาโน, คติมา, ธิติมา, มติมา, น จ กาเมสุ คิทฺโธ, สโต จ นิปโก จ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปุริสสีลสมาจาเร.

再者，尊者，世尊于士夫戒行所教导之法，此为无上。于此，尊者，有人真实而有信，不欺诈，不谄媚，不示意，不欺压，不以利求利；彼守护根门，饮食知量，行为正直，致力于保持觉醒，不懈怠，发起精进，乐于禅修，具念，言辞善巧，有悟性，有忆持力，有思量智，不贪著欲乐，具念而审慎。尊者，于士夫戒行，此为无上。

อนุสาสนวิธาเทสนา

教诫法开示

๑๕๔. ‘‘อปรํ [Pg.89] ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ อนุสาสนวิธาสุ. จตสฺโส อิมา ภนฺเต อนุสาสนวิธา – ชานาติ, ภนฺเต, ภควา อปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา ‘อยํ ปุคฺคโล ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน ภวิสฺสติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี ภวิสฺสติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสตี’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก ภวิสฺสติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ยถานุสิฏฺฐํ ตถา ปฏิปชฺชมาโน อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, อนุสาสนวิธาสุ.

154. “世尊，再者，世尊于诸教诫法中说法，此为无上。世尊，此有四种教诫法：世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：‘此人如所教导而行，因三结的灭尽，将成为入流者，不堕恶趣，决定，趣向正觉。’世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：‘此人如所教导而行，因三结的灭尽，以及贪、瞋、痴的薄弱，将成为一来者，仅来此世间一次，即作苦之终结。’世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：‘此人如所教导而行，因五下分结的灭尽，将成为化生者，于彼处般涅槃，不从彼世间还来。’世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：‘此人如所教导而行，因诸漏的灭尽，将于现法中，自己以胜智作证后，具足而住于无漏的心解脱、慧解脱。’世尊，于诸教诫法中，此为无上。”

ปรปุคฺคลวิมุตฺติญาณเทสนา

他人解脱智教说

๑๕๕. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปรปุคฺคลวิมุตฺติญาเณ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน ภวิสฺสติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี ภวิสฺสติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสตี’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก ภวิสฺสติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา’ติ. ชานาติ, ภนฺเต, ภควา ปรํ ปุคฺคลํ ปจฺจตฺตํ โยนิโสมนสิการา – ‘อยํ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ [Pg.90] ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปรปุคฺคลวิมุตฺติญาเณ.

155. 再者，世尊，世尊于了知他人解脱之智方面说法，此为无上。世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：“此人因三结的灭尽，将成为入流者(sotāpanna)，不堕恶趣，决定，趣向正觉。”世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：“此人因三结的灭尽，以及贪、瞋、痴的薄弱，将成为一来者(sakadāgāmī)，仅来此世间一次，便将终结痛苦。”世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：“此人因五下分结(orambhāgiyāni saṃyojanāni)的灭尽，将成为不还者(anāgāmī)，是化生者，于彼处般涅槃，不复从彼世间还来。”世尊，世尊亲自以如理作意了知另一人：“此人因诸漏(āsava)的灭尽，将于现法中，自以胜智作证，具足住于无漏的心解脱、慧解脱。”世尊，于了知他人解脱之智方面，此为无上。

สสฺสตวาทเทสนา

常见教说

๑๕๖. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ สสฺสตวาเทสุ. ตโยเม, ภนฺเต, สสฺสตวาทา. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อตีตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ – สํวฏฺฏิ วา โลโก วิวฏฺฏิ วาติ. อนาคตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ – สํวฏฺฏิสฺสติ วา โลโก วิวฏฺฏิสฺสติ วาติ. สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต. เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อยํ ปฐโม สสฺสตวาโท.

156. “再者，尊者，此为无上，即世尊就诸常见而说法。尊者，有此三种常见。于此，尊者，某位沙门或婆罗门，通过精勤……乃至……触达如此的心定，当心如此得定时，他忆起许多过去生，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，许多百生、许多千生、许多十万生，‘我在彼处，有这样的名，这样的姓，这样的容貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿限；我从那里死后，生于另一处；在那里，我也有这样的名，这样的姓，这样的容貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿限；我从那里死后，投生于此。’像这样，他忆起许多过去生的情状和细节。他这样说：‘我了知过去世：世界或成或坏。我了知未来世：世界或将成或将坏。自我与世界是常，是不育的，如山顶般稳固，如石柱般屹立。而那些众生迁流、轮回、死去、再生，但它确实如常恒之物一般存在。’这是第一种常见。”

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต [Pg.91] เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อตีตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ สํวฏฺฏิ วา โลโก วิวฏฺฏิ วาติ. อนาคตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ สํวฏฺฏิสฺสติ วา โลโก วิวฏฺฏิสฺสติ วาติ. สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต. เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อยํ ทุติโย สสฺสตวาโท.

“再者，尊者，于此，某位沙门或婆罗门，通过热忱……乃至……触达如此的心定，当心如此得定时，他忆起许多过去生，即：一个成坏劫、二个成坏劫、三个成坏劫、四个成坏劫、五个成坏劫、十个成坏劫，‘我在彼处，有这样的名，这样的姓，这样的容貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿限；我从那里死后，生于另一处；在那里，我也有这样的名，这样的姓，这样的容貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿限；我从那里死后，投生于此。’像这样，他忆起许多过去生的情状和细节。他这样说：‘我了知过去世：世界或坏或成。我了知未来世：世界或将坏或将成。自我与世界是永恒的、不育的、峰顶般稳固的、如柱般屹立的。而那些众生迁流、轮回、死去、再生，但它却恒常如是。’这是第二种常见。”

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อตีตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ สํวฏฺฏิปิ โลโก วิวฏฺฏิปีติ; อนาคตํปาหํ อทฺธานํ ชานามิ สํวฏฺฏิสฺสติปิ โลโก วิวฏฺฏิสฺสติปีติ. สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต. เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อยํ ตติโย สสฺสตวาโท, เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, สสฺสตวาเทสุ.

再者，尊者，于此，某位沙门或婆罗门，通过热忱……乃至……触证如此的心定，当心已得定时，他忆起许多过去生。即：十个成坏劫、二十个成坏劫、三十个成坏劫、四十个成坏劫，“我在彼处，曾是这般姓名、这般种姓、这般容貌、食这般食物、感受这般苦乐、有这般寿量；我从那里死后，生于另一处；在那里，我曾是这般姓名、这般种姓、这般容貌、食这般食物、感受这般苦乐、有这般寿量；我从那里死后，投生于此。”像这样，他忆起许多过去生，有其形态，有其细节。他这样说：“我了知过去世：世界也成也坏。我了知未来世：世界也将成也将坏。我与世界是常恒的、不增不减的、如山峰般稳固的、如石柱般坚立的。而那些众生迁流、轮回、死、生，（我与世界）却如永恒之物一般恒常存在。”这是第三种常见论。尊者，在诸常见论中，此为无上。

ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณเทสนา

宿住随念智的教说

๑๕๗. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาเณ. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ [Pg.92] ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. สนฺติ, ภนฺเต, เทวา, เยสํ น สกฺกา คณนาย วา สงฺขาเนน วา อายุ สงฺขาตุํ. อปิ จ, ยสฺมึ ยสฺมึ อตฺตภาเว อภินิวุฏฺฐปุพฺโพ โหติ ยทิ วา รูปีสุ ยทิ วา อรูปีสุ ยทิ วา สญฺญีสุ ยทิ วา อสญฺญีสุ ยทิ วา เนวสญฺญีนาสญฺญีสุ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาเณ.

157. “再者，世尊，世尊于宿住随念智(pubbenivāsānussatiñāṇa)所教导之法，此为无上。世尊，于此，有沙门或婆罗门，依于精勤……乃至……触证如是心定。当心入定时，他忆起种种宿住。所谓：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，许多成劫，许多坏劫，许多成坏劫：‘于彼处，我曾是如是名、如是姓、如是貌、食如是食、感受如是苦乐、寿量如是。我从彼处死后，生于另一处；于彼处，我又曾是如是名、如是姓、如是貌、食如是食、感受如是苦乐、寿量如是。我从彼处死后，再生于此。’如是，他具行相、具记说地忆起种种宿住。世尊，有诸天神，其寿命无法以计数或计算来衡量。然而，无论他曾在何种自体中居住过——无论是有色、无色，有想、无想，或非想非非想——他都能如是具行相、具记说地忆起种种宿住。世尊，于宿住随念智，此为无上。”

จุตูปปาตญาณเทสนา

死生智之教导

๑๕๘. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ สตฺตานํ จุตูปปาตญาเณ. อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต [Pg.93] สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, สตฺตานํ จุตูปปาตญาเณ.

158. “再者，世尊，世尊就众生死生智（cutūpapātañāṇa）说法，此为无上。世尊，于此，有某一沙门或婆罗门，依于精勤……乃至……触证如是心定。彼于心定时，以清净、超人之天眼，见诸众生死没、投生，见卑劣、高贵、美貌、丑陋、善趣、恶趣之众生，了知众生随业而往：‘贤者们，此等众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业。彼等身坏命终后，生于苦界、恶趣、堕处、地狱。贤者们，复有此等众生，具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业。彼等身坏命终后，生于善趣、天界。’如是，彼以清净、超人之天眼，见诸众生死没、投生，见卑劣、高贵、美貌、丑陋、善趣、恶趣之众生，了知众生随业而往。世尊，就众生的死生智而言，此为无上。”

อิทฺธิวิธเทสนา

神变说

๑๕๙. ‘‘อปรํ ปน, ภนฺเต, เอตทานุตฺตริยํ, ยถา ภควา ธมฺมํ เทเสติ อิทฺธิวิธาสุ. ทฺเวมา, ภนฺเต, อิทฺธิวิธาโย – อตฺถิ, ภนฺเต, อิทฺธิ สาสวา สอุปธิกา, ‘โน อริยา’ติ วุจฺจติ. อตฺถิ, ภนฺเต, อิทฺธิ อนาสวา อนุปธิกา ‘อริยา’ติ วุจฺจติ. ‘‘กตมา จ, ภนฺเต, อิทฺธิ สาสวา สอุปธิกา, ‘โน อริยา’ติ วุจฺจติ? อิธ, ภนฺเต, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย…เป… ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อยํ, ภนฺเต, อิทฺธิ สาสวา สอุปธิกา, ‘โน อริยา’ติ วุจฺจติ.

159. 再者，世尊，此为无上：即世尊如此教导关于神通种类的法。世尊，有两种神通种类。世尊，有一种神通是有漏、有取著的，被称为“非圣”。世尊，有一种神通是无漏、无取著的，被称为“圣”。世尊，何为有漏、有取著，被称为“非圣”的神通？世尊，于此，某一沙门或婆罗门，因精勤……乃至……触证了那样一种心定，当心在定中时，他体验到许多种类的神通：由一变多，由多变一；或显或隐；穿墙、穿垣、穿山而过，通行无碍，犹如在虚空中；在大地中出没，犹如在水中；在不分之水上行走，犹如在陆地；在空中跏趺而行，犹如飞鸟；他用手触摸、摩挲这有如此大神力、大威德的日月；以身行使自在力，远达梵天界。世尊，此即为有漏、有取著，被称为“非圣”的神通。

‘‘กตมา ปน, ภนฺเต, อิทฺธิ อนาสวา อนุปธิกา, ‘อริยา’ติ วุจฺจติ? อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ สเจ อากงฺขติ – ‘ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย’นฺติ, อปฺปฏิกูลสญฺญี ตตฺถ วิหรติ. สเจ อากงฺขติ – ‘อปฺปฏิกูเล ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย’นฺติ, ปฏิกูลสญฺญี ตตฺถ วิหรติ. สเจ อากงฺขติ – ‘ปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย’นฺติ, อปฺปฏิกูลสญฺญี ตตฺถ วิหรติ. สเจ อากงฺขติ – ‘ปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูเล จ ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย’นฺติ, ปฏิกูลสญฺญี ตตฺถ วิหรติ. สเจ อากงฺขติ – ‘ปฏิกูลญฺจ อปฺปฏิกูลญฺจ ตทุภยํ อภินิวชฺเชตฺวา อุเปกฺขโก วิหเรยฺยํ สโต สมฺปชาโน’ติ, อุเปกฺขโก ตตฺถ วิหรติ สโต สมฺปชาโน. อยํ, ภนฺเต, อิทฺธิ อนาสวา อนุปธิกา ‘อริยา’ติ วุจฺจติ. เอตทานุตฺตริยํ, ภนฺเต, อิทฺธิวิธาสุ. ตํ ภควา อเสสมภิชานาติ, ตํ ภควโต อเสสมภิชานโต อุตฺตริ อภิญฺเญยฺยํ นตฺถิ, ยทภิชานํ อญฺโญ สมโณ [Pg.94] วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร อสฺส ยทิทํ อิทฺธิวิธาสุ.

“世尊，何等神通无漏、无恼害，而被称为‘圣’？世尊，于此，比丘若希望：‘于可厌者，愿我住于不可厌想。’他即于彼住于不可厌想。若希望：‘于不可厌者，愿我住于可厌想。’他即于彼住于可厌想。若希望：‘于可厌者与不可厌者，愿我住于不可厌想。’他即于彼住于不可厌想。若希望：‘于可厌者与不可厌者，愿我住于可厌想。’他即于彼住于可厌想。若希望：‘回避可厌与不可厌此二者，愿我具念、正知住于舍。’他即于彼具念、正知住于舍。世尊，此神通无漏、无恼害，而被称为‘圣’。世尊，于诸神通类别中，此为无上。世尊已无余了知此。对于已无余了知此的世尊而言，再无更超胜的、应被了知者，以至于任何其他沙门或婆罗门，因了知它，而在神通类别方面能比世尊更有智慧。”

อญฺญถาสตฺถุคุณทสฺสนํ

从另一方面见导师之德

๑๖๐. ‘‘ยํ ตํ, ภนฺเต, สทฺเธน กุลปุตฺเตน ปตฺตพฺพํ อารทฺธวีริเยน ถามวตา ปุริสถาเมน ปุริสวีริเยน ปุริสปรกฺกเมน ปุริสโธรยฺเหน, อนุปฺปตฺตํ ตํ ภควตา. น จ, ภนฺเต, ภควา กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยคมนุยุตฺโต หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ, น จ อตฺตกิลมถานุโยคมนุยุตฺโต ทุกฺขํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ. จตุนฺนญฺจ ภควา ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

160. “世尊，凡有信、已发精进、具足实力、具足丈夫之力、丈夫之精进、丈夫之勇猛、丈夫之坚忍的良家子所应证得者，彼皆已为世尊所证得。世尊不耽于欲乐之享受，此乃卑劣、乡俗、凡夫所行、非圣、无义相应者；亦不耽于自我折磨之修行，此乃痛苦、非圣、无义相应者。世尊于四种增上心、现法乐住之禅那，是随意得者、无难得者、无滞得者。”

อนุโยคทานปฺปกาโร

阐述修行的方式

๑๖๑. ‘‘สเจ มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อญฺเญ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตรา สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, ‘โน’ติ วเทยฺยํ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อญฺเญ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตรา สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, ‘โน’ติ วเทยฺยํ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, อตฺเถตรหิ อญฺโญ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ภควตา ภิยฺโยภิญฺญตโร สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, ‘โน’ติ วเทยฺยํ.

161. “世尊，如果有人这样问我：‘贤友舍利弗，于过去时，是否有其他沙门或婆罗门，于正觉上比世尊更超胜呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘没有。’‘贤友舍利弗，于未来时，是否会有其他沙门或婆罗门，于正觉上比世尊更超胜呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘没有。’‘贤友舍利弗，于现在，是否有其他沙门或婆罗门，于正觉上比世尊更超胜呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘没有。’”

‘‘สเจ ปน มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อญฺเญ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภควตา สมสมา สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, ‘เอว’นฺติ วเทยฺยํ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อญฺเญ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภควตา สมสมา สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, ‘‘เอว’’นฺติ วเทยฺยํ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, อตฺเถตรหิ อญฺเญ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภควตา สมสมา สมฺโพธิย’นฺติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ ภนฺเต ‘โน’ติ วเทยฺยํ.

“再者，世尊，如果有人这样问我：‘贤友舍利弗，于过去时，是否有其他沙门或婆罗门，于正觉上与世尊同等呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘是的。’‘贤友舍利弗，于未来时，是否会有其他沙门或婆罗门，于正觉上与世尊同等呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘是的。’‘贤友舍利弗，于现在，是否有其他沙门或婆罗门，于正觉上与世尊同等呢？’世尊，我被如此问时，会回答：‘没有。’”

‘‘สเจ ปน มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กึ ปนายสฺมา สาริปุตฺโต เอกจฺจํ อพฺภนุชานาติ, เอกจฺจํ น อพฺภนุชานาตี’ติ, เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ [Pg.95] – ‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘‘อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา มยา สมสมา สมฺโพธิย’’นฺติ. สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘‘ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา มยา สมสมา สมฺโพธิย’’นฺติ. สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘‘อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ เอกิสฺสา โลกธาตุยา ทฺเว อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺเชยฺยุํ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’’’ติ.

“世尊，再者，如果有人这样问我：‘为何具寿舍利弗认可一些，而不认可另一些？’世尊，我被这样问时，会如此解说：‘贤友，我当面从世尊听闻，当面领受：“于过去世，曾有于正觉上与我同等的阿罗汉、正等觉者。”贤友，我当面从世尊听闻，当面领受：“于未来世，将有于正觉上与我同等的阿罗汉、正等觉者。”贤友，我当面从世尊听闻，当面领受：“在一个世界体系中，两位阿罗汉、正等觉者不先不后地同时出现，这是不可能、无有机会的，无有是处。”’”

‘‘กจฺจาหํ, ภนฺเต, เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว ภควโต โหมิ, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขามิ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรมิ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ? ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, สาริปุตฺต, เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว เม โหสิ, น จ มํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขสิ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรสิ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ.

“世尊，我被这样问而如此解说，是否为世尊的如说语者，没有以不实之词诽谤世尊，而是在解说法与随法，且没有任何如法的论与随论会招致呵责呢？”“诚然，舍利弗，你被这样问而如此解说，即为我的如说语者，没有以不实之词诽谤我，而是在解说法与随法，且没有任何如法的论与随论会招致呵责。”

อจฺฉริยอพฺภุตํ

稀有未曾有

๑๖๒. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อุทายี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส อปฺปิจฺฉตา สนฺตุฏฺฐิตา สลฺเลขตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว, อถ จ ปน เนวตฺตานํ ปาตุกริสฺสติ! เอกเมกญฺเจปิ อิโต, ภนฺเต, ธมฺมํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว ปฏากํ ปริหเรยฺยุํ. อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส อปฺปิจฺฉตา สนฺตุฏฺฐิตา สลฺเลขตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต เอวํ มหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว. อถ จ ปน เนวตฺตานํ ปาตุกริสฺสตี’’ติ!

162. 如是说后，具寿优陀夷对世尊说：“世尊，稀有！世尊，未曾有！如来的少欲、知足、俭约！如来有如此大神通、如此大威力，却不彰显自己！世尊，若其他外道游行者于自身中见到此中任何一法，他们就会仅因此而举旗游行了。世尊，稀有！世尊，未曾有！如来的少欲、知足、俭约！如来有如此大神通、如此大威力，却不彰显自己！”

‘‘ปสฺส โข ตฺวํ, อุทายิ, ‘ตถาคตสฺส อปฺปิจฺฉตา สนฺตุฏฺฐิตา สลฺเลขตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว, อถ จ ปน เนวตฺตานํ ปาตุกริสฺสติ’! เอกเมกญฺเจปิ อิโต, อุทายิ, ธมฺมํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว ปฏากํ [Pg.96] ปริหเรยฺยุํ. ปสฺส โข ตฺวํ, อุทายิ, ‘ตถาคตสฺส อปฺปิจฺฉตา สนฺตุฏฺฐิตา สลฺเลขตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว, อถ จ ปน เนวตฺตานํ ปาตุกริสฺสตี’’’ติ!

“优陀夷，你当观察如来的少欲、知足、俭约。如来有如此大神通、如此大威力，却不彰显自己！优陀夷，若其他外道游行者于自身中见到此中任何一法，他们就会仅因此而举旗游行了。优陀夷，你当观察如来的少欲、知足、俭约。如来有如此大神通、如此大威力，却不彰显自己！”

๑๖๓. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ตสฺมา ติห ตฺวํ, สาริปุตฺต, อิมํ ธมฺมปริยายํ อภิกฺขณํ ภาเสยฺยาสิ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ. เยสมฺปิ หิ, สาริปุตฺต, โมฆปุริสานํ ภวิสฺสติ ตถาคเต กงฺขา วา วิมติ วา, เตสมิมํ ธมฺมปริยายํ สุตฺวา ตถาคเต กงฺขา วา วิมติ วา, สา ปหียิสฺสตี’’ติ. อิติ หิทํ อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต สมฺมุขา สมฺปสาทํ ปเวเทสิ. ตสฺมา อิมสฺส เวยฺยากรณสฺส สมฺปสาทนียํ ตฺเวว อธิวจนนฺติ.

163. 尔时，世尊对具寿舍利弗说：“舍利弗，是故你当在此，为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷，时常讲说此法门。舍利弗，任何对如来有疑惑或犹豫的空疏之人，听闻此法门后，他们对如来的疑惑或犹豫即被断除。”如是，具寿舍利弗在世尊面前宣说了此净信，因此，此解说即名为“令净信”。

สมฺปสาทนียสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ.

第五《自净信经》终。

๖. ปาสาทิกสุตฺตํ

6. 净信经

๑๖๔. เอวํ [Pg.97] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ เวธญฺญา นาม สกฺยา, เตสํ อมฺพวเน ปาสาเท.

164. 如是我闻。一时，世尊住于释迦国，在名为韦陀尼亚(Vedhaññā)的释迦族人的芒果园殿堂里。

นิคณฺฐนาฏปุตฺตกาลงฺกิริยา

尼乾陀·若提子之死

เตน โข ปน สมเยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนากาลงฺกโต โหติ. ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ? มิจฺฉาปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมาปฏิปนฺโน. สหิตํ เม, อสหิตํ เต. ปุเรวจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉาวจนียํ ปุเร อวจ. อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสี’’ติ. วโธเยว โข มญฺเญ นิคณฺเฐสุ นาฏปุตฺติเยสุ วตฺตติ. เยปิ นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส สาวกา คิหี โอทาตวสนา, เตปิ นิคณฺเฐสุ นาฏปุตฺติเยสุ นิพฺพินฺนรูปา วิรตฺตรูปา ปฏิวานรูปา, ยถา ตํ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ.

其时，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)刚在波婆(Pāvā)去世。他去世后，尼乾陀教徒们分裂为二，起了争执，发生争吵，陷入诤讼，他们住于以口舌为矛互相攻击：“你不懂此法与律，我才懂此法与律。你怎么会懂此法与律？你是邪行者，我是正行者。我所说的有益，你所说的无益。该先说的你后说，该后说的你先说。你久习的已颠倒，你的论点已被驳倒，你已被折服。去为你的论点求解脱吧，若有能力，就去辩解吧！”在尼乾陀·若提子的弟子中，我看简直只有杀戮在进行。就连那些尼乾陀·若提子的白衣在家弟子，也对尼乾陀教徒们感到厌烦、厌离、背弃，就如同对那被恶说、恶示，不导向出离，不导向寂静，非由正等觉者所开示，根基已毁、无有归依的法与律一样。

๑๖๕. อถ โข จุนฺโท สมณุทฺเทโส ปาวายํ วสฺสํวุฏฺโฐ เยน สามคาโม, เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข จุนฺโท สมณุทฺเทโส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘นิคณฺโฐ, ภนฺเต, นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนากาลงฺกโต. ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา…เป… ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’’ติ.

165. 尔时，沙弥纯陀(Cunda)在波婆(Pāvā)度过雨安居后，前往萨摩村(Sāmagāma)，至具寿阿难处。抵达后，顶礼具寿阿难，然后坐于一旁。坐于一旁后，沙弥纯陀对具寿阿难说：“尊者，尼乾陀·若提子刚在波婆去世。他去世后，尼乾陀教徒们分裂为二……（中略）……根基已毁，无有归依。”

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท จุนฺทํ สมณุทฺเทสํ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ โข อิทํ, อาวุโส จุนฺท, กถาปาภตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อายามาวุโส [Pg.98] จุนฺท, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ ภควโต อาโรเจสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จุนฺโท สมณุทฺเทโส อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

如是说已，具寿阿难对沙弥纯陀说了这番话：“贤友纯陀，这正是可以带去见世尊的事由。来，贤友纯陀，我们去往世尊所在之处；抵达后，我们将此事禀告世尊。”沙弥纯陀对具寿阿难应诺道：“是的，尊者。”

อถ โข อายสฺมา จ อานนฺโท จุนฺโท จ สมณุทฺเทโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห, ‘นิคณฺโฐ, ภนฺเต, นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนากาลงฺกโต, ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา…เป… ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’’’ติ.

于是，具寿阿难与沙弥纯陀去往世尊所在之处。抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说了这番话：“世尊，这位沙弥纯陀如是说：‘尊者，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputto)刚于波婆(Pāvā)命终。因他命终，尼乾陀教徒们分裂了……（中略）……支柱已毁，无有归依。’”

อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิตธมฺมวินโย

非正等觉者所宣说的法与律

๑๖๖. ‘‘เอวํ เหตํ, จุนฺท, โหติ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต. อิธ, จุนฺท, สตฺถา จ โหติ อสมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ ทุรกฺขาโต ทุปฺปเวทิโต อนิยฺยานิโก อนุปสมสํวตฺตนิโก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, สาวโก จ ตสฺมึ ธมฺเม น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรติ น สามีจิปฺปฏิปนฺโน น อนุธมฺมจารี, โวกฺกมฺม จ ตมฺหา ธมฺมา วตฺตติ. โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส, ลาภา, ตสฺส เต สุลทฺธํ, สตฺถา จ เต อสมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ ทุรกฺขาโต ทุปฺปเวทิโต อนิยฺยานิโก อนุปสมสํวตฺตนิโก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. ตฺวญฺจ ตสฺมึ ธมฺเม น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรสิ, น สามีจิปฺปฏิปนฺโน, น อนุธมฺมจารี, โวกฺกมฺม จ ตมฺหา ธมฺมา วตฺตสี’ติ. อิติ โข, จุนฺท, สตฺถาปิ ตตฺถ คารยฺโห, ธมฺโมปิ ตตฺถ คารยฺโห, สาวโก จ ตตฺถ เอวํ ปาสํโส. โย โข, จุนฺท, เอวรูปํ สาวกํ เอวํ วเทยฺย – ‘เอตายสฺมา ตถา ปฏิปชฺชตุ, ยถา เต สตฺถารา ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต’ติ. โย จ สมาทเปติ, ยญฺจ สมาทเปติ, โย จ สมาทปิโต ตถตฺตาย ปฏิปชฺชติ. สพฺเพ เต พหุํ อปุญฺญํ ปสวนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวํ เหตํ, จุนฺท, โหติ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต.

166. “纯陀，正是如此。在阐述得不好、传授得不好的法与律中，在不导向、不导向寂静、非由正自觉者所宣说的法与律中，就会发生这种事。纯陀，于此，导师非为正自觉者，法也阐述得不好、传授得不好、不导向、不导向寂静、非由正自觉者所宣说；而弟子于此法不住于法随法行，不住于正行，不随法而行，并且偏离了此法。他应被如此告知：‘贤友，你真是获益了，你真是善得了！你的导师非为正自觉者，法也阐述得不好、传授得不好、不导向、不导向寂静、非由正自觉者所宣说。而你于此法不住于法随法行，不住于正行，不随法而行，并且偏离了此法。’纯陀，于此，导师应受谴责，法也应受谴责，而如此的弟子则应受称赞。纯陀，若有导师对这样的弟子说：‘具寿，请来！当如你的导师所教导、所制定的法那样修行。’那劝导者，那被劝导者，以及那被劝导后为此而修行者，他们所有人都产生许多非福。此是何因？纯陀，因为在阐述得不好、传授得不好的法与律中，在不导向、不导向寂静、非由正自觉者所宣说的法与律中，正是如此。”

๑๖๗. ‘‘อิธ [Pg.99] ปน, จุนฺท, สตฺถา จ โหติ อสมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ ทุรกฺขาโต ทุปฺปเวทิโต อนิยฺยานิโก อนุปสมสํวตฺตนิโก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, สาวโก จ ตสฺมึ ธมฺเม ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรติ สามีจิปฺปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี, สมาทาย ตํ ธมฺมํ วตฺตติ. โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส, อลาภา, ตสฺส เต ทุลฺลทฺธํ, สตฺถา จ เต อสมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ ทุรกฺขาโต ทุปฺปเวทิโต อนิยฺยานิโก อนุปสมสํวตฺตนิโก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. ตฺวญฺจ ตสฺมึ ธมฺเม ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรสิ สามีจิปฺปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี, สมาทาย ตํ ธมฺมํ วตฺตสี’ติ. อิติ โข, จุนฺท, สตฺถาปิ ตตฺถ คารยฺโห, ธมฺโมปิ ตตฺถ คารยฺโห, สาวโกปิ ตตฺถ เอวํ คารยฺโห. โย โข, จุนฺท, เอวรูปํ สาวกํ เอวํ วเทยฺย – ‘อทฺธายสฺมา ญายปฺปฏิปนฺโน ญายมาราเธสฺสตี’ติ. โย จ ปสํสติ, ยญฺจ ปสํสติ, โย จ ปสํสิโต ภิยฺโยโส มตฺตาย วีริยํ อารภติ. สพฺเพ เต พหุํ อปุญฺญํ ปสวนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, จุนฺท, โหติ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต.

167. 再者，纯陀，于此，有导师非为正等觉者，其法亦被恶说、恶示，不导向出离，不导向寂静，非由正等觉者所开示。而其弟子于此法中，住于法随法行，住于正行，随法而行，受持此法而行。他应被如此告知：“贤友，你没有善利，你没有善得！你的导师非为正等觉者，其法亦被恶说、恶示，不导向出离，不导向寂静，非由正等觉者所开示。而你于此法中，住于法随法行，住于正行，随法而行，受持此法而行。”纯陀，于此，导师应受呵责，法亦应受呵责，弟子亦应如此受呵责。纯陀，若有导师对这样的弟子说：“诚然，具寿已行于正道，将成就正道。”称赞者、被称赞者，以及被称赞后更加努力精进者，所有这些人都产生许多非福。此是何因？纯陀，在被恶说、恶示，不导向出离，不导向寂静，非由正等觉者所开示的法与律中，就是如此。

สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิตธมฺมวินโย

由正等觉者所开示的法与律

๑๖๘. ‘‘อิธ ปน, จุนฺท, สตฺถา จ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, สาวโก จ ตสฺมึ ธมฺเม น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรติ, น สามีจิปฺปฏิปนฺโน, น อนุธมฺมจารี, โวกฺกมฺม จ ตมฺหา ธมฺมา วตฺตติ. โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส, อลาภา, ตสฺส เต ทุลฺลทฺธํ, สตฺถา จ เต สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. ตฺวญฺจ ตสฺมึ ธมฺเม น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรสิ, น สามีจิปฺปฏิปนฺโน, น อนุธมฺมจารี, โวกฺกมฺม จ ตมฺหา ธมฺมา วตฺตสี’ติ. อิติ โข, จุนฺท, สตฺถาปิ ตตฺถ ปาสํโส, ธมฺโมปิ ตตฺถ ปาสํโส, สาวโก จ ตตฺถ เอวํ คารยฺโห. โย โข, จุนฺท, เอวรูปํ สาวกํ เอวํ วเทยฺย – ‘เอตายสฺมา ตถา ปฏิปชฺชตุ ยถา เต สตฺถารา ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต’ติ. โย จ สมาทเปติ, ยญฺจ สมาทเปติ, โย จ สมาทปิโต ตถตฺตาย ปฏิปชฺชติ. สพฺเพ เต พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ[Pg.100], จุนฺท, โหติ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย สุปฺปเวทิเต นิยฺยานิเก อุปสมสํวตฺตนิเก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต.

168. “再者，纯陀，于此，导师是正等觉者，法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的，但弟子于此法中不住于法随法行，不行于正道，不随法而行，偏离此法而行。他应被如此告知：‘贤友，这是你的损失，这是你的恶得！你的导师是正等觉者，法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的，而你于此法中不住于法随法行，不行于正道，不随法而行，偏离此法而行。’纯陀，如此，于此，导师是可赞扬的，法也是可赞扬的，而弟子于此应受如此谴责。纯陀，凡对这样的弟子如此说者：‘具寿，请来！请你那样修行，就如你的导师所教示、所制定的法。’那劝导者、那被劝导者，以及那受劝导后为达成此而修行者，他们所有人都产生许多福德。此是何因？纯陀，因为于此善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的法与律中，正是如此。”

๑๖๙. ‘‘อิธ ปน, จุนฺท, สตฺถา จ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, สาวโก จ ตสฺมึ ธมฺเม ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรติ สามีจิปฺปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี, สมาทาย ตํ ธมฺมํ วตฺตติ. โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส, ลาภา, ตสฺส เต สุลทฺธํ, สตฺถา จ เต สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. ตฺวญฺจ ตสฺมึ ธมฺเม ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน วิหรสิ สามีจิปฺปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี, สมาทาย ตํ ธมฺมํ วตฺตสี’ติ. อิติ โข, จุนฺท, สตฺถาปิ ตตฺถ ปาสํโส, ธมฺโมปิ ตตฺถ ปาสํโส, สาวโกปิ ตตฺถ เอวํ ปาสํโส. โย โข, จุนฺท, เอวรูปํ สาวกํ เอวํ วเทยฺย – ‘อทฺธายสฺมา ญายปฺปฏิปนฺโน ญายมาราเธสฺสตี’ติ. โย จ ปสํสติ, ยญฺจ ปสํสติ, โย จ ปสํสิโต ภิยฺโยโส มตฺตาย วีริยํ อารภติ. สพฺเพ เต พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, จุนฺท, โหติ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย สุปฺปเวทิเต นิยฺยานิเก อุปสมสํวตฺตนิเก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต.

169. “再者，纯陀，于此，导师是正等觉者，法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的，而弟子于此法中住于法随法行、正行、随法而行，受持此法而行。他应被如是告知：‘贤友，此乃汝之善利，此乃汝之善得！汝之导师是正等觉者，法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的。而汝于此法中住于法随法行、正行、随法而行，受持此法而行。’纯陀，如是，于此，导师是可赞扬的，法也是可赞扬的，弟子于此也如是可赞扬。纯陀，凡对如是弟子如是说者：‘具寿确实行于正道，必将成就正道。’赞扬者、被赞扬者，以及被赞扬后倍加发起精进者，彼等一切人皆增长许多福德。此是何因？纯陀，于善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的法与律中，就是这样增长福德的。

สาวกานุตปฺปสตฺถุ

令弟子追悔的导师

๑๗๐. ‘‘อิธ ปน, จุนฺท, สตฺถา จ โลเก อุทปาทิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, อวิญฺญาปิตตฺถา จสฺส โหนฺติ สาวกา สทฺธมฺเม, น จ เตสํ เกวลํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ อาวิกตํ โหติ อุตฺตานีกตํ สพฺพสงฺคาหปทกตํ สปฺปาฏิหีรกตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. อถ เนสํ สตฺถุโน อนฺตรธานํ โหติ. เอวรูโป โข, จุนฺท, สตฺถา สาวกานํ กาลงฺกโต อนุตปฺโป โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา จ โน โลเก อุทปาทิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต, อวิญฺญาปิตตฺถา จมฺห สทฺธมฺเม, น จ โน เกวลํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ อาวิกตํ โหติ [Pg.101] อุตฺตานีกตํ สพฺพสงฺคาหปทกตํ สปฺปาฏิหีรกตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. อถ โน สตฺถุโน อนฺตรธานํ โหตีติ. เอวรูโป โข, จุนฺท, สตฺถา สาวกานํ กาลงฺกโต อนุตปฺโป โหติ.

170. “再者，纯陀，于此，有导师出现于世，是应供、正等觉者；法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的；但其弟子们于正法中义理未被了知，那完全圆满的梵行也未为他们被揭示、被阐明，未以总摄文句作成，未被作成能引出离的，未为天人善加阐明。然后，他们的导师去世了。纯陀，这样的导师去世后，会令弟子们追悔。此是何因？‘我们的导师出现于世，是应供、正等觉者；法是善说的、善阐明的、导向出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的；但我们于正法中义理未被了知，那完全圆满的梵行也未为我们被揭示、被阐明，未以总摄文句作成，未被作成能引出离的，未为天人善加阐明。然后，我们的导师去世了。’纯陀，这样的导师去世后，会令弟子们追悔。”

สาวกานนุตปฺปสตฺถุ

令弟子追悔的导师

๑๗๑. ‘‘อิธ ปน, จุนฺท, สตฺถา จ โลเก อุทปาทิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. วิญฺญาปิตตฺถา จสฺส โหนฺติ สาวกา สทฺธมฺเม, เกวลญฺจ เตสํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ อาวิกตํ โหติ อุตฺตานีกตํ สพฺพสงฺคาหปทกตํ สปฺปาฏิหีรกตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. อถ เนสํ สตฺถุโน อนฺตรธานํ โหติ. เอวรูโป โข, จุนฺท, สตฺถา สาวกานํ กาลงฺกโต อนนุตปฺโป โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา จ โน โลเก อุทปาทิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. วิญฺญาปิตตฺถา จมฺห สทฺธมฺเม, เกวลญฺจ โน ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ อาวิกตํ โหติ อุตฺตานีกตํ สพฺพสงฺคาหปทกตํ สปฺปาฏิหีรกตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. อถ โน สตฺถุโน อนฺตรธานํ โหตีติ. เอวรูโป โข, จุนฺท, สตฺถา สาวกานํ กาลงฺกโต อนนุตปฺโป โหติ.

171. 再者，纯陀，于此世间，有导师出现，是阿罗汉、正等觉者；法是善说的、善阐明的、能引出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的；其弟子们于正法中义理已被了知，他们那完全圆满的梵行已被揭示、被阐明，由能总摄一切的文句所构成，能引出轮回的，为天人善加阐明。然后，他们的导师去世了。纯陀，这样的导师去世后，不会令弟子们追悔。此是何因？“我们的导师出现于世间，是阿罗汉、正等觉者；法是善说的、善阐明的、能引出离的、导向寂静的、由正等觉者所宣说的；我们于正法中义理已被了知，我们那完全圆满的梵行已被揭示、被阐明，由能总摄一切的文句所构成，能引出轮回的，为天人善加阐明。然后，我们的导师去世了。”纯陀，这样的导师去世后，不会令弟子们追悔。

พฺรหฺมจริยอปริปูราทิกถา

论梵行不圆满等

๑๗๒. ‘‘เอเตหิ เจปิ, จุนฺท, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, โน จ โข สตฺถา โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

172. 纯陀，即使梵行具备了这些部分，但导师不是长老、耆宿、出家已久、年迈、届至高龄，那么，那梵行就因那一部分而不圆满。

‘‘ยโต จ โข, จุนฺท, เอเตหิ เจว องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, สตฺถา จ โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ ปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

纯陀，但当梵行具备了这些部分，并且导师是长老、耆宿、出家已久、年迈、届至高龄，那么，那梵行就因那一部分而圆满。

๑๗๓. ‘‘เอเตหิ เจปิ, จุนฺท, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, สตฺถา จ โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต, โน จ ขฺวสฺส เถรา ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา. อลํ สมกฺขาตุํ สทฺธมฺมสฺส, อลํ อุปฺปนฺนํ [Pg.102] ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมหิ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสตุํ. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

173. “纯陀，即使梵行具备了那些部分，并且导师是长老、耆宿，出家已久，年高寿迈，但他的长老比丘弟子们不练达、未调伏、无畏、未达离轭安稳，不能善说正法，也不能如理善伏已生起的异论而宣说能引出离之法。如此，这梵行就因那一部分而不圆满。”

‘‘ยโต จ โข, จุนฺท, เอเตหิ เจว องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, สตฺถา จ โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต, เถรา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา. อลํ สมกฺขาตุํ สทฺธมฺมสฺส, อลํ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมหิ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสตุํ. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ ปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

“纯陀，但当梵行具备了那些部分，并且导师是长老、耆宿，出家已久，年高寿迈，并且他的长老比丘弟子们练达、已调伏、无畏、已达离轭安稳，能善说正法，也能如理善伏已生起的异论而宣说能引出离之法。如此，这梵行就因那一部分而圆满。”

๑๗๔. ‘‘เอเตหิ เจปิ, จุนฺท, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, สตฺถา จ โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต, เถรา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา. อลํ สมกฺขาตุํ สทฺธมฺมสฺส, อลํ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมหิ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสตุํ. โน จ ขฺวสฺส มชฺฌิมา ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ…เป… มชฺฌิมา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ, โน จ ขฺวสฺส นวา ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ…เป… นวา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ, โน จ ขฺวสฺส เถรา ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… เถรา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ, โน จ ขฺวสฺส มชฺฌิมา ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… มชฺฌิมา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ, โน จ ขฺวสฺส นวา ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… นวา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ, โน จ ขฺวสฺส อุปาสกา สาวกา โหนฺติ คิหี โอทาตวสนา พฺรหฺมจาริโน…เป… อุปาสกา จสฺส สาวกา โหนฺติ คิหี โอทาตวสนา พฺรหฺมจาริโน, โน จ ขฺวสฺส อุปาสกา สาวกา โหนฺติ คิหี โอทาตวสนา กามโภคิโน…เป… อุปาสกา จสฺส สาวกา โหนฺติ คิหี โอทาตวสนา กามโภคิโน, โน จ ขฺวสฺส อุปาสิกา สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา พฺรหฺมจารินิโย…เป… อุปาสิกา จสฺส สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา พฺรหฺมจารินิโย, โน จ ขฺวสฺส อุปาสิกา สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา กามโภคินิโย…เป… อุปาสิกา จสฺส สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา กามโภคินิโย, โน จ ขฺวสฺส พฺรหฺมจริยํ โหติ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ…เป… พฺรหฺมจริยญฺจสฺส โหติ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว [Pg.103] เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ, โน จ โข ลาภคฺคยสคฺคปฺปตฺตํ. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

174. “纯陀，即使梵行具备了这些条件：导师是一位长老、经验丰富、出家已久、年迈、届至高龄，并且他的长老比丘弟子们是练达的、已调伏的、无畏的、已达离轭安稳的，足以善说正法，足以依正法善破已生起的异论，并宣说能引出轮回之法；但他还没有中等比丘弟子……（乃至）他有了中等比丘弟子，但还没有新学比丘弟子……（乃至）他有了受用欲乐的白衣在家优婆夷弟子，但他的梵行尚未兴盛、繁荣……（乃至）他的梵行已经兴盛、繁荣、广布、为众人所知、普及，乃至为天人所善宣说，但尚未达到利养与声誉的顶峰。如此，该梵行就因那部分而不圆满。”

‘‘ยโต จ โข, จุนฺท, เอเตหิ เจว องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺรหฺมจริยํ โหติ, สตฺถา จ โหติ เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต, เถรา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา. อลํ สมกฺขาตุํ สทฺธมฺมสฺส, อลํ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมหิ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสตุํ. มชฺฌิมา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ…เป… นวา จสฺส ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ…เป… เถรา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… มชฺฌิมา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… นวา จสฺส ภิกฺขุนิโย สาวิกา โหนฺติ…เป… อุปาสกา จสฺส สาวกา โหนฺติ…เป… คิหี โอทาตวสนา พฺรหฺมจาริโน. อุปาสกา จสฺส สาวกา โหนฺติ คิหี โอทาตวสนา กามโภคิโน…เป… อุปาสิกา จสฺส สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา พฺรหฺมจารินิโย…เป… อุปาสิกา จสฺส สาวิกา โหนฺติ คิหินิโย โอทาตวสนา กามโภคินิโย…เป… พฺรหฺมจริยญฺจสฺส โหติ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ, ลาภคฺคปฺปตฺตญฺจ ยสคฺคปฺปตฺตญฺจ. เอวํ ตํ พฺรหฺมจริยํ ปริปูรํ โหติ เตนงฺเคน.

“纯陀，当梵行具足这些部分时：导师是长老、久知、出家已久、年迈、届至高龄；并且他的长老比丘弟子们是练达、已调伏、无畏、已达离轭安稳的，足以善说正法，足以依正法善破已生起的异论，并宣说能引出轮回的法；并且有中等比丘弟子……乃至……新学比丘弟子……乃至……长老比丘尼弟子……乃至……中等比丘尼弟子……乃至……新学比丘尼弟子……乃至……行梵行的白衣优婆塞弟子……乃至……受用欲乐的白衣优婆塞弟子……乃至……行梵行的白衣优婆夷弟子……乃至……受用欲乐的白衣优婆夷弟子……乃至……并且此梵行是兴盛、繁荣、广布、为众人所知、广为流传，乃至为天人所善彰显，亦达到利养与名声的顶峰。如是，该梵行因那一部分而圆满。”

๑๗๕. ‘‘อหํ โข ปน, จุนฺท, เอตรหิ สตฺถา โลเก อุปฺปนฺโน อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. ธมฺโม จ สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. วิญฺญาปิตตฺถา จ เม สาวกา สทฺธมฺเม, เกวลญฺจ เตสํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ อาวิกตํ อุตฺตานีกตํ สพฺพสงฺคาหปทกตํ สปฺปาฏิหีรกตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. อหํ โข ปน, จุนฺท, เอตรหิ สตฺถา เถโร รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต.

175. “纯陀，我现在是出现于世间的导师、阿罗汉、正等正觉者。法是善说的、善阐述的、导向出离的、导向寂静的、由正等正觉者所宣说的。我的弟子们已了悟正法之义，对他们而言，这完全圆满的梵行已被揭示、阐明、已令其总摄一切、已令其能引出轮回，乃至为天人所善彰显。纯陀，我现在就是一位长老、久知、出家已久、年迈、届至高龄的导师。”

‘‘สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ เถรา ภิกฺขู สาวกา โหนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา. อลํ สมกฺขาตุํ สทฺธมฺมสฺส, อลํ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมหิ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสตุํ. สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ มชฺฌิมา ภิกฺขู สาวกา…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ นวา ภิกฺขู สาวกา…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ เถรา ภิกฺขุนิโย สาวิกา…เป… สนฺติ โข [Pg.104] ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ มชฺฌิมา ภิกฺขุนิโย สาวิกา…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ นวา ภิกฺขุนิโย สาวิกา…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ อุปาสกา สาวกา คิหี โอทาตวสนา พฺรหฺมจาริโน…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ อุปาสกา สาวกา คิหี โอทาตวสนา กามโภคิโน…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ อุปาสิกา สาวิกา คิหินิโย โอทาตวสนา พฺรหฺมจารินิโย…เป… สนฺติ โข ปน เม, จุนฺท, เอตรหิ อุปาสิกา สาวิกา คิหินิโย โอทาตวสนา กามโภคินิโย…เป… เอตรหิ โข ปน เม, จุนฺท, พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ.

纯陀，现在我有长老比丘弟子，他们是练达的、已调伏的、无畏的、已达离轭安稳的，足以善说正法，足以依正法善伏已生起的异论而宣说导向解脱之法。纯陀，现在我有中等比丘弟子……纯陀，现在我有新学比丘弟子……纯陀，现在我有长老比丘尼弟子……纯陀，现在我有中等比丘尼弟子……纯陀，现在我有新学比丘尼弟子……纯陀，现在我有行梵行的白衣在家优婆塞弟子……纯陀，现在我有受用欲乐的白衣在家优婆塞弟子……纯陀，现在我有行梵行的白衣在家优婆夷弟子……纯陀，现在我有受用欲乐的白衣在家优婆夷弟子……纯陀，现在我的梵行兴盛、繁荣、广布、为众人所知、宏大，乃至为天人所善说。

๑๗๖. ‘‘ยาวตา โข, จุนฺท, เอตรหิ สตฺถาโร โลเก อุปฺปนฺนา, นาหํ, จุนฺท, อญฺญํ เอกสตฺถารมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํลาภคฺคยสคฺคปฺปตฺตํ ยถริวาหํ. ยาวตา โข ปน, จุนฺท, เอตรหิ สงฺโฆ วา คโณ วา โลเก อุปฺปนฺโน; นาหํ, จุนฺท, อญฺญํ เอกํ สํฆมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํลาภคฺคยสคฺคปฺปตฺตํ ยถริวายํ, จุนฺท, ภิกฺขุสงฺโฆ. ยํ โข ตํ, จุนฺท, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สพฺพาการสมฺปนฺนํ สพฺพาการปริปูรํ อนูนมนธิกํ สฺวากฺขาตํ เกวลํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ สุปฺปกาสิต’นฺติ. อิทเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สพฺพาการสมฺปนฺนํ…เป… สุปฺปกาสิต’นฺติ.

176. “纯陀，如今在世间已出现的所有导师中，我未曾见到任何一位其他导师，能像我这样达到利养与名声的顶峰。纯陀，如今在世间已出现的所有僧团或团体中，我未曾见到任何一个其他僧团，能像这个比丘僧团这样达到利养与名声的顶峰。纯陀，若要如实地宣说某一梵行是‘具足一切方面、圆满一切方面、无缺无余、已被善说、纯粹圆满、已被善为开显’，那么，能被如此如实宣说的，正是此梵行，即‘具足一切方面……已被善为开显’。”

‘‘อุทโก สุทํ, จุนฺท, รามปุตฺโต เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘ปสฺสํ น ปสฺสตี’ติ. กิญฺจ ปสฺสํ น ปสฺสตีติ? ขุรสฺส สาธุนิสิตสฺส ตลมสฺส ปสฺสติ, ธารญฺจ ขฺวสฺส น ปสฺสติ. อิทํ วุจฺจติ – ‘ปสฺสํ น ปสฺสตี’ติ. ยํ โข ปเนตํ, จุนฺท, อุทเกน รามปุตฺเตน ภาสิตํ หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ ขุรเมว สนฺธาย. ยญฺจ ตํ, จุนฺท, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ปสฺสํ น ปสฺสตี’ติ, อิทเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ปสฺสํ น ปสฺสตี’ติ. กิญฺจ ปสฺสํ น ปสฺสตีติ? เอวํ สพฺพาการสมฺปนฺนํ สพฺพาการปริปูรํ อนูนมนธิกํ สฺวากฺขาตํ เกวลํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ สุปฺปกาสิตนฺติ, อิติ เหตํ ปสฺสติ. อิทเมตฺถ อปกฑฺเฒยฺย, เอวํ ตํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสาติ, อิติ เหตํ น ปสฺสติ. อิทเมตฺถ อุปกฑฺเฒยฺย, เอวํ ตํ ปริปูรํ อสฺสาติ, อิติ [Pg.105] เหตํ น ปสฺสติ. อิทํ วุจฺจติ จุนฺท – ‘ปสฺสํ น ปสฺสตี’ติ. ยํ โข ตํ, จุนฺท, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สพฺพาการสมฺปนฺนํ…เป… พฺรหฺมจริยํ สุปฺปกาสิต’นฺติ. อิทเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สพฺพาการสมฺปนฺนํ สพฺพาการปริปูรํ อนูนมนธิกํ สฺวากฺขาตํ เกวลํ ปริปูรํ พฺรหฺมจริยํ สุปฺปกาสิต’นฺติ.

“纯陀，罗摩子郁陀迦(Udaka Rāmaputta)曾说此言：‘见而不见。’见何而不见？即见善磨剃刀之面，而不见其刃。此谓‘见而不见’。纯陀，罗摩子郁陀迦所说此言，实是卑下、鄙俗、凡夫所行，非属圣贤，无义相应，仅指剃刀而言。纯陀，若有正说者言‘见而不见’，则应就此而正说：‘见而不见。’见何而不见？即见此‘具足一切行相、圆满一切行相、无缺无余、善说、纯粹圆满、善妙阐明之梵行’。他不见：‘于此法中，若减去此，则能更为清净。’他亦不见：‘于此法中，若增添此，则能更为圆满。’纯陀，此谓‘见而不见’。纯陀，若有正说者言‘具足一切行相……善妙阐明之梵行’，则应就此而正说：‘具足一切行相、圆满一切行相、无缺无余、善说、纯粹圆满、善妙阐明之梵行。’”

สงฺคายิตพฺพธมฺโม

应合诵之法

๑๗๗. ตสฺมาติห, จุนฺท, เย โว มยา ธมฺมา อภิญฺญา เทสิตา, ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคมฺม สมาคมฺม อตฺเถน อตฺถํ พฺยญฺชเนน พฺยญฺชนํ สงฺคายิตพฺพํ น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม จ เต, จุนฺท, ธมฺมา มยา อภิญฺญา เทสิตา, ยตฺถ สพฺเพเหว สงฺคมฺม สมาคมฺม อตฺเถน อตฺถํ พฺยญฺชเนน พฺยญฺชนํ สงฺคายิตพฺพํ น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ? เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. อิเม โข เต, จุนฺท, ธมฺมา มยา อภิญฺญา เทสิตา. ยตฺถ สพฺเพเหว สงฺคมฺม สมาคมฺม อตฺเถน อตฺถํ พฺยญฺชเนน พฺยญฺชนํ สงฺคายิตพฺพํ น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

177. 是故，纯陀，于此，凡我以遍知为你们所教导之法，你们所有人都应聚集、和合，以义合义，以文合文，共同合诵，不应争论，以使此梵行(brahmacariya)得以长久住世，此乃为众人之利益，为众人之安乐，为怜悯世间，为天人之义利、福祉与安乐。纯陀，我以遍知为你们所教导的法，于此法中你们所有人都应聚集、和合，以义合义，以文合文，共同合诵，不应争论，以使此梵行得以长久住世，此乃为众人之利益，为众人之安乐，为怜悯世间，为天人之义利、福祉与安乐——这些法是哪些呢？即：四念处(cattāro satipaṭṭhānā)、四正勤(cattāro sammappadhānā)、四神足(cattāro iddhipādā)、五根(pañcindriyāni)、五力(pañca balāni)、七觉支(satta bojjhaṅgā)、圣八支道(ariyo aṭṭhaṅgiko maggo)。纯陀，这些就是我以遍知为你们所教导之法，于此法中，你们所有人都应聚集、和合，以义合义，以文合文，共同合诵，不应争论，以使此梵行得以长久住世，此乃为众人之利益，为众人之安乐，为怜悯世间，为天人之义利、福祉与安乐。

สญฺญาเปตพฺพวิธิ

令其了知之法

๑๗๘. ‘‘เตสญฺจ โว, จุนฺท, สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ อญฺญตโร สพฺรหฺมจารี สงฺเฆ ธมฺมํ ภาเสยฺย. ตตฺร เจ ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อยํ โข อายสฺมา อตฺถญฺเจว มิจฺฉา คณฺหาติ, พฺยญฺชนานิ จ มิจฺฉา โรเปตี’ติ. ตสฺส เนว อภินนฺทิตพฺพํ น ปฏิกฺโกสิตพฺพํ, อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิมสฺส นุ โข, อาวุโส, อตฺถสฺส อิมานิ วา พฺยญฺชนานิ เอตานิ วา พฺยญฺชนานิ กตมานิ โอปายิกตรานิ, อิเมสญฺจ พฺยญฺชนานํ อยํ วา อตฺโถ เอโส วา อตฺโถ [Pg.106] กตโม โอปายิกตโร’ติ? โส เจ เอวํ วเทยฺย – ‘อิมสฺส โข, อาวุโส, อตฺถสฺส อิมาเนว พฺยญฺชนานิ โอปายิกตรานิ, ยา เจว เอตานิ; อิเมสญฺจ พฺยญฺชนานํ อยเมว อตฺโถ โอปายิกตโร, ยา เจว เอโส’ติ. โส เนว อุสฺสาเทตพฺโพ น อปสาเทตพฺโพ, อนุสฺสาเทตฺวา อนปสาเทตฺวา สฺเวว สาธุกํ สญฺญาเปตพฺโพ ตสฺส จ อตฺถสฺส เตสญฺจ พฺยญฺชนานํ นิสนฺติยา.

178. “纯陀，当你们和合、欢悦、无诤地学习时，若有某位同梵行者在僧团中说法，而你们可能这么想：‘这位具寿错误地把握了义理，也错误地安置了文句。’对他不应赞同，也不应反对。不赞同、不反对后，应如此对他说：‘贤友，对此义理，是这些文句还是那些文句更适宜呢？对这些文句，是此义理还是彼义理更适宜呢？’若他这么说：‘贤友，对此义理，正是这些文句更适宜；对这些文句，正是此义理更适宜。’那么，不应抬举他，也不应贬斥他。不抬举、不贬斥后，应为了审察那义理和文句，而善巧地让他本人明白。”

๑๗๙. ‘‘อปโรปิ เจ, จุนฺท, สพฺรหฺมจารี สงฺเฆ ธมฺมํ ภาเสยฺย. ตตฺร เจ ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อยํ โข อายสฺมา อตฺถญฺหิ โข มิจฺฉา คณฺหาติ พฺยญฺชนานิ สมฺมา โรเปตี’ติ. ตสฺส เนว อภินนฺทิตพฺพํ น ปฏิกฺโกสิตพฺพํ, อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิเมสํ นุ โข, อาวุโส, พฺยญฺชนานํ อยํ วา อตฺโถ เอโส วา อตฺโถ กตโม โอปายิกตโร’ติ? โส เจ เอวํ วเทยฺย – ‘อิเมสํ โข, อาวุโส, พฺยญฺชนานํ อยเมว อตฺโถ โอปายิกตโร, ยา เจว เอโส’ติ. โส เนว อุสฺสาเทตพฺโพ น อปสาเทตพฺโพ, อนุสฺสาเทตฺวา อนปสาเทตฺวา สฺเวว สาธุกํ สญฺญาเปตพฺโพ ตสฺเสว อตฺถสฺส นิสนฺติยา.

179. “再者，纯陀，若有另一位同梵行者在僧团中说法，而你们可能这么想：‘这位具寿错误地把握了义理，但正确地安置了文句。’对他不应赞同，也不应反对。不赞同、不反对后，应如此对他说：‘贤友，对这些文句，是此义理还是彼义理更适宜呢？’若他这么说：‘贤友，对这些文句，正是此义理更适宜。’那么，不应抬举他，也不应贬斥他。不抬举、不贬斥后，应为了审察那义理本身，而善巧地让他本人明白。”

๑๘๐. ‘‘อปโรปิ เจ, จุนฺท, สพฺรหฺมจารี สงฺเฆ ธมฺมํ ภาเสยฺย. ตตฺร เจ ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อยํ โข อายสฺมา อตฺถญฺหิ โข สมฺมา คณฺหาติ พฺยญฺชนานิ มิจฺฉา โรเปตี’ติ. ตสฺส เนว อภินนฺทิตพฺพํ น ปฏิกฺโกสิตพฺพํ; อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิมสฺส นุ โข, อาวุโส, อตฺถสฺส อิมานิ วา พฺยญฺชนานิ เอตานิ วา พฺยญฺชนานิ กตมานิ โอปายิกตรานี’ติ? โส เจ เอวํ วเทยฺย – ‘อิมสฺส โข, อาวุโส, อตฺถสฺส อิมาเนว พฺยญฺชนานิ โอปยิกตรานิ, ยานิ เจว เอตานี’ติ. โส เนว อุสฺสาเทตพฺโพ น อปสาเทตพฺโพ; อนุสฺสาเทตฺวา อนปสาเทตฺวา สฺเวว สาธุกํ สญฺญาเปตพฺโพ เตสญฺเญว พฺยญฺชนานํ นิสนฺติยา.

