Tipiṭaka Translation

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Dīghanikāyo

Trường Bộ Kinh

Pāthikavaggapāḷi

Phẩm Pāthika

1. Pāthikasuttaṃ

1. Kinh Pāthika

Sunakkhattavatthu

Câu chuyện về Sunakkhatta

1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati anupiyaṃ nāma mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva anupiyāyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti.

1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Malla, tại một thị trấn của dòng họ Malla tên là Anupiya. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào Anupiya để khất thực. Khi ấy, Thế Tôn suy nghĩ như vầy: 'Còn quá sớm để đi khất thực ở Anupiya. Ta nên đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở thì tốt biết mấy.'

2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni [Pg.2] purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā. Na dānāhaṃ bhagavantaṃ uddissa viharāmī’ti. Kaccetaṃ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā’’ti? ‘‘Tatheva kho etaṃ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca’’.

2. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở. Khi ấy, du sĩ Bhaggavagotta nói với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin mời ngài đến. Bạch Thế Tôn, hay thay sự quang lâm của ngài! Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin ngài hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.' Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Bhaggavagotta cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Bhaggavagotta bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ con; sau khi đến đã nói với con rằng: 'Này Bhaggava, bây giờ tôi đã từ bỏ Thế Tôn. Bây giờ tôi không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Bạch Thế Tôn, có thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói không?' 'Này Bhaggava, thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói.'

3. Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘paccakkhāmi dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ. Na dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti. ‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ, ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmīti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti.

3. Này Bhaggava, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, bây giờ con xin từ bỏ Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, bây giờ con sẽ không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, rằng: 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.'

4. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’ti. ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti; napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā [Pg.3] iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Kate vā, bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti.

4. 'Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?' 'Bạch Thế Tôn, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Vậy thì, này Sunakkhatta, việc thực hiện thần thông siêu nhân có ích gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.'

5. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī’ti ? ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’.

5. ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã không tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ ‘Này Sunakkhatta, Như Lai có từng nói với ngươi như vầy không: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Hay ngươi có từng nói với Như Lai như vầy không: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là Như Lai đã không nói với ngươi: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên.’ Và ngươi cũng đã không nói với Như Lai: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ Này kẻ rỗng tuếch, trong trường hợp như vậy, là ai mà ngươi lại từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào về điều này, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?’ ‘Bạch Thế Tôn, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Sunakkhatta, trong trường hợp đó, việc tuyên thuyết về sự khởi nguyên sẽ có tác dụng gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem, đây là lỗi lầm của ngươi lớn đến mức nào’.

6. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato [Pg.4] lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.

6. ‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī.

‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.

‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī.

‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.

‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy là bậc đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī.

‘Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta. Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ, so avisahanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.

‘Như Lai báo cho ngươi hay, này Sunakkhatta, Như Lai cho ngươi biết, này Sunakkhatta. Này Sunakkhatta, sẽ có những người nói rằng: ‘Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không thể thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Sa-môn Gotama; do không thể thực hành, vị ấy đã từ bỏ học pháp và quay trở lại đời sống thấp kém.’ Này Sunakkhatta, như vậy, sẽ có những người nói về ngươi như thế.’

Evaṃ pi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

Này Bhaggava, dù được Như Lai nói như vậy, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, vẫn từ bỏ Pháp và Luật này, giống như một người đáng phải sanh vào cõi dữ, vào địa ngục.

Korakkhattiyavatthu

Câu chuyện về Korakkhattiya

7. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ thūlūsu viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṃ nigamo. Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati. Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ [Pg.5] catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.

7. ‘Này Bhaggava, một thời Như Lai trú ở xứ Thūlu, tại một thị trấn của người Thūlu tên là Uttarakā. Bấy giờ, này Bhaggava, vào buổi sáng, Như Lai đắp y, mang bát và y, cùng với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, làm thị giả đi sau, vào Uttarakā để khất thực. Vào lúc ấy, có một người tu khổ hạnh lõa thể tên là Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã thấy người tu khổ hạnh lõa thể Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, đang ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Sau khi thấy, vị ấy đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ôi, vị Sa-môn này thật là một bậc thiện nhân, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng.’

‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ disvāna etadahosi – sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti? ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca, tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti. So sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā puccheyyāsi – jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatinti? Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ te acelo korakkhattiyo byākarissati – jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ; kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapannoti.

Này Bhaggava, khi ấy, Ta dùng tâm biết được tâm tư của Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, nên đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, lời này: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!?’ ‘Này Sunakkhatta, chẳng phải sau khi thấy kẻ lõa thể Korakkhattiya này, người thực hành hạnh con chó, đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng, ngươi đã khởi lên ý nghĩ này sao: ‘Chư vị ơi, vị Sa-môn này thật là bậc thiện nhân thay! Ngài đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng.’?’ ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Nhưng bạch Thế Tôn, phải chăng Thế Tôn keo kiệt về quả A-la-hán?’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, Ta không keo kiệt về quả A-la-hán. Mà chính tà kiến xấu ác này đã khởi lên nơi ngươi, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng nó sẽ không đem lại bất hạnh, đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, kẻ lõa thể Korakkhattiya mà ngươi cho rằng ‘vị Sa-môn này là bậc thiện nhân’, người ấy vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa. Này Sunakkhatta, nếu muốn, ngươi hãy đến gần kẻ lõa thể Korakkhattiya và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Sunakkhatta, có khả năng là kẻ lõa thể Korakkhattiya sẽ trả lời ngươi: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình; tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā’.

‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca [Pg.6] – ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena – acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantī’ti. Yena tvaṃ, āvuso korakkhattiya, mattaṃ mattañca bhattaṃ bhuñjeyyāsi, mattaṃ mattañca pānīyaṃ piveyyāsi. Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacana’nti.

Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã nói với kẻ lõa thể Korakkhattiya lời này: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu đã được Sa-môn Gotama tiên tri rằng: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Do đó, này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu hãy ăn thức ăn có chừng mực, uống nước có chừng mực, để cho lời nói của Sa-môn Gotama trở thành sai lầm.’

8. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa asaddahamāno. Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṃ.

8. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vì không tin lời của Như Lai, đã đếm bảy ngày đêm, từng ngày một, từng ngày hai. Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy đã chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, đã tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta đã vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.

9. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṃ susānaṃ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā ākoṭesi – ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gati’nti? Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṃ paripuñchanto vuṭṭhāsi. ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ. Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati.

9. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nghe tin: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya nghe nói đã chết vì bệnh kiết lỵ và bị vứt ở nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa, đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã dùng tay gõ vào kẻ lõa thể Korakkhattiya ba lần và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya đã ngồi dậy, dùng tay phủi lưng, nói rằng: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình. Tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā,’ rồi ngã ngửa ra ngay tại chỗ đó.

10. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ [Pg.7] kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vāti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

10. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến gần, đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đang ngồi một bên, lời này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều Thế Tôn đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa.’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vẫn rời bỏ Pháp và Luật này, giống như một kẻ đáng sanh vào cõi dữ, vào địa ngục.

Acelakaḷāramaṭṭakavatthu

Câu chuyện về kẻ lõa thể Kaḷāramaṭṭaka.

11. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. Tassa sattavatapadāni samattāni samādinnāni honti – ‘yāvajīvaṃ acelako assaṃ, na vatthaṃ paridaheyyaṃ, yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ, na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ, yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ, na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ. Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma cetiyaṃ taṃ nātikkameyya’nti. So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.

11. Này Bhaggava, có một thời ta trú ở Vesālī, tại Đại Lâm (Mahāvana), trong Trùng Các Giảng Đường (Kūṭāgārasālā). Vào lúc bấy giờ, có vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đang cư ngụ ở Vesālī, tại một ngôi làng của xứ Vajji, là người đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng. Vị ấy đã thọ trì và thực hành bảy điều giới luật sau đây: ‘Trọn đời, ta sẽ là người lõa thể, sẽ không mặc y phục.’ ‘Trọn đời, ta sẽ là người sống phạm hạnh, sẽ không hành dâm pháp.’ ‘Trọn đời, ta sẽ chỉ sống bằng rượu và thịt, sẽ không ăn cơm và cháo bột.’ ‘Ở phía đông của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Udena, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía nam của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Gotamaka, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía tây của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Sattamba, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía bắc của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Bahuputta, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ Do nhân duyên thọ trì bảy điều giới luật này, vị ấy đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng tại một ngôi làng của xứ Vajji.

12. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ pañhaṃ apucchi. Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi – ‘sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti.

12. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi tên là Sunakkhatta đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Sau khi đến, vị ấy đã hỏi một câu hỏi với vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Khi được hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’

13. ‘‘Atha [Pg.8] kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ apucchi. Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi – ‘‘sādhurūpaṃ vata, bho, arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi, api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṃ karissatī’ti.

13. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’?’ ‘Này Sunakkhatta, có phải ngươi đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka và hỏi một câu hỏi? Khi được ngươi hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Rồi ngươi đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’?’ ‘Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Nhưng bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại keo kiệt đối với quả vị A-la-hán?’ ‘Này kẻ trống rỗng, ta không keo kiệt đối với quả vị A-la-hán, nhưng chính ngươi đã khởi lên tà kiến xấu xa này, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, người mà ngươi nghĩ là vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka – ‘vị sa-môn này thật thiện hảo’ – không bao lâu nữa, vị ấy sẽ mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi sẽ bị suy giảm danh tiếng và qua đời.’

‘‘‘Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.

Này Bhaggava, rồi thì không bao lâu sau, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời.

14. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no [Pg.9] aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’’ti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Eva’mpi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

14. Này Bhaggava, vương tử Licchavi Sunakkhatta đã nghe được rằng: ‘Nghe nói, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭako đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời.’ Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều mà ta đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều mà Thế Tôn đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa được thực hiện.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, mà ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ trống rỗng, hãy xem tội lỗi của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù đã được ta nói như vậy, vương tử Licchavi Sunakkhatta vẫn từ bỏ Giáo Pháp và Luật này, giống như một chúng sanh đáng bị rơi vào đọa xứ, vào địa ngục.

Acelapāthikaputtavatthu

Câu chuyện về người con của Pāthika, một người lõa thể.

15. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti.

15. “Này Bhaggava, có một thời Ta đang trú tại giảng đường Kūṭāgāra ở Đại Lâm, tại Vesālī. Vào lúc ấy, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.’”

16. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – samaṇopi gotamo [Pg.10] ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’’ti.

16. “Này Bhaggava, rồi thì Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã đi đến nơi Ta ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã nói với Ta lời này: ‘Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.”’”

‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

“Khi được nói như vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, lời này: ‘Này Sunakkhatta, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: “Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.’”

17. ‘Rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti. ‘Kiṃ pana maṃ tvaṃ, sunakkhatta, evaṃ vadesi – rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti? ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.

17. “‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này.’ ‘Này Sunakkhatta, tại sao ngươi lại nói với Ta như vậy: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này”?’ ‘Bạch Thế Tôn, vì lời nói này đã được Thế Tôn tuyên bố một cách dứt khoát: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.” Và bạch Thế Tôn, nếu lõa thể Pāthikaputta, bằng một hình thức khác lạ, đi đến trước mặt Thế Tôn, khi ấy lời của Thế Tôn sẽ là lời nói dối.’”

18. ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti? ‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā [Pg.11] ceto paricca vidito – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?

18. “‘Này Sunakkhatta, Như Lai có nói lời nói nước đôi không?’ ‘Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã biết rõ tâm của lõa thể Pāthikaputta bằng tâm của Ngài rằng: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’

‘Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?

“‘Hay là, chư thiên đã trình báo ý nghĩa này lên Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Thế Tôn mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’”

19. ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

19. Này Sunakkhatta, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

‘Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

‘Ajitopi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. Sopi maṃ upasaṅkamitvā evamārocesi – alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto. Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme – ajito licchavīnaṃ senāpati mahānirayaṃ upapannoti. Na kho panāhaṃ, bhante, mahānirayaṃ upapanno; tāvatiṃsakāyamhi upapanno. Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto; abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa [Pg.12] evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

Vị tướng quân của dòng họ Licchavi tên là Ajita, hiện nay đã qua đời và đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Vị ấy cũng đã đến gặp Ta và trình báo như sau: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta đã tuyên bố về con ở làng Vajjī rằng: ‘Tướng quân Ajita của dòng họ Licchavi đã tái sanh vào đại địa ngục.’ Nhưng bạch Thế Tôn, con không tái sanh vào đại địa ngục; con đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối; và bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

‘Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

Này Sunakkhatta, như vậy, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

‘So kho panāhaṃ, sunakkhatta, vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassadāni tvaṃ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.

Này Sunakkhatta, Ta, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, sẽ đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Sunakkhatta, bây giờ ngươi muốn báo cho ai thì hãy báo cho người ấy.

Iddhipāṭihāriyakathā

Câu chuyện về thần thông

20. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti[Pg.13]. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti.

20. Này Bhaggava, rồi Ta, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, đã vào thành Vesālī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, Ta đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, con trai của dòng họ Licchavi, một cách vội vã, đã vào thành Vesālī và đi đến nơi có các vị Licchavi danh tiếng; sau khi đến, đã nói với các vị Licchavi danh tiếng rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Licchavi danh tiếng đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’ Và y đã đi đến nơi có các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau. Sau khi đến, y đã nói với các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’

‘‘Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti anekasatā anekasahassā.

Này Bhaggava, khi ấy, các vị Licchavi rất danh tiếng, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo đã đi đến khu vườn của lõa thể Pāthikaputta. Này Bhaggava, hội chúng ấy rất đông, có đến hàng trăm, hàng ngàn người.

21. ‘‘Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto – ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi. Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.

21. Này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta đã nghe rằng: ‘Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ta.’ Nghe vậy, ông ta khởi lên sự sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy. Rồi này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu.

‘‘Assosi kho, bhaggava, sā parisā – ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo [Pg.14] tenupasaṅkanto’ti. Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi –

Này Bhaggava, hội chúng ấy đã nghe rằng: ‘Lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu.’ Rồi này Bhaggava, hội chúng ấy đã gọi một người đàn ông và bảo rằng:

‘Ehi tvaṃ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi – abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno; bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti abhikkamasseva kho; āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.

‘Này ông, hãy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, hãy nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: “Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến, và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, tôi cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người. Nếu Sa-môn Gotama thi thố một thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố hai. Nếu Sa-môn Gotama thi thố hai thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố bốn. Nếu Sa-môn Gotama thi thố bốn thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố tám. Như vậy, bất kể Sa-môn Gotama thi thố bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.”’

22. ‘‘Evaṃ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā [Pg.15] kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.

22. Này Bhaggava, người đàn ông ấy vâng theo lời của hội chúng: ‘Thưa vâng,’ rồi đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, ông ta nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ; tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác… (như trên)… tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.” Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.’

‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Rồi này Bhaggava, người đàn ông ấy nói với lõa thể Pāthikaputta: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ông dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ông? Ông nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

23. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ‘ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyya’nti, muddhāpi tassa vipateyyāti.

23. Này Bhaggava, khi người đàn ông ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt phẩm thứ nhất.

24. ‘‘Atha [Pg.16] kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi. Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’nti.

24. Này Bhaggava, bấy giờ, một vị đại thần Licchavi nọ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và nói với hội chúng ấy điều này: ‘Thưa quý vị, vậy thì, xin hãy đợi một lát cho đến khi tôi đi. Biết đâu tôi có thể đưa được vị lõa thể Pāthikaputta đến hội chúng này.’

‘‘Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo kho acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.

Này Bhaggava, bấy giờ, vị đại thần Licchavi ấy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, việc ngài đến là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, chính ngài đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ… (v.v.)… ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, xin hãy đi được nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng việc ngài đến, chúng tôi sẽ mang lại chiến thắng cho ngài và sự thất bại cho Sa-môn Gotama.’

‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ[Pg.17]? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, vị đại thần Licchavi ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ngài dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ngài? Ngài cứ nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

25. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti, tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

25. Này Bhaggava, khi vị đại thần Licchavi ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung. Và nếu các hiền giả Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc chính Pāthikaputta sẽ bị gãy. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’

26. ‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi; appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’’nti.

26. Này Bhaggava, bấy giờ, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, từ chỗ ngồi đứng dậy, nói với hội chúng ấy điều này: ‘Thưa quý vị, nếu vậy, xin quý vị vui lòng chờ một lát, trong khi tôi đi; biết đâu tôi có thể đưa được vị lõa thể Pāthikaputta đến hội chúng này.’”

‘‘Atha [Pg.18] kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.

Này Bhaggava, bấy giờ, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, sự đến của hiền giả là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, hiền giả đã từng tuyên bố lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ... ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi, dù chỉ nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước hết và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung. Nếu các vị Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ dùng dây thừng trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây thừng ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ đứt. Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng sự đến của hiền giả, chúng tôi sẽ làm cho hiền giả chiến thắng và Sa-môn Gotama thất bại.’”

‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva [Pg.19] saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ liền quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của hiền giả dính vào ghế, hay là ghế dính vào mông của hiền giả? Hiền giả nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

27. ‘‘Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti, atha naṃ etadavoca –

27. Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại, nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi,’ bấy giờ vị ấy nói với Pāthikaputta điều này:

‘Bhūtapubbaṃ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi – yaṃnūnāhaṃ aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṃghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.

‘Này hiền giả Pāthikaputta, thuở xưa, có một con sư tử, vua của các loài thú, đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta hãy nương vào một khu rừng nào đó để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai. Sau khi vươn vai, ta sẽ nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, ta sẽ rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy.’”

‘Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkāmi. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi.

‘Này hiền giả, bấy giờ, con sư tử ấy, vua của các loài thú, đã nương vào một khu rừng nọ để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, nó vươn vai. Sau khi vươn vai, nó nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, nó rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, nó đi tìm mồi. Nó đã giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy.

28. ‘Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṃvaḍḍho jarasiṅgālo ditto ceva balavā ca. Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi – ko cāhaṃ, ko sīho migarājā. Yaṃnūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā [Pg.20] nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.

28. ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có một con chó rừng già sống nhờ vào thức ăn thừa của con sư tử, vua của các loài thú, nên nó trở nên mập mạp và mạnh mẽ. Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta là ai, và sư tử, vua của các loài thú, là ai? Hay là ta cũng nên nương vào một khu rừng nào đó và làm một cái hang cho mình. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang; ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai; vươn vai xong, ta sẽ nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, ta sẽ rống lên tiếng rống sư tử ba lần; rống lên tiếng rống sư tử ba lần xong, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về lại chính cái hang ấy.’

‘Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadissāmīti siṅgālakaṃyeva anadi bheraṇḍakaṃyeva anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti.

‘Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy đã nương vào một khu rừng và làm một cái hang. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang; ra khỏi hang, nó vươn vai; vươn vai xong, nó nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, nó định rống lên tiếng rống sư tử ba lần, nhưng nó chỉ tru lên tiếng tru của chó rừng, tiếng tru ghê rợn. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.

‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’

29. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –

29. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’

‘Sīhoti attānaṃ samekkhiyāna,Amaññi kotthu migarājāhamasmi;

Tatheva so siṅgālakaṃ anadi,Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.

‘Tự cho mình là sư tử, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.” Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

30. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –

30. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’

‘Aññaṃ [Pg.21] anucaṅkamanaṃ, attānaṃ vighāse samekkhiya;

Yāva attānaṃ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati.

‘Đi theo sau một kẻ khác, nhìn thấy mình trong thức ăn thừa, chừng nào con chó rừng chưa thấy được bản chất thật của mình, chừng đó nó còn tưởng mình là cọp.’

Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;

Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.

‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

31. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –

31. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’

‘Bhutvāna bheke khalamūsikāyo,Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni ;

Mahāvane suññavane vivaḍḍho,Amaññi kotthu migarājāhamasmi.

‘Ăn những con ếch, những con chuột đồng, và những xác chết vứt trong nghĩa địa; lớn lên trong rừng rậm, trong khu rừng hoang vắng, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.”’

Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;

Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.

‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

32. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti.

32. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn trở lại hội chúng và báo rằng: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta trông có vẻ đã bị đánh bại. Ông ta cứ nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” rồi cứ lăn lộn tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’’

33. ‘‘Evaṃ [Pg.22] vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sacepāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā nāgehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.

33. ‘Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với hội chúng ấy như sau: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan. Nếu các vị Licchavi khả kính nghĩ rằng: “Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng voi kéo đi,” thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ bị xé tan. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan.’’

34. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābandhanā mokkhaṃ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ paccuṭṭhāsiṃ.

34. Này Bhaggava, khi ấy Ta đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy. Sau khi đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy, Ta đã giải thoát tám mươi bốn ngàn chúng sanh khỏi sự trói buộc lớn lao, đã cứu vớt họ khỏi con đường hiểm trở vĩ đại, rồi nhập vào hỏa giới, bay lên không trung cao bằng bảy cây tala, lại hóa hiện ra ngọn lửa cao thêm bảy cây tala nữa, làm cho bốc cháy, làm cho tỏa khói, rồi trở về hiện ra tại giảng đường có nóc nhọn trong Đại Lâm.

35. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti.

35. Này Bhaggava, khi ấy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đang ngồi một bên rằng: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Về Pāthikaputta lõa thể, như Ta đã tiên tri cho ngươi, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, về Pāthikaputta lõa thể, như Thế Tôn đã tiên tri cho con, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’

‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho [Pg.23] maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’ti.

‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người có được xem là đã thực hiện hay không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người đã được thực hiện, không phải là không.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người như vậy, mà ngươi lại nói rằng: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người.” Này kẻ trống rỗng, hãy xem ngươi đã phạm lỗi lầm đến mức nào!’

‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi vẫn rời bỏ khỏi Pháp và Luật này, giống như một người đáng phải sanh vào cõi dữ, địa ngục.

Aggaññapaññattikathā

Bài giảng về sự chế định điều khởi nguyên

36. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

36. Này Bhaggava, Ta biết rõ điều khởi nguyên. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao tột hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết rõ sự tịch tịnh. Do thắng tri điều đó, Như Lai không đi đến khổ nạn.

37. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā, ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –

37. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ. Ta đến gần họ và nói như vầy: ‘Thưa các hiền giả, có thật là các vị chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ không?’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy.’ Ta nói với họ như vầy: ‘Thưa các hiền giả, các vị chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ theo cách thức nào?’ Khi được Ta hỏi, họ không thể giải thích được, và khi không giải thích được, họ lại hỏi lại chính Ta. Được hỏi, Ta giải thích cho họ:

38. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

38. ‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới hoại diệt, phần lớn chúng sanh sanh về cõi Quang Âm. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So [Pg.24] tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.

‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới thành lập, một cung điện Phạm Thiên trống không xuất hiện. Khi ấy, một chúng sanh nào đó, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên trống không. Vị ấy ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

‘Do vị ấy ở một mình tại đó trong một thời gian dài, sự không hoan hỷ, sự khao khát khởi lên: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’ Khi ấy, các chúng sanh khác, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên làm bạn đồng hành với vị ấy. Họ cũng ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

39. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti; iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti.

39. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy nghĩ như vầy: ‘Ta là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh. Những chúng sanh này do Ta tạo ra. Vì cớ sao? Vì trước đây Ta đã có ý nghĩ: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’; đó là tâm nguyện của Ta, và những chúng sanh này đã đến nơi này.’

‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ; iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ; mayaṃ panāmha pacchā upapannāti.

‘Và những chúng sanh nào sanh ra sau, họ cũng nghĩ như vầy: ‘Vị Phạm Thiên tôn quý này là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh; chúng ta được tạo ra bởi vị Phạm Thiên tôn quý này. Vì cớ sao? Vì chúng ta đã thấy vị này sanh ra trước tiên ở đây, còn chúng ta thì sanh ra sau.’

40. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.

40. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy có tuổi thọ dài hơn, dung sắc đẹp hơn, và quyền lực lớn hơn. Còn những chúng sanh nào sanh ra sau, họ có tuổi thọ ngắn hơn, dung sắc xấu hơn, và quyền lực ít hơn.

‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno [Pg.25] ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.

‘Này các Hiền giả, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, được sanh vào cõi này. Khi được sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy sống không gia đình, nhờ tinh tấn, nỗ lực, siêng năng, không dể duôi, như lý tác ý, chứng được tâm định như vậy, và với tâm định tĩnh như vậy, vị ấy nhớ lại tiền kiếp ấy, nhưng không nhớ gì xa hơn nữa.

‘So evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

‘Vị ấy nói như sau: ‘Vị Phạm thiên kia, Ðại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Bất bại, Toàn kiến, Vạn tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa sanh, đấng Tối tôn, đấng Thi thiết, đấng Quyền uy, Cha của tất cả chúng sanh đã sanh và sẽ sanh. Chúng tôi do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra. Vị ấy thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về sự sáng tạo của đấng Tối cao, sự sáng tạo của Phạm thiên, là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ những điều vượt xa hơn thế nữa. Khi biết như vậy, Ta không chấp thủ, và vì không chấp thủ, Ta tự mình chứng ngộ Niết-bàn. Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách.

41. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti, tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –

41. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā (Hỷ-hóa-lạc-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

42. ‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.

42. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Khiḍḍāpadosikā. Họ sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ bị thất niệm. Do thất niệm, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

‘Ṭhānaṃ [Pg.26] kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.

‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

‘Vị ấy nói như sau: ‘Các vị trời không phải là Khiḍḍāpadosikā không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ không bị thất niệm. Do không thất niệm, các vị trời ấy không mệnh chung từ cõi đó; họ thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, là những vị trời Khiḍḍāpadosikā, đã sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, chúng tôi bị thất niệm. Do thất niệm, chúng tôi đã mệnh chung từ cõi đó, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ... (như trên)... Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách.

43. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –

43. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā (Tâm-sân-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

44. ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni [Pg.27] padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.

44. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Manopadosikā. Họ nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau. Khi tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau, thân họ mệt mỏi và tâm họ mệt mỏi. Các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.

Này chư hiền, lại có trường hợp này, một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.

‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā. Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

Vị ấy nói như sau: ‘Chư vị chư thiên nào không phải là hạng bị hư hoại bởi tâm, các vị ấy không nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do không nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của họ không khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm không sân hận đối với nhau, thân không mệt mỏi, tâm không mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ cõi ấy, họ là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại, và sẽ tồn tại mãi mãi như thế. Còn chúng ta, những người đã là hạng bị hư hoại bởi tâm, chúng ta đã nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm chúng ta đã khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân mệt mỏi, tâm mệt mỏi. Vì vậy, chúng ta đã mệnh chung từ cõi ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, phải chịu sự mệnh chung, và đã sanh vào cõi này.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, về hạng bị hư hoại bởi tâm như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ… cho đến… do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách.

45. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te [Pg.28] mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –

45. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh. Ta đến gần họ và hỏi: ‘Có thật chăng quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh?’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy.’ Ta lại hỏi họ: ‘Quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh, theo cách thức như thế nào?’ Khi được Ta hỏi, họ không thể giải thích, và vì không thể giải thích, họ lại hỏi ngược lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

46. ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.

46. ‘Này chư hiền, có các vị trời tên là Vô Tưởng. Và do tưởng sanh khởi, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati. Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.

Này chư hiền, lại có trường hợp này. Một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại sự sanh khởi của tưởng ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.

‘So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇatoti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới là ngẫu nhiên sanh. Tại sao vậy? Vì trước đây tôi không tồn tại, nay tôi từ không tồn tại đã trở thành hiện hữu.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ, Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết được Niết-bàn. Do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách.

47. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Na kho panāhaṃ, bhaggava, evaṃ vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Evañca khvāhaṃ, bhaggava, vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī’ti.

47. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn đã vu khống Ta, người có thuyết như vậy, người tuyên bố như vậy, bằng những lời không thật, trống rỗng, sai lầm, không có thực: ‘Sa-môn Gotama và các Tỳ-kheo là những người có nhận thức sai lạc. Sa-môn Gotama nói rằng: “Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.”’ Nhưng này Bhaggava, Ta không nói như vậy: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.’ Mà này Bhaggava, Ta nói như thế này: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết đó là tịnh.’

‘‘Te [Pg.29] ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ, yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyya’’nti.

‘Bạch Thế Tôn, chính những người vu khống Thế Tôn và các Tỳ-kheo một cách sai lạc mới là những người có nhận thức sai lạc. Bạch Thế Tôn, con có lòng tịnh tín nơi Thế Tôn như vậy. Thế Tôn có thể thuyết pháp cho con để con có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát.’

48. ‘‘Dukkaraṃ kho etaṃ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ, bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā’’ti. ‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Yo ca me ayaṃ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

48. ‘Này Bhaggava, thật khó cho ông, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát. Này Bhaggava, thôi thì, lòng tịnh tín nào ông đã có nơi Ta, ông hãy khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ ‘Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, thì lòng tịnh tín nào con đã có nơi Thế Tôn, con sẽ khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ Thế Tôn đã nói như vậy. Du sĩ Bhaggavagotta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Pāthikasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.

Kinh Pāthika, kinh thứ nhất, chấm dứt.

2. Udumbarikasuttaṃ

2. Kinh Udumbarika

Nigrodhaparibbājakavatthu

Câu chuyện về du sĩ Nigrodha

49. Evaṃ [Pg.30] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho sandhāno gahapati divā divassa rājagahā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho sandhānassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena udumbarikāya paribbājakārāmo, yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo, tenupasaṅkami.

49. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), ở Rājagaha (Vương Xá). Lúc bấy giờ, du sĩ Nigrodha đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā, cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, khoảng ba ngàn vị. Bấy giờ, gia chủ Sandhāna vào lúc xế chiều đi ra khỏi thành Rājagaha để yết kiến Thế Tôn. Khi ấy, gia chủ Sandhāna khởi lên ý nghĩ này: “Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang độc cư. Cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỳ-khưu đáng tu tập tâm. Các vị Tỳ-khưu đáng tu tập tâm cũng đang độc cư. Hay là ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā, nơi du sĩ Nigrodha đang ở.” Rồi gia chủ Sandhāna đi đến tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā.

50. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā.

50. Lúc bấy giờ, du sĩ Nigrodha đang ngồi cùng với hội chúng du sĩ đông đảo, họ đang nói chuyện ồn ào, lớn tiếng, vang dội, với nhiều loại hý luận. Tức là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện ngã ba đường, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, và chuyện thịnh suy như vậy đó.

51. Addasā kho nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati sandhāno gahapati. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro sandhāno gahapati. Appasaddakāmā kho panete āyasmanto appasaddavinītā[Pg.31], appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

51. Du sĩ Nigrodha thấy gia chủ Sandhāna từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Này quý vị, hãy im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Vị gia chủ Sandhāna này là đệ tử của Sa-môn Gotama đang đi đến. Trong số các đệ tử tại gia mặc y trắng của Sa-môn Gotama đang sống tại Rājagaha, vị gia chủ Sandhāna này là một trong số họ. Các vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, và tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng này im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy liền im lặng.

52. Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā nigrodhena paribbājakena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Aññathā kho pana so bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānī’’ti.

52. Rồi gia chủ Sandhāna đến chỗ du sĩ Nigrodha; đến nơi, ông cùng du sĩ Nigrodha chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, gia chủ Sandhāna nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Thật khác biệt, này quý vị, các du sĩ ngoại đạo này, khi tụ tập, hội họp, lại ồn ào, lớn tiếng, vang dội, chuyên tâm vào nhiều loại hý luận. Tức là: chuyện vua chúa... cho đến... chuyện thịnh suy như vậy đó. Nhưng thật khác biệt, Thế Tôn kia lại thường lui tới những trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư.”

53. Evaṃ vutte nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘yagghe gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati? Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā; aparisāvacaro samaṇo gotamo; nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’’ti.

53. Khi được nói vậy, du sĩ Nigrodha nói với gia chủ Sandhāna điều này: “Này gia chủ, ông có biết Sa-môn Gotama nói chuyện với ai không, thảo luận với ai không, đạt đến sự tỏ rõ trí tuệ với ai không? Trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi nơi vắng vẻ. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận. Vị ấy chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Ví như con bò cái chột mắt, chỉ đi ở rìa đàn, chỉ lui tới những nơi rìa mép. Cũng vậy, trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi nơi vắng vẻ; Sa-môn Gotama không quen với hội chúng; không có khả năng đàm luận. Vị ấy chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Này gia chủ, nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng tôi chỉ cần một câu hỏi là có thể làm cho ngài ấy im bặt, tôi nghĩ chúng tôi có thể vây hãm ngài ấy như một cái bình rỗng.”

54. Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho bhagavā gijjhakūṭā pabbatā orohitvā yena sumāgadhāya tīre moranivāpo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā [Pg.32] sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkami. Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha, ayaṃ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamati. Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyya. Sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

54. Thế Tôn với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, đã nghe được cuộc đối thoại này giữa gia chủ Sandhāna và du sĩ Nigrodha. Rồi Thế Tôn từ núi Gijjhakūṭa đi xuống, đến nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā; đến nơi, Ngài kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Du sĩ Nigrodha thấy Thế Tôn đang kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Này quý vị, hãy im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Sa-môn Gotama kia đang kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng này im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần. Nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ hỏi ngài câu hỏi này: ‘Thưa ngài, pháp của Thế Tôn là gì, pháp mà Thế Tôn dùng để giáo huấn các đệ tử, pháp mà nhờ đó các đệ tử được Thế Tôn giáo huấn, đạt được sự an ổn và tuyên bố về ý hướng của phạm hạnh căn bản?’” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy liền im lặng.

Tapojigucchāvādo

Thuyết về sự chán ghét khổ hạnh

55. Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā, svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nigrodhopi kho paribbājako aññataraṃ nīcāsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nigrodhaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, nigrodha, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca, ‘‘idha mayaṃ, bhante, addasāma bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ, disvāna evaṃ avocumhā – ‘sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto’’ti.

55. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Nigrodha. Lúc ấy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.” Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ Nigrodha cũng lấy một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi sang một bên. Thế Tôn nói với du sĩ Nigrodha đang ngồi một bên rằng: “Này Nigrodha, hiện các ông đang ngồi hội họp bàn luận về chuyện gì? Và câu chuyện gì của các ông đã bị gián đoạn?” Khi được nói vậy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con đã thấy Thế Tôn đang đi kinh hành ngoài trời tại nơi nuôi công (Moranivāpa) bên bờ hồ Sumāgadhā. Thấy vậy, chúng con đã nói với nhau rằng: ‘Nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ hỏi ngài câu hỏi này: ‘Bạch Thế Tôn, giáo pháp của Thế Tôn là gì, giáo pháp mà Thế Tôn dùng để giáo huấn các đệ tử, giáo pháp mà các đệ tử được Thế Tôn giáo huấn, đã đạt được sự an ổn và tuyên bố về mục đích của phạm hạnh tối thượng?’’. Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện của chúng con bị gián đoạn; rồi thì Thế Tôn đã đến.”

56. ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena, yenāhaṃ sāvake vinemi[Pg.33], yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ maṃ, nigrodha, sake ācariyake adhijegucche pañhaṃ puccha – ‘kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’ti? Evaṃ vutte te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma sakavādaṃ ṭhapessati, paravādena pavāressatī’’ti.

56. “Này Nigrodha, thật khó cho ông, một người có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có thầy dạy khác, để hiểu được giáo pháp mà Ta dùng để giáo huấn các đệ tử, giáo pháp mà các đệ tử được Ta giáo huấn, đã đạt được sự an ổn và tuyên bố về mục đích của phạm hạnh tối thượng. Thôi nào Nigrodha, ông hãy hỏi Ta một câu hỏi về giáo lý của thầy ông, về sự ghê tởm khổ hạnh: ‘Bạch Thế Tôn, làm thế nào để sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, và làm thế nào để không được viên mãn?’” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy đã trở nên ồn ào, la ó lớn tiếng: “Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Sa-môn Gotama thật có đại thần lực, đại oai đức, khi ngài gác lại giáo lý của mình và mời gọi tranh luận bằng giáo lý của người khác!”

57. Atha kho nigrodho paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ kho, bhante, tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharāma. Kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’’ti?

57. Lúc ấy, du sĩ Nigrodha bảo các du sĩ ấy im lặng rồi bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, chúng con là những người chủ trương sự ghê tởm khổ hạnh, xem sự ghê tởm khổ hạnh là cốt lõi, sống nương tựa vào sự ghê tởm khổ hạnh. Bạch Thế Tôn, làm thế nào để sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, và làm thế nào để không được viên mãn?”

‘‘Idha, nigrodha, tapassī acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhaddantiko, na tiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṃ, na uddissakataṃ, na nimantanaṃ sādiyati, so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati, so ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko, sattāgāriko vā hoti sattālopiko, ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti, sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvīhikampi āhāraṃ āhāreti, sattāhikampi āhāraṃ āhāreti, iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti; vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. So sāṇānipi dhāreti[Pg.34], masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayikopi hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti, no aparipuṇṇā’’ti. ‘‘Evaṃ paripuṇṇāyapi kho ahaṃ, nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadāmī’’ti.

“Này Nigrodha, ở đây, có vị khổ hạnh không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không nhận lời mời ‘xin mời ngài đến’, không nhận lời mời ‘xin ngài hãy đứng lại’, không nhận vật thực được mang đến, không nhận vật thực được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận vật thực từ miệng giỏ, không nhận khi có ngưỡng cửa ở giữa, khi có cây gậy ở giữa, khi có cái chày ở giữa, không nhận từ một trong hai người đang ăn, không nhận từ phụ nữ có thai, không nhận từ phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ phụ nữ đang giao hợp với đàn ông, không nhận vật thực được quyên góp, không nhận vật thực ở nơi có chó đứng chờ, không nhận vật thực ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước cháo chua. Vị ấy chỉ nhận vật thực ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng; hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy sống chỉ với một bát nhỏ, hoặc sống với hai bát nhỏ, hoặc sống với bảy bát nhỏ. Vị ấy ăn một ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần, hoặc ăn bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống theo lối thực hành ăn uống theo định kỳ, cho đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn bột mè, ăn cỏ, ăn phân bò; sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn các loại quả tự rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai pha trộn, y bằng vải liệm người chết, y bằng vải lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, y bằng da sơn dương, y bằng mảnh da sơn dương, y bằng cỏ kusa, y bằng vỏ cây sợi, y bằng mảnh gỗ, y bằng lông tóc người, y bằng lông đuôi ngựa, y bằng cánh cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm thực hành việc nhổ râu tóc. Vị ấy chỉ đứng, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy chỉ ngồi xổm, chuyên tâm thực hành việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên gai, thực hành việc nằm trên giường gai. Vị ấy cũng nằm trên tấm ván, cũng nằm trên đất trống. Vị ấy chỉ nằm một bên, mình mẩy lấm lem bụi bẩn. Vị ấy sống ngoài trời, sống ở bất cứ nơi nào được sắp đặt. Vị ấy ăn đồ dơ bẩn, chuyên tâm thực hành việc ăn đồ dơ bẩn. Vị ấy không uống nước, chuyên tâm thực hành việc không uống nước. Vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước ba lần mỗi ngày, kể cả buổi tối. Ông nghĩ thế nào, này Nigrodha, khi sự việc là như vậy, sự ghê tởm khổ hạnh có được viên mãn hay không viên mãn?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn khi sự việc là như vậy, sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, chứ không phải không viên mãn.” “Ta nói rằng, này Nigrodha, ngay cả trong sự ghê tởm khổ hạnh viên mãn như vậy cũng có nhiều loại phiền não cấu uế.”

Upakkileso

Các phiền não cấu uế

58. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā evaṃ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadatī’’ti? ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

58. “Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói về các loại phiền não cấu uế đa dạng trong pháp khổ hạnh ghê tởm tội lỗi đã được viên mãn như vậy?” “Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy hoan hỷ với khổ hạnh ấy, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy hoan hỷ với khổ hạnh ấy, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so [Pg.35] tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

59. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

59. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà hoan hỷ, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà hoan hỷ, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

60. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca khvassa nakkhamati, taṃ sāpekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati, taṃ gadhito mucchito ajjhāpanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

60. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh đi đến sự phân biệt trong các món ăn: ‘Món này tôi thích, món này tôi không thích.’ Vị ấy từ bỏ món mình không thích với lòng luyến tiếc. Còn món mình thích, vị ấy thọ dụng với sự tham lam, mê đắm, dính mắc, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ thoát ly. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā [Pg.36] gahapatikā titthiyā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh vì mục đích ưa thích lợi lộc, cung kính, danh tiếng, với ý nghĩ: ‘Các vị vua, các vị đại thần, các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các gia chủ, các người theo ngoại giáo sẽ cung kính ta.’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

61. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā apasādetā hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

61. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh có thói quen chê bai một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó: ‘Vị này sống sung túc, ăn đủ mọi thứ. Cụ thể là: các loại hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống. Kẻ có hàm răng như cối xay, kẻ mang danh là Sa-môn này thì có gì hay ho?’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garukariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa evaṃ hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu uppādetā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thấy một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Sau khi thấy, vị ấy nghĩ rằng: ‘Vị sống sung túc này được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Còn ta, người tu khổ hạnh, sống kham khổ, lại không được các gia đình cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường.’ Như vậy, vị ấy khởi lên lòng ganh tỵ và keo kiệt đối với các gia đình. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

62. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī āpāthakanisādī hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

62. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh có thói quen ngồi ở nơi dễ thấy. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ idampi me tapasmi’nti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh đi đến các gia đình và tự phô bày bản thân: ‘Đây cũng là khổ hạnh của tôi, đây cũng là khổ hạnh của tôi.’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṃ sevati. So ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh làm một việc gì đó một cách lén lút. Khi được hỏi: ‘Việc này ông có thích không?’, vị ấy không thích nhưng lại nói: ‘Thích.’ Thích nhưng lại nói: ‘Không thích.’ Như vậy, vị ấy đã cố ý nói dối. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ nānujānāti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

“Lại nữa, này Nigrodha, khi Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai đang thuyết Pháp, người tu khổ hạnh không công nhận một điểm đáng được công nhận, dù đó là sự thật. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh.