180. 再者，纯陀，若有另一位同梵行者在僧团中说法，你们可能会这么想：“这位具寿确实善解义理，但错误地安立了文句。”对他所说，不应赞同，也不应反对。不赞同、不反对后，应如此对他说：“贤友，对于此义，是这些文句还是那些文句更为适宜呢？”若他这么说：“贤友，对于此义，正是这些文句比那些文句更为适宜。”不应抬举他，也不应贬抑他。不抬举、不贬抑后，就应为了审察那些文句，而善为令他本人了知。

๑๘๑. ‘‘อปโรปิ เจ, จุนฺท, สพฺรหฺมจารี สงฺเฆ ธมฺมํ ภาเสยฺย. ตตฺร เจ ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อยํ โข อายสฺมา อตฺถญฺเจว สมฺมา คณฺหาติ พฺยญฺชนานิ [Pg.107] จ สมฺมา โรเปตี’ติ. ตสฺส ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตพฺพํ อนุโมทิตพฺพํ; ตสฺส ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘ลาภา โน อาวุโส, สุลทฺธํ โน อาวุโส, เย มยํ อายสฺมนฺตํ ตาทิสํ สพฺรหฺมจารึ ปสฺสาม เอวํ อตฺถุเปตํ พฺยญฺชนุเปต’นฺติ.

181. 再者，纯陀，若有另一位同梵行者在僧团中说法，你们可能会这么想：“这位具寿善解义理，亦善安立文句。”对他所说，应道“善哉”而赞同、随喜。道“善哉”而赞同、随喜后，应如此对他说：“贤友，我等实乃利得，我等实乃善得！我等得见如是具足义理、具足文句之具寿同梵行者！”

ปจฺจยานุญฺญาตการณํ

准许资具之缘由

๑๘๒. ‘‘น โว อหํ, จุนฺท, ทิฏฺฐธมฺมิกานํเยว อาสวานํ สํวราย ธมฺมํ เทเสมิ. น ปนาหํ, จุนฺท, สมฺปรายิกานํเยว อาสวานํ ปฏิฆาตาย ธมฺมํ เทเสมิ. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ เจวาหํ, จุนฺท, อาสวานํ สํวราย ธมฺมํ เทเสมิ; สมฺปรายิกานญฺจ อาสวานํ ปฏิฆาตาย. ตสฺมาติห, จุนฺท, ยํ โว มยา จีวรํ อนุญฺญาตํ, อลํ โว ตํ – ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสป สมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว หิริโกปีนปฏิจฺฉาทนตฺถํ. โย โว มยา ปิณฺฑปาโต อนุญฺญาโต, อลํ โว โส ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จ. ยํ โว มยา เสนาสนํ อนุญฺญาตํ, อลํ โว ตํ ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว อุตุปริสฺสยวิโนทน ปฏิสลฺลานารามตฺถํ. โย โว มยา คิลานปจฺจยเภสชฺช ปริกฺขาโร อนุญฺญาโต, อลํ โว โส ยาวเทว อุปฺปนฺนานํ เวยฺยาพาธิกานํ เวทนานํ ปฏิฆาตาย อพฺยาปชฺชปรมตาย.

182. “纯陀，我不是只为防护现法诸漏而说法，纯陀，我也不是只为断除后世诸漏而说法。纯陀，我既为防护现法诸漏而说法，也为断除后世诸漏而说法。因此，纯陀，我所允许你们的衣，是足以：仅为抵御寒冷，抵御暑热，抵御虻、蚊、风、日晒、爬虫的接触，仅为遮蔽羞处。我所允许你们的饮食，是足以：仅为这个身体的存续与维持，为止息恼害，为资助梵行，‘这样，我将断除旧的感受，不生新的感受，我的生活将得以维持，无过失而安住。’我所允许你们的坐卧处，是足以：仅为抵御寒冷，抵御暑热，抵御虻、蚊、风、日晒、爬虫的接触，仅为遣除季节的困扰及乐于独住。我所允许你们的病缘医药资具，是足以：仅为断除已生起的病苦，以无恼害为究竟。”

สุขลฺลิกานุโยโค

耽于逸乐

๑๘๓. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สุขลฺลิกานุโยคมนุยุตฺตา สมณา สกฺยปุตฺติยา วิหรนฺตี’ติ. เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘กตโม โส[Pg.108], อาวุโส, สุขลฺลิกานุโยโค? สุขลฺลิกานุโยคา หิ พหู อเนกวิหิตา นานปฺปการกา’ติ.

183. “纯陀，确实有此可能，其他宗派的游行者会这样说：‘释迦子沙门们耽于逸乐而住。’纯陀，对这样说的其他宗派的游行者，你们应该这样说：‘贤友，什么是耽于逸乐？耽于逸乐有许多种，各式各样。’”

‘‘จตฺตาโรเม, จุนฺท, สุขลฺลิกานุโยคา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร?

“纯陀，有此四种耽于逸乐之行，是低劣的、乡俗的、凡夫的、非圣的、无益的，不导向厌离、离欲、寂灭、寂静、正智、正觉、涅槃。是哪四种呢？”

‘‘อิธ, จุนฺท, เอกจฺโจ พาโล ปาเณ วธิตฺวา วธิตฺวา อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ. อยํ ปฐโม สุขลฺลิกานุโยโค.

“纯陀，于此，某个愚人一再杀生，使自己快乐、满足。这是第一种耽于逸乐之行。”

‘‘ปุน จปรํ, จุนฺท, อิเธกจฺโจ อทินฺนํ อาทิยิตฺวา อาทิยิตฺวา อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ. อยํ ทุติโย สุขลฺลิกานุโยโค.

“再者，纯陀，于此，某人一再不与取，使自己快乐、满足。这是第二种耽于逸乐之行。”

‘‘ปุน จปรํ, จุนฺท, อิเธกจฺโจ มุสา ภณิตฺวา ภณิตฺวา อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ. อยํ ตติโย สุขลฺลิกานุโยโค.

“再者，纯陀，于此，某人一再说妄语，使自己快乐、满足。这是第三种耽于逸乐之行。”

‘‘ปุน จปรํ, จุนฺท, อิเธกจฺโจ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ. อยํ จตุตฺโถ สุขลฺลิกานุโยโค.

“再者，纯陀，于此，某人具足、圆满地受用五欲。这是第四种耽于逸乐之行。”

‘‘อิเม โข, จุนฺท, จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยคา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ.

“纯陀，这四种耽于逸乐之行，是低劣的、乡俗的、凡夫的、非圣的、无益的，不导向厌离、离欲、寂灭、寂静、正智、正觉、涅槃。”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อิเม จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยเค อนุยุตฺตา สมณา สกฺยปุตฺติยา วิหรนฺตี’ติ. เต โว ‘มาเหวํ’ ติสฺสุ วจนียา. น เต โว สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ, อพฺภาจิกฺเขยฺยุํ อสตา อภูเตน.

“纯陀，确实有此可能，其他宗派的游行者会这样说：‘释迦子沙门们耽于这四种逸乐之行而住。’你们应对他们说：‘莫作是说。’他们这样说并非如实而说，他们是以不实、虚假诽谤你们。”

๑๘๔. ‘‘จตฺตาโรเม, จุนฺท, สุขลฺลิกานุโยคา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร?

184. “纯陀，有此四种耽于逸乐之行，完全导向厌离、离欲、寂灭、寂静、正智、正觉、涅槃。是哪四种呢？”

‘‘อิธ, จุนฺท, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปฐโม สุขลฺลิกานุโยโค.

“纯陀，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，进入并安住于具有寻、伺，由远离而生的喜、乐的初禅。这是第一种耽于逸乐之行。”

‘‘ปุน [Pg.109] จปรํ, จุนฺท, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ทุติโย สุขลฺลิกานุโยโค.

再者，纯陀，比丘因寻(vitakka)与伺(vicāra)平息故，……进入并安住于第二禅。此为第二种乐行。

‘‘ปุน จปรํ, จุนฺท, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ตติโย สุขลฺลิกานุโยโค.

再者，纯陀，比丘亦因离喜(pīti)故，……进入并安住于第三禅。此为第三种乐行。

‘‘ปุน จปรํ, จุนฺท, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ สุขลฺลิกานุโยโค.

再者，纯陀，比丘因舍断乐(sukha)与舍断苦(dukkha)故，……进入并安住于第四禅。此为第四种乐行。

‘‘อิเม โข, จุนฺท, จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยคา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ.

纯陀，此四种乐行，完全导向厌离、离欲、灭尽、寂静、胜智、正觉、涅槃。

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อิเม จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยเค อนุยุตฺตา สมณา สกฺยปุตฺติยา วิหรนฺตี’ติ. เต โว ‘เอวํ’ ติสฺสุ วจนียา. สมฺมา เต โว วทมานา วเทยฺยุํ, น เต โว อพฺภาจิกฺเขยฺยุํ อสตา อภูเตน.

纯陀，确实有此可能，其他外道游方者会这样说：“释迦子沙门们致力于此四种乐行而住。”你们应对他们说：“正是如此。”他们这样说是如实而说，他们不是以不存在的、不真实的言词诽谤你们。

สุขลฺลิกานุโยคานิสํโส

乐行之利益

๑๘๕. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อิเม ปนาวุโส, จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยเค อนุยุตฺตานํ วิหรตํ กติ ผลานิ กตานิสํสา ปาฏิกงฺขา’ติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘อิเม โข, อาวุโส, จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยเค อนุยุตฺตานํ วิหรตํ จตฺตาริ ผลานิ จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม จตฺตาโร? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. อิทํ ปฐมํ ผลํ, ปฐโม อานิสํโส. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อิทํ ทุติยํ ผลํ, ทุติโย อานิสํโส. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทํ ตติยํ ผลํ, ตติโย อานิสํโส. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ จตุตฺถํ ผลํ จตุตฺโถ อานิสํโส. อิเม [Pg.110] โข, อาวุโส, จตฺตาโร สุขลฺลิกานุโยเค อนุยุตฺตานํ วิหรตํ อิมานิ จตฺตาริ ผลานิ, จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ.

185. “纯陀，确实有此可能，其他宗派的游行者会这样说：‘贤友，那些致力于这四种乐行而住者，可以期盼多少果与多少利益呢？’纯陀，如果其他宗派的游行者这样说，就应该这样对他们说：‘贤友，致力于这四种乐行而住者，可以期盼四种果与四种利益。是哪四种呢？贤友，于此，有比丘因三结的灭尽而成为入流者，不堕恶趣，是确定者，趣向正觉。这是第一果，第一利益。再者，贤友，有比丘因三结的灭尽，以及贪、瞋、痴的薄弱，而成为一来者，仅来此世间一次，便终结痛苦。这是第二果，第二利益。再者，贤友，有比丘因五下分结的灭尽而成为化生者，于彼处般涅槃，是从彼世间不还者。这是第三果，第三利益。再者，贤友，有比丘因诸漏的灭尽，就在此生中，以亲身证智了悟、证得并安住于无漏的心解脱、慧解脱。这是第四果，第四利益。贤友，致力于这四种乐行而住者，可以期盼这四种果与四种利益。’”

ขีณาสวอภพฺพฐานํ

漏尽者的不可能之处

๑๘๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อฏฺฐิตธมฺมา สมณา สกฺยปุตฺติยา วิหรนฺตี’ติ. เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, อินฺทขีโล วา อโยขีโล วา คมฺภีรเนโม สุนิขาโต อจโล อสมฺปเวธี. เอวเมว โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, อภพฺโพ โส นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ. อภพฺโพ, อาวุโส, ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อาคาริกภูโต; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ฉนฺทาคตึ คนฺตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โทสาคตึ คนฺตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โมหาคตึ คนฺตุํ; อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ภยาคตึ คนฺตุํ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, อภพฺโพ โส อิมานิ นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุ’’นฺติ.

186. “纯陀，有此可能，外道游方者会这样说：‘释迦子沙门住于不坚固法。’纯陀，若外道游方者这样说，就应如此对他们说：‘贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，已为弟子们宣说并制定了终生不可逾越的法。贤友，犹如石柱或铁柱，根基深厚，深植于地，稳固不动，不可撼摇。同样地，贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，已为弟子们宣说并制定了终生不可逾越的法。贤友，凡是比丘，已成阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，已舍重担，已得己利，有结已尽，以正慧解脱者，他不可能违犯九事。贤友，漏尽比丘不可能故意夺取有情生命；漏尽比丘不可能拿取未予之物，行偷盗之事；漏尽比丘不可能行淫欲法；漏尽比丘不可能故意说妄语；漏尽比丘不可能像以前在家时那样，积蓄而享受欲乐；漏尽比丘不可能行于欲之偏道；漏尽比丘不可能行于瞋之偏道；漏尽比丘不可能行于痴之偏道；漏尽比丘不可能行于畏之偏道。贤友，凡是比丘，已成阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，已舍重担，已得己利，有结已尽，以正慧解脱者，他不可能违犯这九事。’”

ปญฺหาพฺยากรณํ

问答

๑๘๗. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อตีตํ โข อทฺธานํ อารพฺภ สมโณ โคตโม อตีรกํ ญาณทสฺสนํ ปญฺญเปติ, โน จ โข อนาคตํ อทฺธานํ อารพฺภ อตีรกํ ญาณทสฺสนํ ปญฺญเปติ, ตยิทํ กึสุ ตยิทํ กถํสู’ติ? เต จ อญฺญติตฺถิยา [Pg.111] ปริพฺพาชกา อญฺญวิหิตเกน ญาณทสฺสเนน อญฺญวิหิตกํ ญาณทสฺสนํ ปญฺญเปตพฺพํ มญฺญนฺติ ยถริว พาลา อพฺยตฺตา. อตีตํ โข, จุนฺท, อทฺธานํ อารพฺภ ตถาคตสฺส สตานุสาริ ญาณํ โหติ; โส ยาวตกํ อากงฺขติ ตาวตกํ อนุสฺสรติ. อนาคตญฺจ โข อทฺธานํ อารพฺภ ตถาคตสฺส โพธิชํ ญาณํ อุปฺปชฺชติ – ‘อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว’ติ. ‘อตีตํ เจปิ, จุนฺท, โหติ อภูตํ อตจฺฉํ อนตฺถสํหิตํ, น ตํ ตถาคโต พฺยากโรติ. อตีตํ เจปิ, จุนฺท, โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อนตฺถสํหิตํ, ตมฺปิ ตถาคโต น พฺยากโรติ. อตีตํ เจปิ จุนฺท, โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อตฺถสํหิตํ, ตตฺร กาลญฺญู ตถาคโต โหติ ตสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย. อนาคตํ เจปิ, จุนฺท, โหติ อภูตํ อตจฺฉํ อนตฺถสํหิตํ, น ตํ ตถาคโต พฺยากโรติ…เป… ตสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย. ปจฺจุปฺปนฺนํ เจปิ, จุนฺท, โหติ อภูตํ อตจฺฉํ อนตฺถสํหิตํ, น ตํ ตถาคโต พฺยากโรติ. ปจฺจุปฺปนฺนํ เจปิ, จุนฺท, โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อนตฺถสํหิตํ, ตมฺปิ ตถาคโต น พฺยากโรติ. ปจฺจุปฺปนฺนํ เจปิ, จุนฺท, โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อตฺถสํหิตํ, ตตฺร กาลญฺญู ตถาคโต โหติ ตสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย.

187. “纯陀，确实有此可能，其他外道的游方者会这样说：‘沙门乔达摩针对过去时宣说无边的知见，却不针对未来时宣说无边的知见，这是为何？这是怎么回事呢？’那些外道游方者以为，以了知一事的知见，就应该能宣说了知另一事的知见，他们就像愚人、痴人一样。纯陀，针对过去时，如来具有随念之智；他想记起多少，就能记起多少。而针对未来时，如来生起菩提所生之智：‘此是最后生，今后不再有后有。’纯陀，若过去事是不实、不真、无益的，如来不作解说。纯陀，若过去事是真实、正确，但无益的，如来也不作解说。纯陀，若过去事是真实、正确，且有益的，于此，如来是知时者，为该问题作出解答。纯陀，若未来事是不实、不真、无益的，如来不作解说。纯陀，若未来事是真实、正确，但无益的，如来也不作解说。纯陀，若未来事是真实、正确，且有益的，于此，如来是知时者，为该问题作出解答。纯陀，若现在事是不实、不真、无益的，如来不作解说。纯陀，若现在事是真实、正确，但无益的，如来也不作解说。纯陀，若现在事是真实、正确，且有益的，于此，如来是知时者，为该问题作出解答。”

๑๘๘. ‘‘อิติ โข, จุนฺท, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเนสุ ธมฺเมสุ ตถาคโต กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ. ยญฺจ โข, จุนฺท, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทิฏฺฐํ สุตํ มุตํ วิญฺญาตํ ปตฺตํ ปริเยสิตํ อนุวิจริตํ มนสา, สพฺพํ ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธํ, ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ. ยญฺจ, จุนฺท, รตฺตึ ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ยญฺจ รตฺตึ อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, ยํ เอตสฺมึ อนฺตเร ภาสติ ลปติ นิทฺทิสติ. สพฺพํ ตํ ตเถว โหติ โน อญฺญถา, ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ. ยถาวาที, จุนฺท, ตถาคโต ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที. อิติ ยถาวาที ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที, ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ. สเทวเก โลเก, จุนฺท, สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ตถาคโต อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี, ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ.

188. “纯陀，如此，对于过去、未来、现在的诸法，如来是应时语者、实语者、义语者、法语者、律语者，是故被称为‘如来’。复次，纯陀，于有天、有魔、有梵之世界，及有沙门、婆罗门、天、人之众生中，凡所有被见、闻、觉、识、得、求、意所随伺者，一切皆为如来所彻底觉知，是故被称为‘如来’。复次，纯陀，自如来证悟无上正等觉之夜，至他般涅槃于无余依涅槃界之夜，于此期间，他所言、所说、所开示的一切，皆真实不虚，无有他异，是故被称为‘如来’。复次，纯陀，如来如其所说而行，如其所行而说。如此，如其所说而行，如其所行而说，是故被称为‘如来’。复次，纯陀，于有天、有魔、有梵之世界，及有沙门、婆罗门、天、人之众生中，如来是征服者、不被征服者、如实知见者、自在者，是故被称为‘如来’。”

อพฺยากตฏฺฐานํ

无记之事

๑๘๙. ‘‘ฐานํ [Pg.112] โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส, โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘อพฺยากตํ โข, อาวุโส, ภควตา – ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

189. “纯陀，有此情形，外道游方者可能会这样说：‘贤友，众生死后存在吗？唯此为实，余者为虚。’纯陀，对那些如此说的外道游方者，应当这样回答：‘贤友，世尊未曾记说：“众生死后存在，唯此为实，余者为虚。”’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กึ ปนาวุโส, น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘เอตมฺปิ โข, อาวุโส, ภควตา อพฺยากตํ – ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

“纯陀，有此情形：外道遍行者或如是说：‘贤友，有情死后不存在吗？唯此是实，余者虚妄。’纯陀，对如是说的外道遍行者，应如是说：‘贤友，此亦为世尊所不记说：“有情死后不存在，唯此是实，余者虚妄。”’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กึ ปนาวุโส, โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘อพฺยากตํ โข เอตํ, อาวุโส, ภควตา – ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

“纯陀，有此情形：外道遍行者或如是说：‘贤友，有情死后亦有亦无吗？唯此是实，余者虚妄。’纯陀，对如是说的外道遍行者，应如是说：‘贤友，此为世尊所不记说：“有情死后亦有亦无，唯此是实，余者虚妄。”’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กึ ปนาวุโส, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘เอตมฺปิ โข, อาวุโส, ภควตา อพฺยากตํ – ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

“纯陀，有此情形：外道遍行者或如是说：‘贤友，有情死后非有非无吗？唯此是实，余者虚妄。’纯陀，对如是说的外道遍行者，应如是说：‘贤友，此亦为世尊所不记说：“有情死后非有非无，唯此是实，余者虚妄。”’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กสฺมา ปเนตํ, อาวุโส, สมเณน โคตเมน อพฺยากต’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘น เหตํ, อาวุโส, อตฺถสํหิตํ น ธมฺมสํหิตํ น อาทิพฺรหฺมจริยกํ น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา ตํ ภควตา อพฺยากต’นฺติ.

“纯陀，有此情形：外道遍行者或如是说：‘贤友，为何沙门乔达摩不记说此事？’纯陀，对如是说的外道遍行者，应如是说：‘贤友，此不与义利相应，不与法相应，非梵行之始，不导向厌离、离贪、灭尽、寂止、胜智、正觉、涅槃，是故世尊不记说之。’”

พฺยากตฏฺฐานํ

记说之事

๑๙๐. ‘‘ฐานํ [Pg.113] โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กึ ปนาวุโส, สมเณน โคตเมน พฺยากต’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, อาวุโส, ภควตา พฺยากตํ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, อาวุโส, ภควตา พฺยากตํ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, อาวุโส, ภควตา พฺยากตํ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, อาวุโส, ภควตา พฺยากต’นฺติ.

190. “纯陀，有此情形，外道游方者可能会这样说：‘贤友，沙门乔达摩宣说了什么呢？’纯陀，对这样说的外道游方者，应当这样回答他们：‘贤友，世尊已宣说：“此是苦。”贤友，世尊已宣说：“此是苦集。”贤友，世尊已宣说：“此是苦灭。”贤友，世尊已宣说：“此是导向苦灭之道。”’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, จุนฺท, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘กสฺมา ปเนตํ, อาวุโส, สมเณน โคตเมน พฺยากต’นฺติ? เอวํวาทิโน, จุนฺท, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวมสฺสุ วจนียา – ‘เอตญฺหิ, อาวุโส, อตฺถสํหิตํ, เอตํ ธมฺมสํหิตํ, เอตํ อาทิพฺรหฺมจริยกํ เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ. ตสฺมา ตํ ภควตา พฺยากต’นฺติ.

“纯陀，有此情形，外道游方者可能会这样说：‘贤友，沙门乔达摩为何宣说此呢？’纯陀，对这样说的外道游方者，应当这样回答他们：‘贤友，因为此说与义利相应，与法相应，是梵行之始，完全导向厌离、离欲、灭尽、寂止、胜智、正觉、涅槃，是故为世尊所宣说。’”

ปุพฺพนฺตสหคตทิฏฺฐินิสฺสยา

与前际相关的诸见所依

๑๙๑. ‘‘เยปิ เต, จุนฺท, ปุพฺพนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เตปิ โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา. ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามิ? เยปิ เต, จุนฺท, อปรนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เตปิ โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา. ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามิ? กตเม จ เต, จุนฺท, ปุพฺพนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เย โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา. (ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามิ) ? สนฺติ โข, จุนฺท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. สนฺติ ปน, จุนฺท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ…เป… สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ… เนว สสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ… สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ… ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ… สยํกโต จ [Pg.114] ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ… อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. สสฺสตํ สุขทุกฺขํ… อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ… สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ… เนวสสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ… สยํกตํ สุขทุกฺขํ… ปรํกตํ สุขทุกฺขํ… สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ… อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ.

191. “纯陀，凡是那些与前际相应的诸邪见，我已按照它们应被宣说的方式为你们宣说了。而对于那些不应被宣说的，我为何要为你们宣说呢？纯陀，凡是那些与后际相应的诸邪见，我已按照它们应被宣说的方式为你们宣说了。而对于那些不应被宣说的，我为何要为你们宣说呢？纯陀，那些我已按照应宣说的方式为你们宣说的、与前际相应的诸邪见，又是哪些呢？纯陀，有一些沙门、婆罗门如此说、如此见：‘自我与世界是常恒的，唯有此为真实，其他为虚妄。’纯陀，又有另一些沙门、婆罗门如此说、如此见：‘自我与世界是无常的……自我与世界既是常恒的又是无常的……自我与世界既非常恒又非无常的……自我与世界是自作的……自我与世界是他人作的……自我与世界既是自作又是他作的……自我与世界非自作非他作，是无因生的，唯有此为真实，其他为虚妄。’乐与苦是常恒的……乐与苦是无常的……乐与苦既是常恒又是无常的……乐与苦既非常恒又非无常的……乐与苦是自作的……乐与苦是他人作的……乐与苦既是自作又是他作的……乐与苦非自作非他作，是无因生的，唯有此为真实，其他为虚妄。”

๑๙๒. ‘‘ตตฺร, จุนฺท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘อตฺถิ นุ โข อิทํ, อาวุโส, วุจฺจติ – ‘‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จา’’ติ? ยญฺจ โข เต เอวมาหํสุ – ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตํ เตสํ นานุชานามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อญฺญถาสญฺญิโนปิ เหตฺถ, จุนฺท, สนฺเตเก สตฺตา. อิมายปิ โข อหํ, จุนฺท, ปญฺญตฺติยา เนว อตฺตนา สมสมํ สมนุปสฺสามิ กุโต ภิยฺโย. อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย ยทิทํ อธิปญฺญตฺติ.

192. 纯陀，对于那些如是说、如是见的沙门、婆罗门：“我与世间是常，唯此为实，余者虚妄。”我走近他们，如是说：“贤友，你们所说的‘我与世间是常’，这说法是有的吗？”而他们所说的“唯此为实，余者虚妄”，我不认可。是何缘故？纯陀，因为于此，有某些持异想的众生。纯陀，就此安立而言，我尚不见与我相等者，何况更优者？然而，我实为更优者，即在于增上安立。

๑๙๓. ‘‘ตตฺร, จุนฺท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ…เป… สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ… เนวสสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ… สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ… ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ… สยํกโต จ ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ… อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ… สสฺสตํ สุขทุกฺขํ… อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ… สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ… เนวสสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ… สยํกตํ สุขทุกฺขํ… ปรํกตํ สุขทุกฺขํ… สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ… อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘อตฺถิ นุ โข อิทํ, อาวุโส, วุจฺจติ – ‘‘อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺข’’’นฺติ? ยญฺจ โข เต เอวมาหํสุ – ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตํ เตสํ นานุชานามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อญฺญถาสญฺญิโนปิ เหตฺถ, จุนฺท, สนฺเตเก สตฺตา. อิมายปิ โข อหํ, จุนฺท, ปญฺญตฺติยา เนว อตฺตนา สมสมํ สมนุปสฺสามิ กุโต ภิยฺโย. อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย ยทิทํ อธิปญฺญตฺติ. อิเม โข เต, จุนฺท, ปุพฺพนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เย โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา[Pg.115]. ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามีติ ?

193. “纯陀，于那些如是说、如是见的沙门、婆罗门——‘我与世间是常的’……（乃至）……‘乐与苦非自作、非他作，是无因生，唯此为实，余者虚妄’，我走近他们后，如是说：‘贤友，所言“乐与苦非自作、非他作，是无因生”，实有此事吗？’而他们所说‘唯此为实，余者虚妄’，我并不认可。是何缘故？纯陀，于此，实有持不同想的众生。纯陀，就此教说，我尚不见与己相等者，何况超胜者？然而，我于此实为超胜，此乃增上之教说。纯陀，此等是与前际相应的诸见所依，我已按照应记说的方式为你们记说了。至于不应记说的方式，我为何要以那种方式为你们记说呢？”

อปรนฺตสหคตทิฏฺฐินิสฺสยา

与后际相应的诸见所依

๑๙๔. ‘‘กตเม จ เต, จุนฺท, อปรนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เย โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา. (ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามี) ? สนฺติ, จุนฺท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. สนฺติ ปน, จุนฺท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘อรูปี อตฺตา โหติ…เป… รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… สญฺญี อตฺตา โหติ… อสญฺญี อตฺตา โหติ… เนวสญฺญีนาสญฺญี อตฺตา โหติ… อตฺตา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ น โหติ ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตตฺร, จุนฺท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘อตฺถิ นุ โข อิทํ, อาวุโส, วุจฺจติ – ‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’’’ติ? ยญฺจ โข เต เอวมาหํสุ – ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตํ เตสํ นานุชานามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อญฺญถาสญฺญิโนปิ เหตฺถ, จุนฺท, สนฺเตเก สตฺตา. อิมายปิ โข อหํ, จุนฺท, ปญฺญตฺติยา เนว อตฺตนา สมสมํ สมนุปสฺสามิ กุโต ภิยฺโย. อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย ยทิทํ อธิปญฺญตฺติ.

194. “纯陀，哪些是我为你们解说的、应如是解说的与后际相关的见所依呢？而那些不应如是解说的，我为何要为你们如是解说呢？纯陀，有些沙门、婆罗门如是说、如是见：‘我死后为有色、恒常，唯此是实，余者虚妄。’纯陀，复有某些沙门、婆罗门如是说、如是见：‘我为无色……（乃至）……我为亦有色亦无色……我为非有色非无色……我为有想……我为无想……我为非想非非想……我断灭、坏灭，死后不复存在，唯此是实，余者虚妄。’纯陀，在那些如是说、如是见的沙门、婆罗门中，对那些主张‘我死后为有色、恒常，唯此是实，余者虚妄’的人，我走近他们，如是说：‘贤友，你们所说的“我死后为有色、恒常”，真有此事吗？’而他们所说的‘唯此是实，余者虚妄’，我亦不予认可。此是何因？纯陀，因为在此有具不同想的众生。纯陀，于此施设，我尚不见与己相等者，何况更超胜者？然而，于此增上施设，我实为更超胜者。”

๑๙๕. ‘‘ตตฺร, จุนฺท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘อรูปี อตฺตา โหติ…เป… รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ… เนวรูปีนารูปี อตฺตา โหติ… สญฺญี อตฺตา โหติ… อสญฺญี อตฺตา โหติ… เนวสญฺญีนาสญฺญี อตฺตา โหติ… อตฺตา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ น โหติ ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘อตฺถิ นุ โข อิทํ, อาวุโส, วุจฺจติ – ‘‘อตฺตา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ น โหติ ปรํ มรณา’’’ติ? ยญฺจ โข เต, จุนฺท, เอวมาหํสุ – ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. ตํ เตสํ นานุชานามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อญฺญถาสญฺญิโนปิ เหตฺถ, จุนฺท, สนฺเตเก สตฺตา. อิมายปิ โข อหํ, จุนฺท, ปญฺญตฺติยา เนว อตฺตนา [Pg.116] สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย. อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย ยทิทํ อธิปญฺญตฺติ. อิเม โข เต, จุนฺท, อปรนฺตสหคตา ทิฏฺฐินิสฺสยา, เย โว มยา พฺยากตา, ยถา เต พฺยากาตพฺพา. ยถา จ เต น พฺยากาตพฺพา, กึ โว อหํ เต ตถา พฺยากริสฺสามีติ ?

195. 纯陀，于那些沙门、婆罗门中，有持如是说、如是见者：“我为无色……（乃至）……我断灭、消亡，死后不复存在，此为真实，余者虚妄。”我走近他们，如是说：“贤友，你们所说的‘我断灭、消亡，死后不复存在’，确有此说吗？”纯陀，他们又如是说：“此为真实，余者虚妄。”我不认可他们此言。何以故？纯陀，于此，实有具不同想的众生。纯陀，就此安立，我尚不见与己相等者，何况超胜者？然而，就此殊胜的安立而言，实我更为超胜。纯陀，此等即是与后际相关的诸见所依，我已为你们解说它们应如何解说。至于它们应如何不被解说，我为何要为你们那样解说呢？

๑๙๖. ‘‘อิเมสญฺจ, จุนฺท, ปุพฺพนฺตสหคตานํ ทิฏฺฐินิสฺสยานํ อิเมสญฺจ อปรนฺตสหคตานํ ทิฏฺฐินิสฺสยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย เอวํ มยา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา เทสิตา ปญฺญตฺตา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, จุนฺท, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี…เป… จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสญฺจ จุนฺท, ปุพฺพนฺตสหคตานํ ทิฏฺฐินิสฺสยานํ อิเมสญฺจ อปรนฺตสหคตานํ ทิฏฺฐินิสฺสยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย. เอวํ มยา อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา เทสิตา ปญฺญตฺตา’’ติ.

196. 纯陀，为舍断、超越此等与前际相关的诸见所依，及此等与后际相关的诸见所依，我如是宣说、制定了四念住。是哪四个呢？纯陀，于此，比丘于身随观身而住，热诚、正知、具念，调伏世间之贪忧。于诸受……于心……于诸法随观法而住，热诚、正知、具念，调伏世间之贪忧。纯陀，为舍断、超越此等与前际相关的诸见所依，及此等与后际相关的诸见所依，我如是宣说、制定了此四念住。

๑๙๗. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อุปวาโณ ภควโต ปิฏฺฐิโต ฐิโต โหติ ภควนฺตํ พีชยมาโน. อถ โข อายสฺมา อุปวาโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ปาสาทิโก วตายํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย; สุปาสาทิโก วตายํ ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย, โก นามายํ ภนฺเต ธมฺมปริยาโย’’ติ? ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, อุปวาณ, อิมํ ธมฺมปริยายํ ‘ปาสาทิโก’ ตฺเวว นํ ธาเรหี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน อายสฺมา อุปวาโณ ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

197. 其时，具寿优波瓦纳站于世尊之后，为世尊扇风。尔时，具寿优波瓦纳白世尊言：“稀有，世尊！未曾有，世尊！世尊，此法门实乃令人净信！世尊，此法门实乃极令人净信！世尊，此法门名为何？”“优波瓦纳，是故，于此，汝当受持此法门为‘令人净信’。”世尊作是说。具寿优波瓦纳心生欢喜，信受世尊所说。

ปาสาทิกสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฉฏฺฐํ.

令人净信经第六终。

๗. ลกฺขณสุตฺตํ

7. 相经

ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ

三十二大士相

๑๙๘. เอวํ [Pg.117] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทฺทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

198. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“大德！”世尊作是说：

๑๙๙. ‘‘ทฺวตฺตึสิมานิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ; เสยฺยถิทํ, จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท.

199. 诸比丘，大士有三十二种大士相，具足此相之大士，唯有二趣，别无其他。若住于家，则为转轮王，为如法之法王，降伏四方，国土安定，具足七宝。此七宝者，即：轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝，以及第七子宝。彼有千子，勇健、具英雄之姿、能摧伏敌军。彼于此大地，乃至大海之滨，不用杖、不用刀，以正法征服而住。若彼从家出家，趣于无家，则于世间为阿罗汉、正等觉者，揭开覆盖者。

๒๐๐. ‘‘กตมานิ จ ตานิ, ภิกฺขเว, ทฺวตฺตึส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา? สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท.

200. 诸比丘，是哪三十二种大士的大士相，具足此相的大士只有两种归趣，别无其他呢？若住于家，则为转轮王……若舍家而出家，则于世间成为揭去障蔽的应供、正等觉者。

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, มหาปุริโส สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โหติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริโส สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โหติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวติ.

诸比丘，在此，大士足掌安平。诸比丘，大士足掌安平，这也是大士的大士相。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส เหฏฺฐาปาทตเลสุ จกฺกานิ ชาตานิ โหนฺติ สหสฺสารานิ สเนมิกานิ สนาภิกานิ สพฺพาการปริปูรานิ. ยมฺปิ[Pg.118], ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส เหฏฺฐาปาทตเลสุ จกฺกานิ ชาตานิ โหนฺติ สหสฺสารานิ สเนมิกานิ สนาภิกานิ สพฺพาการปริปูรานิ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวติ.

再者，诸比丘，大士足底生有诸轮，具千辐、轮辋、轮毂，且诸相圆满。诸比丘，大士足底生有诸轮，具千辐、轮辋、轮毂，且诸相圆满，这也是大士的大士相。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาปุริโส อายตปณฺหิ โหติ…เป… ทีฆงฺคุลิ โหติ… มุทุตลุนหตฺถปาโท โหติ… ชาลหตฺถปาโท โหติ… อุสฺสงฺขปาโท โหติ… เอณิชงฺโฆ โหติ… ฐิตโกว อโนนมนฺโต อุโภหิ ปาณิตเลหิ ชณฺณุกานิ ปริมสติ ปริมชฺชติ… โกโสหิตวตฺถคุยฺโห โหติ… สุวณฺณวณฺโณ โหติ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ… สุขุมจฺฉวิ โหติ, สุขุมตฺตา ฉวิยา รโชชลฺลํ กาเย น อุปลิมฺปติ… เอเกกโลโม โหติ, เอเกกานิ โลมานิ โลมกูเปสุ ชาตานิ… อุทฺธคฺคโลโม โหติ, อุทฺธคฺคานิ โลมานิ ชาตานิ นีลานิ อญฺชนวณฺณานิ กุณฺฑลาวฏฺฏานิ ทกฺขิณาวฏฺฏกชาตานิ … พฺรหฺมุชุคตฺโต โหติ… สตฺตุสฺสโท โหติ… สีหปุพฺพทฺธกาโย โหติ… จิตนฺตรํโส โหติ… นิคฺโรธปริมณฺฑโล โหติ, ยาวตกฺวสฺส กาโย ตาวตกฺวสฺส พฺยาโม ยาวตกฺวสฺส พฺยาโม ตาวตกฺวสฺส กาโย… สมวฏฺฏกฺขนฺโธ โหติ… รสคฺคสคฺคี โหติ… สีหหนุ โหติ… จตฺตาลีสทนฺโต โหติ … สมทนฺโต โหติ… อวิรฬทนฺโต โหติ… สุสุกฺกทาโฐ โหติ… ปหูตชิวฺโห โหติ… พฺรหฺมสฺสโร โหติ กรวีกภาณี… อภินีลเนตฺโต โหติ… โคปขุโม โหติ… อุณฺณา ภมุกนฺตเร ชาตา โหติ, โอทาตา มุทุตูลสนฺนิภา. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส อุณฺณา ภมุกนฺตเร ชาตา โหติ, โอทาตา มุทุตูลสนฺนิภา, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวติ.

“再者，诸比丘，大士足跟修长……手足指纤长……手足柔软细嫩……手足有缦网纹……脚踝高耸……小腿如羚羊……站立不弯，能以双手抚摸、摩挲双膝……阴藏密隐……肤色金黄，皮肤如金……皮肤细滑，因皮肤细滑，尘垢不染于身……一毛孔一毛生……毛发上靡，其毛上向，色如绀青，右旋卷曲……身躯端直如梵天……七处隆满……上半身如狮子……两肩之间饱满……身量圆满如尼拘律树，身长与臂展相等，臂展与身长相等……颈项圆满……得最上味……颔如狮子……有四十颗牙齿……齿齐平……齿密……犬齿洁白……广长舌……梵音深远，如迦陵频伽鸟鸣……目绀青……睫如牛王……眉间生有白毫，洁白柔软如兜罗绵。诸比丘，大士眉间生有白毫，洁白柔软如兜罗绵，这也是大士的大士相。”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาปุริโส อุณฺหีสสีโส โหติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริโส อุณฺหีสสีโส โหติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวติ.

“再者，诸比丘，大士头有顶髻。诸比丘，大士头有顶髻，这也是大士的大士相。”

‘‘อิมานิ โข ตานิ, ภิกฺขเว, ทฺวตฺตึส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ [Pg.119] อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท.

诸比丘，此即三十二种大士相，具足此相的大士只有两种归宿，别无其他。若他居家，则为转轮王……若他从家出家，则为阿罗汉、正等觉者，于世间揭开障蔽。

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ทฺวตฺตึส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณานิ พาหิรกาปิ อิสโย ธาเรนฺติ, โน จ โข เต ชานนฺติ – ‘อิมสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อิทํ ลกฺขณํ ปฏิลภตี’ติ.

诸比丘，此三十二种大士相，外道仙人亦持诵，但他们并不知道：“因造作此业，而获得此相。”

(๑) สุปฺปติฏฺฐิตปาทตาลกฺขณํ

（1）足善安住相

๒๐๑. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน ทฬฺหสมาทาโน อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, อวตฺถิตสมาทาโน กายสุจริเต วจีสุจริเต มโนสุจริเต ทานสํวิภาเค สีลสมาทาเน อุโปสถุปวาเส มตฺเตยฺยตาย เปตฺเตยฺยตาย สามญฺญตาย พฺรหฺมญฺญตาย กุเล เชฏฺฐาปจายิตาย อญฺญตรญฺญตเรสุ จ อธิกุสเลสุ ธมฺเมสุ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา อุสฺสนฺนตฺตา วิปุลตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. โส ตตฺถ อญฺเญ เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคฺคณฺหาติ ทิพฺเพน อายุนา ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน ทิพฺเพหิ รูเปหิ ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ ทิพฺเพหิ รเสหิ ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ. สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โหติ. สมํ ปาทํ ภูมิยํ นิกฺขิปติ, สมํ อุทฺธรติ, สมํ สพฺพาวนฺเตหิ ปาทตเลหิ ภูมึ ผุสติ.

201. 诸比丘，如来在过去生、过去世、过去住处，往昔为人时，于诸善法有坚固的受持；于身善行、语善行、意善行、布施分享、受持戒律、奉行布萨、孝母、敬父、尊敬沙门、尊敬婆罗门、恭敬族中长者，以及其他种种增上善法，有不退转的受持。他因造作、积集、增长、广大彼业，身坏命终后，投生于善趣、天界。他在那里以十事超越其他天神：天寿、天容、天乐、天名望、天主权、天色、天声、天香、天味、天触。他从彼处死，来到此世，获得此大士相：足善安住。他平整地将脚踏在地上，平整地抬起，以整个脚掌平整地接触地面。

๒๐๒. ‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ; เสยฺยถิทํ, จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อขิลมนิมิตฺตมกณฺฏกํ อิทฺธํ ผีตํ เขมํ สิวํ นิรพฺพุทํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ[Pg.120]. ราชา สมาโน กึ ลภติ? อกฺขมฺภิโย โหติ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปจฺจามิตฺเตน. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ. ‘‘สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อกฺขมฺภิโย โหติ อพฺภนฺตเรหิ วา พาหิเรหิ วา ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ ราเคน วา โทเสน วา โมเหน วา สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

202. “具足此相者，若住于在家，则成为转轮王，是如法的法王，统领四洲，战无不胜，国土稳固，具足七宝。此即其七宝：轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝，以及第七的长子宝。复有千余子，勇健、威武、能摧敌军。彼于此以大海为边际的大地，无盗、无敌、无刺，富饶、繁荣、安稳、祥和、无灾，不以刑罚，不以刀杖，依正法征服而住。为王者，他获得什么？不为任何人间的敌对者、仇敌所动摇。为王者，他获得此。然若彼从家而出家，则成为阿罗汉、正等觉者，于世间揭开遮障。为佛者，他获得什么？不为内在或外在的敌对者、仇敌——即贪、或瞋、或痴，或沙门、或婆罗门、或天、或魔、或梵，或世间任何一者——所动摇。为佛者，他获得此。”世尊宣说此义。

๒๐๓. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

203. 于此，有偈颂曰：

‘‘สจฺเจ จ ธมฺเม จ ทเม จ สํยเม,โสเจยฺยสีลาลยุโปสเถสุ จ;

ทาเน อหึสาย อสาหเส รโต,ทฬฺหํ สมาทาย สมตฺตมาจริ.

“于真实、正法、调伏、自制，于清净、住戒与布萨，于布施、不害与无暴，心生喜乐，坚定受持，圆满奉行。

‘‘โส เตน กมฺเมน ทิวํ สมกฺกมิ,สุขญฺจ ขิฑฺฑารติโย จ อนฺวภิ ;

ตโต จวิตฺวา ปุนราคโต อิธ,สเมหิ ปาเทหิ ผุสี วสุนฺธรํ.

“我因此善业升天界，于彼享受安乐与嬉戏之娱；从彼处命终复来此，以平整双足触大地。

‘‘พฺยากํสุ เวยฺยญฺชนิกา สมาคตา,สมปฺปติฏฺฐสฺส น โหติ ขมฺภนา;

คิหิสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา ปุน,ตํ ลกฺขณํ ภวติ ตทตฺถโชตกํ.

“众相师云集，如是而记说：‘具善安住足，无人能动摇；无论在家者，或是出家者，此相正昭示，此中之义理。’

‘‘อกฺขมฺภิโย โหติ อคารมาวสํ,ปราภิภู สตฺตุภิ นปฺปมทฺทโน;

มนุสฺสภูเตนิธ โหติ เกนจิ,อกฺขมฺภิโย ตสฺส ผเลน กมฺมุโน.

若住于家，则不可动摇，能降伏他人，不为敌所摧；于此世间，身为人类，不为任何人所动摇，此乃彼业之果报。

‘‘สเจ [Pg.121] จ ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส,เนกฺขมฺมฉนฺทาภิรโต วิจกฺขโณ;

อคฺโค น โส คจฺฉติ ชาตุ ขมฺภนํ,นรุตฺตโม เอส หิ ตสฺส ธมฺมตา’’ติ.

若如是之人出家，喜乐出离且明辨，彼为最上者，决不动摇，此实为人中之尊的法性。

(๒) ปาทตลจกฺกลกฺขณํ

（2）足底轮相

๒๐๔. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน พหุชนสฺส สุขาวโห อโหสิ, อุพฺเพคอุตฺตาสภยํ อปนุทิตา, ธมฺมิกญฺจ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิธาตา, สปริวารญฺจ ทานํ อทาสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา อุสฺสนฺนตฺตา วิปุลตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ. เหฏฺฐาปาทตเลสุ จกฺกานิ ชาตานิ โหนฺติ สหสฺสารานิ สเนมิกานิ สนาภิกานิ สพฺพาการปริปูรานิ สุวิภตฺตนฺตรานิ.

204. 比丘们，如来在过去生、过去有、过去住处，当他还是人时，为众人带来安乐，是惊恐与怖畏的驱除者，是如法守护、庇护、卫护的提供者，并布施及资具。他因造作、积集、增长、广大彼业，身坏命终后，投生于善趣、天界……他从彼处死，来生此世，获得此大士相：其双足底下生有千辐轮，具足轮辋与轮毂，诸相圆满，其各部分划分清晰。

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? มหาปริวาโร โหติ; มหาสฺส โหนฺติ ปริวารา พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? มหาปริวาโร โหติ; มหาสฺส โหนฺติ ปริวารา ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

具足此相者，若住于在家，则为转轮王……为王者，他获得什么？他有大眷属；其大眷属有婆罗门、家主、市民、乡民、会计大臣、将帅、守门官、大臣、议事臣、附属王、封臣、王子。为王者，他获得此。然若彼从家出家，则为阿罗汉、正等觉者，于世间揭开遮障。为佛者，他获得什么？他有大眷属；其大眷属有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆。为佛者，他获得此。”世尊宣说此义。

๒๐๕. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

205. 关于此，偈颂曰：

‘‘ปุเร ปุรตฺถา ปุริมาสุ ชาติสุ,มนุสฺสภูโต พหุนํ สุขาวโห;

อุพฺเภคอุตฺตาสภยาปนูทโน,คุตฺตีสุ รกฺขาวรเณสุ อุสฺสุโก.

于往昔过去诸前生中，生而为人，为众人带来安乐，驱除惊恐与怖畏，于守护、庇护、遮护之事，勤勉不懈。

‘‘โส [Pg.122] เตน กมฺเมน ทิวํ สมกฺกมิ,สุขญฺจ ขิฑฺฑารติโย จ อนฺวภิ;

ตโต จวิตฺวา ปุนราคโต อิธ,จกฺกานิ ปาเทสุ ทุเวสุ วินฺทติ.

彼因其业，得生天界，享受天乐与嬉戏之娱。自彼处死，复来此间，于双足获得轮相。

‘‘สมนฺตเนมีนิ สหสฺสรานิ จ,พฺยากํสุ เวยฺยญฺชนิกา สมาคตา;

ทิสฺวา กุมารํ สตปุญฺญลกฺขณํ,ปริวารวา เหสฺสติ สตฺตุมทฺทโน.

轮辋周备，具足千辐。众相师云集，见此具百福相之王子，如是记说：“彼将拥有大眷属，且能降伏敌军。”

ตถา หี จกฺกานิ สมนฺตเนมินิ,สเจ น ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส;

วตฺเตติ จกฺกํ ปถวึ ปสาสติ,ตสฺสานุยนฺตาธ ภวนฺติ ขตฺติยา.

具足轮辋周备之轮相者，若不出家，则转动轮宝，统治大地，此世间之刹帝利皆成其随从。

‘‘มหายสํ สํปริวารยนฺติ นํ,สเจ จ ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส;

เนกฺขมฺมฉนฺทาภิรโต วิจกฺขโณ,เทวามนุสฺสาสุรสกฺกรกฺขสา.

众人围绕彼大名称者。若如是之人出家，则喜乐出离，具足智慧；天、人、阿修罗、帝释与罗刹，

‘‘คนฺธพฺพนาคา วิหคา จตุปฺปทา,อนุตฺตรํ เทวมนุสฺสปูชิตํ;

มหายสํ สํปริวารยนฺติ น’’นฺติ.

以及乾闼婆、龙、鸟与四足众生，皆围绕彼无上、为天人所敬奉之大名称者。”他们如是记说。

(๓-๕) อายตปณฺหิตาทิติลกฺขณํ

（3-5）足跟广长等三相

๒๐๖. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต อโหสิ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหาสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา อุสฺสนฺนตฺตา วิปุลตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ตีณิ มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. อายตปณฺหิ จ โหติ, ทีฆงฺคุลิ จ พฺรหฺมุชุคตฺโต จ.

206. 诸比丘，如来于往昔生、往昔有、往昔住处，曾为人之时，舍离杀生，戒绝杀生，放下棍杖，放下刀剑，具足惭愧，充满慈悲，怜悯一切众生，为其利益安乐而住。彼因其业已作、已积、已增、已广……彼从彼处死，来生此间，获得此三项大士相：足跟广长、指趾纤长、身躯正直如梵天。

‘‘โส [Pg.123] เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ทีฆายุโก โหติ จิรฏฺฐิติโก, ทีฆมายุํ ปาเลติ, น สกฺกา โหติ อนฺตรา ชีวิตา โวโรเปตุํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปจฺจามิตฺเตน. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ทีฆายุโก โหติ จิรฏฺฐิติโก, ทีฆมายุํ ปาเลติ, น สกฺกา โหติ อนฺตรา ชีวิตา โวโรเปตุํ ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足彼等相者，若住于家，则成转轮王……。作为国王，他获得什么？他得长寿、得久住、守护长寿；任何身为人类的敌人或怨敌，皆不能于中途断其性命。作为国王，他获得此成就。……作为佛陀，他获得什么？他得长寿、得久住、守护长寿；于世间，任何敌人、怨敌、沙门、婆罗门、天、魔、梵，或任何一者，皆不能于中途断其性命。作为佛陀，他获得此成就。”世尊宣说了此义。

๒๐๗. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

207. 就此，偈颂曰：

‘‘มารณวธภยตฺตโน วิทิตฺวา,ปฏิวิรโต ปรํ มารณายโหสิ;

เตน สุจริเตน สคฺคมคมา,สุกตผลวิปากมนุโภสิ.

“了知己身畏惧死亡与杀戮，故远离杀害他人；以彼善行，得生天界，感受善业之果报。

‘‘จวิย ปุนริธาคโต สมาโน,ปฏิลภติ อิธ ตีณิ ลกฺขณานิ;

ภวติ วิปุลทีฆปาสณฺหิโก,พฺรหฺมาว สุชุ สุโภ สุชาตคตฺโต.

“从天界死后复来此世，于此获得三相：其足跟广长，身躯正直如梵天，身形优美，体态善生。

‘‘สุภุโช สุสุ สุสณฺฐิโต สุชาโต,มุทุตลุนงฺคุลิยสฺส โหนฺติ;

ทีฆา ตีภิ ปุริสวรคฺคลกฺขเณหิ,จิรยปนาย กุมารมาทิสนฺติ.

“臂膀优美，身形年轻，体态匀称，善生；其指趾柔软细嫩而长。具此三个殊胜丈夫相，智者宣示其童子将得长寿。

‘‘ภวติ ยทิ คิหี จิรํ ยเปติ,จิรตรํ ปพฺพชติ ยทิ ตโต หิ;

ยาปยติ จ วสิทฺธิภาวนาย,อิติ ทีฆายุกตาย ตํ นิมิตฺต’’นฺติ.

“若为在家人，则得长寿；若出家，则寿更长。以修习自在力而维持生命，此即长寿之征相。”

(๖) สตฺตุสฺสทตาลกฺขณํ

（6）七处隆满相

๒๐๘. ‘‘ยมฺปิ[Pg.124], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน ทาตา อโหสิ ปณีตานํ รสิตานํ ขาทนียานํ โภชนียานํ สายนียานํ เลหนียานํ ปานานํ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ, สตฺตุสฺสโท โหติ, สตฺตสฺส อุสฺสทา โหนฺติ; อุโภสุ หตฺเถสุ อุสฺสทา โหนฺติ, อุโภสุ ปาเทสุ อุสฺสทา โหนฺติ, อุโภสุ อํสกูเฏสุ อุสฺสทา โหนฺติ, ขนฺเธ อุสฺสโท โหติ.

208. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，当他往昔为人时，曾是布施者，布施种种殊胜美味的嚼食、啖食、尝食、舐食与饮品。因作彼业……他从彼处死后，来生此世，获得此大士相：有七处隆满，其双手、双足、双肩、颈项皆隆满。”

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ลาภี โหติ ปณีตานํ รสิตานํ ขาทนียานํ โภชนียานํ สายนียานํ เลหนียานํ ปานานํ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ลาภี โหติ ปณีตานํ รสิตานํ ขาทนียานํ โภชนียานํ สายนียานํ เลหนียานํ ปานานํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此相后，若他于家安住，则成转轮王……身为国王，他获得什么？他能获得种种殊胜美味的嚼食、啖食、尝食、舐食与饮品。身为国王，他获得此。……身为佛陀，他获得什么？他能获得种种殊胜美味的嚼食、啖食、尝食、舐食与饮品。身为佛陀，他获得此。”世尊宣说了此义。

๒๐๙. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

209. 于此，有偈颂曰：

‘‘ขชฺชโภชฺชมถ เลยฺย สายิยํ,อุตฺตมคฺครสทายโก อหุ;

เตน โส สุจริเตน กมฺมุนา,นนฺทเน จิรมภิปฺปโมทติ.

“曾为无上妙味施者，布施嚼食、啖食、舐食与尝食；彼因善行之业，长时欣悦于难陀园(Nandane)。”

‘‘สตฺต จุสฺสเท อิธาธิคจฺฉติ,หตฺถปาทมุทุตญฺจ วินฺทติ;

อาหุ พฺยญฺชนนิมิตฺตโกวิทา,ขชฺชโภชฺชรสลาภิตาย นํ.

“于此世得七处隆满，亦获手足之柔软；精通相好之智者，言彼能获美味的嚼食与啖食。”

‘‘ยํ คิหิสฺสปิ ตทตฺถโชตกํ,ปพฺพชฺชมฺปิ จ ตทาธิคจฺฉติ;

ขชฺชโภชฺชรสลาภิรุตฺตมํ,อาหุ สพฺพคิหิพนฺธนจฺฉิท’’นฺติ.

“此业果于在家人亦得彰显，出家时亦能获得。诸智者说，已断尽在家诸缚者，能获最上美味之利养。”

(๗-๘) กรจรณมุทุชาลตาลกฺขณานิ

（7-8）手足柔软相与手足缦网相

๒๑๐. ‘‘ยมฺปิ[Pg.125], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ ชนํ สงฺคาหโก อโหสิ – ทาเนน เปยฺยวชฺเชน อตฺถจริยาย สมานตฺตตาย. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. มุทุตลุนหตฺถปาโท จ โหติ ชาลหตฺถปาโท จ.

210. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，当其曾为人时，以四摄事摄受众人——即布施、爱语、利行、同事。彼因造作彼业……从彼处死后，来生此世，获得此二大士相：手足柔软细嫩，以及手足有缦网。”

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? สุสงฺคหิตปริชโน โหติ, สุสงฺคหิตาสฺส โหนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? สุสงฺคหิตปริชโน โหติ, สุสงฺคหิตาสฺส โหนฺติ ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“彼具足此等相，若营在家生活，则为转轮王……为王时，他获得什么？他有善摄受之眷属，其婆罗门与家主、市民与乡民、算师与大臣、将帅、门卫、近臣、朝臣、国王、邑主、王子，皆为彼所善摄受。为王时，他获得此。……为佛陀时，他获得什么？他有善摄受之眷属，其比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、那伽、乾达婆，皆为彼所善摄受。为佛陀时，他获得此。”世尊宣说此义。

๒๑๑. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

211. 于此，偈颂曰：

‘‘ทานมฺปิ จตฺถจริยตญฺจ,ปิยวาทิตญฺจ สมานตฺตตญฺจ ;

กริยจริยสุสงฺคหํ พหูนํ,อนวมเตน คุเณน ยาติ สคฺคํ.

“布施以及利行，爱语以及同事；行此善摄于众人，以不轻慢之德生天。”

‘‘จวิย ปุนริธาคโต สมาโน,กรจรณมุทุตญฺจ ชาลิโน จ;

อติรุจิรสุวคฺคุทสฺสเนยฺยํ,ปฏิลภติ ทหโร สุสุ กุมาโร.

“从彼处死复来此，年轻而极柔嫩之童子，获得手足柔软与缦网相，其相悦意优美，可爱善见。”

‘‘ภวติ [Pg.126] ปริชนสฺสโว วิเธยฺโย,มหิมํ อาวสิโต สุสงฺคหิโต;

ปิยวทู หิตสุขตํ ชิคีสมาโน,อภิรุจิตานิ คุณานิ อาจรติ.

“彼主此大地，善为众所摄，其眷属顺从易教；言说爱语求利乐，奉行种种可喜德。”

‘‘ยทิ จ ชหติ สพฺพกามโภคํ,กถยติ ธมฺมกถํ ชิโน ชนสฺส;

วจนปฏิกรสฺสาภิปฺปสนฺนา,สุตฺวาน ธมฺมานุธมฺมมาจรนฺตี’’ติ.

“若其舍弃诸欲乐，胜者为众人说法；对其言教深信喜，听闻后奉行法随法行。”

(๙-๑๐) อุสฺสงฺขปาทอุทฺธคฺคโลมตาลกฺขณานิ

（9-10）足跟圆满与身毛上靡相

๒๑๒. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน อตฺถูปสํหิตํ ธมฺมูปสํหิตํ วาจํ ภาสิตา อโหสิ, พหุชนํ นิทํเสสิ, ปาณีนํ หิตสุขาวโห ธมฺมยาคี. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. อุสฺสงฺขปาโท จ โหติ, อุทฺธคฺคโลโม จ.

212. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，往昔为人时，曾说与义相应、与法相应之语，开示众人，为有情带来利益安乐，行法布施。彼因造作此业……彼从彼处死，来生此世，获得此二大士相：足趺高满，身毛上靡。”

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต, สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อคฺโค จ โหติ เสฏฺโฐ จ ปาโมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ กามโภคีนํ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อคฺโค จ โหติ เสฏฺโฐ จ ปาโมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ สพฺพสตฺตานํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“彼具足此等相，若住于家，则为转轮王……身为国王，获得何物？于受用欲乐者中，为第一、最胜、为首、至上与最卓越者。身为国王，获得此……身为佛陀，获得何物？于一切有情中，为第一、最胜、为首、至上与最卓越者。身为佛陀，获得此。”世尊说此义。

๒๑๓. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

213. 于此，有偈颂曰：

‘‘อตฺถธมฺมสหิตํ ปุเร คิรํ,เอรยํ พหุชนํ นิทํสยิ;

ปาณินํ หิตสุขาวโห อหุ,ธมฺมยาคมยชี อมจฺฉรี.

“往昔言语具义法，言说开示于众人；为诸有情谋利乐，行于法施不悭吝。

‘‘เตน [Pg.127] โส สุจริเตน กมฺมุนา,สุคฺคตึ วชติ ตตฺถ โมทติ;

ลกฺขณานิ จ ทุเว อิธาคโต,อุตฺตมปฺปมุขตาย วินฺทติ.

“因彼善行之业力，往生善趣心欢喜；今来此世得二相，因昔胜行为最上。”

‘‘อุพฺภมุปฺปติตโลมวา สโส,ปาทคณฺฐิรหุ สาธุสณฺฐิตา;

มํสโลหิตาจิตา ตโจตฺถตา,อุปริจรณโสภนา อหุ.

“其身毛指向上方，足踝关节善安立；血肉充满皮覆盖，双足上部甚庄严。”

‘‘เคหมาวสติ เจ ตถาวิโธ,อคฺคตํ วชติ กามโภคินํ;

เตน อุตฺตริตโร น วิชฺชติ,ชมฺพุทีปมภิภุยฺย อิริยติ.

“若此人居住在家，于受欲者中登顶；无有比彼更胜者，征服瞻部洲统理。”

‘‘ปพฺพชมฺปิ จ อโนมนิกฺกโม,อคฺคตํ วชติ สพฺพปาณินํ;

เตน อุตฺตริตโร น วิชฺชติ,สพฺพโลกมภิภุยฺย วิหรตี’’ติ.

“若以卓越之行而出家，于诸有情中登顶；无有比彼更胜者，征服一切世间住。”

(๑๑) เอณิชงฺฆลกฺขณํ

（11）羚羊腨相

๒๑๔. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน สกฺกจฺจํ วาเจตา อโหสิ สิปฺปํ วา วิชฺชํ วา จรณํ วา กมฺมํ วา – ‘กึ ติเม ขิปฺปํ วิชาเนยฺยุํ, ขิปฺปํ ปฏิปชฺเชยฺยุํ, น จิรํ กิลิสฺเสยฺยุ’’นฺติ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ. เอณิชงฺโฆ โหติ.

214. “诸比丘，如来于往昔生、往昔有、往昔住处中，曾为人时，恭敬地教导他人技艺、明、行持或业自属智，心想：‘如何令此等人速知，如何能速行，如何能不长时疲劳？’他因造作彼业故……他自彼处死后，来到此世，获得此大士相：具有羚鹿腨。”

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ยานิ ตานิ ราชารหานิ ราชงฺคานิ ราชูปโภคานิ ราชานุจฺฉวิกานิ ตานิ ขิปฺปํ ปฏิลภติ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ยานิ [Pg.128] ตานิ สมณารหานิ สมณงฺคานิ สมณูปโภคานิ สมณานุจฺฉวิกานิ, ตานิ ขิปฺปํ ปฏิลภติ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“他具足此相，若住于家中，则成为转轮王……身为国王，他获得什么？凡是王者所应得、王者之资具、王者之用具、适于王者之物，他皆能迅速获得。身为国王，获得此。……身为佛陀，他获得什么？凡是沙门所应得、沙门之资具、沙门之用具、适于沙门之物，他皆能迅速获得。身为佛陀，获得此。”世尊宣说此义。

๒๑๕. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

215. 于此，有偈颂曰：

‘‘สิปฺเปสุ วิชฺชาจรเณสุ กมฺเมสุ,กถํ วิชาเนยฺยุํ ลหุนฺติ อิจฺฉติ;

ยทูปฆาตาย น โหติ กสฺสจิ,วาเจติ ขิปฺปํ น จิรํ กิลิสฺสติ.

“于诸艺、明、行持与诸业，他希望‘如何令彼等速知？’；凡不伤害任何人之艺，他皆迅速教导，不令其长时疲劳。”

‘‘ตํ กมฺมํ กตฺวา กุสลํ สุขุทฺรยํ,ชงฺฆา มนุญฺญา ลภเต สุสณฺฐิตา;

วฏฺฏา สุชาตา อนุปุพฺพมุคฺคตา,อุทฺธคฺคโลมา สุขุมตฺตโจตฺถตา.

“造作彼善业，能予安乐果，获得悦意腨，形态甚善成；圆润而善生，渐次向上隆，毫毛皆上靡，皮肤极细滑。”

‘‘เอเณยฺยชงฺโฆติ ตมาหุ ปุคฺคลํ,สมฺปตฺติยา ขิปฺปมิธาหุ ลกฺขณํ;

เคหานุโลมานิ ยทาภิกงฺขติ,อปพฺพชํ ขิปฺปมิธาธิคจฺฉติ.

“智者称彼人为‘具羚鹿腨者’，言此相是迅速成就之相；若欲求适于在家之物，未出家者于此世速能获得。”

‘‘สเจ จ ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส,เนกฺขมฺมฉนฺทาภิรโต วิจกฺขโณ;

อนุจฺฉวิกสฺส ยทานุโลมิกํ,ตํ วินฺทติ ขิปฺปมโนมวิกฺกโม ’’ติ.

“若如是具慧、乐于出离之人而出家，凡适于、顺于出家者之物，彼具超凡精进者，速能获得。”

(๑๒) สุขุมจฺฉวิลกฺขณํ

（12）皮肤细滑相

๒๑๖. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉิตา อโหสิ – ‘‘กึ, ภนฺเต, กุสลํ, กึ อกุสลํ, กึ สาวชฺชํ, กึ อนวชฺชํ, กึ เสวิตพฺพํ, กึ น เสวิตพฺพํ, กึ เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย อสฺส, กึ วา ปน เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย [Pg.129] อสฺสา’’ติ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ. สุขุมจฺฉวิ โหติ, สุขุมตฺตา ฉวิยา รโชชลฺลํ กาเย น อุปลิมฺปติ.

216. “诸比丘，如来于往昔之生、有、住处，当其为人时，曾亲近沙门或婆罗门而请教：‘尊者，何为善，何为不善？何为有过失，何为无过失？何者应行，何者不应行？我行何法，将长夜导致无益与痛苦？我行何法，又将长夜导致利益与安乐？’他因造作此业……他自彼处死后，来到此世，获得此大士相：其皮肤细滑，因皮肤细滑之故，尘垢不沾于身。”

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? มหาปญฺโญ โหติ, นาสฺส โหติ โกจิ ปญฺญาย สทิโส วา เสฏฺโฐ วา กามโภคีนํ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? มหาปญฺโญ โหติ ปุถุปญฺโญ หาสปญฺโญ ชวนปญฺโญ ติกฺขปญฺโญ นิพฺเพธิกปญฺโญ, นาสฺส โหติ โกจิ ปญฺญาย สทิโส วา เสฏฺโฐ วา สพฺพสตฺตานํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“他具足此相，若住于家中，则成为转轮王……身为国王，他获得什么？他有大智慧，于受用欲乐者中，无人智慧与他相等或更胜。身为国王，他获得此……身为佛陀，他获得什么？他有大智慧、广智慧、喜智慧、速智慧、利智慧、通达智慧，于一切众生中，无人智慧与他相等或更胜。身为佛陀，他获得此。”世尊说了此义。

๒๑๗. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

217. 于此，有偈颂曰：

‘‘ปุเร ปุรตฺถา ปุริมาสุ ชาติสุ,อญฺญาตุกาโม ปริปุจฺฉิตา อหุ;

สุสฺสูสิตา ปพฺพชิตํ อุปาสิตา,อตฺถนฺตโร อตฺถกถํ นิสามยิ.

“于往昔诸前生中，为求知而常请问；乐于听闻，亲近出家者，以义为重，审察义说。

‘‘ปญฺญาปฏิลาภคเตน กมฺมุนา,มนุสฺสภูโต สุขุมจฺฉวี อหุ;

พฺยากํสุ อุปฺปาทนิมิตฺตโกวิทา,สุขุมานิ อตฺถานิ อเวจฺจ ทกฺขิติ.

“由得智慧之业，生为人身肤细滑；精通占相预言者，宣说：‘彼将见微细义。’

‘‘สเจ น ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส,วตฺเตติ จกฺกํ ปถวึ ปสาสติ;

อตฺถานุสิฏฺฐีสุ ปริคฺคเหสุ จ,น เตน เสยฺโย สทิโส จ วิชฺชติ.

“若此人不出家，他将转动轮宝，统治大地；于教诲义理及审察抉择，无人与他相等或更胜。

‘‘สเจ จ ปพฺพชฺชมุเปติ ตาทิโส,เนกฺขมฺมฉนฺทาภิรโต วิจกฺขโณ;

ปญฺญาวิสิฏฺฐํ ลภเต อนุตฺตรํ,ปปฺโปติ โพธึ วรภูริเมธโส’’ติ.

“若有此人而出家，乐于出离具智慧；获得无上殊胜慧，卓越广慧证菩提。”

(๑๓) สุวณฺณวณฺณลกฺขณํ

（13）金色相

๒๑๘. ‘‘ยมฺปิ[Pg.130], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน อกฺโกธโน อโหสิ อนุปายาสพหุโล, พหุมฺปิ วุตฺโต สมาโน นาภิสชฺชิ น กุปฺปิ น พฺยาปชฺชิ น ปติตฺถียิ, น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสิ. ทาตา จ อโหสิ สุขุมานํ มุทุกานํ อตฺถรณานํ ปาวุรณานํ โขมสุขุมานํ กปฺปาสิกสุขุมานํ โกเสยฺยสุขุมานํ กมฺพลสุขุมานํ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ. สุวณฺณวณฺโณ โหติ กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ.

218. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，先前为人时，无有嗔恚，不常恼乱。纵然被多方说，亦不愤恨，不发怒，不怀恶意，不存怨恨，不显露愤怒、憎恶与不悦。并且，他布施细软的铺盖与覆蓋物，即细麻、细棉、细丝、细毛织物。由于造作、积集了该业……他自彼处死，来生此世，获得此大士相：他肤色金黄，皮肤犹如黄金。

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ลาภี โหติ สุขุมานํ มุทุกานํ อตฺถรณานํ ปาวุรณานํ โขมสุขุมานํ กปฺปาสิกสุขุมานํ โกเสยฺยสุขุมานํ กมฺพลสุขุมานํ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ลาภี โหติ สุขุมานํ มุทุกานํ อตฺถรณานํ ปาวุรณานํ โขมสุขุมานํ กปฺปาสิกสุขุมานํ โกเสยฺยสุขุมานํ กมฺพลสุขุมานํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“他具足此相，若住于在家，则成为转轮王……作为国王，能获得什么？能获得细软的铺盖与覆蓋物，即细麻、细棉、细丝、细毛织物。作为国王，能获得此。……作为佛陀，能获得什么？能获得细软的铺盖与覆蓋物，即细麻、细棉、细丝、细毛织物。作为佛陀，能获得此。”世尊宣说此义。

๒๑๙. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

219. 于此，有偈颂曰：

‘‘อกฺโกธญฺจ อธิฏฺฐหิ อทาสิ,ทานญฺจ วตฺถานิ สุขุมานิ สุจฺฉวีนิ;

ปุริมตรภเว ฐิโต อภิวิสฺสชิ,มหิมิว สุโร อภิวสฺสํ.

“他决意于无嗔，亦布施细软美衣；立于前生而施予，如雨云普降于大地。

‘‘ตํ กตฺวาน อิโต จุโต ทิพฺพํ,อุปปชฺชิ สุกตผลวิปากมนุภุตฺวา;

กนกตนุสนฺนิโภ อิธาภิภวติ,สุรวรตโรริว อินฺโท.

“行彼善业离此世，体验善果生天界；今生于此身色金，超卓犹如帝释胜诸天。”

‘‘เคหญฺจาวสติ [Pg.131] นโร อปพฺพชฺช,มิจฺฉํ มหติมหึ อนุสาสติ ;

ปสยฺห สหิธ สตฺตรตนํ,ปฏิลภติ วิมล สุขุมจฺฉวึ สุจิญฺจ.

若人欲求非出家，住于家中，则以威力统治此广袤大地；于此，他获得七宝，以及洁净、无垢、肤色细软的皇后。

‘‘ลาภี อจฺฉาทนวตฺถโมกฺขปาวุรณานํ,ภวติ ยทิ อนาคาริยตํ อุเปติ;

สหิโต ปุริมกตผลํ อนุภวติ,น ภวติ กตสฺส ปนาโส’’ติ.

若出家而入无家，则得诸上妙衣物与披肩；为自身利，感受往昔所作业之果，所作业终不坏灭。

(๑๔) โกโสหิตวตฺถคุยฺหลกฺขณํ

（14）阴藏相

๒๒๐. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน จิรปฺปนฏฺเฐ สุจิรปฺปวาสิโน ญาติมิตฺเต สุหชฺเช สขิโน สมาเนตา อโหสิ. มาตรมฺปิ ปุตฺเตน สมาเนตา อโหสิ, ปุตฺตมฺปิ มาตรา สมาเนตา อโหสิ, ปิตรมฺปิ ปุตฺเตน สมาเนตา อโหสิ, ปุตฺตมฺปิ ปิตรา สมาเนตา อโหสิ, ภาตรมฺปิ ภาตรา สมาเนตา อโหสิ, ภาตรมฺปิ ภคินิยา สมาเนตา อโหสิ, ภคินิมฺปิ ภาตรา สมาเนตา อโหสิ, ภคินิมฺปิ ภคินิยา สมาเนตา อโหสิ, สมงฺคีกตฺวา จ อพฺภนุโมทิตา อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ – โกโสหิตวตฺถคุยฺโห โหติ.

220. 诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住，往昔生而为人时，曾使长久失散、长期远居的亲朋、挚友与同伴得以团聚。他曾使母亲与儿子团聚，儿子与母亲团聚；使父亲与儿子团聚，儿子与父亲团聚；使兄弟与兄弟团聚，兄弟与姐妹团聚，姐妹与兄弟团聚，姐妹与姐妹团聚；使他们和合后，还对此随喜。他因造作此业……他自彼处死，来生此世，获得此大士相：其密处隐于鞘中。

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ปหูตปุตฺโต โหติ, ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ปหูตปุตฺโต โหติ, อเนกสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

他具足此相，若住于在家，则成为转轮王……作为国王，他能获得什么？他多子，会有一千多位儿子，皆是勇士，英武雄壮，能摧伏敌军。作为国王，他能获得这些。……作为佛陀，他能获得什么？他多子，会有成千上万的儿子，皆是勇士，英武雄壮，能摧伏敌军。作为佛陀，他能获得这些。世尊宣说此义。

๒๒๑. ตตฺเถตํ [Pg.132] วุจฺจติ –

221. 于此，有偈颂曰：

‘‘ปุเร ปุรตฺถา ปุริมาสุ ชาติสุ,จิรปฺปนฏฺเฐ สุจิรปฺปวาสิโน;

ญาตี สุหชฺเช สขิโน สมานยิ,สมงฺคิกตฺวา อนุโมทิตา อหุ.

往昔于诸前生时，曾使久别远居者，亲友同伴得团聚，令和合后心随喜。

‘‘โส เตน กมฺเมน ทิวํ สมกฺกมิ,สุขญฺจ ขิฑฺฑารติโย จ อนฺวภิ;

ตโต จวิตฺวา ปุนราคโต อิธ,โกโสหิตํ วินฺทติ วตฺถฉาทิยํ.

“因彼善业升天界，享受幸福与嬉乐；自彼天殁返此间，得阴藏相如衣覆。

‘‘ปหูตปุตฺโต ภวตี ตถาวิโธ,ปโรสหสฺสญฺจ ภวนฺติ อตฺรชา;

สูรา จ วีรา จ อมิตฺตตาปนา,คิหิสฺส ปีตึชนนา ปิยํวทา.

“如是之人多子嗣，后代子孙逾千数；勇猛雄健摧敌怨，令在家者喜，言语悦人。

‘‘พหูตรา ปพฺพชิตสฺส อิริยโต,ภวนฺติ ปุตฺตา วจนานุสาริโน;

คิหิสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา ปุน,ตํ ลกฺขณํ ชายติ ตทตฺถโชตก’’นฺติ.

“若为出家行道者，有更多听从言教之弟子；无论在家或出家，此相生起显其义。”

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵分终。

(๑๕-๑๖) ปริมณฺฑลอโนนมชณฺณุปริมสนลกฺขณานิ

（15-16）身形周匝圆满与不弯身触膝二相

๒๒๒. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน มหาชนสงฺคหํ สเมกฺขมาโน สมํ ชานาติ สามํ ชานาติ, ปุริสํ ชานาติ ปุริสวิเสสํ ชานาติ – ‘อยมิทมรหติ อยมิทมรหตี’ติ ตตฺถ ตตฺถ ปุริสวิเสสกโร อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ [Pg.133] อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. นิคฺโรธ ปริมณฺฑโล จ โหติ, ฐิตโกเยว จ อโนนมนฺโต อุโภหิ ปาณิตเลหิ ชณฺณุกานิ ปริมสติ ปริมชฺชติ.

222. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，往昔为人时，顾念大众之摄益，能识其量、亲自识人，能识别人、识别人的优劣，心想：‘此人应得此，此人应得此。’他于彼彼处，能善辨人之优劣而行事。由于造作彼业……他从彼处死后，来到此世，获得此二大士相：身如榕树般周匝圆满，以及站立时无需弯腰，即能以双手掌触摸并摩擦双膝。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ…เป… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค. ตสฺสิมานิ ธนานิ โหนฺติ, เสยฺยถิทํ, สทฺธาธนํ สีลธนํ หิริธนํ โอตฺตปฺปธนํ สุตธนํ จาคธนํ ปญฺญาธนํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此等相者，如果住在家中，则成转轮王……作为国王，他能得到什么？他会富裕，拥有大财富、大受用，有无量金银，无量资财用具，无量钱财谷物，府库粮仓充盈。作为国王，他能得到此……作为佛陀，他能得到什么？他会富裕，拥有大财富、大受用。他拥有此等财富，即：信财、戒财、惭财、愧财、闻财、舍财、慧财。作为佛陀，他能得到此。”世尊宣说了此义。

๒๒๓. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

223. 于此，有偈颂曰：

‘‘ตุลิย ปฏิวิจย จินฺตยิตฺวา,มหาชนสงฺคหนํ สเมกฺขมาโน;

อยมิทมรหติ ตตฺถ ตตฺถ,ปุริสวิเสสกโร ปุเร อโหสิ.

“权衡、审察、思虑后，顾念摄益大众；‘此人应得此’，于彼彼处，往昔曾辨识贤者而行饶益。”

‘‘มหิญฺจ ปน ฐิโต อโนนมนฺโต,ผุสติ กเรหิ อุโภหิ ชณฺณุกานิ;

มหิรุหปริมณฺฑโล อโหสิ,สุจริตกมฺมวิปากเสสเกน.

“因善行业果之余报，站立于地而不弯曲，以双手能触双膝；身如榕树般匀称圆满。”

‘‘พหุวิวิธนิมิตฺตลกฺขณญฺญู,อตินิปุณา มนุชา พฺยากรึสุ;

พหุวิวิธา คิหีนํ อรหานิ,ปฏิลภติ ทหโร สุสุ กุมาโร.

“诸多善于占相与相好、极为聪慧之婆罗门记说道：‘此年幼、幼嫩之童子，将获得种种适于在家者之物。

‘‘อิธ จ มหีปติสฺส กามโภคี,คิหิปติรูปกา พหู ภวนฺติ;

ยทิ จ ชหติ สพฺพกามโภคํ,ลภติ อนุตฺตรํ อุตฺตมธนคฺค’’นฺติ.

“‘于此，若为大地之主，则有众多适于在家者的欲乐资财；倘若舍弃一切欲乐受用，则获得无上、最上之圣财。’”

(๑๗-๑๙) สีหปุพฺพทฺธกายาทิติลกฺขณํ

（17-19）狮子上半身等三相

๒๒๔. ‘‘ยมฺปิ[Pg.134], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน พหุชนสฺส อตฺถกาโม อโหสิ หิตกาโม ผาสุกาโม โยคกฺเขมกาโม – ‘กินฺติเม สทฺธาย วฑฺเฒยฺยุํ, สีเลน วฑฺเฒยฺยุํ, สุเตน วฑฺเฒยฺยุํ, จาเคน วฑฺเฒยฺยุํ, ธมฺเมน วฑฺเฒยฺยุํ, ปญฺญาย วฑฺเฒยฺยุํ, ธนธญฺเญน วฑฺเฒยฺยุํ, เขตฺตวตฺถุนา วฑฺเฒยฺยุํ, ทฺวิปทจตุปฺปเทหิ วฑฺเฒยฺยุํ, ปุตฺตทาเรหิ วฑฺเฒยฺยุํ, ทาสกมฺมกรโปริเสหิ วฑฺเฒยฺยุํ, ญาตีหิ วฑฺเฒยฺยุํ, มิตฺเตหิ วฑฺเฒยฺยุํ, พนฺธเวหิ วฑฺเฒยฺยุ’นฺติ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ตีณิ มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. สีหปุพฺพทฺธกาโย จ โหติ จิตนฺตรํโส จ สมวฏฺฏกฺขนฺโธ จ.

224. “又，诸比丘，如来往昔为人时，希求众人之义利、利益、安乐与究竟安稳。他想：‘如何能令彼等信增长、戒增长、闻增长、舍增长、法增长、慧增长、钱财谷物增长、田宅增长、二足四足者增长、妻儿增长、奴仆工人增长、亲戚增长、朋友增长、亲族增长呢？’他因造作彼业故……从彼处死后，来到此世，获得此三大士相：上半身如狮子，两肩之间饱满，颈项圆满匀称。”

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อปริหานธมฺโม โหติ, น ปริหายติ ธนธญฺเญน เขตฺตวตฺถุนา ทฺวิปทจตุปฺปเทหิ ปุตฺตทาเรหิ ทาสกมฺมกรโปริเสหิ ญาตีหิ มิตฺเตหิ พนฺธเวหิ, น ปริหายติ สพฺพสมฺปตฺติยา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อปริหานธมฺโม โหติ, น ปริหายติ สทฺธาย สีเลน สุเตน จาเคน ปญฺญาย, น ปริหายติ สพฺพสมฺปตฺติยา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此等相者，若住在家中，则成为转轮王……身为国王，能获得什么？他具有不退失法，于财富谷物、田地、二足四足者、子女妻室、奴仆佣人、亲族、朋友、亲戚皆不衰退，于一切成就皆不衰退。身为国王，能获得此。……身为佛陀，能获得什么？他具有不退失法，于信、戒、闻、舍、慧皆不衰退，于一切成就皆不衰退。身为佛陀，能获得此。”世尊宣说了此义。

๒๒๕. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

225. 于此，有偈颂曰：

‘‘สทฺธาย สีเลน สุเตน พุทฺธิยา,จาเคน ธมฺเมน พหูหิ สาธุหิ;

ธเนน ธญฺเญน จ เขตฺตวตฺถุนา,ปุตฺเตหิ ทาเรหิ จตุปฺปเทหิ จ.

“于信、戒、闻、慧，舍、法与众善；于财、谷、田地，子女、妻室、四足者。

‘‘ญาตีหิ มิตฺเตหิ จ พนฺธเวหิ จ,พเลน วณฺเณน สุเขน จูภยํ;

กถํ น หาเยยฺยุํ ปเรติ อิจฺฉติ,อตฺถสฺส มิทฺธี จ ปนาภิกงฺขติ.

“于亲族、朋友与亲戚，于力、色、安乐及此二者；彼愿他人不衰退，亦盼其利益成就。

‘‘ส [Pg.135] สีหปุพฺพทฺธสุสณฺฐิโต อหุ,สมวฏฺฏกฺขนฺโธ จ จิตนฺตรํโส;

ปุพฺเพ สุจิณฺเณน กเตน กมฺมุนา,อหานิยํ ปุพฺพนิมิตฺตมสฺส ตํ.

“彼之上半身善住如狮子，颈项圆满且双肩丰满；此乃由往昔所行善业所感，是其不退失之预兆。

‘‘คิหีปิ ธญฺเญน ธเนน วฑฺฒติ,ปุตฺเตหิ ทาเรหิ จตุปฺปเทหิ จ;

อกิญฺจโน ปพฺพชิโต อนุตฺตรํ,ปปฺโปติ โพธึ อสหานธมฺมต’’นฺติ.

“在家则谷物、财富、子女、妻室及四足者增长；出家无所有，则证得无上不退失法之菩提。”

(๒๐) รสคฺคสคฺคิตาลกฺขณํ

（20）上味相

๒๒๖. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน สตฺตานํ อวิเหฐกชาติโก อโหสิ ปาณินา วา เลฑฺฑุนา วา ทณฺเฑน วา สตฺเถน วา. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ, รสคฺคสคฺคี โหติ, อุทฺธคฺคาสฺส รสหรณีโย คีวาย ชาตา โหนฺติ สมาภิวาหินิโย.

226. “诸比丘，如来往昔为人时，生为不恼害之类，不用手、土块、棍杖或刀剑伤害有情。彼因造作、积集彼业故……彼从彼处死，来生此世，获得此大士相：具足最上味，其颈项生有朝上、均匀输送的味脉。

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก, สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此相者，若住于在家，则为转轮王……身为国王，获得什么？他少病少恼，具足消化均衡、不冷不热的消化力。身为国王，获得此……身为佛陀，获得什么？他少病少恼，具足消化均衡、不冷不热、适于中等精勤的消化力。身为佛陀，获得此。”世尊宣说了此义。

๒๒๗. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

227. 于此，偈言：

‘‘น ปาณิทณฺเฑหิ ปนาถ เลฑฺฑุนา,สตฺเถน วา มรณวเธน วา ปน;

อุพฺพาธนาย ปริตชฺชนาย วา,น เหฐยี ชนตมเหฐโก อหุ.

“不用拳杖与土块，亦无刀剑或唆杀；不为囚禁或驱逐，不害众生无恼害。

‘‘เตเนว [Pg.136] โส สุคติมุเปจฺจ โมทติ,สุขปฺผลํ กริย สุขานิ วินฺทติ;

สโมชสา รสหรณี สุสณฺฐิตา,อิธาคโต ลภติ รสคฺคสคฺคิตํ.

“彼因此往善趣而喜悦，造作善果之业得诸乐；味脉皆得均匀善安布，来此世间得最上味觉。

‘‘เตนาหุ นํ อตินิปุณา วิจกฺขณา,อยํ นโร สุขพหุโล ภวิสฺสติ;

คิหิสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา ปุน,ตํ ลกฺขณํ ภวติ ตทตฺถโชตก’’นฺติ.

“是故聪慧贤明者，言此人将多安乐；无论在家或出家，此相昭示其善果。”

(๒๑-๒๒) อภินีลเนตฺตโคปขุมลกฺขณานิ

（21-22）绀青眼相与牛王睫相

๒๒๘. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน น จ วิสฏํ, น จ วิสาจิ, น จ ปน วิเจยฺย เปกฺขิตา, อุชุํ ตถา ปสฏมุชุมโน, ปิยจกฺขุนา พหุชนํ อุทิกฺขิตา อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. อภินีลเนตฺโต จ โหติ โคปขุโม จ.

228. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，往昔身为人之时，不怒目而视，不斜眼而视，不伺机怨视，而是以正直坦诚之心，以慈眼看待众人。由于造作并积集了该业……他自彼处死后，来到此世，获得此二大士相：他有绀青眼，且有牛王睫。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต, สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? ปิยทสฺสโน โหติ พหุโน ชนสฺส, ปิโย โหติ มนาโป พฺราหฺมณคหปติกานํ เนคมชานปทานํ คณกมหามตฺตานํ อนีกฏฺฐานํ โทวาริกานํ อมจฺจานํ ปาริสชฺชานํ ราชูนํ โภคิยานํ กุมารานํ. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ…เป… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? ปิยทสฺสโน โหติ พหุโน ชนสฺส, ปิโย โหติ มนาโป ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ เทวานํ มนุสฺสานํ อสุรานํ นาคานํ คนฺธพฺพานํ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此相者，若住于家，则为转轮王……身为国王，他获得什么？他为众人所喜见，为婆罗门、家主、市民、乡民、会计官、大臣、将帅、门卫、臣僚、朝臣、诸王、邑主与王子们所喜爱悦意。身为国王，他获得此……身为佛陀，他获得什么？他为众人所喜见，为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆所喜爱悦意。身为佛陀，他获得此。”世尊宣说了此义。

๒๒๙. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

229. 于此，偈言：

‘‘น จ วิสฏํ น จ วิสาจิ, น จ ปน วิเจยฺยเปกฺขิตา;

อุชุํ ตถา ปสฏมุชุมโน, ปิยจกฺขุนา พหุชนํ อุทิกฺขิตา.

不以怒目，不以斜视，亦不寻隙而观；其心正直，其见清净，以慈爱眼观众人。

‘‘สุคตีสุ [Pg.137] โส ผลวิปากํ,อนุภวติ ตตฺถ โมทติ;

อิธ จ ปน ภวติ โคปขุโม,อภินีลเนตฺตนยโน สุทสฺสโน.

于善趣中感善果，他在彼处心欢喜；此生得有牛王睫，绀青眼目甚喜见。

‘‘อภิโยคิโน จ นิปุณา,พหู ปน นิมิตฺตโกวิทา;

สุขุมนยนกุสลา มนุชา,ปิยทสฺสโนติ อภินิทฺทิสนฺติ นํ.

相师占者众，善巧且精微，眼利善察人，皆称其喜见。

‘‘ปิยทสฺสโน คิหีปิ สนฺโต จ,ภวติ พหุชนปิยายิโต;

ยทิ จ น ภวติ คิหี สมโณ โหติ,ปิโย พหูนํ โสกนาสโน’’ติ.

喜见之人，若为在家人，为众人所喜爱；若不为在家人而为沙门，亦为众人所喜爱，能灭除众忧。”

(๒๓) อุณฺหีสสีสลกฺขณํ

（23）顶髻相

๒๓๐. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน พหุชนปุพฺพงฺคโม อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ พหุชนปาโมกฺโข กายสุจริเต วจีสุจริเต มโนสุจริเต ทานสํวิภาเค สีลสมาทาเน อุโปสถุปวาเส มตฺเตยฺยตาย เปตฺเตยฺยตาย สามญฺญตาย พฺรหฺมญฺญตาย กุเล เชฏฺฐาปจายิตาย อญฺญตรญฺญตเรสุ จ อธิกุสเลสุ ธมฺเมสุ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ – อุณฺหีสสีโส โหติ.

230. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，往昔为人时，于诸善法中为众人之先导，为众人之首领：于身善行、语善行、意善行、布施分享、受持戒、遵行布萨、孝母、孝父、敬沙门、敬婆罗门、恭敬族中长老，以及于其他种种增上善法中。彼因造作该业故……彼从彼处死，来生此世，得此大士相：顶髻相。”

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? มหาสฺส ชโน อนฺวายิโก โหติ, พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? มหาสฺส ชโน อนฺวายิโก โหติ, ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此相者，若住于家，则为转轮王……为王时得何？有广大众人追随于彼：婆罗门、居士、市民、乡民、计师、大臣、将帅、门卫、近臣、朝臣、诸王、邑主与王子。为王则得此……为佛时得何？有广大众人追随于彼：比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆。为佛则得此。”世尊宣说此义。

๒๓๑. ตตฺเถตํ [Pg.138] วุจฺจติ –

231. 于此，偈言：

‘‘ปุพฺพงฺคโม สุจริเตสุ อหุ,ธมฺเมสุ ธมฺมจริยาภิรโต;

อนฺวายิโก พหุชนสฺส อหุ,สคฺเคสุ เวทยิตฺถ ปุญฺญผลํ.

“于诸善行法为先导，乐于奉行正法；为众人之所追随，于天界感受福果。

‘‘เวทิตฺวา โส สุจริตสฺส ผลํ,อุณฺหีสสีสตฺตมิธชฺฌคมา;

พฺยากํสุ พฺยญฺชนนิมิตฺตธรา,ปุพฺพงฺคโม พหุชนํ เหสฺสติ.

“感受善行之果后，来此得有顶髻头；持相之士皆预言：‘彼将为众人先导。’

‘‘ปฏิโภคิยา มนุเชสุ อิธ,ปุพฺเพว ตสฺส อภิหรนฺติ ตทา;

ยทิ ขตฺติโย ภวติ ภูมิปติ,ปฏิหารกํ พหุชเน ลภติ.

“于此人间，纵尚未为王，侍者已为彼服事；若为刹帝利、大地之主，则得众人之侍奉。

‘‘อถ เจปิ ปพฺพชติ โส มนุโช,ธมฺเมสุ โหติ ปคุโณ วิสวี;

ตสฺสานุสาสนิคุณาภิรโต,อนฺวายิโก พหุชโน ภวตี’’ติ.

“若此人而出家，于法娴熟且自在；众人乐其教诲德，皆成其追随者。”

(๒๔-๒๕) เอเกกโลมตาอุณฺณาลกฺขณานิ

（24-25）一孔一毛相与白毫相

๒๓๒. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต อโหสิ, สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. เอเกกโลโม จ โหติ, อุณฺณา จ ภมุกนฺตเร ชาตา โหติ โอทาตา มุทุตูลสนฺนิภา.

232. 诸比丘，如来于过去生、过去世、过去住处，先前为人时，已舍弃妄语，远离妄语，是真实语者、信实者、稳固者、可靠者、不欺骗世间者。彼因造作、积集彼业……彼从彼处死后，来生此世，获得此二大士相：一孔一毛，且眉间生有白毫，洁白柔软如兜罗绵。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต, สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? มหาสฺส ชโน อุปวตฺตติ, พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา [Pg.139] สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? มหาสฺส ชโน อุปวตฺตติ, ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

具足此等相者，若住于家，则成转轮王……身为国王，获得什么？有许多人顺从他，即婆罗门、居士、市民、乡民、算师、大臣、将帅、守门人、近臣、朝臣、诸王、邑主、王子。身为国王，获得这个。……身为佛陀，获得什么？有许多人顺从他，即比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆。身为佛陀，获得这个。”世尊说了此义。

๒๓๓. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

233. 就此而说：

‘‘สจฺจปฺปฏิญฺโญ ปุริมาสุ ชาติสุ,อทฺเวชฺฌวาโจ อลิกํ วิวชฺชยิ;

น โส วิสํวาทยิตาปิ กสฺสจิ,ภูเตน ตจฺเฉน ตเถน ภาสยิ.

“往昔诸生中，信守真实，言语不二，远离虚假；彼不欺于任何人，所说皆为事实、真实、如是语。

‘‘เสตา สุสุกฺกา มุทุตูลสนฺนิภา,อุณฺณา สุชาตา ภมุกนฺตเร อหุ;

น โลมกูเปสุ ทุเว อชายิสุํ,เอเกกโลมูปจิตงฺควา อหุ.

白毫洁白极净，柔软犹如棉絮，善生于眉宇之间；诸毛孔中不生二毛，身具一孔一毛之相。

‘‘ตํ ลกฺขณญฺญู พหโว สมาคตา,พฺยากํสุ อุปฺปาทนิมิตฺตโกวิทา;

อุณฺณา จ โลมา จ ยถา สุสณฺฐิตา,อุปวตฺตตี อีทิสกํ พหุชฺชโน.

众多相师来云集，精通征兆与瑞相，为他授记而言：“白毫与体毛善安立，众人皆会追随如是之人。

‘‘คิหิมฺปิ สนฺตํ อุปวตฺตตี ชโน,พหุ ปุรตฺถาปกเตน กมฺมุนา;

อกิญฺจนํ ปพฺพชิตํ อนุตฺตรํ,พุทฺธมฺปิ สนฺตํ อุปวตฺตติ ชโน’’ติ.

因其往昔所造之业，即便身为在家人，亦有许多人追随；身为一无所有的出家人，乃至无上之佛陀，众人亦皆追随。”’

(๒๖-๒๗) จตฺตาลีสอวิรฬทนฺตลกฺขณานิ

（26-27）四十齿相与齿无间隙相

๒๓๔. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต อโหสิ. อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย, อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ เภทาย[Pg.140], อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา, สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. จตฺตาลีสทนฺโต จ โหติ อวิรฬทนฺโต จ.

234. “诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，往昔为人时，已舍离间语，远离离间语。他不从此人处听闻后，为离间此等而向彼人述说；亦不从彼人处听闻后，为离间彼等而向此等述说。如是，他是分裂者的弥合者，团结者的鼓励者，乐于和合，喜爱和合，欢喜和合，说促进和合之语。因造作彼业……他从彼处死后，来生此世，获得此二大士相：具足四十齿，且齿无间隙。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อเภชฺชปริโส โหติ, อเภชฺชาสฺส โหนฺติ ปริสา, พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ … พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อเภชฺชปริโส โหติ, อเภชฺชาสฺส โหนฺติ ปริสา, ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此等相者，若他住于在家，则成为转轮王……身为国王，他获得什么？他有不可破坏的眷属；他的眷属，即婆罗门、居士、市民、乡民、算师大臣、军官、守门人、臣僚、朝臣、诸王、封臣、王子，是不可破坏的。身为国王，他获得此。……身为佛陀，他获得什么？他有不可破坏的会众；他的会众，即比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆，是不可破坏的。身为佛陀，他获得此。”世尊说了此义。

๒๓๕. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

235. 于此，有偈颂曰：

‘‘เวภูติยํ สหิตเภทการึ,เภทปฺปวฑฺฒนวิวาทการึ;

กลหปฺปวฑฺฒนอากิจฺจการึ,สหิตานํ เภทชนนึ น ภณิ.

“往昔之时，他不曾言说破坏和合、增长分裂与争论、助长争吵之不当行、以及离间和合者之语。

‘‘อวิวาทวฑฺฒนกรึ สุคิรํ,ภินฺนานุสนฺธิชนนึ อภณิ;

กลหํ ชนสฺส ปนุที สมงฺคี,สหิเตหิ นนฺทติ ปโมทติ จ.

他言说不增长争论之善语，言说令分裂者和合之语；他平息众人之争吵，缔造和谐，与和合者一同欢喜、愉悦。

‘‘สุคตีสุ โส ผลวิปากํ,อนุภวติ ตตฺถ โมทติ;

ทนฺตา อิธ โหนฺติ อวิรฬา สหิตา,จตุโร ทสสฺส มุขชา สุสณฺฐิตา.

他于善趣中感受其业之果报，并于彼处心生欢喜。于此世，他口生四十齿，齿列无隙、紧密且坚固安立。”

‘‘ยทิ [Pg.141] ขตฺติโย ภวติ ภูมิปติ,อวิเภทิยาสฺส ปริสา ภวติ;

สมโณ จ โหติ วิรโช วิมโล,ปริสาสฺส โหติ อนุคตา อจลา’’ติ.

“若为刹帝利，则为大地主，其会众不可分裂；若为沙门，则离尘无垢，其会众追随而不可动摇。”

(๒๘-๒๙) ปหูตชิวฺหาพฺรหฺมสฺสรลกฺขณานิ

（28-29）广长舌相与梵音相

๒๓๖. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต อโหสิ. ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา, ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ. ปหูตชิวฺโห จ โหติ พฺรหฺมสฺสโร จ กรวีกภาณี.

236. “诸比丘，如来于往昔生、往昔有、往昔住处，曾为人时，舍离粗恶语，戒绝粗恶语。凡是无过失、悦耳、可爱、入心、文雅、为众人所喜爱、为众人所悦意之语，他便说如是语。他因造作、积集彼业……他从彼处死，来生此世，获得此二大士相：具广长舌，以及梵音、迦陵频伽(karavīka)之音。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อาเทยฺยวาโจ โหติ, อาทิยนฺติสฺส วจนํ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อาเทยฺยวาโจ โหติ, อาทิยนฺติสฺส วจนํ ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此等相者，若他住于在家，则成为转轮王……身为国王，他获得什么？他的话语受人采纳；婆罗门、居士、市民、乡民、计师、大臣、将帅、守门人、近臣、朝臣、诸王、邑主、王子都采纳他的话。身为国王，他获得这个。……身为佛陀，他获得什么？他的话语受人采纳；比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗(asura)、龙(nāga)、乾闼婆(gandhabba)都采纳他的话。身为佛陀，他获得这个。”世尊说了此义。

๒๓๗. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

237. 就此而言，偈颂曰：

‘‘อกฺโกสภณฺฑนวิเหสการึ,อุพฺพาธิกํ พหุชนปฺปมทฺทนํ;

อพาฬฺหํ คิรํ โส น ภณิ ผรุสํ,มธุรํ ภณิ สุสํหิตํ สขิลํ.

“彼不说导致辱骂、争吵、恼害，令心忧恼、压迫众人之极为粗恶语；彼所言说，柔和、与义利相应、亲切。

‘‘มนโส [Pg.142] ปิยา หทยคามินิโย,วาจา โส เอรยติ กณฺณสุขา;

วาจาสุจิณฺณผลมนุภวิ,สคฺเคสุ เวทยถ ปุญฺญผลํ.

“彼所言说，意所喜爱，深入人心，悦耳动听。彼于天界，已体验善说之果，感受福德之报。

‘‘เวทิตฺวา โส สุจริตสฺส ผลํ,พฺรหฺมสฺสรตฺตมิธมชฺฌคมา;

ชิวฺหาสฺส โหติ วิปุลา ปุถุลา,อาเทยฺยวากฺยวจโน ภวติ.

“彼体验善行之果后，于此世得证梵音。其舌广而长，其言为人所采纳。”

‘‘คิหิโนปิ อิชฺฌติ ยถา ภณโต,อถ เจ ปพฺพชติ โส มนุโช;

อาทิยนฺติสฺส วจนํ ชนตา,พหุโน พหุํ สุภณิตํ ภณโต’’ติ.

“身为居家者，所言亦能成就；若彼人出家，为众人说众多善语，众人必信受其言。”

(๓๐) สีหหนุลกฺขณํ

（30）狮颔相

๒๓๘. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต อโหสิ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา อโหสิ กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา…เป… โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมํ มหาปุริสลกฺขณํ ปฏิลภติ, สีหหนุ โหติ.

238. “诸比丘，如来于往昔生、往昔有、往昔住处，曾为人时，舍断绮语，远离绮语，作时语者、实语者、义语者、法语者、律语者，于适时说值得铭记、有理有据、有限度、具义理之语。彼因造作此业……从彼处死，来生此世，获得此大士相：具狮子颔。”

‘‘โส เตน ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี…เป… ราชา สมาโน กึ ลภติ? อปฺปธํสิโย โหติ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปจฺจามิตฺเตน. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ… พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? อปฺปธํสิโย โหติ อพฺภนฺตเรหิ วา พาหิเรหิ วา ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ, ราเคน วา โทเสน วา โมเหน วา สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“具足此相者，若住于家中，则成为转轮王……身为国王，获得什么？他不为任何人类的敌对者或仇敌所倾覆。身为国王，获得此……身为佛陀，获得什么？他不为内部或外部的敌对者或仇敌所倾覆，不为贪、瞋、痴，不为沙门、婆罗门、天、魔、梵或世间任何者所倾覆。身为佛陀，获得此。”世尊宣说此义。

๒๓๙. ตตฺเถตํ [Pg.143] วุจฺจติ –

239. 就此而言，偈颂曰：

‘‘น สมฺผปฺปลาปํ น มุทฺธตํ,อวิกิณฺณวจนพฺยปฺปโถ อโหสิ;

อหิตมปิ จ อปนุทิ,หิตมปิ จ พหุชนสุขญฺจ อภณิ.

“不作绮语不愚昧，言路清晰不散乱；摒除无益之言说，宣说利乐众人语。”

‘‘ตํ กตฺวา อิโต จุโต ทิวมุปปชฺชิ,สุกตผลวิปากมนุโภสิ;

จวิย ปุนริธาคโต สมาโน,ทฺวิทุคมวรตรหนุตฺตมลตฺถ.

“造此善业离此世，生天体验善果报；复从天殁来此间，得如兽王最胜颔。”

‘‘ราชา โหติ สุทุปฺปธํสิโย,มนุชินฺโท มนุชาธิปติ มหานุภาโว;

ติทิวปุรวรสโม ภวติ,สุรวรตโรริว อินฺโท.

“若为国王难倾覆，人中之主大威力；堪比三十三天主，犹如诸神最胜因陀罗。”

‘‘คนฺธพฺพาสุรยกฺขรกฺขเสภิ,สุเรหิ น หิ ภวติ สุปฺปธํสิโย;

ตถตฺโต ยทิ ภวติ ตถาวิโธ,อิธ ทิสา จ ปฏิทิสา จ วิทิสา จา’’ติ.

乾闼婆、阿修罗、夜叉、罗刹及诸天，皆不能轻易损害；若具此真实体性、如此特质者出现于此世，则十方亦不能轻易损害之。

(๓๑-๓๒) สมทนฺตสุสุกฺกทาฐาลกฺขณานิ

（31-32）齿平齐相及四牙洁白相

๒๔๐. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน มิจฺฉาชีวํ ปหาย สมฺมาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปสิ, ตุลากูฏ กํสกูฏ มานกูฏ อุกฺโกฏน วญฺจน นิกติ สาจิโยค เฉทน วธ พนฺธน วิปราโมส อาโลป สหสาการา ปฏิวิรโต อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา อุสฺสนฺนตฺตา วิปุลตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. โส ตตฺถ อญฺเญ เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ ทิพฺเพน อายุนา ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน ทิพฺเพหิ รูเปหิ ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ ทิพฺเพหิ รเสหิ [Pg.144] ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ ทฺเว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ, สมทนฺโต จ โหติ สุสุกฺกทาโฐ จ.

240. 诸比丘，如来于过去生、过去有、过去住处，曾为人时，舍离邪命，以正命维持生计，远离以秤、以钱、以量行诈、受贿、欺瞒、诈骗、伪诈、伤人、杀害、捆绑、拦路抢劫、强夺、暴行。彼因行此业、积此业、增此业、广此业，身坏命终之后，往生于善趣、天界。于彼处，彼以十事超越其他诸天：以天寿、天颜、天乐、天名、天威权，以及天色、天声、天香、天味、天触。彼从彼处殁，来生此世，获得此二大士相：齿平齐，且四牙洁白。

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ, เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อขิลมนิมิตฺตมกณฺฏกํ อิทฺธํ ผีตํ เขมํ สิวํ นิรพฺพุทํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. ราชา สมาโน กึ ลภติ? สุจิปริวาโร โหติ สุจิสฺส โหนฺติ ปริวารา พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ.

“具足此等相者，若住于家，则成为转轮王，如法的法王，统领四方，征服万邦，国土稳固，具足七宝。此为彼之七宝，即：轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、长者宝，以及第七长子宝。复次，彼有上千王子，皆勇武、英伟、能摧伏敌军。他以正法，不以刀杖，征服此四海之滨的大地，使其无难、无虞、无荆棘，富饶、繁荣、安稳、吉祥、无灾，而后安住。身为国王，他获得什么？他有清净的眷属。其眷属——婆罗门、长者、市人、乡人、计师大臣、将帅、门卫、大臣、朝臣、诸王、邑主、王子——皆为清净。身为国王，他获得此。”

‘‘สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? สุจิปริวาโร โหติ, สุจิสฺส โหนฺติ ปริวารา, ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

“然而，若他舍家而出家，则于世间成为阿罗汉、正自觉者，揭去障蔽。身为佛陀，他获得什么？他有清净的眷属。其眷属——比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、天、人、阿修罗、龙、乾闼婆——皆为清净。身为佛陀，他获得此。”世尊说了此义。

๒๔๑. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

241. 关于此，偈曰：

‘‘มิจฺฉาชีวญฺจ อวสฺสชิ สเมน วุตฺตึ,สุจินา โส ชนยิตฺถ ธมฺมิเกน;

อหิตมปิ จ อปนุทิ,หิตมปิ จ พหุชนสุขญฺจ อจริ.

“他舍弃邪命，以平等、清净、如法的方式维生；他摒除无益之事，奉行众生之利益与安乐。”

‘‘สคฺเค เวทยติ นโร สุขปฺผลานิ,กริตฺวา นิปุเณภิ วิทูหิ สพฺภิ;

วณฺณิตานิ ติทิวปุรวรสโม,อภิรมติ รติขิฑฺฑาสมงฺคี.

“人于天界感受安乐之果，其所行乃为善巧、有智、贤善者所称颂；彼具足嬉戏与欢愉，堪比天帝，享受妙乐。”

‘‘ลทฺธานํ [Pg.145] มานุสกํ ภวํ ตโต,จวิตฺวาน สุกตผลวิปากํ;

เสสเกน ปฏิลภติ ลปนชํ,สมมปิ สุจิสุสุกฺกํ.

“从彼处死后，获得人身，以其善业果报之余力，他获得平整、清净、洁白的牙齿。”

‘‘ตํ เวยฺยญฺชนิกา สมาคตา พหโว,พฺยากํสุ นิปุณสมฺมตา มนุชา;

สุจิชนปริวารคโณ ภวติ,ทิชสมสุกฺกสุจิโสภนทนฺโต.

众多被公认为善巧的人相师聚集一起，为他授记道：“他将拥有清净的随从大众，其齿平齐、洁白、清净而美好。”

‘‘รญฺโญ โหติ พหุชโน,สุจิปริวาโร มหตึ มหึ อนุสาสโต;

ปสยฺห น จ ชนปทตุทนํ,หิตมปิ จ พหุชนสุขญฺจ จรนฺติ.

若为王者，他治理广袤大地，拥有众多清净的人民为眷属；国人不受强暴侵扰，且众人为彼此之利益安乐而行。

‘‘อถ เจ ปพฺพชติ ภวติ วิปาโป,สมโณ สมิตรโช วิวฏฺฏจฺฉโท;

วิคตทรถกิลมโถ,อิมมปิ จ ปรมปิ จ ปสฺสติ โลกํ.

若彼出家，则成无恶沙门，尘垢平息，障幔已揭；远离苦恼疲惫，彻见此世他世。

‘‘ตสฺโสวาทกรา พหุคิหี จ ปพฺพชิตา จ,อสุจึ ครหิตํ ธุนนฺติ ปาปํ;

ส หิ สุจิภิ ปริวุโต ภวติ,มลขิลกลิกิเลเส ปนุเทหี’’ติ.

众多听从其教诲的在家与出家众，皆抖落不净、可呵之恶。他确实为已断除垢、荒、秽与诸烦恼的清净者所围绕。”他们如是授记。

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

世尊说了这番话。那些比丘心满意足，欢喜世尊所说。

ลกฺขณสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ.

相经第七终。

๘. สิงฺคาลสุตฺตํ

8. 新嘎喇经

๒๔๒. เอวํ [Pg.146] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน สิงฺคาลโก คหปติปุตฺโต กาลสฺเสว อุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺโถ อลฺลเกโส ปญฺชลิโก ปุถุทิสา นมสฺสติ – ปุรตฺถิมํ ทิสํ ทกฺขิณํ ทิสํ ปจฺฉิมํ ทิสํ อุตฺตรํ ทิสํ เหฏฺฐิมํ ทิสํ อุปริมํ ทิสํ.

242. 如是我闻：一时，世尊住王舍城迦兰陀竹园。尔时，长者子新嘎喇清晨从王舍城出，衣湿发湿，合掌礼拜各方——东方、南方、西方、北方、下方、上方。

๒๔๓. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา สิงฺคาลกํ คหปติปุตฺตํ กาลสฺเสว วุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺถํ อลฺลเกสํ ปญฺชลิกํ ปุถุทิสา นมสฺสนฺตํ – ปุรตฺถิมํ ทิสํ ทกฺขิณํ ทิสํ ปจฺฉิมํ ทิสํ อุตฺตรํ ทิสํ เหฏฺฐิมํ ทิสํ อุปริมํ ทิสํ. ทิสฺวา สิงฺคาลกํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข ตฺวํ, คหปติปุตฺต, กาลสฺเสว อุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺโถ อลฺลเกโส ปญฺชลิโก ปุถุทิสา นมสฺสสิ – ปุรตฺถิมํ ทิสํ ทกฺขิณํ ทิสํ ปจฺฉิมํ ทิสํ อุตฺตรํ ทิสํ เหฏฺฐิมํ ทิสํ อุปริมํ ทิส’’นฺติ? ‘‘ปิตา มํ, ภนฺเต, กาลํ กโรนฺโต เอวํ อวจ – ‘ทิสา, ตาต, นมสฺเสยฺยาสี’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปิตุวจนํ สกฺกโรนฺโต ครุํ กโรนฺโต มาเนนฺโต ปูเชนฺโต กาลสฺเสว อุฏฺฐาย ราชคหา นิกฺขมิตฺวา อลฺลวตฺโถ อลฺลเกโส ปญฺชลิโก ปุถุทิสา นมสฺสามิ – ปุรตฺถิมํ ทิสํ ทกฺขิณํ ทิสํ ปจฺฉิมํ ทิสํ อุตฺตรํ ทิสํ เหฏฺฐิมํ ทิสํ อุปริมํ ทิส’’นฺติ.

243. 尔时，世尊于清晨时分，着衣持衣钵，为乞食故，进入王舍城。世尊看见居士子尸迦罗(Siṅgālaka)清晨早起，出王舍城，衣湿发湿，合掌礼拜各方——东方、南方、西方、北方、下方、上方。看见后，对居士子尸迦罗说了这番话：“居士子，你为何清晨早起，出王舍城，衣湿发湿，合掌礼拜各方——东方、南方、西方、北方、下方、上方呢？”“世尊，我父临终时曾如此嘱咐我：‘孩子，你应当礼拜诸方。’世尊，我因恭敬、尊重、珍惜、供奉父亲之言，故清晨早起，出王舍城，衣湿发湿，合掌礼拜各方——东方、南方、西方、北方、下方、上方。”

ฉ ทิสา

六方

๒๔๔. ‘‘น โข, คหปติปุตฺต, อริยสฺส วินเย เอวํ ฉ ทิสา นมสฺสิตพฺพา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, อริยสฺส วินเย ฉ ทิสา นมสฺสิตพฺพา? สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุ, ยถา อริยสฺส วินเย ฉ ทิสา นมสฺสิตพฺพา’’ติ.

244. “居士子，在圣者之律中，不应如此礼拜六方。”“世尊，那么在圣者之律中，应如何礼拜六方呢？善哉，世尊！愿世尊为我说法，开示在圣者之律中应如何礼拜六方。”

‘‘เตน หิ, คหปติปุตฺต สุโณหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สิงฺคาลโก คหปติปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“那么，居士子，你当谛听，善思念之，我将为你说。”“是的，世尊。”居士子尸迦罗应诺世尊。世尊如是说：

‘‘ยโต [Pg.147] โข, คหปติปุตฺต, อริยสาวกสฺส จตฺตาโร กมฺมกิเลสา ปหีนา โหนฺติ, จตูหิ จ ฐาเนหิ ปาปกมฺมํ น กโรติ, ฉ จ โภคานํ อปายมุขานิ น เสวติ, โส เอวํ จุทฺทส ปาปกาปคโต ฉทฺทิสาปฏิจฺฉาที อุโภโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ. ตสฺส อยญฺเจว โลโก อารทฺโธ โหติ ปโร จ โลโก. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ.

居士子，当圣弟子的四种染污业已被舍断，不因四种原因造作恶业，且不习行六种令资财损耗之门，他如此远离十四种恶，成为覆护六方者，为征服二世间而行道。他于此世间已得成就，于他世间亦得成就。他身坏命终之后，往生善趣、天界。

จตฺตาโรกมฺมกิเลสา

四种染污业

๒๔๕. ‘‘กตมสฺส จตฺตาโร กมฺมกิเลสา ปหีนา โหนฺติ? ปาณาติปาโต โข, คหปติปุตฺต, กมฺมกิเลโส, อทินฺนาทานํ กมฺมกิเลโส, กาเมสุมิจฺฉาจาโร กมฺมกิเลโส, มุสาวาโท กมฺมกิเลโส. อิมสฺส จตฺตาโร กมฺมกิเลสา ปหีนา โหนฺตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

245. “哪四种染污业已被舍断呢？居士子，杀生是染污业，不与取是染污业，欲邪行是染污业，妄语是染污业。这四种染污业已被舍断。”世尊如是说。善逝说完此语后，导师又接着说：

‘‘ปาณาติปาโต อทินฺนาทานํ, มุสาวาโท จ วุจฺจติ;

ปรทารคมนญฺเจว, นปฺปสํสนฺติ ปณฺฑิตา’’ติ.

杀生、不与取，以及所谓的妄语，还有行于他人之妻——智者们不予称赞。

จตุฏฺฐานํ

四种原因

๒๔๖. ‘‘กตเมหิ จตูหิ ฐาเนหิ ปาปกมฺมํ น กโรติ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, โทสาคตึ คจฺฉนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, โมหาคตึ คจฺฉนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ, ภยาคตึ คจฺฉนฺโต ปาปกมฺมํ กโรติ. ยโต โข, คหปติปุตฺต, อริยสาวโก เนว ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ; อิเมหิ จตูหิ ฐาเนหิ ปาปกมฺมํ น กโรตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

246. “以哪四种原因不造恶业呢？行于偏爱，则造恶业；行于瞋恚，则造恶业；行于愚痴，则造恶业；行于怖畏，则造恶业。居士子，当圣弟子不行于偏爱，不行于瞋恚，不行于愚痴，不行于怖畏，他便不因这四种原因造作恶业。”世尊如是说。善逝说完此语后，导师又接着说：

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ อติวตฺตติ;

นิหียติ ยโส ตสฺส, กาฬปกฺเขว จนฺทิมา.

若人因偏爱、瞋恚、怖畏、愚痴而违越法，其名声衰损，犹如黑分之月。

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ นาติวตฺตติ;

อาปูรติ ยโส ตสฺส, สุกฺกปกฺเขว จนฺทิมา’’ติ.

若人不因偏爱、瞋恚、怖畏、愚痴而违越法，其名声增益，犹如白分之月。

ฉ อปายมุขานิ

六种令资财损耗之门

๒๔๗. ‘‘กตมานิ [Pg.148] ฉ โภคานํ อปายมุขานิ น เสวติ? สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานานุโยโค โข, คหปติปุตฺต, โภคานํ อปายมุขํ, วิกาลวิสิขาจริยานุโยโค โภคานํ อปายมุขํ, สมชฺชาภิจรณํ โภคานํ อปายมุขํ, ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยโค โภคานํ อปายมุขํ, ปาปมิตฺตานุโยโค โภคานํ อปายมุขํ, อาลสฺยานุโยโค โภคานํ อปายมุขํ.

247. “圣弟子不亲近哪六种散财之途？居士子，沉迷于作为放逸之因的酒类是散财之途，非时游逛是散财之途，出入观赏节庆是散财之途，沉迷于作为放逸之因的赌博是散财之途，结交恶友是散财之途，耽于懒惰是散财之途。”

สุราเมรยสฺส ฉ อาทีนวา

饮酒的六种过患

๒๔๘. ‘‘ฉ โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค. สนฺทิฏฺฐิกา ธนชานิ, กลหปฺปวฑฺฒนี, โรคานํ อายตนํ, อกิตฺติสญฺชนนี, โกปีนนิทํสนี, ปญฺญาย ทุพฺพลิกรณีตฺเวว ฉฏฺฐํ ปทํ ภวติ. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค.

248. “居士子，沉迷于作为放逸之因的饮酒有此六种过患：即现见的财富损失，争吵的增长，疾病的温床，引生恶名，毁坏惭愧，以及作为第六项的智慧的削弱。居士子，此等即是沉迷于作为放逸之因的饮酒的六种过患。”

วิกาลจริยาย ฉ อาทีนวา

非时游逛的六种过患

๒๔๙. ‘‘ฉ โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา วิกาลวิสิขาจริยานุโยเค. อตฺตาปิสฺส อคุตฺโต อรกฺขิโต โหติ, ปุตฺตทาโรปิสฺส อคุตฺโต อรกฺขิโต โหติ, สาปเตยฺยํปิสฺส อคุตฺตํ อรกฺขิตํ โหติ, สงฺกิโย จ โหติ ปาปเกสุ ฐาเนสุ, อภูตวจนญฺจ ตสฺมึ รูหติ, พหูนญฺจ ทุกฺขธมฺมานํ ปุรกฺขโต โหติ. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา วิกาลวิสิขาจริยานุโยเค.