63. ‘‘Puna [Pg.37] caparaṃ, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

63. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh là người phẫn nộ, là người hay ôm hận. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh là người phẫn nộ, là người hay ôm hận, này Nigrodha, đây cũng là sự uế nhiễm của người tu khổ hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī makkhī hoti paḷāsī …pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… thaddho hoti atimānī… pāpiccho hoti pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh là người hay gièm pha, là người hay ganh đua, ... là người tật đố, là người keo kiệt, ... là người xảo trá, là người gian trá, ... là người cứng đầu, là người quá mạn, ... là người có ác dục, bị các ác dục chi phối, ... là người có tà kiến, thành tựu với quan điểm cực đoan, ... là người chấp thủ vào quan điểm của mình, là người nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh là người chấp thủ vào quan điểm của mình, là người nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ, này Nigrodha, đây cũng là sự uế nhiễm của người tu khổ hạnh.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadime tapojigucchā upakkilesā vā anupakkilesā vā’’ti? ‘‘Addhā kho ime, bhante, tapojigucchā upakkilesā, no anupakkilesā. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhante, vijjati yaṃ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa; ko pana vādo aññataraññatarenā’’ti.

Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này, những điều ghê tởm trong khổ hạnh này là uế nhiễm hay không phải là uế nhiễm?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn những điều ghê tởm trong khổ hạnh này là uế nhiễm, không phải là không uế nhiễm. Bạch Thế Tôn, có trường hợp này, ở đây có người tu khổ hạnh thành tựu với tất cả những uế nhiễm này; huống nữa là với một vài uế nhiễm trong số đó."

Parisuddhapapaṭikappattakathā

Lời thuyết giảng về sự thanh tịnh tương tự như vỏ cây

64. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

64. Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, và do khổ hạnh ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn, như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không say sưa, không mê muội, không rơi vào sự dễ duôi... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

65. ‘‘Puna [Pg.38] caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

65. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không say sưa, không mê muội, không rơi vào sự dễ duôi... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

66. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu na vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca khvassa nakkhamati, taṃ anapekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati, taṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

66. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phân biệt trong các món ăn rằng: ‘Món này tôi thích, món này tôi không thích.’ Vị ấy từ bỏ món mà mình không thích một cách không luyến tiếc. Còn món mà mình thích, vị ấy thọ dụng không tham đắm, không mê muội, không dính mắc, thấy được sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không thực hành khổ hạnh vì lý do ưa thích lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng, với ý nghĩ rằng: ‘Các vị vua, các vị đại thần, các vị Sát-đế-lỵ, các vị Bà-la-môn, các vị gia chủ, các người theo ngoại đạo sẽ cung kính ta’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

67. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā nāpasādetā hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

67. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phải là người hay chỉ trích một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác rằng: ‘Tại sao vị này có sinh kế đa dạng lại ăn tất cả mọi thứ? Cụ thể là: hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống. Răng như búa sét, chỉ là danh xưng Sa-môn mà thôi’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garu kariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa na evaṃ [Pg.39] hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu nuppādetā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Sau khi thấy, vị ấy không khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Vị này có sinh kế đa dạng mà được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Còn ta, một người tu khổ hạnh, sống đạm bạc, lại không được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường.’ Như vậy, vị ấy không phải là người khởi lên lòng ganh tỵ và keo kiệt đối với các gia đình... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

68. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na āpāthakanisādī hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

68. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phải là người ngồi ở nơi dễ thấy... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ, idampi me tapasmi’nti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không đi lại giữa các gia đình trong khi phô trương bản thân rằng: ‘Đây cũng là khổ hạnh của tôi, đây cũng là khổ hạnh của tôi’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na kañcideva paṭicchannaṃ sevati, so – ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Iti so sampajānamusā na bhāsitā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không thực hành bất cứ điều gì một cách che giấu. Khi được hỏi: ‘Ông có thích điều này không?’, nếu không thích, vị ấy nói: ‘Không thích.’ Nếu thích, vị ấy nói: ‘Thích.’ Như vậy, vị ấy không phải là người cố ý nói dối... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ anujānāti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh, khi Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai đang thuyết Pháp, vị ấy thừa nhận những điểm đáng tán thán đúng như thật... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó.

69. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

69. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phẫn nộ, không ôm hận. Này Nigrodha, do vì người tu khổ hạnh không phẫn nộ, không ôm hận, như vậy vị ấy được thanh tịnh ở trong trường hợp ấy.

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī amakkhī hoti apaḷāsī…pe… anissukī hoti amaccharī… asaṭho hoti amāyāvī… atthaddho hoti anatimānī… na pāpiccho hoti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không gièm pha, không ganh tị, ... cho đến ... không tật đố, không xan tham, ... không xảo trá, không lừa đảo, ... không ngoan cố, không quá mạn, ... không có ác dục, không bị các ác dục chi phối, ... không có tà kiến, không đi đến kết luận cực đoan, ... không cố chấp vào tà kiến của mình, không phải là người nắm giữ một cách cứng nhắc, mà là người dễ từ bỏ. Này Nigrodha, do vì người tu khổ hạnh không cố chấp vào tà kiến của mình, không phải là người nắm giữ một cách cứng nhắc, mà là người dễ từ bỏ. Như vậy vị ấy được thanh tịnh ở trong trường hợp ấy.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā [Pg.40] hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho papaṭikappattā hotī’’ti.

Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, đã đạt đến tột đỉnh và đã đạt đến cốt lõi." "Này Nigrodha, chừng ấy chưa đủ để pháp môn khổ hạnh đạt đến tột đỉnh và đạt đến cốt lõi; mà chỉ mới đạt đến lớp vỏ cây bên ngoài mà thôi."

Parisuddhatacappattakathā

Câu chuyện về sự thanh tịnh đạt đến lớp vỏ cây

70. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, nigrodha, tapassī na pāṇaṃ atipāteti, na pāṇaṃ atipātayati, na pāṇamatipātayato samanuñño hoti. Na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuñño hoti. Na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti. Na bhāvitamāsīsati, na bhāvitamāsīsāpeti, na bhāvitamāsīsato samanuñño hoti. Evaṃ kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti.

70. "Bạch Thế Tôn, đến mức độ nào thì pháp môn khổ hạnh đạt đến tột đỉnh và đạt đến cốt lõi? Bạch Thế Tôn, mong thay Thế Tôn hãy làm cho pháp môn khổ hạnh của con đạt đến tột đỉnh, đạt đến cốt lõi." "Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh không sát sanh, không bảo người khác sát sanh, không đồng tình với người sát sanh. Không lấy của không cho, không bảo người khác lấy của không cho, không đồng tình với người lấy của không cho. Không nói dối, không bảo người khác nói dối, không đồng tình với người nói dối. Không hưởng thụ dục lạc, không bảo người khác hưởng thụ dục lạc, không đồng tình với người hưởng thụ dục lạc. Này Nigrodha, như vậy là người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ.

‘‘Yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādappadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādappadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

Này Nigrodha, khi người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, đây là khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp kém. Vị ấy tìm đến một nơi trú ngụ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, hang động, bãi tha ma, lùm cây rậm, ngoài trời, đống rơm. Sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, vị ấy ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử hối quá. Từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.

71. ‘‘So [Pg.41] ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

71. Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, liền an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, đáo đại, vô lượng, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... cho đến... với tâm câu hữu với hỷ... cho đến... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đáo đại, vô lượng, không hận, không sân.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho tacappattā hotī’’ti.

Parisuddhaphegguppattakathā

Câu chuyện về sự thanh tịnh đạt đến lớp giác cây

72. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi [Pg.42] jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ, tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

72. “Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì sự chán ghét khổ hạnh đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con về sự chán ghét khổ hạnh để đạt đến mức cao tột, để đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, ở đây, vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? ... Này Nigrodha, khi vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, điều này là do sự khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp hèn. Vị ấy tìm đến trú xứ vắng vẻ... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân hận, không ác ý. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta sanh ra ở nơi kia. Ở đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các tướng trạng và chi tiết.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti, no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho phegguppattā hotī’’ti.

“Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, và đã đạt đến mức cao tột, đã đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, chỉ với chừng ấy, sự chán ghét khổ hạnh chưa đạt đến mức cao tột, chưa đạt đến cốt lõi; mà chỉ mới đạt đến phần vỏ cây mà thôi.”

Parisuddhaaggappattasārappattakathā

Bàn về sự thanh tịnh, đạt đến mức cao tột và cốt lõi.

73. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena [Pg.43] samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

73. “Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì sự chán ghét khổ hạnh đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con về sự chán ghét khổ hạnh để đạt đến mức cao tột, để đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, ở đây, vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? ... Này Nigrodha, khi vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, điều này là do sự khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp hèn. Vị ấy tìm đến trú xứ vắng vẻ... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân hận, không ác ý. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các tướng trạng và chi tiết. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền giả, các chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, các chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti.

74. ‘‘Ettāvatā kho, nigrodha, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Iti kho, nigrodha, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti. Iti kho taṃ, nigrodha, ṭhānaṃ uttaritarañca paṇītatarañca, yenāhaṃ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’’nti.

74. “Này Nigrodha, chỉ với chừng ấy, sự chán ghét khổ hạnh mới đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi. Và này Nigrodha, về điều ngươi đã hỏi Ta: ‘Bạch Thế Tôn, pháp nào của Thế Tôn mà Thế Tôn dùng để huấn luyện các đệ tử, và nhờ đó các đệ tử được Thế Tôn huấn luyện, đã đạt được sự an ổn, tuyên bố về mục đích của phạm hạnh căn bản?’ Này Nigrodha, pháp ấy, mà Ta dùng để huấn luyện các đệ tử, và nhờ đó các đệ tử của Ta được huấn luyện, đã đạt được sự an ổn, tuyên bố về mục đích của phạm hạnh căn bản, thì pháp ấy còn cao thượng hơn và vi diệu hơn nữa.”

Evaṃ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.

Khi được nói như vậy, các du sĩ ấy la ó, làm ồn ào, la hét lớn tiếng: – ‘Cả thầy lẫn trò chúng ta đều bị thất bại ở đây rồi! Chúng ta không biết được pháp nào cao thượng hơn, thù thắng hơn pháp này!’

Nigrodhassa pajjhāyanaṃ

Sự bối rối của Nigrodha

75. Yadā aññāsi sandhāno gahapati – ‘‘aññadatthu kho dānime aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṃ sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññācittaṃ upaṭṭhāpentī’’ti. Atha nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca [Pg.44] – ‘‘iti kho, bhante nigrodha, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati, suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya, so antamantāneva sevati; seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya; so antamantāneva sevati; iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’ti. Ayaṃ kho so, bhante, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho idhānuppatto, aparisāvacaraṃ pana naṃ karotha, gokāṇaṃ pariyantacāriniṃ karotha, ekapañheneva naṃ saṃsādetha, tucchakumbhīva naṃ orodhethā’’ti. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.

75. Khi gia chủ Sandhāna biết rằng: “Nay, các du sĩ ngoại đạo này quả thực muốn nghe lời dạy của Thế Tôn, họ lắng tai nghe, họ chú tâm để hiểu.” Bấy giờ, ông nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Thưa tôn giả Nigrodha, ngài đã nói với tôi rằng: ‘Này gia chủ, nên biết rằng, Sa-môn Gotama đàm luận với ai? Thảo luận với ai? Đạt được sự sáng suốt về trí tuệ với ai? Trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi các trú xứ trống vắng. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận, ông ta chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Ví như con bò cái chột mắt, chỉ đi lại ở ven rìa, chỉ lui tới những nơi ven rìa. Cũng vậy, trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi các trú xứ trống vắng. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận; ông ta chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Này gia chủ, nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ làm cho ông ta phải im lặng chỉ với một câu hỏi, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ dồn ép ông ta như dồn ép một cái bình rỗng.’ Thưa tôn giả, này là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã đến đây rồi. Vậy xin ngài hãy làm cho vị ấy thành người không quen với hội chúng đi, hãy làm cho vị ấy như con bò cái chột mắt chỉ đi lại ở ven rìa đi, hãy làm cho vị ấy phải im lặng chỉ với một câu hỏi đi, hãy dồn ép vị ấy như dồn ép một cái bình rỗng đi.” Khi được nói như vậy, du sĩ Nigrodha ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, cúi gằm mặt, trầm ngâm, không thể đối đáp.

76. Atha kho bhagavā nigrodhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, nigrodha, bhāsitā te esā vācā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhante, bhāsitā me esā vācā, yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Kinti te sutaṃ paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako. Udāhu, evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpāhaṃ etarahī’ti.

76. Bấy giờ, Thế Tôn, khi biết du sĩ Nigrodha đang ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, cúi gằm mặt, trầm ngâm, không thể đối đáp, đã nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Này Nigrodha, có thật là ngươi đã nói những lời ấy không?” “Bạch Thế Tôn, thật vậy, con đã nói những lời ấy, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện của con.” “Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi đã nghe các du sĩ bậc trưởng thượng, cao niên, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào: ‘Về những bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong thời quá khứ, có phải các vị Thế Tôn ấy, sau khi tụ tập, hội họp, đã trú bằng cách chuyên tâm vào các loại hý luận đa dạng, với tiếng la ó, ồn ào, la hét lớn tiếng, như là: chuyện vua, chuyện trộm cướp... cho đến... chuyện thịnh suy, giống như ngươi và các thầy của ngươi hiện nay không? Hay là các vị Thế Tôn ấy đã lui tới các trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư, giống như Ta hiện nay?’”

‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante. Paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā[Pg.45], na evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā, seyyathāpāhaṃ etarahi sācariyako. Evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpi bhagavā etarahī’’’ti.

“Bạch Thế Tôn, con đã nghe các du sĩ bậc trưởng thượng, cao niên, là thầy và thầy của các thầy, nói rằng: ‘Về những bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy đã không, sau khi tụ tập, hội họp, trú bằng cách chuyên tâm vào các loại hý luận đa dạng, với tiếng la ó, ồn ào, la hét lớn tiếng, như là: chuyện vua, chuyện trộm cướp... cho đến... chuyện thịnh suy, giống như con và các thầy của con hiện nay. Các vị Thế Tôn ấy đã lui tới các trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư, giống như Thế Tôn hiện nay.’”

‘‘Tassa te, nigrodha, viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ‘buddho so bhagavā bodhāya dhammaṃ deseti, danto so bhagavā damathāya dhammaṃ deseti, santo so bhagavā samathāya dhammaṃ deseti, tiṇṇo so bhagavā taraṇāya dhammaṃ deseti, parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṃ desetī’’’ti?

“Này Nigrodha, là một người có trí, một bậc cao niên, sao ngươi lại không có ý nghĩ này: ‘Thế Tôn là bậc Giác Ngộ, Ngài thuyết pháp vì sự giác ngộ; Thế Tôn là bậc đã được điều phục, Ngài thuyết pháp vì sự điều phục; Thế Tôn là bậc đã được tịch tịnh, Ngài thuyết pháp vì sự tịch tịnh; Thế Tôn là bậc đã vượt qua, Ngài thuyết pháp vì sự vượt qua; Thế Tôn là bậc đã đạt Niết-bàn, Ngài thuyết pháp vì sự chứng đạt Niết-bàn’?”

Brahmacariyapariyosānasacchikiriyā

Sự chứng ngộ cứu cánh của phạm hạnh

77. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yvāhaṃ evaṃ bhagavantaṃ avacāsiṃ. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha tvaṃ, nigrodha, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo maṃ tvaṃ evaṃ avacāsi. Yato ca kho tvaṃ, nigrodha, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, nigrodha, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati. Ahaṃ kho pana, nigrodha, evaṃ vadāmi –

77. Khi được nói như vậy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện, khi con đã nói về Thế Tôn như vậy. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm của con là một lỗi lầm, để con có thể thu thúc trong tương lai.” “Chắc chắn vậy, này Nigrodha, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện, khi ngươi đã nói về Ta như vậy. Và này Nigrodha, vì ngươi thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng theo pháp, nên Ta chấp nhận lỗi lầm ấy của ngươi. Này Nigrodha, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh: người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng theo pháp, và thực hành sự thu thúc trong tương lai. Và này Nigrodha, Ta nói như sau: –

‘Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattavassāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā [Pg.46] sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati cha vassāni. Pañca vassāni… cattāri vassāni… tīṇi vassāni… dve vassāni… ekaṃ vassaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, ekaṃ vassaṃ. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati satta māsāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta māsāni… cha māsāni… pañca māsāni … cattāri māsāni… tīṇi māsāni… dve māsāni… ekaṃ māsaṃ… aḍḍhamāsaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, aḍḍhamāso. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattāhaṃ’.

‘Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy năm. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến bảy năm. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng sáu năm. Năm năm… bốn năm… ba năm… hai năm… một năm. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến một năm. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy tháng. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến bảy tháng… sáu tháng… năm tháng… bốn tháng… ba tháng… hai tháng… một tháng… nửa tháng. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến nửa tháng. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy ngày’.

Paribbājakānaṃ pajjhāyanaṃ

Sự trầm tư của các du sĩ

78. ‘‘Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘antevāsikamyatā no samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo ācariyo, so eva vo ācariyo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘uddesā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo uddeso so eva vo uddeso hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ājīvā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo ājīvo, so eva vo ājīvo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Akusalā ceva vo te dhammā hontu akusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Siyā kho pana te[Pg.47], nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalā ceva vo te dhammā hontu kusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Iti khvāhaṃ, nigrodha, neva antevāsikamyatā evaṃ vadāmi, napi uddesā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ājīvā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo evaṃ vadāmi. Santi ca kho, nigrodha, akusalā dhammā appahīnā saṃkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā, yesāhaṃ pahānāya dhammaṃ desemi. Yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodānīyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’’ti.

78. ‘Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta làm đệ tử của ngài.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Vị nào là thầy của các ông, hãy cứ để vị ấy là thầy của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta từ bỏ pháp học của mình.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Pháp học nào của các ông, hãy cứ để đó là pháp học của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta từ bỏ phương tiện sinh sống của mình.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Phương tiện sinh sống nào của các ông, hãy cứ để đó là phương tiện sinh sống của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Có những pháp mà các vị thầy của chúng ta cho là bất thiện, được xem là bất thiện, Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta an lập vào các pháp ấy.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Các pháp ấy của các ông cùng với các vị thầy hãy cứ là bất thiện và được xem là bất thiện. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Có những pháp mà các vị thầy của chúng ta cho là thiện, được xem là thiện, Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta xa lìa các pháp ấy.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Các pháp ấy của các ông cùng với các vị thầy hãy cứ là thiện và được xem là thiện. Này Nigrodha, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông làm đệ tử, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông từ bỏ pháp học, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông từ bỏ phương tiện sinh sống, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông an lập vào các pháp bất thiện và được xem là bất thiện của các ông cùng với các vị thầy, Ta nói như vậy cũng không phải vì muốn các ông xa lìa các pháp thiện và được xem là thiện của các ông cùng với các vị thầy. Này Nigrodha, có những pháp bất thiện chưa được đoạn trừ, làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, gây phiền muộn, có quả báo đau khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, Ta thuyết pháp vì mục đích đoạn trừ các pháp ấy. Đối với các ông, những người thực hành đúng theo lời dạy, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và các ông sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực và đạt đến sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại.’

79. Evaṃ vutte, te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacittā. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘sabbe pime moghapurisā phuṭṭhā pāpimatā. Yatra hi nāma ekassapi na evaṃ bhavissati – ‘handa mayaṃ aññāṇatthampi samaṇe gotame brahmacariyaṃ carāma, kiṃ karissati sattāho’’’ti? Atha kho bhagavā udumbarikāya paribbājakārāme sīhanādaṃ naditvā vehāsaṃ abbhuggantvā gijjhakūṭe pabbate paccupaṭṭhāsi. Sandhāno pana gahapati tāvadeva rājagahaṃ pāvisīti.

79. Khi được nói như vậy, các du sĩ ấy ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, giống như tâm trí bị Ma vương chiếm đoạt. Bấy giờ, Đức Thế Tôn suy nghĩ thế này: ‘Tất cả những kẻ ngu si này đã bị Ác ma chạm đến. Không một ai trong số họ có ý nghĩ rằng: ‘Nào, chúng ta hãy thực hành phạm hạnh với Sa-môn Gotama, dù chỉ để tìm hiểu trong bảy ngày. Bảy ngày thì có là gì!’’ Bấy giờ, Đức Thế Tôn, sau khi cất lên tiếng rống sư tử tại tu viện của các du sĩ ở Udumbarikā, đã bay lên không trung và hiện ra ở núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Còn gia chủ Sandhāna thì ngay lúc ấy đã đi vào thành Rājagaha (Vương Xá).

Udumbarikasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.

Kinh Udumbarika, kinh thứ hai, đã chấm dứt.

3. Cakkavattisuttaṃ

3. Kinh Chuyển Luân Vương

Attadīpasaraṇatā

Nương tựa hải đảo tự thân

80. Evaṃ [Pg.48] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

80. Tôi nghe như vầy – một thời, Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại Mātulā. Tại đấy, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” “Bạch Thế Tôn,” các tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: “Này các tỳ khưu, hãy sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. Và này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác? Ở đây, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã nhiếp phục tham ưu ở đời. Quán thọ trên các thọ... ... quán tâm trên tâm... ... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, chính như vậy là vị tỳ khưu sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác.

‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.

“Này các tỳ khưu, hãy đi trong địa phận của mình, trong lãnh địa của tổ phụ. Này các tỳ khưu, đối với những ai đi trong địa phận của mình, trong lãnh địa của tổ phụ, Ma vương sẽ không có cơ hội, Ma vương sẽ không có đối tượng. Này các tỳ khưu, do sự thực hành các thiện pháp mà công đức này được tăng trưởng như vậy.

Daḷhanemicakkavattirājā

Vua Chuyển Luân Daḷhanemi

81. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni ahesuṃ seyyathidaṃ – cakkaratanaṃu hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi.

81. “Thuở xưa, này các tỳ khưu, có vị vua tên là Daḷhanemi, là một vị Chuyển Luân Vương, đúng Pháp, là một Pháp vương, chinh phục bốn phương, đạt được sự ổn định trong xứ, đầy đủ bảy báu. Vị ấy có bảy báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến bờ đại dương, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng Pháp, rồi an trú trị vì.

82. ‘‘Atha [Pg.49] kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.

82. “Rồi, này các tỳ khưu, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, vua Daḷhanemi gọi một người đàn ông: ‘Này khanh, khi nào khanh thấy bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thì hãy báo cho ta biết.’ ‘Vâng, tâu thiên tử,’ này các tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vua Daḷhanemi. Này các tỳ khưu, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, người đàn ông ấy thấy bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thấy vậy, ông ta đi đến chỗ vua Daḷhanemi; sau khi đến, ông ta nói với vua Daḷhanemi điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng của ngài đã bị lún xuống, đã bị rời khỏi chỗ của nó.’ Rồi, này các tỳ khưu, vua Daḷhanemi cho gọi vị thái tử trưởng và nói điều này: ‘Này con, thái tử, nghe nói bánh xe báu thiêng liêng của ta đã bị lún xuống, đã bị rời khỏi chỗ của nó. Và ta đã nghe điều này: Vị Chuyển Luân Vương nào mà bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thì vị vua ấy không còn sống được bao lâu nữa. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người, nay là lúc ta tìm kiếm các dục lạc của chư thiên. Này con, thái tử, hãy đến đây, con hãy cai quản trái đất này cho đến bờ đại dương. Còn ta, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.’

83. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

83. “Rồi, này các tỳ khưu, vua Daḷhanemi, sau khi khéo léo chỉ dạy cho vị thái tử trưởng về vương quốc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Và này các tỳ khưu, bảy ngày sau khi vị vua ẩn sĩ xuất gia, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.

‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘mā kho tvaṃ, tāta, dibbe [Pg.50] cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṃvedesi, na hi te, tāta, dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ. Iṅgha tvaṃ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūra’nti.

“Rồi, này các tỳ khưu, một người đàn ông đi đến chỗ vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; sau khi đến, ông ta nói với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Rồi, này các tỳ khưu, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, đã không hài lòng, và cảm thấy không hài lòng. Vị ấy đi đến chỗ vị vua ẩn sĩ; sau khi đến, nói với vị vua ẩn sĩ điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Khi được nói vậy, này các tỳ khưu, vị vua ẩn sĩ nói với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Này con, con chớ không hài lòng khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, và chớ cảm thấy không hài lòng. Này con, bánh xe báu thiêng liêng không phải là tài sản thừa kế từ cha của con. Này con, hãy đến, con hãy thực hành bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Có khả năng rằng, khi con thực hành bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương, vào ngày trai giới mười lăm, sau khi gội đầu, giữ trai giới, ở trên lầu cao của cung điện, bánh xe báu thiêng liêng sẽ xuất hiện, có một ngàn căm xe, với vành xe, với trục xe, đầy đủ mọi phương diện.’

Cakkavattiariyavattaṃ

Bổn Phận Cao Quý của Chuyển Luân Vương

84. ‘‘‘Katamaṃ pana taṃ, deva, ariyaṃ cakkavattivatta’nti? ‘Tena hi tvaṃ, tāta, dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu antojanasmiṃ balakāyasmiṃ khattiyesu anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi. Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti? Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi. Idaṃ kho, tāta, taṃ ariyaṃ cakkavattivatta’nti.

84. ‘Tâu Đại vương, thế nào là thánh hạnh của Chuyển luân vương?’ ‘Này con, con hãy nương tựa vào Chánh pháp, tôn trọng Chánh pháp, cung kính Chánh pháp, quý mến Chánh pháp, cúng dường Chánh pháp, vâng phục Chánh pháp. Hãy lấy Chánh pháp làm ngọn cờ, lấy Chánh pháp làm biểu tượng, lấy Chánh pháp làm chủ tể. Con hãy sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng theo Chánh pháp cho nội tộc, cho quân đội, cho các vua chư hầu, cho Bà-la-môn và gia chủ, cho dân chúng thị thành và thôn quê, cho các Sa-môn và Bà-la-môn, cho đến các loài thú và chim. Và này con, chớ để điều phi pháp khởi lên trong vương quốc của con. Và này con, những ai trong vương quốc của con không có tài sản, con hãy cấp tài sản cho họ. Và này con, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào trong vương quốc của con đã từ bỏ sự say đắm và buông lung, vững trú trong nhẫn nại và hòa nhã, tự điều phục, tự an tịnh, tự đạt đến tịch tịnh, con hãy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy để hỏi han, tìm hiểu: ‘Thưa các ngài, thế nào là thiện, thế nào là bất thiện? Thế nào là có tội, thế nào là không có tội? Điều gì nên thực hành, điều gì không nên thực hành? Khi con làm điều gì thì sẽ dẫn đến bất hạnh, đau khổ lâu dài? Hay khi con làm điều gì thì sẽ dẫn đến hạnh phúc, an lạc lâu dài?’ Sau khi nghe họ, con hãy từ bỏ những gì là bất thiện, và hãy tiếp nhận và thực hành những gì là thiện. Này con, đó chính là thánh hạnh của Chuyển luân vương.’

Cakkaratanapātubhāvo

Sự Xuất Hiện Của Báu Vật Bánh Xe

85. ‘‘‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa [Pg.51] uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattīti.

85. ‘Này các Tỳ khưu, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sau khi vâng lời vị vua ẩn sĩ rằng: ‘Tâu Đại vương, xin vâng,’ đã thực hành thánh hạnh của Chuyển luân vương. Khi vị ấy đang thực hành thánh hạnh của Chuyển luân vương, vào ngày Bố-tát rằm (ngày thứ mười lăm), sau khi gội đầu, thọ trì Bố-tát, đang ở trên lầu cao của cung điện, báu vật bánh xe thiêng liêng liền xuất hiện, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện. Sau khi thấy vậy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta đã từng nghe rằng: Vị vua Sát-đế-lỵ nào đã làm lễ quán đảnh, vào ngày Bố-tát rằm, sau khi gội đầu, thọ trì Bố-tát, đang ở trên lầu cao của cung điện, mà báu vật bánh xe thiêng liêng xuất hiện, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện, vị ấy sẽ là một vị vua Chuyển luân. Vậy, có lẽ nào ta chính là một vị vua Chuyển luân chăng?’

‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ utarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti.

‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt thượng y qua một bên vai, tay trái cầm bình nước, tay phải rảy nước lên báu vật bánh xe và nói: ‘Mong rằng báu vật bánh xe hãy lăn đi! Mong rằng báu vật bánh xe hãy chinh phục!’

‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.

‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, báu vật bánh xe ấy lăn về phương đông. Vua Chuyển luân cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này các Tỳ khưu, ở nơi nào báu vật bánh xe dừng lại, vua Chuyển luân liền hạ trại ở nơi đó cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương đông đến yết kiến vua Chuyển luân và thưa rằng: ‘Xin mời Đại vương, kính chào mừng Đại vương! Đây là của Đại vương, xin Đại vương hãy cai trị.’ Vua Chuyển luân nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà dâm trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu và các chất say. Và hãy hưởng dụng như đã hưởng dụng trước đây.’ Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương đông đã trở thành chư hầu của vua Chuyển luân.

86. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī [Pg.52] evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.

86. ‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, báu vật bánh xe ấy lặn xuống biển đông, rồi trồi lên và lăn về phương nam... (v.v.)... lặn xuống biển nam, rồi trồi lên và lăn về phương tây. Vua Chuyển luân cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này các Tỳ khưu, ở nơi nào báu vật bánh xe dừng lại, vua Chuyển luân liền hạ trại ở nơi đó cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương tây đến yết kiến vua Chuyển luân và thưa rằng: ‘Xin mời Đại vương, kính chào mừng Đại vương! Đây là của Đại vương, xin Đại vương hãy cai trị.’ Vua Chuyển luân nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà dâm trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu và các chất say. Và hãy hưởng dụng như đã hưởng dụng trước đây.’ Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương tây đã trở thành chư hầu của vua Chuyển luân.

87. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ.

87. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, bánh xe báu ấy, sau khi đã đi vào biển phía tây rồi trồi lên, đã lăn về phương bắc. Vua Chuyển Luân cũng đi theo ngay sau cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, ở vùng nào bánh xe báu dừng lại, vua Chuyển Luân cùng với bốn binh chủng đã trú ngụ tại đó. Này các Tỳ khưu, các vị tiểu vương ở phương bắc đã đến yết kiến vua Chuyển Luân và tâu như sau: ‘Kính thưa Đại vương, xin ngài hãy đến! Kính thưa Đại vương, thiện lai! Kính thưa Đại vương, đây là của ngài. Kính thưa Đại vương, xin ngài hãy giáo huấn.’ Vua Chuyển Luân đã nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà hạnh trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu, và hãy hưởng thụ những gì đã hưởng thụ như trước.’ Này các Tỳ khưu, các vị tiểu vương ở phương bắc đã trở thành những người tùy tùng của vua Chuyển Luân.

‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Này các Tỳ khưu, bấy giờ, bánh xe báu ấy, sau khi đã chinh phục trái đất có biển làm ranh giới, đã quay trở lại chính kinh thành ấy, và đứng yên tại cổng nội cung của vua Chuyển Luân, trước cửa công đường, làm vẻ vang cho nội cung của vua Chuyển Luân, dường như được gắn chặt vào trục.

Dutiyādicakkavattikathā

Câu chuyện về vị vua Chuyển Luân thứ hai và các vị kế tiếp.

88. ‘‘Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī…pe… tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho[Pg.53], bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti?

88. Này các Tỳ khưu, vị vua Chuyển Luân thứ hai cũng vậy... Này các Tỳ khưu, vị vua Chuyển Luân thứ ba cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ tư cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ năm cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ sáu cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ bảy cũng vậy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, đã cho gọi một người và bảo rằng: ‘Này khanh, khi nào khanh thấy bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó, thì hãy báo cho trẫm biết.’ ‘Tâu bệ hạ, vâng ạ,’ này các Tỳ khưu, người ấy đã vâng lời vua Chuyển Luân. Này các Tỳ khưu, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người ấy đã thấy bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó. Sau khi thấy vậy, người ấy đã đến yết kiến vua Chuyển Luân; sau khi đến yết kiến, đã tâu với vua Chuyển Luân điều này: ‘Xin bệ hạ biết cho, bánh xe báu thiêng liêng của bệ hạ đã bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó.’

89. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ, ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti.

89. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vua Chuyển Luân cho gọi thái tử trưởng và nói điều này: ‘Này con, thái tử, nghe nói bánh xe báu thiêng liêng của ta đã bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó. Ta đã từng nghe rằng: Vị vua Chuyển Luân nào mà bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí, thì vị vua ấy không còn sống được bao lâu nữa. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người, nay đã đến lúc ta tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này con, thái tử, con hãy đến đây, hãy cai quản trái đất có biển làm ranh giới này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’

‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vua Chuyển Luân, sau khi đã khéo léo giáo huấn thái tử trưởng về việc trị vì, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Tỳ khưu, khi vị vua ẩn sĩ xuất gia được bảy ngày, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.

90. ‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti? Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi; no ca kho rājisiṃ upasaṅkamitvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. So samateneva sudaṃ janapadaṃ pasāsati. Tassa samatena janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā na pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ.

90. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, một người đàn ông đã đến yết kiến vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; sau khi đến yết kiến, đã tâu với vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Xin bệ hạ biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, đã không hài lòng. Và ngài đã cảm thấy không hài lòng; nhưng ngài đã không đến yết kiến vị vua ẩn sĩ để hỏi về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Vị ấy đã cai trị đất nước chỉ theo ý riêng của mình. Do vị ấy cai trị đất nước theo ý riêng của mình, đất nước đã không phát triển thịnh vượng như trước, như dưới thời các vị vua tiền nhiệm đã hành xử theo bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương.

‘‘Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavocuṃ – ‘na kho te, deva, samatena (sudaṃ) janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ [Pg.54] janapadā pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ. Saṃvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca ye mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ dhārema. Iṅgha tvaṃ, deva, amhe ariyaṃ cakkavattivattaṃ puccha. Tassa te mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākarissāmā’ti.

Này các Tỳ khưu, bấy giờ, các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị kế toán trưởng, các vị tướng lĩnh, các vị quan giữ cửa, và các vị cố vấn đã hội họp lại và tâu với vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Tâu bệ hạ, do ngài cai trị đất nước theo ý riêng của mình, đất nước đã không phát triển thịnh vượng như trước, như dưới thời các vị vua tiền nhiệm đã hành xử theo bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Tâu bệ hạ, trong vương quốc của ngài, có các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị kế toán trưởng, các vị tướng lĩnh, các vị quan giữ cửa, và các vị cố vấn, chính là chúng thần và những người khác, những người ghi nhớ bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Xin bệ hạ hãy hỏi chúng thần về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Khi được bệ hạ hỏi, chúng thần sẽ giải thích cho bệ hạ về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương.’

Āyuvaṇṇādipariyānikathā

Câu chuyện về sự suy giảm của tuổi thọ, sắc đẹp, v.v.

91. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. Tassa te ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākariṃsu. Tesaṃ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahi, no ca kho adhanānaṃ dhanamanuppadāsi. Adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti ? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

91. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sau khi triệu tập các vị cận thần, các vị đại thần trong hội đồng, các vị đại thần kế toán, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, và các vị cố vấn, đã hỏi về bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Khi được hỏi, họ đã giải thích cho vị vua ấy về bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Sau khi nghe họ, vị vua đã sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng theo Chánh pháp, nhưng lại không cấp phát tài sản cho những người nghèo khó. Do tài sản không được cấp phát cho những người nghèo khó, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, có một người đàn ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã cấp phát tài sản cho người đàn ông ấy và nói rằng: ‘Này ông kia, với tài sản này, ông hãy tự mình sinh sống, hãy nuôi dưỡng cha mẹ, hãy nuôi dưỡng vợ con, hãy tiến hành các công việc, và hãy thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi thiện, có quả an lạc, sanh về cõi trời đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn.’ Này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử.’

‘‘Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ [Pg.55] kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

Này các Tỳ khưu, lại có một người đàn ông khác đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã cấp phát tài sản cho người đàn ông ấy và nói rằng: ‘Này ông kia, với tài sản này, ông hãy tự mình sinh sống, hãy nuôi dưỡng cha mẹ, hãy nuôi dưỡng vợ con, hãy tiến hành các công việc, và hãy thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi thiện, có quả an lạc, sanh về cõi trời đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn.’ Này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử.’

92. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, tesaṃ rājā dhanamanuppadetī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyāmā’ti. Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sace kho ahaṃ yo yo paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṃ adinnādānaṃ pavaḍḍhissati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ purisaṃ sunisedhaṃ nisedheyyaṃ, mūlaghaccaṃ kareyyaṃ, sīsamassa chindeyya’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhetha, mūlaghaccaṃ karotha, sīsamassa chindathā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā [Pg.56] dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhesuṃ, mūlaghaccaṃ akaṃsu, sīsamassa chindiṃsu.

92. Này các Tỳ khưu, dân chúng đã nghe rằng: ‘Này các ông, nghe nói rằng những ai lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác thì nhà vua cấp phát tài sản cho họ.’ Sau khi nghe, họ đã có ý nghĩ này: ‘Hay là chúng ta cũng nên lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, có một người đàn ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã có ý nghĩ này: ‘Nếu ta cứ cấp phát tài sản cho bất cứ ai lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác, thì như vậy, nạn trộm cắp này sẽ gia tăng. Hay là ta nên trừng trị nghiêm khắc người đàn ông này, nên diệt trừ tận gốc, nên chặt đầu của y.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã ra lệnh cho các thuộc hạ: ‘Này các khanh, vậy thì hãy dùng dây thừng chắc trói quặt tay người đàn ông này ra sau lưng một cách chặt chẽ, hãy cạo trọc đầu y, hãy đánh trống có âm thanh chói tai, dẫn y đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, hãy đi ra bằng cổng phía nam, đến phía nam của thành phố, hãy trừng trị nghiêm khắc, hãy diệt trừ tận gốc, hãy chặt đầu của y.’ Này các Tỳ khưu, những người thuộc hạ ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử,’ rồi họ đã dùng dây thừng chắc trói quặt tay người đàn ông ấy ra sau lưng một cách chặt chẽ, đã cạo trọc đầu y, đã đánh trống có âm thanh chói tai, dẫn y đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, đã đi ra bằng cổng phía nam, đến phía nam của thành phố, họ đã trừng trị nghiêm khắc, đã diệt trừ tận gốc, đã chặt đầu của y.

93. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te rājā sunisedhaṃ nisedheti, mūlaghaccaṃ karoti, sīsāni tesaṃ chindatī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma, tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissāma, te sunisedhaṃ nisedhessāma, mūlaghaccaṃ karissāma, sīsāni tesaṃ chindissāmā’ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṃ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nigamaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nagaraghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, panthaduhanampi upakkamiṃsu kātuṃ. Yesaṃ te adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te sunisedhaṃ nisedhenti, mūlaghaccaṃ karonti, sīsāni tesaṃ chindanti.

93. Này các Tỳ khưu, loài người đã nghe rằng: ‘Này quý vị, những ai lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp, thì nhà vua sẽ nghiêm trị, sẽ diệt trừ tận gốc, sẽ chặt đầu họ.’ Sau khi nghe vậy, họ đã suy nghĩ rằng: ‘Hay là chúng ta cũng nên rèn các loại vũ khí sắc bén. Sau khi đã rèn các loại vũ khí sắc bén, khi chúng ta lấy của không cho của ai, chúng ta sẽ nghiêm trị họ, sẽ diệt trừ họ tận gốc, sẽ chặt đầu họ.’ Họ đã rèn các loại vũ khí sắc bén. Sau khi đã rèn các loại vũ khí sắc bén, họ bắt đầu thực hiện việc cướp phá làng mạc, cướp phá thị trấn, cướp phá thành phố, và cướp bóc trên đường. Những người bị họ lấy của không cho, họ đã nghiêm trị, diệt trừ tận gốc, và chặt đầu.

94. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ asītivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

94. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ tám mươi ngàn năm đã có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm.

‘‘Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi.

Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm, có một người kia đã lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp. Người ta đã bắt giữ y. Sau khi bắt giữ, họ đã trình lên vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh: ‘Tâu Thiên tử, người này đã lấy của không cho của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người ấy rằng: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho của người khác không?’ ‘Tâu Thiên tử, không phải vậy,’ y đã cố ý nói dối.

95. ‘‘Iti [Pg.57] kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

95. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, việc nói dối đã lan rộng. Khi việc nói dối lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm đã có tuổi thọ hai mươi ngàn năm.

‘‘Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi – ‘itthannāmo, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti pesuññamakāsi.

Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ hai mươi ngàn năm, có một người kia đã lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp. Một người khác đã tâu báo với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Tâu Thiên tử, người có tên như vậy đã lấy của không cho của người khác.’ Người ấy đã nói lời đâm thọc.

96. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

96. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, việc nói dối đã lan rộng. Khi việc nói dối lan rộng, lời nói đâm thọc đã lan rộng. Khi lời nói đâm thọc lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ hai mươi ngàn năm đã có tuổi thọ mười ngàn năm.

‘‘Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṃ dāresu cārittaṃ āpajjiṃsu.

Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ mười ngàn năm, có một số chúng sanh có dung sắc xinh đẹp, và có một số chúng sanh có dung sắc xấu xí. Trong số đó, những chúng sanh có dung sắc xấu xí, do thèm muốn những chúng sanh có dung sắc xinh đẹp, đã phạm vào việc tà hạnh với vợ của người khác.

97. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate…pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi [Pg.58] parihāyamānānaṃ dasavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

97. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng... vân vân... việc tà hạnh trong các dục đã lan rộng. Khi việc tà hạnh trong các dục lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ mười ngàn năm đã có tuổi thọ năm ngàn năm.

98. ‘‘Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṃsu – pharusāvācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

98. Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ năm ngàn năm, có hai pháp đã lan rộng: lời nói thô ác và lời nói phù phiếm. Khi hai pháp này lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, trong số con cái của những người có tuổi thọ năm ngàn năm, một số có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm, một số có tuổi thọ hai ngàn năm.

99. ‘‘Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

99. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm, tham lam và sân hận đã trở nên phổ biến. Khi tham lam và sân hận trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm đã có tuổi thọ một ngàn năm.”

100. ‘‘Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṃ.

100. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ một ngàn năm, tà kiến đã trở nên phổ biến. Khi tà kiến trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ một ngàn năm đã có tuổi thọ năm trăm năm.”

101. ‘‘Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṃsu. Adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasatāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṃ.

101. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ năm trăm năm, ba pháp đã trở nên phổ biến: tham dục phi pháp, tham lam bất chính, và tà pháp. Khi ba pháp này trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, trong số con cái của những người có tuổi thọ năm trăm năm, một số có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm, một số có tuổi thọ hai trăm năm.”

‘‘Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṃsu. Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.

“Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm, các pháp này đã trở nên phổ biến: không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc.”

102. ‘‘Iti [Pg.59] kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi. Kāmesumicchācāre vepullaṃ gate dve dhammā vepullamagamaṃsu, pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṃsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu ime dhammā vepullamagamaṃsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṃ manussānaṃ vassasatāyukā puttā ahesuṃ.

102. “Này các Tỳ khưu, sự việc là như vầy: khi của cải không được cấp cho người nghèo, sự nghèo khổ đã trở nên phổ biến. Khi sự nghèo khổ trở nên phổ biến, việc trộm cắp đã trở nên phổ biến. Khi việc trộm cắp trở nên phổ biến, vũ khí đã trở nên phổ biến. Khi vũ khí trở nên phổ biến, việc sát sanh đã trở nên phổ biến. Khi việc sát sanh trở nên phổ biến, việc nói dối đã trở nên phổ biến. Khi việc nói dối trở nên phổ biến, lời nói đâm thọc đã trở nên phổ biến. Khi lời nói đâm thọc trở nên phổ biến, tà hạnh trong các dục đã trở nên phổ biến. Khi tà hạnh trong các dục trở nên phổ biến, hai pháp đã trở nên phổ biến: lời nói thô ác và lời nói vô ích. Khi hai pháp này trở nên phổ biến, tham lam và sân hận đã trở nên phổ biến. Khi tham lam và sân hận trở nên phổ biến, tà kiến đã trở nên phổ biến. Khi tà kiến trở nên phổ biến, ba pháp đã trở nên phổ biến: tham dục phi pháp, tham lam bất chính, và tà pháp. Khi ba pháp này trở nên phổ biến, các pháp này đã trở nên phổ biến: không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc. Khi các pháp này trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm đã có tuổi thọ một trăm năm.”

Dasavassāyukasamayo

Thời đại tuổi thọ mười năm

103. ‘‘Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṃ imesaṃ manussānaṃ dasavassāyukā puttā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṃ, sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṃsodano aggaṃ bhojanānaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati.

103. “Này các Tỳ khưu, sẽ có một thời điểm khi con cái của những người này có tuổi thọ mười năm. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, các bé gái năm tuổi sẽ đủ tuổi để gả chồng. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, các vị ngon này sẽ biến mất, đó là: bơ, bơ lỏng, dầu, mật ong, đường phèn, và muối. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, lúa lùn sẽ là thức ăn cao quý nhất. Này các Tỳ khưu, cũng giống như hiện nay cơm nấu với thịt là thức ăn cao quý nhất; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, lúa lùn sẽ là thức ăn cao quý nhất.”

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṃ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti. Dasavassāyukesu[Pg.60], bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṃsā ca; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca.

“Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, mười thiện nghiệp lộ sẽ hoàn toàn biến mất, mười bất thiện nghiệp lộ sẽ cực kỳ hưng thịnh. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, ngay cả từ ‘thiện’ cũng sẽ không tồn tại, huống hồ là người làm điều thiện. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, những người không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc, họ sẽ được tôn kính và tán dương. Này các Tỳ khưu, cũng giống như hiện nay những người hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc được tôn kính và tán dương; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, những người không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc, họ sẽ được tôn kính và tán dương.”

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṃ dārāti vā. Sambhedaṃ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā.

“Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, sẽ không có khái niệm ‘mẹ’, hay ‘dì’, hay ‘vợ của cậu’, hay ‘vợ của thầy’, hay ‘vợ của những người đáng kính’. Thế gian sẽ rơi vào sự hỗn loạn, giống như dê và cừu, gà và heo, chó và chó rừng.”

‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṃ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ.

“Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, giữa các chúng sanh ấy, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi đối với nhau. Ngay cả mẹ đối với con, con đối với mẹ; cha đối với con, con đối với cha; anh đối với em gái, em gái đối với anh, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi. Này các Tỳ khưu, ví như người thợ săn khi thấy con nai, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt hiện khởi; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, giữa các chúng sanh ấy, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi đối với nhau. Ngay cả mẹ đối với con, con đối với mẹ; cha đối với con, con đối với cha; anh đối với em gái, em gái đối với anh, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi.”

104. ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṃ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamhi migasaññaṃ paṭilabhissanti. Tesaṃ tiṇhāni satthāni [Pg.61] hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṃ jīvitā voropessanti.

104. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, sẽ có kiếp đao binh trong bảy ngày. Họ sẽ nhận thức nhau như là con mồi. Các loại vũ khí sắc bén sẽ xuất hiện trong tay họ. Họ sẽ dùng vũ khí sắc bén tước đoạt mạng sống của nhau, (nghĩ rằng): ‘Đây là con mồi, đây là con mồi’.”

‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ ekaccānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mā ca mayaṃ kañci, mā ca amhe koci, yaṃnūna mayaṃ tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti. Te tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā sattāhaṃ vanamūlaphalāhārā yāpessanti. Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṃ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti – ‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti.

“Khi ấy, này các Tỳ khưu, một số chúng sanh sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Mong rằng chúng ta không (giết) ai, và cũng không ai (giết) chúng ta. Hay là chúng ta hãy đi vào bụi cỏ, hoặc bụi cây, hoặc lùm cây, hoặc nơi hiểm trở ở sông, hoặc nơi hiểm trở ở núi, và sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng.’ Họ sẽ đi vào bụi cỏ, hoặc bụi cây, hoặc lùm cây, hoặc nơi hiểm trở ở sông, hoặc nơi hiểm trở ở núi, và sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng trong bảy ngày. Sau bảy ngày ấy, họ sẽ ra khỏi bụi cỏ, bụi cây, lùm cây, nơi hiểm trở ở sông, nơi hiểm trở ở núi, rồi ôm choàng lấy nhau, cùng nhau hội họp và an ủi nhau: ‘Thật may mắn, này bạn, thấy còn có chúng sanh! Bạn vẫn còn sống! Thật may mắn, này bạn, thấy còn có chúng sanh! Bạn vẫn còn sống!’”

Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

Bài thuyết giảng về sự tăng trưởng tuổi thọ, dung sắc, v.v.

105. ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho akusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu evarūpaṃ āyataṃ ñātikkhayaṃ pattā. Yaṃnūna mayaṃ kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ pāṇātipātā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te pāṇātipātā viramissanti, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ dasavassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassāyukā puttā bhavissanti.

105. “Khi ấy, này các Tỳ khưu, các chúng sanh ấy sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Chính vì chúng ta đã thực hành các pháp bất thiện nên mới đi đến sự tổn thất bà con quyến thuộc to lớn như vậy. Hay là chúng ta hãy làm điều thiện. Chúng ta nên làm điều thiện gì? Hay là chúng ta hãy từ bỏ sát sanh, chúng ta hãy thọ trì và thực hành pháp thiện này.’ Họ sẽ từ bỏ sát sanh, họ sẽ thọ trì và thực hành pháp thiện này. Do vì thọ trì các pháp thiện, họ sẽ tăng trưởng cả về tuổi thọ lẫn dung sắc. Đối với những người đang tăng trưởng về tuổi thọ và dung sắc ấy, con cái của những người có tuổi thọ mười năm sẽ có tuổi thọ hai mươi năm.”

‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yaṃnūna mayaṃ bhiyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ adinnādānā virameyyāma… kāmesumicchācārā virameyyāma… musāvādā virameyyāma… pisuṇāya vācāya virameyyāma… pharusāya vācāya virameyyāma… samphappalāpā virameyyāma… abhijjhaṃ pajaheyyāma… byāpādaṃ pajaheyyāma… micchādiṭṭhiṃ pajaheyyāma… tayo dhamme pajaheyyāma – adhammarāgaṃ visamalobhaṃ micchādhammaṃ… yaṃnūna mayaṃ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā [Pg.62] brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti.

“Khi ấy, này các Tỳ khưu, các chúng sanh ấy sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Chính vì chúng ta đã thực hành các pháp thiện nên chúng ta tăng trưởng cả về tuổi thọ lẫn dung sắc. Hay là chúng ta hãy làm thêm nhiều điều thiện nữa. Chúng ta nên làm điều thiện gì? Hay là chúng ta hãy từ bỏ lấy của không cho… từ bỏ tà hạnh trong các dục… từ bỏ nói dối… từ bỏ nói lời đâm thọc… từ bỏ nói lời thô ác… từ bỏ nói lời vô ích… chúng ta hãy từ bỏ tham lam… chúng ta hãy từ bỏ sân hận… chúng ta hãy từ bỏ tà kiến… chúng ta hãy từ bỏ ba pháp này: tham phi pháp, tham lam quá độ, và pháp tà vạy… Hay là chúng ta hãy hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng những người lớn tuổi trong gia đình, chúng ta hãy thọ trì và thực hành pháp thiện này.’ Họ sẽ trở nên hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng những người lớn tuổi trong gia đình, họ sẽ thọ trì và thực hành pháp thiện này.”

‘‘Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassāyukā puttā bhavissanti… asītivassāyukānaṃ manussānaṃ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti… saṭṭhivassasatāyukānaṃ manussānaṃ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti… vīsatitivassasatāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsachabbassasatāyukānaṃ manussānaṃ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti… dvevassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti… aṭṭhavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti… vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti… asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti.

Do nhân thọ trì các thiện pháp, những chúng sanh ấy sẽ tăng trưởng về tuổi thọ, tăng trưởng về dung sắc. Do họ tăng trưởng về tuổi thọ và dung sắc, con cái của những người có tuổi thọ hai mươi tuổi sẽ có tuổi thọ bốn mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi tuổi sẽ có tuổi thọ tám mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ tám mươi tuổi sẽ có tuổi thọ một trăm sáu mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ một trăm sáu mươi tuổi sẽ có tuổi thọ ba trăm hai mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ ba trăm hai mươi tuổi sẽ có tuổi thọ sáu trăm bốn mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ sáu trăm bốn mươi tuổi sẽ có tuổi thọ hai ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ hai ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ bốn ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ tám ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ tám ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ hai mươi ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ hai mươi ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ bốn mươi ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi... Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, các thiếu nữ năm trăm tuổi sẽ đến tuổi có thể lấy chồng.

Saṅkharājauppatti

Sự Xuất Hiện Của Vua Saṅkha

106. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṃ, jarā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṃ vā saravanaṃ vā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu [Pg.63] imasmiṃ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.

106. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, sẽ có ba loại bệnh tật: sự ham muốn, sự đói khát, và sự già nua. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, cõi Diêm-phù-đề này sẽ thịnh vượng và phồn vinh, các làng mạc, thị trấn, và kinh thành sẽ san sát nhau trong tầm gà bay. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, cõi Diêm-phù-đề này sẽ đông đúc dân cư, Ta nghĩ, giống như một rừng lau hay rừng sậy. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, thành Bārāṇasī này sẽ là một kinh thành tên là Ketumatī, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người người chen chúc, và lương thực dồi dào. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, trong cõi Diêm-phù-đề này sẽ có tám mươi bốn ngàn thành phố, với kinh thành Ketumatī là thủ phủ. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, tại kinh thành Ketumatī, một vị vua tên là Saṅkha sẽ xuất hiện, là một vị Chuyển Luân Vương, bậc chánh trực, một vị vua của chánh pháp, chinh phục bốn phương, chiến thắng, mang lại sự ổn định cho đất nước, và sở hữu bảy báu vật. Vị ấy sẽ có bảy báu vật này, đó là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy sẽ có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có tướng mạo anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận bờ đại dương bằng chánh pháp, không dùng đến roi gậy, không dùng đến vũ khí, sẽ trị vì.

Metteyyabuddhuppādo

Sự Xuất Hiện Của Đức Phật Metteyya

107. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṃ desessati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessati; seyyathāpāhametarahi dhammaṃ desemi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsemi. So anekasahassaṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharāmi.

107. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, một vị Thế Tôn tên là Metteyya sẽ xuất hiện trên thế gian, là một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Giống như Ta bây giờ đã xuất hiện trên thế gian, là một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình biết và chứng ngộ bằng thắng trí, sẽ tuyên thuyết thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, và phạm thiên, thế hệ này cùng với các sa-môn và bà-la-môn, các vị vua và dân chúng; giống như Ta bây giờ, sau khi tự mình biết và chứng ngộ bằng thắng trí, đang tuyên thuyết. Vị ấy sẽ thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, và toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú đầy đủ; vị ấy sẽ tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và thanh tịnh; giống như Ta bây giờ đang thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, và toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú đầy đủ, và đang tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và thanh tịnh. Vị ấy sẽ dẫn dắt một Tăng đoàn gồm nhiều ngàn vị Tỳ khưu, giống như Ta bây giờ đang dẫn dắt một Tăng đoàn gồm nhiều trăm vị Tỳ khưu.

108. ‘‘Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito. Taṃ yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā [Pg.64] vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati. So evaṃ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.

108. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vua Saṅkha sẽ cho dựng lại cung điện đã được vua Mahāpanāda xây cất. Sau khi cho dựng lại cung điện ấy và ở trong đó, vị ấy sẽ đem cho đi, từ bỏ nó, và bố thí cho các sa-môn, bà-la-môn, người nghèo, khách lữ hành, người lang thang, và người ăn xin. Rồi tại nơi đức Thế Tôn Metteyya, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, vị ấy sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, và từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy, sau khi đã xuất gia như vậy, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí, không bao lâu sẽ tự mình chứng ngộ bằng thắng trí ngay trong đời này mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và sau khi đạt được, vị ấy sẽ an trú trong đó.

109. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

109. Này các tỳ khưu, hãy sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. Và này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ... vị ấy sống quán tâm trên tâm... vị ấy sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Này các tỳ khưu, chính như vậy là vị tỳ khưu sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác.

Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

Lời dạy về sự tăng trưởng tuổi thọ, dung sắc, v.v... của vị tỳ khưu

110. ‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha.

110. Này các tỳ khưu, hãy đi trong khu vực của mình, trong lãnh địa của cha ông. Này các tỳ khưu, khi các thầy đi trong khu vực của mình, trong lãnh địa của cha ông, các thầy sẽ tăng trưởng về tuổi thọ, tăng trưởng về dung sắc, tăng trưởng về an lạc, tăng trưởng về tài sản, và tăng trưởng về sức mạnh.

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là tuổi thọ của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị với định do dục và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do tinh tấn và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do tâm và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do thẩm sát và các hành tạo tác nỗ lực. Do đã tu tập, đã thực hành nhiều lần bốn thần túc thông này, vị ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc phần còn lại của kiếp. Này các tỳ khưu, đây chính là tuổi thọ của vị tỳ khưu.

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu [Pg.65] bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là dung sắc của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được chế ngự bởi sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các tỳ khưu, đây chính là dung sắc của vị tỳ khưu.

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là an lạc của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Do làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú thiền thứ hai... chứng và trú thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Này các tỳ khưu, đây chính là an lạc của vị tỳ khưu.

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là tài sản của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân, rồi an trú. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân, rồi an trú. Này các tỳ khưu, đây chính là tài sản của vị tỳ khưu.

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là sức mạnh của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các tỳ khưu, đây chính là sức mạnh của vị tỳ khưu.

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabalampi samanupassāmi yaṃ evaṃ duppasahaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, mārabalaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Này các tỳ khưu, Ta không thấy một sức mạnh nào khác khó chinh phục như vậy, này các tỳ khưu, đó là sức mạnh của Ma vương. Này các tỳ khưu, do nhân chấp nhận các pháp thiện mà phước báu này tăng trưởng như vậy.” Thế Tôn đã nói như vậy. Các tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Cakkavattisuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

Kinh Chuyển Luân Vương, phẩm thứ ba, chấm dứt.

4. Aggaññasuttaṃ

4. Kinh Khởi Thế Nhân Bổn

Vāseṭṭhabhāradvājā

Vāseṭṭha và Bhāradvāja

111. Evaṃ [Pg.66] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena vāseṭṭhabhāradvājā bhikkhūsu parivasanti bhikkhubhāvaṃ ākaṅkhamānā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati.

111. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Lúc bấy giờ, Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang sống với các tỳ khưu, mong muốn được trở thành tỳ khưu. Khi ấy, vào buổi chiều, Thế Tôn từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài.

112. Addasā kho vāseṭṭho bhagavantaṃ sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitaṃ pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna bhāradvājaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ, āvuso bhāradvāja, bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati. Āyāmāvuso bhāradvāja, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; appeva nāma labheyyāma bhagavato santikā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho bhāradvājo vāseṭṭhassa paccassosi.

112. Vāseṭṭha thấy Thế Tôn vào buổi chiều, từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài. Thấy vậy, ông gọi Bhāradvāja: “Này hiền giả Bhāradvāja, Thế Tôn vào buổi chiều, từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài. Này hiền giả Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; may ra chúng ta có thể được nghe một bài pháp thoại từ sự hiện diện của Thế Tôn.” “Vâng, thưa hiền giả,” Bhāradvāja đã trả lời Vāseṭṭha.

113. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamiṃsu. Atha kho bhagavā vāseṭṭhaṃ āmantesi – ‘‘tumhe khvattha, vāseṭṭha, brāhmaṇajaccā brāhmaṇakulīnā brāhmaṇakulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, kacci vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā na akkosanti na paribhāsantī’’ti? ‘‘Taggha no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti? ‘‘Brāhmaṇā, bhante, evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇova sukko vaṇṇo[Pg.67], kaṇhā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā. Brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā. Te tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā, yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce. Tayidaṃ na sādhu, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce’ti. Evaṃ kho no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti.

113. Rồi Tôn giả Vāseṭṭha và Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn, rồi đi kinh hành theo sau Thế Tôn đang kinh hành. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Vāseṭṭha: 'Này Vāseṭṭha, các ông thuộc dòng dõi Bà-la-môn, sanh trong gia đình Bà-la-môn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Vāseṭṭha, có phải các Bà-la-môn không mắng nhiếc, không phỉ báng các ông không?' 'Bạch Thế Tôn, thật vậy, các Bà-la-môn mắng nhiếc và phỉ báng chúng con bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ.' 'Này Vāseṭṭha, các Bà-la-môn mắng nhiếc và phỉ báng các ông như thế nào, bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ?' 'Bạch Thế Tôn, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt. Chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám. Chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn. Chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên. Các ông đã từ bỏ giai cấp tối thượng để gia nhập giai cấp hạ liệt, tức là bọn Sa-môn đầu trọc, tôi tớ, đen đúa, sanh từ chân của bà con (Phạm Thiên). Việc này không tốt, việc này không xứng đáng, khi các ông từ bỏ giai cấp tối thượng để gia nhập giai cấp hạ liệt, tức là bọn Sa-môn đầu trọc, tôi tớ, đen đúa, sanh từ chân của bà con (Phạm Thiên)’. Bạch Thế Tôn, các Bà-la-môn đã mắng nhiếc và phỉ báng chúng con như vậy, bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ.'

114. ‘‘Taggha vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā porāṇaṃ assarantā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Dissanti kho pana, vāseṭṭha, brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi. Te ca brāhmaṇā yonijāva samānā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Te brahmānañceva abbhācikkhanti, musā ca bhāsanti, bahuñca apuññaṃ pasavanti.

114. ‘Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà-la-môn ấy, vì không nhớ lại chuyện quá khứ, nên đã nói như vậy: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám; chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Này Vāseṭṭha, người ta thấy rõ các phụ nữ Bà-la-môn có kinh nguyệt, có thai, sinh đẻ, và cho con bú. Và các Bà-la-môn ấy, dù sanh ra từ bụng mẹ, lại nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám; chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Họ vừa vu khống Phạm Thiên, vừa nói lời dối trá, và tạo ra nhiều điều vô phước.

Catuvaṇṇasuddhi

Sự Thanh Tịnh Của Bốn Giai Cấp

115. ‘‘Cattārome, vāseṭṭha, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā naalamariyā naalamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā, khattiyepi te idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco [Pg.68] pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā…pe… kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā; suddepi te idhekacce sandissanti.

115. ‘Này Vāseṭṭha, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói đôi chiều, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là bất thiện, được gọi là bất thiện; có tội lỗi, được gọi là có tội lỗi; không nên thực hành, được gọi là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được gọi là không phải của bậc Thánh; đen tối, có quả báo đen tối; bị người trí chê trách, thì những pháp ấy được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ. Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Bà-la-môn... Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Phệ-xá... Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói đôi chiều, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là bất thiện, được gọi là bất thiện... đen tối, có quả báo đen tối; bị người trí chê trách, thì những pháp ấy cũng được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Thủ-đà.

‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā, khattiyepi te idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… anabhijjhālu, abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā; suddepi te idhekacce sandissanti.

‘Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ trộm cắp, từ bỏ tà dâm trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đôi chiều, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là thiện, được gọi là thiện; không có tội lỗi, được gọi là không có tội lỗi; nên thực hành, được gọi là nên thực hành; là của bậc Thánh, được gọi là của bậc Thánh; trong sạch, có quả báo trong sạch; được người trí tán thán, thì những pháp ấy được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ. Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Bà-la-môn... Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Phệ-xá... Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Thủ-đà từ bỏ sát sanh... không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là thiện, được gọi là thiện; không có tội lỗi, được gọi là không có tội lỗi; nên thực hành, được gọi là nên thực hành; là của bậc Thánh, được gọi là của bậc Thánh; trong sạch, có quả báo trong sạch; được người trí tán thán, thì những pháp ấy cũng được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Thủ-đà.

116. ‘‘Imesu kho, vāseṭṭha, catūsu vaṇṇesu evaṃ ubhayavokiṇṇesu vattamānesu kaṇhasukkesu dhammesu viññugarahitesu ceva viññuppasatthesu ca yadettha brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Taṃ tesaṃ viññū nānujānanti. Taṃ kissa hetu? Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

116. Này Vāseṭṭha, trong bốn giai cấp này, khi các pháp đen và trắng, vừa bị bậc trí chê bai vừa được bậc trí tán thán, hiện hữu lẫn lộn như vậy, các Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn; chỉ giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen đúa; chỉ các Bà-la-môn mới thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sinh từ miệng, do Phạm Thiên sinh, do Phạm Thiên hóa tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Các bậc trí không chấp nhận lời nói ấy của họ. Vì cớ sao? Này Vāseṭṭha, vì rằng trong bốn giai cấp này, vị nào là tỳ-khưu A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử trói buộc vào các cõi hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy được gọi là tối thượng trong số họ, chính là do Pháp, không phải do phi Pháp. Này Vāseṭṭha, vì Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau.

117. ‘‘Tadamināpetaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

117. Này Vāseṭṭha, cũng nên biết qua phương pháp này rằng, Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau.

‘‘Jānāti [Pg.69] kho, vāseṭṭha, rājā pasenadi kosalo – ‘samaṇo gotamo anantarā sakyakulā pabbajito’ti. Sakyā kho pana, vāseṭṭha, rañño pasenadissa kosalassa anuyuttā bhavanti. Karonti kho, vāseṭṭha, sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, karoti taṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, na naṃ ‘sujāto samaṇo gotamo, dujjātohamasmi. Balavā samaṇo gotamo, dubbalohamasmi. Pāsādiko samaṇo gotamo, dubbaṇṇohamasmi. Mahesakkho samaṇo gotamo, appesakkhohamasmī’ti. Atha kho naṃ dhammaṃyeva sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno evaṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti, abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Imināpi kho etaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

Này Vāseṭṭha, vua Pasenadi xứ Kosala biết rằng: ‘Sa-môn Gotama đã xuất gia từ dòng dõi Thích-ca không gián đoạn’. Này Vāseṭṭha, dòng họ Thích-ca là chư hầu của vua Pasenadi xứ Kosala. Này Vāseṭṭha, dòng họ Thích-ca thực hành sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính đối với vua Pasenadi xứ Kosala. Này Vāseṭṭha, sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính nào mà dòng họ Thích-ca thực hành đối với vua Pasenadi xứ Kosala, thì vua Pasenadi xứ Kosala lại thực hành những điều đó đối với Như Lai, không phải vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama có dòng dõi cao quý, ta có dòng dõi thấp hèn. Sa-môn Gotama có sức mạnh, ta yếu đuối. Sa-môn Gotama có tướng hảo, ta xấu xí. Sa-môn Gotama có đại oai lực, ta có ít oai lực’. Nhưng thật ra, chính là vì tôn trọng Pháp, kính trọng Pháp, quý mến Pháp, cúng dường Pháp, và phục tùng Pháp mà vua Pasenadi xứ Kosala thực hành sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính đối với Như Lai. Này Vāseṭṭha, cũng qua phương pháp này, nên biết rằng Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau.

118. ‘‘Tumhe khvattha, vāseṭṭha, nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. ‘Ke tumhe’ti – puṭṭhā samānā ‘samaṇā sakyaputtiyāmhā’ti – paṭijānātha. Yassa kho panassa, vāseṭṭha, tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ, tassetaṃ kallaṃ vacanāya – ‘bhagavatomhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo’ti. Taṃ kissa hetu? Tathāgatassa hetaṃ, vāseṭṭha, adhivacanaṃ ‘dhammakāyo’ itipi, ‘brahmakāyo’ itipi, ‘dhammabhūto’ itipi, ‘brahmabhūto’ itipi.

118. Này Vāseṭṭha, các ngươi thuộc nhiều giai cấp, tên gọi, dòng họ, gia tộc khác nhau, đã từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Khi được hỏi ‘Các vị là ai?’, các ngươi hãy tự nhận rằng: ‘Chúng tôi là những Sa-môn, con của dòng họ Thích-ca’. Này Vāseṭṭha, người nào có đức tin đối với Như Lai đã an trú, bén rễ, vững chắc, kiên cố, không thể bị lay chuyển bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm Thiên, hay bất cứ ai trên đời, người ấy xứng đáng để nói rằng: ‘Ta là con chính thống của Đức Thế Tôn, sinh từ miệng Ngài, do Pháp sinh, do Pháp hóa tạo, là người thừa tự của Pháp’. Vì cớ sao? Này Vāseṭṭha, vì đây là danh hiệu của Như Lai: ‘Thân Pháp’, cũng là ‘Thân Phạm Thiên’, cũng là ‘Hiện thân của Pháp’, cũng là ‘Hiện thân của Phạm Thiên’.

119. ‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti [Pg.70] manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

119. Này Vāseṭṭha, có thời điểm, khi một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới đang hoại diệt, phần lớn chúng sanh tái sanh ở cõi Quang Âm Thiên. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā cavitvā itthattaṃ āgacchanti. Tedha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

Này Vāseṭṭha, có thời điểm, khi một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới đang thành lập, phần lớn chúng sanh từ cõi Quang Âm Thiên mệnh chung, đến cõi này. Ở đây, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

Rasapathavipātubhāvo

Sự xuất hiện của vị đất

120. ‘‘Ekodakībhūtaṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā. Na candimasūriyā paññāyanti, na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti, na rattindivā paññāyanti, na māsaḍḍhamāsā paññāyanti, na utusaṃvaccharā paññāyanti, na itthipumā paññāyanti, sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti. Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani ; seyyathāpi nāma payaso tattassa nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti, evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādā ahosi. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko – ‘ambho, kimevidaṃ bhavissatī’ti rasapathaviṃ aṅguliyā sāyi. Tassa rasapathaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi, taṇhā cassa okkami. Aññepi kho, vāseṭṭha, sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasapathaviṃ aṅguliyā sāyiṃsu. Tesaṃ rasapathaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādesi, taṇhā ca tesaṃ okkami.

120. Này Vāseṭṭha, vào thời điểm ấy, thế gian chỉ là một khối nước, tối tăm, mịt mù trong bóng tối. Mặt trăng, mặt trời không xuất hiện; các vì sao, tinh tú không xuất hiện; đêm và ngày không được phân biệt; tháng và nửa tháng không được phân biệt; mùa và năm không được phân biệt; nam và nữ không được phân biệt. Các chúng sanh chỉ được gọi chung là ‘chúng sanh’. Rồi này Vāseṭṭha, sau một thời gian dài, vào một lúc nào đó, đối với các chúng sanh ấy, một lớp váng đất có hương vị nổi lên trên mặt nước. Ví như lớp váng sữa hình thành trên mặt sữa nóng khi đang nguội dần, cũng vậy, lớp váng đất ấy đã hiện ra. Lớp váng đất ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ. Bấy giờ, này Vāseṭṭha, có một chúng sanh tánh hay tò mò, nghĩ rằng: ‘Ồ, cái này là gì nhỉ?’, rồi dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất. Khi vị ấy dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất, hương vị lan tỏa khắp người và lòng tham ái khởi lên trong vị ấy. Này Vāseṭṭha, các chúng sanh khác, thấy vậy cũng bắt chước, dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất. Khi họ dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất, hương vị lan tỏa khắp người họ và lòng tham ái cũng khởi lên trong họ.

Candimasūriyādipātubhāvo

Sự xuất hiện của mặt trăng, mặt trời, v.v.

121. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Yato kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ [Pg.71] hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha tesaṃ sattānaṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ. Candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ. Nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu. Rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Ettāvatā kho, vāseṭṭha, ayaṃ loko puna vivaṭṭo hoti.

121. Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy bắt đầu dùng tay vốc lớp váng đất thành từng miếng để ăn. Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh ấy bắt đầu dùng tay vốc lớp váng đất thành từng miếng để ăn, ánh sáng tự thân của họ liền biến mất. Khi ánh sáng tự thân biến mất, mặt trăng và mặt trời xuất hiện. Khi mặt trăng và mặt trời xuất hiện, các vì sao và tinh tú xuất hiện. Khi các vì sao và tinh tú xuất hiện, đêm và ngày được phân biệt. Khi đêm và ngày được phân biệt, tháng và nửa tháng được phân biệt. Khi tháng và nửa tháng được phân biệt, mùa và năm được phân biệt. Này Vāseṭṭha, đến mức độ như vậy, thế gian này đã tái hình thành.

122. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ (rasapathaviṃ paribhuñjantānaṃ) kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ rasapathavī antaradhāyi. Rasāya pathaviyā antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadetarahipi manussā kañcideva surasaṃ labhitvā evamāhaṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.

122. Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy ăn lớp váng đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh ấy càng ăn lớp váng đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài, thì thân thể của họ càng trở nên thô cứng, và sự khác biệt về dung sắc càng trở nên rõ rệt. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Bấy giờ, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta đẹp hơn họ, còn họ thì xấu hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh đã trở nên ngã mạn và kiêu căng ấy, lớp váng đất liền biến mất. Khi lớp váng đất biến mất, họ tụ tập lại và than van: ‘Ôi, hương vị! Ôi, hương vị!’ Cho đến ngày nay, khi con người được thưởng thức một món ngon nào đó, họ cũng nói: ‘Ôi, hương vị! Ôi, hương vị!’ Họ chỉ lặp lại từ ngữ cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật không biết ý nghĩa của nó.

Bhūmipappaṭakapātubhāvo

Sự xuất hiện của lớp vỏ đất

123. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ rasāya pathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. Seyyathāpi nāma ahicchattako, evameva pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādo ahosi.

123. Rồi này Vāseṭṭha, đối với các chúng sanh ấy, khi lớp váng đất có hương vị biến mất, một loại vỏ đất xuất hiện. Nó xuất hiện giống như nấm mọc lên. Lớp vỏ đất ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ.

‘‘Atha [Pg.72] kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭako antaradhāyi.

Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy bắt đầu ăn lớp vỏ đất. Họ ăn lớp vỏ đất ấy, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh ấy càng ăn lớp vỏ đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài, thì thân thể của họ càng trở nên thô cứng hơn nữa, và sự khác biệt về dung sắc càng trở nên rõ rệt. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Bấy giờ, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta đẹp hơn họ, còn họ thì xấu hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh đã trở nên ngã mạn và kiêu căng ấy, lớp vỏ đất liền biến mất.

Padālatāpātubhāvo

Sự xuất hiện của loài dây leo

124. ‘‘Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi, seyyathāpi nāma kalambukā, evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādā ahosi.

124. Khi lớp vỏ đất biến mất, một loài dây leo xuất hiện, giống như cây mây mọc lên. Loài dây leo ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ.

‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ padālatā antaradhāyi.

Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh kia bắt đầu ăn loại dây leo padālatā. Do ăn loại dây leo ấy, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, họ đã tồn tại trong một thời gian dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh kia ăn loại dây leo padālatā, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian dài, thì thân thể của các chúng sanh ấy càng ngày càng trở nên thô cứng hơn, và sự khác biệt về dung sắc cũng xuất hiện. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Trong số đó, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta xinh đẹp hơn chúng, còn chúng thì xấu xí hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh có tánh kiêu mạn và ngã mạn ấy, loại dây leo padālatā đã biến mất.

‘‘Padālatāya antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi vata no padālatā’ti! Tadetarahipi manussā kenaci dukkhadhammena phuṭṭhā evamāhaṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi [Pg.73] vata no’ti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.

Khi loại dây leo padālatā biến mất, họ tụ tập lại. Sau khi tụ tập, họ than van: ‘Than ôi, chúng ta đã từng có dây leo padālatā! Than ôi, dây leo padālatā của chúng ta đã biến mất rồi!’ Cho đến ngày nay, khi con người bị một khổ đau nào đó tác động, họ cũng nói như vậy: ‘Than ôi, chúng ta đã từng có! Than ôi, chúng ta đã mất rồi!’ Họ chỉ lặp lại câu nói cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật ra không biết ý nghĩa của nó.

Akaṭṭhapākasālipātubhāvo

Sự xuất hiện của lúa Sāli tự chín

125. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharanti, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharanti, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ; nāpadānaṃ paññāyati. Atha kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu.

125. Này Vāseṭṭha, khi ấy, sau khi loại dây leo padālatā biến mất, đối với các chúng sanh kia, đã xuất hiện loại lúa Sāli tự chín, không có tấm, không có trấu, trong sạch, thơm ngon, chỉ có hột gạo. Loại lúa mà họ đem về vào buổi chiều để ăn chiều, thì đến sáng nó đã chín và mọc lại. Loại lúa mà họ đem về vào buổi sáng để ăn sáng, thì đến chiều nó đã chín và mọc lại; không thấy dấu vết đã bị cắt. Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh kia ăn loại lúa Sāli tự chín, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài.

Itthipurisaliṅgapātubhāvo

Sự xuất hiện của giới tính nam và nữ

126. ‘‘Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha, itthiyā ca itthiliṅgaṃ pāturahosi purisassa ca purisaliṅgaṃ. Itthī ca purisaṃ ativelaṃ upanijjhāyati puriso ca itthiṃ. Tesaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyataṃ sārāgo udapādi, pariḷāho kāyasmiṃ okkami. Te pariḷāhapaccayā methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsu.

126. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh kia ăn loại lúa Sāli tự chín, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian dài, thì thân thể của các chúng sanh ấy càng ngày càng trở nên thô cứng hơn, và sự khác biệt về dung sắc cũng xuất hiện. Nữ căn xuất hiện nơi người nữ, và nam căn xuất hiện nơi người nam. Người nữ nhìn người nam một cách đắm đuối, và người nam cũng nhìn người nữ một cách đắm đuối. Do họ nhìn nhau đắm đuối quá lâu, ái dục khởi lên, và sự nóng bức lan khắp thân thể. Do duyên sự nóng bức ấy, họ đã thực hành pháp dâm dục.

‘‘Ye kho pana te, vāseṭṭha, tena samayena sattā passanti methunaṃ dhammaṃ paṭisevante, aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti – ‘nassa asuci, nassa asucī’ti. ‘Kathañhi nāma satto sattassa evarūpaṃ karissatī’ti! Tadetarahipi manussā ekaccesu janapadesu vadhuyā nibbuyhamānāya aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti.

Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, những chúng sanh nào thấy kẻ khác đang thực hành pháp dâm dục, thì có người ném bụi, có người ném tro, có người ném phân bò, và nói: ‘Hãy cút đi, đồ ô uế! Hãy cút đi, đồ ô uế! Sao một chúng sanh lại có thể làm điều như vậy với một chúng sanh khác?’ Cho đến ngày nay, ở một số địa phương, khi cô dâu được rước về, có người ném bụi, có người ném tro, có người ném phân bò. Họ chỉ lặp lại hành vi cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật ra không biết ý nghĩa của nó.

Methunadhammasamācāro

Việc thực hành pháp dâm dục

127. ‘‘Adhammasammataṃ [Pg.74] kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi dhammasammataṃ. Ye kho pana, vāseṭṭha, tena samayena sattā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanti, te māsampi dvemāsampi na labhanti gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisituṃ. Yato kho te, vāseṭṭha, sattā tasmiṃ asaddhamme ativelaṃ pātabyataṃ āpajjiṃsu. Atha agārāni upakkamiṃsu kātuṃ tasseva asaddhammassa paṭicchādanatthaṃ. Atha kho, vāseṭṭha, aññatarassa sattassa alasajātikassa etadahosi – ‘ambho, kimevāhaṃ vihaññāmi sāliṃ āharanto sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya! Yaṃnūnāhaṃ sāliṃ āhareyyaṃ sakiṃdeva sāyapātarāsāyā’ti!

127. Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, việc ấy được xem là phi pháp, nhưng ngày nay lại được xem là chánh pháp. Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, những chúng sanh nào thực hành pháp dâm dục thì không được phép vào làng hay thị trấn trong một tháng, hoặc hai tháng. Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh kia quá sa đà vào việc phi pháp ấy, họ bắt đầu làm nhà để che giấu chính việc phi pháp đó. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh có tánh lười biếng đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Này các bạn, tại sao ta phải nhọc công đi lấy lúa Sāli vào buổi chiều cho bữa chiều, và vào buổi sáng cho bữa sáng! Hay là ta chỉ đi lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều thì sao!’

‘‘Atha kho so, vāseṭṭha, satto sāliṃ āhāsi sakiṃdeva sāyapātarāsāya. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakiṃdeva sāyapātarāsāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva dvīhāya. ‘Evampi kira, bho, sādhū’ti.

Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia đã đi lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều. Rồi này Vāseṭṭha, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho hai ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’

‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakiṃdeva dvīhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva catūhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti.

Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho hai ngày rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho bốn ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’

‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakideva catūhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa [Pg.75] diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva aṭṭhāhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti.

Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho bốn ngày rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho tám ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’

‘‘Yato kho te, vāseṭṭha, sattā sannidhikārakaṃ sāliṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi; lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo aṭṭhaṃsu.

Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh ấy bắt đầu tích trữ lúa sāli để ăn. Bấy giờ, tấm cũng bao bọc hạt gạo, trấu cũng bao bọc hạt gạo; chỗ đã gặt cũng không mọc lại, dấu vết gặt hái đã hiện rõ, và lúa sāli chỉ mọc thành từng cụm.

Sālivibhāgo

Sự phân chia lúa sāli

128. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā. Mayañhi pubbe manomayā ahumhā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no amhākaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ, tesaṃ no rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamataṃ paribhuñjituṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ, candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ, nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu, rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Te mayaṃ rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā rasapathavī antaradhāyi. Rasapathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. Te mayaṃ bhūmipappaṭakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā bhūmipappaṭako antaradhāyi. Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ padālataṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā [Pg.76] padālatā antaradhāyi. Padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharāma, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharāma, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Nāpadānaṃ paññāyittha. Te mayaṃ akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo ṭhitā. Yaṃnūna mayaṃ sāliṃ vibhajeyyāma, mariyādaṃ ṭhapeyyāmā’ti! Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sāliṃ vibhajiṃsu, mariyādaṃ ṭhapesuṃ.

128. Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã tụ họp lại. Sau khi tụ họp, họ đã than vãn rằng: ‘Thưa các ngài, thật vậy, các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh. Trước đây, chúng ta do tâm tạo thành, lấy hỷ làm thức ăn, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Đối với chúng ta, sau một thời gian dài, vào một lúc nào đó, vị đất đã lan tỏa trong nước. Vị đất ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu dùng tay vốc vị đất lên để ăn. Khi chúng ta bắt đầu dùng tay vốc vị đất lên để ăn, ánh sáng tự thân của chúng ta đã biến mất. Khi ánh sáng tự thân biến mất, mặt trăng và mặt trời đã xuất hiện. Khi mặt trăng và mặt trời xuất hiện, các vì sao và tinh tú đã xuất hiện. Khi các vì sao và tinh tú xuất hiện, ngày và đêm đã được biết đến. Khi ngày và đêm được biết đến, tháng và nửa tháng đã được biết đến. Khi tháng và nửa tháng được biết đến, mùa và năm đã được biết đến. Chúng ta ăn vị đất, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, vị đất của chúng ta đã biến mất. Khi vị đất biến mất, lớp vỏ đất đã xuất hiện. Lớp vỏ đất ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu ăn lớp vỏ đất. Chúng ta ăn lớp vỏ đất, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, lớp vỏ đất của chúng ta đã biến mất. Khi lớp vỏ đất biến mất, loại dây leo padālatā đã xuất hiện. Loại dây leo ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu ăn loại dây leo padālatā. Chúng ta ăn loại dây leo padālatā, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, loại dây leo padālatā của chúng ta đã biến mất. Khi loại dây leo padālatā biến mất, lúa sāli tự mọc, không cần cày cấy, không có tấm, không có trấu, trong sạch, thơm tho, chỉ có hạt gạo, đã xuất hiện. Những gì chúng ta lấy về vào buổi chiều để ăn tối, đến sáng hôm sau nó đã chín và mọc lại. Những gì chúng ta lấy về vào buổi sáng để ăn sáng, đến chiều hôm sau nó đã chín và mọc lại. Không có dấu vết gặt hái nào được biết đến. Chúng ta ăn lúa sāli không cần cày cấy, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, tấm cũng bao bọc hạt gạo, trấu cũng bao bọc hạt gạo; chỗ đã gặt cũng không mọc lại, dấu vết gặt hái đã hiện rõ, và lúa sāli chỉ mọc thành từng cụm. Hay là chúng ta hãy phân chia lúa sāli và thiết lập ranh giới!’ Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã phân chia lúa sāli và thiết lập ranh giới.

129. ‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paccassosi. Dutiyampi kho, vāseṭṭha, so satto…pe… tatiyampi kho, vāseṭṭha, so satto sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. Aññe pāṇinā pahariṃsu, aññe leḍḍunā pahariṃsu, aññe daṇḍena pahariṃsu. Tadagge kho, vāseṭṭha, adinnādānaṃ paññāyati, garahā paññāyati, musāvādo paññāyati, daṇḍādānaṃ paññāyati.

129. Này Vāseṭṭha, khi ấy, có một chúng sanh có tánh tham lam, trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Họ đã bắt lấy người ấy. Sau khi bắt, họ đã nói điều này: ‘Thưa ngài chúng sanh, ngài đã làm một việc xấu xa, vì ngài trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Thưa ngài chúng sanh, xin đừng làm việc như vậy một lần nữa.’ Này Vāseṭṭha, chúng sanh ấy đã vâng lời các chúng sanh kia rằng: ‘Vâng, thưa các ngài.’ Này Vāseṭṭha, lần thứ hai, chúng sanh ấy... Này Vāseṭṭha, lần thứ ba, chúng sanh ấy trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Họ đã bắt lấy người ấy. Sau khi bắt, họ đã nói điều này: ‘Thưa ngài chúng sanh, ngài đã làm một việc xấu xa, vì ngài trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Thưa ngài chúng sanh, xin đừng làm việc như vậy một lần nữa.’ Một số người đã đánh bằng tay, một số người đã ném bằng đất cục, một số người đã đánh bằng gậy. Này Vāseṭṭha, kể từ đó, việc lấy của không cho được biết đến, sự khiển trách được biết đến, lời nói dối được biết đến, việc dùng hình phạt được biết đến.

Mahāsammatarājā

Vua Mahāsammata

130. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata bho dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma [Pg.77] adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ ekaṃ sattaṃ sammanneyyāma, yo no sammā khīyitabbaṃ khīyeyya, sammā garahitabbaṃ garaheyya, sammā pabbājetabbaṃ pabbājeyya. Mayaṃ panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti.

130. Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã tụ họp lại. Sau khi tụ họp, họ đã than vãn rằng: ‘Thưa các ngài, thật vậy, các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh, vì nay việc lấy của không cho sẽ được biết đến, sự khiển trách sẽ được biết đến, lời nói dối sẽ được biết đến, việc dùng hình phạt sẽ được biết đến. Hay là chúng ta hãy bầu lên một chúng sanh, người mà sẽ khiển trách đúng đắn người đáng bị khiển trách, sẽ quở trách đúng đắn người đáng bị quở trách, sẽ trục xuất đúng đắn người đáng bị trục xuất. Và chúng ta sẽ cấp cho vị ấy một phần lúa sāli.’

‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā yo nesaṃ satto abhirūpataro ca dassanīyataro ca pāsādikataro ca mahesakkhataro ca taṃ sattaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘ehi, bho satta, sammā khīyitabbaṃ khīya, sammā garahitabbaṃ garaha, sammā pabbājetabbaṃ pabbājehi. Mayaṃ pana te sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paṭissuṇitvā sammā khīyitabbaṃ khīyi, sammā garahitabbaṃ garahi, sammā pabbājetabbaṃ pabbājesi. Te panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadaṃsu.

Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh ấy đã đi đến gặp chúng sanh nào trong số họ có dung sắc xinh đẹp hơn, đáng ưa nhìn hơn, đáng kính mến hơn, và có quyền lực lớn hơn, rồi nói lời này: ‘Này bạn hữu chúng sanh, hãy đến đây. Người đáng bị khiển trách, hãy khiển trách một cách đúng đắn. Người đáng bị chỉ trích, hãy chỉ trích một cách đúng đắn. Người đáng bị trục xuất, hãy trục xuất một cách đúng đắn. Còn chúng tôi sẽ cấp cho bạn một phần lúa sāli.’ Này Vāseṭṭha, chúng sanh ấy đã đáp lại các chúng sanh kia rằng: ‘Thưa các bạn hữu, xin vâng.’ Rồi vị ấy đã khiển trách một cách đúng đắn người đáng bị khiển trách, đã chỉ trích một cách đúng đắn người đáng bị chỉ trích, đã trục xuất một cách đúng đắn người đáng bị trục xuất. Và họ đã cấp cho vị ấy một phần lúa sāli.

131. ‘‘Mahājanasammatoti kho, vāseṭṭha, ‘mahāsammato, mahāsammato’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Khettānaṃ adhipatīti kho, vāseṭṭha, ‘khattiyo, khattiyo’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Dhammena pare rañjetīti kho, vāseṭṭha, ‘rājā, rājā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa khattiyamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ. Sadisānaṃyeva, no asadisānaṃ. Dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

131. Này Vāseṭṭha, vì được số đông quần chúng tôn lên, nên danh xưng đầu tiên ‘Mahāsammata, Mahāsammata’ (Vị được số đông tôn lên) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vì là chủ nhân của các thửa ruộng, nên danh xưng thứ hai ‘Khattiya, Khattiya’ (Sát-đế-lỵ) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vì làm cho những người khác hài lòng đúng theo Chánh pháp, nên danh xưng thứ ba ‘Rājā, Rājā’ (Vua) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Sát-đế-lỵ này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau.

Brāhmaṇamaṇḍalaṃ

Giai cấp Bà-la-môn

132. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃyeva ekaccānaṃ etadahosi – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati, pabbājanaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ pāpake akusale dhamme vāheyyāmā’ti. Te pāpake akusale dhamme vāhesuṃ. Pāpake akusale dhamme vāhentīti kho, vāseṭṭha, ‘brāhmaṇā, brāhmaṇā’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Te araññāyatane paṇṇakuṭiyo [Pg.78] karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti, vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyantī’ti, jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ‘jhāyakā, jhāyakā’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti, na dānime jhāyantī’ti. Na dānime jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ‘ajjhāyakā ajjhāyakā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Hīnasammataṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi seṭṭhasammataṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa brāhmaṇamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ sadisānaṃyeva no asadisānaṃ dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

132. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một số chúng sanh trong bọn họ đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Thưa các bạn hữu, quả thật các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh, vì rằng việc lấy của không cho đã được biết đến, sự chỉ trích đã được biết đến, lời nói dối đã được biết đến, việc dùng hình phạt đã được biết đến, sự trục xuất đã được biết đến. Vậy thì, chúng ta hãy loại bỏ các pháp ác, bất thiện.’ Rồi họ đã loại bỏ các pháp ác, bất thiện. Này Vāseṭṭha, vì họ loại bỏ các pháp ác, bất thiện, nên danh xưng đầu tiên ‘Brāhmaṇā, Brāhmaṇā’ (Bà-la-môn) đã khởi sanh. Họ dựng những am lá trong rừng và thiền định trong các am lá ấy, không có than hồng, không có khói, đã cất chày và cối. Vào buổi chiều, họ đi vào làng, thị trấn, và kinh thành để tìm thức ăn cho bữa chiều; vào buổi sáng, để tìm thức ăn cho bữa sáng. Sau khi nhận được thức ăn, họ lại trở về thiền định trong các am lá trong rừng. Mọi người thấy họ và nói như sau: ‘Thưa các bạn hữu, những chúng sanh này dựng những am lá trong rừng và thiền định trong các am lá ấy, không có than hồng, không có khói, đã cất chày và cối. Vào buổi chiều, họ đi vào làng, thị trấn, và kinh thành để tìm thức ăn cho bữa chiều; vào buổi sáng, để tìm thức ăn cho bữa sáng. Sau khi nhận được thức ăn, họ lại trở về thiền định trong các am lá trong rừng.’ Này Vāseṭṭha, vì họ thiền định, nên danh xưng thứ hai ‘Jhāyakā, Jhāyakā’ (những người thiền định) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, có một số không thể thành tựu việc thiền định ấy trong các am lá trong rừng, nên họ đi đến vùng lân cận của làng hoặc thị trấn và sống bằng cách biên soạn các kinh sách. Mọi người thấy họ và nói như sau: ‘Thưa các bạn hữu, những chúng sanh này không thể thành tựu việc thiền định ấy trong các am lá trong rừng, nên họ đi đến vùng lân cận của làng hoặc thị trấn và sống bằng cách biên soạn các kinh sách. Bây giờ họ không còn thiền định nữa.’ Này Vāseṭṭha, vì bây giờ họ không còn thiền định nữa, nên danh xưng thứ ba ‘Ajjhāyakā, Ajjhāyakā’ (những người tụng đọc) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vào thời điểm ấy, việc này được xem là thấp kém, nhưng ngày nay lại được xem là cao quý. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Bà-la-môn này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau.

Vessamaṇḍalaṃ

Giai cấp Vessa

133. ‘‘Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojesuṃ. Methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojentīti kho, vāseṭṭha, ‘vessā, vessā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa vessamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ sadisānaṃyeva[Pg.79], no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

133. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, có một số đã chấp nhận đời sống hôn nhân và dấn thân vào các ngành nghề khác nhau. Này Vāseṭṭha, vì họ chấp nhận đời sống hôn nhân và dấn thân vào các ngành nghề khác nhau, nên danh xưng ‘Vessā, Vessā’ (Phệ-xá) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Vessa này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau.

Suddamaṇḍalaṃ

Giai cấp Sudda

134. ‘‘Tesaññeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ye te sattā avasesā te luddācārā khuddācārā ahesuṃ. Luddācārā khuddācārāti kho, vāseṭṭha, ‘suddā, suddā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa suddamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

134. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, những chúng sanh còn lại đã có hành vi tàn bạo và hành vi thấp kém. Này Vāseṭṭha, vì họ có hành vi tàn bạo và hành vi thấp kém, nên danh xưng ‘Suddā, Suddā’ (Thủ-đà-la) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Sudda này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau.

135. ‘‘Ahu kho so, vāseṭṭha, samayo, yaṃ khattiyopi sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Imehi kho, vāseṭṭha, catūhi maṇḍalehi samaṇamaṇḍalassa abhinibbatti ahosi, tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

135. Này Vāseṭṭha, đã có thời kỳ mà người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi chê bai pháp của mình, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia với ý nghĩ: ‘Ta sẽ trở thành một vị Sa-môn.’ Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy, sau khi chê bai pháp của mình, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia với ý nghĩ: ‘Ta sẽ trở thành một vị Sa-môn.’ Này Vāseṭṭha, từ bốn giai cấp này, sự xuất hiện của giai cấp Sa-môn đã xảy ra. Sự xuất hiện này là của chính những chúng sanh ấy, không phải của những chúng sanh khác; của những chúng sanh tương tự, không phải của những chúng sanh không tương tự; đúng theo Chánh Pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, vì Chánh Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này lẫn đời sau.

Duccaritādikathā

Lời nói về ác hạnh, v.v.

136. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

136. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý, có tà kiến, chấp thủ nghiệp tà kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý, có tà kiến, chấp thủ nghiệp tà kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

‘‘Khattiyopi [Pg.80] kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý, có chánh kiến, chấp thủ nghiệp chánh kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý, có chánh kiến, chấp thủ nghiệp chánh kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới.

137. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha …pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti.

137. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, có hành vi hai mặt về thân, có hành vi hai mặt về lời, có hành vi hai mặt về ý, có tà kiến hỗn hợp, chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, sau khi thân hoại mạng chung, cảm thọ cả lạc lẫn khổ. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, có hành vi hai mặt về thân, có hành vi hai mặt về lời, có hành vi hai mặt về ý, có tà kiến hỗn hợp, chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, sau khi thân hoại mạng chung, cảm thọ cả lạc lẫn khổ.

Bodhipakkhiyabhāvanā

Sự tu tập các pháp trợ Bồ-đề

138. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha … samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati.

138. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi phòng hộ thân, phòng hộ lời, phòng hộ ý, nhờ tu tập bảy pháp trợ Bồ-đề, đạt được Niết-bàn ngay trong hiện tại. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi phòng hộ thân, phòng hộ lời, phòng hộ ý, nhờ tu tập bảy pháp trợ Bồ-đề, đạt được Niết-bàn ngay trong hiện tại.

139. ‘‘Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano [Pg.81] sammadaññā vimutto so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva. No adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca.

139. Này Vāseṭṭha, trong bốn giai cấp này, vị Tỳ-khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy được tuyên bố là tối thượng trong số họ, đúng theo Chánh Pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, vì Chánh Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này lẫn đời sau.

140. ‘‘Brahmunā pesā, vāseṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –

140. Này Vāseṭṭha, Phạm thiên Sanankumāra cũng đã nói lên bài kệ này:

‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.

‘Trong chúng sanh, người dòng Sát-đế-lỵ là tối thượng, đối với những ai nương tựa vào dòng dõi; người đầy đủ minh và hạnh, vị ấy là tối thượng giữa chư Thiên và loài người.’

‘‘Sā kho panesā, vāseṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā, no duggītā. Subhāsitā, no dubbhāsitā. Atthasaṃhitā, no anatthasaṃhitā. Anumatā mayā. Ahampi, vāseṭṭha, evaṃ vadāmi –

Này Vāseṭṭha, bài kệ ấy đã được Phạm thiên Sanankumāra khéo nói, không phải vụng nói. Khéo thuyết, không phải vụng thuyết. Hợp với lợi ích, không phải không hợp với lợi ích. Ta cũng chấp thuận. Này Vāseṭṭha, Ta cũng nói như vậy:

‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā vāseṭṭhabhāradvājā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Vāseṭṭha và Bhāradvāja hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Aggaññasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

Kinh Khởi Thế Nhân Bổn, kinh thứ tư, kết thúc.

5. Sampasādanīyasuttaṃ

5. Kinh Tự Tín

Sāriputtasīhanādo

Tiếng rống sư tử của Sāriputta

141. Evaṃ [Pg.82] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’’nti.

141. Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Nāḷandā, trong vườn xoài của Pāvārika. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Đức Thế Tôn, con có niềm tin nơi Đức Thế Tôn như thế này: chưa từng có, sẽ không có, và hiện nay cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Đức Thế Tôn về sự giác ngộ.’

142. ‘‘Uḷārā kho te ayaṃ, sāriputta, āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati; na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’nti. Kiṃ te, sāriputta, ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā – ‘evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvihārī te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

142. “Này Sāriputta, lời nói của ông thật là cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ.’ Này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy đã có giới như thế này, đã có pháp như thế này, đã có tuệ như thế này, đã có trú như thế này, đã có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

‘‘Kiṃ pana te, sāriputta, ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā, `evaṃsīlā te bhagavanto bhavissanti itipi, evaṃdhammā…pe… evaṃpaññā… evaṃvihārī… evaṃvimuttā te bhagavanto bhavissanti itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“Vậy thì này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy sẽ có giới như thế này, sẽ có pháp như thế này... tuệ... trú... sẽ có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

‘‘Kiṃ pana te, sāriputta, ahaṃ etarahi arahaṃ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito – ‘evaṃsīlo bhagavā itipi, evaṃdhammo…pe… evaṃpañño [Pg.83]… evaṃvihārī… evaṃvimutto bhagavā itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“Vậy thì này Sāriputta, Ta, hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của Ta mà biết rằng: ‘Thế Tôn có giới như thế này, có pháp như thế này... tuệ... trú... Thế Tôn có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

‘‘Ettha ca hi te, sāriputta, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ natthi. Atha kiṃ carahi te ayaṃ, sāriputta, uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’’’nti?

“Này Sāriputta, ông không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Vậy thì tại sao, này Sāriputta, ông lại nói lên lời nói cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ’?”

143. ‘‘Na kho me, bhante, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ atthi. Api ca, me dhammanvayo vidito. Seyyathāpi, bhante, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā antamaso biḷāranikkhamanamattampi. Tassa evamassa – ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te imināva dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti. Evameva kho me, bhante, dhammanvayo vidito. Ye te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhiṃsu. Yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto [Pg.84] satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho.

143. “Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Tuy nhiên, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, ví như một thành trì biên ải của đức vua, có nền móng vững chắc, có tường thành và cổng thành vững chắc, và chỉ có một cổng ra vào. Ở đó có một người gác cổng thông minh, sáng suốt, tài trí, ngăn chặn những người không quen biết và cho phép những người quen biết đi vào. Khi đi tuần tra con đường xung quanh thành trì ấy, người ấy không thấy một khe hở hay lỗ hổng nào trên tường thành, dù chỉ nhỏ bằng con mèo chui qua. Người ấy nghĩ rằng: ‘Bất cứ chúng sanh thô lớn nào vào hay ra khỏi thành trì này, tất cả đều phải đi qua cổng này.’ Bạch Thế Tôn, cũng vậy, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, sẽ an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, sẽ tu tập bảy giác chi đúng như thật, và sẽ chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.”

144. ‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ dhammassavanāya. Tassa me, bhante, bhagavā dhammaṃ deseti uttaruttaraṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Yathā yathā me, bhante, bhagavā dhammaṃ desesi uttaruttaraṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ, tathā tathāhaṃ tasmiṃ dhamme abhiññā idhekaccaṃ dhammaṃ dhammesu niṭṭhamagamaṃ; satthari pasīdiṃ – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno sāvakasaṅgho’ti.

144. “Bạch Thế Tôn, con đã đến gần Thế Tôn để nghe pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau. Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau, thì trong pháp ấy, con đã nhờ thắng trí mà đạt đến sự quyết chắc về một pháp nào đó trong các pháp, và con đã có niềm tin nơi Bậc Đạo Sư: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, Tăng chúng của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’”

Kusaladhammadesanā

Thuyết giảng về các thiện pháp

145. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti kusalesu dhammesu. Tatrime kusalā dhammā seyyathidaṃ, cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Idha, bhante, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Etadānuttariyaṃ, bhante, kusalesu dhammesu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa, yadidaṃ kusalesu dhammesu.

145. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, cách Thế Tôn thuyết giảng về các thiện pháp. Ở đây, các thiện pháp này là: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành. Bạch Thế Tôn, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, và an trú. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các thiện pháp. Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn. Khi Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn, không còn điều gì cao hơn cần phải biết thêm nữa, mà nếu biết được điều đó thì một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là về các thiện pháp.”

Āyatanapaṇṇattidesanā

Thuyết giảng về sự chế định các xứ

146. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti āyatanapaṇṇattīsu. Chayimāni, bhante, ajjhattikabāhirāni āyatanāni. Cakkhuñceva rūpā ca, sotañceva saddā ca, ghānañceva gandhā ca, jivhā ceva rasā ca, kāyo ceva phoṭṭhabbā ca, mano ceva dhammā ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, āyatanapaṇṇattīsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṃ āyatanapaṇṇattīsu.

146. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các pháp chế định về xứ. Bạch Thế Tôn, có sáu xứ nội và ngoại này. Mắt và các sắc, tai và các tiếng, mũi và các mùi, lưỡi và các vị, thân và các vật xúc chạm, ý và các pháp. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các pháp chế định về xứ. Thế Tôn đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn. Đối với Thế Tôn, bậc đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn, không có gì khác cao hơn cần phải thắng tri, mà một Sa-môn hay Bà-la-môn khác, khi thắng tri điều ấy, lại có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là trong các pháp chế định về xứ.

Gabbhāvakkantidesanā

Thuyết giảng về sự nhập thai

147. ‘‘Aparaṃ [Pg.85] pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti gabbhāvakkantīsu. Catasso imā, bhante, gabbhāvakkantiyo. Idha, bhante, ekacco asampajāno mātukucchiṃ okkamati; asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti.

147. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự nhập thai. Bạch Thế Tôn, có bốn sự nhập thai này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; sampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ catutthā gabbhāvakkanti. Etadānuttariyaṃ, bhante, gabbhāvakkantīsu.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; tỉnh giác trú trong bụng mẹ; tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các sự nhập thai.

Ādesanavidhādesanā

Thuyết giảng về các phương pháp chỉ thị

148. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti ādesanavidhāsu. Catasso imā, bhante, ādesanavidhā. Idha, bhante, ekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ paṭhamā ādesanavidhā.

148. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các phương pháp chỉ thị. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp chỉ thị này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người chỉ thị bằng tướng mạo: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati. Api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ dutiyā ādesanavidhā.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo. Nhưng sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati. Api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati [Pg.86] – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ tatiyā ādesanavidhā.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên. Nhưng sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, nāpi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati. Api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā. Tathā imassa cittassa anantarā imaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ catutthā ādesanavidhā. Etadānuttariyaṃ, bhante, ādesanavidhāsu.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, cũng không chỉ thị sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét. Nhưng sau khi đã nhập định không tầm không tứ, người ấy dùng tâm của mình để biết rõ tâm của người khác: ‘Các tâm hành của vị này được hướng đến như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm như thế này.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các phương pháp chỉ thị.

Dassanasamāpattidesanā

Thuyết giảng về sự chứng đạt tri kiến

149. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti dassanasamāpattīsu. Catasso imā, bhante, dassanasamāpattiyo. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā mutta’nti. Ayaṃ paṭhamā dassanasamāpatti.

149. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự chứng đạt tri kiến. Bạch Thế Tôn, có bốn sự chứng đạt tri kiến này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm, tinh cần, nỗ lực, không lơ là, và như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, dạ dày, phân, mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước bọt, nước mũi, hoạt dịch, nước tiểu.’ Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā [Pg.87] lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Ayaṃ dutiyā dassanasamāpatti.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm... (như trên)... đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông... (như trên)... hoạt dịch, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṃ idha loke patiṭṭhitañca paraloke patiṭṭhitañca. Ayaṃ tatiyā dassanasamāpatti.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, không gián đoạn ở cả hai nơi, được an trú ở đời này và được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ ba.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṃ idha loke appatiṭṭhitañca paraloke appatiṭṭhitañca. Ayaṃ catutthā dassanasamāpatti. Etadānuttariyaṃ, bhante, dassanasamāpattīsu.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, bị gián đoạn ở cả hai nơi, không được an trú ở đời này và không được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ tư. Bạch Thế Tôn, trong các sự chứng đạt tri kiến, đây là pháp vô thượng.”

Puggalapaṇṇattidesanā

Pháp thoại về Chế định các Hạng người

150. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti puggalapaṇṇattīsu. Sattime, bhante, puggalā. Ubhatobhāgavimutto paññāvimutto kāyasakkhī diṭṭhippatto saddhāvimutto dhammānusārī saddhānusārī. Etadānuttariyaṃ, bhante, puggalapaṇṇattīsu.

150. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các chế định hạng người. Bạch Thế Tôn, có bảy hạng người này: Câu phần giải thoát, Tuệ giải thoát, Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát, Tùy pháp hành, và Tùy tín hành. Bạch Thế Tôn, trong các chế định hạng người, đây là pháp vô thượng.”

Padhānadesanā

Pháp thoại về Tinh cần

151. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti padhānesu. Sattime, bhante sambojjhaṅgā satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo [Pg.88] upekkhāsambojjhaṅgo. Etadānuttariyaṃ, bhante, padhānesu.

151. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các pháp tinh cần. Bạch Thế Tôn, có bảy giác chi này: Niệm giác chi, Trạch pháp giác chi, Tinh tấn giác chi, Hỷ giác chi, Khinh an giác chi, Định giác chi, và Xả giác chi. Bạch Thế Tôn, trong các pháp tinh cần, đây là pháp vô thượng.”

Paṭipadādesanā

Pháp thoại về các Con đường Thực hành

152. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti paṭipadāsu. Catasso imā, bhante, paṭipadā dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññāti. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhante, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati dukkhattā ca dandhattā ca. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati sukhattā ca khippattā ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, paṭipadāsu.

152. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các con đường thực hành. Bạch Thế Tôn, có bốn con đường thực hành này: con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm; con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh; con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm; con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt về cả hai phương diện: vì khổ và vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì khổ. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là cao thượng về cả hai phương diện: vì lạc và vì nhanh. Bạch Thế Tôn, trong các con đường thực hành, đây là pháp vô thượng.”

Bhassasamācārādidesanā

Pháp thoại về Cách hành xử trong Lời nói, v.v.

153. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti bhassasamācāre. Idha, bhante, ekacco na ceva musāvādupasañhitaṃ vācaṃ bhāsati na ca vebhūtiyaṃ na ca pesuṇiyaṃ na ca sārambhajaṃ jayāpekkho; mantā mantā ca vācaṃ bhāsati nidhānavatiṃ kālena. Etadānuttariyaṃ, bhante, bhassasamācāre.

153. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về cách hành xử trong lời nói. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không nói lời liên quan đến dối trá, không nói lời gây chia rẽ, không nói lời đâm thọc, không nói lời thô ác với ý muốn hơn thua; vị ấy suy xét kỹ lưỡng rồi mới nói, nói lời có giá trị, đúng thời. Bạch Thế Tôn, trong cách hành xử về lời nói, đây là pháp vô thượng.”

‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti purisasīlasamācāre. Idha, bhante, ekacco sacco cassa saddho ca, na ca kuhako, na ca lapako, na ca nemittiko, na ca nippesiko, na ca lābhena lābhaṃ nijigīsanako, indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, samakārī, jāgariyānuyogamanuyutto, atandito, āraddhavīriyo, jhāyī, satimā, kalyāṇapaṭibhāno, gatimā, dhitimā, matimā, na ca kāmesu giddho, sato ca nipako ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, purisasīlasamācāre.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về giới hạnh của bậc chân nhân. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người chân thật và có tín tâm, không giả dối, không ba hoa, không ra dấu, không mạt sát, không dùng lợi nhỏ để tìm lợi lớn, hộ trì các căn, biết tiết độ trong ăn uống, hành động đúng mực, chuyên tâm tỉnh thức, không lười biếng, tinh tấn nỗ lực, hay thiền định, có chánh niệm, có tài ứng đối tốt đẹp, có trí tuệ hiểu biết, có trí tuệ ghi nhớ, có trí tuệ nhận thức, không tham đắm các dục, có chánh niệm và tỉnh giác. Bạch Thế Tôn, trong giới hạnh của bậc chân nhân, đây là pháp vô thượng.”

Anusāsanavidhādesanā

Pháp thoại về Phương pháp Giáo huấn

154. ‘‘Aparaṃ [Pg.89] pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti anusāsanavidhāsu. Catasso imā bhante anusāsanavidhā – jānāti, bhante, bhagavā aparaṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissatī’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Etadānuttariyaṃ, bhante, anusāsanavidhāsu.

154. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các phương pháp giáo huấn mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp giáo huấn này. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các phương pháp giáo huấn.

Parapuggalavimuttiñāṇadesanā

Thuyết giảng về trí tuệ giải thoát của người khác

155. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti parapuggalavimuttiñāṇe. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissatī’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ [Pg.90] diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Etadānuttariyaṃ, bhante, parapuggalavimuttiñāṇe.

155. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về trí tuệ giải thoát của người khác mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ giải thoát của người khác.

Sassatavādadesanā

Thuyết giảng về thường kiến

156. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti sassatavādesu. Tayome, bhante, sassatavādā. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi – saṃvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti. Anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi – saṃvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ paṭhamo sassatavādo.

156. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các thường kiến mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có ba loại thường kiến này. Bạch Thế Tôn, ở đây, có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... ... đạt được loại định tâm như vậy, khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Nghĩa là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều trăm đời, nhiều ngàn đời, nhiều trăm ngàn đời: ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở nơi nọ. Tại nơi đó, ta cũng đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được quá khứ rằng: thế giới đã hoại hay đã thành. Ta biết được tương lai rằng: thế giới sẽ hoại hay sẽ thành. Tự ngã và thế giới là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ đá. Và những chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng (tự ngã và thế giới) vẫn tồn tại y như cũ, một cách thường hằng.’ Đây là thường kiến thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto [Pg.91] evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti. Anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ dutiyo sassatavādo.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭipi loko vivaṭṭipīti; anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭissatipi loko vivaṭṭissatipīti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ tatiyo sassatavādo, etadānuttariyaṃ, bhante, sassatavādesu.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ ba. Bạch Thế Tôn, trong các thường kiến luận, điều này là vô thượng.

Pubbenivāsānussatiñāṇadesanā

Phần Thuyết Giảng Về Túc Mạng Minh

157. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti pubbenivāsānussatiñāṇe. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi [Pg.92] jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Santi, bhante, devā, yesaṃ na sakkā gaṇanāya vā saṅkhānena vā āyu saṅkhātuṃ. Api ca, yasmiṃ yasmiṃ attabhāve abhinivuṭṭhapubbo hoti yadi vā rūpīsu yadi vā arūpīsu yadi vā saññīsu yadi vā asaññīsu yadi vā nevasaññīnāsaññīsu. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Etadānuttariyaṃ, bhante, pubbenivāsānussatiñāṇe.

157. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng, tức là cách Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp về Túc Mạng Minh. Bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, có những vị trời mà tuổi thọ của họ không thể đếm hay tính toán được. Hơn nữa, vị ấy đã từng sống trong bất cứ thân thể nào, hoặc là ở cõi sắc, hoặc là ở cõi vô sắc, hoặc là ở cõi có tưởng, hoặc là ở cõi vô tưởng, hoặc là ở cõi phi tưởng phi phi tưởng. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng trong Túc Mạng Minh.

Cutūpapātañāṇadesanā

Phần Thuyết Giảng Về Sanh Tử Minh

158. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti sattānaṃ cutūpapātañāṇe. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte [Pg.93] suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Etadānuttariyaṃ, bhante, sattānaṃ cutūpapātañāṇe.

158. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến trí tuệ về sự tử sinh của chúng sanh. Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ liên quan đến sự tử sinh của chúng sanh.

Iddhividhadesanā

Thuyết giảng về các loại thần thông

159. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti iddhividhāsu. Dvemā, bhante, iddhividhāyo – atthi, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati. Atthi, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati. ‘‘Katamā ca, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati? Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Ayaṃ, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati.

159. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến các loại thần thông. Bạch Thế Tôn, có hai loại thần thông này – bạch Thế Tôn, có loại thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, có loại thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, vị ấy chứng nghiệm được các loại thần thông. Từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến mất; đi xuyên qua tường, qua vách, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không. Trồi lên lặn xuống trong đất, như ở trong nước. Đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền. Ngồi kiết-già đi trên hư không, như con chim có cánh. Với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng, mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai đức như vậy. Có thể dùng thân để tác động đến tận cõi Phạm thiên. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’.

‘‘Katamā pana, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā, ‘ariyā’ti vuccati? Idha, bhante, bhikkhu sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Ayaṃ, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati. Etadānuttariyaṃ, bhante, iddhividhāsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo [Pg.94] vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṃ iddhividhāsu.

Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, nếu một vị Tỳ-khưu mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ tránh xa cả hai, vật nhàm tởm và không nhàm tởm, và an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác’, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác đối với các vật ấy. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các loại thần thông. Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó. Vì Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó, nên không có gì cao hơn để thắng tri nữa, mà khi thắng tri điều đó, một Sa-môn hay Bà-la-môn khác có thể có trí tuệ cao siêu hơn Thế Tôn, tức là về các loại thần thông.

Aññathāsatthuguṇadassanaṃ

Trình bày các đức tính khác của bậc Đạo Sư

160. ‘‘Yaṃ taṃ, bhante, saddhena kulaputtena pattabbaṃ āraddhavīriyena thāmavatā purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena purisadhorayhena, anuppattaṃ taṃ bhagavatā. Na ca, bhante, bhagavā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyutto hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyutto dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ. Catunnañca bhagavā jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

160. Bạch Thế Tôn, những gì mà một thiện gia nam tử có tín tâm, có tinh tấn, có sức mạnh, có nghị lực của bậc trượng phu, có nỗ lực của bậc trượng phu, có sự kiên trì của bậc trượng phu, có gánh vác của bậc trượng phu cần phải đạt đến, thì điều đó đã được Thế Tôn chứng đắc. Và bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hành sự đam mê dục lạc trong các dục vọng, một lối sống hèn hạ, thấp kém, phàm tục, không thánh thiện, không mang lại lợi ích; cũng không thực hành sự khổ hạnh ép xác, một lối sống đau khổ, không thánh thiện, không mang lại lợi ích. Và Thế Tôn có thể tùy ý chứng đắc, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền thuộc về tăng thượng tâm, đem lại sự an lạc ngay trong hiện tại.

Anuyogadānappakāro

Phương cách trả lời chất vấn

161. ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, atthetarahi añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ.

161. Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như sau: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai, sẽ có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, hiện tại, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’.

‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘eva’nti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘‘eva’’nti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, atthetarahi aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ bhante ‘no’ti vadeyyaṃ.

Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ đã có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai sẽ có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong hiện tại có Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa không.’

‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ panāyasmā sāriputto ekaccaṃ abbhanujānāti, ekaccaṃ na abbhanujānātī’ti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ [Pg.95] – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiya’’nti. Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiya’’nti. Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti.

Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Tại sao Tôn giả Sāriputta lại chấp nhận một số điều mà không chấp nhận một số điều khác?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ giải thích như sau: ‘Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong quá khứ đã có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong tương lai sẽ có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Không thể có trường hợp, không thể xảy ra việc trong cùng một thế giới lại có hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện không trước không sau. Điều đó không thể xảy ra.”’

‘‘Kaccāhaṃ, bhante, evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva bhagavato homi, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāmi, dhammassa cānudhammaṃ byākaromi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, sāriputta, evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva me hosi, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhasi, dhammassa cānudhammaṃ byākarosi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti.

Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, con có phải là người nói đúng lời dạy của Thế Tôn, không xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật, có giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của con đáng bị chỉ trích không ạ? — Chắc chắn rồi, Sāriputta, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, ngươi đã nói đúng lời dạy của ta, không xuyên tạc ta bằng điều không thật, đã giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của ngươi đáng bị chỉ trích cả.

Acchariyaabbhutaṃ

Kỳ Diệu và Phi Thường

162. Evaṃ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati! Ekamekañcepi ito, bhante, dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva paṭākaṃ parihareyyuṃ. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo. Atha ca pana nevattānaṃ pātukarissatī’’ti!

162. Khi được nói vậy, Tôn giả Udāyī bạch với Thế Tôn: ‘Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Bạch Thế Tôn, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình!’

‘‘Passa kho tvaṃ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati’! Ekamekañcepi ito, udāyi, dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva paṭākaṃ [Pg.96] parihareyyuṃ. Passa kho tvaṃ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissatī’’’ti!

Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Này Udāyi, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình!

163. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘tasmā tiha tvaṃ, sāriputta, imaṃ dhammapariyāyaṃ abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Yesampi hi, sāriputta, moghapurisānaṃ bhavissati tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, tesamimaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, sā pahīyissatī’’ti. Iti hidaṃ āyasmā sāriputto bhagavato sammukhā sampasādaṃ pavedesi. Tasmā imassa veyyākaraṇassa sampasādanīyaṃ tveva adhivacananti.

163. Khi ấy, Thế Tôn gọi Tôn giả Sāriputta và nói: ‘Này Sāriputta, vì vậy, ngươi hãy thường xuyên thuyết giảng pháp môn này cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Này Sāriputta, những kẻ ngu si nào có lòng nghi ngờ hay phân vân về Như Lai, sau khi nghe pháp môn này, lòng nghi ngờ hay phân vân của họ về Như Lai sẽ được đoạn trừ.’ Vì Tôn giả Sāriputta đã tuyên bố niềm tịnh tín này trước mặt Thế Tôn, nên bài pháp giải này được đặt tên là ‘Tịnh Tín.’

Sampasādanīyasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.

Kinh Tịnh Tín, kinh thứ năm, chấm dứt.

6. Pāsādikasuttaṃ

6. Kinh Hoan Hỷ

164. Evaṃ [Pg.97] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati vedhaññā nāma sakyā, tesaṃ ambavane pāsāde.

164. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Sakka, tại một lâu đài trong vườn xoài của những người Sakka tên là Vedhaññā.

Nigaṇṭhanāṭaputtakālaṅkiriyā

Sự qua đời của Nigaṇṭha Nāṭaputta

Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato hoti. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati. Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.

Vào lúc bấy giờ, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống đâm chém lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Ngươi không biết Pháp và Luật này, ta biết Pháp và Luật này. Sao ngươi có thể biết được Pháp và Luật này? Ngươi đã thực hành sai lạc, ta đã thực hành đúng đắn. Lời nói của ta có lợi ích, lời nói của ngươi không có lợi ích. Điều đáng nói trước, ngươi lại nói sau; điều đáng nói sau, ngươi lại nói trước. Sự tu tập lâu dài của ngươi đã bị đảo lộn. Luận thuyết của ngươi đã bị bác bỏ. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi đi để giải thoát cho luận thuyết của ngươi, hoặc hãy gỡ rối nó đi nếu ngươi có thể.’ Dường như có sự tàn sát đang diễn ra giữa các Ni-kiền-tử, các đệ tử của Nātaputta. Ngay cả những đệ tử tại gia mặc y trắng của Ni-kiền-tử Nātaputta, họ cũng trở nên chán nản, ly khai, và quay lưng lại với các Ni-kiền-tử, các đệ tử của Nātaputta, cũng giống như (thái độ cần có) đối với một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa.

165. Atha kho cundo samaṇuddeso pāvāyaṃ vassaṃvuṭṭho yena sāmagāmo, yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’ti.

165. Lúc bấy giờ, sa-di Cunda, sau khi đã an cư mùa mưa ở Pāvā, đã đi đến Sāmagāma, đến nơi Tôn giả Ānanda đang ở; sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, sa-di Cunda đã thưa với Tôn giả Ānanda điều này: ‘Bạch ngài, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe... cho đến... với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa.’

Evaṃ vutte, āyasmā ānando cundaṃ samaṇuddesaṃ etadavoca – ‘‘atthi kho idaṃ, āvuso cunda, kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya. Āyāmāvuso [Pg.98] cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ bhagavato ārocessāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda đã nói với sa-di Cunda điều này: ‘Này hiền giả Cunda, đây là một món quà câu chuyện để đi đến yết kiến Đức Thế Tôn. Này hiền giả Cunda, chúng ta hãy đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ trình báo việc này lên Đức Thế Tôn.’ ‘Vâng, thưa ngài.’ – sa-di Cunda đã vâng lời Tôn giả Ānanda.

Atha kho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, cundo samaṇuddeso evamāha, ‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’’ti.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda và sa-di Cunda đã đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch Đức Thế Tôn, sa-di Cunda này đã nói như vầy: “Bạch ngài, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā, do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ... cho đến... với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa.”’

Asammāsambuddhappaveditadhammavinayo

Giáo Pháp và Giới Luật được Tuyên Thuyết bởi Bậc không phải Chánh Đẳng Giác

166. ‘‘Evaṃ hetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Idha, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati na sāmīcippaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṃ, satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvako ca tattha evaṃ pāsaṃso. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu, yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti. Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite.

166. ‘Này Cunda, điều này là như vậy trong một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Ở đây, này Cunda, vị đạo sư không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử không sống thực hành pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không theo đúng pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy. Vị ấy nên được nói như vầy: ‘Thật là lợi lộc cho hiền giả, thật là may mắn cho hiền giả, khi mà vị đạo sư của hiền giả không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và trong giáo pháp ấy, hiền giả không sống thực hành pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không theo đúng pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy.’ Như vậy, này Cunda, vị đạo sư ở đây đáng bị khiển trách, giáo pháp ở đây đáng bị khiển trách, nhưng người đệ tử ở đây lại đáng được tán dương. Này Cunda, nếu có người nói với một đệ tử như vậy: ‘Hãy đến, Tôn giả, hãy thực hành theo cách mà giáo pháp đã được đạo sư của ngài thuyết giảng và quy định.’ Người nào khuyến khích, người nào được khuyến khích, và người nào được khuyến khích mà thực hành theo đó, tất cả họ đều tạo ra nhiều điều bất thiện. Vì sao vậy? Này Cunda, điều này là như vậy trong một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

167. ‘‘Idha [Pg.99] pana, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvakopi tattha evaṃ gārayho. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘addhāyasmā ñāyappaṭipanno ñāyamārādhessatī’ti. Yo ca pasaṃsati, yañca pasaṃsati, yo ca pasaṃsito bhiyyoso mattāya vīriyaṃ ārabhati. Sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite.

167. Này Cunda, lại nữa, ở đời này, vị đạo sư không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật bất hạnh cho ngài, thật bất lợi cho ngài! Vị đạo sư của ngài không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác. Và ngài, trong giáo pháp ấy, sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng bị khiển trách, giáo pháp cũng đáng bị khiển trách, và người đệ tử cũng đáng bị khiển trách như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Chắc chắn hiền giả đang thực hành đúng con đường và sẽ đạt được mục đích.' Người tán thán, người được tán thán, và người được tán thán lại càng nỗ lực tinh tấn hơn nữa, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều điều bất thiện. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác.