249. “居士子，沉迷于非时游逛有此六种过患：他自身不受守护、不受保卫；他的妻儿不受守护、不受保卫；他的财产不受守护、不受保卫；他会在恶事上遭人怀疑；不实之言会于其身增长；并且他会成为许多苦法的前导。居士子，此等即是沉迷于非时游逛的六种过患。”

สมชฺชาภิจรณสฺส ฉ อาทีนวา

出入观赏节庆的六种过患

๒๕๐. ‘‘ฉ โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา สมชฺชาภิจรเณ. กฺว นจฺจํ, กฺว คีตํ, กฺว วาทิตํ, กฺว อกฺขานํ, กฺว ปาณิสฺสรํ, กฺว กุมฺภถุนนฺติ. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา สมชฺชาภิจรเณ.

250. “居士子，出入观赏节庆有此六种过患，即寻思：‘哪里有舞蹈？哪里有歌唱？哪里有器乐？哪里有吟诵？哪里有拍手声？哪里有陶鼓声？’居士子，此等即是出入观赏节庆的六种过患。”

ชูตปฺปมาทสฺส ฉ อาทีนวา

赌博的六种过患

๒๕๑. ‘‘ฉ [Pg.149] โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค. ชยํ เวรํ ปสวติ, ชิโน วิตฺตมนุโสจติ, สนฺทิฏฺฐิกา ธนชานิ, สภาคตสฺส วจนํ น รูหติ, มิตฺตามจฺจานํ ปริภูโต โหติ, อาวาหวิวาหกานํ อปตฺถิโต โหติ – ‘อกฺขธุตฺโต อยํ ปุริสปุคฺคโล นาลํ ทารภรณายา’ติ. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค.

251. “居士子，沉迷于放逸之事的赌博有此六种过患：一、胜者招致怨恨；二、败者为财富而忧愁；三、现见的财富损失；四、在集会中言语不被采纳；五、为朋友同僚所轻视；六、不为联姻者所中意，人言：‘此赌徒无力养妻。’居士子，此等即是沉迷于放逸之事的赌博的六种过患。

ปาปมิตฺตตาย ฉ อาทีนวา

结交恶友的六种过患

๒๕๒. ‘‘ฉ โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา ปาปมิตฺตานุโยเค. เย ธุตฺตา, เย โสณฺฑา, เย ปิปาสา, เย เนกติกา, เย วญฺจนิกา, เย สาหสิกา. ตฺยาสฺส มิตฺตา โหนฺติ เต สหายา. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา ปาปมิตฺตานุโยเค.

252. “居士子，结交恶友有此六种过患：凡是赌徒、纵欲者、酗酒者、骗子、欺诈者、暴徒，都成为他的朋友与同伴。居士子，此等即是结交恶友的六种过患。

อาลสฺยสฺส ฉ อาทีนวา

懒惰的六种过患

๒๕๓. ‘‘ฉ โขเม, คหปติปุตฺต, อาทีนวา อาลสฺยานุโยเค. อติสีตนฺติ กมฺมํ น กโรติ, อติอุณฺหนฺติ กมฺมํ น กโรติ, อติสายนฺติ กมฺมํ น กโรติ, อติปาโตติ กมฺมํ น กโรติ, อติฉาโตสฺมีติ กมฺมํ น กโรติ, อติธาโตสฺมีติ กมฺมํ น กโรติ. ตสฺส เอวํ กิจฺจาปเทสพหุลสฺส วิหรโต อนุปฺปนฺนา เจว โภคา นุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา จ โภคา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ. อิเม โข, คหปติปุตฺต, ฉ อาทีนวา อาลสฺยานุโยเค’’ติ. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

253. “居士子，沉迷懒惰有此六种过患。他以‘太冷了’为由而不工作，以‘太热了’为由而不工作，以‘太晚了’为由而不工作，以‘太早了’为由而不工作，以‘我太饿了’为由而不工作，以‘我太饱了’为由而不工作。对于这样借口诸多事务而住者，未生的财富不得生起，已生的财富则趋于毁坏。居士子，此等即是沉迷懒惰的六种过患。”世尊说了这番话。说完这番话，善逝、导师又进一步说道：

‘‘โหติ ปานสขา นาม,โหติ สมฺมิยสมฺมิโย;

โย จ อตฺเถสุ ชาเตสุ,สหาโย โหติ โส สขา.

“有者名为饮酒伴，有者名为当面友；若于事务生起时，能为助伴是真友。

‘‘อุสฺสูรเสยฺยา [Pg.150] ปรทารเสวนา,เวรปฺปสโว จ อนตฺถตา จ;

ปาปา จ มิตฺตา สุกทริยตา จ,เอเต ฉ ฐานา ปุริสํ ธํสยนฺติ.

“日上高卧、与他人妻、好结怨、行无益事、结交恶友、极度悭吝，此六事能毁坏人。

‘‘ปาปมิตฺโต ปาปสโข,ปาปอาจารโคจโร;

อสฺมา โลกา ปรมฺหา จ,อุภยา ธํสเต นโร.

“恶友与恶伴，恶行恶所依；人于此世与他世，从这二者中衰败。

‘‘อกฺขิตฺถิโย วารุณี นจฺจคีตํ,ทิวา โสปฺปํ ปาริจริยา อกาเล;

ปาปา จ มิตฺตา สุกทริยตา จ,เอเต ฉ ฐานา ปุริสํ ธํสยนฺติ.

“赌博、女色、饮酒、歌舞、白日睡眠、非时游荡、结交恶友、以及极度悭吝——此六事能毁坏人。”

‘‘อกฺเขหิ ทิพฺพนฺติ สุรํ ปิวนฺติ,ยนฺติตฺถิโย ปาณสมา ปเรสํ;

นิหีนเสวี น จ วุทฺธเสวี,นิหียเต กาฬปกฺเขว จนฺโท.

以骰赌博、饮酒，亲近他人视如生命的妻子；结交卑下者，不亲近智者，其财富与随从衰减，犹如黑分月。

‘‘โย วารุณี อทฺธโน อกิญฺจโน,ปิปาโส ปิวํ ปปาคโต ;

อุทกมิว อิณํ วิคาหติ,อกุลํ กาหิติ ขิปฺปมตฺตโน.

好饮酒者，无有资财，一无所有，口渴嗜饮，常赴酒家；彼沉溺于债务，犹如石沉水中，迅速使自家无所依怙。

‘‘น ทิวา โสปฺปสีเลน, รตฺติมุฏฺฐานเทสฺสินา ;

นิจฺจํ มตฺเตน โสณฺเฑน, สกฺกา อาวสิตุํ ฆรํ.

白日喜好睡眠，夜晚厌恶起身，恒常沉醉放逸，此人不能持家。

‘‘อติสีตํ อติอุณฺหํ, อติสายมิทํ อหุ;

อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต, อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.

“太冷、太热、天太晚”，如是抛弃工作者，利益从此青年逝。

‘‘โยธ [Pg.151] สีตญฺจ อุณฺหญฺจ, ติณา ภิยฺโย น มญฺญติ;

กรํ ปุริสกิจฺจานิ, โส สุขํ น วิหายตี’’ติ.

于此，人若视寒暑不如一草，行丈夫之事，彼安乐不退失。

มิตฺตปติรูปกา

看似朋友者

๒๕๔. ‘‘จตฺตาโรเม, คหปติปุตฺต, อมิตฺตา มิตฺตปติรูปกา เวทิตพฺพา. อญฺญทตฺถุหโร อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ, วจีปรโม อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ, อนุปฺปิยภาณี อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ, อปายสหาโย อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ.

254. 居士子，当知有此四种看似朋友的敌人。当知只知索取者是看似朋友的敌人，当知言语虚浮者是看似朋友的敌人，当知阿谀奉承者是看似朋友的敌人，当知导向毁灭的同伴是看似朋友的敌人。

๒๕๕. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อญฺญทตฺถุหโร อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ.

255. 居士子，通过四种情况，当知只知索取者是看似朋友的敌人。

‘‘อญฺญทตฺถุหโร โหติ, อปฺเปน พหุมิจฺฉติ;

ภยสฺส กิจฺจํ กโรติ, เสวติ อตฺถการณา.

他是只知索取者，付出少而贪求多；因己有惧才办事，为己私利而交往。

‘‘อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อญฺญทตฺถุหโร อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ.

居士子，通过这四种情况，当知只知索取者是看似朋友的敌人。

๒๕๖. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ วจีปรโม อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ. อตีเตน ปฏิสนฺถรติ, อนาคเตน ปฏิสนฺถรติ, นิรตฺถเกน สงฺคณฺหาติ, ปจฺจุปฺปนฺเนสุ กิจฺเจสุ พฺยสนํ ทสฺเสติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ วจีปรโม อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ.

256. 居士子，通过四种情况，当知言语虚浮者是看似朋友的敌人：他以过去之事来示好，以未来之事来示好，以空话来笼络，在当下的事务中，他却表示无能为力。居士子，通过这四种情况，当知言语虚浮者是看似朋友的敌人。

๒๕๗. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อนุปฺปิยภาณี อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ. ปาปกํปิสฺส อนุชานาติ, กลฺยาณํปิสฺส อนุชานาติ, สมฺมุขาสฺส วณฺณํ ภาสติ, ปรมฺมุขาสฺส อวณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อนุปฺปิยภาณี อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ.

257. 居士子，当以四事了知：巧言者是伪友，非善友。彼人称许其恶，亦称许其善；于其面前说赞语，于其背后说毁语。居士子，当以此四事了知：巧言者是伪友，非善友。

๒๕๘. ‘‘จตูหิ [Pg.152] โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อปายสหาโย อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ. สุราเมรย มชฺชปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค สหาโย โหติ, วิกาล วิสิขา จริยานุโยเค สหาโย โหติ, สมชฺชาภิจรเณ สหาโย โหติ, ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยเค สหาโย โหติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อปายสหาโย อมิตฺโต มิตฺตปติรูปโก เวทิตพฺโพ’’ติ.

258. 居士子，当以四事了知，引致衰败的同伴是伪友，非善友：彼人是沉迷酒类放逸之事的同伴，是非时游逛街巷的同伴，是流连娱乐场所的同伴，是耽于赌博放逸之事的同伴。居士子，当以此四事了知，引致衰败的同伴是伪友，非善友。

๒๕๙. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

259. 世尊说此语。善逝说此语后，导师复说此偈：

‘‘อญฺญทตฺถุหโร มิตฺโต, โย จ มิตฺโต วจีปโร ;

อนุปฺปิยญฺจ โย อาห, อปาเยสุ จ โย สขา.

唯取物之友，唯言说之友，巧言奉承友，浪荡损耗友。

เอเต อมิตฺเต จตฺตาโร, อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต;

อารกา ปริวชฺเชยฺย, มคฺคํ ปฏิภยํ ยถา’’ติ.

此四非善友，智者如是知，应当远离之，如避险恶道。

สุหทมิตฺโต

善心之友

๒๖๐. ‘‘จตฺตาโรเม, คหปติปุตฺต, มิตฺตา สุหทา เวทิตพฺพา. อุปกาโร มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ, สมานสุขทุกฺโข มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ, อตฺถกฺขายี มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ, อนุกมฺปโก มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ.

260. 居士子，当知此四者为善心之友：助益友是善心之友，同甘共苦友是善心之友，指示利益友是善心之友，慈愍友是善心之友。

๒๖๑. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อุปกาโร มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ. ปมตฺตํ รกฺขติ, ปมตฺตสฺส สาปเตยฺยํ รกฺขติ, ภีตสฺส สรณํ โหติ, อุปฺปนฺเนสุ กิจฺจกรณีเยสุ ตทฺทิคุณํ โภคํ อนุปฺปเทติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อุปกาโร มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ.

261. 居士子，当以四事了知，助益友是善心之友：彼人守护放逸者，守护放逸者之财，于怖畏时为所依怙，于诸事务生起时，提供倍增之财。居士子，当以此四事了知，助益友是善心之友。

๒๖๒. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ สมานสุขทุกฺโข มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ. คุยฺหมสฺส อาจิกฺขติ, คุยฺหมสฺส ปริคูหติ, อาปทาสุ น วิชหติ, ชีวิตํปิสฺส อตฺถาย ปริจฺจตฺตํ โหติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ สมานสุขทุกฺโข มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ.

262. 居士子，于四事中，当知同甘共苦之友是善心之友：他向其透露自己的秘密，为其保守秘密；于危难时不舍弃，甚至为彼之利益而舍弃生命。居士子，于此四事中，当知同甘共苦之友是善心之友。

๒๖๓. ‘‘จตูหิ [Pg.153] โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อตฺถกฺขายี มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ. ปาปา นิวาเรติ, กลฺยาเณ นิเวเสติ, อสฺสุตํ สาเวติ, สคฺคสฺส มคฺคํ อาจิกฺขติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อตฺถกฺขายี มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ.

263. 居士子，于四事中，当知说示利益之友是善心之友：他阻止作恶，鼓励行善，令闻未闻之法，指明天界之道。居士子，于此四事中，当知说示利益之友是善心之友。

๒๖๔. ‘‘จตูหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อนุกมฺปโก มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ. อภเวนสฺส น นนฺทติ, ภเวนสฺส นนฺทติ, อวณฺณํ ภณมานํ นิวาเรติ, วณฺณํ ภณมานํ ปสํสติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, จตูหิ ฐาเนหิ อนุกมฺปโก มิตฺโต สุหโท เวทิตพฺโพ’’ติ.

264. 居士子，于四事中，当知慈悲之友是善心之友：他不对其衰落而欢喜，对其兴盛而欢喜；他制止说其坏话者，赞扬说其好话者。居士子，于此四事中，当知慈悲之友是善心之友。

๒๖๕. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

265. 世尊说了此语。说完之后，善逝、导师又说此偈：

‘‘อุปกาโร จ โย มิตฺโต, สุเข ทุกฺเข จ โย สขา ;

อตฺถกฺขายี จ โย มิตฺโต, โย จ มิตฺตานุกมฺปโก.

助益之友，同苦乐之友，说示利益之友，慈悲之友。

‘‘เอเตปิ มิตฺเต จตฺตาโร, อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต;

สกฺกจฺจํ ปยิรุปาเสยฺย, มาตา ปุตฺตํ ว โอรสํ;

ปณฺฑิโต สีลสมฺปนฺโน, ชลํ อคฺคีว ภาสติ.

智者如是了知此四友，当恭敬亲近，犹如慈母护其亲子。具戒之智者，犹如燃火般光耀。

‘‘โภเค สํหรมานสฺส, ภมรสฺเสว อิรียโต;

โภคา สนฺนิจยํ ยนฺติ, วมฺมิโกวุปจียติ.

积聚财富者，犹如蜜蜂采蜜，财富渐次增长，犹如蚁丘般堆积。

‘‘เอวํ โภเค สมาหตฺวา, อลมตฺโต กุเล คิหี;

จตุธา วิภเช โภเค, ส เว มิตฺตานิ คนฺถติ.

如是积聚财富，居士足以安立家室；当将财富分为四份，他必能维系友谊。

‘‘เอเกน โภเค ภุญฺเชยฺย, ทฺวีหิ กมฺมํ ปโยชเย;

จตุตฺถญฺจ นิธาเปยฺย, อาปทาสุ ภวิสฺสตี’’ติ.

以一份享用财富，以两份用于营生；第四份当储藏，以备危难时用。

ฉทฺทิสาปฏิจฺฉาทนกณฺฑํ

覆护六方篇

๒๖๖. ‘‘กถญฺจ, คหปติปุตฺต, อริยสาวโก ฉทฺทิสาปฏิจฺฉาที โหติ? ฉ อิมา, คหปติปุตฺต, ทิสา เวทิตพฺพา. ปุรตฺถิมา ทิสา มาตาปิตโร เวทิตพฺพา, ทกฺขิณา ทิสา อาจริยา เวทิตพฺพา, ปจฺฉิมา ทิสา [Pg.154] ปุตฺตทารา เวทิตพฺพา, อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา เวทิตพฺพา, เหฏฺฐิมา ทิสา ทาสกมฺมกรา เวทิตพฺพา, อุปริมา ทิสา สมณพฺราหฺมณา เวทิตพฺพา.

266. 居士子，圣弟子是如何守护六方的呢？居士子，此六方当知。父母当知为东方，师长当知为南方，妻儿当知为西方，朋友与同伴当知为北方，仆人与工人当知为下方，沙门与婆罗门当知为上方。

๒๖๗. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ ปุตฺเตน ปุรตฺถิมา ทิสา มาตาปิตโร ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – ภโต เน ภริสฺสามิ, กิจฺจํ เนสํ กริสฺสามิ, กุลวํสํ ฐเปสฺสามิ, ทายชฺชํ ปฏิปชฺชามิ, อถ วา ปน เปตานํ กาลงฺกตานํ ทกฺขิณํ อนุปฺปทสฺสามีติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ ปุตฺเตน ปุรตฺถิมา ทิสา มาตาปิตโร ปจฺจุปฏฺฐิตา ปญฺจหิ ฐาเนหิ ปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ. ปาปา นิวาเรนฺติ, กลฺยาเณ นิเวเสนฺติ, สิปฺปํ สิกฺขาเปนฺติ, ปติรูเปน ทาเรน สํโยเชนฺติ, สมเย ทายชฺชํ นิยฺยาเทนฺติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ ปุตฺเตน ปุรตฺถิมา ทิสา มาตาปิตโร ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ ปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ. เอวมสฺส เอสา ปุรตฺถิมา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา.

267. 居士子，儿子应以五种方式侍奉作为东方的父母：“我受其养育，必将奉养他们；我将为他们做事；我将维持家族世系；我当承继家业；此外，在他们去世后，我将为他们行布施。”居士子，儿子以此五种方式侍奉作为东方的父母，父母亦以五种方式慈愍儿子：阻止其作恶，令其行善，教导其技艺，为其迎娶合适的妻子，并于适时交付遗产。居士子，儿子以此五种方式侍奉作为东方的父母，父母亦以此五种方式慈愍儿子。如此，此东方即被守护，安稳而无怖畏。

๒๖๘. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อนฺเตวาสินา ทกฺขิณา ทิสา อาจริยา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – อุฏฺฐาเนน อุปฏฺฐาเนน สุสฺสุสาย ปาริจริยาย สกฺกจฺจํ สิปฺปปฏิคฺคหเณน. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ อนฺเตวาสินา ทกฺขิณา ทิสา อาจริยา ปจฺจุปฏฺฐิตา ปญฺจหิ ฐาเนหิ อนฺเตวาสึ อนุกมฺปนฺติ – สุวินีตํ วิเนนฺติ, สุคฺคหิตํ คาหาเปนฺติ, สพฺพสิปฺปสฺสุตํ สมกฺขายิโน ภวนฺติ, มิตฺตามจฺเจสุ ปฏิยาเทนฺติ, ทิสาสุ ปริตฺตาณํ กโรนฺติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ อนฺเตวาสินา ทกฺขิณา ทิสา อาจริยา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ อนฺเตวาสึ อนุกมฺปนฺติ. เอวมสฺส เอสา ทกฺขิณา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา.

268. 居士子，弟子应以五事奉事作为南方的老师：起身迎接、侍候、听从、服侍、恭敬地学习技艺。居士子，弟子以此五事奉事作为南方的老师，老师亦以五事慈愍弟子：善加教导，令善领受，尽授一切技艺学问，将他推荐给朋友与同伴，并于诸方为作守护。居士子，弟子以此五事奉事作为南方的老师，老师亦以此五事慈愍弟子。如是，此南方即被覆护，安稳而无有怖畏。

๒๖๙. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ สามิเกน ปจฺฉิมา ทิสา ภริยา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – สมฺมานนาย อนวมานนาย อนติจริยาย อิสฺสริยโวสฺสคฺเคน อลงฺการานุปฺปทาเนน. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ สามิเกน ปจฺฉิมา ทิสา ภริยา ปจฺจุปฏฺฐิตา ปญฺจหิ ฐาเนหิ [Pg.155] สามิกํ อนุกมฺปติ – สุสํวิหิตกมฺมนฺตา จ โหติ, สงฺคหิตปริชนา จ, อนติจารินี จ, สมฺภตญฺจ อนุรกฺขติ, ทกฺขา จ โหติ อนลสา สพฺพกิจฺเจสุ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ สามิเกน ปจฺฉิมา ทิสา ภริยา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ สามิกํ อนุกมฺปติ. เอวมสฺส เอสา ปจฺฉิมา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา.

269. 居士子，丈夫应以五事善待作为西方的妻子：尊重、不轻慢、不邪行、授予权力、提供饰品。居士子，丈夫以此五事善待作为西方的妻子，妻子亦以五事爱护丈夫：善理家事、善摄眷属、不作邪行、守护其所得财、于一切事务中灵巧而不懈怠。居士子，丈夫以此五事善待作为西方的妻子，妻子亦以此五事爱护丈夫。如是，此西方即被覆护，安稳而无有怖畏。

๒๗๐. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – ทาเนน เปยฺยวชฺเชน อตฺถจริยาย สมานตฺตตาย อวิสํวาทนตาย. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐิตา ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ – ปมตฺตํ รกฺขนฺติ, ปมตฺตสฺส สาปเตยฺยํ รกฺขนฺติ, ภีตสฺส สรณํ โหนฺติ, อาปทาสุ น วิชหนฺติ, อปรปชา จสฺส ปฏิปูเชนฺติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุตฺตรา ทิสา มิตฺตามจฺจา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ. เอวมสฺส เอสา อุตฺตรา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา.

270. 居士子，良家子应以五事对待作为北方的朋友与同伴：布施、爱语、利行、同事、不欺。居士子，良家子以此五事对待作为北方的朋友与同伴，朋友与同伴亦以五事爱护于良家子：守护放逸者，守护放逸者的财产，于怖畏时作为归依处，于危难中不舍弃，且尊重其后代。居士子，良家子以此五事对待作为北方的朋友与同伴，朋友与同伴亦以此五事爱护于良家子。如是，此北方得以覆护，安稳而无怖畏。

๒๗๑. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ อยฺยิรเกน เหฏฺฐิมา ทิสา ทาสกมฺมกรา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – ยถาพลํ กมฺมนฺตสํวิธาเนน ภตฺตเวตนานุปฺปทาเนน คิลานุปฏฺฐาเนน อจฺฉริยานํ รสานํ สํวิภาเคน สมเย โวสฺสคฺเคน. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ อยฺยิรเกน เหฏฺฐิมา ทิสา ทาสกมฺมกรา ปจฺจุปฏฺฐิตา ปญฺจหิ ฐาเนหิ อยฺยิรกํ อนุกมฺปนฺติ – ปุพฺพุฏฺฐายิโน จ โหนฺติ, ปจฺฉา นิปาติโน จ, ทินฺนาทายิโน จ, สุกตกมฺมกรา จ, กิตฺติวณฺณหรา จ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ อยฺยิรเกน เหฏฺฐิมา ทิสา ทาสกมฺมกรา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ อยฺยิรกํ อนุกมฺปนฺติ. เอวมสฺส เอสา เหฏฺฐิมา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา.

271. 居士子，主人应以五事对待作为下方的仆人与工人：随其能力分配工作，供给食物与工资，照顾病者，分享珍馐美味，适时给予休息。居士子，主人以此五事对待作为下方的仆人与工人，他们亦以五事爱护于主人：比主人先起，比主人后睡，取所与之物，善成其业，传扬善名。居士子，主人以此五事对待作为下方的仆人与工人，他们亦以此五事爱护于主人。如是，此下方得以覆护，安稳而无怖畏。

๒๗๒. ‘‘ปญฺจหิ โข, คหปติปุตฺต, ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุปริมา ทิสา สมณพฺราหฺมณา ปจฺจุปฏฺฐาตพฺพา – เมตฺเตน กายกมฺเมน เมตฺเตน วจีกมฺเมน เมตฺเตน [Pg.156] มโนกมฺเมน อนาวฏทฺวารตาย อามิสานุปฺปทาเนน. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุปริมา ทิสา สมณพฺราหฺมณา ปจฺจุปฏฺฐิตา ฉหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ – ปาปา นิวาเรนฺติ, กลฺยาเณ นิเวเสนฺติ, กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ, อสฺสุตํ สาเวนฺติ, สุตํ ปริโยทาเปนฺติ, สคฺคสฺส มคฺคํ อาจิกฺขนฺติ. อิเมหิ โข, คหปติปุตฺต, ปญฺจหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺเตน อุปริมา ทิสา สมณพฺราหฺมณา ปจฺจุปฏฺฐิตา อิเมหิ ฉหิ ฐาเนหิ กุลปุตฺตํ อนุกมฺปนฺติ. เอวมสฺส เอสา อุปริมา ทิสา ปฏิจฺฉนฺนา โหติ เขมา อปฺปฏิภยา’’ติ.

272. “家主子，良家子应以五事侍奉作为上方的沙门、婆罗门：以慈身业，以慈语业，以慈意业，不闭门户，施予资具。家主子，良家子以此五事侍奉作为上方的沙门、婆罗门，彼等亦以六事慈愍于良家子：令离于恶，令住于善，以善心慈愍，令闻未闻，已闻令净，示天界道。家主子，良家子以此五事侍奉作为上方的沙门、婆罗门，彼等亦以此六事慈愍于良家子。如是，此上方为彼所覆护，安稳而无畏。”

๒๗๓. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

273. 世尊说此语。善逝说此语已，导师复说此偈：

‘‘มาตาปิตา ทิสา ปุพฺพา, อาจริยา ทกฺขิณา ทิสา;

ปุตฺตทารา ทิสา ปจฺฉา, มิตฺตามจฺจา จ อุตฺตรา.

“父母为东方，师长为南方，子妻为西方，朋友同僚为北方。

‘‘ทาสกมฺมกรา เหฏฺฐา, อุทฺธํ สมณพฺราหฺมณา;

เอตา ทิสา นมสฺเสยฺย, อลมตฺโต กุเล คิหี.

“仆使为下方，沙门、婆罗门为上方，能干的居家者，应礼敬此诸方。

‘‘ปณฺฑิโต สีลสมฺปนฺโน, สณฺโห จ ปฏิภานวา;

นิวาตวุตฺติ อตฺถทฺโธ, ตาทิโส ลภเต ยสํ.

“智者具戒行，温和有辩才，谦逊不傲慢，如是之人得声誉。

‘‘อุฏฺฐานโก อนลโส, อาปทาสุ น เวธติ;

อจฺฉินฺนวุตฺติ เมธาวี, ตาทิโส ลภเต ยสํ.

“奋勉不懈怠，临危不动摇，行持不辍，具足智慧，如是之人得声誉。

‘‘สงฺคาหโก มิตฺตกโร, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

เนตา วิเนตา อนุเนตา, ตาทิโส ลภเต ยสํ.

“摄益能交友，慷慨不悭吝，能引能教亦能劝，如是之人得声誉。

‘‘ทานญฺจ เปยฺยวชฺชญฺจ, อตฺถจริยา จ ยา อิธ;

สมานตฺตตา จ ธมฺเมสุ, ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ;

เอเต โข สงฺคหา โลเก, รถสฺสาณีว ยายโต.

“布施、爱语、利行，以及于诸事中随其所应之同事——此等摄持法于世间，犹如行车之车辖。

‘‘เอเต จ สงฺคหา นาสฺสุ, น มาตา ปุตฺตการณา;

ลเภถ มานํ ปูชํ วา, ปิตา วา ปุตฺตการณา.

“若无此等摄持法，母亲便不因其子而得尊敬与恭敬，父亲亦然。

‘‘ยสฺมา จ สงฺคหา เอเต, สมฺมเปกฺขนฺติ ปณฺฑิตา;

ตสฺมา มหตฺตํ ปปฺโปนฺติ, ปาสํสา จ ภวนฺติ เต’’ติ.

“以诸智者善见此摄法故，是故得达伟大，亦应受赞扬。”

๒๗๔. เอวํ [Pg.157] วุตฺเต, สิงฺคาลโก คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสํฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ, อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

274. 如是说后，居士子尸迦罗越(Siṅgālaka)对世尊说：“尊者，绝妙！尊者，绝妙！尊者，譬如扶正已倾覆者，或揭开已覆盖者，或为迷路者指示道路，或于黑暗中持油灯，令“有眼者得见色”。如是，世尊以种种方便开示法。尊者，我今归依世尊、法与比丘僧团。愿世尊忆持我为优婆塞，从今日起，乃至命终，皆已归依。”

สิงฺคาลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ อฏฺฐมํ.

第八尸迦罗越经终。

๙. อาฏานาฏิยสุตฺตํ

9. 阿吒曩胝经

ปฐมภาณวาโร

第一诵品

๒๗๕. เอวํ [Pg.158] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข จตฺตาโร มหาราชา มหติยา จ ยกฺขเสนาย มหติยา จ คนฺธพฺพเสนาย มหติยา จ กุมฺภณฺฑเสนาย มหติยา จ นาคเสนาย จตุทฺทิสํ รกฺขํ ฐเปตฺวา จตุทฺทิสํ คุมฺพํ ฐเปตฺวา จตุทฺทิสํ โอวรณํ ฐเปตฺวา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ ปพฺพตํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เตปิ โข ยกฺขา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

275. 如是我闻。一时，世尊住王舍城鹫峰山。尔时，四大天王率大夜叉军、大乾闼婆(gandhabba)军、大鸠槃荼(kumbhaṇḍa)军、大龙军，于四方设置守护，于四方设置卫队，于四方设置屏障后，于夜深时，以绝妙之色，遍照整座鹫峰山，往诣世尊之处。诣已，顶礼世尊，坐于一面。彼等夜叉中，有些顶礼世尊后，坐于一面；有些与世尊互相问候，交换可喜可忆之言后，坐于一面；有些向世尊合掌后，坐于一面；有些通报姓名氏族后，坐于一面；有些则默然坐于一面。

๒๗๖. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวสฺสวโณ มหาราชา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สนฺติ หิ, ภนฺเต, อุฬารา ยกฺขา ภควโต อปฺปสนฺนา. สนฺติ หิ, ภนฺเต, อุฬารา ยกฺขา ภควโต ปสนฺนา. สนฺติ หิ, ภนฺเต, มชฺฌิมา ยกฺขา ภควโต อปฺปสนฺนา. สนฺติ หิ, ภนฺเต, มชฺฌิมา ยกฺขา ภควโต ปสนฺนา. สนฺติ หิ, ภนฺเต, นีจา ยกฺขา ภควโต อปฺปสนฺนา. สนฺติ หิ, ภนฺเต, นีจา ยกฺขา ภควโต ปสนฺนา. เยภุยฺเยน โข ปน, ภนฺเต, ยกฺขา อปฺปสนฺนาเยว ภควโต. ตํ กิสฺส เหตุ? ภควา หิ, ภนฺเต, ปาณาติปาตา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ, อทินฺนาทานา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ, มุสาวาทา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ, สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ. เยภุยฺเยน โข ปน, ภนฺเต, ยกฺขา อปฺปฏิวิรตาเยว ปาณาติปาตา, อปฺปฏิวิรตา อทินฺนาทานา, อปฺปฏิวิรตา กาเมสุมิจฺฉาจารา, อปฺปฏิวิรตา มุสาวาทา, อปฺปฏิวิรตา สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานา. เตสํ ตํ โหติ อปฺปิยํ อมนาปํ. สนฺติ หิ, ภนฺเต, ภควโต สาวกา อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ [Pg.159] เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ. ตตฺถ สนฺติ อุฬารา ยกฺขา นิวาสิโน, เย อิมสฺมึ ภควโต ปาวจเน อปฺปสนฺนา. เตสํ ปสาทาย อุคฺคณฺหาตุ, ภนฺเต, ภควา อาฏานาฏิยํ รกฺขํ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหารายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

276. 毗沙门(Vessavaṇa)大王坐于一旁，对世尊如此说：“世尊，有对世尊不净信的大威力夜叉，亦有对世尊净信的大威力夜叉。世尊，有对世尊不净信的中等夜叉，亦有对世尊净信的中等夜叉。世尊，有对世尊不净信的下等夜叉，亦有对世尊净信的下等夜叉。然而，世尊，绝大多数夜叉对世尊不净信。此是何因？世尊，因为世尊宣说离杀生法，宣说离不与取法，宣说离欲邪行法，宣说离妄语法，宣说离饮酒、迷醉物等放逸处法。而世尊，绝大多数夜叉不离杀生，不离不与取，不离欲邪行，不离妄语，不离饮酒、迷醉物等放逸处。这对他们而言，是不可爱、不合意的。世尊，有世尊的弟子们受用林野、边地的住处，其处少声、无噪、僻静、适于独处、宜于宴坐。有居住于彼处的大威力夜叉，他们对世尊此教法不净信。为令彼等生起净信，祈请世尊为诸比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不受侵扰与安乐住，而受持此阿吒曩胝(Āṭānāṭiya)守护神咒。”世尊以默然许可。

อถ โข เวสฺสวโณ มหาราชา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อาฏานาฏิยํ รกฺขํ อภาสิ –

其时，毗沙门大王了知世尊已默然许可，即于彼时宣说此阿吒曩胝守护神咒：

๒๗๗. ‘‘วิปสฺสิสฺส จ นมตฺถุ, จกฺขุมนฺตสฺส สิรีมโต.

277. “礼敬毗婆尸(Vipassī)，具眼者、具威德者。

สิขิสฺสปิ จ นมตฺถุ, สพฺพภูตานุกมฺปิโน.

亦礼敬尸弃佛，悲悯一切众生者。

‘‘เวสฺสภุสฺส จ นมตฺถุ, นฺหาตกสฺส ตปสฺสิโน;

นมตฺถุ กกุสนฺธสฺส, มารเสนาปมทฺทิโน.

亦礼敬毗舍浮，涤除诸漏之勤行者；礼敬拘留孙，摧伏魔军者。

‘‘โกณาคมนสฺส นมตฺถุ, พฺราหฺมณสฺส วุสีมโต;

กสฺสปสฺส จ นมตฺถุ, วิปฺปมุตฺตสฺส สพฺพธิ.

礼敬拘那含牟尼，彼已除恶、已住梵行者；亦礼敬迦叶，于一切处皆已解脱者。

‘‘องฺคีรสสฺส นมตฺถุ, สกฺยปุตฺตสฺส สิรีมโต;

โย อิมํ ธมฺมํ เทเสสิ, สพฺพทุกฺขาปนูทนํ.

礼敬盎耆罗娑，具威德之释迦子，彼宣说此法，能除一切苦。

‘‘เย จาปิ นิพฺพุตา โลเก, ยถาภูตํ วิปสฺสิสุํ;

เต ชนา อปิสุณาถ, มหนฺตา วีตสารทา.

亦有于世间寂灭者，彼等如实而观见；彼等人不言离间语，伟大且无所畏惧。

‘‘หิตํ เทวมนุสฺสานํ, ยํ นมสฺสนฺติ โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

天人礼敬乔达摩，彼为天人之利益，明行具足，伟大无畏。

๒๗๘. ‘‘ยโต อุคฺคจฺฉติ สูริโย, อาทิจฺโจ มณฺฑลี มหา.

278. 太阳从彼方升起，阿底提之子，圆盘巨大。

ยสฺส จุคฺคจฺฉมานสฺส, สํวรีปิ นิรุชฺฌติ;

ยสฺส จุคฺคเต สูริเย, ‘ทิวโส’ติ ปวุจฺจติ.

当其升起之时，黑夜即告消逝；当太阳升起之后，即被称为“白昼”。

‘‘รหโทปิ [Pg.160] ตตฺถ คมฺภีโร, สมุทฺโท สริโตทโก;

เอวํ ตํ ตตฺถ ชานนฺติ, ‘สมุทฺโท สริโตทโก’.

那里有甚深之湖，是百川汇流的大海；那里的人们如此知晓：“那是百川汇流的大海”。

‘‘อิโต ‘สา ปุริมา ทิสา’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

人们称“从此为东方”，彼方由声名显赫的大王所守护。

‘‘คนฺธพฺพานํ อธิปติ, ‘ธตรฏฺโฐ’ติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, คนฺธพฺเพหิ ปุรกฺขโต.

乾闼婆之主，其名为持国；为乾闼婆众所围绕，彼以歌舞为乐。

‘‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼亦有多子，皆为同一名号；九十又一人，名为因陀罗，具大威力。

เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

彼等亦见到佛陀，太阳之亲族；从远处即礼敬，伟大无畏者。

‘‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

礼敬您，人中之良驹！礼敬您，人中之最上者！您以善巧遍观，非人亦礼敬您。我们屡屡听闻此事，因此我们这样说：

‘‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’.

“你们当礼敬胜者乔达摩！我们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬明行具足的佛陀乔达摩！”

๒๗๙. ‘‘เยน เปตา ปวุจฺจนฺติ, ปิสุณา ปิฏฺฐิมํสิกา.

279. 于彼方，有言当逐出亡者、离间者、背后中伤者，

ปาณาติปาติโน ลุทฺทา, โจรา เนกติกา ชนา.

杀生者、暴戾者，盗贼与欺诈之人。

‘‘อิโต ‘สา ทกฺขิณา ทิสา’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

人们称“从此为南方”，彼方由声名显赫的大王所守护。

‘‘กุมฺภณฺฑานํ อธิปติ, ‘วิรูฬฺโห’ อิติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, กุมฺภณฺเฑหิ ปุรกฺขโต.

鸠槃荼之主，其名为增长天王；为鸠槃荼众所围绕，以歌舞为乐。

‘‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，皆为同一名号；九十一人，名为因陀罗，具大威力。

เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

他们见到佛陀，太阳的亲族；从远处即礼敬，那伟大无畏者。

‘‘นโม [Pg.161] เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

“礼敬您，人中之良驹！礼敬您，人中之最上者！您以善巧遍观，非人亦礼敬您。我们屡屡听闻此事，因此我们这样说：

‘‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’.

“你们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬明行具足的佛陀乔达摩！”’

๒๘๐. ‘‘ยตฺถ โจคฺคจฺฉติ สูริโย, อาทิจฺโจ มณฺฑลี มหา.

280. 太阳于何处落下，那伟大的圆盘——日天子。

ยสฺส โจคฺคจฺฉมานสฺส, ทิวโสปิ นิรุชฺฌติ;

ยสฺส โจคฺคเต สูริเย, ‘สํวรี’ติ ปวุจฺจติ.

当它落下之时，白昼即告消逝；当太阳落下后，即被称为“夜”。

‘‘รหโทปิ ตตฺถ คมฺภีโร, สมุทฺโท สริโตทโก;

เอวํ ตํ ตตฺถ ชานนฺติ, ‘สมุทฺโท สริโตทโก’.

那里有甚深之湖，是百川汇流的大海；那里的人们如此知晓：“那是百川汇流的大海”。

‘‘อิโต ‘สา ปจฺฉิมา ทิสา’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

“从此是西方”，人们如此称呼；声名显赫的大王守护着此方。

‘‘นาคานญฺจ อธิปติ, ‘วิรูปกฺโข’ติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, นาเคเหว ปุรกฺขโต.

龙之主，其名为广目天王；为龙众所围绕，以歌舞为乐。

‘‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，皆为同一名号；九十一人，名为因陀罗，具大威力。

เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

他们见到佛陀，太阳的亲族；从远处即礼敬，那伟大无畏者。

‘‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

“礼敬您，人中之良驹！礼敬您，人中之最上者！您以善巧遍观，非人亦礼敬您。我们屡屡听闻此事，因此我们这样说：

‘‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’.

“你们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬明行具足的佛陀乔达摩！”’

๒๘๑. ‘‘เยน อุตฺตรกุรุวฺโห, มหาเนรุ สุทสฺสโน.

281. 其方有北俱卢洲，有美观的大须弥山。

มนุสฺสา ตตฺถ ชายนฺติ, อมมา อปริคฺคหา.

生于彼处的人们，无我所、无执取。

‘‘น [Pg.162] เต พีชํ ปวปนฺติ, นปิ นียนฺติ นงฺคลา;

อกฏฺฐปากิมํ สาลึ, ปริภุญฺชนฺติ มานุสา.

他们不播种，也不用犁；人们食用无需耕种而自然成熟的稻米。

‘‘อกณํ อถุสํ สุทฺธํ, สุคนฺธํ ตณฺฑุลปฺผลํ;

ตุณฺฑิกีเร ปจิตฺวาน, ตโต ภุญฺชนฺติ โภชนํ.

无碎米、无谷壳，清净芳香，米粒为果；于锅中煮熟后，彼等即食其饭。

‘‘คาวึ เอกขุรํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

ปสุํ เอกขุรํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

以牛为车乘，彼等周行于各方；以兽为车乘，彼等周行于各方。

‘‘อิตฺถึ วา วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

ปุริสํ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

以女人为乘具，彼等周行于各方；以男人为乘具，彼等周行于各方。

‘‘กุมารึ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

กุมารํ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

以少女为乘具，彼等周行于各方；以少年为乘具，彼等周行于各方。

‘‘เต ยาเน อภิรุหิตฺวา,สพฺพา ทิสา อนุปริยายนฺติ ;

ปจารา ตสฺส ราชิโน.

彼大王之侍从，登上此等乘具，周行于一切方向。

‘‘หตฺถิยานํ อสฺสยานํ, ทิพฺพํ ยานํ อุปฏฺฐิตํ;

ปาสาทา สิวิกา เจว, มหาราชสฺส ยสสฺสิโน.

于荣耀之大王，象乘、马乘、天乘已现前；宫殿与轿舆亦然。

‘‘ตสฺส จ นครา อหุ,อนฺตลิกฺเข สุมาปิตา;

อาฏานาฏา กุสินาฏา ปรกุสินาฏา,นาฏสุริยา ปรกุสิฏนาฏา.

彼亦有诸城，善造于空中：阿吒那吒(Āṭānāṭā)、拘尸那吒(Kusināṭā)、波罗拘尸那吒(Parakusināṭā)、那吒苏利耶(Nāṭasuriyā)、波罗拘私吒那吒(Parakusiṭanāṭā)。

‘‘อุตฺตเรน กสิวนฺโต,ชโนฆมปเรน จ;

นวนวุติโย อมฺพรอมฺพรวติโย,อาฬกมนฺทา นาม ราชธานี.

北方有迦私槃陀城(Kasivanto)，其西为阇诺伽城(Janogha)；另有那瓦那瓦帝城(Navanavutiyo)、安婆罗安婆罗婆提城(Ambaraambaravatiyo)，以及名为阿伽曼达(Āḷakamandā)的王都。

‘‘กุเวรสฺส โข ปน, มาริส, มหาราชสฺส วิสาณา นาม ราชธานี;

ตสฺมา กุเวโร มหาราชา, ‘เวสฺสวโณ’ติ ปวุจฺจติ.

贤友，俱毗罗(Kuvera)大王有王都名为毗舍那(Visāṇā)；是故，俱毗罗大王被称为“毗沙门”(Vessavaṇa)。

‘‘ปจฺเจสนฺโต [Pg.163] ปกาเสนฺติ, ตโตลา ตตฺตลา ตโตตลา;

โอชสิ เตชสิ ตโตชสี, สูโร ราชา อริฏฺโฐ เนมิ.

彼等逐一探察而通报，此乃闻名者：达多拉(Tatolā)、达答拉(Tattalā)、达多达拉(Tatotalā)、欧伽西(Ojasi)、得伽西(Tejasi)、达豆伽西(Tatojasī)、苏罗(Sūro)、罗阇(Rājā)、阿利陀(Ariṭṭho)、尼弥(Nemi)。

‘‘รหโทปิ ตตฺถ ธรณี นาม, ยโต เมฆา ปวสฺสนฺติ;

วสฺสา ยโต ปตายนฺติ, สภาปิ ตตฺถ สาลวตี นาม.

彼处有名为“持地”(Dharaṇī)之湖，云雨自彼而降，雨水自彼而出；彼处亦有名为萨拉瓦蒂(Sālavatī)之会堂。

‘‘ยตฺถ ยกฺขา ปยิรุปาสนฺติ, ตตฺถ นิจฺจผลา รุกฺขา;

นานา ทิชคณา ยุตา, มยูรโกญฺจาภิรุทา;

โกกิลาทีหิ วคฺคุหิ.

夜叉集会之处，有常果之树，众鸟翔集，孔雀苍鹭和鸣，杜鹃妙音悦耳。

‘‘ชีวญฺชีวกสทฺเทตฺถ, อโถ โอฏฺฐวจิตฺตกา;

กุกฺกุฏกา กุฬีรกา, วเน โปกฺขรสาตกา.

此处有耆婆耆婆鸟(Jīvañjīvaka)之声，亦有“唤心”鸟(Oṭṭhavacittaka)；有野鸡与金色之蟹，林中有波卡拉萨提鸟(Pokkharasātaka)。

‘‘สุกสาฬิกสทฺเทตฺถ, ทณฺฑมาณวกานิ จ;

โสภติ สพฺพกาลํ สา, กุเวรนฬินี สทา.

此中有鹦鹉与八哥之声，亦有“执杖童子”鸟；彼俱毗罗莲池(Kuveranaḷinī)，恒时庄严美丽。

‘‘อิโต ‘สา อุตฺตรา ทิสา’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

彼荣耀之大王所守护之方，人们指其而言：“此乃北方。”

‘‘ยกฺขานญฺจ อธิปติ, ‘กุเวโร’ อิติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, ยกฺเขเหว ปุรกฺขโต.

夜叉之主，其名为俱毗罗(Kuvera)，为众夜叉所围绕，以歌舞为乐。

‘‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，其名皆同；有八十、十与一，皆名因陀，具大威力。

‘‘เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

彼等亦见佛陀，日之亲族，伟大无畏者，从远处即致敬礼。

‘‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

礼敬您，人中良骏！礼敬您，人中至尊！您以善智观察，非人亦向您礼敬。我等屡屡听闻此事，是故我等如是说。

‘‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตม’’’นฺติ.

“你们当礼敬胜者乔达摩！我们礼敬胜者乔达摩！我们礼敬明行具足的佛陀乔达摩！”

‘‘อยํ โข สา, มาริส, อาฏานาฏิยา รกฺขา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหาราย.

尊者，此即阿吒那底耶守护(Āṭānāṭiyā rakkhā)，为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷之守护、保护、无害与安乐住。

๒๘๒. ‘‘ยสฺส [Pg.164] กสฺสจิ, มาริส, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา อุปาสกสฺส วา อุปาสิกาย วา อยํ อาฏานาฏิยา รกฺขา สุคฺคหิตา ภวิสฺสติ สมตฺตา ปริยาปุตา. ตํ เจ อมนุสฺโส ยกฺโข วา ยกฺขินี วา ยกฺขโปตโก วา ยกฺขโปติกา วา ยกฺขมหามตฺโต วา ยกฺขปาริสชฺโช วา ยกฺขปจาโร วา, คนฺธพฺโพ วา คนฺธพฺพี วา คนฺธพฺพโปตโก วา คนฺธพฺพโปติกา วา คนฺธพฺพมหามตฺโต วา คนฺธพฺพปาริสชฺโช วา คนฺธพฺพปจาโร วา, กุมฺภณฺโฑ วา กุมฺภณฺฑี วา กุมฺภณฺฑโปตโก วา กุมฺภณฺฑโปติกา วา กุมฺภณฺฑมหามตฺโต วา กุมฺภณฺฑปาริสชฺโช วา กุมฺภณฺฑปจาโร วา, นาโค วา นาคี วา นาคโปตโก วา นาคโปติกา วา นาคมหามตฺโต วา นาคปาริสชฺโช วา นาคปจาโร วา, ปทุฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุํ วา ภิกฺขุนึ วา อุปาสกํ วา อุปาสิกํ วา คจฺฉนฺตํ วา อนุคจฺเฉยฺย, ฐิตํ วา อุปติฏฺเฐยฺย, นิสินฺนํ วา อุปนิสีเทยฺย, นิปนฺนํ วา อุปนิปชฺเชยฺย. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย คาเมสุ วา นิคเมสุ วา สกฺการํ วา ครุการํ วา. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย อาฬกมนฺทาย นาม ราชธานิยา วตฺถุํ วา วาสํ วา. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย ยกฺขานํ สมิตึ คนฺตุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา อนาวยฺหมฺปิ นํ กเรยฺยุํ อวิวยฺหํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา อตฺตาหิปิ ปริปุณฺณาหิ ปริภาสาหิ ปริภาเสยฺยุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา ริตฺตํปิสฺส ปตฺตํ สีเส นิกฺกุชฺเชยฺยุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา สตฺตธาปิสฺส มุทฺธํ ผาเลยฺยุํ.

282. “尊者，若有任何比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷，能善受持、得圆满、已通达此阿吒那底耶护卫(Āṭānāṭiyā rakkhā)。若有非人，无论是夜叉、夜叉女、小夜叉、小夜叉女、夜叉大臣、夜叉廷臣、夜叉仆从，或是乾闼婆、乾闼婆女、小乾闼婆、小乾闼婆女、乾闼婆大臣、乾闼婆廷臣、乾闼婆仆从，或是鸠槃荼、鸠槃荼女、小鸠槃荼、小鸠槃荼女、鸠槃荼大臣、鸠槃荼廷臣、鸠槃荼仆从，或是龙、龙女、小龙、小龙女、龙大臣、龙廷臣、龙仆从，心怀恶意，跟随行走的该比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷，或走近站立者，或走近就坐者，或走近躺卧者。尊者，该非人将无法在村庄或市镇中获得恭敬或尊重。尊者，该非人将无法在名为阿拉迦曼达(Āḷakamandā)的王都获得立足之地或住所。尊者，该非人将无法前去参加夜叉的集会。再者，尊者，非人们亦将不与他通婚嫁娶。再者，尊者，非人们将用各种涉及其身体的、十足的恶言恶语来辱骂他。再者，尊者，非人们会将空钵倒扣在他的头上。再者，尊者，非人们会将他的头颅劈成七块。”

‘‘สนฺติ หิ, มาริส, อมนุสฺสา จณฺฑา รุทฺธา รภสา, เต เนว มหาราชานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต โข เต, มาริส, อมนุสฺสา มหาราชานํ อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. เสยฺยถาปิ, มาริส, รญฺโญ มาคธสฺส วิชิเต มหาโจรา. เต เนว รญฺโญ มาคธสฺส อาทิยนฺติ, น รญฺโญ มาคธสฺส ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น รญฺโญ มาคธสฺส ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต โข เต, มาริส, มหาโจรา รญฺโญ มาคธสฺส อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. เอวเมว โข, มาริส, สนฺติ อมนุสฺสา จณฺฑา รุทฺธา รภสา, เต เนว มหาราชานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต [Pg.165] โข เต, มาริส, อมนุสฺสา มหาราชานํ อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. โย หิ โกจิ, มาริส, อมนุสฺโส ยกฺโข วา ยกฺขินี วา…เป… คนฺธพฺโพ วา คนฺธพฺพี วา … กุมฺภณฺโฑ วา กุมฺภณฺฑี วา… นาโค วา นาคี วา นาคโปตโก วา นาคโปติกา วา นาคมหามตฺโต วา นาคปาริสชฺโช วา นาคปจาโร วา ปทุฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุํ วา ภิกฺขุนึ วา อุปาสกํ วา อุปาสิกํ วา คจฺฉนฺตํ วา อนุคจฺเฉยฺย, ฐิตํ วา อุปติฏฺเฐยฺย, นิสินฺนํ วา อุปนิสีเทยฺย, นิปนฺนํ วา อุปนิปชฺเชยฺย. อิเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ อุชฺฌาเปตพฺพํ วิกฺกนฺทิตพฺพํ วิรวิตพฺพํ – ‘อยํ ยกฺโข คณฺหาติ, อยํ ยกฺโข อาวิสติ, อยํ ยกฺโข เหเฐติ, อยํ ยกฺโข วิเหเฐติ, อยํ ยกฺโข หึสติ, อยํ ยกฺโข วิหึสติ, อยํ ยกฺโข น มุญฺจตี’ติ.

“尊者，有凶恶、残暴、狂暴的非人，他们不听从四大天王，不听从四大天王的将帅，也不听从四大天王将帅的部属。尊者，这些非人被称为四大天王的反叛者。尊者，譬如摩揭陀(Māgadha)国王的国土中有大盗，他们不听从摩揭陀国王，不听从摩揭陀国王的将帅，也不听从摩揭陀国王将帅的部属。尊者，这些大盗被称为摩揭陀国王的反叛者。正是如此，尊者，有凶恶、残暴、狂暴的非人，他们不听从四大天王，不听从四大天王的将帅，也不听从四大天王将帅的部属。尊者，这些非人被称为四大天王的反叛者。尊者，若有任何非人，无论是夜叉或夜叉女……乃至……乾闼婆或乾闼婆女……鸠槃荼或鸠槃荼女……龙或龙女、幼龙或幼龙女、龙大臣、龙廷臣或龙仆从，心怀恶意，于比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷行走时跟随，站立时靠近，安坐时挨着坐下，或躺卧时贴近，则应向此等夜叉、大夜叉、将帅、大将帅们告知、呼喊、高声说：‘此夜叉抓住他！此夜叉附身！此夜叉欺压！此夜叉侵扰！此夜叉伤害！此夜叉残害！此夜叉不放走他！’”

๒๘๓. ‘‘กตเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ?

283. “是哪些夜叉、大夜叉、将帅与大将帅呢？”

‘‘อินฺโท โสโม วรุโณ จ, ภารทฺวาโช ปชาปติ;

จนฺทโน กามเสฏฺโฐ จ, กินฺนุฆณฺฑุ นิฆณฺฑุ จ.

“因陀(Inda)、苏摩(Soma)、瓦儒那(Varuṇa)、巴罗多迦(Bhāradvāja)、生主(Pajāpati)、旃陀那(Candana)、迦摩塞ṭṭha(Kāmaseṭṭha)、紧努犍图(Kinnughaṇḍu)、尼犍图(Nighaṇḍu)。”

‘‘ปนาโท โอปมญฺโญ จ, เทวสูโต จ มาตลิ;

จิตฺตเสโน จ คนฺธพฺโพ, นโฬ ราชา ชเนสโภ.

“波那陀(Panāda)、欧波曼诺(Opamañña)、天神使者摩多利(Mātali)、乾闼婆质多斯那(Cittasena)、那罗王(Naḷa Rājā)、人主(Janesabha)。”

‘‘สาตาคิโร เหมวโต, ปุณฺณโก กรติโย คุโฬ;

สิวโก มุจลินฺโท จ, เวสฺสามิตฺโต ยุคนฺธโร.

“萨达吉拉(Sātāgira)、雪山(Hemavata)、本那咖(Puṇṇaka)、迦罗提耶(Karatiya)、古ḷa(Guḷa)、西瓦迦(Sivaka)、目支邻陀(Mucalinda)、韦萨米陀(Vessāmitta)、持双山(Yugandhara)。”

‘‘โคปาโล สุปฺปโรโธ จ, หิริ เนตฺติ จ มนฺทิโย;

ปญฺจาลจณฺโฑ อาฬวโก, ปชฺชุนฺโน สุมโน สุมุโข;

ทธิมุโข มณิ มาณิวโร ทีโฆ, อโถ เสรีสโก สห.

“瞿波罗(Gopāla)、苏波罗陀(Supparodha)、希利(Hiri)、涅帝(Netti)、曼迪耶(Mandiya)、般遮罗犍荼(Pañcālacaṇḍa)、阿拉威(Āḷavaka)、雨神(Pajjunna)、苏摩那(Sumana)、苏目佉(Sumukha)、达提目佉(Dadhimukha)、摩尼(Maṇi)、玛尼(Māṇi)、瓦罗(Vara)、提伽(Dīgha)，以及与他们一起的赛利萨迦(Serisaka)。”

‘‘อิเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ อุชฺฌาเปตพฺพํ วิกฺกนฺทิตพฺพํ วิรวิตพฺพํ – ‘อยํ ยกฺโข คณฺหาติ, อยํ ยกฺโข อาวิสติ, อยํ ยกฺโข เหเฐติ, อยํ ยกฺโข วิเหเฐติ, อยํ ยกฺโข หึสติ, อยํ ยกฺโข วิหึสติ, อยํ ยกฺโข น มุญฺจตี’ติ.

“应当向这些夜叉、大夜叉、将帅、大将帅们告知、申诉、呼告：‘此夜叉捉持！此夜叉附身！此夜叉逼迫！此夜叉严重逼迫！此夜叉伤害！此夜叉严重伤害！此夜叉不释放！’”

‘‘อยํ [Pg.166] โข สา, มาริส, อาฏานาฏิยา รกฺขา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหาราย. หนฺท จ ทานิ มยํ, มาริส, คจฺฉาม พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตุมฺเห มหาราชาโน กาลํ มญฺญถา’’ติ.

“世尊，这阿吒那底耶(Āṭānāṭiya)守护，是为了比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不受伤害与安乐住。世尊，现在我们该告辞了，我们有很多事务，有很多事情要办。”“诸位大王，你们认为何时合适，即可离去。”

๒๘๔. อถ โข จตฺตาโร มหาราชา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. เตปิ โข ยกฺขา อุฏฺฐายาสนา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา ตตฺเถวนฺตรธายึสูติ.

284. 于是四大天王从座位上起身，向世尊顶礼，右绕，就在彼处隐没。那些夜叉们也从座位上起身，有些向世尊顶礼，右绕，就在彼处隐没；有些与世尊互相问候，交谈亲切友善之语后，就在彼处隐没；有些向世尊的方向合掌，就在彼处隐没；有些报上姓名与种姓后，就在彼处隐没；有些默然，就在彼处隐没。

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵品终。

ทุติยภาณวาโร

第二诵品

๒๘๕. อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ จตฺตาโร มหาราชา มหติยา จ ยกฺขเสนาย มหติยา จ คนฺธพฺพเสนาย มหติยา จ กุมฺภณฺฑเสนาย มหติยา จ นาคเสนาย จตุทฺทิสํ รกฺขํ ฐเปตฺวา จตุทฺทิสํ คุมฺพํ ฐเปตฺวา จตุทฺทิสํ โอวรณํ ฐเปตฺวา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ ปพฺพตํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เตปิ โข, ภิกฺขเว, ยกฺขา อปฺเปกจฺเจ มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อปฺเปกจฺเจ มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อปฺเปกจฺเจ เยนาหํ เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

285. 那时，世尊在那一夜过去之后，对诸比丘说：“诸比丘，此夜，四大天王与庞大的夜叉军、庞大的乾闼婆军、庞大的鸠槃荼军及庞大的龙军，于四方设立守护、营垒与屏障后，当夜色已深，他们以殊胜的容色，遍照整个鹫峰山，来至我所。来已，礼敬于我，坐于一面。诸比丘，那些夜叉中，有些礼敬我后，坐于一面；有些与我相互问候，交换了欢喜可忆念之语后，坐于一面；有些向我所在之处合掌后，坐于一面；有些自报名号家族后，坐于一面；有些默然坐于一面。”

๒๘๖. ‘‘เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, ภิกฺขเว, เวสฺสวโณ มหาราชา มํ เอตทโวจ – ‘สนฺติ หิ, ภนฺเต, อุฬารา ยกฺขา ภควโต อปฺปสนฺนา…เป… สนฺติ หิ[Pg.167], ภนฺเต นีจา ยกฺขา ภควโต ปสนฺนา. เยภุยฺเยน โข ปน, ภนฺเต, ยกฺขา อปฺปสนฺนาเยว ภควโต. ตํ กิสฺส เหตุ? ภควา หิ, ภนฺเต, ปาณาติปาตา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ… สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา ธมฺมํ เทเสติ. เยภุยฺเยน โข ปน, ภนฺเต, ยกฺขา อปฺปฏิวิรตาเยว ปาณาติปาตา… อปฺปฏิวิรตา สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานา. เตสํ ตํ โหติ อปฺปิยํ อมนาปํ. สนฺติ หิ, ภนฺเต, ภควโต สาวกา อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวนฺติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ. ตตฺถ สนฺติ อุฬารา ยกฺขา นิวาสิโน, เย อิมสฺมึ ภควโต ปาวจเน อปฺปสนฺนา, เตสํ ปสาทาย อุคฺคณฺหาตุ, ภนฺเต, ภควา อาฏานาฏิยํ รกฺขํ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหารายา’ติ. อธิวาเสสึ โข อหํ, ภิกฺขเว, ตุณฺหีภาเวน. อถ โข, ภิกฺขเว, เวสฺสวโณ มหาราชา เม อธิวาสนํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อาฏานาฏิยํ รกฺขํ อภาสิ –

286. 诸比丘，毗沙门(Vessavaṇa)大王坐于一旁，对我如此说道：“大德，有大威力的夜叉对世尊不喜悦……大德，也有威力低劣的夜叉对世尊喜悦。然而，大德，大部分夜叉对世尊不喜悦。这是什么原因呢？大德，因为世尊教导远离杀生之法……教导远离作为放逸之因的谷酒与烈酒之法。而大德，大部分夜叉不远离杀生……不远离作为放逸之因的谷酒与烈酒。那对他们而言，是不可爱、不愉悦的。大德，有世尊的弟子们，常住于森林、林野、边地的坐卧处，那里寂静无声、远离喧嚣、无人迹、适合隐秘、适于独住。有居住于彼处的大威力夜叉，他们对世尊的此教言不喜悦。为了令他们喜悦，请世尊为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不受侵害、安乐而住，受持此阿吒那胝(Āṭānāṭiya)守护。”诸比丘，我以默然表示同意。于是，诸比丘，毗沙门大王了知我的同意后，即于彼时，诵出此阿吒那胝守护：——

๒๘๗. ‘วิปสฺสิสฺส จ นมตฺถุ, จกฺขุมนฺตสฺส สิรีมโต.

287. 礼敬具眼、具祥瑞之毗婆尸佛。

สิขิสฺสปิ จ นมตฺถุ, สพฺพภูตานุกมฺปิโน.

亦礼敬怜悯一切众生之尸弃佛。

‘เวสฺสภุสฺส จ นมตฺถุ, นฺหาตกสฺส ตปสฺสิโน;

นมตฺถุ กกุสนฺธสฺส, มารเสนาปมทฺทิโน.

亦礼敬洗净诸漏、具苦行之毗舍浮佛；礼敬摧伏魔军之拘留孙佛。

‘โกณาคมนสฺส นมตฺถุ, พฺราหฺมณสฺส วุสีมโต;

กสฺสปสฺส จ นมตฺถุ, วิปฺปมุตฺตสฺส สพฺพธิ.

礼敬已除恶法、梵行已立之拘那含牟尼佛；亦礼敬于一切处得解脱之迦叶佛。

‘องฺคีรสสฺส นมตฺถุ, สกฺยปุตฺตสฺส สิรีมโต;

โย อิมํ ธมฺมํ เทเสสิ, สพฺพทุกฺขาปนูทนํ.

礼敬宣说此能遣除一切苦之法的盎耆罗娑、具祥瑞之释迦子。

‘เย จาปิ นิพฺพุตา โลเก, ยถาภูตํ วิปสฺสิสุํ;

เต ชนา อปิสุณาถ, มหนฺตา วีตสารทา.

世间亦有已证涅槃、如实而见者；彼等不行两舌，伟大且无所畏。

‘หิตํ เทวมนุสฺสานํ, ยํ นมสฺสนฺติ โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

众人礼敬乔达摩，彼为天人谋求利益，明行具足，伟大无畏。

๒๘๘. ‘ยโต อุคฺคจฺฉติ สูริโย, อาทิจฺโจ มณฺฑลี มหา.

288. 太阳，阿迭多之子，具大圆轮，从某处升起。

ยสฺส จุคฺคจฺฉมานสฺส, สํวรีปิ นิรุชฺฌติ;

ยสฺส จุคฺคเต สูริเย, ‘‘ทิวโส’’ติ ปวุจฺจติ.

当其升起时，黑夜即止息；当太阳升起时，则被称为“白昼”。

‘รหโทปิ [Pg.168] ตตฺถ คมฺภีโร, สมุทฺโท สริโตทโก;

เอวํ ตํ ตตฺถ ชานนฺติ, ‘‘สมุทฺโท สริโตทโก’’.

彼处亦有深湖，众流所归之海洋。彼处众人如是知：“此乃众流所归之海洋”。

‘อิโต ‘‘สา ปุริมา ทิสา’’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

从此，人称彼为“东方”；彼具盛名之大王，守护此方。

‘คนฺธพฺพานํ อธิปติ, ‘‘ธตรฏฺโฐ’’ติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, คนฺธพฺเพหิ ปุรกฺขโต.

乾闼婆之主，名为持国；为乾闼婆所围绕，以歌舞为乐。

‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，皆具同一之名。彼有九十一子，名为因陀(Inda)，具大势力。

‘เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

彼等亦见到佛陀——日之亲族的佛陀，从远处礼敬彼伟大无畏者。

‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺสา เอวํ วเทมเส.

“礼敬您，人中良骏！礼敬您，人中至尊！您以善巧普观，非人亦礼敬您。我等屡闻此言，是故如是说。”

‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’’.

“你们当礼敬胜者乔达摩。”“我等礼敬胜者乔达摩；我等礼敬明行具足之佛陀乔达摩。”

๒๘๙. ‘เยน เปตา ปวุจฺจนฺติ, ปิสุณา ปิฏฺฐิมํสิกา.

289. 于彼方，有所谓之亡者、两舌者、背后诽谤者，

ปาณาติปาติโน ลุทฺทา, โจรา เนกติกา ชนา.

杀生者、暴恶者、盗贼、欺诈之人。

‘อิโต ‘‘สา ทกฺขิณา ทิสา’’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

从此，人称彼为“南方”；彼具盛名之大王，守护此方。

‘กุมฺภณฺฑานํ อธิปติ, ‘‘วิรูฬฺโห’’ อิติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, กุมฺภณฺเฑหิ ปุรกฺขโต.

鸠槃荼之主，名为增长天王(Virūḷha)；为鸠槃荼所围绕，以歌舞为乐。

‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，皆具同一之名。彼有九十一子，名为因陀(Inda)，具大势力。

‘เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

彼等亦见到佛陀——日之亲族的佛陀，从远处礼敬彼伟大无畏者。

‘นโม [Pg.169] เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

“礼敬您，人中良马！礼敬您，人中至上者！您以善智垂视，非人亦礼敬您。我等屡闻是言，是故如是说。”

‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’’.

“你们当礼敬胜者乔达摩！我等礼敬胜者乔达摩，我等礼敬明行具足的佛陀乔达摩。”

๒๙๐. ‘ยตฺถ โจคฺคจฺฉติ สูริโย, อาทิจฺโจ มณฺฑลี มหา.

290. 于其方，光辉、盘大的太阳落下。

ยสฺส โจคฺคจฺฉมานสฺส, ทิวโสปิ นิรุชฺฌติ;

ยสฺส โจคฺคเต สูริเย, ‘‘สํวรี’’ติ ปวุจฺจติ.

当其落下时，白昼也随之止息；当太阳落下时，则被称为“夜”。

‘รหโทปิ ตตฺถ คมฺภีโร, สมุทฺโท สริโตทโก;

เอวํ ตํ ตตฺถ ชานนฺติ, สมุทฺโท สริโตทโก.

于其方亦有深湖，即是江河汇集之海洋。人们如此了知彼处：“此乃江河汇集之海洋。”

‘อิโต ‘‘สา ปจฺฉิมา ทิสา’’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

“从此（山）去是西方”，人们如是称呼彼方。彼有名望之大王，守护着此方。

‘นาคานญฺจ อธิปติ, ‘‘วิรูปกฺโข’’ติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, นาเคเหว ปุรกฺขโต.

龙之主，名为毗留博叉(Virūpakkha)；他以歌舞为乐，为诸龙所围绕。

‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

我闻彼有多子，皆为同一名称；九十一子名为因陀(Inda)，有大威力。

‘เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

彼等亦见到佛陀，即日亲之佛陀，从远方礼敬那伟大无畏者。

‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

“礼敬您，人中良马！礼敬您，人中至上者！您以善智垂视，非人亦礼敬您。我等屡闻是言，是故如是说。”

‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตมํ’’.

“你们当礼敬胜者乔达摩！我等礼敬胜者乔达摩，我等礼敬明行具足的佛陀乔达摩。”

๒๙๑. ‘เยน อุตฺตรกุรุวฺโห, มหาเนรุ สุทสฺสโน.

291. 于其方，有北俱卢洲(Uttarakuru)，以及美观的大须弥山。

มนุสฺสา ตตฺถ ชายนฺติ, อมมา อปริคฺคหา.

人们生于彼处，无我所、无执取。

‘น [Pg.170] เต พีชํ ปวปนฺติ, นาปิ นียนฺติ นงฺคลา;

อกฏฺฐปากิมํ สาลึ, ปริภุญฺชนฺติ มานุสา.

彼等不播种，亦不用犁耕；人们食用无需耕作而自熟之稻米。

‘อกณํ อถุสํ สุทฺธํ, สุคนฺธํ ตณฺฑุลปฺผลํ;

ตุณฺฑิกีเร ปจิตฺวาน, ตโต ภุญฺชนฺติ โภชนํ.

那米粒无碎、无糠、纯净、芳香；在锅中煮熟后，他们便享用那美食。

‘คาวึ เอกขุรํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

ปสุํ เอกขุรํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

彼等将牛化为独蹄坐骑，乘之游于各方；将牲畜化为独蹄坐骑，乘之游于各方。

‘อิตฺถึ วา วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

ปุริสํ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

或将女人化为坐骑，乘之游于各方；或将男人化为坐骑，乘之游于各方。

‘กุมารึ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ;

กุมารํ วาหนํ กตฺวา, อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

“以少女为坐骑，周游于各方；以少男为坐骑，周游于各方。”

‘เต ยาเน อภิรุหิตฺวา,สพฺพา ทิสา อนุปริยายนฺติ;

ปจารา ตสฺส ราชิโน.

“彼等登上该坐骑，周游于一切方向，乃彼大王之侍从。”

‘หตฺถิยานํ อสฺสยานํ,ทิพฺพํ ยานํ อุปฏฺฐิตํ;

ปาสาทา สิวิกา เจว,มหาราชสฺส ยสสฺสิโน.

“象乘、马乘、天车已备妥，宫殿与轿辇亦然，皆为具大名望之大王所有。”

‘ตสฺส จ นครา อหุ,อนฺตลิกฺเข สุมาปิตา;

อาฏานาฏา กุสินาฏา ปรกุสินาฏา,นาฏสุริยา ปรกุสิฏนาฏา.

“彼亦有诸城，善造于空中：阿吒那吒（Āṭānāṭā）、拘尸那吒（Kusināṭā）、波罗拘尸那吒（Parakusināṭā）、那吒苏利耶（Nāṭasuriyā）、波罗拘私吒那吒（Parakusiṭanāṭā）。”

‘อุตฺตเรน กสิวนฺโต,ชโนฆมปเรน จ;

นวนวุติโย อมฺพรอมฺพรวติโย,อาฬกมนฺทา นาม ราชธานี.

“北方有迦私槃陀城（Kasivanta），西方有伽诺伽城（Janogha）；又有那瓦那瓦帝城（Navanavutiyo）、安巴拉安巴拉瓦帝城（Ambara-ambaravatiyo），以及名为阿拉迦曼达（Āḷakamandā）的王都。”

‘กุเวรสฺส โข ปน, มาริส, มหาราชสฺส วิสาณา นาม ราชธานี;

ตสฺมา กุเวโร มหาราชา, ‘‘เวสฺสวโณ’’ติ ปวุจฺจติ.

“尊者，大王俱毗罗（Kuvera）之王都名为毗舍那（Visāṇā），是故大王俱毗罗被称为‘毗沙门（Vessavaṇa）’。”

‘ปจฺเจสนฺโต [Pg.171] ปกาเสนฺติ, ตโตลา ตตฺตลา ตโตตลา;

โอชสิ เตชสิ ตโตชสี, สูโร ราชา อริฏฺโฐ เนมิ.

“为王探听各方情事者，乃是著名的夜叉：多罗（Tatolā）、怛多罗（Tattalā）、多度多罗（Tatotalā）、欧者西（Ojasi）、帝者西（Tejasi）、多帝者西（Tatojasī）、苏罗（Sūro）、罗阇（Rājā）、苏罗罗阇（Sūro Rājā）、阿利陀（Ariṭṭho）、尼弥（Nemi）、阿利陀尼弥（Ariṭṭhonemi）。”

‘รหโทปิ ตตฺถ ธรณี นาม, ยโต เมฆา ปวสฺสนฺติ;

วสฺสา ยโต ปตายนฺติ, สภาปิ ตตฺถ สาลวตี นาม.

“彼处有名为陀罗尼（Dharaṇī）之湖，云于此取水而降雨，雨水亦由此流出。彼处亦有名为萨拉瓦蒂（Sālavatī）之会堂。”

‘ยตฺถ ยกฺขา ปยิรุปาสนฺติ, ตตฺถ นิจฺจผลา รุกฺขา;

นานา ทิชคณา ยุตา, มยูรโกญฺจาภิรุทา;

โกกิลาทีหิ วคฺคุหิ.

“夜叉于此集会，其地树木恒结果实，遍布种种鸟群，孔雀、白鹤之声回响，杜鹃等鸣声悦耳。”

‘ชีวญฺชีวกสทฺเทตฺถ, อโถ โอฏฺฐวจิตฺตกา;

กุกฺกุฏกา กุฬีรกา, วเน โปกฺขรสาตกา.

“此处有耆婆耆婆鸟（jīvajīvaka）之声，又有‘起心鸟’（oṭṭhavacittakā）游荡；亦有野鸡（kukkuṭaka）与金色的螃蟹（kuḷīraka），林中有波卡拉萨鸟（pokkharasātaka）。”

‘สุกสาฬิก สทฺเทตฺถ, ทณฺฑมาณวกานิ จ;

โสภติ สพฺพกาลํ สา, กุเวรนฬินี สทา.

“此处有鹦鹉（suka）与八哥（sāḷika）之声，亦有‘人面鸟’（daṇḍamāṇavaka）。彼俱毗罗（Kuvera）之莲池，恒常庄严美丽。”

‘อิโต ‘‘สา อุตฺตรา ทิสา’’, อิติ นํ อาจิกฺขตี ชโน;

ยํ ทิสํ อภิปาเลติ, มหาราชา ยสสฺสิ โส.

“彼具威名之大王所守护之方，世人称之为‘北方’。”

‘ยกฺขานญฺจ อธิปติ, ‘‘กุเวโร’’ อิติ นามโส;

รมตี นจฺจคีเตหิ, ยกฺเขเหว ปุรกฺขโต.

“夜叉之主，其名为‘俱毗罗（Kuvera）’，为众夜叉所围绕，以歌舞为乐。”

‘ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว, เอกนามาติ เม สุตํ;

อสีติ ทส เอโก จ, อินฺทนามา มหพฺพลา.

“我闻彼有众多子，皆为同一名。彼等共九十一人，名为‘因陀（Inda）’，具大威力。”

‘เต จาปิ พุทฺธํ ทิสฺวาน, พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนํ;

ทูรโตว นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

“彼等亦于远处，见佛陀——太阳之亲族、伟大无畏者，而行顶礼。”

‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

กุสเลน สเมกฺขสิ, อมนุสฺสาปิ ตํ วนฺทนฺติ;

สุตํ เนตํ อภิณฺหโส, ตสฺมา เอวํ วเทมเส.

礼敬您，人中之良骏！礼敬您，人中之最上者！您以智慧垂视，非人亦礼敬您。此事我等屡闻，是故我等如是说。

‘‘ชินํ วนฺทถ โคตมํ, ชินํ วนฺทาม โคตมํ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, พุทฺธํ วนฺทาม โคตม’’นฺติ.

“‘你们当礼敬胜者乔达摩！’‘我们礼敬胜者乔达摩，我们礼敬明行具足的佛陀乔达摩！’”

๒๙๒. ‘อยํ โข สา, มาริส, อาฏานาฏิยา รกฺขา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหาราย. ยสฺส กสฺสจิ, มาริส, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา อุปาสกสฺส วา อุปาสิกาย [Pg.172] วา อยํ อาฏานาฏิยา รกฺขา สุคฺคหิตา ภวิสฺสติ สมตฺตา ปริยาปุตา ตํ เจ อมนุสฺโส ยกฺโข วา ยกฺขินี วา…เป… คนฺธพฺโพ วา คนฺธพฺพี วา…เป… กุมฺภณฺโฑ วา กุมฺภณฺฑี วา…เป… นาโค วา นาคี วา นาคโปตโก วา นาคโปติกา วา นาคมหามตฺโต วา นาคปาริสชฺโช วา นาคปจาโร วา, ปทุฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุํ วา ภิกฺขุนึ วา อุปาสกํ วา อุปาสิกํ วา คจฺฉนฺตํ วา อนุคจฺเฉยฺย, ฐิตํ วา อุปติฏฺเฐยฺย, นิสินฺนํ วา อุปนิสีเทยฺย, นิปนฺนํ วา อุปนิปชฺเชยฺย. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย คาเมสุ วา นิคเมสุ วา สกฺการํ วา ครุการํ วา. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย อาฬกมนฺทาย นาม ราชธานิยา วตฺถุํ วา วาสํ วา. น เม โส, มาริส, อมนุสฺโส ลเภยฺย ยกฺขานํ สมิตึ คนฺตุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา อนาวยฺหมฺปิ นํ กเรยฺยุํ อวิวยฺหํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา อตฺตาหิ ปริปุณฺณาหิ ปริภาสาหิ ปริภาเสยฺยุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา ริตฺตํปิสฺส ปตฺตํ สีเส นิกฺกุชฺเชยฺยุํ. อปิสฺสุ นํ, มาริส, อมนุสฺสา สตฺตธาปิสฺส มุทฺธํ ผาเลยฺยุํ. สนฺติ หิ, มาริส, อมนุสฺสา จณฺฑา รุทฺธา รภสา, เต เนว มหาราชานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต โข เต, มาริส, อมนุสฺสา มหาราชานํ อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. เสยฺยถาปิ, มาริส, รญฺโญ มาคธสฺส วิชิเต มหาโจรา. เต เนว รญฺโญ มาคธสฺส อาทิยนฺติ, น รญฺโญ มาคธสฺส ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น รญฺโญ มาคธสฺส ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต โข เต, มาริส, มหาโจรา รญฺโญ มาคธสฺส อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. เอวเมว โข, มาริส, สนฺติ อมนุสฺสา จณฺฑา รุทฺธา รภสา, เต เนว มหาราชานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ, น มหาราชานํ ปุริสกานํ ปุริสกานํ อาทิยนฺติ. เต โข เต, มาริส, อมนุสฺสา มหาราชานํ อวรุทฺธา นาม วุจฺจนฺติ. โย หิ โกจิ, มาริส, อมนุสฺโส ยกฺโข วา ยกฺขินี วา…เป… คนฺธพฺโพ วา คนฺธพฺพี วา…เป… กุมฺภณฺโฑ วา กุมฺภณฺฑี วา…เป… นาโค วา นาคี วา…เป… ปทุฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุํ วา ภิกฺขุนึ วา อุปาสกํ วา อุปาสิกํ วา คจฺฉนฺตํ วา อุปคจฺเฉยฺย, ฐิตํ วา อุปติฏฺเฐยฺย, นิสินฺนํ วา อุปนิสีเทยฺย, นิปนฺนํ วา อุปนิปชฺเชยฺย. อิเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ อุชฺฌาเปตพฺพํ วิกฺกนฺทิตพฺพํ วิรวิตพฺพํ – ‘อยํ ยกฺโข คณฺหาติ, อยํ ยกฺโข อาวิสติ, อยํ ยกฺโข [Pg.173] เหเฐติ, อยํ ยกฺโข วิเหเฐติ, อยํ ยกฺโข หึสติ, อยํ ยกฺโข วิหึสติ, อยํ ยกฺโข น มุญฺจตี’ติ.

292. “贤友，这阿吒那吒（Āṭānāṭiyā）守护是为比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不被伤害、安乐而住。贤友，任何比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷，若能善受、圆满、通晓此阿吒那吒守护，倘若有怀恶意的非人——夜叉或夜叉女……乃至……乾闼婆或乾闼婆女……乃至……鸠槃荼或鸠槃荼女……乃至……龙或龙女、龙子或龙女、龙大臣、龙会众或龙使者，跟随行路的比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷，或走近站立者，或走近就座者，或走近躺卧者，贤友，那非人将不能在我的村庄或市镇得到供养或恭敬。贤友，那非人将不能在我的名为阿拉迦曼达（Āḷakamandā）的王都得到住处或住所。贤友，那非人将不能参加我的夜叉集会。更有甚者，贤友，非人们将不与他通婚。更有甚者，贤友，非人们将以充满鄙夷的言辞辱骂他。更有甚者，贤友，非人们会将空钵倒扣在他的头上。更有甚者，贤友，非人们会将他的头颅劈成七块。贤友，有些非人凶恶、暴戾、残忍，他们不敬四大王，不敬四大王的部下，也不敬四大王部下的部下。贤友，那些非人被称为四大王的叛逆。譬如，贤友，摩揭陀（Magadha）王的国土里有大盗，他们不敬摩揭陀王，不敬摩揭陀王的部下，也不敬摩揭陀王部下的部下。贤友，那些大盗被称为摩揭陀王的叛逆。同样地，贤友，有些非人凶恶、暴戾、残忍，他们不敬四大王，不敬四大王的部下，也不敬四大王部下的部下。贤友，那些非人被称为四大王的叛逆。贤友，若有任何怀恶意的非人——夜叉或夜叉女……乃至……乾闼婆或乾闼婆女……乃至……鸠槃荼或鸠槃荼女……乃至……龙或龙女……走近行路的比丘、比丘尼、优婆塞或优婆夷，或走近站立者，或走近就座者，或走近躺卧者，就应该向这些夜叉、大夜叉、将帅、大将帅禀告、呼救、高喊：‘这夜叉抓住了！这夜叉附身了！这夜叉迫害！这夜叉折磨！这夜叉伤害！这夜叉残害！这夜叉不放手！’”

๒๙๓. ‘กตเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ?

293. “是哪些夜叉、大夜叉、将帅、大将帅呢？

‘อินฺโท โสโม วรุโณ จ, ภารทฺวาโช ปชาปติ;

จนฺทโน กามเสฏฺโฐ จ, กินฺนุฆณฺฑุ นิฆณฺฑุ จ.

“因陀、苏摩、瓦儒那，以及巴罗多迦、生主；旃陀那、迦摩最胜，以及紧都、乾图、尼乾图。

‘ปนาโท โอปมญฺโญ จ, เทวสูโต จ มาตลิ;

จิตฺตเสโน จ คนฺธพฺโพ, นโฬ ราชา ชเนสโภ.

“波那陀、奥波曼诺，以及天神使者摩多利；乾闼婆质多斯那，那罗王、人中主。

‘สาตาคิโร เหวมโต, ปุณฺณโก กรติโย คุโฬ;

สิวโก มุจลินฺโท จ, เวสฺสามิตฺโต ยุคนฺธโร.

“萨达吉拉、雪山、本那咖、迦罗提耶、古哈；尸婆迦、目支邻陀，以及毗湿婆密多、持双山。

‘โคปาโล สุปฺปโรโธ จ, หิริ เนตฺติ จ มนฺทิโย;

ปญฺจาลจณฺโฑ อาฬวโก, ปชฺชุนฺโน สุมโน สุมุโข;

ทธิมุโข มณิ มาณิวโร ทีโฆ, อโถ เสรีสโก สห.

“戈巴罗、苏波罗摩，以及希利、内提、曼提耶；般遮罗犍荼、阿拉威、雨神、苏摩那、苏穆科、达弥穆科；摩尼、摩尼瓦罗、提伽，以及西利萨迦。

‘อิเมสํ ยกฺขานํ มหายกฺขานํ เสนาปตีนํ มหาเสนาปตีนํ อุชฺฌาเปตพฺพํ วิกฺกนฺทิตพฺพํ วิรวิตพฺพํ – ‘‘อยํ ยกฺโข คณฺหาติ, อยํ ยกฺโข อาวิสติ, อยํ ยกฺโข เหเฐติ, อยํ ยกฺโข วิเหเฐติ, อยํ ยกฺโข หึสติ, อยํ ยกฺโข วิหึสติ, อยํ ยกฺโข น มุญฺจตี’’ติ. อยํ โข, มาริส, อาฏานาฏิยา รกฺขา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหาราย. หนฺท จ ทานิ มยํ, มาริส, คจฺฉาม, พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’’ติ. ‘‘‘ยสฺส ทานิ ตุมฺเห มหาราชาโน กาลํ มญฺญถา’’’ติ.

“应当向这些夜叉、大夜叉、将帅、大将帅告知、呼告、呐喊：‘这夜叉抓住了！这夜叉附身了！这夜叉迫害！这夜叉折磨！这夜叉伤害！这夜叉残害！这夜叉不放手！’尊者，这便是阿吒那吒守护，为了比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不受伤害、安乐而住。好了，尊者，现在我们该走了，我们有很多事务，有很多事情要办。”’‘“诸位大王，你们认为何时适宜，即可离去。”’

๒๙๔. ‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชา อุฏฺฐายาสนา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. เตปิ โข, ภิกฺขเว, ยกฺขา อุฏฺฐายาสนา อปฺเปกจฺเจ มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ เยนาหํ เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ [Pg.174] สาเวตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ.

294. “比丘们，那时，四位大王从座位上起身，礼敬我，右绕后，就在那里消失了。比丘们，那些夜叉也从座位上起身：有些礼敬我，右绕后，就在那里消失了；有些与我互相问候，交谈了愉悦、应记忆的话后，就在那里消失了；有些向我所在的方向合掌后，就在那里消失了；有些宣告了自己的名号宗姓后，就在那里消失了；有些则默然不语地就在那里消失了。”

๒๙๕. ‘‘อุคฺคณฺหาถ, ภิกฺขเว, อาฏานาฏิยํ รกฺขํ. ปริยาปุณาถ, ภิกฺขเว, อาฏานาฏิยํ รกฺขํ. ธาเรถ, ภิกฺขเว, อาฏานาฏิยํ รกฺขํ. อตฺถสํหิตา, ภิกฺขเว, อาฏานาฏิยา รกฺขา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ คุตฺติยา รกฺขาย อวิหึสาย ผาสุวิหารายา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

295. “诸比丘，你们当学习阿吒那吒守护。诸比丘，你们当通晓阿吒那吒守护。诸比丘，你们当忆持阿吒那吒守护。诸比丘，阿吒那吒守护与义利相应，是为了比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的守护、保护、不加害与安乐住。”世尊说此语已。彼诸比丘心生欢喜，信受世尊所说。

อาฏานาฏิยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ นวมํ.

第九阿吒那吒经终。

๑๐. สงฺคีติสุตฺตํ

10. 等诵经

๒๙๖. เอวํ [Pg.175] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน ปาวา นาม มลฺลานํ นครํ ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ปาวายํ วิหรติ จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส อมฺพวเน.

296. 如是我闻。一时，世尊与大比丘僧团，约五百人，于末罗国(Mallesu)游行，抵达末罗人名为波婆(Pāvā)的城市。尔时，世尊住于波婆，金匠之子纯陀的芒果园中。

อุพฺภตกนวสนฺธาคารํ

乌拔塔迦新集会堂

๒๙๗. เตน โข ปน สมเยน ปาเวยฺยกานํ มลฺลานํ อุพฺภตกํ นาม นวํ สนฺธาคารํ อจิรการิตํ โหติ อนชฺฌาวุฏฺฐํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เกนจิ วา มนุสฺสภูเตน. อสฺโสสุํ โข ปาเวยฺยกา มลฺลา – ‘‘ภควา กิร มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ปาวํ อนุปฺปตฺโต ปาวายํ วิหรติ จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส อมฺพวเน’’ติ. อถ โข ปาเวยฺยกา มลฺลา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข ปาเวยฺยกา มลฺลา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, ปาเวยฺยกานํ มลฺลานํ อุพฺภตกํ นาม นวํ สนฺธาคารํ อจิรการิตํ โหติ อนชฺฌาวุฏฺฐํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เกนจิ วา มนุสฺสภูเตน. ตญฺจ โข, ภนฺเต, ภควา ปฐมํ ปริภุญฺชตุ, ภควตา ปฐมํ ปริภุตฺตํ ปจฺฉา ปาเวยฺยกา มลฺลา ปริภุญฺชิสฺสนฺติ. ตทสฺส ปาเวยฺยกานํ มลฺลานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. อธิวาเสสิ โข ภควา ตุณฺหีภาเวน.

297. 当时，帕维亚的末罗人有一座名为乌拔塔迦(Ubbhataka)的新集会堂，刚建成不久，尚未被任何沙门、婆罗门或任何世人居住过。帕维亚的末罗人听说：“据说世尊与约五百位比丘的大比丘僧团在末罗(Malla)国游行，已抵达帕维亚，住在金匠之子纯陀的芒果园中。”于是，帕维亚的末罗人前往世尊之处；抵达后，他们顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁后，帕维亚的末罗人对世尊说：“尊者，我们帕维亚的末罗人有一座名为乌拔塔迦的新集会堂，刚建成不久，尚未被任何沙门、婆罗门或任何世人居住过。尊者，愿世尊首先启用它。世尊首先启用之后，帕维亚的末罗人才会使用。这将为帕维亚的末罗人带来长远的利益与安乐。”世尊以沉默表示同意。

๒๙๘. อถ โข ปาเวยฺยกา มลฺลา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน สนฺธาคารํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สพฺพสนฺถรึ สนฺธาคารํ สนฺถริตฺวา ภควโต อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา อุทกมณิกํ ปติฏฺฐเปตฺวา เตลปทีปํ อาโรเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ปาเวยฺยกา มลฺลา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สพฺพสนฺถริสนฺถตํ, ภนฺเต, สนฺธาคารํ, ภควโต อาสนานิ [Pg.176] ปญฺญตฺตานิ, อุทกมณิโก ปติฏฺฐาปิโต, เตลปทีโป อาโรปิโต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

298. 于是，帕维亚的末罗人得知世尊已应允，便从座而起，顶礼世尊，行右绕后，前往集会堂。抵达后，他们将集会堂遍铺敷具，为世尊设好座位，备妥水瓶，点上油灯，然后前往世尊之处。抵达后，他们顶礼世尊，立于一旁。立于一旁后，那些帕维亚的末罗人对世尊说：“世尊，集会堂已遍铺敷具，座位已设好，水瓶已备妥，油灯已点上。世尊，现在，世尊知其时。”

๒๙๙. อถ โข ภควา นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สนฺธาคารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา สนฺธาคารํ ปวิสิตฺวา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ โข ปาเท ปกฺขาเลตฺวา สนฺธาคารํ ปวิสิตฺวา ปจฺฉิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. ปาเวยฺยกาปิ โข มลฺลา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา สนฺธาคารํ ปวิสิตฺวา ปุรตฺถิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปจฺฉิมาภิมุขา นิสีทึสุ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. อถ โข ภควา ปาเวยฺยเก มลฺเล พหุเทว รตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุยฺโยเชสิ – ‘‘อภิกฺกนฺตา โข, วาเสฏฺฐา, รตฺติ. ยสฺสทานิ ตุมฺเห กาลํ มญฺญถา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ปาเวยฺยกา มลฺลา ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ.

299. 于是，世尊著衣，持衣钵，与比丘僧团一同前往集会堂。抵达后，洗足已，进入集会堂，倚中央柱，面向东方而坐。比丘僧团也洗足已，进入集会堂，倚西墙，面向东方，以世尊为前而坐。帕维亚的末罗人也洗足已，进入集会堂，倚东墙，面向西方，以世尊为前而坐。其后，世尊为帕维亚的末罗人长夜说法，开示、劝导、策励、令喜，然后遣之离去，说：“婆悉吒（Vāseṭṭha）们，夜已深。现在，汝等知其时。”“诚然，世尊。”帕维亚的末罗人应诺世尊后，从座而起，顶礼世尊，行右绕后离去。

๓๐๐. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ ปาเวยฺยเกสุ มลฺเลสุ ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสํฆํ อนุวิโลเกตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘วิคตถินมิทฺโธ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุสงฺโฆ. ปฏิภาตุ ตํ, สาริปุตฺต, ภิกฺขูนํ ธมฺมีกถา. ปิฏฺฐิ เม อาคิลายติ. ตมหํ อายมิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญเปตฺวา ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปสิ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย, สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา.

300. 那时，帕维亚的末罗人离去不久，世尊环顾寂静的比丘僧团后，对具寿舍利弗说：“舍利弗，比丘僧团已远离昏沉与睡眠。舍利弗，愿你为比丘们开示法要。我的背痛，我将伸展一下。”“是的，世尊。”具寿舍利弗回答世尊。于是，世尊将僧伽梨衣叠成四叠铺好，右胁而卧，行狮子卧，一足叠于另一足上，保持正念正知，作意于起身之想。

ภินฺนนิคณฺฐวตฺถุ

尼乾陀分裂事

๓๐๑. เตน โข ปน สมเยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนากาลงฺกโต โหติ. ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ [Pg.177] มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ! มิจฺฉาปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมาปฏิปนฺโน. สหิตํ เม, อสหิตํ เต. ปุเรวจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉาวจนียํ ปุเร อวจ. อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสี’’ติ. วโธเยว โข มญฺเญ นิคณฺเฐสุ นาฏปุตฺติเยสุ วตฺตติ. เยปิ นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส สาวกา คิหี โอทาตวสนา, เตปิ นิคณฺเฐสุ นาฏปุตฺติเยสุ นิพฺพินฺนรูปา วิรตฺตรูปา ปฏิวานรูปา, ยถา ตํ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ.

301. 那时，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)刚在帕瓦(Pāvā)去世。他去世后，尼乾陀们分裂了，分为两派，发生争论、争吵、辩论，他们互相以口舌为矛攻击：“你不懂此法与律，我才懂此法与律！你怎么会懂此法与律呢！你行的是邪道，我行的才是正道。我说的有益，你说的无益。该先说的你后说，该后说的你先说。你的所学是颠倒的，你的论点已被驳斥，你已被折服！去为摆脱指责而行吧，如果可以，就去解释吧！”我想，在尼乾陀·若提子的弟子们中，简直只有败坏在发生。那些尼乾陀·若提子的在家白衣弟子，也对尼乾陀·若提子的弟子们感到厌恶、离染、反感，就如同对待那被恶说、恶导、非出离、不导向寂静、非正等觉者所宣说、如破塔、无归依处的法与律一般。

๓๐๒. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘นิคณฺโฐ, อาวุโส, นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนากาลงฺกโต, ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา…เป… ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’’. ‘‘เอวญฺเหตํ, อาวุโส, โหติ ทุรกฺขาเต ธมฺมวินเย ทุปฺปเวทิเต อนิยฺยานิเก อนุปสมสํวตฺตนิเก อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิเต. อยํ โข ปนาวุโส อมฺหากํ ภควตา ธมฺโม สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

302. 尔时，具寿舍利弗对比丘们说：“贤友们，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭho Nāṭaputto)最近于波婆(Pāvā)命终。因其命终，尼乾陀们分裂，分为两派……犹如破塔，无有依怙。贤友们，在恶说、恶宣示、非出离、不导向寂静、非由正等觉者所宣示的法与律中，此事诚然如此。然而，贤友们，我等世尊的法，是善说、善宣示、能出离、导向寂静、由正等觉者所宣示的。于此，应由所有人共同合诵，不应争论，这样此梵行才能长久、持续，这将为了众人的利益，为了众人的安乐，为了怜悯世间，为了天与人的义利、福祉与安乐。”

‘‘กตโม จาวุโส, อมฺหากํ ภควตา ธมฺโม สฺวากฺขาโต สุปฺปเวทิโต นิยฺยานิโก อุปสมสํวตฺตนิโก สมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิโต; ยตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ?

“贤友们，我等世尊所善说、善宣示、能出离、导向寂静、由正等觉者所宣示的法，是哪一个呢？于此法中，应由所有人共同合诵，不应争论，这样此梵行才能长久、持续，这将为了众人的利益，为了众人的安乐，为了怜悯世间，为了天与人的义利、福祉与安乐。”

เอกกํ

一法

๓๐๓. ‘‘อตฺถิ [Pg.178] โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอโก ธมฺโม สมฺมทกฺขาโต. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตโม เอโก ธมฺโม? สพฺเพ สตฺตา อาหารฏฺฐิติกา. สพฺเพ สตฺตา สงฺขารฏฺฐิติกา. อยํ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอโก ธมฺโม สมฺมทกฺขาโต. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

303. 贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，已善说一法。于此，我等皆应合诵，不应争论，如是此梵行方能长时久住，此是为了众人的利益与安乐，为了对世间的怜悯，为了天与人的义利、利益与安乐。何为一法？一切有情依食而住，一切有情依行而住。贤友，此即那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说之一法。于此，我等皆应合诵，不应争论，如是此梵行方能长时久住，此是为了众人的利益与安乐，为了对世间的怜悯，为了天与人的义利、利益与安乐。

ทุกํ

二法集

๓๐๔. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทฺเว ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม ทฺเว ?

304. 贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，已善说二法。于此，我等皆应合诵，不应争论，如是此梵行方能长时久住，此是为了众人的利益与安乐，为了对世间的怜悯，为了天与人的义利、利益与安乐。是哪二法？

‘‘นามญฺจ รูปญฺจ.

名与色。

‘‘อวิชฺชา จ ภวตณฺหา จ.

无明与有爱。

‘‘ภวทิฏฺฐิ จ วิภวทิฏฺฐิ จ.

有见与无有见。

‘‘อหิริกญฺจ อโนตฺตปฺปญฺจ.

无惭与无愧。

‘‘หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจ.

惭与愧。

‘‘โทวจสฺสตา จ ปาปมิตฺตตา จ.

难劝谏与恶友伴。

‘‘โสวจสฺสตา จ กลฺยาณมิตฺตตา จ.

易劝谏与善友伴。

‘‘อาปตฺติกุสลตา จ อาปตฺติวุฏฺฐานกุสลตา จ.

于罪善巧与于出罪善巧。

‘‘สมาปตฺติกุสลตา จ สมาปตฺติวุฏฺฐานกุสลตา จ.

于等至善巧与于出等至善巧。

‘‘ธาตุกุสลตา [Pg.179] จ มนสิการกุสลตา จ.

于界善巧与于作意善巧。

‘‘อายตนกุสลตา จ ปฏิจฺจสมุปฺปาทกุสลตา จ.

于处善巧与于缘起善巧。

‘‘ฐานกุสลตา จ อฏฺฐานกุสลตา จ.

于处善巧与于非处善巧。

‘‘อชฺชวญฺจ ลชฺชวญฺจ.

正直与知耻。

‘‘ขนฺติ จ โสรจฺจญฺจ.

忍耐与乐善。

‘‘สาขลฺยญฺจ ปฏิสนฺถาโร จ.

和蔼与款待。

‘‘อวิหึสา จ โสเจยฺยญฺจ.

不害与心清净。

‘‘มุฏฺฐสฺสจฺจญฺจ อสมฺปชญฺญญฺจ.

失念与不正知。

‘‘สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ.

念与正知。

‘‘อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา จ โภชเน อมตฺตญฺญุตา จ.

诸根不护门与饮食不知量。

‘‘อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา จ โภชเน มตฺตญฺญุตา จ.

诸根护门与饮食知量。

‘‘ปฏิสงฺขานพลญฺจ ภาวนาพลญฺจ.

省察力与修习力。

‘‘สติพลญฺจ สมาธิพลญฺจ.

念力与定力。

‘‘สมโถ จ วิปสฺสนา จ.

止与观。

‘‘สมถนิมิตฺตญฺจ ปคฺคหนิมิตฺตญฺจ.

止相与策励相。

‘‘ปคฺคโห จ อวิกฺเขโป จ.

策励与不散乱。

‘‘สีลวิปตฺติ จ ทิฏฺฐิวิปตฺติ จ.

戒失坏与见失坏。

‘‘สีลสมฺปทา จ ทิฏฺฐิสมฺปทา จ.

戒圆满与见圆满。

‘‘สีลวิสุทฺธิ จ ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ จ.

戒清净与见清净。

‘‘ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ โข ปน ยถา ทิฏฺฐิสฺส จ ปธานํ.

见清净与如见者相应的精勤。

‘‘สํเวโค จ สํเวชนีเยสุ ฐาเนสุ สํวิคฺคสฺส จ โยนิโส ปธานํ.

于悚惧事起悚惧，与已悚惧者之如理精勤。

‘‘อสนฺตุฏฺฐิตา จ กุสเลสุ ธมฺเมสุ อปฺปฏิวานิตา จ ปธานสฺมึ.

于诸善法不满足，与于精进不退转。

‘‘วิชฺชา [Pg.180] จ วิมุตฺติ จ.

明与解脱。

‘‘ขเยญาณํ อนุปฺปาเทญาณํ.

尽智与无生智。

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทฺเว ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友们，此二法为彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，我等皆应合诵，不应争论，以使此梵行得以长久住立，此将为大众的利益、大众的安乐、对世间的怜悯，以及天人的义利、福祉与安乐。

ติกํ

三法

๓๐๕. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ตโย ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม ตโย?

305. 贤友们，彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊确实已善说三法。于此，我等皆应合诵……（中略）……为天人的义利、福祉与安乐。是哪三法呢？

‘‘ตีณิ อกุสลมูลานิ – โลโภ อกุสลมูลํ, โทโส อกุสลมูลํ, โมโห อกุสลมูลํ.

三不善根：贪不善根、嗔不善根、痴不善根。

‘‘ตีณิ กุสลมูลานิ – อโลโภ กุสลมูลํ, อโทโส กุสลมูลํ, อโมโห กุสลมูลํ.

三善根：无贪善根、无嗔善根、无痴善根。

‘‘ตีณิ ทุจฺจริตานิ – กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ, มโนทุจฺจริตํ.

三恶行：身恶行、语恶行、意恶行。

‘‘ตีณิ สุจริตานิ – กายสุจริตํ, วจีสุจริตํ, มโนสุจริตํ.

三善行：身善行、语善行、意善行。

‘‘ตโย อกุสลวิตกฺกา – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก.

三不善寻：欲寻、恚寻、害寻。

‘‘ตโย กุสลวิตกฺกา – เนกฺขมฺมวิตกฺโก, อพฺยาปาทวิตกฺโก, อวิหึสาวิตกฺโก.

三善寻：出离寻、无恚寻、无害寻。

‘‘ตโย อกุสลสงฺกปฺปา – กามสงฺกปฺโป, พฺยาปาทสงฺกปฺโป, วิหึสาสงฺกปฺโป.

三不善思惟：欲思惟、恚思惟、害思惟。

‘‘ตโย กุสลสงฺกปฺปา – เนกฺขมฺมสงฺกปฺโป, อพฺยาปาทสงฺกปฺโป, อวิหึสาสงฺกปฺโป.

三善思惟：出离思惟、无恚思惟、无害思惟。

‘‘ติสฺโส [Pg.181] อกุสลสญฺญา – กามสญฺญา, พฺยาปาทสญฺญา, วิหึสาสญฺญา.

三不善想：欲想、恚想、害想。

‘‘ติสฺโส กุสลสญฺญา – เนกฺขมฺมสญฺญา, อพฺยาปาทสญฺญา, อวิหึสาสญฺญา.

三善想：出离想、无恚想、无害想。

‘‘ติสฺโส อกุสลธาตุโย – กามธาตุ, พฺยาปาทธาตุ, วิหึสาธาตุ.

三不善界：欲界、恚界、害界。

‘‘ติสฺโส กุสลธาตุโย – เนกฺขมฺมธาตุ, อพฺยาปาทธาตุ, อวิหึสาธาตุ.

三善界：出离界、无恚界、无害界。

‘‘อปราปิ ติสฺโส ธาตุโย – กามธาตุ, รูปธาตุ, อรูปธาตุ.

另外三界：欲界、色界、无色界。

‘‘อปราปิ ติสฺโส ธาตุโย – รูปธาตุ, อรูปธาตุ, นิโรธธาตุ.

另外三界：色界、无色界、灭界。

‘‘อปราปิ ติสฺโส ธาตุโย – หีนธาตุ, มชฺฌิมธาตุ, ปณีตธาตุ.

另外三界：劣界、中界、胜界。

‘‘ติสฺโส ตณฺหา – กามตณฺหา, ภวตณฺหา, วิภวตณฺหา.

三爱：欲爱、有爱、无有爱。

‘‘อปราปิ ติสฺโส ตณฺหา – กามตณฺหา, รูปตณฺหา, อรูปตณฺหา.

另外三爱：欲爱、色爱、无色爱。

‘‘อปราปิ ติสฺโส ตณฺหา – รูปตณฺหา, อรูปตณฺหา, นิโรธตณฺหา.

另外三爱：色爱、无色爱、灭爱。

‘‘ตีณิ สํโยชนานิ – สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส.

三结：有身见、疑、戒禁取。

‘‘ตโย อาสวา – กามาสโว, ภวาสโว, อวิชฺชาสโว.

三漏：欲漏、有漏、无明漏。

‘‘ตโย ภวา – กามภโว, รูปภโว, อรูปภโว.

三有：欲有、色有、无色有。

‘‘ติสฺโส เอสนา – กาเมสนา, ภเวสนา, พฺรหฺมจริเยสนา.

三寻求：欲寻求、有寻求、梵行寻求。

‘‘ติสฺโส วิธา – เสยฺโยหมสฺมีติ วิธา, สทิโสหมสฺมีติ วิธา, หีโนหมสฺมีติ วิธา.

三慢：“我为胜”慢、“我为等”慢、“我为劣”慢。

‘‘ตโย อทฺธา – อตีโต อทฺธา, อนาคโต อทฺธา, ปจฺจุปฺปนฺโน อทฺธา.

三时：过去时、未来时、现在时。

‘‘ตโย อนฺตา – สกฺกาโย อนฺโต, สกฺกายสมุทโย อนฺโต, สกฺกายนิโรโธ อนฺโต.

三边：有身边、有身集边、有身灭边。

‘‘ติสฺโส เวทนา – สุขา เวทนา, ทุกฺขา เวทนา, อทุกฺขมสุขา เวทนา.

三受：乐受、苦受、不苦不乐受。

‘‘ติสฺโส ทุกฺขตา – ทุกฺขทุกฺขตา, สงฺขารทุกฺขตา, วิปริณามทุกฺขตา.

三苦：苦苦、行苦、坏苦。

‘‘ตโย ราสี [Pg.182] – มิจฺฉตฺตนิยโต ราสิ, สมฺมตฺตนิยโต ราสิ, อนิยโต ราสิ.

三聚：邪定聚、正定聚、不定聚。

‘‘ตโย ตมา – อตีตํ วา อทฺธานํ อารพฺภ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, อนาคตํ วา อทฺธานํ อารพฺภ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, เอตรหิ วา ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ อารพฺภ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ.

三暗：于过去时，怀疑、犹豫，不决断，不信乐；于未来时，怀疑、犹豫，不决断，不信乐；于现在时，怀疑、犹豫，不决断，不信乐。

‘‘ตีณิ ตถาคตสฺส อรกฺเขยฺยานิ – ปริสุทฺธกายสมาจาโร อาวุโส ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส กายทุจฺจริตํ, ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปริสุทฺธวจีสมาจาโร อาวุโส, ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตํ, ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปริสุทฺธมโนสมาจาโร, อาวุโส, ตถาคโต, นตฺถิ ตถาคตสฺส มโนทุจฺจริตํ ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ.

如来之三不护：贤友，如来身行清净，如来无有“莫令他人知我此事”而需守护的身恶行。贤友，如来语行清净，如来无有“莫令他人知我此事”而需守护的语恶行。贤友，如来意行清净，如来无有“莫令他人知我此事”而需守护的意恶行。

‘‘ตโย กิญฺจนา – ราโค กิญฺจนํ, โทโส กิญฺจนํ, โมโห กิญฺจนํ.

三障：贪为障，嗔为障，痴为障。

‘‘ตโย อคฺคี – ราคคฺคิ, โทสคฺคิ, โมหคฺคิ.

三火：贪火、嗔火、痴火。

‘‘อปเรปิ ตโย อคฺคี – อาหุเนยฺยคฺคิ, คหปตคฺคิ, ทกฺขิเณยฺยคฺคิ.

另有三火：应请火、家主火、应供火。

‘‘ติวิเธน รูปสงฺคโห – สนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ รูปํ, อนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ รูปํ, อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ รูปํ.

色之三类：有见有对色、无见有对色、无见无对色。

‘‘ตโย สงฺขารา – ปุญฺญาภิสงฺขาโร, อปุญฺญาภิสงฺขาโร, อาเนญฺชาภิสงฺขาโร.

三行：福行、非福行、不动行。

‘‘ตโย ปุคฺคลา – เสกฺโข ปุคฺคโล, อเสกฺโข ปุคฺคโล, เนวเสกฺโขนาเสกฺโข ปุคฺคโล.

“三种人：有学、无学、非有学非无学之人。”

‘‘ตโย เถรา – ชาติเถโร, ธมฺมเถโร, สมฺมุติเถโร.

三上座：生年上座、法上座、世俗上座。

‘‘ตีณิ ปุญฺญกิริยวตฺถูนิ – ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ.

三福业事：布施所成福业事、持戒所成福业事、修习所成福业事。

‘‘ตีณิ โจทนาวตฺถูนิ – ทิฏฺเฐน, สุเตน, ปริสงฺกาย.

三谏举事：以所见、以所闻、以所疑。

‘‘ติสฺโส [Pg.183] กามูปปตฺติโย – สนฺตาวุโส สตฺตา ปจฺจุปฏฺฐิตกามา, เต ปจฺจุปฏฺฐิเตสุ กาเมสุ วสํ วตฺเตนฺติ, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐมา กามูปปตฺติ. สนฺตาวุโส, สตฺตา นิมฺมิตกามา, เต นิมฺมินิตฺวา นิมฺมินิตฺวา กาเมสุ วสํ วตฺเตนฺติ, เสยฺยถาปิ เทวา นิมฺมานรตี. อยํ ทุติยา กามูปปตฺติ. สนฺตาวุโส สตฺตา ปรนิมฺมิตกามา, เต ปรนิมฺมิเตสุ กาเมสุ วสํ วตฺเตนฺติ, เสยฺยถาปิ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺตี. อยํ ตติยา กามูปปตฺติ.

“贤友，有三种欲受用。贤友，有诸众生受用现前之欲，彼等于现前之欲行使自在，犹如人、某些天及某些堕恶趣者。此是第一种欲受用。贤友，有诸众生受用自所化作之欲，彼等化作复化作，于诸欲中行使自在，犹如化乐天(Nimmānaratī)之天神。此是第二种欲受用。贤友，有诸众生受用他所化作之欲，彼等于他所化作之欲行使自在，犹如他化自在天(Paranimmitavasavattī)之天神。此是第三种欲受用。”

‘‘ติสฺโส สุขูปปตฺติโย – สนฺตาวุโส สตฺตา อุปฺปาเทตฺวา อุปฺปาเทตฺวา สุขํ วิหรนฺติ, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา. อยํ ปฐมา สุขูปปตฺติ. สนฺตาวุโส, สตฺตา สุเขน อภิสนฺนา ปริสนฺนา ปริปูรา ปริปฺผุฏา. เต กทาจิ กรหจิ อุทานํ อุทาเนนฺติ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’นฺติ, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ทุติยา สุขูปปตฺติ. สนฺตาวุโส, สตฺตา สุเขน อภิสนฺนา ปริสนฺนา ปริปูรา ปริปฺผุฏา. เต สนฺตํเยว ตุสิตา สุขํ ปฏิสํเวเทนฺติ, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ ตติยา สุขูปปตฺติ.

“贤友，有三种乐受用。贤友，有诸众生令乐生起复生起而住于乐中，犹如梵众天(Brahmakāyikā)之天神。此是第一种乐受用。贤友，有诸众生为乐所浸润、遍润、充满、遍满，彼等有时会发出感叹：‘啊，乐哉！啊，乐哉！’犹如光音天(Ābhassarā)之天神。此是第二种乐受用。贤友，有诸众生为乐所浸润、遍润、充满、遍满，彼等满足而感受寂静之乐，犹如遍净天(Subhakiṇhā)之天神。此是第三种乐受用。”

‘‘ติสฺโส ปญฺญา – เสกฺขา ปญฺญา, อเสกฺขา ปญฺญา, เนวเสกฺขานาเสกฺขา ปญฺญา.

“三种慧：有学慧、无学慧、非有学非无学慧。”

‘‘อปราปิ ติสฺโส ปญฺญา – จินฺตามยา ปญฺญา, สุตมยา ปญฺญา, ภาวนามยา ปญฺญา.

“复有三种慧：思所成慧、闻所成慧、修所成慧。”

‘‘ตีณาวุธานิ – สุตาวุธํ, ปวิเวกาวุธํ, ปญฺญาวุธํ.

“三种武器：闻武器、远离武器、慧武器。”

‘‘ตีณินฺทฺริยานิ – อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ, อญฺญินฺทฺริยํ, อญฺญาตาวินฺทฺริยํ.

“三根：未知当知根、已知根、具知根。”

‘‘ตีณิ จกฺขูนิ – มํสจกฺขุ, ทิพฺพจกฺขุ, ปญฺญาจกฺขุ.

“三眼：肉眼、天眼、慧眼。”

‘‘ติสฺโส สิกฺขา – อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา.

“三学：增上戒学、增上心学、增上慧学。”

‘‘ติสฺโส ภาวนา – กายภาวนา, จิตฺตภาวนา, ปญฺญาภาวนา.

“三修习：身修习、心修习、慧修习。”

‘‘ตีณิ [Pg.184] อนุตฺตริยานิ – ทสฺสนานุตฺตริยํ, ปฏิปทานุตฺตริยํ, วิมุตฺตานุตฺตริยํ.

“三无上：见无上、行道无上、解脱无上。”

‘‘ตโย สมาธี – สวิตกฺกสวิจาโร สมาธิ, อวิตกฺกวิจารมตฺโต สมาธิ, อวิตกฺกอวิจาโร สมาธิ.

三定：有寻有伺定、无寻唯伺定、无寻无伺定。

‘‘อปเรปิ ตโย สมาธี – สุญฺญโต สมาธิ, อนิมิตฺโต สมาธิ, อปฺปณิหิโต สมาธิ.

复有三定：空定、无相定、无愿定。

‘‘ตีณิ โสเจยฺยานิ – กายโสเจยฺยํ, วจีโสเจยฺยํ, มโนโสเจยฺยํ.

三清净：身清净、语清净、意清净。

‘‘ตีณิ โมเนยฺยานิ – กายโมเนยฺยํ, วจีโมเนยฺยํ, มโนโมเนยฺยํ.

三牟尼行：身牟尼行、语牟尼行、意牟尼行。

‘‘ตีณิ โกสลฺลานิ – อายโกสลฺลํ, อปายโกสลฺลํ, อุปายโกสลฺลํ.

三善巧：增长善巧、衰损善巧、方便善巧。

‘‘ตโย มทา – อาโรคฺยมโท, โยพฺพนมโท, ชีวิตมโท.

三憍：无病憍、青春憍、生命憍。

‘‘ตีณิ อาธิปเตยฺยานิ – อตฺตาธิปเตยฺยํ, โลกาธิปเตยฺยํ, ธมฺมาธิปเตยฺยํ.

三增上：我增上、世增上、法增上。

‘‘ตีณิ กถาวตฺถูนิ – อตีตํ วา อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ; อนาคตํ วา อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ ภวิสฺสติ อนาคตมทฺธาน’นฺติ; เอตรหิ วา ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ โหติ เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธาน’นฺติ.

三论事：或缘于过去时而说：“过去曾如是”；或缘于未来时而说：“未来将如是”；或缘于现在时而说：“现在正乃如是”。

‘‘ติสฺโส วิชฺชา – ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ วิชฺชา, สตฺตานํ จุตูปปาเตญาณํ วิชฺชา, อาสวานํ ขเยญาณํ วิชฺชา.

三明：宿住随念智、有情死生智、诸漏尽智。

‘‘ตโย วิหารา – ทิพฺโพ วิหาโร, พฺรหฺมา วิหาโร, อริโย วิหาโร.

三住：天住、梵住、圣住。

‘‘ตีณิ ปาฏิหาริยานิ – อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

三神变：神通神变、记心神变、教诫神变。

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ตโย ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友，此三法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者、世尊所善说。于此，我等一切众应共合诵……为诸天人之义利、饶益、安乐。

จตุกฺกํ

四集

๓๐๖. ‘‘อตฺถิ [Pg.185] โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน จตฺตาโร ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ, น วิวทิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม จตฺตาโร?

306. 贤友，有彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者、世尊所善说的四法。于此，我等一切众应共合诵，不应争论……为诸天人之义利、饶益、安乐。是哪四法？

‘‘จตฺตาโร สติปฏฺฐานา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี…เป… จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ.

四念处。贤友们，于此，比丘于身随观身而住，热诚、正知、具念，调伏世间的贪与忧；于受随观受……于心随观心……于法随观法而住，热诚、正知、具念，调伏世间的贪与忧。

‘‘จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ.

四正勤。贤友们，于此，比丘为使未生之恶不善法不生，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤。为断已生之恶不善法，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤。为使未生之善法生起，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤。为使已生之善法住立、不忘、增长、广大、修习、圆满，生起欲，努力，发起精进，策励其心，精勤。

‘‘จตฺตาโร อิทฺธิปาทา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. จิตฺตสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. วีริยสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ.

四神足。贤友们，于此，比丘修习以欲为首，具足定与精勤行的神足；修习以心为首，具足定与精勤行的神足；修习以精进为首，具足定与精勤行的神足；修习以观慧为首，具足定与精勤行的神足。

‘‘จตฺตาริ ฌานานิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ [Pg.186] กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา, อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

有四种禅。贤友，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，具足并安住于初禅：有寻、有伺，由远离而生喜乐。寻、伺止息故，内得净信，心一境性，无寻、无伺，由定而生喜乐，具足并安住于第二禅。又，离喜故，安住于舍，具念、正知，以身感受乐——圣者们称之为“具舍、具念、乐住者”——具足并安住于第三禅。断乐、断苦故，以及先前喜、忧已灭故，不苦不乐，舍念清净，具足并安住于第四禅。

๓๐๗. ‘‘จตสฺโส สมาธิภาวนา. อตฺถาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ. อตฺถาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฏิลาภาย สํวตฺตติ. อตฺถาวุโส สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ. อตฺถาวุโส สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ.

307. 有四种定的修习。贤友，有一种定的修习，修习、多修习之，能导向现法乐住。贤友，有一种定的修习，修习、多修习之，能导向智见的获得。贤友，有一种定的修习，修习、多修习之，能导向正念正知。贤友，有一种定的修习，修习、多修习之，能导向诸漏的灭尽。

‘‘กตมา จาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ, อาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ.

贤友，是哪种定的修习，修习、多修习之，能导向现法乐住呢？贤友，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法……乃至……具足并安住于第四禅。贤友，此即是定的修习，修习、多修习之，能导向现法乐住。

‘‘กตมา จาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฏิลาภาย สํวตฺตติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ อาโลกสญฺญํ มนสิ กโรติ, ทิวาสญฺญํ อธิฏฺฐาติ ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา. อิติ วิวเฏน เจตสา อปริโยนทฺเธน สปฺปภาสํ จิตฺตํ ภาเวติ. อยํ, อาวุโส สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฏิลาภาย สํวตฺตติ.

贤友，修习、多作何种定，能导向天眼智的获得呢？贤友，于此，比丘作意光明想，确立白昼想，如昼，如是夜；如夜，如是昼。如是以敞开、无障蔽之心，修习光明之心。贤友，此即是修习、多作而能导向天眼智获得的定。

‘‘กตมา จาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. วิทิตา สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. วิทิตา วิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. อยํ, อาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ.