Sammāsambuddhappaveditadhammavinayo

Giáo Pháp và Giới Luật được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên bố

168. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṃso, dhammopi tattha pāsaṃso, sāvako ca tattha evaṃ gārayho. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti. Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ[Pg.100], cunda, hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṃvattanike sammāsambuddhappavedite.

168. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng trong giáo pháp ấy, người đệ tử không sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không sống theo pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy và hành xử. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật bất hạnh cho ngài, thật bất lợi cho ngài! Vị đạo sư của ngài là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng ngài, trong giáo pháp ấy, không sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không sống theo pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy và hành xử.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng được tán thán, giáo pháp cũng đáng được tán thán, nhưng người đệ tử lại đáng bị khiển trách như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Này hiền giả, hãy đến đây, hãy thực hành theo cách mà giáo pháp đã được vị đạo sư của ngài thuyết giảng và quy định.' Người khuyến khích, người được khuyến khích, và người được khuyến khích thực hành vì mục đích đó, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều công đức. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác.

169. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṃso, dhammopi tattha pāsaṃso, sāvakopi tattha evaṃ pāsaṃso. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘addhāyasmā ñāyappaṭipanno ñāyamārādhessatī’ti. Yo ca pasaṃsati, yañca pasaṃsati, yo ca pasaṃsito bhiyyoso mattāya vīriyaṃ ārabhati. Sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, cunda, hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṃvattanike sammāsambuddhappavedite.

169. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật may mắn cho ngài, thật lợi lạc cho ngài! Vị đạo sư của ngài là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Và ngài, trong giáo pháp ấy, sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng được tán thán, giáo pháp cũng đáng được tán thán, và người đệ tử cũng đáng được tán thán như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Chắc chắn hiền giả đang thực hành đúng con đường và sẽ đạt được mục đích.' Người tán thán, người được tán thán, và người được tán thán lại càng nỗ lực tinh tấn hơn nữa, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều công đức. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác.

Sāvakānutappasatthu

Vị Đạo Sư khiến các đệ tử hối tiếc

170. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, aviññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, na ca tesaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato anutappo hoti. Taṃ kissa hetu? Satthā ca no loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, aviññāpitatthā camha saddhamme, na ca no kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti [Pg.101] uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha no satthuno antaradhānaṃ hotīti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato anutappo hoti.

170. Này Cunda, ở đây, một vị đạo sư, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã xuất hiện trên đời, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng các đệ tử của ngài vẫn chưa hiểu rõ ý nghĩa của chánh pháp, và đời sống phạm hạnh của họ chưa được làm cho hiển lộ, chưa được làm cho rõ ràng, chưa được thiết lập một cách toàn diện, chưa được làm cho có hiệu quả kỳ diệu, chưa được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người. Rồi vị đạo sư của họ qua đời. Này Cunda, một vị đạo sư như vậy, khi qua đời, sẽ gây ra sự hối tiếc cho các đệ tử. Vì sao vậy? 'Một vị đạo sư, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã xuất hiện trên đời cho chúng ta, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng chúng ta vẫn chưa hiểu rõ ý nghĩa của chánh pháp, và đời sống phạm hạnh của chúng ta chưa được làm cho hiển lộ, chưa được làm cho rõ ràng, chưa được thiết lập một cách toàn diện, chưa được làm cho có hiệu quả kỳ diệu, chưa được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người. Rồi vị đạo sư của chúng ta qua đời.' Này Cunda, một vị đạo sư như vậy, khi qua đời, sẽ gây ra sự hối tiếc cho các đệ tử.

Sāvakānanutappasatthu

Vị Đạo Sư Khiến Các Đệ Tử Không Hối Tiếc

171. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato ananutappo hoti. Taṃ kissa hetu? Satthā ca no loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā camha saddhamme, kevalañca no paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha no satthuno antaradhānaṃ hotīti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato ananutappo hoti.

171. “Này Cunda, ở đời này, có vị Đạo Sư xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và Giáo Pháp đã được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và các đệ tử của vị ấy đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong Chánh Pháp, và phạm hạnh của họ được làm cho hiển lộ, được làm cho rõ ràng, được trình bày bằng những thuật ngữ bao quát tất cả, được thực hiện một cách kỳ diệu, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, một cách trọn vẹn và viên mãn. Rồi vị Đạo Sư của họ qua đời. Này Cunda, một vị Đạo Sư như vậy, khi qua đời, không làm cho các đệ tử phải hối tiếc. Vì sao vậy? (Họ nghĩ rằng:) ‘Vị Đạo Sư của chúng ta đã xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và Giáo Pháp đã được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và chúng ta đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong Chánh Pháp, và phạm hạnh của chúng ta được làm cho hiển lộ, được làm cho rõ ràng, được trình bày bằng những thuật ngữ bao quát tất cả, được thực hiện một cách kỳ diệu, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, một cách trọn vẹn và viên mãn. Rồi vị Đạo Sư của chúng ta qua đời.’ Này Cunda, một vị Đạo Sư như vậy, khi qua đời, không làm cho các đệ tử phải hối tiếc.”

Brahmacariyaaparipūrādikathā

Bài Thuyết Giảng Về Sự Không Viên Mãn Của Phạm Hạnh, v.v...

172. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, no ca kho satthā hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

172. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, nhưng vị Đạo Sư không phải là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.”

‘‘Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

“Nhưng này Cunda, khi nào phạm hạnh được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.”

173. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, no ca khvassa therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ [Pg.102] parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

173. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, nhưng các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy không phải là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛. Họ không có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, không có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.”

“Nhưng này Cunda, khi nào phạm hạnh được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, và các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛. Họ có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.”

174. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. No ca khvassa majjhimā bhikkhū sāvakā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa navā bhikkhū sāvakā honti…pe… navā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa therā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa majjhimā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa navā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino…pe… upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo, no ca khvassa brahmacariyaṃ hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ…pe… brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva [Pg.103] devamanussehi suppakāsitaṃ, no ca kho lābhaggayasaggappattaṃ. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

174. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, và các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛, có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Nhưng các vị tỳ khưu đệ tử trung臘 của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu đệ tử trung臘 của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu đệ tử mới của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu đệ tử mới của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử trưởng lão của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử trưởng lão của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử trung臘 của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử trung臘 của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử mới của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử mới của vị ấy là..., nhưng các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, không phải là... (v.v.)... và các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, là..., nhưng các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, không phải là... (v.v.)... và các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, là..., nhưng các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, không phải là... (v.v.)... và các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, là..., nhưng các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, không phải là... (v.v.)... và các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, là..., nhưng phạm hạnh của vị ấy không được thịnh vượng, phát đạt, quảng bá, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người... (v.v.)... và phạm hạnh của vị ấy được thịnh vượng, phát đạt, quảng bá, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, nhưng chưa đạt đến đỉnh cao của lợi lộc và danh tiếng. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.”

‘‘Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti…pe… navā cassa bhikkhū sāvakā honti…pe… therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… upāsakā cassa sāvakā honti…pe… gihī odātavasanā brahmacārino. Upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, lābhaggappattañca yasaggappattañca. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

“Này Cunda, khi nào phạm hạnh được hội đủ các chi phần này, và vị đạo sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi trưởng thành; và các vị đệ tử tỳ khưu trưởng lão của vị ấy là những người thông thạo, khéo được huấn luyện, can đảm, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách phược, có khả năng tuyên thuyết chánh pháp, có khả năng thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu sau khi đã khéo léo bác bỏ một cách hợp lý các tà thuyết đã khởi lên. Và các vị đệ tử tỳ khưu trung niên của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu tân học của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni trưởng lão của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni trung niên của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni tân học của vị ấy... và các vị đệ tử nam cư sĩ của vị ấy... là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh. Và các vị đệ tử nam cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... và các vị đệ tử nữ cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... và các vị đệ tử nữ cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... và phạm hạnh của vị ấy trở nên thịnh vượng, phát đạt, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người, và đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.”

175. ‘‘Ahaṃ kho pana, cunda, etarahi satthā loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā ca me sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Ahaṃ kho pana, cunda, etarahi satthā thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto.

175. “Này Cunda, hiện nay Ta là bậc Đạo Sư đã xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Giáo pháp đã được khéo thuyết giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và các đệ tử của Ta đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong chánh pháp, và toàn bộ phạm hạnh viên mãn đã được làm cho hiển lộ, làm cho rõ ràng, được trình bày với các thuật ngữ bao quát, được trình bày với khả năng đối trị, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người. Này Cunda, hiện nay Ta là bậc Đạo Sư, là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi trưởng thành.”

‘‘Santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhū sāvakā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhū sāvakā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho [Pg.104] pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… etarahi kho pana me, cunda, brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ.

“Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu trưởng lão của Ta là những người thông thạo, khéo được huấn luyện, can đảm, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách phược, có khả năng tuyên thuyết chánh pháp, có khả năng thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu sau khi đã khéo léo bác bỏ một cách hợp lý các tà thuyết đã khởi lên. Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu trung niên của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu tân học của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni trưởng lão của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni trung niên của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni tân học của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nữ cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nữ cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... Này Cunda, hiện nay phạm hạnh của Ta trở nên thịnh vượng, phát đạt, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người.”

176. ‘‘Yāvatā kho, cunda, etarahi satthāro loke uppannā, nāhaṃ, cunda, aññaṃ ekasatthārampi samanupassāmi evaṃlābhaggayasaggappattaṃ yatharivāhaṃ. Yāvatā kho pana, cunda, etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno; nāhaṃ, cunda, aññaṃ ekaṃ saṃghampi samanupassāmi evaṃlābhaggayasaggappattaṃ yatharivāyaṃ, cunda, bhikkhusaṅgho. Yaṃ kho taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsita’nti. Idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ…pe… suppakāsita’nti.

176. “Này Cunda, hiện nay có bao nhiêu vị đạo sư đã xuất hiện ở đời, Ta không thấy một vị đạo sư nào khác, này Cunda, đã đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc như Ta. Này Cunda, hiện nay có bao nhiêu Tăng chúng hay giáo phái đã xuất hiện ở đời, Ta không thấy một Tăng chúng nào khác, này Cunda, đã đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc như Tăng chúng tỳ khưu này. Này Cunda, nếu có người muốn nói một cách chân chánh rằng: ‘Một phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ về mọi phương diện, hoàn toàn viên mãn về mọi phương diện, không thiếu không thừa, được khéo thuyết giảng, hoàn toàn trọn vẹn, được khéo tuyên bố,’ thì người ấy, khi nói một cách chân chánh, chính là nói về phạm hạnh này: ‘Hoàn toàn đầy đủ về mọi phương diện... được khéo tuyên bố.’”

‘‘Udako sudaṃ, cunda, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘passaṃ na passatī’ti. Kiñca passaṃ na passatīti? Khurassa sādhunisitassa talamassa passati, dhārañca khvassa na passati. Idaṃ vuccati – ‘passaṃ na passatī’ti. Yaṃ kho panetaṃ, cunda, udakena rāmaputtena bhāsitaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ khurameva sandhāya. Yañca taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘passaṃ na passatī’ti, idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘passaṃ na passatī’ti. Kiñca passaṃ na passatīti? Evaṃ sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsitanti, iti hetaṃ passati. Idamettha apakaḍḍheyya, evaṃ taṃ parisuddhataraṃ assāti, iti hetaṃ na passati. Idamettha upakaḍḍheyya, evaṃ taṃ paripūraṃ assāti, iti [Pg.105] hetaṃ na passati. Idaṃ vuccati cunda – ‘passaṃ na passatī’ti. Yaṃ kho taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ…pe… brahmacariyaṃ suppakāsita’nti. Idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsita’nti.

Này Cunda, Udaka con trai của Rāma đã nói lời này: ‘Thấy mà không thấy’. Thấy cái gì mà không thấy? Người ấy thấy bề mặt của lưỡi dao cạo được mài sắc bén, nhưng lại không thấy được phần lưỡi bén của nó. Điều này được gọi là: ‘Thấy mà không thấy’. Này Cunda, lời nói này của Udaka con trai của Rāma là thấp kém, thô tục, của kẻ phàm phu, không phải của bậc Thánh, không liên quan đến lợi ích, chỉ nhắm đến lưỡi dao cạo mà thôi. Và này Cunda, nếu có người nói một cách đúng đắn câu: ‘Thấy mà không thấy’, thì chính là nói về điều này một cách đúng đắn: ‘Thấy mà không thấy’. Thấy cái gì mà không thấy? Người ấy thấy rằng: ‘Phạm hạnh này được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện, trọn vẹn mọi phương diện, không thiếu không thừa, hoàn toàn viên mãn’. Người ấy thấy như vậy. Nhưng người ấy không thấy rằng: ‘Nên loại bỏ điều này ở đây, như vậy nó sẽ thanh tịnh hơn’. Người ấy không thấy như vậy. Người ấy không thấy rằng: ‘Nên thêm vào điều này ở đây, như vậy nó sẽ viên mãn hơn’. Người ấy không thấy như vậy. Này Cunda, điều này được gọi là: ‘Thấy mà không thấy’. Này Cunda, nếu có người nói một cách đúng đắn rằng: ‘Phạm hạnh được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện...’, thì chính là nói về điều này một cách đúng đắn: ‘Phạm hạnh này được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện, trọn vẹn mọi phương diện, không thiếu không thừa, hoàn toàn viên mãn’.

Saṅgāyitabbadhammo

Pháp Cần Được Kết Tập

177. Tasmātiha, cunda, ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, tattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame ca te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā, yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ? Seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ime kho te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā. Yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

177. Này Cunda, vì vậy, đối với những pháp mà Ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi đã chứng ngộ, tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người. Và này Cunda, những pháp nào đã được Ta thuyết giảng cho các ngươi sau khi chứng ngộ, mà ở đó tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người? Đó là: Bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, và Thánh đạo tám ngành. Này Cunda, đây là những pháp mà Ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi chứng ngộ. Ở đó, tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người.

Saññāpetabbavidhi

Phương Pháp Làm Cho Hiểu Rõ

178. ‘‘Tesañca vo, cunda, samaggānaṃ sammodamānānaṃ avivadamānānaṃ sikkhataṃ aññataro sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañceva micchā gaṇhāti, byañjanāni ca micchā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarāni, imesañca byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso vā attho [Pg.106] katamo opāyikataro’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opāyikatarāni, yā ceva etāni; imesañca byañjanānaṃ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tassa ca atthassa tesañca byañjanānaṃ nisantiyā.

178. Này Cunda, khi các ngươi đang tu học trong sự hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, nếu có một vị đồng phạm hạnh thuyết pháp trong Tăng chúng. Lúc ấy, nếu các ngươi nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này đã hiểu sai cả nghĩa lẫn văn’. Không nên tán thán, cũng không nên chỉ trích. Không tán thán, không chỉ trích, nên nói với vị ấy như sau: ‘Thưa hiền giả, đối với nghĩa này, những văn cú này hay những văn cú kia, văn cú nào thích hợp hơn? Và đối với những văn cú này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?’. Nếu vị ấy trả lời: ‘Thưa hiền giả, đối với nghĩa này, chính những văn cú này là thích hợp hơn cả; và đối với những văn cú này, chính nghĩa này là thích hợp hơn cả’. Không nên đề cao, cũng không nên hạ thấp vị ấy. Không đề cao, không hạ thấp, chính vị ấy cần được làm cho hiểu rõ một cách cẩn thận về nghĩa ấy và những văn cú ấy để thẩm xét.

179. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañhi kho micchā gaṇhāti byañjanāni sammā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imesaṃ nu kho, āvuso, byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso vā attho katamo opāyikataro’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imesaṃ kho, āvuso, byañjanānaṃ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tasseva atthassa nisantiyā.

179. Lại nữa, này Cunda, nếu có một vị đồng phạm hạnh khác thuyết pháp trong Tăng chúng. Lúc ấy, nếu các ngươi nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này đã hiểu sai nghĩa, nhưng trình bày đúng văn cú’. Không nên tán thán, cũng không nên chỉ trích. Không tán thán, không chỉ trích, nên nói với vị ấy như sau: ‘Thưa hiền giả, đối với những văn cú này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?’. Nếu vị ấy trả lời: ‘Thưa hiền giả, đối với những văn cú này, chính nghĩa này là thích hợp hơn cả’. Không nên đề cao, cũng không nên hạ thấp vị ấy. Không đề cao, không hạ thấp, chính vị ấy cần được làm cho hiểu rõ một cách cẩn thận về chính nghĩa ấy để thẩm xét.

180. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañhi kho sammā gaṇhāti byañjanāni micchā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ; anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarānī’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opayikatarāni, yāni ceva etānī’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo; anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tesaññeva byañjanānaṃ nisantiyā.

180. Này Cunda, lại nữa, nếu có vị đồng phạm hạnh thuyết pháp ở trong Tăng chúng. Khi ấy, các ngươi có thể khởi lên suy nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này quả thật đã nắm bắt ý nghĩa một cách đúng đắn, nhưng lại sắp đặt văn cú một cách sai lầm.’ Lời nói của vị ấy không nên tán thưởng, cũng không nên bác bỏ; không tán thưởng, không bác bỏ, vị ấy nên được nói như sau: ‘Này hiền hữu, đối với ý nghĩa này, những văn cú này hay những văn cú kia, văn cú nào thích hợp hơn?’ Nếu vị ấy trả lời rằng: ‘Này hiền hữu, đối với ý nghĩa này, chính những văn cú này là thích hợp hơn, tức là những văn cú này.’ Vị ấy không nên được tán dương, cũng không nên bị chê bai; không tán dương, không chê bai, chính vị ấy nên được làm cho hiểu rõ một cách tốt đẹp để thẩm xét chính những văn cú ấy.

181. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañceva sammā gaṇhāti byañjanāni [Pg.107] ca sammā ropetī’ti. Tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditabbaṃ anumoditabbaṃ; tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā so evamassa vacanīyo – ‘lābhā no āvuso, suladdhaṃ no āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma evaṃ atthupetaṃ byañjanupeta’nti.

181. Này Cunda, lại nữa, nếu có vị đồng phạm hạnh thuyết pháp ở trong Tăng chúng. Khi ấy, các ngươi có thể khởi lên suy nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này quả thật đã nắm bắt ý nghĩa một cách đúng đắn, và cũng sắp đặt văn cú một cách đúng đắn.’ Lời nói của vị ấy nên được tán thưởng, hoan hỷ với lời ‘Lành thay!’. Sau khi đã tán thưởng, hoan hỷ với lời ‘Lành thay!’, vị ấy nên được nói như sau: ‘Thật là lợi ích cho chúng ta, thưa hiền hữu! Thật là khéo được cho chúng ta, thưa hiền hữu! Khi chúng ta được thấy một vị đồng phạm hạnh như vậy, một vị đầy đủ cả ý nghĩa lẫn văn cú.’”

Paccayānuññātakāraṇaṃ

Lý Do Cho Phép Các Vật Dụng

182. ‘‘Na vo ahaṃ, cunda, diṭṭhadhammikānaṃyeva āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemi. Na panāhaṃ, cunda, samparāyikānaṃyeva āsavānaṃ paṭighātāya dhammaṃ desemi. Diṭṭhadhammikānaṃ cevāhaṃ, cunda, āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemi; samparāyikānañca āsavānaṃ paṭighātāya. Tasmātiha, cunda, yaṃ vo mayā cīvaraṃ anuññātaṃ, alaṃ vo taṃ – yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnapaṭicchādanatthaṃ. Yo vo mayā piṇḍapāto anuññāto, alaṃ vo so yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca. Yaṃ vo mayā senāsanaṃ anuññātaṃ, alaṃ vo taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodana paṭisallānārāmatthaṃ. Yo vo mayā gilānapaccayabhesajja parikkhāro anuññāto, alaṃ vo so yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya abyāpajjaparamatāya.

182. Này Cunda, Ta không chỉ thuyết pháp cho các ngươi để ngăn ngừa các lậu hoặc trong hiện tại. Này Cunda, Ta cũng không chỉ thuyết pháp cho các ngươi để trừ diệt các lậu hoặc trong tương lai. Này Cunda, Ta thuyết pháp cho các ngươi để ngăn ngừa các lậu hoặc trong hiện tại và để trừ diệt các lậu hoặc trong tương lai. Vì vậy, này Cunda, ở đây, y phục nào đã được Ta cho phép dùng, y phục ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, các loài bò sát, và chỉ để che đậy sự hổ thẹn. Vật thực khất thực nào đã được Ta cho phép dùng, vật thực ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ não (do đói), để hỗ trợ cho phạm hạnh, với ý nghĩ rằng: ‘Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ (đói) và không làm phát sinh cảm thọ mới (no quá). Ta sẽ được sống điều độ, không bị chê trách, và được an ổn.’ Chỗ ở nào đã được Ta cho phép dùng, chỗ ở ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, các loài bò sát, và chỉ để loại trừ sự nguy hiểm của thời tiết và để an hưởng sự độc cư. Dược phẩm trị bệnh nào đã được Ta cho phép dùng, dược phẩm ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để trừ diệt các cảm thọ đau đớn về thân đã phát sinh, và với mục đích tối hậu là không còn bệnh tật.

Sukhallikānuyogo

Sự Chuyên Tâm Vào Lạc Thọ

183. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sukhallikānuyogamanuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘katamo so[Pg.108], āvuso, sukhallikānuyogo? Sukhallikānuyogā hi bahū anekavihitā nānappakārakā’ti.

183. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các Sa-môn Thích tử sống chuyên tâm vào lạc thọ.’ Này Cunda, những du sĩ ngoại đạo nói như vậy nên được trả lời như sau: ‘Thưa các hiền hữu, sự chuyên tâm vào lạc thọ ấy là gì? Vì rằng có nhiều, đa dạng, và nhiều loại khác nhau về sự chuyên tâm vào lạc thọ.’”

‘‘Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro?

Này Cunda, có bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này là hạ liệt, thô tục, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Bốn loại ấy là gì?

‘‘Idha, cunda, ekacco bālo pāṇe vadhitvā vadhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo.

Này Cunda, ở đây, có kẻ ngu si, sau khi giết hại các sinh linh, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco adinnaṃ ādiyitvā ādiyitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ dutiyo sukhallikānuyogo.

Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ sau khi lấy của không cho, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco musā bhaṇitvā bhaṇitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo.

Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ sau khi nói dối, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo.

Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ được cung phụng, đầy đủ năm dục công đức và hưởng thụ chúng. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ tư.

‘‘Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti.

Này Cunda, bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này là hạ liệt, thô tục, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ime cattāro sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Te vo ‘māhevaṃ’ tissu vacanīyā. Na te vo sammā vadamānā vadeyyuṃ, abbhācikkheyyuṃ asatā abhūtena.

Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các Sa-môn Thích tử sống chuyên tâm vào bốn sự thực hành lạc thọ này.’ Các ngươi nên nói với họ rằng: ‘Xin đừng nói như vậy.’ Khi nói thế, họ đã không nói đúng về các ngươi, mà họ đã vu khống các ngươi bằng điều không thật, không đúng sự thật.

184. ‘‘Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro?

184. Này Cunda, có bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này chắc chắn đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Bốn loại ấy là gì?

‘‘Idha, cunda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo.

Này Cunda, ở đây, vị Tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm, có tứ. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ nhất.

‘‘Puna [Pg.109] caparaṃ, cunda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ dutiyo sukhallikānuyogo.

Lại nữa, này Cunda, vị Tỳ-khưu, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai... Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, cunda, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo.

Này Cunda, lại nữa, vị tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú thiền thứ ba. Đây là sự thực hành hưởng thụ lạc thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, cunda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo.

Này Cunda, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc và xả khổ... chứng và trú thiền thứ tư. Đây là sự thực hành hưởng thụ lạc thứ tư.

‘‘Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.

Này Cunda, bốn sự thực hành hưởng thụ lạc này chắc chắn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, và Niết-bàn.

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ime cattāro sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Te vo ‘evaṃ’ tissu vacanīyā. Sammā te vo vadamānā vadeyyuṃ, na te vo abbhācikkheyyuṃ asatā abhūtena.

Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các sa-môn Thích tử sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này.’ Các vị ấy nên được các ngươi trả lời rằng: ‘Đúng vậy.’ Khi nói như vậy về các ngươi, họ đã nói đúng sự thật, họ đã không vu khống các ngươi với điều không có, không thật.

Sukhallikānuyogānisaṃso

Phước Báu của Sự Thực Hành Hưởng Thụ Lạc

185. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ime panāvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ kati phalāni katānisaṃsā pāṭikaṅkhā’ti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘ime kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ cattāri phalāni cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Idaṃ paṭhamaṃ phalaṃ, paṭhamo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Idaṃ dutiyaṃ phalaṃ, dutiyo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idaṃ tatiyaṃ phalaṃ, tatiyo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ catutthaṃ phalaṃ catuttho ānisaṃso. Ime [Pg.110] kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ imāni cattāri phalāni, cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti.

185. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bao nhiêu quả, bao nhiêu phước báu?’ Này Cunda, các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên được trả lời như sau: ‘Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bốn quả, bốn phước báu. Bốn là những gì? Này các hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến giác ngộ. Đây là quả thứ nhất, phước báu thứ nhất. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, và do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau. Đây là quả thứ hai, phước báu thứ hai. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy. Đây là quả thứ ba, phước báu thứ ba. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là quả thứ tư, phước báu thứ tư. Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bốn quả, bốn phước báu này.’

Khīṇāsavaabhabbaṭhānaṃ

Những Điều Không Thể Đối Với Bậc Lậu Tận

186. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘aṭṭhitadhammā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā. Seyyathāpi, āvuso, indakhīlo vā ayokhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampavedhī. Evameva kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācarituṃ. Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe āgārikabhūto; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu chandāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu dosāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu mohāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu bhayāgatiṃ gantuṃ. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritu’’nti.

186. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các sa-môn Thích tử sống với pháp không kiên định.’ Này Cunda, các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, có những pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng và chế định cho các đệ tử, mà các vị ấy không thể vi phạm cho đến trọn đời. Này hiền giả, ví như cột trụ bằng đá hay bằng sắt, được chôn sâu, dựng vững, không lay động, không rung chuyển. Cũng vậy, này hiền giả, có những pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng và chế định cho các đệ tử, mà các vị ấy không thể vi phạm cho đến trọn đời. Này hiền giả, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm chín điều. Này hiền giả, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể hưởng thụ các dục lạc đã được tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do tham muốn; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do sân hận; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do si mê; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do sợ hãi. Này hiền giả, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm chín điều này.’

Pañhābyākaraṇaṃ

Trả Lời Các Câu Hỏi

187. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘atītaṃ kho addhānaṃ ārabbha samaṇo gotamo atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapeti, no ca kho anāgataṃ addhānaṃ ārabbha atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapeti, tayidaṃ kiṃsu tayidaṃ kathaṃsū’ti? Te ca aññatitthiyā [Pg.111] paribbājakā aññavihitakena ñāṇadassanena aññavihitakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapetabbaṃ maññanti yathariva bālā abyattā. Atītaṃ kho, cunda, addhānaṃ ārabbha tathāgatassa satānusāri ñāṇaṃ hoti; so yāvatakaṃ ākaṅkhati tāvatakaṃ anussarati. Anāgatañca kho addhānaṃ ārabbha tathāgatassa bodhijaṃ ñāṇaṃ uppajjati – ‘ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’ti. ‘Atītaṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Atītaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Atītaṃ cepi cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Anāgataṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti…pe… tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.

187. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Sa-môn Gotama tuyên bố tri kiến vô hạn liên quan đến thời quá khứ, nhưng lại không tuyên bố tri kiến vô hạn liên quan đến thời vị lai. Việc ấy là thế nào? Việc ấy là tại sao?’ Và các du sĩ ngoại đạo ấy, với tri kiến về một đối tượng khác, lại cho rằng tri kiến về một đối tượng khác nên được tuyên bố, giống như những kẻ ngu si, không thông thạo. Này Cunda, liên quan đến thời quá khứ, Như Lai có trí tuệ đi theo chánh niệm; Ngài muốn nhớ lại bao nhiêu thì nhớ lại bấy nhiêu. Và liên quan đến thời vị lai, trí tuệ sanh khởi từ sự giác ngộ phát sanh nơi Như Lai rằng: ‘Đây là kiếp sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’ Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là có thật, chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là có thật, chân thật, và liên hệ đến lợi ích, trong trường hợp đó, Như Lai biết đúng thời để trả lời câu hỏi ấy. Này Cunda, nếu một điều trong vị lai là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó... (như trên)... để trả lời câu hỏi ấy. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là có thật, chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là có thật, chân thật, và liên hệ đến lợi ích, trong trường hợp đó, Như Lai biết đúng thời để trả lời câu hỏi ấy.”

188. ‘‘Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yañca kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati. Sabbaṃ taṃ tatheva hoti no aññathā, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Sadevake loke, cunda, samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

188. “Này Cunda, như vậy, đối với các pháp trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, Như Lai là người nói đúng thời, nói sự thật, nói điều lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, bất cứ những gì trong thế gian cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh cùng với các sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, đã được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận thức, được đạt đến, được tìm cầu, được tâm ý suy xét, tất cả những điều ấy đã được Như Lai chứng ngộ; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, vào đêm mà Như Lai chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, và vào đêm mà Ngài nhập Vô Dư Y Niết-bàn, bất cứ điều gì Ngài nói, tuyên bố, chỉ dạy trong khoảng thời gian giữa đó, tất cả những điều ấy đều đúng như vậy, không khác đi; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, Như Lai nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy. Vì nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy, nên Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, trong thế gian cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh cùng với các sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, Như Lai là bậc chinh phục, không bị ai chinh phục, là bậc thấy rõ thực chất, là bậc có quyền năng tự tại; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’.”

Abyākataṭṭhānaṃ

Những Vấn Đề Vô Ký

189. ‘‘Ṭhānaṃ [Pg.112] kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ nu kho, āvuso, hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘abyākataṃ kho, āvuso, bhagavatā – ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

189. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, Thế Tôn đã không giải thích rằng: “Chúng sanh tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’”

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etampi kho, āvuso, bhagavatā abyākataṃ – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này cũng đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’”

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’”

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etampi kho, āvuso, bhagavatā abyākataṃ – ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này cũng đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’”

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kasmā panetaṃ, āvuso, samaṇena gotamena abyākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na hetaṃ, āvuso, atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ na ādibrahmacariyakaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, tasmā taṃ bhagavatā abyākata’nti.

Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, tại sao điều này không được Sa-môn Gotama tuyên bố?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, điều này không liên quan đến lợi ích, không liên quan đến Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Vì vậy, điều đó không được Thế Tôn tuyên bố.’

Byākataṭṭhānaṃ

Vấn đề được tuyên bố

190. ‘‘Ṭhānaṃ [Pg.113] kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, samaṇena gotamena byākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘idaṃ dukkhanti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodhoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, āvuso, bhagavatā byākata’nti.

190. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, Sa-môn Gotama đã tuyên bố điều gì?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là nguyên nhân của khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là sự diệt khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’.’

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kasmā panetaṃ, āvuso, samaṇena gotamena byākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etañhi, āvuso, atthasaṃhitaṃ, etaṃ dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Tasmā taṃ bhagavatā byākata’nti.

Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, tại sao điều này được Sa-môn Gotama tuyên bố?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, vì điều này liên quan đến lợi ích, liên quan đến Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán hoàn toàn, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự an tịnh, thắng trí, giác ngộ, và Niết-bàn. Vì vậy, điều đó được Thế Tôn tuyên bố.’

Pubbantasahagatadiṭṭhinissayā

Các tà kiến nương vào quá khứ

191. ‘‘Yepi te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi? Yepi te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi? Katame ca te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. (Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi) ? Santi kho, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘asassato attā ca loko ca…pe… sassato ca asassato ca attā ca loko ca… neva sassato nāsassato attā ca loko ca… sayaṃkato attā ca loko ca… paraṃkato attā ca loko ca… sayaṃkato ca [Pg.114] paraṃkato ca attā ca loko ca… asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Sassataṃ sukhadukkhaṃ… asassataṃ sukhadukkhaṃ… sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ… nevasassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ… paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ… asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ moghamañña’nti.

191. Này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến quá khứ, những tà kiến ấy đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố. Và theo cách chúng không nên được tuyên bố, tại sao Ta lại tuyên bố chúng cho các ngươi theo cách đó? Này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến tương lai, những tà kiến ấy cũng đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố. Và theo cách chúng không nên được tuyên bố, tại sao Ta lại tuyên bố chúng cho các ngươi theo cách đó? Và này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến quá khứ đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố? Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ Này Cunda, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là vô thường… (v.v.)… ngã và thế giới vừa thường hằng vừa vô thường… ngã và thế giới không thường hằng cũng không vô thường… ngã và thế giới do tự mình làm… ngã và thế giới do người khác làm… ngã và thế giới vừa do tự mình làm vừa do người khác làm… ngã và thế giới không do tự mình làm, không do người khác làm, tự nhiên sinh, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ ‘Khổ và lạc là thường hằng… khổ và lạc là vô thường… khổ và lạc vừa thường hằng vừa vô thường… khổ và lạc không thường hằng cũng không vô thường… khổ và lạc do tự mình làm… khổ và lạc do người khác làm… khổ và lạc vừa do tự mình làm vừa do người khác làm… khổ và lạc không do tự mình làm, không do người khác làm, tự nhiên sinh, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’

192. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘sassato attā ca loko cā’’ti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti.

192. Này Cunda, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ Ta đến gần họ và nói như vầy: ‘Thưa các hiền giả, có phải các vị nói rằng: ‘Ngã và thế giới là thường hằng’ chăng?’ Và điều mà họ nói: ‘Chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sinh có tưởng sai khác. Này Cunda, về sự chế định này, Ta không thấy ai bằng Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là người vượt trội hơn về điều đó, tức là về sự hiểu biết tối thượng.

193. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘asassato attā ca loko ca…pe… sassato ca asassato ca attā ca loko ca… nevasassato nāsassato attā ca loko ca… sayaṃkato attā ca loko ca… paraṃkato attā ca loko ca… sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca… asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca… sassataṃ sukhadukkhaṃ… asassataṃ sukhadukkhaṃ… sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ… nevasassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ… paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ… asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’’’nti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. Ime kho te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā[Pg.115]. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmīti ?

193. “Này Cunda, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có những vị có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã và thế giới là không thường hằng... ... tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng... tự ngã và thế giới không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng... tự ngã và thế giới do tự mình làm ra... do người khác làm ra... vừa do tự mình vừa do người khác làm ra... không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên... khổ và lạc là thường hằng... không thường hằng... vừa thường hằng vừa không thường hằng... không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng... khổ và lạc do tự mình làm ra... do người khác làm ra... vừa do tự mình vừa do người khác làm ra... khổ và lạc không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “khổ và lạc không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên” không?’ Và điều mà họ đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định. Này Cunda, đây là những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích. Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?”

Aparantasahagatadiṭṭhinissayā

Các Kiến Giải Nương Tựa Liên Quan Đến Tương Lai

194. ‘‘Katame ca te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. (Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmī) ? Santi, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… saññī attā hoti… asaññī attā hoti… nevasaññīnāsaññī attā hoti… attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti.

194. “Này Cunda, những kiến giải nương tựa nào liên quan đến tương lai mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích? (Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?) Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Lại nữa, này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã không có sắc... tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc... tự ngã không phải có sắc cũng không phải không có sắc... tự ngã có tưởng... tự ngã không có tưởng... tự ngã không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng... tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Này Cunda, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh” không?’ Và điều mà họ đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định.

195. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpīnārūpī attā hoti… saññī attā hoti… asaññī attā hoti… nevasaññīnāsaññī attā hoti… attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā’’’ti? Yañca kho te, cunda, evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā [Pg.116] samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. Ime kho te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmīti ?

195. “Này Cunda, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã không có sắc... tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc... tự ngã không phải có sắc cũng không phải không có sắc... tự ngã có tưởng... tự ngã không có tưởng... tự ngã không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng... tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “Tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết” không?’ Và điều mà họ, này Cunda, đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định. Này Cunda, đây là những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích. Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?”

196. ‘‘Imesañca, cunda, pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ imesañca aparantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya evaṃ mayā cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā. Katame cattāro? Idha, cunda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesañca cunda, pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ imesañca aparantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya. Evaṃ mayā ime cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā’’ti.

196. “Này Cunda, để đoạn trừ và vượt qua những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ này và những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai này, Ta đã thuyết giảng và chế định Bốn Niệm Xứ như vậy. Bốn niệm xứ nào? Này Cunda, ở đây, vị Tỳ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham và ưu ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ... quán tâm trên tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham và ưu ở đời. Này Cunda, để đoạn trừ và vượt qua những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ này và những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai này, Ta đã thuyết giảng và chế định Bốn Niệm Xứ này như vậy.”

197. Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Pāsādiko vatāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo; supāsādiko vatāyaṃ bhante, dhammapariyāyo, ko nāmāyaṃ bhante dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, upavāṇa, imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘pāsādiko’ tveva naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā upavāṇo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

197. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa đang đứng hầu quạt cho đức Thế Tôn ở phía sau lưng ngài. Bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa bạch với đức Thế Tôn rằng: – ‘Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, pháp môn này thật đáng tịnh tín! Bạch Thế Tôn, pháp môn này thật vô cùng đáng tịnh tín! Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên là gì?’ – ‘Này Upavāṇa, vì pháp môn này đáng tịnh tín, do đó, ngươi hãy ghi nhớ pháp môn này là ‘Pāsādika’ (Đáng Tịnh Tín).’ Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Upavāṇa hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn.

Pāsādikasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.

Kinh Pāsādika, thứ sáu, kết thúc.

7. Lakkhaṇasuttaṃ

7. Kinh Tướng

Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni

Ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân

198. Evaṃ [Pg.117] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

198. Tôi nghe như vầy – một thời đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của trưởng giả Anāthapiṇḍika, ở Jetavana. Tại đấy, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: – ‘Này các Tỳ khưu.’ – ‘Bạch Thế Tôn,’ các Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói như sau:

199. ‘‘Dvattiṃsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.

199. ‘Này các Tỳ khưu, có ba mươi hai tướng đại nhân này của bậc Đại nhân, người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân, là vị vua đúng pháp, trị vì theo pháp, chinh phục bốn phương, đạt được sự ổn định trong xứ sở, sở hữu bảy báu. Bảy báu của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy chinh phục và cai trị trái đất này, cho đến tận bờ đại dương, không dùng roi vọt, không dùng binh khí, mà bằng chánh pháp. Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian.

200. ‘‘Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā? Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.

200. ‘Và này các Tỳ khưu, ba mươi hai tướng đại nhân của bậc Đại nhân ấy là gì, mà người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác? Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân… (như trên)… Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian.

‘‘Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

‘Này các Tỳ khưu, ở đây, bậc Đại nhân có bàn chân đặt bằng phẳng. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có bàn chân đặt bằng phẳng, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi[Pg.118], bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, dưới lòng bàn chân của bậc Đại nhân, có những bánh xe hiện ra, có một ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi phương diện. Này các Tỳ khưu, việc dưới lòng bàn chân của bậc Đại nhân có những bánh xe hiện ra, có một ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi phương diện, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti…pe… dīghaṅguli hoti… mudutalunahatthapādo hoti… jālahatthapādo hoti… ussaṅkhapādo hoti… eṇijaṅgho hoti… ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati… kosohitavatthaguyho hoti… suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco… sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati… ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni… uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni … brahmujugatto hoti… sattussado hoti… sīhapubbaddhakāyo hoti… citantaraṃso hoti… nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo… samavaṭṭakkhandho hoti… rasaggasaggī hoti… sīhahanu hoti… cattālīsadanto hoti … samadanto hoti… aviraḷadanto hoti… susukkadāṭho hoti… pahūtajivho hoti… brahmassaro hoti karavīkabhāṇī… abhinīlanetto hoti… gopakhumo hoti… uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, bậc Đại nhân có gót chân dài… (như trên)… có ngón tay, ngón chân dài… có bàn tay, bàn chân mềm mại, mịn màng… có ngón tay, ngón chân liền nhau như màng lưới… có mắt cá chân cao… có bắp chân như bắp chân của con sơn dương eṇī… đứng thẳng không cần cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay chạm và xoa đầu gối… có âm tàng được che kín trong vỏ bọc… có màu da như vàng, da như vàng ròng… có làn da mịn màng, vì da mịn màng nên bụi bẩn không bám vào thân… có lông mọc từng sợi một, mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi… có lông mọc hướng lên trên, các sợi lông mọc hướng lên, màu xanh biếc như thuốc vẽ mắt, cuộn tròn như bông tai, xoáy về bên phải… có thân hình thẳng như Phạm thiên… có bảy chỗ đầy đặn… có nửa thân trên như sư tử… có khoảng giữa hai vai đầy đặn… có thân hình cân đối như cây đa, chiều cao của thân bằng sải tay, sải tay bằng chiều cao của thân… có cổ tròn đều… có các dây thần kinh vị giác thượng hạng… có hàm như hàm sư tử… có bốn mươi chiếc răng… có răng đều nhau… có răng khít nhau… có bốn răng nanh rất trắng… có lưỡi rộng và dài… có giọng nói như Phạm thiên, tiếng hót như chim karavīka… có mắt xanh biếc… có lông mi như lông mi bò con… có một sợi lông trắng mọc giữa hai chân mày, mềm mại như bông gòn. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có một sợi lông trắng mọc giữa hai chân mày, mềm mại như bông gòn, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, bậc Đại nhân có đỉnh đầu u lên. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có đỉnh đầu u lên, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân.