贤友，修习、多作何种定，能导向正念正知呢？贤友，于此，比丘的受明了地生起，明了地现起，明了地灭去；想明了地生起，明了地现起，明了地灭去；寻明了地生起，明了地现起，明了地灭去。贤友，此即是修习、多作而能导向正念正知的定。

‘‘กตมา [Pg.187] จาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ. อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม. อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา… อิติ สงฺขารา… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม. อยํ, อาวุโส, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ.

贤友，修习、多作何种定，能导向诸漏灭尽呢？贤友，于此，比丘于五取蕴随观生灭而住：“此是色，此是色之集起，此是色之灭去；此是受……此是想……此是行……此是识，此是识之集起，此是识之灭去。”贤友，此即是修习、多作而能导向诸漏灭尽的定。

๓๐๘. ‘‘จตสฺโส อปฺปมญฺญา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

308. 四无量。贤友，于此教法中，比丘以与慈俱行之心，遍满一方而住；如是第二、第三、第四方。如是，向上、向下、横向，于一切处，以一切为己，以广大的、已达崇高的、无量的、无怨的、无恼害的与慈俱行之心，遍满一切世间而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心，遍满一方而住；如是第二、第三、第四方。如是，向上、向下、横向，于一切处，以一切为己，以广大的、已达崇高的、无量的、无怨的、无恼害的与舍俱行之心，遍满一切世间而住。

‘‘จตฺตาโร อารุปฺปา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

四无色。贤友，于此，比丘完全超越诸色想，灭除诸有对想，不作意种种想，思惟“空无边”，具足空无边处而住。完全超越空无边处，思惟“识无边”，具足识无边处而住。完全超越识无边处，思惟“无所有”，具足无所有处而住。完全超越无所有处，具足非想非非想处而住。

‘‘จตฺตาริ อปสฺเสนานิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, สงฺขาเยกํ อธิวาเสติ, สงฺขาเยกํ ปริวชฺเชติ, สงฺขาเยกํ วิโนเทติ.

四依止。贤友，于此教法中，比丘省察后受用一法，省察后忍受一法，省察后回避一法，省察后去除一法。

๓๐๙. ‘‘จตฺตาโร [Pg.188] อริยวํสา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ จีวรเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ; อลทฺธา จ จีวรํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ จีวรํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต, อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต’.

309. “贤友，有四圣种。于此，比丘满足于随所得衣，且称赞对随所得衣的满足；不因衣服而行邪求、不适宜之事；未得衣服时不焦躁，已得衣服时不贪着、不沉迷、不执著，见其过患，具出离慧而受用。又，他因对随所得衣的满足，既不自赞，亦不毁他。贤友，凡于此娴熟、不懈怠、具正知、具正念者，此比丘被称为‘安住于古老、第一的圣种’。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ ปิณฺฑปาตเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ; อลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต, อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต’.

“再者，贤友，比丘满足于随所得食，且称赞对随所得食的满足；不因食物而行邪求、不适宜之事；未得食物时不焦躁，已得食物时不贪着、不沉迷、不执著，见其过患，具出离慧而受用。又，他因对随所得食的满足，既不自赞，亦不毁他。贤友，凡于此娴熟、不懈怠、具正知、具正念者，此比丘被称为‘安住于古老、第一的圣种’。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ เสนาสนเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ; อลทฺธา จ เสนาสนํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ เสนาสนํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต, อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต’.

“再者，贤友，比丘满足于随所得住处，且称赞对随所得住处的满足；不因住处而行邪求、不适宜之事；未得住处时不焦躁，已得住处时不贪着、不沉迷、不执著，见其过患，具出离慧而受用。又，他因对随所得住处的满足，既不自赞，亦不毁他。贤友，凡于此娴熟、不懈怠、具正知、具正念者，此比丘被称为‘安住于古老、第一的圣种’。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปหานาราโม โหติ ปหานรโต, ภาวนาราโม โหติ ภาวนารโต; ตาย จ ปน ปหานารามตาย ปหานรติยา ภาวนารามตาย ภาวนารติยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต’.

再者，贤友，比丘乐于断、喜于断，乐于修、喜于修；因其乐于断、喜于断，乐于修、喜于修，既不自赞，亦不毁他。贤友，凡于此娴熟、不懈怠、具正知、具正念者，此比丘被称为“安住于古老、第一的圣种”。

๓๑๐. ‘‘จตฺตาริ [Pg.189] ปธานานิ. สํวรปธานํ ปหานปธานํ ภาวนาปธานํ อนุรกฺขณาปธานํ. กตมญฺจาวุโส, สํวรปธานํ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. อิทํ วุจฺจตาวุโส, สํวรปธานํ.

310. 有四正勤：律仪勤、断勤、修勤、随护勤。贤友，何为律仪勤？贤友，于此，比丘以眼见色时，不取相，不取随相。若他于眼根不防护而住，贪与忧等恶不善法即会流入，故他为防护而行道，守护眼根，于眼根达成防护。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法时，不取相，不取随相。若他于意根不防护而住，贪与忧等恶不善法即会流入，故他为防护而行道，守护意根，于意根达成防护。贤友，此谓律仪勤。

‘‘กตมญฺจาวุโส, ปหานปธานํ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตึ กโรติ อนภาวํ คเมติ. อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตึ กโรติ อนภาวํ คเมติ. อิทํ วุจฺจตาวุโส, ปหานปธานํ.

贤友，何为断勤？贤友，于此，比丘不容忍已生起的欲寻，将其舍断、去除、终结，令其消失。不容忍已生起的恚寻……不容忍已生起的害寻……不容忍已生起的种种恶不善法，将其舍断、去除、终结，令其消失。贤友，此谓断勤。

‘‘กตมญฺจาวุโส, ภาวนาปธานํ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ. ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ. อิทํ วุจฺจตาวุโส, ภาวนาปธานํ.

贤友，何为修习勤？贤友，于此，比丘修习念觉支，其依止远离、依止离贪、依止灭，导向舍离。他修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支，其依止远离、依止离贪、依止灭，导向舍离。贤友，此谓修习勤。

‘‘กตมญฺจาวุโส, อนุรกฺขณาปธานํ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ภทฺรกํ สมาธินิมิตฺตํ อนุรกฺขติ – อฏฺฐิกสญฺญํ, ปุฬุวกสญฺญํ, วินีลกสญฺญํ, วิจฺฉิทฺทกสญฺญํ, อุทฺธุมาตกสญฺญํ. อิทํ วุจฺจตาวุโส, อนุรกฺขณาปธานํ.

贤友，何为随护勤？贤友，于此，比丘守护已生起的善妙定相：骨想、虫食想、青瘀想、裂坏想、肿胀想。贤友，此谓随护勤。

‘‘จตฺตาริ ญาณานิ – ธมฺเม ญาณํ, อนฺวเย ญาณํ, ปริเย ญาณํ, สมฺมุติยา ญาณํ.

四种智：法智、类智、他心智、世俗智。

‘‘อปรานิปิ [Pg.190] จตฺตาริ ญาณานิ – ทุกฺเข ญาณํ, ทุกฺขสมุทเย ญาณํ, ทุกฺขนิโรเธ ญาณํ, ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ญาณํ.

另有四种智：苦智、苦集智、苦灭智、苦灭道智。

๓๑๑. ‘‘จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ – สปฺปุริสสํเสโว, สทฺธมฺมสฺสวนํ, โยนิโสมนสิกาโร, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติ.

311. 四种预流支：亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行。

‘‘จตฺตาริ โสตาปนฺนสฺส องฺคานิ. อิธาวุโส, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ, ภควา’ติ. ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา, เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ.

“贤友，入流者有四支。在此，圣弟子于佛具足不坏净：‘彼世尊是阿罗汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。’于法具足不坏净：‘法乃世尊所善说，是现见的、无时的、来而可见的、能引向的、智者各自证知的。’于僧具足不坏净：‘世尊的弟子僧是善行道者、直行道者、如理行道者、正当行道者，即四双八辈个人。此世尊的弟子僧是应供养者、应款待者、应受施者、应合掌者，是世间无上的福田。’具足圣者所喜爱的戒，是不毁的、无瑕的、无斑的、无点的、自在的、为智者所称赞的、不执取的、导向定的。”

‘‘จตฺตาริ สามญฺญผลานิ – โสตาปตฺติผลํ, สกทาคามิผลํ, อนาคามิผลํ, อรหตฺตผลํ.

“四沙门果：预流果、一来果、不还果、阿罗汉果。”

‘‘จตสฺโส ธาตุโย – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ, เตโชธาตุ, วาโยธาตุ.

“四界：地界、水界、火界、风界。”

‘‘จตฺตาโร อาหารา – กพฬีกาโร อาหาโร โอฬาริโก วา สุขุโม วา, ผสฺโส ทุติโย, มโนสญฺเจตนา ตติยา, วิญฺญาณํ จตุตฺถํ.

“四食：或粗或细的段食，第二为触，第三为意思，第四为识。”

‘‘จตสฺโส วิญฺญาณฏฺฐิติโย. รูปูปายํ วา, อาวุโส, วิญฺญาณํ ติฏฺฐมานํ ติฏฺฐติ รูปารมฺมณํ รูปปฺปติฏฺฐํ นนฺทูปเสจนํ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชติ; เวทนูปายํ [Pg.191] วา อาวุโส…เป… สญฺญูปายํ วา, อาวุโส…เป… สงฺขารูปายํ วา, อาวุโส, วิญฺญาณํ ติฏฺฐมานํ ติฏฺฐติ สงฺขารารมฺมณํ สงฺขารปฺปติฏฺฐํ นนฺทูปเสจนํ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชติ.

贤友，有四识住。贤友，识若依止色而住，以色为所缘，以色为立足处，以喜为浇灌，则会增长、生长、广大；贤友，或依止受……贤友，或依止想……贤友，或依止行而住，以行为所缘，以行为立足处，以喜为浇灌，则会增长、生长、广大。

‘‘จตฺตาริ อคติคมนานิ – ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคติ คจฺฉติ, โมหาคตึ คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ.

四不行处：行于欲，行于瞋，行于痴，行于怖。

‘‘จตฺตาโร ตณฺหุปฺปาทา – จีวรเหตุ วา, อาวุโส, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; ปิณฺฑปาตเหตุ วา, อาวุโส, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; เสนาสนเหตุ วา, อาวุโส, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; อิติภวาภวเหตุ วา, อาวุโส, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ.

贤友，有四种爱的生起。贤友，比丘或因衣而生起爱；或因乞食而生起爱；或因坐卧处而生起爱；或因种种精妙资具而生起爱。

‘‘จตสฺโส ปฏิปทา – ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

四行道：苦行道而迟通达，苦行道而速通达，乐行道而迟通达，乐行道而速通达。

‘‘อปราปิ จตสฺโส ปฏิปทา – อกฺขมา ปฏิปทา, ขมา ปฏิปทา, ทมา ปฏิปทา, สมา ปฏิปทา.

另有四行道：不忍耐行道、忍耐行道、调御行道、寂静行道。

‘‘จตฺตาริ ธมฺมปทานิ – อนภิชฺฌา ธมฺมปทํ, อพฺยาปาโท ธมฺมปทํ, สมฺมาสติ ธมฺมปทํ, สมฺมาสมาธิ ธมฺมปทํ.

四法句：无贪法句、无瞋法句、正念法句、正定法句。

‘‘จตฺตาริ ธมฺมสมาทานานิ – อตฺถาวุโส, ธมฺมสมาทานํ ปจฺจุปฺปนฺนทุกฺขญฺเจว อายติญฺจ ทุกฺขวิปากํ. อตฺถาวุโส, ธมฺมสมาทานํ ปจฺจุปฺปนฺนทุกฺขํ อายตึ สุขวิปากํ. อตฺถาวุโส, ธมฺมสมาทานํ ปจฺจุปฺปนฺนสุขํ อายตึ ทุกฺขวิปากํ. อตฺถาวุโส, ธมฺมสมาทานํ ปจฺจุปฺปนฺนสุขญฺเจว อายติญฺจ สุขวิปากํ.

贤友，有四种法的受持。贤友，有法的受持，现法苦而未来有苦报；贤友，有法的受持，现法苦而未来有乐报；贤友，有法的受持，现法乐而未来有苦报；贤友，有法的受持，现法乐而未来有乐报。

‘‘จตฺตาโร ธมฺมกฺขนฺธา – สีลกฺขนฺโธ, สมาธิกฺขนฺโธ, ปญฺญากฺขนฺโธ, วิมุตฺติกฺขนฺโธ.

四法蕴：戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴。

‘‘จตฺตาริ พลานิ – วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ.

四力：精进力、念力、定力、慧力。

‘‘จตฺตาริ อธิฏฺฐานานิ – ปญฺญาธิฏฺฐานํ, สจฺจาธิฏฺฐานํ, จาคาธิฏฺฐานํ, อุปสมาธิฏฺฐานํ.

四决意：慧决意、真实决意、舍决意、寂静决意。

๓๑๒. ‘‘จตฺตาริ [Pg.192] ปญฺหพฺยากรณานิ – เอกํสพฺยากรณีโย ปญฺโห, ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณีโย ปญฺโห, วิภชฺชพฺยากรณีโย ปญฺโห, ฐปนีโย ปญฺโห.

312. 四记说：一向记说、反诘记说、分别记说、舍置记说。

‘‘จตฺตาริ กมฺมานิ – อตฺถาวุโส, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถาวุโส, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถาวุโส, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถาวุโส, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ.

四业。贤友，有黑业黑报；贤友，有白业白报；贤友，有黑白业黑白报；贤友，有非黑非白业、非黑非白报，导向业的灭尽。

‘‘จตฺตาโร สจฺฉิกรณียา ธมฺมา – ปุพฺเพนิวาโส สติยา สจฺฉิกรณีโย; สตฺตานํ จุตูปปาโต จกฺขุนา สจฺฉิกรณีโย; อฏฺฐ วิโมกฺขา กาเยน สจฺฉิกรณียา; อาสวานํ ขโย ปญฺญาย สจฺฉิกรณีโย.

四应作证法：应以念作证宿住；应以眼作证有情之死生；应以身作证八解脱；应以慧作证诸漏尽。

‘‘จตฺตาโร โอฆา – กาโมโฆ, ภโวโฆ, ทิฏฺโฐโฆ, อวิชฺโชโฆ.

四暴流：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。

‘‘จตฺตาโร โยคา – กามโยโค, ภวโยโค, ทิฏฺฐิโยโค, อวิชฺชาโยโค.

四轭：欲轭、有轭、见轭、无明轭。

‘‘จตฺตาโร วิสญฺโญคา – กามโยควิสญฺโญโค, ภวโยควิสญฺโญโค, ทิฏฺฐิโยควิสญฺโญโค, อวิชฺชาโยควิสญฺโญโค.

四离轭：离欲轭、离有轭、离见轭、离无明轭。

‘‘จตฺตาโร คนฺถา – อภิชฺฌา กายคนฺโถ, พฺยาปาโท กายคนฺโถ, สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ, อิทํสจฺจาภินิเวโส กายคนฺโถ.

四身结：贪身结、瞋身结、戒禁取身结、执取此为真理身结。

‘‘จตฺตาริ อุปาทานานิ – กามุปาทานํ, ทิฏฺฐุปาทานํ, สีลพฺพตุปาทานํ, อตฺตวาทุปาทานํ.

四取：欲取、见取、戒禁取、我论取。

‘‘จตสฺโส โยนิโย – อณฺฑชโยนิ, ชลาพุชโยนิ, สํเสทชโยนิ, โอปปาติกโยนิ.

四生：卵生、胎生、湿生、化生。

‘‘จตสฺโส คพฺภาวกฺกนฺติโย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ, อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ, อยํ ปฐมา คพฺภาวกฺกนฺติ. ปุน จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ [Pg.193] สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ, อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ, อยํ ทุติยา คพฺภาวกฺกนฺติ. ปุน จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ, อสมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ, อยํ ตติยา คพฺภาวกฺกนฺติ. ปุน จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมึ ฐาติ, สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ, อยํ จตุตฺถา คพฺภาวกฺกนฺติ.

贤友们，有四种入胎（gabbhāvakkanti）。于此，有一类者无正知而入母胎，无正知而住母胎，无正知而出母胎，此为第一种入胎。再者，贤友们，于此，有一类者有正知而入母胎，无正知而住母胎，无正知而出母胎，此为第二种入胎。再者，贤友们，于此，有一类者有正知而入母胎，有正知而住母胎，无正知而出母胎，此为第三种入胎。再者，贤友们，于此，有一类者有正知而入母胎，有正知而住母胎，有正知而出母胎，此为第四种入胎。

‘‘จตฺตาโร อตฺตภาวปฏิลาภา. อตฺถาวุโส, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนาเยว กมติ, โน ปรสญฺเจตนา. อตฺถาวุโส, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ ปรสญฺเจตนาเยว กมติ, โน อตฺตสญฺเจตนา. อตฺถาวุโส, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนา เจว กมติ ปรสญฺเจตนา จ. อตฺถาวุโส, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ เนว อตฺตสญฺเจตนา กมติ, โน ปรสญฺเจตนา.

贤友们，有四种自体之获得（attabhāvapaṭilābha）。贤友们，有一种自体之获得，其中仅自发意愿（attasañcetanā）起作用，无他发意愿（parasañcetanā）。贤友们，有一种自体之获得，其中仅他发意愿起作用，无自发意愿。贤友们，有一种自体之获得，其中自发意愿与他发意愿皆起作用。贤友们，有一种自体之获得，其中自发意愿与他发意愿皆不起作用。

๓๑๓. ‘‘จตสฺโส ทกฺขิณาวิสุทฺธิโย. อตฺถาวุโส, ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต. อตฺถาวุโส, ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ โน ทายกโต. อตฺถาวุโส, ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต. อตฺถาวุโส, ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ.

313. 贤友们，有四种布施之清净（dakkhiṇāvisuddhi）。贤友们，有一种布施，由施者而清净，非由受者。贤友们，有一种布施，由受者而清净，非由施者。贤友们，有一种布施，既非由施者清净，亦非由受者清净。贤友们，有一种布施，由施者与受者二者而清净。

‘‘จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนิ – ทานํ, เปยฺยวชฺชํ, อตฺถจริยา, สมานตฺตตา.

四摄事（saṅgahavatthu）：布施、爱语、利行、同事。

‘‘จตฺตาโร อนริยโวหารา – มุสาวาโท, ปิสุณาวาจา, ผรุสาวาจา, สมฺผปฺปลาโป.

“有四种非圣言说：妄语、两舌、恶口、绮语。”

‘‘จตฺตาโร อริยโวหารา – มุสาวาทา เวรมณี, ปิสุณาย วาจาย เวรมณี, ผรุสาย วาจาย เวรมณี, สมฺผปฺปลาปา เวรมณี.

“有四种圣言说：离妄语、离两舌、离恶口、离绮语。”

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร อนริยโวหารา – อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, อสฺสุเต สุตวาทิตา, อมุเต มุตวาทิตา, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา.

“另有四种非圣言说：于未见说见，于未闻说闻，于未觉说觉，于未知说知。”

‘‘อปเรปิ [Pg.194] จตฺตาโร อริยโวหารา – อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, อสฺสุเต อสฺสุตวาทิตา, อมุเต อมุตวาทิตา, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา.

“另有四种圣言说：于未见说未见，于未闻说未闻，于未觉说未觉，于未知说未知。”

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร อนริยโวหารา – ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, สุเต อสฺสุตวาทิตา, มุเต อมุตวาทิตา, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา.

“另有四种非圣言说：于已见说未见，于已闻说未闻，于已觉说未觉，于已知说未知。”

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร อริยโวหารา – ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, สุเต สุตวาทิตา, มุเต มุตวาทิตา, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา.

“另有四种圣言说：于已见说已见，于已闻说已闻，于已觉说已觉，于已知说已知。”

๓๑๔. ‘‘จตฺตาโร ปุคฺคลา. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรนฺตโป โหติ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป จ โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต, ปรนฺตโป จ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว อตฺตนฺตโป โหติ น อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต น ปรนฺตโป น ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. โส อนตฺตนฺตโป อปรนฺตโป ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีตีภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรติ.

314. “有四种人。贤友，于此，有一种人是自我折磨者，致力于自我折磨的修行。贤友，于此，有一种人是折磨他人者，致力于折磨他人的修行。贤友，于此，有一种人既是自我折磨者，致力于自我折磨的修行，也是折磨他人者，致力于折磨他人的修行。贤友，于此，有一种人既非自我折磨者，不致力于自我折磨的修行，也非折磨他人者，不致力于折磨他人的修行。他不折磨自己，不折磨他人，于现法中无渴爱、已寂灭、已清凉、感受乐，以梵化的自身安住。”

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร ปุคฺคลา. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ โน ปรหิตาย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ โน อตฺตหิตาย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ โน ปรหิตาย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ.

“另有四种人。贤友，于此，有一种人，为自利行道而非为他利。贤友，于此，有一种人，为他利行道而非为自利。贤友，于此，有一种人，既不为自利行道，亦不为他利。贤友，于此，有一种人，既为自利行道，亦为他利。”

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร ปุคฺคลา – ตโม ตมปรายโน, ตโม โชติปรายโน, โชติ ตมปรายโน, โชติ โชติปรายโน.

另有四种人：从黑暗到黑暗者，从黑暗到光明者，从光明到黑暗者，从光明到光明者。

‘‘อปเรปิ จตฺตาโร ปุคฺคลา – สมณมจโล, สมณปทุโม, สมณปุณฺฑรีโก, สมเณสุ สมณสุขุมาโล.

另有四种人：不动摇沙门、红莲沙门、白莲沙门、沙门中之微妙沙门。

‘‘อิเม [Pg.195] โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน จตฺตาโร ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友们，此四法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天人之义利、福祉、安乐。

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵品终。

ปญฺจกํ

五法

๓๑๕. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปญฺจ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม ปญฺจ?

315. 贤友们，有五法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天人之义利、福祉、安乐。是哪五法？

‘‘ปญฺจกฺขนฺธา. รูปกฺขนฺโธ เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

五蕴：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。

‘‘ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา. รูปุปาทานกฺขนฺโธ เวทนุปาทานกฺขนฺโธ สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ.

五取蕴：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。

‘‘ปญฺจ กามคุณา. จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา รชนียา.

五妙欲：眼所识之色，可欲、可爱、可意、悦人、引欲、可染；耳所识之声……鼻所识之香……舌所识之味……身所识之触，可欲、可爱、可意、悦人、引欲、可染。

‘‘ปญฺจ คติโย – นิรโย, ติรจฺฉานโยนิ, เปตฺติวิสโย, มนุสฺสา, เทวา.

五趣：地狱、畜生、饿鬼、人、天。

‘‘ปญฺจ มจฺฉริยานิ – อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ.

五悭：住处悭、家悭、利养悭、容色悭、法悭。

‘‘ปญฺจ นีวรณานิ – กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ.

五盖：贪欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。

‘‘ปญฺจ โอรมฺภาคิยานิ สญฺโญชนานิ – สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส, กามจฺฉนฺโท, พฺยาปาโท.

五下分结：有身见、疑、戒禁取、欲贪、嗔恚。

‘‘ปญฺจ [Pg.196] อุทฺธมฺภาคิยานิ สญฺโญชนานิ – รูปราโค, อรูปราโค, มาโน, อุทฺธจฺจํ, อวิชฺชา.

五上分结：色贪、无色贪、慢、掉举、无明。

‘‘ปญฺจ สิกฺขาปทานิ – ปาณาติปาตา เวรมณี, อทินฺนาทานา เวรมณี, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี, มุสาวาทา เวรมณี, สุราเมรยมชฺชปฺปมาทฏฺฐานา เวรมณี.

五学处：离杀生，离不与取，离邪淫，离妄语，离作为放逸之因的酒类。

๓๑๖. ‘‘ปญฺจ อภพฺพฏฺฐานานิ. อภพฺโพ, อาวุโส, ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ. อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิตุํ. อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ. อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ. อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ, เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อาคาริกภูโต.

316. 五不可能之事。贤友，漏尽比丘不可能故意断有情之命；漏尽比丘不可能取未给予的、可算作偷盗之物；漏尽比丘不可能行淫法；漏尽比丘不可能故意说妄语；漏尽比丘不可能像以前在家时那样，积蓄受用欲乐。

‘‘ปญฺจ พฺยสนานิ – ญาติพฺยสนํ, โภคพฺยสนํ, โรคพฺยสนํ, สีลพฺยสนํ, ทิฏฺฐิพฺยสนํ. นาวุโส, สตฺตา ญาติพฺยสนเหตุ วา โภคพฺยสนเหตุ วา โรคพฺยสนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. สีลพฺยสนเหตุ วา, อาวุโส, สตฺตา ทิฏฺฐิพฺยสนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ.

五种衰损：亲属衰损、财富衰损、疾病衰损、戒衰损、见衰损。贤友，众生不是因亲属衰损、财富衰损或疾病衰损，而于身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。贤友，众生是因戒衰损或见衰损，而于身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。

‘‘ปญฺจ สมฺปทา – ญาติสมฺปทา, โภคสมฺปทา, อาโรคฺยสมฺปทา, สีลสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. นาวุโส, สตฺตา ญาติสมฺปทาเหตุ วา โภคสมฺปทาเหตุ วา อาโรคฺยสมฺปทาเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. สีลสมฺปทาเหตุ วา, อาวุโส, สตฺตา ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ.

五种圆满：亲属圆满、财富圆满、健康圆满、戒圆满、见圆满。贤友，众生不是因亲属圆满、财富圆满或健康圆满，而于身坏命终后，投生于善趣、天界。贤友，众生是因戒圆满或见圆满，而于身坏命终后，投生于善趣、天界。

‘‘ปญฺจ อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. อิธาวุโส, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ปมาทาธิกรณํ มหตึ โภคชานึ นิคจฺฉติ, อยํ ปฐโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. ปุน จปรํ, อาวุโส, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, อยํ ทุติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. ปุน จปรํ, อาวุโส, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน [Pg.197] ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ, อวิสารโท อุปสงฺกมติ มงฺกุภูโต, อยํ ตติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. ปุน จปรํ, อาวุโส, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, อยํ จตุตฺโถ อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. ปุน จปรํ, อาวุโส, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ, อยํ ปญฺจโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

无戒者因戒毁坏有五种过患。贤友，于此，无戒、戒已毁坏者，以放逸为因，遭受巨大的财富损失，这是无戒者因戒毁坏的第一种过患。再者，贤友，无戒、戒已毁坏者，恶名传扬，这是无戒者因戒毁坏的第二种过患。再者，贤友，无戒、戒已毁坏者，无论前往何等集会——无论是刹帝利众、婆罗门众、居士众或沙门众——都畏缩、窘迫地前往，这是无戒者因戒毁坏的第三种过患。再者，贤友，无戒、戒已毁坏者，迷乱地命终，这是无戒者因戒毁坏的第四种过患。再者，贤友，无戒、戒已毁坏者，于身坏命终后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱，这是无戒者因戒毁坏的第五种过患。

‘‘ปญฺจ อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทาย. อิธาวุโส, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อปฺปมาทาธิกรณํ มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อธิคจฺฉติ, อยํ ปฐโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. ปุน จปรํ, อาวุโส, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, อยํ ทุติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. ปุน จปรํ, อาวุโส, สีลวา สีลสมฺปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ, วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต, อยํ ตติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. ปุน จปรํ, อาวุโส, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, อยํ จตุตฺโถ อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. ปุน จปรํ, อาวุโส, สีลวา สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ, อยํ ปญฺจโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

具戒者因戒行圆满有五种利益。贤友，于此，具戒、戒行圆满者，以不放逸为因，获得大宗财富。这是具戒者因戒行圆满的第一种利益。再者，贤友，具戒、戒行圆满者善名远扬。这是具戒者因戒行圆满的第二种利益。再者，贤友，具戒、戒行圆满者，无论前往何等会众——无论是刹帝利会众、婆罗门会众、居士会众，还是沙门会众——都无所畏惧、不窘迫地前往。这是具戒者因戒行圆满的第三种利益。再者，贤友，具戒、戒行圆满者不迷乱地死去。这是具戒者因戒行圆满的第四种利益。再者，贤友，具戒、戒行圆满者，身坏命终之后，往生于善趣、天界。这是具戒者因戒行圆满的第五种利益。

‘‘โจทเกน, อาวุโส, ภิกฺขุนา ปรํ โจเทตุกาเมน ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐเปตฺวา ปโร โจเทตพฺโพ. กาเลน วกฺขามิ โน อกาเลน, ภูเตน วกฺขามิ โน อภูเตน, สณฺเหน วกฺขามิ โน ผรุเสน, อตฺถสํหิเตน วกฺขามิ โน อนตฺถสํหิเตน, เมตฺตจิตฺเตน วกฺขามิ โน โทสนฺตเรนาติ. โจทเกน, อาวุโส, ภิกฺขุนา ปรํ โจเทตุกาเมน อิเม ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐเปตฺวา ปโร โจเทตพฺโพ.

贤友，想要劝诫他人的比丘，应在自身建立五法后，才可劝诫他人：“我将适时而说，非不适时；我将如实而说，非不如实；我将柔和而说，非粗暴；我将为利益而说，非为无益；我将以慈心而说，非怀嗔恨。”贤友，想要劝诫他人的比丘，应在自身建立这五法后，才可劝诫他人。

๓๑๗. ‘‘ปญฺจ [Pg.198] ปธานิยงฺคานิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต, โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก, สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. อสโฐ โหติ อมายาวี, ยถาภูตํ อตฺตานํ อาวิกตฺตา สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา.

317. 贤友们，有五精勤支。于此，比丘有信，他信受如来的菩提：“彼世尊亦即是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。”他少病少恼，消化功能均衡，不过冷、不过热、适中，堪于精勤。他不奸诈，不虚伪，在导师、或智者、或同梵行者前，如实地显露自己。他为断除诸不善法、为具足诸善法而住，发起精进，强健、坚毅，于诸善法不舍其担。他有智慧，具足了观照生灭、圣、能洞穿、能正导至苦尽的智慧。

๓๑๘. ‘‘ปญฺจ สุทฺธาวาสา – อวิหา, อตปฺปา, สุทสฺสา, สุทสฺสี, อกนิฏฺฐา.

318. 五净居天：无烦天、无热天、善见天、善现天、色究竟天。

‘‘ปญฺจ อนาคามิโน – อนฺตราปรินิพฺพายี, อุปหจฺจปรินิพฺพายี, อสงฺขารปรินิพฺพายี, สสงฺขารปรินิพฺพายี, อุทฺธํโสโตอกนิฏฺฐคามี.

五种不还者：中般涅槃者、越中般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流至色究竟天者。

๓๑๙. ‘‘ปญฺจ เจโตขิลา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจโตขิโล. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺเม กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ…เป… สงฺเฆ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ… สิกฺขาย กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ… สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจโตขิโล.

319. “有五种心的荒芜。贤友，于此，比丘对导师怀疑、犹豫，不信解，不净信。贤友，凡是对导师怀疑、犹豫，不信解，不净信的比丘，其心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤。其心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤者，此即是第一种心的荒芜。再者，贤友，比丘对法怀疑、犹豫……对僧团怀疑、犹豫……对学处怀疑、犹豫……对同梵行者忿怒、不悦、心有抵触、心生僵滞。贤友，凡是对同梵行者忿怒、不悦、心有抵触、心生僵滞的比丘，其心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤。其心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤者，此即是第五种心的荒芜。”

๓๒๐. ‘‘ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห [Pg.199] อวิคตตณฺโห. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. อยํ ปฐโม เจตโส วินิพนฺโธ. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ กาเย อวีตราโค โหติ…เป… รูเป อวีตราโค โหติ…เป… ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรติ…เป… ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. อยํ ปญฺจโม เจตโส วินิพนฺโธ.

320. “贤友，有五种心的结缚。贤友，于此，有比丘于诸欲未离贪、未离欲、未离爱、未离渴、未离热恼、未离渴爱。贤友，凡是比丘于诸欲未离贪、未离欲、未离爱、未离渴、未离热恼、未离渴爱，其心则不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤。若心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤，此为第一种心的结缚。再者，贤友，有比丘于身未离贪……于色未离贪……再者，贤友，有比丘随欲饱食后，耽于躺卧之乐、侧卧之乐、昏沉之乐而住……再者，贤友，有比丘期望生为某一类天神而修梵行，心想：‘我以此戒、或禁行、或苦行、或梵行，将成为天神或某一类天神。’贤友，凡是比丘期望生为某一类天神而修梵行，心想：‘我以此戒、或禁行、或苦行、或梵行，将成为天神或某一类天神。’其心则不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤。若心不倾向于热忱、勤行、恒毅、精勤，此为第五种心的结缚。”

‘‘ปญฺจินฺทฺริยานิ – จกฺขุนฺทฺริยํ, โสตินฺทฺริยํ, ฆานินฺทฺริยํ, ชิวฺหินฺทฺริยํ, กายินฺทฺริยํ.

“五根：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根。”

‘‘อปรานิปิ ปญฺจินฺทฺริยานิ – สุขินฺทฺริยํ, ทุกฺขินฺทฺริยํ, โสมนสฺสินฺทฺริยํ, โทมนสฺสินฺทฺริยํ, อุเปกฺขินฺทฺริยํ.

“又有五根：乐根、苦根、喜根、忧根、舍根。”

‘‘อปรานิปิ ปญฺจินฺทฺริยานิ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ.

“又有五根：信根、精进根、念根、定根、慧根。”

๓๒๑. ‘‘ปญฺจ นิสฺสรณิยา ธาตุโย. อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กาเม มนสิกโรโต กาเมสุ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. เนกฺขมฺมํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ กาเมหิ. เย จ กามปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ กามานํ นิสฺสรณํ.

321. 贤友，有五种出离界。于此，比丘作意诸欲时，心不趣入、不澄净、不安住、不倾向于诸欲。而当他作意出离时，心则趣入、澄净、安住、倾向于出离。他的那心是善至、善修、善起、善解脱，与诸欲不相应。凡缘于欲而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，他不再感受那种受。这被称为诸欲的出离。

‘‘ปุน [Pg.200] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน พฺยาปาทํ มนสิกโรโต พฺยาปาเท จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อพฺยาปาทํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อพฺยาปาเท จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ พฺยาปาเทน. เย จ พฺยาปาทปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ.

再者，贤友，比丘作意嗔恚时，心不趣入、不澄净、不安住、不倾向于嗔恚。而当他作意无嗔时，心则趣入、澄净、安住、倾向于无嗔。他的那心是善至、善修、善起、善解脱，与嗔恚不相应。凡缘于嗔恚而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，他不再感受那种受。这被称为嗔恚的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน วิเหสํ มนสิกโรโต วิเหสาย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อวิเหสํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อวิเหสาย จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ วิเหสาย. เย จ วิเหสาปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ วิเหสาย นิสฺสรณํ.

再者，贤友，比丘作意伤害时，心不趣入、不澄净、不安住、不倾向于伤害。而当他作意无伤害时，心则趣入、澄净、安住、倾向于无伤害。他的那心是善至、善修、善起、善解脱，与伤害不相应。凡缘于伤害而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，他不再感受那种受。这被称为伤害的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน รูเป มนสิกโรโต รูเปสุ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อรูปํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อรูเป จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ รูเปหิ. เย จ รูปปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ รูปานํ นิสฺสรณํ.

再者，贤友，比丘作意色时，其心不跃入、不澄净、不安住、不倾信于色。而当他作意无色时，其心则跃入、澄净、安住、倾信于无色。他的那颗心是善行、善修、善起、善解脱、与诸色不相应的。凡缘于色而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，他不再感受那种感受。这被称为诸色的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน สกฺกายํ มนสิกโรโต สกฺกาเย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. สกฺกายนิโรธํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ สกฺกาเยน. เย จ สกฺกายปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ สกฺกายสฺส นิสฺสรณํ.

再者，贤友，比丘作意有身时，其心不跃入、不澄净、不安住、不倾信于有身。而当他作意有身灭时，其心则跃入、澄净、安住、倾信于有身灭。他的那颗心是善行、善修、善起、善解脱、与有身不相应的。凡缘于有身而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，他不再感受那种感受。这被称为有身的出离。

๓๒๒. ‘‘ปญฺจ วิมุตฺตายตนานิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี[Pg.201]. ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ปฐมํ วิมุตฺตายตนํ.

322. 有五解脱处。贤友，于此，导师或某位值得尊敬的同梵行者为比丘说法。贤友，导师或某位值得尊敬的同梵行者怎样为比丘说法，他就怎样于彼法了知其义、了知其法。了知义、了知法的他生起欣悦；心欣悦者生起喜；意喜者名身轻安；名身轻安者感受乐；有乐者心入定。此是第一解脱处。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ…เป… อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ…เป… อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ…เป… อปิ จ ขฺวสฺส อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุโน อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ปญฺจมํ วิมุตฺตายตนํ.

再者，贤友，并非导师或某位尊长同梵行者为比丘说法，而是他将所听闻、所受持的法为他人详细解说……乃至……或者他将所听闻、所受持的法详细地诵读……乃至……或者他将所听闻、所受持的法用心思惟、审察、以意随观……乃至……或者，某个定相被他善取、善作意、善省察、以慧善通达。贤友，比丘越是善取、善作意、善省察、以慧善通达某个定相，他就越能于其法了知义、了知法。他了知义、了知法，便生起喜悦；喜悦者生起欢喜；心怀欢喜者身轻安；身轻安者感受乐；有乐者心入于定。这是第五解脱处。

‘‘ปญฺจ วิมุตฺติปริปาจนียา สญฺญา – อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา.

五种令解脱成熟的想：无常想、于无常中苦想、于苦中无我想、断想、离贪想。

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปญฺจ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊善说了这五法。于此，我们所有人都应一起合诵……乃至……为了天人的义利、利益与安乐。

ฉกฺกํ

六法

๓๒๓. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ฉ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม ฉ?

323. 贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊善说了六法。于此，我们所有人都应一起合诵……乃至……为了天人的义利、利益与安乐。是哪六法？

‘‘ฉ อชฺฌตฺติกานิ [Pg.202] อายตนานิ – จกฺขายตนํ, โสตายตนํ, ฆานายตนํ, ชิวฺหายตนํ, กายายตนํ, มนายตนํ.

六内处：眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。

‘‘ฉ พาหิรานิ อายตนานิ – รูปายตนํ, สทฺทายตนํ, คนฺธายตนํ, รสายตนํ, โผฏฺฐพฺพายตนํ, ธมฺมายตนํ.

六外处：色处、声处、香处、味处、触处、法处。

‘‘ฉ วิญฺญาณกายา – จกฺขุวิญฺญาณํ, โสตวิญฺญาณํ, ฆานวิญฺญาณํ, ชิวฺหาวิญฺญาณํ, กายวิญฺญาณํ, มโนวิญฺญาณํ.

六识身：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。

‘‘ฉ ผสฺสกายา – จกฺขุสมฺผสฺโส, โสตสมฺผสฺโส, ฆานสมฺผสฺโส, ชิวฺหาสมฺผสฺโส, กายสมฺผสฺโส, มโนสมฺผสฺโส.

六触身：眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。

‘‘ฉ เวทนากายา – จกฺขุสมฺผสฺสชา เวทนา, โสตสมฺผสฺสชา เวทนา, ฆานสมฺผสฺสชา เวทนา, ชิวฺหาสมฺผสฺสชา เวทนา, กายสมฺผสฺสชา เวทนา, มโนสมฺผสฺสชา เวทนา.

六受身：眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受。

‘‘ฉ สญฺญากายา – รูปสญฺญา, สทฺทสญฺญา, คนฺธสญฺญา, รสสญฺญา, โผฏฺฐพฺพสญฺญา, ธมฺมสญฺญา.

六想身：色想、声想、香想、味想、触想、法想。

‘‘ฉ สญฺเจตนากายา – รูปสญฺเจตนา, สทฺทสญฺเจตนา, คนฺธสญฺเจตนา, รสสญฺเจตนา, โผฏฺฐพฺพสญฺเจตนา, ธมฺมสญฺเจตนา.

六思身：色思、声思、香思、味思、触思、法思。

‘‘ฉ ตณฺหากายา – รูปตณฺหา, สทฺทตณฺหา, คนฺธตณฺหา, รสตณฺหา, โผฏฺฐพฺพตณฺหา, ธมฺมตณฺหา.

六爱身：色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。

๓๒๔. ‘‘ฉ อคารวา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส; ธมฺเม อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส; สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส; สิกฺขาย อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส; อปฺปมาเท อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส; ปฏิสนฺถาเร อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส.

324. 六不敬。贤友，于此，比丘对导师不恭敬、不顺从而住；对法不恭敬、不顺从而住；对僧团不恭敬、不顺从而住；对学处不恭敬、不顺从而住；对不放逸不恭敬、不顺从而住；对接待不恭敬、不顺从而住。

‘‘ฉ คารวา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส; ธมฺเม สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส; สงฺเฆ สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส; สิกฺขาย สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส; อปฺปมาเท สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส; ปฏิสนฺถาเร สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส.

六恭敬。贤友，于此，比丘对导师恭敬、顺从而住；对法恭敬、顺从而住；对僧团恭敬、顺从而住；对学处恭敬、顺从而住；对不放逸恭敬、顺从而住；对接待恭敬、顺从而住。

‘‘ฉ โสมนสฺสูปวิจารา[Pg.203]. จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา โสมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ; โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา. มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย โสมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ.

六种喜的审察。眼见色已，审察喜悦处之色；耳闻声已……鼻嗅香已……舌尝味已……身触所触已；意知法已，审察喜悦处之法。

‘‘ฉ โทมนสฺสูปวิจารา. จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา โทมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย โทมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ.

六种忧的审察。眼见色已，审察忧恼处之色……乃至……意知法已，审察忧恼处之法。

‘‘ฉ อุเปกฺขูปวิจารา. จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ.

六种舍的审察。眼见色已，审察舍处之色……乃至……意知法已，审察舍处之法。

‘‘ฉ สารณียา ธมฺมา. อิธาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

六种可忆念法。贤友，在此，比丘对同梵行者，于公开及私下，皆现起慈身业。此法亦是可忆念的，能引生爱敬，导向摄受、无诤、和合与同一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对同梵行者，于公开及私下，皆现起慈语业。此法亦是可忆念的……乃至……导向同一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对同梵行者，于公开及私下，皆现起慈意业。此法亦是可忆念的……乃至……导向同一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ, ตถารูเปหิ ลาเภหิ อปฺปฏิวิภตฺตโภคี โหติ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ สาธารณโภคี. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘凡是如法、如法获得的利养，乃至仅有钵中所容之物，对于此等利养，他与具戒的同梵行者不分而食，共同受用。此法亦是可忆念的……乃至……导向同一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ, ตถารูเปสุ สีเลสุ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对于那些无缺、无穿、无斑、无点、清净、为智者所称誉、不为贪见所执取、能导向定的戒，于公开及私下，与同梵行者戒行平等而住。此法亦是可忆念的……导向和合。

‘‘ปุน [Pg.204] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย, ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ. อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对于那圣者的、出离的、能引导实行者正确地灭尽苦的见，于公开及私下，与同梵行者见解平等而住。此法亦是可忆念的，能引生喜爱，能引生尊重，导向摄益、无诤、和合与同一。

๓๒๕. ฉ วิวาทมูลานิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี, โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขาย น ปริปูรการี, โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ. โย โหติ วิวาโท พหุชนอหิตาย พหุชนอสุขาย อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, อาวุโส, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, อาวุโส, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, อาวุโส, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, อาวุโส, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ.

325. 有六种诤根。贤友，于此，有比丘忿怒、怀恨。贤友，凡是比丘忿怒、怀恨，他对导师不恭敬、不顺从地住；对法不恭敬、不顺从地住；对僧团不恭敬、不顺从地住；于学也不圆满。贤友，凡是比丘对导师不恭敬、不顺从地住，对法不恭敬、不顺从地住，对僧团不恭敬、不顺从地住，于学不圆满，他便在僧团中引生诤论。此诤论是为众人的不利与不乐，为天与人的无义、不利与痛苦。贤友，你们若于内或于外见到此等诤根，贤友，你们当为断除那邪恶的诤根而努力。贤友，你们若于内或于外未见到此等诤根，贤友，你们当为使那邪恶的诤根于未来不复生起而行道。如是，此邪恶的诤根得以断除。如是，此邪恶的诤根于未来不复生起。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ มกฺขี โหติ ปฬาสี…เป… อิสฺสุกี โหติ มจฺฉรี…เป… สโฐ โหติ มายาวี… ปาปิจฺโฉ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐี… สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี…เป… โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี, โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส[Pg.205], สิกฺขาย น ปริปูรการี, โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ. โย โหติ วิวาโท พหุชนอหิตาย พหุชนอสุขาย อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, อาวุโส, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, อาวุโส, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, อาวุโส, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, อาวุโส, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ.

“再者，贤友，比丘是抹煞他人功德者、好胜者……是嫉妒者、吝啬者……是奸诈者、虚伪者……是恶欲者、邪见者……是固执己见者、执取不放者、难以舍弃者……贤友，凡是固执己见、执取不放、难以舍弃的比丘，他对导师不敬、不顺从地住，对法不敬、不顺从地住，对僧团不敬、不顺从地住，于学也不圆满奉行。贤友，凡是对导师不敬、不顺从地住，对法不敬、不顺从地住，对僧团不敬、不顺从地住，于学不圆满奉行的比丘，他在僧团中制造争论。那争论为众多人带来不利、不乐，为天人带来无益、不利与痛苦。贤友，你们若于内或于外见到这样的争论之根，你们就应为断除那邪恶的争论之根而努力。贤友，你们若于内或于外未见到这样的争论之根，你们就应为那邪恶的争论之根将来不流入而行道。这样，这邪恶的争论之根就被断除；这样，这邪恶的争论之根将来就不会流入。”

‘‘ฉ ธาตุโย – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ, เตโชธาตุ, วาโยธาตุ, อากาสธาตุ, วิญฺญาณธาตุ.

“六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。”

๓๒๖. ‘‘ฉ นิสฺสรณิยา ธาตุโย. อิธาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘เมตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อถ จ ปน เม พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหวํ’, ติสฺส วจนีโย, ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส, ยํ เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย. อถ จ ปนสฺส พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, พฺยาปาทสฺส, ยทิทํ เมตฺตา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

326. 六出离界。贤友，于此，有比丘会这么说：“我的慈心解脱(mettā cetovimutti)已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，但嗔恚仍然持续占据我的心。”他应被告知：“具寿，不要这么说，不要诬蔑世尊，因为诬蔑世尊是不好的，世尊不会这么说。贤友，这是不可能、无有是处的：当慈心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，而嗔恚仍然会持续占据他的心，此理不存在。贤友，此即是嗔恚的出离，也就是慈心解脱。”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘กรุณา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อถ จ ปน เม วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ, โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ อาวุโส, อนวกาโส, ยํ กรุณาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย [Pg.206] อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย, อถ จ ปนสฺส วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, วิเหสาย, ยทิทํ กรุณา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

又，贤友，于此，有比丘会这么说：“我的悲心解脱(karuṇā cetovimutti)已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，但恼害(vihesā)仍然持续占据我的心。”他应被告知：“具寿，不要这么说，不要诬蔑世尊，因为诬蔑世尊是不好的，世尊不会这么说。贤友，这是不可能、无有是处的：当悲心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，而恼害仍然会持续占据他的心，此理不存在。贤友，此即是恼害的出离，也就是悲心解脱。”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘มุทิตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อถ จ ปน เม อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ, โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส, ยํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย, อถ จ ปนสฺส อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, อรติยา, ยทิทํ มุทิตา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

“贤友，于此，有比丘会这么说：‘我的喜心解脱(muditā cetovimutti)已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，但不乐(arati)仍然持续占据我的心。’他应被告知：‘具寿，莫作是说，莫诽谤世尊，因为诽谤世尊是不善的，世尊不会这么说。贤友，此是无有是处、不可能的：当喜心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励时，不乐仍会占据他的心，此理不存在。贤友，此即是不乐的出离，也就是喜心解脱。’”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อุเปกฺขา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อถ จ ปน เม ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส, ยํ อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย, อถ จ ปนสฺส ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, ราคสฺส, ยทิทํ อุเปกฺขา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

“贤友，于此，有比丘会这么说：‘我的舍心解脱(upekkhā cetovimutti)已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励，但贪(rāgo)仍然持续占据我的心。’他应被告知：‘具寿，莫作是说，莫诽谤世尊，因为诽谤世尊是不善的，世尊不会这么说。贤友，此是无有是处、不可能的：当舍心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基石，已实行、已熟习、已善加策励时，贪仍会占据他的心，此理不存在。贤友，此即是贪的出离，也就是舍心解脱。’”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อนิมิตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อถ จ ปน เม นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ โหตี’ติ. โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส, ยํ อนิมิตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย, อถ จ ปนสฺส นิมิตฺตานุสาริ [Pg.207] วิญฺญาณํ ภวิสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, สพฺพนิมิตฺตานํ, ยทิทํ อนิมิตฺตา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

“贤友们，于此，有比丘会这么说：‘我的无相心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基础，已实行、已熟习、已善加策励，但我的识仍然追随于相。’他应被告知：‘不要这样说。具寿，不要这样说，不要诽谤世尊，因为诽谤世尊是不善的，世尊不会这样说。贤友们，这是不可能、无有是处的：当无相心解脱已修习、已多作，已作为车乘、已作为基础，已实行、已熟习、已善加策励时，他的识仍然会追随于相，这种情况是不存在的。贤友们，此即是一切相的出离，也就是无相心解脱。’”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสฺมีติ โข เม วิคตํ, อยมหมสฺมีติ น สมนุปสฺสามิ, อถ จ ปน เม วิจิกิจฺฉากถงฺกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส, ยํ อสฺมีติ วิคเต อยมหมสฺมีติ อสมนุปสฺสโต, อถ จ ปนสฺส วิจิกิจฺฉากถงฺกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉากถงฺกถาสลฺลสฺส, ยทิทํ อสฺมิมานสมุคฺฆาโต’ติ.

“贤友们，于此，有比丘会这么说：‘我的“我是”之慢已离，我不审视“我即是此”，但疑惑、如何之箭仍盘踞我心。’他应被告知：‘不要这样说。具寿，不要这样说，不要诽谤世尊，因为诽谤世尊是不善的，世尊不会这样说。贤友们，这是不可能、无有是处的：当“我是”之慢已离，不审视“我即是此”时，他的心仍然会被疑惑、如何之箭所盘踞，这种情况是不存在的。贤友们，此即是疑惑、如何之箭的出离，也就是我慢的根除。’”

๓๒๗. ‘‘ฉ อนุตฺตริยานิ – ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ.

327. “六种无上：见无上、闻无上、得无上、学无上、奉事无上、随念无上。”

‘‘ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานิ – พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ.

“六随念处：佛随念、法随念、僧随念、戒随念、舍随念、天随念。”

๓๒๘. ‘‘ฉ สตตวิหารา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน.

328. “六恒住。贤友，于此，比丘以眼见色后，不喜亦不忧，住于舍，具念、正知。以耳闻声后……以意知法后，不喜亦不忧，住于舍，具念、正知。”

๓๒๙. ‘‘ฉฬาภิชาติโย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโก สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโก สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโก สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโก สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโก สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโก สมาโน [Pg.208] อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ.

329. “六种生类。贤友，于此，某一黑生类者，产生黑法。贤友，于此，某一黑生类者，产生白法。贤友，于此，某一黑生类者，产生非黑非白的涅槃。贤友，于此，某一白生类者，产生白法。贤友，于此，某一白生类者，产生黑法。贤友，于此，某一白生类者，产生非黑非白的涅槃。”

‘‘ฉ นิพฺเพธภาคิยา สญฺญา – อนิจฺจสญฺญา อนิจฺเจ, ทุกฺขสญฺญา ทุกฺเข, อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา.

“六决择分想：无常想、于无常中苦想、于苦中无我想、断想、离贪想、灭想。”

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ฉ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

“贤友，这六法乃为彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天与人之利益、福祉与安乐。”

สตฺตกํ

七法集

๓๓๐. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺต ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม สตฺต?

330. “贤友，有七法乃为彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天与人之利益、福祉与安乐。是哪七法？”

‘‘สตฺต อริยธนานิ – สทฺธาธนํ, สีลธนํ, หิริธนํ, โอตฺตปฺปธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ.

“七圣财：信财、戒财、惭财、愧财、闻财、舍财、慧财。”

‘‘สตฺต โพชฺฌงฺคา – สติสมฺโพชฺฌงฺโค, ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค, วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค, ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค, ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค, สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค, อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค.

“七觉支：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。”

‘‘สตฺต สมาธิปริกฺขารา – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ.

“七定资粮：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念。”

‘‘สตฺต อสทฺธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, อปฺปสฺสุโต โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ.

“七非正法：贤友们，于此，有比丘无信、无惭、无愧、寡闻、懈怠、失念、劣慧。”

‘‘สตฺต สทฺธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, อุปฏฺฐิตสฺสติ โหติ, ปญฺญวา โหติ.

“七正法：贤友们，于此，有比丘有信、有惭、有愧、多闻、发起精进、念现前、具慧。”

‘‘สตฺต สปฺปุริสธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺมญฺญู จ โหติ อตฺถญฺญู จ อตฺตญฺญู จ มตฺตญฺญู จ กาลญฺญู จ ปริสญฺญู จ ปุคฺคลญฺญู จ.

“七善士法：贤友们，于此，有比丘知法、知义、知己、知量、知时、知众、知人。”

๓๓๑. ‘‘สตฺต [Pg.209] นิทฺทสวตฺถูนิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สิกฺขาสมาทาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ สิกฺขาสมาทาเน อวิคตเปโม. ธมฺมนิสนฺติยา ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ธมฺมนิสนฺติยา อวิคตเปโม. อิจฺฉาวินเย ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ อิจฺฉาวินเย อวิคตเปโม. ปฏิสลฺลาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ปฏิสลฺลาเน อวิคตเปโม. วีริยารมฺเภ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ วีริยารมฺเภ อวิคตเปโม. สติเนปกฺเก ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ สติเนปกฺเก อวิคตเปโม. ทิฏฺฐิปฏิเวเธ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ทิฏฺฐิปฏิเวเธ อวิคตเปโม.

331. “七可称誉事：贤友们，于此，比丘于受持学处有强烈的意乐，且对未来受持学处不失爱乐；于审察法有强烈的意乐，且对未来审察法不失爱乐；于调伏欲有强烈的意乐，且对未来调伏欲不失爱乐；于独住有强烈的意乐，且对未来独住不失爱乐；于发起精进有强烈的意乐，且对未来发起精进不失爱乐；于念与慧有强烈的意乐，且对未来念与慧不失爱乐；于通达见有强烈的意乐，且对未来通达见不失爱乐。”

‘‘สตฺต สญฺญา – อนิจฺจสญฺญา, อนตฺตสญฺญา, อสุภสญฺญา, อาทีนวสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา.

“七想：无常想、无我想、不净想、过患想、舍断想、离贪想、灭想。”

‘‘สตฺต พลานิ – สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ.

“七力：信力、精进力、惭力、愧力、念力、定力、慧力。”

๓๓๒. ‘‘สตฺต วิญฺญาณฏฺฐิติโย. สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐมา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

332. “七识住：贤友们，有众生身异想异，如人、某些天神及某些堕处生。此为第一识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生身异想一，如初生的梵众天诸天。此为第二识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生身一想异，如光音天诸天。此为第三识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺถี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生身一想一，如遍净天诸天。此为第四识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ปญฺจมี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生完全超越色想，灭尽有对想，不作意种种想，思惟‘空无边’而到达空无边处。此为第五识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺฐี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生完全超越空无边处，思惟‘识无边’而到达识无边处。此为第六识住。”

‘‘สนฺตาวุโส[Pg.210], สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ สตฺตมี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友们，有众生完全超越识无边处，思惟‘无所有’而到达无所有处。此为第七识住。”

‘‘สตฺต ปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา – อุภโตภาควิมุตฺโต, ปญฺญาวิมุตฺโต, กายสกฺขิ, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต, ธมฺมานุสารี, สทฺธานุสารี.

“有七种应供之人：俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。”

‘‘สตฺต อนุสยา – กามราคานุสโย, ปฏิฆานุสโย, ทิฏฺฐานุสโย, วิจิกิจฺฉานุสโย, มานานุสโย, ภวราคานุสโย, อวิชฺชานุสโย.

“有七种随眠：欲贪随眠、瞋随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。”

‘‘สตฺต สญฺโญชนานิ – อนุนยสญฺโญชนํ, ปฏิฆสญฺโญชนํ, ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ, วิจิกิจฺฉาสญฺโญชนํ, มานสญฺโญชนํ, ภวราคสญฺโญชนํ, อวิชฺชาสญฺโญชนํ.

“有七种结：随欲结、瞋结、见结、疑结、慢结、有贪结、无明结。”

‘‘สตฺต อธิกรณสมถา – อุปฺปนฺนุปฺปนฺนานํ อธิกรณานํ สมถาย วูปสมาย สมฺมุขาวินโย ทาตพฺโพ, สติวินโย ทาตพฺโพ, อมูฬฺหวินโย ทาตพฺโพ, ปฏิญฺญาย กาเรตพฺพํ, เยภุยฺยสิกา, ตสฺสปาปิยสิกา, ติณวตฺถารโก.

“有七种灭诤法，为平息、止息已生起的诸诤事：应行现前毘尼、忆念毘尼、不痴毘尼；依自承而行；多数决；觅罪相；草覆法。”

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺต ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

“贤友们，此等七法，乃为彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天与人之利益、福祉与安乐。”

ทุติยภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第二诵分终。

อฏฺฐกํ

八法集

๓๓๓. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อฏฺฐ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม อฏฺฐ?

333. “贤友们，有八法，为彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，我等皆应合诵……为天与人之利益、福祉与安乐。是哪八法？”

‘‘อฏฺฐ มิจฺฉตฺตา – มิจฺฉาทิฏฺฐิ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺโต, มิจฺฉาอาชีโว, มิจฺฉาวายาโม มิจฺฉาสติ, มิจฺฉาสมาธิ.

“八邪性：邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。”

‘‘อฏฺฐ [Pg.211] สมฺมตฺตา – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ.

“八正性：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。”

‘‘อฏฺฐ ปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา – โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน; สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน; อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน; อรหา, อรหตฺตผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน.

“八种应供的个人：入流者、为证入流果而行道者；一来者、为证一来果而行道者；不还者、为证不还果而行道者；阿罗汉、为证阿罗汉果而行道者。”

๓๓๔. ‘‘อฏฺฐ กุสีตวตฺถูนิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กาตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กาตพฺพํ ภวิสฺสติ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ปฐมํ กุสีตวตฺถุ.

334. “八种懈怠事。贤友们，于此，有比丘应做事务，他这样想：‘我将有事务应做，但做事务时我的身体会疲劳，不如我躺下吧！’他于是躺下，不为证得未得、获得未获、现证未现证而发起精进。此为第一懈怠事。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ ทุติยํ กุสีตวตฺถุ.

“再者，贤友们，有比丘已做完事务，他这样想：‘我已做了事务，身体也疲倦了，不如我躺下吧！’他于是躺下，不发起精进……此为第二懈怠事。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ… อิทํ ตติยํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘有路当行。他这样想：“我将要行路，但行路时我的身体会疲惫，我还是躺下吧！”于是他躺下，不发起精进……这是第三懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ… อิทํ จตุตฺถํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘已行过路。他这样想：“我已行过路了，行路时我的身体疲惫了，我还是躺下吧！”于是他躺下，不发起精进……这是第四懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย กิลนฺโต อกมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ… อิทํ ปญฺจมํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘到村庄或市镇为食行乞时，无论是粗食或美食，都未能获得足以饱腹的食物。他这样想：“我到村庄或市镇为食行乞，无论是粗食或美食，都未能获得足以饱腹的食物。我的身体疲惫且不适合作业，我还是躺下吧！”于是他躺下，不发起精进……这是第五懈怠事。

‘‘ปุน [Pg.212] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย ครุโก อกมฺมญฺโญ, มาสาจิตํ มญฺเญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ… อิทํ ฉฏฺฐํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘到村庄或市镇为食行乞时，无论是粗食或美食，都获得了足以饱腹的食物。他这样想：“我到村庄或市镇为食行乞，无论是粗食或美食，都已获得足以饱腹的食物。我的身体沉重且不适合作业，感觉就像浸水的豆子，我还是躺下吧！”于是他躺下，不发起精进……这是第六懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ; อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ… อิทํ สตฺตมํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘生起轻微的疾病。他这样想：“我生起了这轻微的疾病，正好适合躺下，我还是躺下吧！”于是他躺下，不发起精进……这是第七懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา, ตสฺส เม กาโย ทุพฺพโล อกมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ! โส นิปชฺชติ น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ อฏฺฐมํ กุสีตวตฺถุ.

贤友，再者，有比丘病愈未久。他如此想：“我病愈未久，身体虚弱，不堪作业。现在我该躺下了！”于是他便躺下，不为到达未达、证得未证、现证未现证而发起精进。此为第八懈怠事。

๓๓๕. ‘‘อฏฺฐ อารมฺภวตฺถูนิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กาตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กาตพฺพํ ภวิสฺสติ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย, อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ! โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา, อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ปฐมํ อารมฺภวตฺถุ.

335. 有八种发起精进事。贤友，在此，有比丘应做某项事务。他如此想：“我将有事务应做，然而我做事务时，不容易作意诸佛的教导。现在我当发起精进，为达到未达，为证得未证，为现证未现证！”于是他发起精进，为达到未达，为证得未证，为现证未现证。这是第一发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ, กมฺมํ โข ปนาหํ กโรนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ ทุติยํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘已做完某项事务。他如此想：“我做了事务，然而我做事务时，没能作意诸佛的教导。现在我当发起精进……”于是他发起精进……这是第二发起精进事。

‘‘ปุน [Pg.213] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ ตติยํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘应行路。他如此想：“我将要行路，然而我行路时，不容易作意诸佛的教导。现在我当发起精进……”于是他发起精进……这是第三发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ, มคฺคํ โข ปนาหํ คจฺฉนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ จตุตฺถํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友们，有比丘已行路。他这样想：“我已行路，然我行路时，未能作意诸佛的教导。那么，我当发起精进……”他便发起精进……这是第四发起精进之事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย ลหุโก กมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ ปญฺจมํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘为乞食行于村或镇时，未获得足够的粗糙或精致的食物。他这样想：“我为乞食行于村或镇时，未获得足够的粗糙或精致的食物，我的身体轻快、适于作业。那么，我当发起精进……”他便发起精进……这是第五发起精进之事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย พลวา กมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ ฉฏฺฐํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘为乞食行于村或镇时，获得足够的粗糙或精致的食物。他这样想：“我为乞食行于村或镇时，已获得足够的粗糙或精致的食物，我的身体有力、适于作业。那么，我当发起精进……”他便发起精进……这是第六发起精进之事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปวฑฺเฒยฺย, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… โส วีริยํ อารภติ… อิทํ สตฺตมํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘生起轻微的疾病。他这样想：“我生起了这轻微的疾病，此病有可能会加重。那么，我当发起精进……”他便发起精进……这是第七发起精进之事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปจฺจุทาวตฺเตยฺย, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ! โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา [Pg.214] อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ อฏฺฐมํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘病愈未久。他这样想：“我病愈未久，我的病确有复发的可能。我当发起精进，为达到未达，为证得未证，为现证未现证！”于是他发起精进，为达到未达，为证得未证，为现证未现证。这是第八发起精进事。

๓๓๖. ‘‘อฏฺฐ ทานวตฺถูนิ. อาสชฺช ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘อทาสิ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘ทสฺสติ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ, นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ น ทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิทํ เม ทานํ ททโต กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉตี’ติ ทานํ เทติ. จิตฺตาลงฺการ-จิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ.

336. 八种布施之因：因来访而布施，因恐惧而布施，因“他曾给我”而布施，因“他将会给我”而布施，因“布施是善”而布施，因“我烹煮，他们不烹煮，我作为烹煮者，不布施给不烹煮者是不合宜的”而布施，因“我作此布施时，美好的名声将远扬”而布施，为定心与观心之庄严与资具而布施。

๓๓๗. ‘‘อฏฺฐ ทานูปปตฺติโย. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. โส ปสฺสติ ขตฺติยมหาสาลํ วา พฺราหฺมณมหาสาลํ วา คหปติมหาสาลํ วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตํ สมงฺคีภูตํ ปริจารยมานํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ อุตฺตริ อภาวิตํ ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌตาวุโส, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

337. 贤友，有八种布施所生的趣处。在此，贤友，有人布施饮食、衣物、车乘、花环、香、涂香、床座、住所、灯具给沙门或婆罗门。他布施时有所期求。他看见刹帝利大富、婆罗门大富或居士大富，受用着圆满具足的五种欲乐。他这样想：“啊，愿我身坏命终之后，能投生为刹帝利大富、婆罗门大富或居士大富的同伴！”他确立彼心，坚持彼心，培育彼心。他的那个心，倾向于低劣者，未向更高者培育，这导致他投生到那里。我说是对有戒者而言，非对无戒者。贤友，有戒者的心愿因清净而得以成就。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘จาตุมหาราชิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ อุตฺตริ อภาวิตํ ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌตาวุโส, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

再者，贤友，在此，有人布施饮食……乃至床座、住所、灯具给沙门或婆罗门。他布施时有所期求。他听闻：“四大王天(Cātumahārājikā)的诸天长寿、美貌、多乐。”他这样想：“啊，愿我身坏命终之后，能投生为四大王天诸天的同伴！”他确立彼心，坚持彼心，培育彼心。他的那个心倾向于低劣，未向更高培育，这导致他投生到那里。而这，我说是对有戒者而言，非对无戒者。贤友，有戒者的心愿因其清净而得以成就。

‘‘ปุน [Pg.215] จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘ตาวตึสา เทวา…เป… ยามา เทวา…เป… ตุสิตา เทวา …เป… นิมฺมานรตี เทวา…เป… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ อุตฺตริ อภาวิตํ ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌตาวุโส, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

再者，贤友，在此，有人布施饮食……乃至床座、住所、灯具给沙门或婆罗门。他布施时有所期求。他听闻：“三十三天(Tāvatiṃsā)的诸天……夜摩天(Yāmā)的诸天……兜率天(Tusitā)的诸天……化乐天(Nimmānaratī)的诸天……他化自在天(Paranimmitavasavattī)的诸天长寿、美貌、多乐。”他这样想：“啊，愿我身坏命终之后，能投生为他化自在天诸天的同伴！”他确立彼心，坚持彼心，培育彼心。他的那个心倾向于低劣，未向更高培育，这导致他投生到那里。而这，我说是对有戒者而言，非对无戒者。贤友，有戒者的心愿因其清净而得以成就。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘พฺรหฺมกายิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ, ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ อุตฺตริ อภาวิตํ ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ โน ทุสฺสีลสฺส; วีตราคสฺส โน สราคสฺส. อิชฺฌตาวุโส, สีลวโต เจโตปณิธิ วีตราคตฺตา.

“再者，贤友，在此，有人布施饮食、衣物、车乘、花环、香、涂香、床座、住所、灯具给沙门或婆罗门。他布施时有所期求。他听闻：‘梵众天(Brahmakāyikā devā)长寿、美貌、多乐。’他这样想：‘啊，愿我身坏命终之后，能投生为梵众天众的同伴！’他确立彼心，坚持彼心，培育彼心。他的那个心，倾向于低劣者，未向更高者培育，这导致他投生到那里。我说是对有戒者而非无戒者，对离贪者而非有贪者而言。贤友，有戒者的心愿因离贪而得以成就。”

‘‘อฏฺฐ ปริสา – ขตฺติยปริสา, พฺราหฺมณปริสา, คหปติปริสา, สมณปริสา, จาตุมหาราชิกปริสา, ตาวตึสปริสา, มารปริสา, พฺรหฺมปริสา.

“八众：刹帝利众(khattiyaparisā)、婆罗门众(brāhmaṇaparisā)、居士众(gahapatiparisā)、沙门众(samaṇaparisā)、四大王天众(cātumahārājikaparisā)、三十三天众(tāvatiṃsaparisā)、魔众(māraparisā)、梵众(brahmaparisā)。”

‘‘อฏฺฐ โลกธมฺมา – ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ.

“八世间法(lokadhammā)：得与失、誉与毁、讥与赞、乐与苦。”

๓๓๘. ‘‘อฏฺฐ อภิภายตนานิ. อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปฐมํ อภิภายตนํ.

338. “八胜处(abhibhāyatanāni)。于内有色想者，外观有限的、美的与丑的色，他有‘我已胜过彼，我知、我见’之想。这是第一胜处。”

‘‘อชฺฌตฺตํ [Pg.216] รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ – เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ทุติยํ อภิภายตนํ.

“于内有色想者，外观无量的、美的与丑的色，他有‘我已胜过彼，我知、我见’之想。这是第二胜处。”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ตติยํ อภิภายตนํ.

“于内无色想者，外观有限的、美的与丑的色，他有‘我已胜过彼，我知、我见’之想。这是第三胜处。”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ จตุตฺถํ อภิภายตนํ.

某一于内无色想者，外观无量、善色与恶色的色，他有“我已胜伏彼等，我知，我见”之想。这是第四胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม อุมาปุปฺผํ นีลํ นีลวณฺณํ นีลนิทสฺสนํ นีลนิภาสํ, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ นีลํ นีลวณฺณํ นีลนิทสฺสนํ นีลนิภาสํ. เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปญฺจมํ อภิภายตนํ.

某一于内无色想者，外观青色，其色青、其相青、其光青。犹如亚麻花(umāpupphaṃ)，其色青、其相青、其光青；或如波罗奈布(bārāṇaseyyakaṃ)，两面光洁，其色青、其相青、其光青。正是如此，某一于内无色想者，外观青色，其色青、其相青、其光青，他有“我已胜伏它们，我知，我见”之想。此为第五胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม กณิการปุปฺผํ ปีตํ ปีตวณฺณํ ปีตนิทสฺสนํ ปีตนิภาสํ, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ ปีตํ ปีตวณฺณํ ปีตนิทสฺสนํ ปีตนิภาสํ. เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ฉฏฺฐํ อภิภายตนํ.

某一于内无色想者，外观黄色，其色黄、其相黄、其光黄。犹如迦尼迦罗花(kaṇikārapupphaṃ)，其色黄、其相黄、其光黄；或如波罗奈布(bārāṇaseyyakaṃ)，两面光洁，其色黄、其相黄、其光黄。正是如此，某一于内无色想者，外观黄色，其色黄、其相黄、其光黄，他有“我已胜伏它们，我知，我见”之想。此为第六胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม พนฺธุชีวกปุปฺผํ โลหิตกํ โลหิตกวณฺณํ โลหิตกนิทสฺสนํ โลหิตกนิภาสํ, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ โลหิตกํ โลหิตกวณฺณํ โลหิตกนิทสฺสนํ โลหิตกนิภาสํ. เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก [Pg.217] พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ สตฺตมํ อภิภายตนํ.

“某人于内无色想，外观诸赤色，其色赤、其相赤、其显赤、其光赤。犹如盘陀耆婆花(bandhujīvakapupphaṃ)，其色赤、其相赤、其显赤、其光赤；又如两面光洁的波罗奈衣，其色赤、其相赤、其显赤、其光赤。正是如此，某人于内无色想，外观诸赤色，其色赤、其相赤、其显赤、其光赤，他有‘我已胜伏彼等，我知，我见’之想。此为第七胜处。”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม โอสธิตารกา โอทาตา โอทาตวณฺณา โอทาตนิทสฺสนา โอทาตนิภาสา, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ โอทาตํ โอทาตวณฺณํ โอทาตนิทสฺสนํ โอทาตนิภาสํ. เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ อฏฺฐมํ อภิภายตนํ.

“某人于内无色想，外观诸白色，其色白、其相白、其显白、其光白。犹如启明星(osadhitārakā)，其色白、其相白、其显白、其光白；又如两面光洁的波罗奈衣，其色白、其相白、其显白、其光白。正是如此，某人于内无色想，外观诸白色，其色白、其相白、其显白、其光白，他有‘我已胜伏彼等，我知，我见’之想。此为第八胜处。”

๓๓๙. ‘‘อฏฺฐ วิโมกฺขา. รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข.

339. “八解脱。有色者观诸遍处色。此为第一解脱。”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข.

“于内无色想者，外观诸遍处色。此为第二解脱。”

‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข.

“唯胜解于净。此为第三解脱。”

‘‘สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข.

“以一切色想之超越，以有对想之灭没，以不作意种种想，‘虚空无边’，而入于空无边处而住。此为第四解脱。”

‘‘สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข.

全然超越空无边处，作“识是无边”想，成就识无边处而住。此为第五解脱。

‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข.

全然超越识无边处，作“无任何所有”想，成就无所有处而住。此为第六解脱。

‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข.

全然超越无所有处，成就非想非非想处而住。此为第七解脱。

‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิต นิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข.

全然超越非想非非想处，成就想受灭而住。此为第八解脱。

‘‘อิเม [Pg.218] โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อฏฺฐ ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友们，此八法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，汝等一切应合诵……为诸天与人之利益、福祉、安乐。

นวกํ

九法集

๓๔๐. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน นว ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา; ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม นว?

340. 贤友们，有九法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，汝等一切应合诵……为诸天与人之利益、福祉、安乐。云何为九？

‘‘นว อาฆาตวตฺถูนิ. ‘อนตฺถํ เม อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… อนตฺถํ จรตีติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… อนตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… อตฺถํ จรตีติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… อตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาตํ พนฺธติ.

九种怨恨事：“他曾对我行无益之事”，便结怨恨；“他正对我行无益之事”，便结怨恨；“他将对我行无益之事”，便结怨恨；“他曾对我喜爱、称意之人行无益之事”，便结怨恨；“他正对我喜爱、称意之人行无益之事”，便结怨恨；“他将对我喜爱、称意之人行无益之事”，便结怨恨；“他曾对我所不喜爱、不称意之人行有益之事”，便结怨恨；“他正对我所不喜爱、不称意之人行有益之事”，便结怨恨；“他将对我所不喜爱、不称意之人行有益之事”，便结怨恨。

‘‘นว อาฆาตปฏิวินยา. ‘อนตฺถํ เม อจริ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จรติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจริ…เป… อนตฺถํ จรติ…เป… อนตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ…เป… อตฺถํ จรติ…เป… อตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ.

九种调伏怨恨：“他曾对我行不利之事，于此何可得？”，如是调伏怨恨；“他正对我行不利之事，于此何可得？”，如是调伏怨恨；“他将对我行不利之事，于此何可得？”，如是调伏怨恨；“他曾对我喜爱、悦意之人行不利之事……他正行不利之事……他将行不利之事，于此何可得？”，如是调伏怨恨；“他曾对我所不喜爱、不悦意之人行利益之事……他正行利益之事……他将行利益之事，于此何可得？”，如是调伏怨恨。

๓๔๑. ‘‘นว สตฺตาวาสา. สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐโม สตฺตาวาโส.

341. 九有情居。贤友，有些有情身异想异，如人类、某些天与某些堕处者。此为第一有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติโย สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情身异想一，如初生时的梵众天。此为第二有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติโย สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情身一想异，如光音天(Ābhassarā)。此为第三有情居。

‘‘สนฺตาวุโส[Pg.219], สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺโถ สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情身一想一，如遍净天(Subhakiṇhā)。此为第四有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา อสญฺญิโน อปฺปฏิสํเวทิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อสญฺญสตฺตา. อยํ ปญฺจโม สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情无想、无所觉受，如无想有情天(Asaññasattā)。此为第五有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺโฐ สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情完全超越色想，有对想灭尽，不作意种种想，作意“虚空无边”而到达空无边处(Ākāsānañcāyatana)。此为第六有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ สตฺตโม สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情完全超越空无边处，作意“识无边”而到达识无边处(Viññāṇañcāyatana)。此为第七有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจาญฺญายตนูปคา. อยํ อฏฺฐโม สตฺตาวาโส.

贤友，有些有情完全超越识无边处，作意“无所有”而到达无所有处(Ākiñcaññāyatana)。此为第八有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา. อยํ นวโม สตฺตาวาโส.

贤友们，有众生完全超越无所有处而到达非想非非想处。这是第九众生居。

๓๔๒. ‘‘นว อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย. อิธาวุโส, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล นิรยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ปฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

342. 贤友们，有九种非时、非机，不适于修梵行。贤友们，于此，如来、阿罗汉、正等觉者出现于世，法亦被宣说——导向寂止、导向般涅槃、引向正觉、善逝所宣说之法，而此人却投生于地狱。这是第一种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล ติรจฺฉานโยนึ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ทุติโย อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，贤友们，如来、阿罗汉、正等觉者出现于世，法亦被宣说——导向寂止、导向般涅槃、引向正觉、善逝所宣说之法，而此人却投生于畜生界。这是第二种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ…เป… เปตฺติวิสยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ตติโย อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，……投生于饿鬼界。这是第三种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน [Pg.220] จปรํ…เป… อสุรกายํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ จตุตฺโถ อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，……投生于阿修罗众。这是第四种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ…เป… อญฺญตรํ ทีฆายุกํ เทวนิกายํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ปญฺจโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，……投生于某一长寿天众中。这是第五种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ…เป… ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ มิลกฺเขสุ อวิญฺญาตาเรสุ, ยตฺถ นตฺถิ คติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ. อยํ ฉฏฺโฐ อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，……重生于边地的愚昧蛮族中，彼处无比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的往来。这是第六种非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ…เป… มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ. โส จ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ สตฺตโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……某人重生于中土，但他持有邪见与颠倒见：“无所施，无供养，无祭祀；无善作、恶作诸业的果与报；无此世，无他世；无母，无父；无化生有情；世间无已达善趣、已入正道的沙门、婆罗门，能以亲身证知、实现后而宣说此世与他世。”此为第七非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ…เป… มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ. โส จ โหติ ทุปฺปญฺโญ ชโฬ เอฬมูโค, นปฺปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตานมตฺถมญฺญาตุํ. อยํ อฏฺฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……某人重生于中土，但他却是慧劣、愚钝、痴哑者，无力了知善说与恶说之义。此为第八非时、非机，不适于修梵行。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ตถาคโต จ โลเก น อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ น เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค, ปฏิพโล สุภาสิต-ทุพฺภาสิตานมตฺถมญฺญาตุํ. อยํ นวโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，贤友们，如来、阿罗汉、正等觉者未出现于世，法亦未被开示——导向寂止、导向般涅槃、引向正觉、善逝所宣说之法。但此人却重生于中土，且有慧、不愚钝、不痴哑，有力了知善说与恶说之义。此为第九非时、非机，不适于修梵行。

๓๔๓. ‘‘นว อนุปุพฺพวิหารา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา [Pg.221] …เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา…เป… อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

343. 九次第住。贤友，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，有寻、有伺，由远离所生，具足喜乐，进入并安住于初禅。寻与伺平息故……进入并安住于第二禅。又因喜的离贪……进入并安住于第三禅。又因舍断乐……进入并安住于第四禅。完全超越色想……进入并安住于空无边处。完全超越空无边处，作意“识无边”，进入并安住于识无边处。完全超越识无边处，作意“无所有”，进入并安住于无所有处。完全超越无所有处，进入并安住于非想非非想处。完全超越非想非非想处，进入并安住于想受灭。

๓๔๔. ‘‘นว อนุปุพฺพนิโรธา. ปฐมํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส กามสญฺญา นิรุทฺธา โหติ. ทุติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส วิตกฺกวิจารา นิรุทฺธา โหนฺติ. ตติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส ปีติ นิรุทฺธา โหติ. จตุตฺถํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส อสฺสาสปสฺสาสฺสา นิรุทฺธา โหนฺติ. อากาสานญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส รูปสญฺญา นิรุทฺธา โหติ. วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ. อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ. เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ. สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺนสฺส สญฺญา จ เวทนา จ นิรุทฺธา โหนฺติ.

344. 九次第灭。对已入初禅者，欲想已灭。对已入第二禅者，寻、伺已灭。对已入第三禅者，喜已灭。对已入第四禅者，出息入息已灭。对已入空无边处者，色想已灭。对已入识无边处者，空无边处想已灭。对已入无所有处者，识无边处想已灭。对已入非想非非想处者，无所有处想已灭。对已入想受灭者，想与受已灭。

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน นว ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

贤友，这九种法是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所善说的。于此，我们所有人都应合诵……为诸天与人的义利、利益与安乐。

ทสกํ

十法品

๓๔๕. ‘‘อตฺถิ โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทส ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ…เป… อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเม ทส?

345. 贤友，有十种法是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所善说的。于此，我们所有人都应合诵……为诸天与人的义利、利益与安乐。是哪十种呢？

‘‘ทส นาถกรณา ธมฺมา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ. ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ [Pg.222] สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

十种作依怙法。贤友，于此，比丘具戒，防护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细过失中见怖畏，于诸学处中受持而学。贤友，比丘具戒，防护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细过失中见怖畏，于诸学处中受持而学，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถา สพฺยญฺชนา เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา, ยํปาวุโส, ภิกฺขุ พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘多闻，受持所闻，积聚所闻。凡是那些初善、中善、后善，义妙、文妙，宣说完全圆满、遍净梵行的法，像这样的法他已多闻、忆持、言语熟悉、意所随观、以慧善通达。贤友，比丘多闻……以慧善通达，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘有善友，有善伴，倾向于善友。贤友，比丘有善友，有善伴，倾向于善友，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวโจ โหติ โสวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ขโม ปทกฺขิณคฺคาหี อนุสาสนึ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ สุวโจ โหติ…เป… ปทกฺขิณคฺคาหี อนุสาสนึ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘易于教诫，具足使之易于教诫的法，堪忍，且恭敬地接受教诫。贤友，比丘易于教诫……且恭敬地接受教诫，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สพฺรหฺมจารีนํ อุจฺจาวจานิ กึกรณียานิ, ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สพฺรหฺมจารีนํ…เป… อลํ สํวิธาตุํ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘对于同梵行者们的种种大小事务，是熟练而不懈怠的，具足于此善巧的审察力，能够亲自执行、能够安排办理。贤友，比丘对于同梵行者们的……能够安排办理，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺมกาโม โหติ ปิยสมุทาหาโร, อภิธมฺเม อภิวินเย อุฬารปาโมชฺโช. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺมกาโม โหติ…เป… อุฬารปาโมชฺโช. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘喜爱法，言谈令人愉悦，于阿毗达摩与胜律有大欢喜。贤友，比丘喜爱法……有大欢喜，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน [Pg.223] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรหิ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ…เป… ปริกฺขาเรหิ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘满足于所得的任何衣、食、卧坐具、病缘医药资具。贤友，比丘满足于……资具，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ…เป… อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘住于发起精进，为断除诸不善法、为具足诸善法，强健、坚固勇猛，于诸善法不舍弃重担。贤友，比丘住于发起精进……于诸善法不舍弃重担，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ สติมา โหติ…เป… สริตา อนุสฺสริตา. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘有念，具足最高的念与慧，能忆持、随念很久以前所做、所说之事。贤友，比丘有念……能忆持、随念，此法亦能作依怙。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

再者，贤友，比丘有慧，具足了知生灭、圣、能摧破、正导向苦尽的智慧。贤友，比丘有慧……具足正导向苦尽的智慧，此法亦能作依怙。

๓๔๖. ทส กสิณายตนานิ. ปถวีกสิณเมโก สญฺชานาติ, อุทฺธํ อโธ ติริยํ อทฺวยํ อปฺปมาณํ. อาโปกสิณเมโก สญฺชานาติ…เป… เตโชกสิณเมโก สญฺชานาติ… วาโยกสิณเมโก สญฺชานาติ… นีลกสิณเมโก สญฺชานาติ… ปีตกสิณเมโก สญฺชานาติ… โลหิตกสิณเมโก สญฺชานาติ… โอทาตกสิณเมโก สญฺชานาติ… อากาสกสิณเมโก สญฺชานาติ… วิญฺญาณกสิณเมโก สญฺชานาติ, อุทฺธํ อโธ ติริยํ อทฺวยํ อปฺปมาณํ.

346. 十种遍处。有人了知地遍，上、下、横，无二、无量。有人了知水遍……乃至……有人了知火遍……有人了知风遍……有人了知青遍……有人了知黄遍……有人了知赤遍……有人了知白遍……有人了知空遍……有人了知识遍，上、下、横，无二、无量。

๓๔๗. ‘‘ทส อกุสลกมฺมปถา – ปาณาติปาโต, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจาโร, มุสาวาโท, ปิสุณา วาจา, ผรุสา วาจา, สมฺผปฺปลาโป, อภิชฺฌา, พฺยาปาโท, มิจฺฉาทิฏฺฐิ.

347. 十不善业道：杀生、不与取、欲邪行、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪欲、嗔恚、邪见。

‘‘ทส [Pg.224] กุสลกมฺมปถา – ปาณาติปาตา เวรมณี, อทินฺนาทานา เวรมณี, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี, มุสาวาทา เวรมณี, ปิสุณาย วาจาย เวรมณี, ผรุสาย วาจาย เวรมณี, สมฺผปฺปลาปา เวรมณี, อนภิชฺฌา, อพฺยาปาโท, สมฺมาทิฏฺฐิ.

十善业道：离杀生，离不与取，离欲邪行，离妄语，离离间语，离粗恶语，离绮语，无贪欲，无嗔恚，正见。

๓๔๘. ‘‘ทส อริยวาสา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ, ฉฬงฺคสมนฺนาคโต, เอการกฺโข, จตุราปสฺเสโน, ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ, สมวยสฏฺเฐสโน, อนาวิลสงฺกปฺโป, ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร, สุวิมุตฺตจิตฺโต, สุวิมุตฺตปญฺโญ.

348. 十圣住。贤友，于此，比丘舍断五支，具足六支，具一守护，具四依止，已舍弃个别真理，已完全舍弃寻求，思虑澄净，身行轻安，心善解脱，慧善解脱。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กามจฺฉนฺโท ปหีโน โหติ, พฺยาปาโท ปหีโน โหติ, ถินมิทฺธํ ปหีนํ โหติ, อุทฺธจฺจกุกุจฺจํ ปหีนํ โหติ, วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ.

贤友，比丘如何是舍断五支呢？贤友，于此，比丘的欲贪已断，嗔恚已断，昏沉睡眠已断，掉举追悔已断，疑已断。贤友，比丘如是舍断五支。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ฉฬงฺคสมนฺนาคโต โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ฉฬงฺคสมนฺนาคโต โหติ.

贤友，比丘如何具足六支呢？贤友，于此，比丘以眼见色后，不喜不忧，住于舍，具念、正知。以耳闻声后……以意了法后，不喜不忧，住于舍，具念、正知。贤友，比丘如是具足六支。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ เอการกฺโข โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตารกฺเขน เจตสา สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอการกฺโข โหติ.

贤友，比丘如何是有一守护呢？贤友，于此，比丘具足由念守护之心。贤友，比丘如是有一守护。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ จตุราปสฺเสโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, สงฺขาเยกํ อธิวาเสติ, สงฺขาเยกํ ปริวชฺเชติ, สงฺขาเยกํ วิโนเทติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ จตุราปสฺเสโน โหติ.

贤友，比丘如何是有四依止呢？贤友，于此，比丘审虑后受用一者，审虑后忍受一者，审虑后回避一者，审虑后去除一者。贤友，比丘如是为有四依止。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ยานิ ตานิ ปุถุสมณพฺราหฺมณานํ ปุถุปจฺเจกสจฺจานิ, สพฺพานิ ตานิ นุนฺนานิ โหนฺติ ปณุนฺนานิ จตฺตานิ วนฺตานิ มุตฺตานิ ปหีนานิ ปฏินิสฺสฏฺฐานิ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ.

贤友，比丘如何是舍弃个别真理者呢？贤友，于此，比丘对众多沙门、婆罗门的种种个别真理，已全部去除、舍弃、抛弃、吐出、解脱、断除、弃绝。贤友，比丘如是为舍弃个别真理者。

‘‘กถญฺจาวุโส[Pg.225], ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กาเมสนา ปหีนา โหติ, ภเวสนา ปหีนา โหติ, พฺรหฺมจริเยสนา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ.

贤友，比丘如何是已舍弃一切寻求者呢？贤友，于此，比丘的欲寻求已断除，有寻求已断除，梵行寻求已平息。贤友，比丘如是为已舍弃一切寻求者。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ อนาวิลสงฺกปฺโป โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กามสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ, พฺยาปาทสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ, วิหึสาสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อนาวิลสงฺกปฺโป โหติ.

贤友，比丘如何是思惟无浊者呢？贤友，于此，比丘的欲思惟已断除，嗔思惟已断除，害思惟已断除。贤友，比丘如是为思惟无浊者。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ.

贤友，比丘如何是身行已寂止者呢？贤友，于此，比丘因舍断乐、舍断苦，以及先前喜、忧已灭没，进入并住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。贤友，比丘如是为身行已寂止者。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตจิตฺโต โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ราคา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, โทสา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, โมหา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตจิตฺโต โหติ.

贤友，比丘如何是心善解脱者呢？贤友，于此，比丘的心已从贪解脱，心已从嗔解脱，心已从痴解脱。贤友，比丘如是为心善解脱者。

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตปญฺโญ โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ‘ราโค เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. ‘โทโส เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. ‘โมโห เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตปญฺโญ โหติ.

贤友，比丘如何是慧善解脱者呢？贤友，于此，比丘了知：“我的贪已被舍断，根已被切断，如断头多罗树，已成不有，于未来为不生之法。”了知：“我的嗔已被舍断，根已被切断，如断头多罗树，已成不有，于未来为不生之法。”了知：“我的痴已被舍断，根已被切断，如断头多罗树，已成不有，于未来为不生之法。”贤友，比丘如是为慧善解脱者。

‘‘ทส อเสกฺขา ธมฺมา – อเสกฺขา สมฺมาทิฏฺฐิ, อเสกฺโข สมฺมาสงฺกปฺโป, อเสกฺขา สมฺมาวาจา, อเสกฺโข สมฺมากมฺมนฺโต, อเสกฺโข สมฺมาอาชีโว, อเสกฺโข สมฺมาวายาโม, อเสกฺขา สมฺมาสติ, อเสกฺโข สมฺมาสมาธิ, อเสกฺขํ สมฺมาญาณํ, อเสกฺขา สมฺมาวิมุตฺติ.

十无学法：无学正见、无学正思惟、无学正语、无学正业、无学正命、无学正精进、无学正念、无学正定、无学正智、无学正解脱。

‘‘อิเม โข, อาวุโส, เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทส ธมฺมา สมฺมทกฺขาตา. ตตฺถ สพฺเพเหว สงฺคายิตพฺพํ น [Pg.226] วิวทิตพฺพํ, ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ, ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ.

贤友，此十法乃由彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所善说。于此，全体皆应合诵，不应争论，如是此梵行得以长时、久住，那将是为了众生的利益与安乐，为了怜悯世间，为了天人的义利、利益与安乐。

๓๔๙. อถ โข ภควา อุฏฺฐหิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต, สาธุ โข ตฺวํ, สาริปุตฺต, ภิกฺขูนํ สงฺคีติปริยายํ อภาสี’ติ. อิทมโวจายสฺมา สาริปุตฺโต, สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อตฺตมนา เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

349. 尔时，世尊从座而起，对具寿舍利弗说：“善哉，善哉，舍利弗！舍利弗，你为比丘们善说了此《合诵经》。”具寿舍利弗说了这番话，导师予以嘉许。彼等比丘心满意足，欢喜领受具寿舍利弗所说。

สงฺคีติสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ.

第十《合诵经》终。

๑๑. ทสุตฺตรสุตฺตํ

11. 十上经

๓๕๐. เอวํ [Pg.227] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ! ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

350. 如是我闻。一时，世尊住于瞻波城(Campā)伽伽罗(Gaggarā)池畔，与大比丘僧团，即五百位比丘俱。其时，具寿舍利弗对诸比丘说：“贤友诸比丘！”“贤友！”彼等比丘应答具寿舍利弗。具寿舍利弗说此言：

‘‘ทสุตฺตรํ ปวกฺขามิ, ธมฺมํ นิพฺพานปตฺติยา;

ทุกฺขสฺสนฺตกิริยาย, สพฺพคนฺถปฺปโมจนํ’’.

我将宣说十上法，为证得于涅槃，为终结所有苦，为解脱一切缚。

เอโก ธมฺโม

一法

๓๕๑. ‘‘เอโก, อาวุโส, ธมฺโม พหุกาโร, เอโก ธมฺโม ภาเวตพฺโพ, เอโก ธมฺโม ปริญฺเญยฺโย, เอโก ธมฺโม ปหาตพฺโพ, เอโก ธมฺโม หานภาคิโย, เอโก ธมฺโม วิเสสภาคิโย, เอโก ธมฺโม ทุปฺปฏิวิชฺโฌ, เอโก ธมฺโม อุปฺปาเทตพฺโพ, เอโก ธมฺโม อภิญฺเญยฺโย, เอโก ธมฺโม สจฺฉิกาตพฺโพ.

351. 诸贤友，有一法多所助益，有一法应修习，有一法应遍知，有一法应断除，有一法导向衰退，有一法导向殊胜，有一法难以通达，有一法应生起，有一法应证知，有一法应作证。

(ก) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม พหุกาโร? อปฺปมาโท กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยํ เอโก ธมฺโม พหุกาโร.

（一）何为多所助益之一法？于诸善法不放逸。此即多所助益之一法。

(ข) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม ภาเวตพฺโพ? กายคตาสติ สาตสหคตา. อยํ เอโก ธมฺโม ภาเวตพฺโพ.

（二）何为应修习之一法？伴随喜悦之身至念。此即应修习之一法。

(ค) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม ปริญฺเญยฺโย? ผสฺโส สาสโว อุปาทานิโย. อยํ เอโก ธมฺโม ปริญฺเญยฺโย.

（三）何为应遍知之一法？有漏且能引生执取之触。此即应遍知之一法。

(ฆ) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม ปหาตพฺโพ? อสฺมิมาโน. อยํ เอโก ธมฺโม ปหาตพฺโพ.

（四）何为应断除之一法？“我是”之我慢。此即应断除之一法。

(ง) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม หานภาคิโย? อโยนิโส มนสิกาโร. อยํ เอโก ธมฺโม หานภาคิโย.

（五）何为导向衰退之一法？不如理作意。此即导向衰退之一法。

(จ) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม วิเสสภาคิโย? โยนิโส มนสิกาโร. อยํ เอโก ธมฺโม วิเสสภาคิโย.

（六）何为导向殊胜之一法？如理作意。此即导向殊胜之一法。

(ฉ) ‘‘กตโม [Pg.228] เอโก ธมฺโม ทุปฺปฏิวิชฺโฌ? อานนฺตริโก เจโตสมาธิ. อยํ เอโก ธมฺโม ทุปฺปฏิวิชฺโฌ.

（七）“何为难以彻知之一法？无间心定。此为难以彻知之一法。”

(ช) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม อุปฺปาเทตพฺโพ? อกุปฺปํ ญาณํ. อยํ เอโก ธมฺโม อุปฺปาเทตพฺโพ.

（八）“何为应生起之一法？不动智。此为应生起之一法。”

(ฌ) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม อภิญฺเญยฺโย? สพฺเพ สตฺตา อาหารฏฺฐิติกา. อยํ เอโก ธมฺโม อภิญฺเญยฺโย.

（九）“何为应胜知之一法？一切有情依食而住。此为应胜知之一法。”

(ญ) ‘‘กตโม เอโก ธมฺโม สจฺฉิกาตพฺโพ? อกุปฺปา เจโตวิมุตฺติ. อยํ เอโก ธมฺโม สจฺฉิกาตพฺโพ.

（十）“何为应作证之一法？不动心解脱。此为应作证之一法。”

‘‘อิติ อิเม ทส ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

“如是，此十法是实有、谛实、如是、不虚妄、不变异的，为如来所正等觉。”

ทฺเว ธมฺมา

二法

๓๕๒. ‘‘ทฺเว ธมฺมา พหุการา, ทฺเว ธมฺมา ภาเวตพฺพา, ทฺเว ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา, ทฺเว ธมฺมา ปหาตพฺพา, ทฺเว ธมฺมา หานภาคิยา, ทฺเว ธมฺมา วิเสสภาคิยา, ทฺเว ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา, ทฺเว ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา, ทฺเว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา, ทฺเว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

352. “二法多所助益，二法应修习，二法应遍知，二法应断除，二法为衰退分，二法为殊胜分，二法难以彻知，二法应生起，二法应胜知，二法应作证。”

(ก) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา พหุการา? สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ. อิเม ทฺเว ธมฺมา พหุการา.

（一）“何为多所助益之二法？念与正知。此为多所助益之二法。”

(ข) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา ภาเวตพฺพา? สมโถ จ วิปสฺสนา จ. อิเม ทฺเว ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（二）“何为应修习之二法？止与观。此为应修习之二法。”

(ค) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? นามญฺจ รูปญฺจ. อิเม ทฺเว ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

（三）“何为应遍知之二法？名与色。此为应遍知之二法。”

(ฆ) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา ปหาตพฺพา? อวิชฺชา จ ภวตณฺหา จ. อิเม ทฺเว ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（四）“何为应断除之二法？无明与有爱。此为应断除之二法。”

(ง) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา หานภาคิยา? โทวจสฺสตา จ ปาปมิตฺตตา จ. อิเม ทฺเว ธมฺมา หานภาคิยา.

（五）“何为衰退分之二法？难教诫与恶友。此为衰退分之二法。”

(จ) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา วิเสสภาคิยา? โสวจสฺสตา จ กลฺยาณมิตฺตตา จ. อิเม ทฺเว ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

（六）“何为殊胜分之二法？易教诫与善友。此为殊胜分之二法。”

(ฉ) ‘‘กตเม [Pg.229] ทฺเว ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? โย จ เหตุ โย จ ปจฺจโย สตฺตานํ สํกิเลสาย, โย จ เหตุ โย จ ปจฺจโย สตฺตานํ วิสุทฺธิยา. อิเม ทฺเว ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

（七）“何为难以彻知之二法？有情染污之因缘，及有情清净之因缘。此为难以彻知之二法。”

(ช) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? ทฺเว ญาณานิ – ขเย ญาณํ, อนุปฺปาเท ญาณํ. อิเม ทฺเว ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

（八）哪二法应被生起？二智：尽智与无生智。此二法应被生起。

(ฌ) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? ทฺเว ธาตุโย – สงฺขตา จ ธาตุ อสงฺขตา จ ธาตุ. อิเม ทฺเว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

（九）哪二法应被证知？二界：有为界与无为界。此二法应被证知。

(ญ) ‘‘กตเม ทฺเว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? วิชฺชา จ วิมุตฺติ จ. อิเม ทฺเว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

（十）哪二法应被作证？明与解脱。此二法应被作证。

‘‘อิติ อิเม วีสติ ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

如此，这二十法是存在的、真实的、如实的、不虚妄的、无异的，已被如来正等觉悟。

ตโย ธมฺมา

三法

๓๕๓. ‘‘ตโย ธมฺมา พหุการา, ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา…เป… ตโย ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

353. 三法多所饶益，三法应修习……（略）……三法应作证。

(ก) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา พหุการา? สปฺปุริสสํเสโว, สทฺธมฺมสฺสวนํ, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติ. อิเม ตโย ธมฺมา พหุการา.

（一）哪三法多所饶益？亲近善士，听闻正法，法随法行。此三法多所饶益。

(ข) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา? ตโย สมาธี – สวิตกฺโก สวิจาโร สมาธิ, อวิตกฺโก วิจารมตฺโต สมาธิ, อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ. อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（二）哪三法应修习？三定：有寻有伺定，无寻唯伺定，无寻无伺定。此三法应修习。

(ค) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? ติสฺโส เวทนา – สุขา เวทนา, ทุกฺขา เวทนา, อทุกฺขมสุขา เวทนา. อิเม ตโย ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

（三）哪三法应遍知？三受：乐受、苦受、不苦不乐受。此三法应遍知。

(ฆ) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา ปหาตพฺพา? ติสฺโส ตณฺหา – กามตณฺหา, ภวตณฺหา, วิภวตณฺหา. อิเม ตโย ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（四）哪三法应断除？三爱：欲爱、有爱、无有爱。此三法应断除。

(ง) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา หานภาคิยา? ตีณิ อกุสลมูลานิ – โลโภ อกุสลมูลํ, โทโส อกุสลมูลํ, โมโห อกุสลมูลํ. อิเม ตโย ธมฺมา หานภาคิยา.

（五）哪三法是退分？三不善根：贪不善根、瞋不善根、痴不善根。此三法是退分。

(จ) ‘‘กตเม [Pg.230] ตโย ธมฺมา วิเสสภาคิยา? ตีณิ กุสลมูลานิ – อโลโภ กุสลมูลํ, อโทโส กุสลมูลํ, อโมโห กุสลมูลํ. อิเม ตโย ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

（六）哪三法是胜分？三善根：无贪善根、无瞋善根、无痴善根。此三法是胜分。

(ฉ) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? ติสฺโส นิสฺสรณิยา ธาตุโย – กามานเมตํ นิสฺสรณํ ยทิทํ เนกฺขมฺมํ, รูปานเมตํ นิสฺสรณํ ยทิทํ อรูปํ, ยํ โข ปน กิญฺจิ ภูตํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ, นิโรโธ ตสฺส นิสฺสรณํ. อิเม ตโย ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

(Cha) 哪三法是难通达的？三出离界：出离(nekkhamma)，此为诸欲的出离；无色(arūpa)，此为诸色的出离；以及，凡是已生、有为、缘生者，其灭(nirodha)即是出离。此三法是难通达的。

(ช) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? ตีณิ ญาณานิ – อตีตํเส ญาณํ, อนาคตํเส ญาณํ, ปจฺจุปฺปนฺนํเส ญาณํ. อิเม ตโย ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

(Ja) 哪三法应生起？三智：过去分智(atītaṃse ñāṇa)、未来分智(anāgataṃse ñāṇa)、现在分智(paccuppannaṃse ñāṇa)。此三法应生起。

(ฌ) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? ติสฺโส ธาตุโย – กามธาตุ, รูปธาตุ, อรูปธาตุ. อิเม ตโย ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

(Jha) 哪三法应以殊胜智了知？三界：欲界(kāmadhātu)、色界(rūpadhātu)、无色界(arūpadhātu)。此三法应以殊胜智了知。

(ญ) ‘‘กตเม ตโย ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? ติสฺโส วิชฺชา – ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ วิชฺชา, สตฺตานํ จุตูปปาเต ญาณํ วิชฺชา, อาสวานํ ขเย ญาณํ วิชฺชา. อิเม ตโย ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

(Ña) 哪三法应现证？三明：宿住随念智明(pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā)、有情死生智明(sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā)、诸漏尽智明(āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā)。此三法应现证。

‘‘อิติ อิเม ตึส ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

如是，此三十法是真实、确凿、如是、不虚、不异，为如来所正等觉。

จตฺตาโร ธมฺมา

四法

๓๕๔. ‘‘จตฺตาโร ธมฺมา พหุการา, จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา…เป… จตฺตาโร ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

354. 四法多所饶益，四法应修习……四法应现证。

(ก) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา พหุการา? จตฺตาริ จกฺกานิ – ปติรูปเทสวาโส, สปฺปุริสูปนิสฺสโย, อตฺตสมฺมาปณิธิ, ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตา. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา พหุการา.

(Ka) 哪四法多所饶益？四轮(cattāri cakkāni)：居住于适宜之地(patirūpadesavāso)，亲近善士(sappurisūpanissayo)，自我正愿(attasammāpaṇidhi)，以及往昔已作福业(pubbe ca katapuññatā)。此四法多所饶益。

(ข) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา? จตฺตาโร สติปฏฺฐานา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. เวทนาสุ…เป… จิตฺเต… ธมฺเมสุ [Pg.231] ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

(Kha) 哪四法应修习？四念住(cattāro satipaṭṭhānā)：贤友，于此，比丘于身随观身而住，热诚、正知、具念，调伏世间之贪与忧。于受……于心……于法随观法而住，热诚、正知、具念，调伏世间之贪与忧。此四法应修习。

(ค) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? จตฺตาโร อาหารา – กพฬีกาโร อาหาโร โอฬาริโก วา สุขุโม วา, ผสฺโส ทุติโย, มโนสญฺเจตนา ตติยา, วิญฺญาณํ จตุตฺถํ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

(丙) 哪四法应遍知？四食(cattāro āhārā)：或粗或细的抟食(kabaḷīkāro āhāro)，第二为触(phasso)，第三为意思(manosañcetanā)，第四为识(viññāṇaṃ)。此四法应遍知。

(ฆ) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา ปหาตพฺพา? จตฺตาโร โอฆา – กาโมโฆ, ภโวโฆ, ทิฏฺโฐโฆ, อวิชฺโชโฆ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ปหาตพฺพา.

(丁) 哪四法应断除？四暴流(cattāro oghā)：欲暴流(kāmogho)、有暴流(bhavogho)、见暴流(diṭṭhogho)、无明暴流(avijjogho)。此四法应断除。

(ง) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา หานภาคิยา? จตฺตาโร โยคา – กามโยโค, ภวโยโค, ทิฏฺฐิโยโค, อวิชฺชาโยโค. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา หานภาคิยา.

(戊) 哪四法是退分？四轭(cattāro yogā)：欲轭(kāmayogo)、有轭(bhavayogo)、见轭(diṭṭhiyogo)、无明轭(avijjāyogo)。此四法是退分。

(จ) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา วิเสสภาคิยา? จตฺตาโร วิสญฺโญคา – กามโยควิสํโยโค, ภวโยควิสํโยโค, ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค, อวิชฺชาโยควิสํโยโค. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

(己) 哪四法是胜分？四离轭(cattāro visaṃyogā)：离欲轭(kāmayogavisaṃyogo)、离有轭(bhavayogavisaṃyogo)、离见轭(diṭṭhiyogavisaṃyogo)、离无明轭(avijjāyogavisaṃyogo)。此四法是胜分。

(ฉ) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? จตฺตาโร สมาธี – หานภาคิโย สมาธิ, ฐิติภาคิโย สมาธิ, วิเสสภาคิโย สมาธิ, นิพฺเพธภาคิโย สมาธิ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

(庚) 哪四法是难通达的？四定(cattāro samādhī)：退分定(hānabhāgiyo samādhi)、住分定(ṭhitibhāgiyo samādhi)、胜分定(visesabhāgiyo samādhi)、决择分定(nibbedhabhāgiyo samādhi)。此四法是难通达的。

(ช) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? จตฺตาริ ญาณานิ – ธมฺเม ญาณํ, อนฺวเย ญาณํ, ปริเย ญาณํ, สมฺมุติยา ญาณํ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

(辛) 哪四法应生起？四智(cattāri ñāṇāni)：法智(dhamme ñāṇaṃ)、类智(anvaye ñāṇaṃ)、他心智(pariye ñāṇaṃ)、世俗智(sammutiyā ñāṇaṃ)。此四法应生起。

(ฌ) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? จตฺตาริ อริยสจฺจานิ – ทุกฺขํ อริยสจฺจํ, ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ, ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

(壬) 哪四法应证知？四圣谛(cattāri ariyasaccāni)：苦圣谛(dukkhaṃ ariyasaccaṃ)、苦集圣谛(dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ)、苦灭圣谛(dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ)、苦灭道圣谛(dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ)。此四法应证知。

(ญ) ‘‘กตเม จตฺตาโร ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? จตฺตาริ สามญฺญผลานิ – โสตาปตฺติผลํ, สกทาคามิผลํ, อนาคามิผลํ, อรหตฺตผลํ. อิเม จตฺตาโร ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

(癸) 哪四法应作证？四沙门果(cattāri sāmaññaphalāni)：预流果(sotāpattiphalaṃ)、一来果(sakadāgāmiphalaṃ)、不还果(anāgāmiphalaṃ)、阿罗汉果(arahattaphalaṃ)。此四法应作证。

‘‘อิติ [Pg.232] อิเม จตฺตารีสธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

如是，此四十法是真实(bhūtā)、谛实(tacchā)、如是(tathā)、不虚(avitathā)、不异(anaññathā)，为如来所正等觉。

ปญฺจ ธมฺมา

五法

๓๕๕. ‘‘ปญฺจ ธมฺมา พหุการา…เป… ปญฺจ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

355. “五法多有助益……乃至……五法应被现证。”

(ก) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา พหุการา? ปญฺจ ปธานิยงฺคานิ – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. อสโฐ โหติ อมายาวี ยถาภูตมตฺตานํ อาวีกตฺตา สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิเม ปญฺจ ธมฺมา พหุการา.

（一）“贤友，哪五法多有助益？五精勤支——在此，比丘有信，信如来之菩提：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。’他少病少恼，消化力均衡，不冷不热，适中，堪于精勤。他不狡诈，不虚伪，如实地于导师、或具慧者、或同梵行者前显现自己。他为断不善法、为具足善法而发起精进，安住其中，具足强力，坚固勇猛，于诸善法不舍重担。他有智慧，具足了知生灭之慧，此慧是圣、决择、能正导向苦之灭尽的。此五法多有助益。”

(ข) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา? ปญฺจงฺคิโก สมฺมาสมาธิ – ปีติผรณตา, สุขผรณตา, เจโตผรณตา, อาโลกผรณตา, ปจฺจเวกฺขณนิมิตฺตํ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（二）“哪些法应当修习？五支正定——喜遍满、乐遍满、心遍满、光明遍满、省察相。此五法应当修习。”

(ค) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา – รูปุปาทานกฺขนฺโธ, เวทนุปาทานกฺขนฺโธ, สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ, สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

（三）“哪些法应当遍知？五取蕴——色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。此五法应当遍知。”

(ฆ) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา ปหาตพฺพา? ปญฺจ นีวรณานิ – กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（四）“哪些法应当断除？五盖——贪欲盖、瞋恚盖、惛沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。此五法应当断除。”

(ง) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา หานภาคิยา? ปญฺจ เจโตขิลา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, ตสฺส [Pg.233] จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. อยํ ปฐโม เจโตขิโล. ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺเม กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ…เป… สงฺเฆ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ…เป… สิกฺขาย กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ…เป… สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. อยํ ปญฺจโม เจโตขิโล. อิเม ปญฺจ ธมฺมา หานภาคิยา.

(Ṅa) “什么是五种退堕法？五种心之荒芜。贤友们，于此，有比丘对导师怀疑、犹豫、不信解、不净信。贤友们，若有比丘对导师怀疑、犹豫、不信解、不净信，其心则不倾向于热忱、勤行、恒常、精勤。心不倾向于热忱、勤行、恒常、精勤，此是第一心之荒芜。复次，贤友们，有比丘对法怀疑、犹豫……对僧团怀疑、犹豫……对学处怀疑、犹豫……对同梵行者忿怒、不悦、心怀恼害、心生荒芜。贤友们，若有比丘对同梵行者忿怒、不悦、心怀恼害、心生荒芜，其心则不倾向于热忱、勤行、恒常、精勤。心不倾向于热忱、勤行、恒常、精勤，此是第五心之荒芜。此五法为退堕分。”

(จ) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา วิเสสภาคิยา? ปญฺจินฺทฺริยานิ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

(Ca) “哪些法属于殊胜分？五根——信根、精进根、念根、定根、慧根。此五法属于殊胜分。”

(ฉ) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? ปญฺจ นิสฺสรณิยา ธาตุโย – อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กาเม มนสิกโรโต กาเมสุ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. เนกฺขมฺมํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ กาเมหิ. เย จ กามปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ. น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ กามานํ นิสฺสรณํ.

(Cha) “什么是五种难通达法？五出离界。贤友们，于此，比丘作意欲乐时，其心不趋向、不澄净、不住立、不倾注于欲乐；而当他作意出离时，其心则趋向、澄净、住立、倾注于出离。其心善行、善修习、善出离、善解脱，已与欲乐分离。凡缘欲乐而生的诸漏、恼害、热恼，他已从中解脱，不再感受那种感受。此被称为欲之出离。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน พฺยาปาทํ มนสิกโรโต พฺยาปาเท จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อพฺยาปาทํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อพฺยาปาเท จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ พฺยาปาเทน. เย จ พฺยาปาทปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ. น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ.

复次，贤友，比丘作意瞋恚时，其心于瞋恚不趋入、不澄净、不安住、不倾注。然而，当他作意无瞋时，其心于无瞋则趋入、澄净、安住、倾注。彼之心善行、善修习、善出离、善解脱，不与瞋恚相应。凡缘于瞋恚而生起的诸漏、恼害、热恼，他已从彼等解脱。他不感受那种感受。此被称为瞋恚的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน วิเหสํ มนสิกโรโต วิเหสาย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อวิเหสํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อวิเหสาย จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ[Pg.234]. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ วิเหสาย. เย จ วิเหสาปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ. น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ วิเหสาย นิสฺสรณํ.

复次，贤友，比丘作意恼害时，其心于恼害不趋入、不澄净、不安住、不倾注。然而，当他作意无恼害时，其心于无恼害则趋入、澄净、安住、倾注。彼之心善行、善修习、善出离、善解脱，不与恼害相应。凡缘于恼害而生起的诸漏、恼害、热恼，他已从彼等解脱。他不感受那种感受。此被称为恼害的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน รูเป มนสิกโรโต รูเปสุ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อรูปํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อรูเป จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ รูเปหิ. เย จ รูปปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ. น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ รูปานํ นิสฺสรณํ.

复次，贤友，比丘作意色时，其心于诸色不趋入、不澄净、不安住、不倾注。然而，当他作意名时，其心于名则趋入、澄净、安住、倾注。彼之心善行、善修习、善出离、善解脱，不与诸色相应。凡缘于色而生起的诸漏、恼害、热恼，他已从彼等解脱。他不感受那种感受。此被称为诸色的出离。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน สกฺกายํ มนสิกโรโต สกฺกาเย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ น ปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. สกฺกายนิโรธํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ วิสํยุตฺตํ สกฺกาเยน. เย จ สกฺกายปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตา ปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ. น โส ตํ เวทนํ เวเทติ. อิทมกฺขาตํ สกฺกายสฺส นิสฺสรณํ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

复次，贤友，比丘作意有身(sakkāya)时，其心不趋入、不澄净、不安住、不解脱于有身。而当他作意有身之灭(sakkāyanirodha)时，其心则趋入、澄净、安住、解脱于有身之灭。彼心善至、善修习、善出离、善解脱，与有身不相应。凡以有身为缘而生起的诸漏、毁伤、热恼，他已从中解脱。他不感受彼受。此被称为有身的出离。此五法难以彻知。

(ช) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? ปญฺจ ญาณิโก สมฺมาสมาธิ – ‘อยํ สมาธิ ปจฺจุปฺปนฺนสุโข เจว อายติญฺจ สุขวิปาโก’ติ ปจฺจตฺตํเยว ญาณํ อุปฺปชฺชติ. ‘อยํ สมาธิ อริโย นิรามิโส’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ. ‘อยํ สมาธิ อกาปุริสเสวิโต’ติ ปจฺจตฺตํเยว ญาณํ อุปฺปชฺชติ. ‘อยํ สมาธิ สนฺโต ปณีโต ปฏิปฺปสฺสทฺธลทฺโธ เอโกทิภาวาธิคโต, น สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต’ติ ปจฺจตฺตํเยว ญาณํ อุปฺปชฺชติ. ‘โส โข ปนาหํ อิมํ สมาธึ สโตว สมาปชฺชามิ สโต วุฏฺฐหามี’ติ ปจฺจตฺตํเยว ญาณํ อุปฺปชฺชติ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

（Ja）“应生起哪五法？具五智的正定（pañcañāṇiko sammāsamādhi）：‘此定是现法乐（paccuppannasukho），且未来有乐异熟（sukhavipāko）’，此智于自身生起。‘此定是圣（ariyo）的、无染（nirāmiso）的’，此智于自身生起。‘此定非为劣夫所行（akāpurisasevito）’，此智于自身生起。‘此定是寂静（santo）的、殊胜（paṇīto）的、由轻安而得（paṭippassaddhaladdho）、已达一心（ekodibhāvādhigato），非由有行、强力压制而得（na sasaṅkhāraniggayhavāritagato）’，此智于自身生起。‘我实于此定，正念而入，正念而出’，此智于自身生起。此五法应生起。”

(ฌ) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? ปญฺจ วิมุตฺตายตนานิ – อิธาวุโส, ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี. ยถา [Pg.235] ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ปฐมํ วิมุตฺตายตนํ.

“哪五法应被遍知？五种解脱处。贤友们，于此，导师为比丘说法，或某位值得尊敬的同梵行者为之说法。贤友们，导师以何种方式为比丘说法，或某位值得尊敬的同梵行者以何种方式说法，该比丘即以那种方式于法中感知义、感知法。感知义、感知法的他生起欣悦；欣悦者生起喜；喜意者身轻安；身轻安者感受乐；乐者心入定。此为第一解脱处。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ. ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ทุติยํ วิมุตฺตายตนํ.

“再者，贤友们，导师不为比丘说法，某位值得尊敬的同梵行者也不为之说法，而是该比丘将所闻所学的法为他人详细解说。贤友们，该比丘以何种方式将所闻所学的法为他人详细解说，该比丘即以那种方式于法中感知义、感知法。感知义、感知法的他生起欣悦；欣悦者生起喜；喜意者身轻安；身轻安者感受乐；乐者心入定。此为第二解脱处。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ. อปิ จ โข, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ตติยํ วิมุตฺตายตนํ.

再者，贤友，比丘并非导师为他说法，也并非其他可敬的同梵行者为他说法，也并非将自己所闻所学之法广为他人宣说，而是他广为讽诵自己所闻所学之法。贤友，比丘每当如此广为讽诵自己所闻所学之法时，他便能于该法中感知其义，感知其法。当他感知其义、感知其法时，便生起欢悦；心生欢悦，则生起喜；心喜时，身轻安；身轻安时，感受乐；有乐者，心入定。这是第三解脱处。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ. อปิ จ โข, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ยถา ยถา[Pg.236], อาวุโส, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ จตุตฺถํ วิมุตฺตายตนํ.