‘‘Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace [Pg.119] agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.

‘Này các Tỳ khưu, đây là ba mươi hai tướng đại nhân của bậc Đại nhân, người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân… (như trên)… Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian.

‘‘Imāni kho, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti – ‘imassa kammassa kaṭattā idaṃ lakkhaṇaṃ paṭilabhatī’ti.

‘Này các Tỳ khưu, ba mươi hai tướng đại nhân này của bậc Đại nhân, các vị ẩn sĩ ngoại đạo cũng ghi nhớ, nhưng họ không biết rằng: ‘Do đã làm nghiệp này nên được tướng này.’

(1) Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṃ

(1) Tướng bàn chân đặt bằng phẳng

201. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suppatiṭṭhitapādo hoti. Samaṃ pādaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati, samaṃ uddharati, samaṃ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṃ phusati.

201. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ đời trước, kiếp trước, nơi ở trước. Khi trước, trong lúc là người, vị ấy đã kiên cố thọ trì các thiện pháp, không thối chuyển trong việc thọ trì thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, trong việc bố thí phân chia, trong việc thọ trì giới, trong việc giữ ngày Bố-tát, trong lòng hiếu thảo với mẹ, hiếu thảo với cha, trong việc kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, trong việc kính trọng bậc trưởng thượng trong gia tộc, và trong các thiện pháp thù thắng khác. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy, đã được sung mãn, đã được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Ở đó, vị ấy vượt trội các vị trời khác về mười phương diện: tuổi thọ cõi trời, dung sắc cõi trời, lạc cõi trời, danh tiếng cõi trời, quyền uy cõi trời, các sắc cõi trời, các tiếng cõi trời, các hương cõi trời, các vị cõi trời, các xúc cõi trời. Vị ấy từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đạt được tướng đại nhân này: có bàn chân đặt xuống bằng phẳng. Vị ấy đặt bàn chân xuống đất bằng phẳng, nhấc lên cũng bằng phẳng, toàn bộ lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất một cách bằng phẳng.

202. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati[Pg.120]. Rājā samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati. ‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

202. Vị ấy, người có tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển Luân, đúng Chánh pháp, là Pháp vương, trị vì bốn châu, đã chiến thắng, làm cho quốc độ an ổn, có đủ bảy báu. Vị ấy có bảy báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể nhiếp phục quân đội kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục khắp đất đai này cho đến biển cả, không dùng roi, không dùng gươm, đúng theo Chánh pháp, cai trị một xứ sở không có gai góc, không có chướng ngại, không có kẻ thù, thịnh vượng, phồn vinh, an ổn, tốt lành, không có tai họa. Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy không bị bất cứ người nào là kẻ đối nghịch, là kẻ thù làm cho lay chuyển. Khi là vua, vị ấy được điều này. Còn nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, xuất gia, sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đời, đã vén mở màn che. Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy không bị lay chuyển bởi kẻ đối nghịch, kẻ thù bên trong hay bên ngoài, bởi tham, hay sân, hay si, bởi Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay chư Thiên, hay Ma vương, hay Phạm thiên, hay bởi bất cứ ai ở trên đời. Khi là Phật, vị ấy được điều này. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

203. Tatthetaṃ vuccati –

203. Về việc ấy, có lời này được nói:

‘‘Sacce ca dhamme ca dame ca saṃyame,Soceyyasīlālayuposathesu ca;

Dāne ahiṃsāya asāhase rato,Daḷhaṃ samādāya samattamācari.

Trong sự thật, trong Chánh pháp, trong điều phục, trong phòng hộ, trong sự thanh tịnh, an trú nơi giới và ngày Bố-tát, hoan hỷ trong bố thí, trong bất hại, trong không bạo hành, vị ấy đã thọ trì một cách kiên cố và thực hành trọn vẹn.

‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi ;

Tato cavitvā punarāgato idha,Samehi pādehi phusī vasundharaṃ.

Do nghiệp ấy, vị ấy đã đi đến cõi trời, đã hưởng thụ lạc thú và sự vui chơi hoan hỷ. Từ đó mệnh chung, lại trở về đây, đã chạm mặt đất với đôi bàn chân bằng phẳng.

‘‘Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā,Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;

Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakaṃ.

Các nhà tướng số học tụ họp lại đã giải thích rằng: ‘Đối với người có bàn chân đặt bằng phẳng, không có sự cản trở, dù là người tại gia hay người xuất gia. Tướng ấy chính là tướng soi sáng ý nghĩa đó.’

‘‘Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṃ,Parābhibhū sattubhi nappamaddano;

Manussabhūtenidha hoti kenaci,Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.

Khi sống tại gia, vị ấy không bị lay chuyển, chế ngự được người khác, không bị kẻ thù đàn áp. Ở đây, do quả của nghiệp ấy, vị ấy không bị bất cứ người nào làm cho lay chuyển.

‘‘Sace [Pg.121] ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;

Aggo na so gacchati jātu khambhanaṃ,Naruttamo esa hi tassa dhammatā’’ti.

Nếu người như vậy xuất gia, hoan hỷ trong ý muốn xuất ly, là bậc trí tuệ, bậc tối thượng, bậc tối thượng trong loài người ấy không bao giờ đi đến sự lay chuyển. Đây chính là pháp tánh của vị ấy.

(2) Pādatalacakkalakkhaṇaṃ

(2) Tướng Bánh Xe Dưới Lòng Bàn Chân

204. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṃ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidhātā, saparivārañca dānaṃ adāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.

204. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ đời trước, kiếp trước, nơi ở trước. Khi trước, trong lúc là người, vị ấy đã là người mang lại hạnh phúc cho nhiều người, đã xua tan sự sợ hãi, kinh hoàng, khiếp đảm, đã sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng pháp, và đã bố thí cùng với vật tùy tùng. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy, đã được sung mãn, đã được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới... (v.v.)... Vị ấy từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đạt được tướng đại nhân này: Dưới lòng bàn chân của vị ấy có những bánh xe hiện ra, có ngàn căm, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện, và các khoảng được phân chia rõ ràng.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, người có tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển Luân... (v.v.)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng đông đảo; đoàn tùy tùng của vị ấy rất đông, gồm các Bà-la-môn, gia chủ, người ở thị trấn và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các chỉ huy quân đội, lính gác cổng, các quan chức, các vị trong hội đồng, các vua chư hầu, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này. Còn nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, xuất gia, sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đời, đã vén mở màn che. Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng đông đảo; đoàn tùy tùng của vị ấy rất đông, gồm các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài người, A-tu-la, loài Rồng, và Càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

205. Tatthetaṃ vuccati –

205. Về việc ấy, có lời này được nói:

‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Manussabhūto bahunaṃ sukhāvaho;

Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.

Trong các đời trước, trong quá khứ, khi là người, vị ấy đã mang lại hạnh phúc cho nhiều người, đã xua tan sự sợ hãi, kinh hoàng, khiếp đảm, và nhiệt tâm trong việc phòng hộ, che chở, bảo vệ.

‘‘So [Pg.122] tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;

Tato cavitvā punarāgato idha,Cakkāni pādesu duvesu vindati.

Do nghiệp ấy, vị ấy đã đi đến cõi trời, đã hưởng thụ lạc thú và sự vui chơi hoan hỷ. Từ đó mệnh chung, lại trở về đây, đã được những bánh xe ở cả hai bàn chân.

‘‘Samantanemīni sahassarāni ca,Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā;

Disvā kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,Parivāravā hessati sattumaddano.

Các vị Bà-la-môn xem tướng tụ họp lại, sau khi thấy vị thái tử có tướng hảo do nhiều phước đức, đã tiên đoán rằng: ‘Vị này sẽ có nhiều quyến thuộc, sẽ chinh phục được kẻ thù.’

Tathā hī cakkāni samantanemini,Sace na pabbajjamupeti tādiso;

Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati,Tassānuyantādha bhavanti khattiyā.

Vì rằng vị ấy có các bánh xe với vành xe bao quanh, nếu người như vậy không xuất gia, sẽ làm chuyển bánh xe báu, cai trị cõi đất. Ở đây, các vị vua chúa sẽ trở thành tùy tùng của vị ấy.

‘‘Mahāyasaṃ saṃparivārayanti naṃ,Sace ca pabbajjamupeti tādiso;

Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,Devāmanussāsurasakkarakkhasā.

Họ sẽ vây quanh vị ấy, người có danh tiếng lớn. Và nếu người như vậy xuất gia, sẽ hoan hỷ trong ý muốn xuất ly, là bậc sáng suốt. Chư thiên, loài người, a-tu-la, trời Đế Thích, và dạ-xoa,

‘‘Gandhabbanāgā vihagā catuppadā,Anuttaraṃ devamanussapūjitaṃ;

Mahāyasaṃ saṃparivārayanti na’’nti.

Càn-thát-bà, rồng, các loài chim, các loài bốn chân, sẽ vây quanh vị ấy, bậc Vô Thượng, được chư thiên và loài người cúng dường, người có danh tiếng lớn.’ (Họ đã tiên đoán) như vậy.

(3-5) Āyatapaṇhitāditilakkhaṇaṃ

(3-5) Ba tướng hảo bắt đầu bằng tướng gót chân dài

206. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Āyatapaṇhi ca hoti, dīghaṅguli ca brahmujugatto ca.

206. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã từ bỏ sát sanh, kiêng tránh sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ đao, biết tàm, có lòng bi, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích cho tất cả chúng sanh. Do nghiệp ấy đã được làm, được tích lũy, được gia tăng, được quảng đại... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được ba tướng đại nhân này: có gót chân dài, có ngón tay ngón chân dài, và có thân hình thẳng như Phạm thiên.

‘‘So [Pg.123] tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ paccatthikehi paccāmittehi samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, thành tựu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... Là vua, vị ấy được gì? Vị ấy được sống lâu, trụ lâu dài, duy trì mạng sống lâu dài; không một kẻ thù địch nào là người có thể đoạt mạng vị ấy giữa chừng. Là vua, vị ấy được điều này... Là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy được sống lâu, trụ lâu dài, duy trì mạng sống lâu dài; không một kẻ thù địch nào, dù là Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, hay bất cứ ai trong đời, có thể đoạt mạng vị ấy giữa chừng. Là Phật, vị ấy được điều này.’ Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

207. Tatthetaṃ vuccati –

207. Về điều này, được nói như sau:

‘‘Māraṇavadhabhayattano viditvā,Paṭivirato paraṃ māraṇāyahosi;

Tena sucaritena saggamagamā,Sukataphalavipākamanubhosi.

‘Biết được sự nguy hiểm của cái chết và sự giết hại đối với mình, vị ấy đã kiêng tránh việc giết hại người khác. Do thiện hạnh ấy, vị ấy đã sanh về cõi trời, đã hưởng quả dị thục của việc làm tốt đẹp.

‘‘Caviya punaridhāgato samāno,Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni;

Bhavati vipuladīghapāsaṇhiko,Brahmāva suju subho sujātagatto.

Sau khi mệnh chung, lại sanh về đây, vị ấy đạt được ba tướng ở đây: có gót chân to và dài, có thân hình thẳng, đẹp, khéo sanh như Phạm thiên.

‘‘Subhujo susu susaṇṭhito sujāto,Mudutalunaṅguliyassa honti;

Dīghā tībhi purisavaraggalakkhaṇehi,Cirayapanāya kumāramādisanti.

Có cánh tay đẹp, trẻ trung, thân hình cân đối, khéo sanh, vị ấy có các ngón tay, ngón chân mềm mại, non nớt, và dài. Với ba tướng của bậc tối thượng nhân này, các bậc trí tiên đoán rằng vị thái tử sẽ sống lâu.

‘‘Bhavati yadi gihī ciraṃ yapeti,Cirataraṃ pabbajati yadi tato hi;

Yāpayati ca vasiddhibhāvanāya,Iti dīghāyukatāya taṃ nimitta’’nti.

Nếu là người tại gia, vị ấy sống lâu; nếu xuất gia, vị ấy còn sống lâu hơn nữa. Vị ấy duy trì mạng sống bằng cách tu tập các năng lực đến thuần thục. Như vậy, đó là dấu hiệu của sự trường thọ.’

(6) Sattussadatālakkhaṇaṃ

(6) Tướng có bảy chỗ đầy đặn

208. ‘‘Yampi[Pg.124], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno dātā ahosi paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sattussado hoti, sattassa ussadā honti; ubhosu hatthesu ussadā honti, ubhosu pādesu ussadā honti, ubhosu aṃsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussado hoti.

208. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã là người bố thí các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Do nghiệp ấy đã được làm... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được tướng đại nhân này: có bảy chỗ đầy đặn. Bảy chỗ đầy đặn là: hai tay đầy đặn, hai chân đầy đặn, hai vai đầy đặn, và cổ đầy đặn.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, thành tựu tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... Là vua, vị ấy được gì? Vị ấy được các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Là vua, vị ấy được điều này... Là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy được các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Là Phật, vị ấy được điều này.’ Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

209. Tatthetaṃ vuccati –

209. Về điều này, được nói như sau:

‘‘Khajjabhojjamatha leyya sāyiyaṃ,Uttamaggarasadāyako ahu;

Tena so sucaritena kammunā,Nandane ciramabhippamodati.

‘Vị ấy đã là người bố thí hương vị tối thượng, bậc nhất: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ liếm, đồ nếm. Do nghiệp thiện hạnh ấy, vị ấy hoan hỷ lâu dài trong vườn Nandana.

‘‘Satta cussade idhādhigacchati,Hatthapādamudutañca vindati;

Āhu byañjananimittakovidā,Khajjabhojjarasalābhitāya naṃ.

Ở đây, vị ấy đạt được bảy chỗ đầy đặn, và được tay chân mềm mại. Các vị thông thạo tướng mạo và dấu hiệu nói rằng vị ấy sẽ được các loại vật thực có hương vị.

‘‘Yaṃ gihissapi tadatthajotakaṃ,Pabbajjampi ca tadādhigacchati;

Khajjabhojjarasalābhiruttamaṃ,Āhu sabbagihibandhanacchida’’nti.

Nghiệp phước nào làm sáng tỏ quả ấy cho người tại gia, người xuất gia cũng đạt được quả ấy. Họ nói rằng, bậc đã cắt đứt mọi ràng buộc của tại gia sẽ được hương vị của vật thực tối thượng.’

(7-8) Karacaraṇamudujālatālakkhaṇāni

(7-8) Các tướng tay chân mềm mại và có mạng lưới

210. ‘‘Yampi[Pg.125], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgāhako ahosi – dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Mudutalunahatthapādo ca hoti jālahatthapādo ca.

210. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã là người nhiếp phục chúng sanh bằng bốn nhiếp pháp: bố thí, ái ngữ, lợi hành, và đồng sự. Do nghiệp ấy đã được làm... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được hai tướng đại nhân này: có tay chân mềm mại, non nớt, và có tay chân như mạng lưới.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng được nhiếp phục tốt đẹp, đoàn tùy tùng của vị ấy được nhiếp phục tốt đẹp gồm có các vị Bà-la-môn, gia chủ, người thành thị, người nông thôn, các vị đại thần kế toán, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng được nhiếp phục tốt đẹp, đoàn tùy tùng của vị ấy được nhiếp phục tốt đẹp gồm có các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, naga, càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

211. Tatthetaṃ vuccati –

211. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng:

‘‘Dānampi catthacariyatañca,Piyavāditañca samānattatañca ;

Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ,Anavamatena guṇena yāti saggaṃ.

“Do bố thí, hành xử lợi ích, lời nói ái ngữ, và đối xử bình đẳng; do thực hành và hành xử việc nhiếp phục tốt đẹp đối với nhiều người, với đức hạnh không bị khinh thường, vị ấy đi đến cõi trời.

‘‘Caviya punaridhāgato samāno,Karacaraṇamudutañca jālino ca;

Atirucirasuvaggudassaneyyaṃ,Paṭilabhati daharo susu kumāro.

Sau khi mệnh chung, lại đến đây, vị hoàng tử trẻ tuổi, rất non nớt, có được bàn tay và bàn chân mềm mại và có mạng lưới, rất đáng ưa thích, rất đẹp đẽ, và dễ nhìn.

‘‘Bhavati [Pg.126] parijanassavo vidheyyo,Mahimaṃ āvasito susaṅgahito;

Piyavadū hitasukhataṃ jigīsamāno,Abhirucitāni guṇāni ācarati.

Đoàn tùy tùng của vị ấy trở nên dễ bảo, vị ấy sống làm chủ trái đất này, được nhiếp phục tốt đẹp; nói lời ái ngữ, mong muốn lợi ích và hạnh phúc, vị ấy thực hành những đức hạnh rất đáng ưa thích.

‘‘Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,Kathayati dhammakathaṃ jino janassa;

Vacanapaṭikarassābhippasannā,Sutvāna dhammānudhammamācarantī’’ti.

Và nếu vị ấy từ bỏ tất cả các thú vui dục lạc, trở thành bậc Chiến Thắng, vị ấy thuyết pháp cho chúng sanh; những người vâng lời vị ấy, rất hoan hỷ, sau khi nghe pháp, thực hành pháp tùy pháp.”

(9-10) Ussaṅkhapādauddhaggalomatālakkhaṇāni

(9-10) Các tướng gót chân đầy đặn và lông mọc hướng lên.

212. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno atthūpasaṃhitaṃ dhammūpasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsitā ahosi, bahujanaṃ nidaṃsesi, pāṇīnaṃ hitasukhāvaho dhammayāgī. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ussaṅkhapādo ca hoti, uddhaggalomo ca.

212. “Này các Tỳ-khưu, Như Lai, trong tiền kiếp, tiền sinh, nơi ở trước đây, khi là người, đã nói lời liên quan đến lợi ích, liên quan đến thiện pháp, đã chỉ dạy cho nhiều người, đã mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, đã thực hành pháp thí. Do nghiệp ấy đã được làm... ... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ đó, đến cõi này, có được hai tướng đại nhân này: có gót chân đầy đặn và có lông mọc hướng lên.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy là bậc tối thượng, bậc cao quý nhất, bậc lãnh đạo, bậc ưu việt, và bậc xuất sắc nhất trong số những người hưởng thụ dục lạc. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy là bậc tối thượng, bậc cao quý nhất, bậc lãnh đạo, bậc ưu việt, và bậc xuất sắc nhất trong tất cả chúng sinh. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

213. Tatthetaṃ vuccati –

213. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng:

‘‘Atthadhammasahitaṃ pure giraṃ,Erayaṃ bahujanaṃ nidaṃsayi;

Pāṇinaṃ hitasukhāvaho ahu,Dhammayāgamayajī amaccharī.

“Trước đây, đã nói lời liên quan đến lợi ích và thiện pháp, đã chỉ dạy cho nhiều người; đã mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, đã thực hành pháp thí, không keo kiệt.

‘‘Tena [Pg.127] so sucaritena kammunā,Suggatiṃ vajati tattha modati;

Lakkhaṇāni ca duve idhāgato,Uttamappamukhatāya vindati.

Do nghiệp thiện hành ấy, vị ấy đi đến thiện thú, hoan hỷ ở đó; và khi đến đây, vị ấy có được hai tướng hảo do sự tối thượng và lãnh đạo.

‘‘Ubbhamuppatitalomavā saso,Pādagaṇṭhirahu sādhusaṇṭhitā;

Maṃsalohitācitā tacotthatā,Uparicaraṇasobhanā ahu.

Vị ấy có lông mọc hướng lên, các mắt cá chân được định vị tốt, đầy thịt và máu, được da bao bọc, làm cho phần trên của bàn chân rất đẹp.

‘‘Gehamāvasati ce tathāvidho,Aggataṃ vajati kāmabhoginaṃ;

Tena uttaritaro na vijjati,Jambudīpamabhibhuyya iriyati.

Nếu một người như vậy sống tại gia, vị ấy đạt đến vị trí tối thượng trong số những người hưởng thụ dục lạc; không có ai vượt qua vị ấy, vị ấy cai trị, chinh phục cõi Diêm-phù-đề.

‘‘Pabbajampi ca anomanikkamo,Aggataṃ vajati sabbapāṇinaṃ;

Tena uttaritaro na vijjati,Sabbalokamabhibhuyya viharatī’’ti.

Và với nỗ lực không hề suy giảm, khi xuất gia, vị ấy đạt đến vị trí tối thượng trong tất cả chúng sinh; không có ai vượt qua vị ấy, vị ấy sống, chinh phục toàn thế giới.”

(11) Eṇijaṅghalakkhaṇaṃ

(11) Tướng bắp chân như của loài nai.

214. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ vācetā ahosi sippaṃ vā vijjaṃ vā caraṇaṃ vā kammaṃ vā – ‘kiṃ time khippaṃ vijāneyyuṃ, khippaṃ paṭipajjeyyuṃ, na ciraṃ kilisseyyu’’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Eṇijaṅgho hoti.

214. “Này các Tỳ-khưu, Như Lai, trong tiền kiếp, tiền sinh, nơi ở trước đây, khi là người, đã tận tình dạy dỗ về nghệ thuật, khoa học, hạnh kiểm, hoặc nghiệp, với suy nghĩ: ‘Làm sao để họ biết nhanh, làm sao để họ thực hành nhanh, làm sao để họ không mệt mỏi lâu?’ Do nghiệp ấy đã được làm... ... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ đó, đến cõi này, có được tướng đại nhân này: có bắp chân như của loài nai.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājānucchavikāni tāni khippaṃ paṭilabhati. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Yāni [Pg.128] tāni samaṇārahāni samaṇaṅgāni samaṇūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṃ paṭilabhati. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, được trang bị tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy nhanh chóng có được những gì xứng đáng với vua, những vật dụng của vua, những đồ dùng của vua, những thứ phù hợp với vua. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy nhanh chóng có được những gì xứng đáng với sa-môn, những vật dụng của sa-môn, những đồ dùng của sa-môn, những thứ phù hợp với sa-môn. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

215. Tatthetaṃ vuccati –

215. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng:

‘‘Sippesu vijjācaraṇesu kammesu,Kathaṃ vijāneyyuṃ lahunti icchati;

Yadūpaghātāya na hoti kassaci,Vāceti khippaṃ na ciraṃ kilissati.

“Trong các nghệ thuật, khoa học, hạnh kiểm, và nghiệp, vị ấy mong muốn: ‘Làm sao họ có thể biết nhanh?’ Vị ấy dạy nhanh chóng những gì không gây hại cho bất kỳ ai, và không làm họ mệt mỏi lâu.

‘‘Taṃ kammaṃ katvā kusalaṃ sukhudrayaṃ,Jaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā;

Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā,Uddhaggalomā sukhumattacotthatā.

Sau khi làm nghiệp thiện ấy, mang lại hạnh phúc, vị ấy có được bắp chân đáng yêu, có hình dáng đẹp, tròn trịa, phát triển tốt, thon dần lên trên, có lông mọc hướng lên, và được bao bọc bởi làn da mịn màng.

‘‘Eṇeyyajaṅghoti tamāhu puggalaṃ,Sampattiyā khippamidhāhu lakkhaṇaṃ;

Gehānulomāni yadābhikaṅkhati,Apabbajaṃ khippamidhādhigacchati.

Các bậc hiền trí gọi người ấy là người có bắp chân như của loài nai. Họ nói rằng tướng này là dấu hiệu của sự thành tựu nhanh chóng ở đây. Khi không xuất gia, nếu mong muốn những gì phù hợp với đời sống tại gia, vị ấy nhanh chóng đạt được chúng ở đây.

‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;

Anucchavikassa yadānulomikaṃ,Taṃ vindati khippamanomavikkamo ’’ti.

Và nếu một người như vậy, sáng suốt, ưa thích ý muốn xuất ly, đi đến sự xuất gia, vị ấy, với nỗ lực không hề suy giảm, nhanh chóng tìm thấy những gì phù hợp và tương ứng với người đã xuất gia.”

(12) Sukhumacchavilakkhaṇaṃ

(12) Tướng da mịn màng.

216. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya [Pg.129] assā’’ti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati.

216. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người đã từng đến gần Sa-môn hoặc Bà-la-môn và hỏi han rằng: 'Bạch ngài, điều gì là thiện? Điều gì là bất thiện? Điều gì là có tội lỗi? Điều gì là không có tội lỗi? Điều gì nên thực hành? Điều gì không nên thực hành? Việc gì do con làm sẽ đưa đến bất lợi, đau khổ lâu dài? Và việc gì do con làm sẽ đưa đến lợi ích, an lạc lâu dài?' Vị ấy, do đã làm nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có làn da mịn màng, và do làn da mịn màng nên bụi bẩn không bám vào thân.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... v.v... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có trí tuệ lớn; trong số những người hưởng dục, không có ai bằng hoặc hơn vị ấy về trí tuệ. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có trí tuệ lớn, trí tuệ rộng lớn, trí tuệ hoan hỷ, trí tuệ nhanh nhạy, trí tuệ sắc bén, trí tuệ xuyên thấu; trong tất cả chúng sanh, không có ai bằng hoặc hơn vị ấy về trí tuệ. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

217. Tatthetaṃ vuccati –

217. Về điều này, được nói như sau:

‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Aññātukāmo paripucchitā ahu;

Sussūsitā pabbajitaṃ upāsitā,Atthantaro atthakathaṃ nisāmayi.

Trong các kiếp trước, thuở xưa, vì mong muốn biết, Ngài đã từng hỏi han; đã lắng nghe, đã thân cận người xuất gia; vì quan tâm đến lợi ích, Ngài đã lắng nghe lời nói về lợi ích.

‘‘Paññāpaṭilābhagatena kammunā,Manussabhūto sukhumacchavī ahu;

Byākaṃsu uppādanimittakovidā,Sukhumāni atthāni avecca dakkhiti.

Do nghiệp đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, khi sanh làm người, Ngài có làn da mịn màng. Những người giỏi về điềm báo và tướng số đã tiên đoán: 'Vị ấy sẽ thấy biết, thấu hiểu những ý nghĩa vi tế.'

‘‘Sace na pabbajjamupeti tādiso,Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati;

Atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca,Na tena seyyo sadiso ca vijjati.

Nếu người như vậy không xuất gia, sẽ chuyển bánh xe pháp, cai trị trái đất. Trong việc giáo huấn về lợi ích và trong việc cai quản, không có ai hơn hoặc bằng vị ấy.

‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;

Paññāvisiṭṭhaṃ labhate anuttaraṃ,Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ti.

Và nếu người như vậy xuất gia, sẽ thích thú với ý muốn xuất ly, có trí tuệ, đạt được trí tuệ thù thắng, vô thượng, chứng đắc giác ngộ, là bậc thượng trí có trí tuệ rộng lớn.

(13) Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇaṃ

(13) Tướng Sắc Vàng

218. ‘‘Yampi[Pg.130], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco.

218. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã không sân hận, không nhiều phiền muộn; dù bị nói nhiều cũng không tức giận, không phẫn nộ, không có ác tâm, không nuôi lòng oán hận; không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn. Và đã là người cho các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Vị ấy, do đã làm và tích lũy nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có màu sắc như vàng, có làn da giống như vàng ròng.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... v.v... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy là người nhận được các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy là người nhận được các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

219. Tatthetaṃ vuccati –

219. Về điều này, được nói như sau:

‘‘Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi,Dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni;

Purimatarabhave ṭhito abhivissaji,Mahimiva suro abhivassaṃ.

Ngài đã quyết tâm không sân hận và đã bố thí, đã cho đi những y phục mịn màng, màu sắc đẹp khi ở trong kiếp trước, như trời mưa lớn trên mặt đất.

‘‘Taṃ katvāna ito cuto dibbaṃ,Upapajji sukataphalavipākamanubhutvā;

Kanakatanusannibho idhābhibhavati,Suravarataroriva indo.

Làm điều đó, mệnh chung từ đây, sanh lên cõi trời, sau khi hưởng quả của thiện nghiệp; có thân giống như vàng, ở đây Ngài chiến thắng, như Đế Thích, vị trời cao quý nhất.

‘‘Gehañcāvasati [Pg.131] naro apabbajja,Micchaṃ mahatimahiṃ anusāsati ;

Pasayha sahidha sattaratanaṃ,Paṭilabhati vimala sukhumacchaviṃ suciñca.

Nếu người ấy sống tại gia, không muốn xuất gia, sẽ cai trị trái đất rộng lớn bằng sức mạnh. Ở đây, vị ấy đạt được bảy báu, và làn da mịn màng, không tỳ vết, trong sạch.

‘‘Lābhī acchādanavatthamokkhapāvuraṇānaṃ,Bhavati yadi anāgāriyataṃ upeti;

Sahito purimakataphalaṃ anubhavati,Na bhavati katassa panāso’’ti.

Vị ấy là người nhận được y phục, vải trải, và vải đắp cao quý, nếu vị ấy đi vào đời sống không nhà. Là người có lợi ích, vị ấy hưởng quả của việc đã làm trước đây; việc đã làm không bị mất đi.

(14) Kosohitavatthaguyhalakkhaṇaṃ

(14) Tướng Âm Tàng

220. Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi. Mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi, pitarampi puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi, bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, bhaginimpi bhaginiyā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā ca abbhanumoditā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – kosohitavatthaguyho hoti.

220. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã từng đoàn tụ những bà con thân thuộc, bạn bè thân thiết đã mất tích lâu, đã xa cách lâu. Đã từng đoàn tụ mẹ với con, con với mẹ, cha với con, con với cha, anh em trai với nhau, anh trai với em gái, em gái với anh trai, chị em gái với nhau. Và sau khi làm cho họ hòa hợp, đã hoan hỷ. Vị ấy, do đã làm nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có âm tàng được bao bọc trong vỏ.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, anekasahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, người được trang bị tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều con trai, có hơn một ngàn người con trai dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể trấn áp quân đội của đối phương. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều con trai, có hơn nhiều ngàn người con trai dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể trấn áp quân đội của đối phương. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

221. Tatthetaṃ [Pg.132] vuccati –

221. Về điều này, có lời kệ được nói như sau:

‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino;

Ñātī suhajje sakhino samānayi,Samaṅgikatvā anumoditā ahu.

“Trong các kiếp quá khứ, ở thời xa xưa, Ngài đã làm cho những người thân, bạn bè thân thiết, và bằng hữu, những người đã thất lạc từ lâu, đã xa cách từ lâu, được đoàn tụ. Sau khi làm cho họ hòa hợp, Ngài đã khiến họ hoan hỷ.

‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;

Tato cavitvā punarāgato idha,Kosohitaṃ vindati vatthachādiyaṃ.

Do nghiệp ấy, vị ấy đã sanh lên cõi trời, đã hưởng thụ hạnh phúc và niềm vui hỷ lạc. Từ đó mệnh chung, khi trở lại cõi này, vị ấy có được tướng âm tàng được che kín bởi lớp vỏ bọc.

‘‘Pahūtaputto bhavatī tathāvidho,Parosahassañca bhavanti atrajā;

Sūrā ca vīrā ca amittatāpanā,Gihissa pītiṃjananā piyaṃvadā.

Người như vậy có nhiều con trai, và có hơn một ngàn người con trai. Họ dũng mãnh, anh hùng, trấn áp được kẻ thù, làm phát sinh niềm vui cho người gia chủ, và nói lời ái ngữ.

‘‘Bahūtarā pabbajitassa iriyato,Bhavanti puttā vacanānusārino;

Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ jāyati tadatthajotaka’’nti.

Đối với bậc xuất gia có oai nghi của bậc Thánh, có rất nhiều người con (đệ tử) vâng lời. Dù là người tại gia hay người xuất gia, tướng hảo ấy lại phát sinh để biểu thị ý nghĩa đó.”

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt chương thứ nhất.

(15-16) Parimaṇḍalaanonamajaṇṇuparimasanalakkhaṇāni

(15-16) Các tướng thân hình cân đối và đứng thẳng không cúi mà rờ được đầu gối

222. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno mahājanasaṅgahaṃ samekkhamāno samaṃ jānāti sāmaṃ jānāti, purisaṃ jānāti purisavisesaṃ jānāti – ‘ayamidamarahati ayamidamarahatī’ti tattha tattha purisavisesakaro ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ [Pg.133] āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Nigrodha parimaṇḍalo ca hoti, ṭhitakoyeva ca anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati.

222. “Này các Tỳ khưu, Như Lai, trong kiếp quá khứ, trong đời quá khứ, trong nơi ở quá khứ, khi còn là người, đã xem xét việc nhiếp phục đại chúng, biết người tương xứng, biết người không tương xứng, biết người, biết người đặc biệt – ‘người này xứng đáng với điều này, người này xứng đáng với điều này’ – và ở nơi này nơi kia, đã làm những việc đặc biệt cho người. Vị ấy, do nghiệp đó đã được làm... (vân vân)... Vị ấy, từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đã có được hai tướng đại nhân này: có thân hình cân đối như cây đa, và khi đứng thẳng, không cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay rờ và xoa đầu gối.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassimāni dhanāni honti, seyyathidaṃ, saddhādhanaṃ sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, người được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy giàu có, có nhiều tài sản, nhiều vật dụng, nhiều vàng bạc, nhiều của cải vật dụng, nhiều tiền của lúa gạo, kho tàng đầy đủ. Khi là vua, vị ấy được điều này... (vân vân)... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy giàu có, có nhiều tài sản, nhiều vật dụng. Vị ấy có những tài sản này, đó là: tài sản tín, tài sản giới, tài sản tàm, tài sản quý, tài sản văn, tài sản thí, tài sản tuệ. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

223. Tatthetaṃ vuccati –

223. Về điều này, có lời kệ được nói như sau:

‘‘Tuliya paṭivicaya cintayitvā,Mahājanasaṅgahanaṃ samekkhamāno;

Ayamidamarahati tattha tattha,Purisavisesakaro pure ahosi.

“Sau khi cân nhắc, suy xét, và suy nghĩ, xem xét việc nhiếp phục đại chúng, rằng ‘người này xứng đáng với điều này’, ở nơi này nơi kia, trong quá khứ, Ngài đã làm những việc đặc biệt cho người.

‘‘Mahiñca pana ṭhito anonamanto,Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni;

Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi,Sucaritakammavipākasesakena.

Khi đứng trên mặt đất, không cúi xuống, Ngài chạm được đầu gối bằng cả hai tay. Ngài có thân hình cân đối như cây đa, do quả báo còn lại của nghiệp thiện đã làm.

‘‘Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū,Atinipuṇā manujā byākariṃsu;

Bahuvividhā gihīnaṃ arahāni,Paṭilabhati daharo susu kumāro.

Những người thông thạo nhiều tướng hảo và điềm báo khác nhau, rất tinh tế, đã tiên đoán rằng: ‘Vị hoàng tử trẻ trung, non nớt này sẽ nhận được nhiều loại tài sản khác nhau xứng đáng với người tại gia.’

‘‘Idha ca mahīpatissa kāmabhogī,Gihipatirūpakā bahū bhavanti;

Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,Labhati anuttaraṃ uttamadhanagga’’nti.

Nếu ở đây, vị ấy là vua cai trị đất đai, sẽ có nhiều dục lạc và tài sản phù hợp với người gia chủ. Và nếu từ bỏ tất cả dục lạc và tài sản, vị ấy sẽ đạt được tài sản tối thượng, vô song.”

(17-19) Sīhapubbaddhakāyāditilakkhaṇaṃ

(17-19) Ba tướng hảo bắt đầu bằng tướng thân trên như sư tử

224. ‘‘Yampi[Pg.134], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo – ‘kintime saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena vaḍḍheyyuṃ, sutena vaḍḍheyyuṃ, cāgena vaḍḍheyyuṃ, dhammena vaḍḍheyyuṃ, paññāya vaḍḍheyyuṃ, dhanadhaññena vaḍḍheyyuṃ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṃ, dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṃ, puttadārehi vaḍḍheyyuṃ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṃ, ñātīhi vaḍḍheyyuṃ, mittehi vaḍḍheyyuṃ, bandhavehi vaḍḍheyyu’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Sīhapubbaddhakāyo ca hoti citantaraṃso ca samavaṭṭakkhandho ca.

224. “Này các Tỳ khưu, Như Lai, trong kiếp quá khứ, trong đời quá khứ, trong nơi ở quá khứ, khi còn là người, đã mong muốn lợi ích, hạnh phúc, sự an lạc, sự giải thoát khỏi ách縛 cho nhiều người – ‘Làm sao để những người này tăng trưởng về tín, về giới, về văn, về thí, về pháp, về tuệ, về tiền của lúa gạo, về ruộng đất, về chúng sanh hai chân bốn chân, về con cái vợ chồng, về tôi tớ người làm công, về thân quyến, về bạn bè, về bà con?’. Vị ấy, do nghiệp đó đã được làm... (vân vân)... Vị ấy, từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đã có được ba tướng đại nhân này: có thân trên như sư tử, có hai vai đầy đặn, và có thân hình tròn đều.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi, na parihāyati sabbasampattiyā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya, na parihāyati sabbasampattiyā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, người được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có pháp không suy thoái, không suy thoái về tiền của lúa gạo, ruộng đất, chúng sanh hai chân bốn chân, con cái vợ chồng, tôi tớ người làm công, thân quyến, bạn bè, bà con, không suy thoái về mọi tài sản. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy có pháp không suy thoái, không suy thoái về tín, giới, văn, thí, tuệ, không suy thoái về mọi tài sản. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

225. Tatthetaṃ vuccati –

225. Về điều này, có lời kệ được nói như sau:

‘‘Saddhāya sīlena sutena buddhiyā,Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;

Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,Puttehi dārehi catuppadehi ca.

“Về tín, giới, văn, tuệ, thí, pháp, và nhiều điều thiện khác; về tiền của, lúa gạo, ruộng đất, con cái, vợ chồng, và chúng sanh bốn chân.

‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi ca,Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ;

Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati,Atthassa middhī ca panābhikaṅkhati.

Về thân quyến, bạn bè, bà con, về sức mạnh, sắc đẹp, và cả hai là hạnh phúc; Ngài mong muốn: ‘Làm sao để người khác không suy thoái?’, và mong mỏi sự thành tựu lợi ích cho họ.

‘‘Sa [Pg.135] sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu,Samavaṭṭakkhandho ca citantaraṃso;

Pubbe suciṇṇena katena kammunā,Ahāniyaṃ pubbanimittamassa taṃ.

Vị ấy có thân hình phần trước đẹp như sư tử, có cổ tròn trịa, và hai vai đầy đặn. Do nghiệp đã làm, đã khéo làm trong quá khứ, đó là điềm báo trước về sự không suy giảm của vị ấy.

‘‘Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati,Puttehi dārehi catuppadehi ca;

Akiñcano pabbajito anuttaraṃ,Pappoti bodhiṃ asahānadhammata’’nti.

Nếu là người tại gia, vị ấy tăng trưởng về lúa gạo, tài sản, về con cái, vợ con, và các loài bốn chân. Nếu là người xuất gia không vướng bận, vị ấy đạt được giác ngộ vô thượng, bản chất không suy giảm.

(20) Rasaggasaggitālakkhaṇaṃ

(20) Tướng có gân vị giác thượng hạng

226. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya jātā honti samābhivāhiniyo.

226. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã có bản tánh không làm hại chúng sanh bằng tay, bằng cục đất, bằng gậy, hay bằng khí giới. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy… Này các Tỳ khưu, vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được tướng đại nhân này: có các gân vị giác thượng hạng, các gân dẫn vị hướng lên trên, phân bố đồng đều, sanh ra ở cổ.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy ít bệnh, ít não, có hệ tiêu hóa tiêu thực đồng đều, không quá lạnh, không quá nóng. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy ít bệnh, ít não, có hệ tiêu hóa tiêu thực đồng đều, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này.

227. Tatthetaṃ vuccati –

227. Về việc này, có lời nói rằng:

‘‘Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā,Satthena vā maraṇavadhena vā pana;

Ubbādhanāya paritajjanāya vā,Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu.

Vị ấy đã không làm hại dân chúng bằng tay, gậy, hay cục đất, bằng khí giới, hay bằng việc giết hại; hoặc bằng việc giam cầm hay đe dọa, vị ấy là người không làm hại.

‘‘Teneva [Pg.136] so sugatimupecca modati,Sukhapphalaṃ kariya sukhāni vindati;

Samojasā rasaharaṇī susaṇṭhitā,Idhāgato labhati rasaggasaggitaṃ.

Do nghiệp ấy, vị ấy đến cõi lành và hoan hỷ, làm việc cho quả an lạc, hưởng được các sự an lạc. Khi đến đây, các gân dẫn vị có cùng năng lực, được sắp đặt tốt đẹp, vị ấy có được khả năng cảm nhận vị tối thượng.

‘‘Tenāhu naṃ atinipuṇā vicakkhaṇā,Ayaṃ naro sukhabahulo bhavissati;

Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotaka’’nti.

Do đó, những người thông thái, cực kỳ tinh tế nói về vị ấy rằng: ‘Người này sẽ có nhiều an lạc.’ Dù là người tại gia hay người xuất gia, tướng ấy cũng biểu thị ý nghĩa đó.

(21-22) Abhinīlanettagopakhumalakkhaṇāni

(21-22) Các tướng mắt xanh biếc và lông mi như bò con

228. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno na ca visaṭaṃ, na ca visāci, na ca pana viceyya pekkhitā, ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca.

228. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã không nhìn với vẻ giận dữ, không nhìn liếc xéo, không nhìn dò xét, mà nhìn thẳng, cởi mở, với tâm ngay thẳng, đã nhìn nhiều người với con mắt thân thương. Do nghiệp ấy đã được làm… vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được hai tướng đại nhân này: có mắt xanh biếc và có lông mi như bò con.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṃ negamajānapadānaṃ gaṇakamahāmattānaṃ anīkaṭṭhānaṃ dovārikānaṃ amaccānaṃ pārisajjānaṃ rājūnaṃ bhogiyānaṃ kumārānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ devānaṃ manussānaṃ asurānaṃ nāgānaṃ gandhabbānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, được trang bị các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có vẻ ngoài đáng mến đối với nhiều người, được yêu mến và quý trọng bởi các Bà-la-môn, gia chủ, dân thành thị, dân quê, các quan kế toán, đại thần, các tướng quân, người giữ cửa, các vị bộ trưởng, các vị trong hội đồng, các vua, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có vẻ ngoài đáng mến đối với nhiều người, được yêu mến và quý trọng bởi các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này.

229. Tatthetaṃ vuccati –

229. Về việc này, có lời nói rằng:

‘‘Na ca visaṭaṃ na ca visāci, na ca pana viceyyapekkhitā;

Ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā.

Không nhìn với vẻ giận dữ, không nhìn liếc xéo, không nhìn dò xét; mà nhìn thẳng, cởi mở, với tâm ngay thẳng, đã nhìn nhiều người với con mắt thân thương.

‘‘Sugatīsu [Pg.137] so phalavipākaṃ,Anubhavati tattha modati;

Idha ca pana bhavati gopakhumo,Abhinīlanettanayano sudassano.

Vị ấy hưởng quả dị thục ở các cõi lành, hoan hỷ ở nơi đó. Còn ở đây, vị ấy có lông mi như bò con, có mắt xanh biếc, có vẻ ngoài ưa nhìn.

‘‘Abhiyogino ca nipuṇā,Bahū pana nimittakovidā;

Sukhumanayanakusalā manujā,Piyadassanoti abhiniddisanti naṃ.

Nhiều người thực hành, tinh tế, thông thạo về điềm báo, những người khéo léo với con mắt tinh tường, đã chỉ ra rằng vị ấy có vẻ ngoài đáng mến.

‘‘Piyadassano gihīpi santo ca,Bhavati bahujanapiyāyito;

Yadi ca na bhavati gihī samaṇo hoti,Piyo bahūnaṃ sokanāsano’’ti.

Là người tại gia, vị ấy có vẻ ngoài đáng mến, được nhiều người yêu quý. Nếu không là người tại gia mà là sa-môn, vị ấy được nhiều người yêu mến, là người diệt trừ sầu muộn.

(23) Uṇhīsasīsalakkhaṇaṃ

(23) Tướng có đầu như đội khăn

230. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – uṇhīsasīso hoti.

230. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã là người đi đầu của nhiều người trong các pháp thiện, là người lãnh đạo của nhiều người trong thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, trong việc bố thí, thọ trì giới, giữ ngày trai giới, hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính trọng sa-môn, kính trọng bà-la-môn, kính trọng người lớn trong dòng họ, và trong các pháp thiện lành khác. Do nghiệp ấy đã được làm… vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được tướng đại nhân này: có đầu như đội khăn.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều người đi theo, gồm các Bà-la-môn, gia chủ, dân thành thị, dân quê, các quan kế toán, đại thần, các tướng quân, người giữ cửa, các vị bộ trưởng, các vị trong hội đồng, các vua, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều người đi theo, gồm các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này.

231. Tatthetaṃ [Pg.138] vuccati –

231. Về việc này, có lời nói rằng:

‘‘Pubbaṅgamo sucaritesu ahu,Dhammesu dhammacariyābhirato;

Anvāyiko bahujanassa ahu,Saggesu vedayittha puññaphalaṃ.

“Ngài đã là người đi đầu trong các thiện hạnh, trong các pháp, ưa thích thực hành Chánh pháp; đã có nhiều người đi theo; và đã hưởng quả phước ở các cõi trời.”

‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,Uṇhīsasīsattamidhajjhagamā;

Byākaṃsu byañjananimittadharā,Pubbaṅgamo bahujanaṃ hessati.

“Sau khi hưởng quả của thiện hạnh, ở đây Ngài đã đạt được tướng nhục kế trên đỉnh đầu. Các nhà tướng số đã tiên đoán rằng: ‘(Vị này) sẽ là người lãnh đạo của quần chúng.’”

‘‘Paṭibhogiyā manujesu idha,Pubbeva tassa abhiharanti tadā;

Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,Paṭihārakaṃ bahujane labhati.

“Ở đây, giữa loài người, những người phục vụ đã hầu hạ vị ấy ngay từ trước. Nếu là một vị vua Sát-đế-lỵ, một vị chúa đất, vị ấy sẽ nhận được sự phục vụ từ nhiều người.”

‘‘Atha cepi pabbajati so manujo,Dhammesu hoti paguṇo visavī;

Tassānusāsaniguṇābhirato,Anvāyiko bahujano bhavatī’’ti.

“Và nếu người ấy xuất gia, sẽ trở nên thuần thục và làm chủ các pháp. Nhiều người sẽ ưa thích đức hạnh và lời giáo huấn của vị ấy, và trở thành người đi theo.”

(24-25) Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇāni

(24-25) Tướng Lông Mọc Riêng Lẻ và Tướng Bạch Hào

232. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ekekalomo ca hoti, uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti odātā mudutūlasannibhā.

232. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ nói dối, đã tránh xa lời nói dối; Ngài nói lời chân thật, kết hợp lời chân thật, lời nói chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông, và có một sợi lông trắng (bạch hào) mọc giữa hai chân mày, trắng tinh, mềm mại như bông gòn.”

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā [Pg.139] samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, sở hữu những tướng này, nếu sống tại gia, sẽ là một vị vua Chuyển luân vương... Khi là vua, vị ấy được gì? Nhiều người sẽ đi theo vị ấy: các Bà-la-môn và gia chủ, dân thành thị và dân thôn quê, các quan kế toán và đại thần, các tướng chỉ huy quân đội, những người gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các lãnh chúa, và các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Nhiều người sẽ đi theo vị ấy: các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

233. Tatthetaṃ vuccati –

233. Về điều này, có lời kệ được nói rằng:

‘‘Saccappaṭiñño purimāsu jātisu,Advejjhavāco alikaṃ vivajjayi;

Na so visaṃvādayitāpi kassaci,Bhūtena tacchena tathena bhāsayi.

“Trong các kiếp trước, Ngài giữ đúng lời hứa, không nói hai lời, tránh xa điều dối trá. Ngài không lừa dối bất kỳ ai, chỉ nói lời có thật, xác thực, và đúng đắn.”

‘‘Setā susukkā mudutūlasannibhā,Uṇṇā sujātā bhamukantare ahu;

Na lomakūpesu duve ajāyisuṃ,Ekekalomūpacitaṅgavā ahu.

“Sợi lông trắng (bạch hào) mọc đẹp giữa hai chân mày, trắng tinh, rất trắng, mềm mại như bông gòn. Không có hai sợi lông nào mọc trong một lỗ chân lông; Ngài có thân mình với mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông.”

‘‘Taṃ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā,Byākaṃsu uppādanimittakovidā;

Uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā,Upavattatī īdisakaṃ bahujjano.

“Nhiều nhà tướng số, những người thông thạo điềm báo và dấu hiệu, đã tụ họp lại và tiên đoán rằng: ‘Vì sợi lông trắng (bạch hào) và các sợi lông (trên thân) được an trí tốt đẹp, nhiều người sẽ đi theo một người như vậy.’”

‘‘Gihimpi santaṃ upavattatī jano,Bahu puratthāpakatena kammunā;

Akiñcanaṃ pabbajitaṃ anuttaraṃ,Buddhampi santaṃ upavattati jano’’ti.

“‘Do nghiệp đã làm trong quá khứ, nhiều người sẽ đi theo vị ấy ngay cả khi là một người tại gia. Người ta cũng sẽ đi theo vị ấy khi là một vị Phật vô song, một người xuất gia không còn gì vướng bận.’”

(26-27) Cattālīsaaviraḷadantalakkhaṇāni

(26-27) Tướng Bốn Mươi Răng và Tướng Răng Khít Nhau

234. ‘‘Yampi, bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosi. Ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya[Pg.140], iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Cattālīsadanto ca hoti aviraḷadanto ca.

234. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ lời nói chia rẽ, đã tránh xa lời nói chia rẽ. Nghe điều gì ở đây, Ngài không đi nói ở nơi kia để gây chia rẽ những người này; và nghe điều gì ở nơi kia, Ngài không đi nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, Ngài là người hàn gắn những ai đã chia rẽ, và là người khuyến khích những ai đã hòa hợp. Ngài ưa thích sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, và nói những lời tạo ra sự hòa hợp. Do nghiệp ấy đã được làm... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: có bốn mươi chiếc răng và răng khít nhau.”

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati … buddho samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, sở hữu những tướng này, nếu sống tại gia, sẽ là một vị vua Chuyển luân vương... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có hội chúng không thể bị chia rẽ. Hội chúng của vị ấy không thể bị chia rẽ: các Bà-la-môn và gia chủ, dân thành thị và dân thôn quê, các quan kế toán và đại thần, các tướng chỉ huy quân đội, những người gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các lãnh chúa, và các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có hội chúng không thể bị chia rẽ. Hội chúng của vị ấy không thể bị chia rẽ: các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

235. Tatthetaṃ vuccati –

235. Về điều này, có lời kệ được nói rằng:

‘‘Vebhūtiyaṃ sahitabhedakāriṃ,Bhedappavaḍḍhanavivādakāriṃ;

Kalahappavaḍḍhanaākiccakāriṃ,Sahitānaṃ bhedajananiṃ na bhaṇi.

“Ngài không nói lời gây chia rẽ những người hòa hợp, lời làm tăng trưởng sự chia rẽ và tranh cãi, lời làm tăng trưởng xung đột và hành động sai trái, lời gây ra sự bất hòa giữa những người đang đoàn kết.”

‘‘Avivādavaḍḍhanakariṃ sugiraṃ,Bhinnānusandhijananiṃ abhaṇi;

Kalahaṃ janassa panudī samaṅgī,Sahitehi nandati pamodati ca.

“Ngài nói lời hay không làm tăng trưởng tranh cãi, lời hàn gắn những người đã chia rẽ. Ngài xua tan xung đột của mọi người, tạo ra sự hòa hợp; Ngài hoan hỷ và vui mừng với những người hòa hợp.”

‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,Anubhavati tattha modati;

Dantā idha honti aviraḷā sahitā,Caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā.

“Vị ấy hưởng quả dị thục trong các cõi lành, và vui thích ở đó. Ở đây, răng của vị ấy khít nhau, liền lạc; bốn mươi chiếc răng trong miệng được an trí tốt đẹp.”

‘‘Yadi [Pg.141] khattiyo bhavati bhūmipati,Avibhediyāssa parisā bhavati;

Samaṇo ca hoti virajo vimalo,Parisāssa hoti anugatā acalā’’ti.

“‘Nếu là một vị vua Sát-đế-lỵ, một vị chúa đất, hội chúng của vị ấy sẽ không thể bị chia rẽ. Và nếu là một vị Sa-môn không còn bụi bẩn, không còn cấu uế, hội chúng của vị ấy sẽ trung thành và không lay chuyển.’”

(28-29) Pahūtajivhābrahmassaralakkhaṇāni

(28-29) Tướng Lưỡi Rộng Dài và Tướng Giọng Nói Như Phạm Thiên

236. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Pahūtajivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī.

236. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ lời nói thô ác, đã tránh xa lời nói thô ác. Lời nói nào không lỗi lầm, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, làm vui lòng nhiều người, Ngài đã nói những lời như vậy. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: có lưỡi rộng dài, và có giọng nói như Phạm thiên, tiếng hót như chim ca-lăng-tần-già.”

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, người sở hữu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương... (lược)... Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy có lời nói được chấp nhận, lời nói của vị ấy được các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị cận thần, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị vương tử chấp nhận. Khi là vị vua, vị ấy được điều này... Khi là vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có lời nói được chấp nhận, lời nói của vị ấy được các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, chư thiên, loài người, a-tu-la, loài rồng, loài càn-thát-bà chấp nhận. Khi là vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

237. Tatthetaṃ vuccati –

237. Về vấn đề này, có lời được nói như sau:

‘‘Akkosabhaṇḍanavihesakāriṃ,Ubbādhikaṃ bahujanappamaddanaṃ;

Abāḷhaṃ giraṃ so na bhaṇi pharusaṃ,Madhuraṃ bhaṇi susaṃhitaṃ sakhilaṃ.

“Vị ấy đã không nói lời thô lỗ, nặng nề, gây ra mắng nhiếc, tranh cãi, và phiền nhiễu, gây ra đau khổ, và áp bức nhiều người. Vị ấy đã nói lời ngọt ngào, hòa nhã, và thân ái.

‘‘Manaso [Pg.142] piyā hadayagāminiyo,Vācā so erayati kaṇṇasukhā;

Vācāsuciṇṇaphalamanubhavi,Saggesu vedayatha puññaphalaṃ.

“Vị ấy đã nói những lời làm vui lòng tâm ý, đi vào lòng người, và êm tai. Vị ấy đã hưởng quả của lời nói được thực hành tốt đẹp, đã cảm nhận quả của phước đức ở các cõi trời.

‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,Brahmassarattamidhamajjhagamā;

Jivhāssa hoti vipulā puthulā,Ādeyyavākyavacano bhavati.

“Sau khi đã cảm nhận quả của thiện hạnh, vị ấy đã đạt được giọng nói như Phạm thiên ở nơi đây. Lưỡi của vị ấy trở nên rộng và dài, vị ấy trở thành người có lời nói đáng tin cậy.

‘‘Gihinopi ijjhati yathā bhaṇato,Atha ce pabbajati so manujo;

Ādiyantissa vacanaṃ janatā,Bahuno bahuṃ subhaṇitaṃ bhaṇato’’ti.

“Khi là người tại gia, lời nói của vị ấy thành công. Và nếu người ấy xuất gia, dân chúng sẽ chấp nhận lời nói của vị ấy, người nói nhiều điều thiện thuyết cho nhiều người.”

(30) Sīhahanulakkhaṇaṃ

(30) Tướng hàm sư tử

238. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosi kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sīhahanu hoti.

238. “Này các tỳ-khưu, bất cứ khi nào Như Lai, trong một kiếp quá khứ, một đời sống quá khứ, một nơi ở quá khứ, khi trước đây là một con người, đã từ bỏ lời nói phù phiếm và từ bỏ việc nói lời phù phiếm; vị ấy là người nói đúng thời, nói sự thật, nói điều lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; vị ấy đã nói lời đáng ghi nhớ, đúng lúc, có lý do, có giới hạn, và hợp với lợi ích. Do nghiệp ấy đã được làm... (lược)... vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, khi đến thế gian này, đã đạt được tướng đại nhân này: có hàm như hàm sư tử.

‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi, rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Vị ấy, người sở hữu tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương... (lược)... Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy không thể bị khuất phục bởi bất kỳ kẻ đối nghịch, kẻ thù nào là con người. Khi là vị vua, vị ấy được điều này... Khi là vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy không thể bị khuất phục bởi các kẻ đối nghịch, kẻ thù bên trong hay bên ngoài; bởi tham, sân, hay si; bởi một sa-môn hay Bà-la-môn; bởi một vị trời, Ma vương, hay Phạm thiên; hay bởi bất kỳ ai trong thế gian. Khi là vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này.

239. Tatthetaṃ [Pg.143] vuccati –

239. Về vấn đề này, có lời được nói như sau:

‘‘Na samphappalāpaṃ na muddhataṃ,Avikiṇṇavacanabyappatho ahosi;

Ahitamapi ca apanudi,Hitamapi ca bahujanasukhañca abhaṇi.

“Vị ấy đã không nói lời phù phiếm, không nói lời ngu xuẩn, không có thói quen nói lời lan man. Vị ấy đã loại bỏ điều bất lợi, và đã nói điều lợi ích và điều mang lại hạnh phúc cho nhiều người.

‘‘Taṃ katvā ito cuto divamupapajji,Sukataphalavipākamanubhosi;

Caviya punaridhāgato samāno,Dvidugamavaratarahanuttamalattha.

“Sau khi làm nghiệp ấy, từ đây mệnh chung, vị ấy sanh lên cõi trời, đã hưởng quả dị thục của việc làm tốt đẹp. Sau khi mệnh chung từ đó, trở lại nơi đây, vị ấy đã đạt được hàm tốt nhất, như của loài sư tử.

‘‘Rājā hoti suduppadhaṃsiyo,Manujindo manujādhipati mahānubhāvo;

Tidivapuravarasamo bhavati,Suravarataroriva indo.

“Vị ấy trở thành vị vua rất khó bị khuất phục, vua của loài người, chúa của loài người, có đại oai lực. Vị ấy trở nên giống như vị trời cao quý nhất của thành phố chư thiên, như Đế-thích, vị cao quý hơn các vị trời.

‘‘Gandhabbāsurayakkharakkhasebhi,Surehi na hi bhavati suppadhaṃsiyo;

Tathatto yadi bhavati tathāvidho,Idha disā ca paṭidisā ca vidisā cā’’ti.

“Vị ấy không dễ bị khuất phục bởi các càn-thát-bà, a-tu-la, dạ-xoa, la-sát, và chư thiên. Nếu một người như vậy, có bản chất như vậy, tồn tại ở đây, thì (không ai) từ các phương chính, phương trung gian, và phương phụ có thể khuất phục được vị ấy.”

(31-32) Samadantasusukkadāṭhālakkhaṇāni

(31-32) Các tướng răng đều đặn và răng nanh rất trắng

240. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno micchājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappesi, tulākūṭa kaṃsakūṭa mānakūṭa ukkoṭana vañcana nikati sāciyoga chedana vadha bandhana viparāmosa ālopa sahasākārā paṭivirato ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi [Pg.144] dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, samadanto ca hoti susukkadāṭho ca.

240. “Này các tỳ-khưu, bất cứ khi nào Như Lai, trong một kiếp quá khứ, một đời sống quá khứ, một nơi ở quá khứ, khi trước đây là một con người, đã từ bỏ tà mạng và sinh sống bằng chánh mạng; vị ấy đã từ bỏ việc gian lận trong cân đo, tiền bạc, và đo lường; hối lộ, lừa dối, gian trá, và các hành vi quanh co; cắt xén, giết chóc, trói buộc, cướp bóc, trộm cắp, và bạo hành. Do nghiệp ấy đã được làm, được tích lũy, được gia tăng, được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào thiện thú, thiên giới. Ở đó, vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về mười phương diện: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, quyền lực cõi trời, và các sắc, thanh, hương, vị, xúc của cõi trời. Sau khi mệnh chung từ nơi ấy, khi đến thế gian này, vị ấy đạt được hai tướng đại nhân này: có răng đều đặn và có răng nanh rất trắng.

‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti sucissa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati.

“Vị ấy, người sở hữu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương, đúng Pháp, vị vua của Pháp, người chinh phục bốn phương, người chiến thắng, người mang lại sự ổn định cho quốc độ, người sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là người con trưởng báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng cảm, có hình dáng anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận biển cả bằng Pháp, không dùng roi, không dùng gươm, sẽ cai trị một vương quốc không có hiểm họa, không có tai ương, không có gai góc, thịnh vượng, phồn vinh, an ổn, yên bình, và không có phiền não. Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng trong sạch. Đoàn tùy tùng của vị ấy trong sạch, gồm các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị cận thần, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị vương tử. Khi là vị vua, vị ấy được điều này.

‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti, sucissa honti parivārā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

“Và nếu vị ấy từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị ấy trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở trên đời, vén mở các màn che chướng. Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng thanh tịnh, đoàn tùy tùng của vị ấy là thanh tịnh, gồm các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, loài rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này.

241. Tatthetaṃ vuccati –

241. Về vấn đề này, có lời kệ được nói lên như sau:

‘‘Micchājīvañca avassaji samena vuttiṃ,Sucinā so janayittha dhammikena;

Ahitamapi ca apanudi,Hitamapi ca bahujanasukhañca acari.

“Vị ấy đã từ bỏ tà mạng, đã tạo ra cách sinh nhai chân chánh, thanh tịnh, đúng với Chánh pháp; đã xua tan điều bất lợi, và đã thực hành vì lợi ích và hạnh phúc cho số đông.

‘‘Sagge vedayati naro sukhapphalāni,Karitvā nipuṇebhi vidūhi sabbhi;

Vaṇṇitāni tidivapuravarasamo,Abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī.

Khi là người, vị ấy đã làm các nghiệp được những bậc hiền trí, thông thái, thiện lành ca ngợi, và hưởng quả an lạc ở cõi trời; giống như vị vua của cõi trời Ba Mươi Ba, vị ấy vui hưởng, được trang bị đầy đủ các thú vui và trò tiêu khiển.

‘‘Laddhānaṃ [Pg.145] mānusakaṃ bhavaṃ tato,Cavitvāna sukataphalavipākaṃ;

Sesakena paṭilabhati lapanajaṃ,Samamapi sucisusukkaṃ.

Từ cõi trời ấy mệnh chung, do quả dị thục của thiện nghiệp, với phần còn lại, vị ấy được tái sanh làm người, và có được hàm răng đều đặn, thanh tịnh và trắng ngần.

‘‘Taṃ veyyañjanikā samāgatā bahavo,Byākaṃsu nipuṇasammatā manujā;

Sucijanaparivāragaṇo bhavati,Dijasamasukkasucisobhanadanto.

Nhiều người xem tướng, được xem là thông thái, đã tụ hội lại và tiên đoán về vị ấy: ‘Vị ấy sẽ có đoàn tùy tùng gồm những người thanh tịnh, có hàm răng trắng ngần, thanh tịnh, đẹp đẽ, đều đặn như vỏ ốc.’”

‘‘Rañño hoti bahujano,Suciparivāro mahatiṃ mahiṃ anusāsato;

Pasayha na ca janapadatudanaṃ,Hitamapi ca bahujanasukhañca caranti.

Khi vị ấy là vua cai trị khắp cõi đất rộng lớn, dân chúng trở thành đoàn tùy tùng thanh tịnh. Vị ấy không dùng bạo lực để đàn áp xứ sở, và dân chúng thực hành vì lợi ích và hạnh phúc cho số đông.

‘‘Atha ce pabbajati bhavati vipāpo,Samaṇo samitarajo vivaṭṭacchado;

Vigatadarathakilamatho,Imamapi ca paramapi ca passati lokaṃ.

Còn nếu vị ấy xuất gia, vị ấy trở thành một vị Sa-môn không còn điều ác, bụi bặm đã được lắng yên, các màn che chướng đã được vén mở, không còn mệt mỏi, phiền não; vị ấy thấy được thế giới này và thế giới bên kia.

‘‘Tassovādakarā bahugihī ca pabbajitā ca,Asuciṃ garahitaṃ dhunanti pāpaṃ;

Sa hi sucibhi parivuto bhavati,Malakhilakalikilese panudehī’’ti.

Nhiều người, cả tại gia lẫn xuất gia, vâng theo lời giáo huấn của vị ấy, đã rũ bỏ điều ác bất tịnh, đáng chê trách. Vị ấy được bao quanh bởi những bậc thanh tịnh, những người đã loại trừ các cấu uế, các chướng ngại, và các phiền não.”

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Lakkhaṇasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.

Kinh Tướng, kinh thứ bảy, đã chấm dứt.

8. Siṅgālasuttaṃ

8. Kinh Siṅgāla

242. Evaṃ [Pg.146] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena siṅgālako gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassati – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ.

242. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, con trai của một gia chủ tên là Siṅgālaka, sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên.

243. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā siṅgālakaṃ gahapatiputtaṃ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṃ allakesaṃ pañjalikaṃ puthudisā namassantaṃ – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ. Disvā siṅgālakaṃ gahapatiputtaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho tvaṃ, gahapatiputta, kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disa’’nti? ‘‘Pitā maṃ, bhante, kālaṃ karonto evaṃ avaca – ‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti. So kho ahaṃ, bhante, pituvacanaṃ sakkaronto garuṃ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disa’’nti.

243. Khi ấy, Đức Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, vào thành Rājagaha để khất thực. Đức Thế Tôn thấy con trai của gia chủ là Siṅgālaka, sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên. Sau khi thấy, Ngài nói với con trai của gia chủ là Siṅgālaka: “Này con trai của gia chủ, vì sao con sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên?” “Bạch Thế Tôn, khi thân phụ của con lâm chung, ông đã nói với con rằng: ‘Này con, con hãy đảnh lễ các phương.’ Bạch Thế Tôn, do vậy, con vâng lời, tôn trọng, kính lễ, và cúng dường lời dạy của cha, nên sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên.”

Cha disā

Sáu phương

244. ‘‘Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṃ cha disā namassitabbā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye cha disā namassitabbā? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā’’ti.

244. “Này con trai của gia chủ, trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương không nên được đảnh lễ như vậy.” “Bạch Thế Tôn, vậy trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương nên được đảnh lễ như thế nào? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy thuyết giảng Chánh pháp cho con, để trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương nên được đảnh lễ.”

‘‘Tena hi, gahapatiputta suṇohi sādhukaṃ manasikarohi bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho siṅgālako gahapatiputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

“Vậy thì, này con trai của gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” con trai của gia chủ là Siṅgālaka đã vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘Yato [Pg.147] kho, gahapatiputta, ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīnā honti, catūhi ca ṭhānehi pāpakammaṃ na karoti, cha ca bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati, so evaṃ cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī ubholokavijayāya paṭipanno hoti. Tassa ayañceva loko āraddho hoti paro ca loko. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

“Này con trai của gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử đã từ bỏ bốn nghiệp phiền não, không làm điều ác do bốn nguyên nhân, và không thực hành sáu cửa dẫn đến tổn thất tài sản, vị ấy như vậy đã thoát khỏi mười bốn điều ác, đã che chở sáu phương, và đã thực hành để chinh phục cả hai thế giới. Đối với vị ấy, thế giới này được khởi sự và thế giới bên kia cũng được khởi sự. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào cõi lành, cõi trời.”

Cattārokammakilesā

Bốn nghiệp phiền não

245. ‘‘Katamassa cattāro kammakilesā pahīnā honti? Pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṃ kammakileso, kāmesumicchācāro kammakileso, musāvādo kammakileso. Imassa cattāro kammakilesā pahīnā hontī’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

245. “Bốn nghiệp phiền não nào đã được vị ấy từ bỏ? Này con trai của gia chủ, sát sanh là một nghiệp phiền não, trộm cắp là một nghiệp phiền não, tà dâm trong các dục là một nghiệp phiền não, nói dối là một nghiệp phiền não. Bốn nghiệp phiền não này đã được vị ấy từ bỏ.” Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘Pāṇātipāto adinnādānaṃ, musāvādo ca vuccati;

Paradāragamanañceva, nappasaṃsanti paṇḍitā’’ti.

“Sát sanh, trộm cắp, và điều được gọi là nói dối; cùng với việc đi lại với vợ người khác, những điều này bậc hiền trí không tán thán.”

Catuṭṭhānaṃ

Bốn nguyên nhân

246. ‘‘Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ na karoti? Chandāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, dosāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, mohāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, bhayāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti. Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvako neva chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati; imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ na karotī’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

246. “Bởi bốn trường hợp nào mà vị ấy không làm điều ác? Do đi vào thiên vị vì tham ái, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì sân hận, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì si mê, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì sợ hãi, người ta làm điều ác. Này gia chủ tử, vì rằng bậc Thánh đệ tử không đi vào thiên vị vì tham ái, không đi vào thiên vị vì sân hận, không đi vào thiên vị vì si mê, không đi vào thiên vị vì sợ hãi; do bốn trường hợp này, vị ấy không làm điều ác.” Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ ativattati;

Nihīyati yaso tassa, kāḷapakkheva candimā.

“Người nào do tham, do sân, do sợ, do si, mà vi phạm Chánh pháp; danh tiếng của người ấy bị suy giảm, như mặt trăng trong kỳ trăng khuyết.

‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ nātivattati;

Āpūrati yaso tassa, sukkapakkheva candimā’’ti.

“Người nào do tham, do sân, do sợ, do si, mà không vi phạm Chánh pháp; danh tiếng của người ấy được viên mãn, như mặt trăng trong kỳ trăng tròn.”

Cha apāyamukhāni

Sáu cửa ngõ của sự suy vong

247. ‘‘Katamāni [Pg.148] cha bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati? Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo kho, gahapatiputta, bhogānaṃ apāyamukhaṃ, vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, samajjābhicaraṇaṃ bhogānaṃ apāyamukhaṃ, jūtappamādaṭṭhānānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, pāpamittānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, ālasyānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ.

247. “Vị ấy không thực hành sáu cửa ngõ nào làm hao tán tài sản? Này gia chủ tử, sự đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi, là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự lui tới các nơi đình đám là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi, là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê kết giao bạn xấu là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê lười biếng là cửa ngõ làm hao tán tài sản.

Surāmerayassa cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của rượu men, rượu nấu

248. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge. Sandiṭṭhikā dhanajāni, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṃ āyatanaṃ, akittisañjananī, kopīnanidaṃsanī, paññāya dubbalikaraṇītveva chaṭṭhaṃ padaṃ bhavati. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.

248. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi: Sự hao tán tài sản hiện tại, làm tăng trưởng cãi vã, là nơi phát sinh bệnh tật, gây ra tiếng xấu, làm phơi bày điều kín đáo, và điểm thứ sáu là làm suy yếu trí tuệ. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi.

Vikālacariyāya cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của việc đi lại phi thời

249. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge. Attāpissa agutto arakkhito hoti, puttadāropissa agutto arakkhito hoti, sāpateyyaṃpissa aguttaṃ arakkhitaṃ hoti, saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanañca tasmiṃ rūhati, bahūnañca dukkhadhammānaṃ purakkhato hoti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.

249. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời: Bản thân không được che chở, không được bảo vệ; vợ con không được che chở, không được bảo vệ; tài sản không được che chở, không được bảo vệ; bị nghi ngờ trong các việc xấu; lời nói không thật phát sinh nơi người ấy; và là người đi trước của nhiều pháp khổ. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời.

Samajjābhicaraṇassa cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của việc lui tới các nơi đình đám

250. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā samajjābhicaraṇe. Kva naccaṃ, kva gītaṃ, kva vāditaṃ, kva akkhānaṃ, kva pāṇissaraṃ, kva kumbhathunanti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā samajjābhicaraṇe.

250. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc lui tới các nơi đình đám: (Nghĩ rằng) ‘Múa ở đâu? Hát ở đâu? Nhạc ở đâu? Kể chuyện ở đâu? Vỗ tay ở đâu? Trống ở đâu?’. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc lui tới các nơi đình đám.

Jūtappamādassa cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của việc cờ bạc dể duôi

251. ‘‘Cha [Pg.149] khome, gahapatiputta, ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge. Jayaṃ veraṃ pasavati, jino vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa vacanaṃ na rūhati, mittāmaccānaṃ paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṃ apatthito hoti – ‘akkhadhutto ayaṃ purisapuggalo nālaṃ dārabharaṇāyā’ti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.

251. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi: Khi thắng, sinh ra oán thù; khi thua, sầu muộn về của cải; sự hao tán tài sản hiện tại; lời nói ở giữa hội chúng không được chấp nhận; bị bạn bè, thân hữu khinh thường; không được những người muốn cưới gả mong muốn, (vì họ nghĩ rằng): ‘Người này là kẻ nghiện cờ bạc, không đủ khả năng nuôi vợ’. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi.

Pāpamittatāya cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của việc có bạn xấu

252. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā pāpamittānuyoge. Ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye nekatikā, ye vañcanikā, ye sāhasikā. Tyāssa mittā honti te sahāyā. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā pāpamittānuyoge.

252. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê kết giao bạn xấu: Những kẻ cờ bạc, những kẻ đam mê sắc dục, những kẻ nghiện rượu, những kẻ lừa đảo, những kẻ gian trá, những kẻ bạo hành. Những kẻ ấy là bạn, là đồng bọn của người đó. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê kết giao bạn xấu.

Ālasyassa cha ādīnavā

Sáu sự nguy hại của sự lười biếng

253. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā ālasyānuyoge. Atisītanti kammaṃ na karoti, atiuṇhanti kammaṃ na karoti, atisāyanti kammaṃ na karoti, atipātoti kammaṃ na karoti, atichātosmīti kammaṃ na karoti, atidhātosmīti kammaṃ na karoti. Tassa evaṃ kiccāpadesabahulassa viharato anuppannā ceva bhogā nuppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṃ gacchanti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā ālasyānuyoge’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

253. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê lười biếng: (Nghĩ rằng) ‘Quá lạnh’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá nóng’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá muộn’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá sớm’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Tôi quá đói’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Tôi quá no’, người ấy không làm việc. Đối với người sống như vậy, có nhiều lý do để không làm việc, tài sản chưa sanh không sanh khởi, và tài sản đã sanh đi đến hủy diệt. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê lười biếng.” Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘Hoti pānasakhā nāma,Hoti sammiyasammiyo;

Yo ca atthesu jātesu,Sahāyo hoti so sakhā.

“Có người gọi là bạn nhậu, có người là bạn khi gặp mặt; người nào là bạn đồng hành khi công việc phát sinh, người đó mới là bạn thật sự.

‘‘Ussūraseyyā [Pg.150] paradārasevanā,Verappasavo ca anatthatā ca;

Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti.

“Ngủ đến khi mặt trời lên cao, quan hệ với vợ người, sinh ra oán thù và làm điều vô ích; bạn bè xấu ác và tính keo kiệt; sáu trường hợp này hủy hoại con người.

‘‘Pāpamitto pāpasakho,Pāpaācāragocaro;

Asmā lokā paramhā ca,Ubhayā dhaṃsate naro.

“Người có bạn xấu, đồng bọn xấu, có hành vi và nơi lui tới xấu ác; người ấy bị hủy hoại từ đời này và đời sau, từ cả hai thế giới.

‘‘Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṃ,Divā soppaṃ pāricariyā akāle;

Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti.

“Cờ bạc, phụ nữ, rượu chè, múa hát, ngủ ngày, đi lại phi thời, bạn bè xấu ác và tính keo kiệt; sáu trường hợp này hủy hoại con người.

‘‘Akkhehi dibbanti suraṃ pivanti,Yantitthiyo pāṇasamā paresaṃ;

Nihīnasevī na ca vuddhasevī,Nihīyate kāḷapakkheva cando.

“Những ai chơi cờ bạc, uống rượu, đi đến với những người phụ nữ vốn quý như mạng sống của người khác; những người thân cận kẻ thấp hèn, không thân cận bậc trí tuệ, sẽ bị suy tàn như mặt trăng trong kỳ trăng khuyết.

‘‘Yo vāruṇī addhano akiñcano,Pipāso pivaṃ papāgato ;

Udakamiva iṇaṃ vigāhati,Akulaṃ kāhiti khippamattano.

“Người nghiện rượu, không tài sản, không của cải, khát khao uống rượu, thường lui tới quán rượu; người ấy chìm vào nợ nần như đá chìm trong nước, và sẽ nhanh chóng làm cho gia đình mình tan nát.

‘‘Na divā soppasīlena, rattimuṭṭhānadessinā ;

Niccaṃ mattena soṇḍena, sakkā āvasituṃ gharaṃ.

“Người có thói quen ngủ ngày, ghét thức dậy ban đêm, luôn say sưa, nghiện ngập, thì không thể sống đời sống gia đình.

‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;

Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave.

“‘Trời quá lạnh, trời quá nóng, đã quá muộn rồi’; vì những lý do này mà từ bỏ công việc, các lợi ích sẽ trôi qua đối với những người trẻ tuổi ấy.

‘‘Yodha [Pg.151] sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;

Karaṃ purisakiccāni, so sukhaṃ na vihāyatī’’ti.

“Còn người nào xem lạnh và nóng không hơn gì cọng cỏ, làm các công việc của người đàn ông, người ấy không từ bỏ hạnh phúc.”

Mittapatirūpakā

Những kẻ giả làm bạn

254. ‘‘Cattārome, gahapatiputta, amittā mittapatirūpakā veditabbā. Aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.

254. Này con trai gia chủ, có bốn hạng người không phải là bạn mà chỉ là bạn giả hiệu này cần phải được biết đến. Người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến.

255. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.

255. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến.

‘‘Aññadatthuharo hoti, appena bahumicchati;

Bhayassa kiccaṃ karoti, sevati atthakāraṇā.

Người ấy chỉ biết lấy của, cho ít mà muốn được nhiều; khi có sự sợ hãi mới làm công việc, và giao du vì lợi ích của mình.

‘‘Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.

Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến.

256. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo. Atītena paṭisantharati, anāgatena paṭisantharati, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kiccesu byasanaṃ dasseti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.

256. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy tiếp đãi bằng chuyện quá khứ, tiếp đãi bằng chuyện vị lai, tiếp đãi bằng lời vô ích, trong các công việc hiện tại thì chỉ ra sự thất bại. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến.

257. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo. Pāpakaṃpissa anujānāti, kalyāṇaṃpissa anujānāti, sammukhāssa vaṇṇaṃ bhāsati, parammukhāssa avaṇṇaṃ bhāsati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.

257. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy cũng đồng ý với việc xấu của bạn, cũng đồng ý với việc tốt của bạn; trước mặt thì tán dương, sau lưng thì chê bai. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến.

258. ‘‘Catūhi [Pg.152] kho, gahapatiputta, ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo. Surāmeraya majjappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikāla visikhā cariyānuyoge sahāyo hoti, samajjābhicaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo’’ti.

258. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy là bạn đồng hành trong việc thường xuyên say sưa rượu men, rượu nấu là nhân sanh sự dể duôi; là bạn đồng hành trong việc thường xuyên đi lang thang ngoài đường vào phi thời; là bạn đồng hành trong việc đi đến các nơi đình đám; là bạn đồng hành trong việc thường xuyên cờ bạc là nhân sanh sự dể duôi. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến.

259. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

259. Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Aññadatthuharo mitto, yo ca mitto vacīparo ;

Anuppiyañca yo āha, apāyesu ca yo sakhā.

Người bạn chỉ biết lấy của, người bạn chỉ nói suông; người nào chỉ nói lời vừa lòng, và người bạn trong các đường sa đọa.

Ete amitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;

Ārakā parivajjeyya, maggaṃ paṭibhayaṃ yathā’’ti.

Bốn hạng người không phải là bạn này, người trí sau khi biết như vậy, nên tránh xa họ, như người ta tránh xa con đường nguy hiểm.

Suhadamitto

Người bạn có tâm tốt

260. ‘‘Cattārome, gahapatiputta, mittā suhadā veditabbā. Upakāro mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo.

260. Này con trai gia chủ, có bốn hạng bạn có tâm tốt này cần phải được biết đến. Người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến.

261. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo. Pamattaṃ rakkhati, pamattassa sāpateyyaṃ rakkhati, bhītassa saraṇaṃ hoti, uppannesu kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṃ bhogaṃ anuppadeti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.

261. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy bảo vệ bạn khi dể duôi, bảo vệ tài sản của bạn khi dể duôi, là nơi nương tựa cho bạn khi sợ hãi, khi có công việc cần làm phát sanh thì cung cấp tài sản gấp đôi. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến.

262. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo. Guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitaṃpissa atthāya pariccattaṃ hoti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.

262. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy nói cho bạn biết điều bí mật của mình, giữ kín điều bí mật của bạn, không từ bỏ trong lúc hoạn nạn, và vì lợi ích của bạn mà mạng sống cũng được hy sinh. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến.

263. ‘‘Catūhi [Pg.153] kho, gahapatiputta, ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo. Pāpā nivāreti, kalyāṇe niveseti, assutaṃ sāveti, saggassa maggaṃ ācikkhati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.

263. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy ngăn cản bạn khỏi điều ác, khuyến khích bạn vào điều thiện, làm cho bạn nghe được điều chưa từng nghe, và chỉ cho bạn con đường đến cõi trời. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến.

264. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo. Abhavenassa na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ nivāreti, vaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ pasaṃsati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo’’ti.

264. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy không vui mừng với sự suy sụp của bạn, vui mừng với sự thịnh vượng của bạn, ngăn cản người nói lời chê bai bạn, và tán dương người nói lời ca ngợi bạn. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến.

265. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

265. Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Upakāro ca yo mitto, sukhe dukkhe ca yo sakhā ;

Atthakkhāyī ca yo mitto, yo ca mittānukampako.

Người bạn hay giúp đỡ, người bạn cùng chia sẻ vui buồn; người bạn chỉ bày điều lợi ích, và người bạn hay thương mến.

‘‘Etepi mitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;

Sakkaccaṃ payirupāseyya, mātā puttaṃ va orasaṃ;

Paṇḍito sīlasampanno, jalaṃ aggīva bhāsati.

Bốn hạng bạn tốt này, người trí sau khi biết như vậy, nên thân cận một cách kính trọng, như mẹ đối với con ruột. Người trí có giới hạnh, tỏa sáng như ngọn lửa rực cháy.

‘‘Bhoge saṃharamānassa, bhamarasseva irīyato;

Bhogā sannicayaṃ yanti, vammikovupacīyati.

Đối với người đang tích lũy tài sản, như con ong đi tìm mật, tài sản sẽ được tích tụ, như gò mối được vun đắp lên.

‘‘Evaṃ bhoge samāhatvā, alamatto kule gihī;

Catudhā vibhaje bhoge, sa ve mittāni ganthati.

Người gia chủ có khả năng trong gia đình, sau khi đã tích lũy tài sản như vậy, nên chia tài sản làm bốn phần. Người ấy quả thật gắn kết được bạn bè.

‘‘Ekena bhoge bhuñjeyya, dvīhi kammaṃ payojaye;

Catutthañca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatī’’ti.

Với một phần, nên hưởng thụ tài sản; với hai phần, nên dùng vào công việc; và phần thứ tư, nên cất giữ để phòng khi hoạn nạn sẽ có dùng.

Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍaṃ

Phần về việc che chở sáu phương

266. ‘‘Kathañca, gahapatiputta, ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti? Cha imā, gahapatiputta, disā veditabbā. Puratthimā disā mātāpitaro veditabbā, dakkhiṇā disā ācariyā veditabbā, pacchimā disā [Pg.154] puttadārā veditabbā, uttarā disā mittāmaccā veditabbā, heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā, uparimā disā samaṇabrāhmaṇā veditabbā.