再者，贤友，比丘并非导师为他说法，也并非其他可敬的同梵行者为他说法，也并非将自己所闻所学之法广为他人宣说，也并非广为讽诵自己所闻所学之法，而是他以心随寻、随伺、以意随观自己所闻所学之法。贤友，比丘每当如此以心随寻、随伺、以意随观自己所闻所学之法时，他便能于该法中感知其义，感知其法。当他感知其义、感知其法时，便生起欢悦；心生欢悦，则生起喜；心喜时，身轻安；身轻安时，感受乐；有乐者，心入定。这是第四解脱处。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ; อปิ จ ขฺวสฺส อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุโน อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฺปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ ปญฺจมํ วิมุตฺตายตนํ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

再者，贤友们，对一位比丘而言，导师不为他说法，也没有任何一位值得尊敬的同梵行者为他说法；他既不为他人详尽开示所闻所学之法，也不详尽讽诵所闻所学之法，也不以心随寻、随伺、以意随观所闻所学之法；然而，他以智慧善取、善作意、善记持、善通达某一禅定之相。贤友们，比丘如是如是以智慧善取、善作意、善记持、善通达某一禅定之相，便能于该法中感知义、感知法。感知义、感知法者，便生起欢悦；心欢悦者，生起喜；有喜心者，身轻安；身轻安者，感受乐；有乐者，心入定。此为第五解脱处。此五法应被遍知。

(ญ) ‘‘กตเม ปญฺจ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? ปญฺจ ธมฺมกฺขนฺธา – สีลกฺขนฺโธ, สมาธิกฺขนฺโธ, ปญฺญากฺขนฺโธ, วิมุตฺติกฺขนฺโธ, วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺโธ. อิเม ปญฺจ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

“哪些五法应被现证？五法蕴——戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴。此五法应被现证。”

‘‘อิติ อิเม ปญฺญาส ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

“如是，此五十法是真实的、确凿的、如是的、不虚妄的、不异的，为如来所正等觉。”

ฉ ธมฺมา

六法

๓๕๖. ‘‘ฉ ธมฺมา พหุการา…เป… ฉ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

356. “六法有大助益……乃至……六法应现证。”

(ก) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา พหุการา? ฉ สารณียา ธมฺมา. อิธาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห [Pg.237] จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

（甲）“哪六法有大助益？六和敬法。在此，贤友们，比丘于同梵行者中，无论公开或私下，皆现起慈身业，此法亦令人忆念、令人喜爱、令人尊重，有助于摄受、无诤、和谐、合一。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘的慈语业……乃至……导向合一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เมตฺตํ มโนกมฺมํ…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘的慈意业……乃至……导向合一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ, ตถารูเปหิ ลาเภหิ อปฺปฏิวิภตฺตโภคี โหติ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ สาธารณโภคี, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对于所有如法、依法获得的利养，乃至仅有入于钵中的食物，皆与具戒的同梵行者们不分别而受用，共同受用。此法亦应忆念……乃至……导向合一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ, ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ, ตถารูเปสุ สีเลสุ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย…เป… เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

再者，贤友，比丘对于那些不破、无穿、无斑、无杂、自在、为智者所称赞、不被执取、导向禅定的戒，于此等戒，与同梵行者们，无论公开或私下，皆戒行等同而住。此法亦应忆念……乃至……导向合一。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย, ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิ สามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ, สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. อิเม ฉ ธมฺมา พหุการา.

再者，贤友，比丘对于那圣、出离、能令其实践者完全灭尽痛苦的见，于此等见，与同梵行者们，无论公开或私下，皆见解等同而住。此法亦应忆念、能引生喜爱、能引生尊重，导向摄益、无诤、和合、合一。此等六法有大助益。

(ข) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา? ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานิ – พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ. อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（二）“哪六法应被修习？六随念处：佛随念、法随念、僧随念、戒随念、施随念、天随念。此六法应被修习。”

(ค) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? ฉ อชฺฌตฺติกานิ อายตนานิ – จกฺขายตนํ, โสตายตนํ, ฆานายตนํ, ชิวฺหายตนํ, กายายตนํ, มนายตนํ. อิเม ฉ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

（三）“哪六法应被遍知？六内处：眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。此六法应被遍知。”

(ฆ) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา ปหาตพฺพา? ฉ ตณฺหากายา – รูปตณฺหา, สทฺทตณฺหา, คนฺธตณฺหา, รสตณฺหา, โผฏฺฐพฺพตณฺหา, ธมฺมตณฺหา. อิเม ฉ ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（四）“哪六法应被断除？六爱身：色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。此六法应被断除。”

(ง) ‘‘กตเม [Pg.238] ฉ ธมฺมา หานภาคิยา? ฉ อคารวา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส. ธมฺเม…เป… สงฺเฆ… สิกฺขาย… อปฺปมาเท… ปฏิสนฺถาเร อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส. อิเม ฉ ธมฺมา หานภาคิยา.

“贤友们，是哪六种为退失分之法？六种不敬。贤友们，于此，比丘对大师住于不敬、不顺从；对法……对僧……对学……对不放逸……对款待住于不敬、不顺从。此等为六种为退失分之法。”

(จ) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา วิเสสภาคิยา? ฉ คารวา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส ธมฺเม…เป… สงฺเฆ… สิกฺขาย… อปฺปมาเท… ปฏิสนฺถาเร สคารโว วิหรติ สปฺปติสฺโส. อิเม ฉ ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

“贤友们，是哪六种为殊胜分之法？六种恭敬。贤友们，于此，比丘对大师住于恭敬、顺从；对法……对僧……对学……对不放逸……对款待住于恭敬、顺从。此等为六种为殊胜分之法。”

(ฉ) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? ฉ นิสฺสรณิยา ธาตุโย – อิธาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘เมตฺตา หิ โข เม, เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อถ จ ปน เม พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ. น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ อาวุโส อนวกาโส ยํ เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย. อถ จ ปนสฺส พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, พฺยาปาทสฺส, ยทิทํ เมตฺตาเจโตวิมุตฺตี’ติ.

“是哪六种难通达之法？六种出离界。贤友们，于此，有比丘如是说：‘我之慈心解脱已修习、多修、作为车乘、作为基础、已建立、已熟习、已善发起，然嗔恚仍盘踞我心。’应如是语彼：‘具寿，莫作是说，莫诽谤世尊。诽谤世尊，实为不善，世尊不作是说。贤友，此无有是处，无此机会——于慈心解脱已修习、多修、作为车乘、作为基础、已建立、已熟习、已善发起，而嗔恚仍盘踞其心，此理不存在。贤友，此即是嗔恚之出离，所谓慈心解脱。’”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘กรุณา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อถ จ ปน เม วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส – ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย, ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ…เป… นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, วิเหสาย, ยทิทํ กรุณาเจโตวิมุตฺตี’ติ.

“贤友们，于此，有比丘如是说：‘我之悲心解脱已修习、多修、作为车乘、作为基础、已建立、已熟习、已善发起，然恼害仍盘踞我心。’应如是语彼：‘具寿，莫作是说，莫诽谤世尊……乃至……贤友，此即是恼害之出离，所谓悲心解脱。’”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘มุทิตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา…เป… อถ จ ปน เม อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส – ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ…เป… นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส อรติยา, ยทิทํ มุทิตาเจโตวิมุตฺตี’ติ.

在此，贤友，有比丘如是说：“我已修习喜心解脱……然而，不乐却持续占据我心。”应如是告知他：“勿作是言！具寿，勿作是言……贤友，此即不乐之出离，所谓喜心解脱。”

‘‘อิธ [Pg.239] ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อุเปกฺขา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา…เป… อถ จ ปน เม ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส – ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ…เป… นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, ราคสฺส ยทิทํ อุเปกฺขาเจโตวิมุตฺตี’ติ.

在此，贤友，有比丘如是说：“我已修习舍心解脱……然而，贪欲却持续占据我心。”应如是告知他：“勿作是言！具寿，勿作是言……贤友，此即贪欲之出离，所谓舍心解脱。”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อนิมิตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา…เป… อถ จ ปน เม นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ โหตี’ติ. โส – ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ…เป… นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, สพฺพนิมิตฺตานํ ยทิทํ อนิมิตฺตา เจโตวิมุตฺตี’ติ.

在此，贤友，有比丘如是说：“我已修习无相心解脱……然而，我的识却随相而行。”应如是告知他：“勿作是言！具寿，勿作是言……贤友，此即一切相之出离，所谓无相心解脱。”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสฺมีติ โข เม วิคตํ, อยมหมสฺมีติ น สมนุปสฺสามิ, อถ จ ปน เม วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส – ‘มา เหวํ’ ติสฺส วจนีโย ‘มายสฺมา เอวํ อวจ, มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อสฺมีติ วิคเต อยมหมสฺมีติ อสมนุปสฺสโต. อถ จ ปนสฺส วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณํ เหตํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลสฺส, ยทิทํ อสฺมิมานสมุคฺฆาโฏ’ติ. อิเม ฉ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

在此，贤友，有比丘如是说：“我已离‘我是’之念，亦不复观‘此是我’，然而，疑惑之箭却持续占据我心。”应如是告知他：“勿作是言！具寿，勿作是言，莫诽谤世尊。诽谤世尊实为不善，世尊亦不作是说。贤友，此事无有是处，绝无可能：于离‘我是’之念、不复观‘此是我’者，疑惑之箭仍会持续占据其心，此事绝无可能。贤友，此即疑惑之箭的出离，所谓拔除我慢。”此六法难以通达。

(ช) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? ฉ สตตวิหารา. อิธาวุโส, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. อิเม ฉ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

（辛）“哪六法应令生起？六恒住。贤友，在此，比丘以眼见色，不喜亦不忧，安住于舍，具念正知；以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意识法，不喜亦不忧，安住于舍，具念正知。此六法应令生起。

(ฌ) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? ฉ อนุตฺตริยานิ – ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ. อิเม ฉ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

（壬）“哪六法应被遍知？六无上——见无上、闻无上、利养无上、学无上、侍奉无上、随念无上。此六法应被遍知。

(ญ) ‘‘กตเม ฉ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? ฉ อภิญฺญา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ. อาวิภาวํ ติโรภาวํ. ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส[Pg.240]. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

（癸）“哪六法应被现证？六神通。贤友，在此，比丘行使种种神通之力：由一变多，由多变一；或显或隐；穿墙、穿壁、穿山，无有障碍，犹如行于虚空；于地出没犹如于水；于水不分而行犹如于地；于空中结跏趺而行犹如飞鸟；以手触摸、抚摩有如是大神力、大威德的日月；乃至以身行使威力至于梵界。

‘‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ, เย ทูเร สนฺติเก จ.

以清净、超人之天耳界，听闻天上与人间二种声音，无论远近。

‘‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ …เป… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ.

“以心遍知其他有情、其他个人的心：了知有贪之心为‘有贪之心’……了知未解脱之心为‘未解脱之心’。”

‘‘โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ เอกมฺปิ ชาตึ…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

他忆念起多种多样的宿世住处，即：一生……乃至……像这样，他忆念起多种多样的、有行相、有概述的宿世住处。

‘‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ …เป…

他以清净、超越凡人的天眼，看见众生死亡、再生，卑劣、高贵，美色、丑色，善趣、恶趣，他了知众生随业而往……

‘‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเม ฉ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

由于诸漏已尽，他于现法中，以自身证知、现证、具足而住于无漏的心解脱与慧解脱。这六法应当被亲证。

‘‘อิติ อิเม สฏฺฐิ ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

如是，这六十法是真实的、确凿的、不谬的、不虚妄的、不变异的，为如来所正等觉。

สตฺต ธมฺมา

七法

๓๕๗. ‘‘สตฺต ธมฺมา พหุการา…เป… สตฺต ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

357. 七法有大助益……七法应当被亲证。

(ก) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา พหุการา? สตฺต อริยธนานิ – สทฺธาธนํ, สีลธนํ, หิริธนํ, โอตฺตปฺปธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ. อิเม สตฺต ธมฺมา พหุการา.

（甲）“哪些是具有大助益的七法？七圣财：信财、戒财、惭财、愧财、闻财、施财、慧财。这七法具有大助益。”

(ข) ‘‘กตเม [Pg.241] สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา? สตฺต สมฺโพชฺฌงฺคา – สติสมฺโพชฺฌงฺโค, ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค, วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค, ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค, ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค, สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค, อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค. อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（乙）“哪些是应当修习的七法？七觉支：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。这七法应当被修习。”

(ค) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? สตฺต วิญฺญาณฏฺฐิติโย – สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐมา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

（丙）“哪些是应当遍知的七法？七识住：贤友，有众生身异想异，例如人类、某些天神以及某些堕处众生。这是第一识住。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友，有众生身异想一，例如最初出生的梵众天。这是第二识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友，有众生身一想异，例如光音天。这是第三识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺถี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友，有众生身一想一，例如遍净天的天神。这是第四识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา…เป… ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ปญฺจมี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友，有众生完全超越一切色想……达到‘虚空无边’的空无边处。这是第五识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺฐี วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“贤友，有众生完全超越空无边处，达到‘识无边’的识无边处。这是第六识住。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ สตฺตมี วิญฺญาณฏฺฐิติ. อิเม สตฺต ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

“贤友，有众生完全超越识无边处，达到‘一无所有’的无所有处。这是第七识住。此等七法应当遍知。”

(ฆ) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา ปหาตพฺพา? สตฺตานุสยา – กามราคานุสโย, ปฏิฆานุสโย, ทิฏฺฐานุสโย, วิจิกิจฺฉานุสโย, มานานุสโย, ภวราคานุสโย, อวิชฺชานุสโย. อิเม สตฺต ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（丁）“哪些是应当断除的七法？七随眠：欲贪随眠、瞋恚随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。此等七法应当断除。”

(ง) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา หานภาคิยา? สตฺต อสทฺธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, อปฺปสฺสุโต [Pg.242] โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเม สตฺต ธมฺมา หานภาคิยา.

（戊）“哪些是退堕分法？七不善法：贤友，于此，比丘无信、无惭、无愧、寡闻、懈怠、失念、劣慧。此等七法是退堕分法。”

(จ) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา วิเสสภาคิยา? สตฺต สทฺธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, อุปฏฺฐิตสฺสติ โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเม สตฺต ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

（己）“哪些是殊胜分法？七善法：贤友，于此，比丘有信、有惭、有愧、多闻、发起精进、安住于念、具足智慧。此等七法是殊胜分法。”

(ฉ) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? สตฺต สปฺปุริสธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺมญฺญู จ โหติ อตฺถญฺญู จ อตฺตญฺญู จ มตฺตญฺญู จ กาลญฺญู จ ปริสญฺญู จ ปุคฺคลญฺญู จ. อิเม สตฺต ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

（六）“哪些是难以通达的七法？七善士法：贤友，于此，比丘知法、知义、知己、知量、知时、知众、知人。此等七法是难以通达的。”

(ช) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? สตฺต สญฺญา – อนิจฺจสญฺญา, อนตฺตสญฺญา, อสุภสญฺญา, อาทีนวสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา. อิเม สตฺต ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

“何为应生起的七法？七想：无常想、无我想、不净想、过患想、舍断想、离贪想、灭尽想。此为应生起的七法。”

(ฌ) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? สตฺต นิทฺทสวตฺถูนิ – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สิกฺขาสมาทาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ สิกฺขาสมาทาเน อวิคตเปโม. ธมฺมนิสนฺติยา ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ธมฺมนิสนฺติยา อวิคตเปโม. อิจฺฉาวินเย ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ อิจฺฉาวินเย อวิคตเปโม. ปฏิสลฺลาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ปฏิสลฺลาเน อวิคตเปโม. วีริยารมฺเม ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ วีริยารมฺเม อวิคตเปโม. สติเนปกฺเก ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ สติเนปกฺเก อวิคตเปโม. ทิฏฺฐิปฏิเวเธ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ, อายติญฺจ ทิฏฺฐิปฏิเวเธ อวิคตเปโม. อิเม สตฺต ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

“何为应遍知的七法？贤友，于此，比丘于受持学处有强烈意欲，且于未来对受持学处不失爱乐；于审察法有强烈意欲，且于未来对审察法不失爱乐；于调伏欲求有强烈意欲，且于未来对调伏欲求不失爱乐；于独处有强烈意欲，且于未来对独处不失爱乐；于发起精进有强烈意欲，且于未来对发起精进不失爱乐；于正念明智有强烈意欲，且于未来对正念明智不失爱乐；于洞见正见有强烈意欲，且于未来对洞见正见不失爱乐。此为应遍知的七法。”

(ญ) ‘‘กตเม สตฺต ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? สตฺต ขีณาสวพลานิ – อิธาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยํปาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

“何为应亲证的七法？七漏尽力。贤友，于此，漏尽比丘以正慧如实善见诸行无常。贤友，漏尽比丘以正慧如实善见诸行无常，此亦为漏尽比丘之力，依此力，漏尽比丘宣称诸漏已尽：‘我诸漏已尽。’”

‘‘ปุน [Pg.243] จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยํปาวุโส…เป… ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

“再者，贤友，漏尽比丘以正慧如实善见诸欲犹如炭火坑。贤友，……乃至……‘我诸漏已尽。’”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺตีภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ. ยํปาวุโส…เป… ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

再者，贤友，漏尽比丘的心倾向涅槃、趋向涅槃、趣向涅槃、安住涅槃、乐于出离，于一切漏处法已作终结。贤友，这也是漏尽比丘的力量，依靠此力，漏尽比丘了知诸漏已尽：“我诸漏已尽。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา. ยํปาวุโส…เป… ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

再者，贤友，漏尽比丘的四念处已修习、善修习。贤友，这也是漏尽比丘的力量，依靠此力，漏尽比丘了知诸漏已尽：“我诸漏已尽。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ โหนฺติ สุภาวิตานิ. ยํปาวุโส…เป… ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

再者，贤友，漏尽比丘的五根已修习、善修习。贤友，这也是漏尽比丘的力量，依靠此力，漏尽比丘了知诸漏已尽：“我诸漏已尽。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน สตฺต โพชฺฌงฺคา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา. ยํปาวุโส…เป… ‘ขีณา เม อาสวา’ติ.

再者，贤友，漏尽比丘的七觉支已修习、善修习。贤友，这也是漏尽比丘的力量，依靠此力，漏尽比丘了知诸漏已尽：“我诸漏已尽。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต. ยํปาวุโส, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, อิทมฺปิ ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’ติ. อิเม สตฺต ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

再者，贤友，漏尽比丘已修习、善修习圣八支道。贤友，漏尽比丘已修习、善修习圣八支道，此亦是漏尽比丘之力，依此力，漏尽比丘确知诸漏已尽：“我诸漏已尽。”此等七法应被亲证。

‘‘อิติเม สตฺตติ ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

如是，此等七十法是真实的、确凿的、如是的、不虚妄的、不变异的，为如来所正等觉。

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

第一诵品终。

อฏฺฐ ธมฺมา

八法

๓๕๘. ‘‘อฏฺฐ ธมฺมา พหุการา…เป… อฏฺฐ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

358. 八法多所饶益……八法应被亲证。

(ก) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา พหุการา? อฏฺฐ เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย [Pg.244] เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อยํ ปฐโม เหตุ ปฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย. ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

（一）“贤友，是哪八种法有大助益？有八因、八缘，能令未获得的初梵行慧得以获得，已获得的得以增长、广大、修习、圆满。是哪八种呢？贤友，于此，比丘依止导师，或依止某位堪为师表的同梵行者而住，对他已现起强烈的惭与愧，以及爱敬与尊重。此是第一因、第一缘，能令未获得的初梵行慧得以获得，已获得的得以增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ตํ โข ปน สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ? อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฏฺฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อยํ ทุติโย เหตุ ทุติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย, เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“再者，他依止导师，或依止某位堪为师表的同梵行者而住，对他已现起强烈的惭与愧，以及爱敬与尊重。他适时地前往请教、详问：‘尊者，此是为何？此句是何义？’那些具寿为他开显未开显的，阐明未阐明的，并于种种疑处之法中断除其疑惑。此是第二因、第二缘，能令未获得的初梵行慧得以获得，已获得的得以增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ตํ โข ปน ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อยํ ตติโย เหตุ ตติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“听闻此法后，以两种远离而成就：身的远离与心的远离。此是第三因、第三缘，能令未获得的初梵行慧得以获得，已获得的得以增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ จตุตฺโถ เหตุ จตุตฺโถ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“再者，贤友，比丘具戒，住于守护波罗提木叉，具足正行与行处，于微细罪中见其怖畏，于诸学处受持而学。此是第四因，第四缘，有助于获得未得之初梵行慧，并使已得之慧增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถา สพฺยญฺชนา เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา [Pg.245] ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อยํ ปญฺจโม เหตุ ปญฺจโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“再者，贤友，比丘多闻，受持所闻，积聚所闻。凡法初善、中善、后善，义妙、文妙，宣示完全圆满、清净之梵行者，如是诸法，彼皆多闻、受持、言语熟习、以意审观、以慧善通达。此是第五因，第五缘，有助于获得未得之初梵行慧，并使已得之慧增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยํ ฉฏฺโฐ เหตุ ฉฏฺโฐ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“再者，贤友，比丘发起精进而住，以断除诸不善法、具足诸善法；他强健、勇猛精进，于诸善法不舍重担。此是第六因，第六缘，有助于获得未得之初梵行慧，并使已得之慧增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต. จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. อยํ สตฺตโม เหตุ สตฺตโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

“再者，贤友，比丘具念，成就最高的念与明辨，能忆念、随念久远所作、久远所说之事。此是第七因，第七缘，有助于获得未得之初梵行慧，并使已得之慧增长、广大、修习、圆满。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ, อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ อิติ รูปสฺส สมุทโย อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา อิติ เวทนาย สมุทโย อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม; อิติ สญฺญา อิติ สญฺญาย สมุทโย อิติ สญฺญาย อตฺถงฺคโม; อิติ สงฺขารา อิติ สงฺขารานํ สมุทโย อิติ สงฺขารานํ อตฺถงฺคโม; อิติ วิญฺญาณํ อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อยํ อฏฺฐโม เหตุ อฏฺฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา พหุการา.

“再者，贤友，比丘住于随观五取蕴的生灭：‘此是色，此是色之集，此是色之灭；此是受，此是受之集，此是受之灭；此是想，此是想之集，此是想之灭；此是行，此是行之集，此是行之灭；此是识，此是识之集，此是识之灭。’此是第八因，第八缘，导向未得之始梵行慧的获得，以及已得之慧的增长、广大、修习与圆满。此八法有大助益。”

(ข) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา? อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（二）“何为应修习的八法？八支圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。此八法应被修习。”

(ค) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? อฏฺฐ โลกธมฺมา – ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

（三）“何为应遍知的八法？八世间法，即：利与衰，誉与非誉，毁与赞，乐与苦。此八法应被遍知。”

(ฆ) ‘‘กตเม [Pg.246] อฏฺฐ ธมฺมา ปหาตพฺพา? อฏฺฐ มิจฺฉตฺตา – มิจฺฉาทิฏฺฐิ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺโต, มิจฺฉาอาชีโว, มิจฺฉาวายาโม, มิจฺฉาสติ, มิจฺฉาสมาธิ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（四）“何为应舍断的八法？八邪性，即：邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。此八法应被舍断。”

(ง) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา หานภาคิยา? อฏฺฐ กุสีตวตฺถูนิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กาตพฺพํ โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กาตพฺพํ ภวิสฺสติ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ปฐมํ กุสีตวตฺถุ.

（五）“哪些是退分的八法？是八种懈怠事。贤友，在此，有比丘将有工作要做，他这样想：‘我将有工作要做，而做这工作时我的身体将会疲劳，我还是躺下吧。’于是他就躺下，不为未得之得、未达之达、未证之证而发起精进。这是第一种懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ ทุติยํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘已经做完了工作，他这样想：“我做了工作，我的身体因工作而疲劳了，我还是躺下吧。”于是他就躺下，不发起精进……这是第二种懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ ตติยํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘将要远行，他这样想：“我将要远行，而远行时我的身体将会疲劳，我还是躺下吧。”于是他躺下，不发起精进……这是第三种懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ จตุตฺถํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘已经远行过了，他这样想：“我远行过了，我的身体因远行而疲劳了，我还是躺下吧。”于是他躺下，不发起精进……这是第四种懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย กิลนฺโต อกมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ…เป… อิทํ ปญฺจมํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘到村落或城镇乞食，未获得足量的粗劣或上妙食物。他这样想：“我到村落或城镇乞食，没有获得足量的粗劣或上妙食物，我的身体疲劳且不适于工作，我还是躺下吧。”……这是第五种懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส [Pg.247] วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย ครุโก อกมฺมญฺโญ, มาสาจิตํ มญฺเญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ…เป… อิทํ ฉฏฺฐํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，比丘进入村庄或市镇乞食，获得粗劣或精美的食物，直至饱足。他如此想：“我进入村庄或市镇乞食，获得了粗劣或精美的食物，直至饱足，我的身体沉重，不适于作业，我想，犹如豆子堆积，我应躺下。”于是他躺下……这是第六懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ, ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ…เป… อิทํ สตฺตมํ กุสีตวตฺถุ.

再者，贤友，比丘生起少许疾病，他如此想：“我生起了这少许疾病，适宜躺卧，我应躺下。”于是他躺下……这是第七懈怠事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คิลานาวุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานาวุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เม กาโย ทุพฺพโล อกมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ…เป… อิทํ อฏฺฐมํ กุสีตวตฺถุ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา หานภาคิยา.

再者，贤友，比丘刚从病中康复，病愈未久。他如此想：“我刚从病中康复，病愈未久。我的身体虚弱，不适于作业，我应躺下。”于是他躺下……这是第八懈怠事。这八种法是退堕分。

(จ) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา วิเสสภาคิยา? อฏฺฐ อารมฺภวตฺถูนิ. อิธาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กาตพฺพํ โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กาตพฺพํ ภวิสฺสติ, กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิกาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ปฐมํ อารมฺภวตฺถุ.

哪些是八种殊胜分法？是八种精进事。贤友，在此，比丘有应做之事，他如此想：“我将有应做之事，而当我在做事时，不易作意佛陀的教法。我应为证得未曾证得者，为获得未曾获得者，为现证未曾现证者而发起精进。”他为证得未曾证得者，为获得未曾获得者，为现证未曾现证者而发起精进。这是第一精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ, กมฺมํ โข ปนาหํ กโรนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิกาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ ทุติยํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘已作业。他如是思惟：“我已作业，然我作业时，未能作意诸佛之教。我当发起精进！”……此是第二发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ, มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิกาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ ตติยํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘当行路。他如是思惟：“我当行路，然我行路时，不易作意诸佛之教。我当发起精进！”……此是第三发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ, มคฺคํ โข ปนาหํ คจฺฉนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิกาตุํ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ จตุตฺถํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘已行路。他如是思惟：“我已行路，然我行路时，未能作意诸佛之教。我当发起精进！”……此是第四发起精进事。

‘‘ปุน [Pg.248] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ, ตสฺส เม กาโย ลหุโก กมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ ปญฺจมํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘为乞食行于村或镇，不得随意饱足之粗或美食。他如是思惟：“我为乞食行于村或镇，未得随意饱足之粗或美食，我身轻快堪任。我当发起精进！”……此是第五发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย พลวา กมฺมญฺโญ, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ ฉฏฺฐํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友，有比丘为乞食行于村或镇，得随意饱足之粗或美食。他如是思惟：“我为乞食行于村或镇，已得随意饱足之粗或美食，我身强壮堪任。我当发起精进！”……此是第六发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ, ยํ เม อาพาโธ ปวฑฺเฒยฺย, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ สตฺตมํ อารมฺภวตฺถุ.

再者，贤友们，比丘生起少许疾病。他如此想：“我生起了这少许疾病，此病有加重的可能。那么，我当发起精进……”这是第七发起精进事。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ, ยํ เม อาพาโธ ปจฺจุทาวตฺเตยฺย, หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ อฏฺฐมํ อารมฺภวตฺถุ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

再者，贤友们，比丘从病中痊愈，病愈未久。他如此想：“我从病中痊愈，病愈未久，此病有复发的可能。那么，我当发起精进，为达未达，为得未得，为证未证。”他便发起精进，为达未达，为得未得，为证未证。这是第八发起精进事。这八法是殊胜分法。

(ฉ) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? อฏฺฐ อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย. อิธาวุโส, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล นิรยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ปฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

什么是难以通达的八法？有八种为修习梵行的无暇与非时。贤友们，于此，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者，其法亦被开示，导向寂静、导向涅槃、趣向正觉，为善逝所宣说，而此人却投生于地狱。这是第一种为修习梵行的无暇与非时。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี [Pg.249] สุคตปฺปเวทิโต, อยญฺจ ปุคฺคโล ติรจฺฉานโยนึ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ทุติโย อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者，贤友们，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者，其法亦被开示，导向寂静、导向涅槃、趣向正觉，为善逝所宣说，而此人却投生于畜生界。这是第二种为修习梵行的无暇与非时。

‘‘ปุน จปรํ…เป… เปตฺติวิสยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ ตติโย อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……投生于饿鬼界。这是第三种为修习梵行的无暇与非时。

‘‘ปุน จปรํ…เป… อญฺญตรํ ทีฆายุกํ เทวนิกายํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ จตุตฺโถ อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……投生于某一长寿的天众中。这是第四种为修习梵行的无暇与非时。

‘‘ปุน จปรํ…เป… ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ มิลกฺเขสุ อวิญฺญาตาเรสุ, ยตฺถ นตฺถิ คติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ. อยํ ปญฺจโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……投生于边地无知的蛮族中，那里没有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷的往来。这是第五种不宜修习梵行的非时、非机。

‘‘ปุน จปรํ…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ ฉฏฺโฐ อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……此人虽生于中部地区，却持有邪见，见解颠倒——“没有布施，没有供养，没有祭祀，没有善作、恶作业的果报，没有此世，没有他世，没有母亲，没有父亲，没有化生有情，世间没有正行、正向的沙门、婆罗门，能以亲证的无上智慧，如实证知此世、他世而为人宣说”。这是第六种不宜修习梵行的非时、非机。

‘‘ปุน จปรํ…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ทุปฺปญฺโญ ชโฬ เอฬมูโค, นปฺปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตานมตฺถมญฺญาตุํ. อยํ สตฺตโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

再者……此人虽生于中部地区，却智慧浅薄、愚钝、暗哑，不能了知善说与恶说之义。这是第七种不宜修习梵行的非时、非机。

‘‘ปุน จปรํ…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค, ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตานมตฺถมญฺญาตุํ. อยํ อฏฺฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

再者……此人生于中部地区，有智慧，不愚钝，不暗哑，能了知善说与恶说之义。这是第八种不宜修习梵行的非时、非机。此等八法，难以彻知。

(ช) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺกา – อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส. สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส. ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส. อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส. อุปฏฺฐิตสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส. สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส[Pg.250]. ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺส. นิปฺปปญฺจสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺสาติ อิเม อฏฺฐ ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

应生起哪八法？八种大士思惟：此是少欲者之法，非多欲者之法；此是知足者之法，非不知足者之法；此是独处者之法，非乐众者之法；此是发起精进者之法，非懈怠者之法；此是安住念者之法，非失念者之法；此是得定者之法，非不得定者之法；此是具慧者之法，非劣慧者之法；此是无戏论者之法，非乐戏论者之法。此等八法应生起。

(ฌ) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? อฏฺฐ อภิภายตนานิ – อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ – เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปฐมํ อภิภายตนํ.

应遍知哪八法？八胜处：某人于内有色想，外观少量善色、恶色之色，有如是想：“我已胜伏彼等，我知，我见。”此是第一胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ – เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ทุติยํ อภิภายตนํ.

某人于内有色想，外观无量善色、恶色之色，有如是想：“我已胜伏彼等，我知，我见。”此是第二胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ตติยํ อภิภายตนํ.

某人于内无色想，外观少量善色、恶色之色，有如是想：“我已胜伏彼等，我知，我见。”此是第三胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ จตุตฺถํ อภิภายตนํ.

某人于内无色想，外观无量善色、恶色之色，有如是想：“我已胜伏彼等，我知，我见。”此是第四胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม อุมาปุปฺผํ นีลํ นีลวณฺณํ นีลนิทสฺสนํ นีลนิภาสํ. เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ นีลํ นีลวณฺณํ นีลนิทสฺสนํ นีลนิภาสํ, เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปญฺจมํ อภิภายตนํ.

某人于内有无色想，观外诸色为青、青色、青见、青光。譬如乌摩花(umāpuppha)，是青、青色、青见、青光。又如迦尸国(Bārāṇasī)所制之衣，两面光洁，是青、青色、青见、青光。如是，某人于内有无色想，观外诸色为青、青色、青见、青光，有“我胜解彼等，我知、我见”之想。此为第五胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม กณิการปุปฺผํ ปีตํ ปีตวณฺณํ ปีตนิทสฺสนํ ปีตนิภาสํ. เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ [Pg.251] อุภโตภาควิมฏฺฐํ ปีตํ ปีตวณฺณํ ปีตนิทสฺสนํ ปีตนิภาสํ, เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ฉฏฺฐํ อภิภายตนํ.

某人于内有无色想，观外诸色为黄、黄色、黄见、黄光。譬如迦尼迦罗花(kaṇikārapuppha)，是黄、黄色、黄见、黄光。又如迦尸国(Bārāṇasī)所制之衣，两面光洁，是黄、黄色、黄见、黄光。如是，某人于内有无色想，观外诸色为黄、黄色、黄见、黄光，有“我胜解彼等，我知、我见”之想。此为第六胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม พนฺธุชีวกปุปฺผํ โลหิตกํ โลหิตกวณฺณํ โลหิตกนิทสฺสนํ โลหิตกนิภาสํ, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ โลหิตกํ โลหิตกวณฺณํ โลหิตกนิทสฺสนํ โลหิตกนิภาสํ, เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ สตฺตมํ อภิภายตนํ.

某人于内有无色想，观外诸色为赤、赤色、赤见、赤光。譬如槃陀耆婆花(bandhujīvakapuppha)，是赤、赤色、赤见、赤光。又如迦尸国(Bārāṇasī)所制之衣，两面光洁，是赤、赤色、赤见、赤光。如是，某人于内有无色想，观外诸色为赤、赤色、赤见、赤光，有“我胜解彼等，我知、我见”之想。此为第七胜处。

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ. เสยฺยถาปิ นาม โอสธิตารกา โอทาตา โอทาตวณฺณา โอทาตนิทสฺสนา โอทาตนิภาสา, เสยฺยถา วา ปน ตํ วตฺถํ พาราณเสยฺยกํ อุภโตภาควิมฏฺฐํ โอทาตํ โอทาตวณฺณํ โอทาตนิทสฺสนํ โอทาตนิภาสํ, เอวเมว อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ, ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ อฏฺฐมํ อภิภายตนํ. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

“于内无色想的某人，外观诸色，是白、白相、白显、白光。譬如启明星(osadhitārakā)，是白、白相、白显、白光；又譬如迦尸(Bārāṇasī)国产的布，两面光洁，是白、白相、白显、白光。正是如此，于内无色想的某人，外观诸色，是白、白相、白显、白光，他有这样的想：‘我已胜伏它们，我知，我见。’这是第八胜处。这八法应被遍知。”

(ญ) ‘‘กตเม อฏฺฐ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? อฏฺฐ วิโมกฺขา – รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข.

“哪些是应被现证的八法？八解脱：有色者观诸色。这是第一解脱。”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข.

“于内无色想者，外观诸色。这是第二解脱。”

‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข.

“唯信解于净。这是第三解脱。”

‘‘สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข.

“遍超色想，有对想灭，不作意种种想，以‘虚空无边’，成就空无边处而住。这是第四解脱。”

‘‘สพฺพโส [Pg.252] อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข.

“遍超空无边处，以‘识无边’，成就识无边处而住。这是第五解脱。”

‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข.

“遍超识无边处，以‘无所有’，成就无所有处而住。这是第六解脱。”

‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข.

“遍超无所有处，成就非想非非想处而住。这是第七解脱。”

‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข. อิเม อฏฺฐ ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

“遍超非想非非想处，成就想受灭而住。这是第八解脱。这八法应被现证。”

‘‘อิติ อิเม อสีติ ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

“如是，此八十法是真实的、确实的、如是的、不虚妄的、不相异的，为如来所正等觉。”

นว ธมฺมา

九法

๓๕๙. ‘‘นว ธมฺมา พหุการา…เป… นว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

359. “九法多所助益……（中略）……九法应被亲证。”

(ก) ‘‘กตเม นว ธมฺมา พหุการา? นว โยนิโสมนสิการมูลกา ธมฺมา, โยนิโสมนสิกโรโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ, สมาหิเต จิตฺเต ยถาภูตํ ชานาติ ปสฺสติ, ยถาภูตํ ชานํ ปสฺสํ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจติ. อิเม นว ธมฺมา พหุการา.

（甲）“哪些是多有助益的九法？九种以如理作意(yonisomanasikāra)为根本的法：如理作意者生起喜悦，喜悦者生起喜，心喜者身轻安，身轻安者感受乐，乐者心入定，心入定者如实知见，如实知见者厌离，厌离者离贪，因离贪而解脱。此九法多有助益。”

(ข) ‘‘กตเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา? นว ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคานิ – สีลวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, จิตฺตวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, กงฺขาวิตรณวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, มคฺคามคฺคญาณทสฺสน – วิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, ปฏิปทาญาณทสฺสนวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, ญาณทสฺสนวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, ปญฺญาวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, วิมุตฺติวิสุทฺธิ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ. อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

（乙）“哪些是应修习的九法？九清净勤支(pārisuddhipadhāniyaṅga)：戒清净为清净勤支，心清净为清净勤支，见清净为清净勤支，度疑清净为清净勤支，道非道智见清净为清净勤支，行道智见清净为清净勤支，智见清净为清净勤支，慧清净为清净勤支，解脱清净为清净勤支。此九法应修习。”

(ค) ‘‘กตเม นว ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? นว สตฺตาวาสา – สนฺตาวุโส, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐโม สตฺตาวาโส.

（丙）“哪些是应遍知的九法？九有情居(sattāvāsa)：贤友，有些有情身各异、想各异，例如人、某些天以及某些堕恶趣者。此为第一有情居。”

‘‘สนฺตาวุโส[Pg.253], สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติโย สตฺตาวาโส.

“贤友，有些有情身各异、想同一，例如初生之梵身天。此为第二有情居。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติโย สตฺตาวาโส.

“贤友，有些有情身同一、想各异，例如光音天(Ābhassarā)。此为第三有情居。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺโถ สตฺตาวาโส.

“贤友，有些有情身同一、想同一，例如遍净天(Subhakiṇhā)。此为第四有情居。”

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา อสญฺญิโน อปฺปฏิสํเวทิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อสญฺญสตฺตา. อยํ ปญฺจโม สตฺตาวาโส.

贤友，有情无想、无感受，例如无想有情（asaññasattā）天神。这是第五有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺโฐ สตฺตาวาโส.

贤友，有情完全超越色想，灭除有对想，不作意种种想，而到达“虚空无边”的空无边处（ākāsānañcāyatana）。这是第六有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ สตฺตโม สตฺตาวาโส.

贤友，有情完全超越空无边处，而到达“识无边”的识无边处（viññāṇañcāyatana）。这是第七有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ อฏฺฐโม สตฺตาวาโส.

贤友，有情完全超越识无边处，而到达“一无所有”的无所有处（ākiñcaññāyatana）。这是第八有情居。

‘‘สนฺตาวุโส, สตฺตา สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา. อยํ นวโม สตฺตาวาโส. อิเม นว ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

贤友，有情完全超越无所有处，而到达非想非非想处（nevasaññānāsaññāyatana）。这是第九有情居。这九法应被遍知。

(ฆ) ‘‘กตเม นว ธมฺมา ปหาตพฺพา? นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา – ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา, ปริเยสนํ ปฏิจฺจ ลาโภ, ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย, วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค, ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ, อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห, ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ, มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺโข, อารกฺขาธิกรณํ ทณฺฑาทานสตฺถาทานกลหวิคฺคหวิวาทตุวํตุวํเปสุญฺญมุสาวาทา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. อิเม นว ธมฺมา ปหาตพฺพา.

（丁）哪些是应被断除的九法？九种以渴爱（taṇhā）为根本的法：缘于渴爱而有寻求（pariyesanā），缘于寻求而有获得（lābha），缘于获得而有决断（vinicchaya），缘于决断而有欲贪（chandarāga），缘于欲贪而有执取（ajjhosāna），缘于执取而有拥有（pariggaha），缘于拥有而有吝啬（macchariya），缘于吝啬而有守护（ārakkha）；缘于守护，执杖、持刀、争吵、争论、争执、互相指责、离间语、妄语——如此种种恶不善法生起。这九法应被断除。

(ง) ‘‘กตเม [Pg.254] นว ธมฺมา หานภาคิยา? นว อาฆาตวตฺถูนิ – ‘อนตฺถํ เม อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ, ‘อนตฺถํ เม จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ, ‘อนตฺถํ เม จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… ‘อนตฺถํ จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… ‘อนตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… ‘อตฺถํ จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ…เป… ‘อตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ. อิเม นว ธมฺมา หานภาคิยา.

何为九种退分法？九种怨事：“他曾对我作不饶益”，如是结怨；“他正对我作不饶益”，如是结怨；“他将对我作不饶益”，如是结怨。“他曾对我喜爱、合意之人作不饶益”，如是结怨……乃至……“正作不饶益”……乃至……“将作不饶益”，如是结怨。“他曾对我所不喜爱、不合意之人作饶益”，如是结怨……乃至……“正作饶益”……乃至……“将作饶益”，如是结怨。此为九种退分法。

(จ) ‘‘กตเม นว ธมฺมา วิเสสภาคิยา? นว อาฆาตปฏิวินยา – ‘อนตฺถํ เม อจริ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จรติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจริ…เป… อนตฺถํ จรติ…เป… อนตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ…เป… อตฺถํ จรติ…เป… อตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ. อิเม นว ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

何为九种殊胜分法？九种除怨法：“他曾对我作不饶益，此事于彼，何由可得？”如是止息怨恨；“他正对我作不饶益，此事于彼，何由可得？”如是止息怨恨；“他将对我作不饶益，此事于彼，何由可得？”如是止息怨恨。“他曾对我喜爱、合意之人作不饶益……乃至……正作不饶益……乃至……将作不饶益，此事于彼，何由可得？”如是止息怨恨。“他曾对我所不喜爱、不合意之人作饶益……乃至……正作饶益……乃至……将作饶益，此事于彼，何由可得？”如是止息怨恨。此为九种殊胜分法。

(ฉ) ‘‘กตเม นว ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? นว นานตฺตา – ธาตุนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ผสฺสนานตฺตํ, ผสฺสนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ เวทนานานตฺตํ, เวทนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺตํ, สญฺญานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สงฺกปฺปนานตฺตํ, สงฺกปฺปนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฉนฺทนานตฺตํ, ฉนฺทนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริฬาหนานตฺตํ, ปริฬาหนานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปริเยสนานานตฺตํ, ปริเยสนานานตฺตํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ลาภนานตฺตํ. อิเม นว ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

何等为九难通达法？九种差异：缘界差异而生起触差异，缘触差异而生起受差异，缘受差异而生起想差异，缘想差异而生起思惟差异，缘思惟差异而生起欲差异，缘欲差异而生起热恼差异，缘热恼差异而生起遍求差异，缘遍求差异而生起得差异。此九法为难通达。

(ช) ‘‘กตเม นว ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? นว สญฺญา – อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเรปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเกอนภิรติสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา. อิเม นว ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

何等为九应令生起法？九想：不净想、死想、食厌想、于一切世间不乐想、无常想、于无常苦想、于苦无我想、断想、离贪想。此九法应令生起。

(ฌ) ‘‘กตเม นว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? นว อนุปุพฺพวิหารา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ [Pg.255] ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา จ วิราคา …เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา…เป… อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเม นว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

（壬）“贤友们，什么是应以胜智了知的九法？九次第住。贤友们，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，具足由远离而生的喜与乐，进入初禅而住。寻与伺寂止……进入第二禅而住。又因离喜……进入第三禅而住。又因舍乐……进入第四禅而住。完全超越色想……进入空无边处而住。完全超越空无边处，思惟‘识是无边的’，进入识无边处而住。完全超越识无边处，思惟‘什么都没有’，进入无所有处而住。完全超越无所有处，进入非想非非想处而住。完全超越非想非非想处，进入想受灭而住。贤友们，这九法是应以胜智了知的。”

(ญ) ‘‘กตเม นว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? นว อนุปุพฺพนิโรธา – ปฐมํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส กามสญฺญา นิรุทฺธา โหติ, ทุติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส วิตกฺกวิจารา นิรุทฺธา โหนฺติ, ตติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส ปีติ นิรุทฺธา โหติ, จตุตฺถํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส อสฺสาสปสฺสาสฺสา นิรุทฺธา โหนฺติ, อากาสานญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส รูปสญฺญา นิรุทฺธา โหติ, วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ, อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ, เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ, สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺนสฺส สญฺญา จ เวทนา จ นิรุทฺธา โหนฺติ. อิเม นว ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

（九）“哪些是应现证的九法？九种次第灭：入初禅者，欲想灭尽；入第二禅者，寻、伺灭尽；入第三禅者，喜灭尽；入第四禅者，入出息灭尽；入空无边处者，色想灭尽；入识无边处者，空无边处想灭尽；入无所有处者，识无边处想灭尽；入非想非非想处者，无所有处想灭尽；入想受灭定者，想与受灭尽。此是应现证的九法。”

‘‘อิติ อิเม นวุติ ธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา.

“如是，此等九十法是真实、不虚、如实、不谬、不异的，为如来所正等觉。”

ทส ธมฺมา

十法

๓๖๐. ‘‘ทส ธมฺมา พหุการา…เป… ทส ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

360. “十法多有助益……十法应予现证。”

(ก) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา พหุการา? ทส นาถกรณาธมฺมา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, ยํปาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

（一）“哪些是十种多有助益的法？十种能作依怙的法——贤友，于此，比丘有戒，依波罗提木叉律仪防护而住，具足正行与行处，于微细罪中见其怖畏，受持学于诸学处。贤友，比丘有戒……受持学于诸学处，此法亦能作依怙。”

‘‘ปุน [Pg.256] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ พหุสฺสุโต …เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา, ยํปาวุโส, ภิกฺขุ พหุสฺสุโต…เป… อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

“复次，贤友，比丘多闻……以慧善通达。贤友，比丘多闻……此法亦能作依怙。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

“复次，贤友，比丘有善友、善伴，倾向于善。贤友，比丘……倾向于善，此法亦能作依怙。”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวโจ โหติ โสวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต, ขโม ปทกฺขิณคฺคาหี อนุสาสนึ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อนุสาสนึ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘是易受教者，具足令成易受教之法，堪忍而恭敬领受教诫。诸贤友，比丘……恭敬领受教诫，此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สพฺรหฺมจารีนํ อุจฺจาวจานิ กึกรณียานิ ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ, อลํ สํวิธาตุํ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อลํ สํวิธาตุํ. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘于同梵行者所有种种大小事务，皆善巧、不懈怠，具足与此相应的审察智慧，能作、能安排。诸贤友，比丘……能安排，此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ธมฺมกาโม โหติ ปิยสมุทาหาโร อภิธมฺเม อภิวินเย อุฬารปาโมชฺโช. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อุฬารปาโมชฺโช. อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘乐法，言谈悦人，于阿毗达摩及胜律有广大之欢喜。诸贤友，比丘……有广大之欢喜，此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรหิ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ …เป… อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘于任何衣、食、住处、病缘医药资具，皆能知足。诸贤友，比丘……皆能知足，此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ…เป… กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘发起精进……于诸善法而住。诸贤友，比丘……此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สติมา โหติ, ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต, จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ.

复次，诸贤友，比丘具念，具足最上之念与慧，能忆念、能随念久远所作、久远所说。诸贤友，比丘……能忆念、能随念久远所作、久远所说，此法亦能作为依止。

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต, อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. ยํปาวุโส, ภิกฺขุ…เป… อยมฺปิ ธมฺโม นาถกรโณ. อิเม ทส ธมฺมา พหุการา.

复次，诸贤友，比丘有智慧，具足通达生灭、圣、洞见、能正导向苦尽之慧。诸贤友，比丘……具足此慧，此法亦能作为依止。此十法多所饶益。

(ข) ‘‘กตเม [Pg.257] ทส ธมฺมา ภาเวตพฺพา? ทส กสิณายตนานิ – ปถวีกสิณเมโก สญฺชานาติ อุทฺธํ อโธ ติริยํ อทฺวยํ อปฺปมาณํ. อาโปกสิณเมโก สญฺชานาติ…เป… เตโชกสิณเมโก สญฺชานาติ… วาโยกสิณเมโก สญฺชานาติ… นีลกสิณเมโก สญฺชานาติ… ปีตกสิณเมโก สญฺชานาติ… โลหิตกสิณเมโก สญฺชานาติ… โอทาตกสิณเมโก สญฺชานาติ… อากาสกสิณเมโก สญฺชานาติ… วิญฺญาณกสิณเมโก สญฺชานาติ อุทฺธํ อโธ ติริยํ อทฺวยํ อปฺปมาณํ. อิเม ทส ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

“何等十法应修习？十遍处：一人了知地遍，上、下、横，无二、无量。一人了知水遍……（乃至）……一人了知火遍……一人了知风遍……一人了知青遍……一人了知黄遍……一人了知赤遍……一人了知白遍……一人了知空遍……一人了知识遍，上、下、横，无二、无量。此等十法应修习。

(ค) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา? ทสายตนานิ – จกฺขายตนํ, รูปายตนํ, โสตายตนํ, สทฺทายตนํ, ฆานายตนํ, คนฺธายตนํ, ชิวฺหายตนํ, รสายตนํ, กายายตนํ, โผฏฺฐพฺพายตนํ. อิเม ทส ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา.

“何等十法应遍知？十处：眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处。此等十法应遍知。

(ฆ) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา ปหาตพฺพา? ทส มิจฺฉตฺตา – มิจฺฉาทิฏฺฐิ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺโต, มิจฺฉาอาชีโว, มิจฺฉาวายาโม, มิจฺฉาสติ, มิจฺฉาสมาธิ, มิจฺฉาญาณํ, มิจฺฉาวิมุตฺติ. อิเม ทส ธมฺมา ปหาตพฺพา.

“何等十法应断除？十邪性：邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定、邪智、邪解脱。此等十法应断除。

(ง) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา หานภาคิยา? ทส อกุสลกมฺมปถา – ปาณาติปาโต, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจาโร, มุสาวาโท, ปิสุณา วาจา, ผรุสา วาจา, สมฺผปฺปลาโป, อภิชฺฌา, พฺยาปาโท, มิจฺฉาทิฏฺฐิ. อิเม ทส ธมฺมา หานภาคิยา.

“何等十法为退分？十不善业道：杀生、不与取、欲邪行、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪欲、瞋恚、邪见。此等十法为退分。

(จ) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา วิเสสภาคิยา? ทส กุสลกมฺมปถา – ปาณาติปาตา เวรมณี, อทินฺนาทานา เวรมณี, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี, มุสาวาทา เวรมณี, ปิสุณาย วาจาย เวรมณี, ผรุสาย วาจาย เวรมณี, สมฺผปฺปลาปา เวรมณี, อนภิชฺฌา, อพฺยาปาโท, สมฺมาทิฏฺฐิ. อิเม ทส ธมฺมา วิเสสภาคิยา.

“何等十法为胜分？十善业道：离杀生、离不与取、离欲邪行、离妄语、离离间语、离粗恶语、离绮语、不贪欲、不瞋恚、正见。此等十法为胜分。

(ฉ) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา? ทส อริยวาสา – อิธาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ, ฉฬงฺคสมนฺนาคโต, เอการกฺโข, จตุราปสฺเสโน, ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ, สมวยสฏฺเฐสโน, อนาวิลสงฺกปฺโป, ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร, สุวิมุตฺตจิตฺโต, สุวิมุตฺตปญฺโญ.

（六）“什么是十种难通达之法？十种圣住。贤友，于此，比丘已断五支，具足六支，具足一守护，具足四依止，已舍离种种谛，寻觅已止息，思惟无浊，身行已寂止，心善解脱，慧善解脱。”

‘‘กถญฺจาวุโส[Pg.258], ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กามจฺฉนฺโท ปหีโน โหติ, พฺยาปาโท ปหีโน โหติ, ถินมิทฺธํ ปหีนํ โหติ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหีนํ โหติ, วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน โหติ.

“贤友，比丘如何是断五支者？贤友，于此，比丘的欲贪已断，瞋恚已断，惛沉、睡眠已断，掉举、恶作已断，疑已断。贤友，比丘如是为断五支者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ฉฬงฺคสมนฺนาคโต โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ฉฬงฺคสมนฺนาคโต โหติ.

“贤友，比丘如何是具足六支者？贤友，于此，比丘以眼见色后，不喜亦不忧，具念、正知而住于舍。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法后，不喜亦不忧，具念、正知而住于舍。贤友，比丘如是为具足六支者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ เอการกฺโข โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สตารกฺเขน เจตสา สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอการกฺโข โหติ.

“贤友，比丘如何是具一守护者？贤友，于此，比丘具足为念所守护之心。贤友，比丘如是为具一守护者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ จตุราปสฺเสโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, สงฺขาเยกํ อธิวาเสติ, สงฺขาเยกํ ปริวชฺเชติ, สงฺขาเยกํ วิโนเทติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ จตุราปสฺเสโน โหติ.

“贤友，比丘如何是具四依止者？贤友，于此，比丘审察后受用其一，审察后忍受其一，审察后回避其一，审察后遣除其一。贤友，比丘如是为具四依止者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ยานิ ตานิ ปุถุสมณพฺราหฺมณานํ ปุถุปจฺเจกสจฺจานิ, สพฺพานิ ตานิ นุนฺนานิ โหนฺติ ปณุนฺนานิ จตฺตานิ วนฺตานิ มุตฺตานิ ปหีนานิ ปฏินิสฺสฏฺฐานิ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปณุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ.

“贤友，比丘如何是已舍离种种谛者？贤友，于此，对比丘而言，凡是众多沙门、婆罗门的种种个别之谛，这一切都已被拔除、尽除、舍弃、吐出、解脱、断除、舍遣。贤友，比丘如是为已舍离种种谛者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กาเมสนา ปหีนา โหติ, ภเวสนา ปหีนา โหติ, พฺรหฺมจริเยสนา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ.

“贤友，比丘如何是寻已止息者呢？贤友，于此，比丘的欲寻已被断除，有寻已被断除，梵行寻已寂止。贤友，比丘如是成为寻已止息者。”

‘‘กถญฺจาวุโส[Pg.259], ภิกฺขุ อนาวิลสงฺกปฺปา โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน กามสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ, พฺยาปาทสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ, วิหึสาสงฺกปฺโป ปหีโน โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อนาวิลสงฺกปฺโป โหติ.

“贤友，比丘如何是思惟无浊者呢？贤友，于此，比丘的欲思惟已被断除，瞋思惟已被断除，害思惟已被断除。贤友，比丘如是成为思惟无浊者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ.

“贤友，比丘如何是身行已寂止者呢？贤友，于此，比丘因断除乐与苦，以及先前喜与忧的灭没，而进入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。贤友，比丘如是成为身行已寂止者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตจิตฺโต โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ราคา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, โทสา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, โมหา จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตจิตฺโต โหติ.

“贤友，比丘如何是心善解脱者呢？贤友，于此，比丘的心从贪解脱，从瞋解脱，从痴解脱。贤友，比丘如是成为心善解脱者。”

‘‘กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตปญฺโญ โหติ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ‘ราโค เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. ‘โทโส เม ปหีโน…เป… อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. ‘โมโห เม ปหีโน …เป… อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’ติ ปชานาติ. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สุวิมุตฺตปญฺโญ โหติ. อิเม ทส ธมฺมา ทุปฺปฏิวิชฺฌา.

“贤友，比丘如何是慧善解脱者呢？贤友，于此，比丘了知：‘我的贪已被舍断，根已被截断，如同无顶的棕榈树，已成非有，于未来为不生之法。’了知：‘我的瞋已被舍断……于未来为不生之法。’了知：‘我的痴已被舍断……于未来为不生之法。’贤友，比丘如是成为慧善解脱者。此十法难通达。”

(ช) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา? ทส สญฺญา – อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเรปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเกอนภิรติสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา. อิเม ทส ธมฺมา อุปฺปาเทตพฺพา.

“哪些是当生起的十法？是十想：不净想、死想、食厌想、于一切世间不乐想、无常想、于无常中苦想、于苦中无我想、舍断想、离贪想、灭尽想。此等是当生起的十法。”

(ฌ) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา? ทส นิชฺชรวตฺถูนิ – สมฺมาทิฏฺฐิสฺส มิจฺฉาทิฏฺฐิ นิชฺชิณฺณา โหติ. เย จ มิจฺฉาทิฏฺฐิปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ, เต จสฺส นิชฺชิณฺณา โหนฺติ. สมฺมาสงฺกปฺปสฺส มิจฺฉาสงฺกปฺโป…เป… สมฺมาวาจสฺส มิจฺฉาวาจา… สมฺมากมฺมนฺตสฺส มิจฺฉากมฺมนฺโต… สมฺมาอาชีวสฺส มิจฺฉาอาชีโว… สมฺมาวายามสฺส มิจฺฉาวายาโม… สมฺมาสติสฺส มิจฺฉาสติ… สมฺมาสมาธิสฺส มิจฺฉาสมาธิ… สมฺมาญาณสฺส มิจฺฉาญาณํ นิชฺชิณฺณํ โหติ. สมฺมาวิมุตฺติสฺส มิจฺฉาวิมุตฺติ [Pg.260] นิชฺชิณฺณา โหติ. เย จ มิจฺฉาวิมุตฺติปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ, เต จสฺส นิชฺชิณฺณา โหนฺติ. อิเม ทส ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา.

“以胜智当知之十法为何？十种灭尽之由：具正见者，其邪见已灭尽；凡由邪见为缘而生之众多恶不善法，于彼亦皆已灭尽。具正思惟者，其邪思惟……具正语者，其邪语……具正业者，其邪业……具正命者，其邪命……具正精进者，其邪精进……具正念者，其邪念……具正定者，其邪定……具正智者，其邪智已灭尽。具正解脱者，其邪解脱已灭尽；凡由邪解脱为缘而生之众多恶不善法，于彼亦皆已灭尽。此等为以胜智当知之十法。”

(ญ) ‘‘กตเม ทส ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา? ทส อเสกฺขา ธมฺมา – อเสกฺขา สมฺมาทิฏฺฐิ, อเสกฺโข สมฺมาสงฺกปฺโป, อเสกฺขา สมฺมาวาจา, อเสกฺโข สมฺมากมฺมนฺโต, อเสกฺโข สมฺมาอาชีโว, อเสกฺโข สมฺมาวายาโม, อเสกฺขา สมฺมาสติ, อเสกฺโข สมฺมาสมาธิ, อเสกฺขํ สมฺมาญาณํ, อเสกฺขา สมฺมาวิมุตฺติ. อิเม ทส ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา.

“当现证之十法为何？十无学法：无学正见、无学正思惟、无学正语、无学正业、无学正命、无学正精进、无学正念、无学正定、无学正智、无学正解脱。此等为当现证之十法。”

‘‘อิติ อิเม สตธมฺมา ภูตา ตจฺฉา ตถา อวิตถา อนญฺญถา สมฺมา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา’’ติ. อิทมโวจายสฺมา สาริปุตฺโต. อตฺตมนา เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

“如是，此一百法是真实、确实、如是、不虚、无异，为如来所正等觉。”具寿舍利弗说了此语。彼等比丘心怀喜悦，欢喜具寿舍利弗所说。

ทสุตฺตรสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เอกาทสมํ.

第十一，《十上经》终。

ปาถิกวคฺโค นิฏฺฐิโต.

《跋提咖品》终。

ตสฺสุทฺทานํ –

此品之摄颂：

ปาถิโก จ อุทุมฺพรํ, จกฺกวตฺติ อคฺคญฺญกํ;

สมฺปสาทนปาสาทํ, มหาปุริสลกฺขณํ.

《跋提咖》与《优昙婆罗》，《转轮王》及《起世》，《净信》、《可爱》，《大士相》。

สิงฺคาลาฏานาฏิยกํ, สงฺคีติ จ ทสุตฺตรํ;

เอกาทสหิ สุตฺเตหิ, ปาถิกวคฺโคติ วุจฺจติ.

《善生》与《阿吒曩胝》，《等诵》以及《十上》；以此十一经，故称为《跋提咖品》。

ปาถิกวคฺคปาฬิ นิฏฺฐิตา.

《跋提咖品》巴利经文终。

ตีหิ วคฺเคหิ ปฏิมณฺฑิโต สกโล

全由三品庄严之

ทีฆนิกาโย สมตฺโต.

整部《长部》终。