266. Này con trai gia chủ, làm thế nào mà vị Thánh đệ tử là người che chở sáu phương? Này con trai gia chủ, sáu phương này cần phải được biết đến. Cha mẹ cần được biết là phương đông, thầy tổ cần được biết là phương nam, vợ con cần được biết là phương tây, bạn bè thân hữu cần được biết là phương bắc, người giúp việc, tôi tớ cần được biết là phương dưới, Sa-môn, Bà-la-môn cần được biết là phương trên.

267. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā – bhato ne bharissāmi, kiccaṃ nesaṃ karissāmi, kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi, dāyajjaṃ paṭipajjāmi, atha vā pana petānaṃ kālaṅkatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmīti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti. Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṃ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṃyojenti, samaye dāyajjaṃ niyyādenti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti. Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

267. “Này gia chủ tử, người con trai phải phụng sự cha mẹ là phương đông theo năm cách: ‘Được cha mẹ nuôi nấng, con sẽ nuôi nấng lại cha mẹ; con sẽ làm các công việc của cha mẹ; con sẽ duy trì dòng dõi gia đình; con sẽ xứng đáng với tài sản thừa kế; hoặc là sau khi cha mẹ qua đời, con sẽ làm phước hồi hướng cho các vị ấy.’ Này gia chủ tử, khi được người con trai phụng sự theo năm cách này, cha mẹ là phương đông sẽ thương tưởng lại người con theo năm cách: Ngăn chặn con không làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, dạy cho con nghề nghiệp, kết hôn cho con với người vợ xứng đáng, và đúng thời trao lại tài sản thừa kế. Này gia chủ tử, khi được người con trai phụng sự theo năm cách này, cha mẹ là phương đông sẽ thương tưởng lại người con theo năm cách này. Như vậy, phương đông ấy của người con được che chở, được an ổn, và được vô úy.

268. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā – uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṃ sippapaṭiggahaṇena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti – suvinītaṃ vinenti, suggahitaṃ gāhāpenti, sabbasippassutaṃ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti, disāsu parittāṇaṃ karonti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti. Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

268. “Này gia chủ tử, người đệ tử phải phụng sự các vị thầy là phương nam theo năm cách: bằng sự đứng dậy (đón rước), bằng sự hầu hạ, bằng sự vâng lời, bằng sự phục vụ, và bằng sự kính cẩn tiếp thu nghề nghiệp. Này gia chủ tử, khi được người đệ tử phụng sự theo năm cách này, các vị thầy là phương nam sẽ thương tưởng lại người đệ tử theo năm cách: Huấn luyện điều đã được huấn luyện kỹ, dạy nắm bắt điều đã được nắm bắt kỹ, giải thích cặn kẽ tất cả các ngành nghề, giới thiệu (đệ tử) với bạn bè thân hữu, và sắp đặt sự bảo vệ ở các phương. Này gia chủ tử, khi được người đệ tử phụng sự theo năm cách này, các vị thầy là phương nam sẽ thương tưởng lại người đệ tử theo năm cách này. Như vậy, phương nam ấy của người đệ tử được che chở, được an ổn, và được vô úy.

269. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā – sammānanāya anavamānanāya anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi [Pg.155] sāmikaṃ anukampati – susaṃvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati. Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

269. “Này gia chủ tử, người chồng phải phụng sự vợ là phương tây theo năm cách: bằng sự tôn trọng, bằng sự không coi thường, bằng sự không ngoại tình, bằng sự giao quyền hành, và bằng sự tặng cho đồ trang sức. Này gia chủ tử, khi được người chồng phụng sự theo năm cách này, người vợ là phương tây sẽ thương tưởng lại người chồng theo năm cách: công việc được sắp xếp chu đáo, đối xử tốt với quyến thuộc, không ngoại tình, giữ gìn tài sản đã được mang về, và khéo léo, không lười biếng trong mọi công việc. Này gia chủ tử, khi được người chồng phụng sự theo năm cách này, người vợ là phương tây sẽ thương tưởng lại người chồng theo năm cách này. Như vậy, phương tây ấy của người chồng được che chở, được an ổn, và được vô úy.

270. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā – dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṃvādanatāya. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti – pamattaṃ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṃ rakkhanti, bhītassa saraṇaṃ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

270. “Này gia chủ tử, người thiện nam tử phải phụng sự bạn bè thân hữu là phương bắc theo năm cách: bằng sự bố thí, bằng lời nói ái ngữ, bằng việc làm lợi ích, bằng sự đối xử đồng đều, và bằng sự không lừa dối. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, bạn bè thân hữu là phương bắc sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo năm cách: bảo vệ khi (bạn) buông lung, bảo vệ tài sản của (bạn) khi buông lung, là nơi nương tựa khi (bạn) sợ hãi, không từ bỏ khi (bạn) gặp hoạn nạn, và tôn trọng con cháu của (bạn). Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, bạn bè thân hữu là phương bắc sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo năm cách này. Như vậy, phương bắc ấy của người thiện nam tử được che chở, được an ổn, và được vô úy.

271. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā – yathābalaṃ kammantasaṃvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṃ rasānaṃ saṃvibhāgena samaye vossaggena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti – pubbuṭṭhāyino ca honti, pacchā nipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti. Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

271. “Này gia chủ tử, người chủ phải phụng sự người làm công và tôi tớ là phương dưới theo năm cách: bằng cách giao việc tùy theo sức lực, bằng cách cung cấp thức ăn và tiền lương, bằng cách chăm sóc khi bệnh tật, bằng cách chia sẻ các món ngon vật lạ, và bằng cách cho nghỉ vào những dịp thích hợp. Này gia chủ tử, khi được người chủ phụng sự theo năm cách này, người làm công và tôi tớ là phương dưới sẽ thương tưởng lại người chủ theo năm cách: thức dậy trước (chủ), đi ngủ sau (chủ), chỉ lấy những gì được cho, làm tốt công việc, và mang tiếng tốt, tiếng lành (cho chủ). Này gia chủ tử, khi được người chủ phụng sự theo năm cách này, người làm công và tôi tớ là phương dưới sẽ thương tưởng lại người chủ theo năm cách này. Như vậy, phương dưới ấy của người chủ được che chở, được an ổn, và được vô úy.

272. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā – mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettena [Pg.156] manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti – pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṃ sāventi, sutaṃ pariyodāpenti, saggassa maggaṃ ācikkhanti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā’’ti.

272. “Này gia chủ tử, người thiện nam tử phải phụng sự các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên theo năm cách: bằng thân nghiệp có từ tâm, bằng khẩu nghiệp có từ tâm, bằng ý nghiệp có từ tâm, bằng cách không đóng cửa (đối với các vị ấy), và bằng cách cúng dường các vật dụng. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo sáu cách: Ngăn chặn không cho làm điều ác, khuyến khích làm điều thiện, thương tưởng với thiện tâm, dạy cho nghe điều chưa được nghe, làm cho trong sạch điều đã được nghe, và chỉ cho con đường đến cõi trời. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo sáu cách này. Như vậy, phương trên ấy của người thiện nam tử được che chở, được an ổn, và được vô úy.”

273. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

273. Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Mātāpitā disā pubbā, ācariyā dakkhiṇā disā;

Puttadārā disā pacchā, mittāmaccā ca uttarā.

“Cha mẹ là phương Đông, các vị thầy là phương Nam; Vợ con là phương Tây, bạn bè thân hữu là phương Bắc.

‘‘Dāsakammakarā heṭṭhā, uddhaṃ samaṇabrāhmaṇā;

Etā disā namasseyya, alamatto kule gihī.

Người làm công tôi tớ là phương Dưới, Sa-môn Bà-la-môn là phương Trên; Người gia chủ trong gia đình có trách nhiệm nên đảnh lễ các phương ấy.

‘‘Paṇḍito sīlasampanno, saṇho ca paṭibhānavā;

Nivātavutti atthaddho, tādiso labhate yasaṃ.

Bậc trí tuệ, đầy đủ giới hạnh, tế nhị và có biện tài; Khiêm hạ, không cứng nhắc, người như vậy được danh tiếng.

‘‘Uṭṭhānako analaso, āpadāsu na vedhati;

Acchinnavutti medhāvī, tādiso labhate yasaṃ.

Người siêng năng, không lười biếng, không dao động trước nghịch cảnh; Sinh kế không gián đoạn, có trí tuệ, người như vậy được danh tiếng.

‘‘Saṅgāhako mittakaro, vadaññū vītamaccharo;

Netā vinetā anunetā, tādiso labhate yasaṃ.

Người biết nhiếp phục, biết kết bạn, rộng rãi, không keo kiệt; Là người lãnh đạo, người hướng dẫn, người khuyên nhủ, người như vậy được danh tiếng.

‘‘Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;

Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;

Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.

Bố thí, lời nói ái ngữ, và việc làm lợi ích ở đời này; Cùng sự đồng sự trong các pháp, tùy nơi, tùy lúc, tùy hoàn cảnh; Những pháp nhiếp phục ấy ở trên đời, giống như chốt của cỗ xe đang chạy.

‘‘Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;

Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā, pitā vā puttakāraṇā.

Nếu những pháp nhiếp phục này không có, thì người mẹ do vì con cái; Sẽ không nhận được sự kính trọng hay cúng dường, người cha cũng vậy do vì con cái.

‘‘Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā;

Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te’’ti.

Bởi vì bậc trí tuệ thấy rõ những pháp nhiếp phục này; Nên họ đạt đến sự vĩ đại, và trở thành người đáng tán dương.”

274. Evaṃ [Pg.157] vutte, siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante! Abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṃghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

274. Khi được nói như vậy, gia chủ tử Siṅgālaka bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người lạc lối, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối với ý nghĩ ‘người có mắt sẽ thấy được các sắc’. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và Tỳ-khưu Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm người cận sự nam, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.”

Siṅgālasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.

Kinh Siṅgāla, kinh thứ tám, kết thúc.

9. Āṭānāṭiyasuttaṃ

9. Kinh Āṭānāṭiya

Paṭhamabhāṇavāro

Phần Tụng Đọc Đầu Tiên

275. Evaṃ [Pg.158] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho yakkhā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

275. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú tại Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Khi ấy, bốn vị Đại vương, cùng với đại quân Dạ-xoa, đại quân Càn-thát-bà, đại quân Cưu-bàn-trà, và đại quân Rồng, sau khi bố trí lính canh ở bốn phương, bố trí đồn trú ở bốn phương, bố trí vòng vây ở bốn phương, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ núi Gijjhakūṭa, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Trong số các Dạ-xoa ấy, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số cùng Thế Tôn nói lên lời chào hỏi; sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số chắp tay hướng về Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

276. Ekamantaṃ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā kāmesumicchācārā, appaṭiviratā musāvādā, appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni [Pg.159] senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

276. Ngồi một bên, Đại vương Vessavaṇa bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực lớn không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực lớn có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực trung bình không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực trung bình có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực thấp không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực thấp có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, phần lớn các Dạ-xoa không có tín tâm với Thế Tôn. Do nhân gì? Vì, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết pháp về việc từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi. Bạch Thế Tôn, phần lớn các Dạ-xoa không từ bỏ sát sanh, không từ bỏ lấy của không cho, không từ bỏ tà hạnh trong các dục, không từ bỏ nói dối, không từ bỏ dùng rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi. Đối với họ, điều đó không thích ý, không vừa lòng. Bạch Thế Tôn, có những đệ tử của Thế Tôn thường trú ở những trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, không có gió từ người, thích hợp cho việc ẩn cư của con người, thích hợp cho việc thiền định. Ở đó có những Dạ-xoa có uy lực lớn cư ngụ, những vị này không có tín tâm với giáo pháp này của Thế Tôn. Để làm cho họ có tín tâm, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy học thuộc bài hộ trì Āṭānāṭiya này, để bảo vệ, che chở, không làm hại, và để sống an lạc cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, Cận sự nam, Cận sự nữ.” Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

Atha kho vessavaṇo mahārājā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi –

Khi ấy, Đại vương Vessavaṇa, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, vào lúc ấy đã nói lên bài hộ trì Āṭānāṭiya này:

277. ‘‘Vipassissa ca namatthu, cakkhumantassa sirīmato.

277. “Xin đảnh lễ đức Phật Vipassī, bậc có mắt, bậc có uy đức.

Sikhissapi ca namatthu, sabbabhūtānukampino.

Cũng xin đảnh lễ đức Phật Sikhī, bậc có lòng bi mẫn đến tất cả chúng sanh.

‘‘Vessabhussa ca namatthu, nhātakassa tapassino;

Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino.

Xin đảnh lễ đức Phật Vessabhū, bậc đã tẩy trừ phiền não, bậc có khổ hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kakusandha, bậc đã nhiếp phục quân ma.

‘‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato;

Kassapassa ca namatthu, vippamuttassa sabbadhi.

Xin đảnh lễ đức Phật Koṇāgamana, bậc Bà-la-môn, bậc đã sống xong phạm hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kassapa, bậc đã hoàn toàn giải thoát trong tất cả.

‘‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato;

Yo imaṃ dhammaṃ desesi, sabbadukkhāpanūdanaṃ.

Xin đảnh lễ bậc Aṅgīrasa, bậc con trai dòng Sakya, bậc có uy đức; Vị đã thuyết giảng pháp này, pháp đoạn trừ mọi khổ đau.

‘‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ;

Te janā apisuṇātha, mahantā vītasāradā.

Những vị đã tịch tịnh ở trên đời, đã thấy rõ đúng như thật; Những vị ấy không nói lời đâm thọc, là bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.

‘‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Vị mang lại lợi ích cho chư thiên và loài người, vị Gotama mà họ đảnh lễ; Ngài là bậc Minh Hạnh Túc, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.”

278. ‘‘Yato uggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.

278. “Từ phương nào mặt trời mọc lên, vầng thái dương có vòng tròn lớn.”

Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati;

Yassa cuggate sūriye, ‘divaso’ti pavuccati.

“Khi mặt trời đang mọc lên, đêm tối cũng tan biến; khi mặt trời đã mọc lên, thì được gọi là ‘ban ngày’.”

‘‘Rahadopi [Pg.160] tattha gambhīro, samuddo saritodako;

Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’.

“Ở nơi ấy cũng có hồ nước sâu, là đại dương có nước từ các sông đổ về; ở nơi ấy, họ biết rằng đó là ‘đại dương có nước từ các sông đổ về’.”

‘‘Ito ‘sā purimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ nơi này, ‘đó là phương Đông’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.”

‘‘Gandhabbānaṃ adhipati, ‘dhataraṭṭho’ti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato.

“Vị chúa tể của các Càn-thát-bà, tên là ‘Dhataraṭṭha’; Ngài vui thích với ca múa, được các Càn-thát-bà vây quanh.”

‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

“Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.”

Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.”

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

“‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng tôi thường xuyên nghe lời này, vì vậy chúng tôi nói như vầy:”

‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

“‘Hãy đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng. Chúng tôi đảnh lễ Đức Phật Gotama, bậc Minh Hạnh Túc.’”

279. ‘‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā.

279. “Phương nào mà các ngạ quỷ, những kẻ nói đâm thọc, những kẻ nói xấu sau lưng được nói đến.”

Pāṇātipātino luddā, corā nekatikā janā.

“Những kẻ sát sanh, những kẻ tàn bạo, những kẻ trộm cắp, những người gian xảo.”

‘‘Ito ‘sā dakkhiṇā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ nơi này, ‘đó là phương Nam’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.”

‘‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘virūḷho’ iti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato.

“Vị chúa tể của các Kumbhaṇḍa, tên là ‘Virūḷha’; Ngài vui thích với ca múa, được các Kumbhaṇḍa vây quanh.”

‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

“Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.”

Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.”

‘‘Namo [Pg.161] te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

280. ‘‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.

280. “Và ở phương nào mặt trời lặn, vầng thái dương có vòng tròn lớn.”

Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati;

Yassa coggate sūriye, ‘saṃvarī’ti pavuccati.

“Khi mặt trời đang lặn, ban ngày cũng tan biến; khi mặt trời đã lặn, thì được gọi là ‘đêm’.”

‘‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;

Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’.

‘‘Ito ‘sā pacchimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ nơi này, ‘đó là phương Tây’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.”

‘‘Nāgānañca adhipati, ‘virūpakkho’ti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato.

“Và vị chúa tể của các Nāga, tên là ‘Virūpakkha’; Ngài vui thích với ca múa, được chính các Nāga vây quanh.”

‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

“Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.”

Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.”

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’.

281. ‘‘Yena uttarakuruvho, mahāneru sudassano.

281. “Phương nào có châu Uttarakuru, có núi Đại Meru xinh đẹp.”

Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā.

“Loài người được sanh ra ở nơi ấy, không có tâm ‘của tôi’, không có sự chiếm hữu.”

‘‘Na [Pg.162] te bījaṃ pavapanti, napi nīyanti naṅgalā;

Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā.

“Họ không gieo hạt giống, cũng không dùng đến cày; loài người thọ dụng loại lúa gạo tự chín mà không cần cày cấy.”

‘‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;

Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ.

Loại quả là gạo, không tấm, không trấu, trong sạch, thơm tho; Sau khi nấu trong nồi, từ đó họ dùng bữa.

‘‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

Họ biến con bò thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến con thú thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng.

‘‘Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

Họ biến người nữ thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến người nam thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng.

‘‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

Họ biến thiếu nữ thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến thiếu nam thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng.

‘‘Te yāne abhiruhitvā,Sabbā disā anupariyāyanti ;

Pacārā tassa rājino.

Những người hầu cận của vị vua ấy, sau khi leo lên các cỗ xe đó, đi lại khắp mọi phương hướng.

‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;

Pāsādā sivikā ceva, mahārājassa yasassino.

Đối với vị đại vương danh tiếng lẫy lừng, xe voi, xe ngựa, và xe chư thiên hiện khởi; các lâu đài và cả kiệu cũng hiện khởi.

‘‘Tassa ca nagarā ahu,Antalikkhe sumāpitā;

Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā.

Và của vị ấy có các thành phố, được khéo tạo dựng trên hư không: Āṭānāṭā, Kusināṭā, Parakusināṭā, Nāṭasuriyā, Parakusiṭanāṭā.

‘‘Uttarena kasivanto,Janoghamaparena ca;

Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,Āḷakamandā nāma rājadhānī.

Về phương bắc là Kasivanta, và về phía tây là Janogha; còn có Navanavutiyo, Ambara-ambaravatiyo, và kinh đô tên là Āḷakamandā.

‘‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;

Tasmā kuvero mahārājā, ‘vessavaṇo’ti pavuccati.

Thưa ngài, lại nữa, đại vương Kuvera có kinh đô tên là Visāṇā; do đó, đại vương Kuvera được gọi là ‘Vessavaṇa’.

‘‘Paccesanto [Pg.163] pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā;

Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi.

Những vị đi dò xét và báo tin là: Tatolā, Tattalā, Tatotalā, Ojasi, Tejasi, Tatojasī, Sūro, Rājā, Ariṭṭho, Nemi.

‘‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti;

Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī nāma.

Ở nơi ấy cũng có hồ nước tên là Dharaṇī, từ đó các đám mây trút mưa; từ đó nước mưa tuôn chảy. Ở nơi ấy cũng có hội trường tên là Sālavatī.

‘‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā;

Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā;

Kokilādīhi vagguhi.

Nơi các dạ-xoa tụ hội, ở đó có các cây luôn ra quả; đầy dẫy các loại đàn chim, vang tiếng chim công, chim sếu; cùng với tiếng hót ngọt ngào của chim tu hú và các loài khác.

‘‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā;

Kukkuṭakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā.

Ở đây có tiếng chim jīvañjīvaka, và cả chim oṭṭhavacittaka; có gà rừng, cua, và trong rừng có chim pokkharasātaka.

‘‘Sukasāḷikasaddettha, daṇḍamāṇavakāni ca;

Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā.

Ở đây có tiếng vẹt và sáo, và cả chim daṇḍamāṇavaka; hồ sen của Kuvera ấy, hồ ấy luôn luôn tỏa sáng đẹp đẽ.

‘‘Ito ‘sā uttarā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

Phương mà vị đại vương danh tiếng ấy trị vì, người ta gọi là phương bắc tính từ đây.

‘‘Yakkhānañca adhipati, ‘kuvero’ iti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato.

Vị chúa tể của các dạ-xoa, tên là ‘Kuvera’; Ngài vui hưởng với vũ và nhạc, được chính các dạ-xoa vây quanh.

‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi nghe rằng họ cùng một tên; có chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.

‘‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

Và những vị ấy, sau khi thấy đức Phật, bà con của mặt trời, vị vĩ đại, không còn sợ hãi, họ đảnh lễ Ngài từ xa.

‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

Kính lễ ngài, bậc nam nhân cao quý! Kính lễ ngài, bậc tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với thiện xảo. Cả các phi nhân cũng đảnh lễ ngài. Chúng tôi thường nghe điều này, do đó chúng tôi nói như vậy.

‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’’nti.

‘Hãy đảnh lễ đấng chiến thắng Gotama.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ đấng chiến thắng Gotama. Chúng tôi đảnh lễ đức Phật Gotama, bậc đầy đủ minh và hạnh.’

‘‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya.

Thưa ngài, đây chính là hộ kinh Āṭānāṭiya, để bảo vệ, che chở, không bị hãm hại, và để được an trú cho các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, và cận sự nữ.

282. ‘‘Yassa [Pg.164] kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā. Taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā yakkhapotikā vā yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā vā kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhipi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ.

282. Thưa ngài, đối với bất kỳ tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, hay cận sự nữ nào đã học thuộc lòng, hoàn tất, và thuần thục hộ kinh Āṭānāṭiya này, nếu có một phi nhân nào – hoặc là dạ-xoa nam, dạ-xoa nữ, dạ-xoa con trai, dạ-xoa con gái, đại thần dạ-xoa, tùy tùng dạ-xoa, hay người hầu dạ-xoa; hoặc là càn-thát-bà nam, càn-thát-bà nữ, càn-thát-bà con trai, càn-thát-bà con gái, đại thần càn-thát-bà, tùy tùng càn-thát-bà, hay người hầu càn-thát-bà; hoặc là cưu-bàn-trà nam, cưu-bàn-trà nữ, cưu-bàn-trà con trai, cưu-bàn-trà con gái, đại thần cưu-bàn-trà, tùy tùng cưu-bàn-trà, hay người hầu cưu-bàn-trà; hoặc là rồng nam, rồng nữ, rồng con trai, rồng con gái, đại thần rồng, tùy tùng rồng, hay người hầu rồng – với tâm ác ý, đi theo vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, hay cận sự nữ ấy khi đang đi, hoặc đứng gần khi đang đứng, hoặc ngồi gần khi đang ngồi, hoặc nằm gần khi đang nằm, thì thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không nhận được sự cúng dường hay tôn trọng trong các làng mạc hay thị tứ. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được ở hay cư ngụ trong kinh đô Āḷakamandā. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép đến hội chúng của các dạ-xoa. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ không gả con gái cho nó, cũng không cưới con gái của nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ mắng nhiếc nó bằng những lời chửi rủa thậm tệ, đầy đủ. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ úp một cái bát rỗng lên đầu nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ làm đầu nó vỡ ra bảy mảnh.

‘‘Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te [Pg.165] kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.

Thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô bạo. Chúng không tuân phục các vị Đại Vương, không tuân phục các vị tướng của các vị Đại Vương, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của các vị Đại Vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại Vương. Thưa ngài, ví như trong lãnh thổ của vua xứ Ma-kiệt-đà có những tên đại đạo tặc. Chúng không tuân phục vua xứ Ma-kiệt-đà, không tuân phục các vị tướng của vua xứ Ma-kiệt-đà, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của vua xứ Ma-kiệt-đà. Thưa ngài, những tên đại đạo tặc ấy được gọi là những kẻ chống đối vua xứ Ma-kiệt-đà. Cũng vậy, thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô bạo. Chúng không tuân phục các vị Đại Vương, không tuân phục các vị tướng của các vị Đại Vương, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của các vị Đại Vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại Vương. Thưa ngài, nếu có bất kỳ phi nhân nào, là dạ-xoa nam hay dạ-xoa nữ, ... cho đến ... là càn-thát-bà nam hay càn-thát-bà nữ, ... là cưu-bàn-trà nam hay cưu-bàn-trà nữ, ... là rồng chúa nam hay rồng chúa nữ, rồng con đực hay rồng con cái, đại thần rồng, tùy tùng rồng, hay thị giả rồng, với tâm ác ý, đi theo sau một vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần đứng cạnh một vị đang đứng; hoặc đến gần ngồi cạnh một vị đang ngồi; hoặc đến gần nằm cạnh một vị đang nằm. Thì nên trình báo, kêu la, loan tin cho các vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ-xoa này bắt giữ, dạ-xoa này nhập vào, dạ-xoa này quấy nhiễu, dạ-xoa này bức hại, dạ-xoa này làm hại, dạ-xoa này hãm hại, dạ-xoa này không buông tha’.

283. ‘‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ?

283. Nên trình báo cho những vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng nào?

‘‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati;

Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.

Inda, Soma, và Varuṇa, Bhāradvāja, Pajāpati; Candana, Kāmaseṭṭha, và Kinnughaṇḍu, Nighaṇḍu.

‘‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali;

Cittaseno ca gandhabbo, naḷo rājā janesabho.

Panāda, Opamañña, và Mātali sứ giả của chư thiên; Cittasena vị càn-thát-bà, vua Naḷa, và Janesabha.

‘‘Sātāgiro hemavato, puṇṇako karatiyo guḷo;

Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo.

Sātāgira, Hemavata, Puṇṇaka, Karatiya, Guḷa; Sivaka, Mucalinda, và Vessāmitta, Yugandhara.

‘‘Gopālo supparodho ca, hiri netti ca mandiyo;

Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho;

Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho, atho serīsako saha.

Gopāla, Supparodha, và Hiri, Netti, và Mandiya; Pañcālacaṇḍa, Āḷavaka, Pajjunna, Sumana, Sumukha; Dadhimukha, Maṇi, Māṇivara, Dīgha, và cùng với họ là Serīsaka.

‘‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.

Nên trình báo, kêu la, loan tin cho các vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ-xoa này bắt giữ, dạ-xoa này nhập vào, dạ-xoa này quấy nhiễu, dạ-xoa này bức hại, dạ-xoa này làm hại, dạ-xoa này hãm hại, dạ-xoa này không buông tha’.

‘‘Ayaṃ [Pg.166] kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’ti.

Thưa ngài, đây là thần chú hộ trì Āṭānāṭiya dùng để bảo vệ, che chở, không làm hại, và giúp cho các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ được an trú. Thưa ngài, giờ đây chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” – “Này các vị Đại Vương, các ngài hãy đi vào lúc nào các ngài cho là phải thời.”

284. Atha kho cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsūti.

284. Khi ấy, bốn vị Đại Vương từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ. Các vị dạ-xoa kia cũng từ chỗ ngồi đứng dậy, một số đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ. Một số cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, đáng hoan hỷ rồi biến mất tại chỗ. Một số chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi biến mất tại chỗ. Một số xưng tên và họ của mình rồi biến mất tại chỗ. Một số im lặng rồi biến mất tại chỗ.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt chương tụng đọc thứ nhất.

Dutiyabhāṇavāro

Chương tụng đọc thứ hai

285. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā appekacce maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

285. Khi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn, Thế Tôn gọi các vị tỳ-khưu: “Này các tỳ-khưu, đêm nay, bốn vị Đại Vương cùng với đại quân dạ-xoa, đại quân càn-thát-bà, đại quân cưu-bàn-trà, và đại quân rồng chúa, đã cho bố trí đội hộ vệ ở bốn phương, cho bố trí đội quân ở bốn phương, cho bố trí vòng bảo vệ ở bốn phương, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, đã làm cho toàn thể núi Linh Thứu rực sáng, rồi đi đến chỗ ta; sau khi đến, đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này các tỳ-khưu, các vị dạ-xoa kia cũng vậy, một số đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Một số cùng với ta nói lên những lời chào hỏi thân hữu, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, đáng hoan hỷ rồi ngồi xuống một bên. Một số chắp tay hướng về phía ta rồi ngồi xuống một bên. Một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên. Một số im lặng rồi ngồi xuống một bên.

286. ‘‘Ekamantaṃ nisinno kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā maṃ etadavoca – ‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā…pe… santi hi[Pg.167], bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti… surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā… appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā, tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’ti. Adhivāsesiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, tuṇhībhāvena. Atha kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā me adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi –

286. “Này các Tỳ khưu, sau khi ngồi xuống một bên, Đại vương Vessavaṇa đã nói với ta điều này: ‘Bạch Thế Tôn, có những dạ xoa hùng mạnh không có tín tâm đối với Thế Tôn... ... Bạch Thế Tôn, có những dạ xoa cấp thấp có tín tâm đối với Thế Tôn. Nhưng bạch Thế Tôn, phần lớn các dạ xoa quả thật không có tín tâm đối với Thế Tôn. Do nhân gì? Bạch Thế Tôn, vì Thế Tôn thuyết Pháp về sự từ bỏ sát sanh... thuyết Pháp về sự từ bỏ dùng các chất say, rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi. Và bạch Thế Tôn, phần lớn các dạ xoa quả thật không từ bỏ sát sanh... không từ bỏ dùng các chất say, rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi. Đối với họ, điều ấy là không đáng yêu, không vừa ý. Bạch Thế Tôn, có các vị đệ tử của Thế Tôn thường trú tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi, ít tiếng động, ít huyên náo, không có hơi người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư. Ở đó có các dạ xoa hùng mạnh cư ngụ, những vị này không có tín tâm đối với giáo pháp này của Thế Tôn. Để làm cho họ có tín tâm, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy học thuộc lòng bài hộ trì Āṭānāṭiya này vì sự che chở, bảo vệ, không bị hãm hại, và sự an trú cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ.’ Này các Tỳ khưu, ta đã im lặng chấp thuận. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Đại vương Vessavaṇa, biết được sự chấp thuận của ta, vào lúc ấy đã đọc bài hộ trì Āṭānāṭiya này:”

287. ‘Vipassissa ca namatthu, cakkhumantassa sirīmato.

287. “Xin đảnh lễ đức Phật Vipassī, bậc có mắt, bậc đầy vinh quang.”

Sikhissapi ca namatthu, sabbabhūtānukampino.

“Xin đảnh lễ đức Phật Sikhī, bậc có lòng bi mẫn đến tất cả chúng sanh.”

‘Vessabhussa ca namatthu, nhātakassa tapassino;

Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino.

“Xin đảnh lễ đức Phật Vessabhū, bậc đã thanh tẩy, bậc khổ hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kakusandha, bậc đã nhiếp phục quân ma.”

‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato;

Kassapassa ca namatthu, vippamuttassa sabbadhi.

“Xin đảnh lễ đức Phật Koṇāgamana, bậc Bà-la-môn đã sống đời phạm hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kassapa, bậc đã hoàn toàn giải thoát trong mọi phương diện.”

‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato;

Yo imaṃ dhammaṃ desesi, sabbadukkhāpanūdanaṃ.

“Xin đảnh lễ bậc Aṅgīrasa, người con của dòng họ Sakya đầy vinh quang; Ngài đã thuyết giảng Pháp này, là Pháp đoạn trừ mọi khổ đau.”

‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ;

Te janā apisuṇātha, mahantā vītasāradā.

“Và những bậc đã tịch tịnh ở đời, đã thấy rõ các pháp như thật; Các Ngài là những người không nói lời ly gián, là bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.”

‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Vì lợi ích của chư thiên và loài người, họ đảnh lễ đức Gotama; Bậc đầy đủ minh và hạnh, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.”

288. ‘Yato uggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.

288. “Từ phương nào mặt trời mọc lên, là mặt trời, vầng sáng vĩ đại.”

Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati;

Yassa cuggate sūriye, ‘‘divaso’’ti pavuccati.

“Khi mặt trời đang mọc lên, đêm tối cũng tan biến; Khi mặt trời đã mọc lên, được gọi là ‘ban ngày’.”

‘Rahadopi [Pg.168] tattha gambhīro, samuddo saritodako;

Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘‘samuddo saritodako’’.

“Ở đó cũng có hồ nước sâu, là biển cả, nơi các dòng sông đổ về; Ở đó, người ta biết đến nó như là ‘biển cả, nơi các dòng sông đổ về’.”

‘Ito ‘‘sā purimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Đông’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.”

‘Gandhabbānaṃ adhipati, ‘‘dhataraṭṭho’’ti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato.

“Là chúa tể của các Càn-thát-bà, tên là Dhataraṭṭha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các Càn-thát-bà vây quanh.”

‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

“Các con trai của ngài cũng rất nhiều, tôi nghe rằng cùng một tên; Chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.”

‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Và các vị ấy, khi thấy đức Phật, đức Phật, người bà con của mặt trời; Từ xa họ đã đảnh lễ, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.”

‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tassā evaṃ vademase.

“Xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tuấn mã, xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tối thượng; Ngài nhìn thấy bằng thiện xảo, cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài; Điều này chúng tôi thường nghe, vì thế chúng tôi nói như vầy:”

‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.

“‘Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama; Bậc đầy đủ minh và hạnh, chúng tôi đảnh lễ đức Phật Gotama’.”

289. ‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā.

289. “Phương nào được gọi là nơi của những người đã chết, những kẻ nói lời ly gián, những kẻ nói xấu sau lưng.”

Pāṇātipātino luddā, corā nekatikā janā.

“Những kẻ sát sanh, hung dữ, những kẻ trộm cắp, lừa đảo.”

‘Ito ‘‘sā dakkhiṇā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Nam’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.”

‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘‘virūḷho’’ iti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato.

“Là chúa tể của các Cưu-bàn-trà, tên là Virūḷha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các Cưu-bàn-trà vây quanh.”

‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

“Các con trai của ngài cũng rất nhiều, tôi nghe rằng cùng một tên; Chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.”

‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

“Và các vị ấy, khi thấy đức Phật, đức Phật, người bà con của mặt trời; Từ xa họ đã đảnh lễ, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.”

‘Namo [Pg.169] te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.

290. ‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā.

290. “Phương nào mặt trời lặn xuống, là mặt trời, vầng sáng vĩ đại.”

Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati;

Yassa coggate sūriye, ‘‘saṃvarī’’ti pavuccati.

“Khi mặt trời đang lặn xuống, ban ngày cũng chấm dứt; Khi mặt trời đã lặn xuống, được gọi là ‘ban đêm’.”

‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako;

Evaṃ taṃ tattha jānanti, samuddo saritodako.

“Ở đó cũng có hồ nước sâu, là biển cả, nơi các dòng sông đổ về; Ở đó, người ta biết đến nó như là biển cả, nơi các dòng sông đổ về.”

‘Ito ‘‘sā pacchimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

“Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Tây’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.”

‘Nāgānañca adhipati, ‘‘virūpakkho’’ti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato.

“Là chúa tể của các loài Rồng, tên là Virūpakkha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các loài Rồng vây quanh.”

‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

‘Vị ấy cũng có nhiều con trai, tôi nghe rằng họ có cùng một tên. Có tám mươi, mười, và một vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.

‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

‘Và những người con ấy, sau khi nhìn thấy đức Phật, bậc bà con của mặt trời, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi, đã đảnh lễ Ngài từ xa.

‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả các phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng con thường xuyên nghe điều này, vì vậy chúng con nói như thế này.

‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’.

‘“Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ đức Phật Gotama, bậc đầy đủ minh và hạnh.”’

291. ‘Yena uttarakuruvho, mahāneru sudassano.

291. ‘Ở phương ấy có châu Uttarakuru, nơi núi Đại Meru trông rất đẹp.

Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā.

Con người được sinh ra ở đó không có (tư tưởng) "của tôi", không có sở hữu.

‘Na [Pg.170] te bījaṃ pavapanti, nāpi nīyanti naṅgalā;

Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā.

‘Họ không gieo hạt giống, cũng không mang cày ra đồng; con người ở đó ăn dùng loại lúa sāli chín mà không cần cày cấy.

‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ;

Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ.

‘Hạt gạo không tấm, không trấu, tinh khiết, thơm ngát; sau khi nấu trong nồi tuṇḍikīra, từ đó họ ăn thức ăn.

‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

‘Biến con bò thành con vật một móng, họ đi khắp mọi phương hướng; biến con thú thành con vật một móng, họ đi khắp mọi phương hướng.

‘Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

‘Hoặc biến người nữ thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng; biến người nam thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng.

‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ;

Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ.

‘Biến thiếu nữ thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng; biến thiếu niên thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng.

‘Te yāne abhiruhitvā,Sabbā disā anupariyāyanti;

Pacārā tassa rājino.

‘Các tùy tùng của vị vua ấy, sau khi leo lên những cỗ xe đó, đi vòng quanh khắp mọi phương hướng.

‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ,Dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ;

Pāsādā sivikā ceva,Mahārājassa yasassino.

‘Xe voi, xe ngựa, xe trời hiện ra, và cả lâu đài và kiệu, cho vị đại vương lừng lẫy.

‘Tassa ca nagarā ahu,Antalikkhe sumāpitā;

Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā.

‘Và vị ấy có những thành phố được tạo tác khéo léo trên không trung: Āṭānāṭā, Kusināṭā, Parakusināṭā, Nāṭasuriyā, Parakusiṭanāṭā.

‘Uttarena kasivanto,Janoghamaparena ca;

Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,Āḷakamandā nāma rājadhānī.

‘Về phía bắc là Kasivanta, và về phía tây là Janogha. Cũng có Navanavutiyo, Ambara-ambaravatiyo, và kinh đô tên là Āḷakamandā.

‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī;

Tasmā kuvero mahārājā, ‘‘vessavaṇo’’ti pavuccati.

‘Thưa ngài, lại nữa, Đại vương Kuvera có kinh đô tên là Visāṇā; vì vậy, Đại vương Kuvera được gọi là ‘Vessavaṇa’.

‘Paccesanto [Pg.171] pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā;

Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi.

‘Các vị dò hỏi tin tức trình báo là: Tatolā, Tattalā, Tatotalā, Ojasi, Tejasi, Tatojasī, Sūro, Rājā, Ariṭṭho, và Nemi.

‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti;

Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī nāma.

‘Ở đó cũng có một hồ nước tên là Dharaṇī, từ đó các đám mây làm mưa; từ đó mưa rơi xuống. Ở đó cũng có một hội trường tên là Sālavatī.

‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā;

Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā;

Kokilādīhi vagguhi.

‘Nơi các dạ-xoa hội họp, ở đó có những cây luôn ra quả, đầy những đàn chim nhiều loại, vang tiếng công và sếu, cùng tiếng hót du dương của chim cu cu và các loài khác.

‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā;

Kukkuṭakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā.

‘Ở đây có tiếng chim jīvañjīvaka, lại còn có chim oṭṭhavacittaka, gà rừng và cua, và trong rừng có chim pokkharasātaka.

‘Sukasāḷika saddettha, daṇḍamāṇavakāni ca;

Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā.

‘Ở đây có tiếng vẹt và sáo, và cả chim daṇḍamāṇavaka. Hồ sen của Kuvera ấy luôn luôn tươi đẹp.

‘Ito ‘‘sā uttarā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano;

Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so.

Phương nào được bảo hộ bởi vị đại vương lừng lẫy ấy, người ta gọi phương ấy là: “Từ đây, đó là phương bắc.”

‘Yakkhānañca adhipati, ‘‘kuvero’’ iti nāmaso;

Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato.

‘Vị chúa tể của các dạ-xoa, tên là ‘Kuvera’, vui thích với ca múa, được vây quanh bởi chính các dạ-xoa.

‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ;

Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā.

‘Vị ấy cũng có nhiều con trai, tôi nghe rằng họ có cùng một tên. Có tám mươi, mười, và một vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.

‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ;

Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

‘Và những người con ấy, sau khi nhìn thấy đức Phật, bậc bà con của mặt trời, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi, đã đảnh lễ Ngài từ xa.

‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti;

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase.

‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’nti.

292. ‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya [Pg.172] vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ. Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā…pe… paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā upagaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho [Pg.173] heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti.

292. ‘Thưa ngài, đây là pháp hộ trì Āṭānāṭiyā để bảo vệ, che chở, không làm hại, và đem lại sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Thưa ngài, nếu bất kỳ tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ nào đã học thuộc lòng, ghi nhớ đầy đủ pháp hộ trì Āṭānāṭiyā này, mà có một phi nhân nào, dù là dạ xoa nam hay dạ xoa nữ... cho đến... càn thát bà nam hay càn thát bà nữ... cho đến... cưu bàn trà nam hay cưu bàn trà nữ... cho đến... rồng chúa nam hay rồng chúa nữ, rồng con đực hay rồng con cái, đại thần rồng, quyến thuộc rồng, hay tùy tùng rồng, với tâm ác ý, đi theo một vị tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần khi vị ấy đang đứng; hoặc ngồi gần khi vị ấy đang ngồi; hoặc nằm gần khi vị ấy đang nằm. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không nhận được sự cúng dường hay tôn trọng trong các làng mạc hay thị tứ. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép ở hay cư ngụ tại kinh thành Āḷakamandā. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép tham dự hội chúng của các dạ xoa. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ không kết giao hôn nhân với nó, không nhận con gái của nó, cũng không gả con gái cho nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ dùng những lời mắng nhiếc thậm tệ để lăng mạ nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ úp cái bát rỗng lên đầu nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ làm cho đầu nó vỡ thành bảy mảnh. Thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô lỗ; chúng không nghe lời các vị Đại vương, không nghe lời các thuộc hạ của các vị Đại vương, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các thuộc hạ của các vị Đại vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại vương. Ví như, thưa ngài, trong vương quốc của vua xứ Magadha có những tên đại đạo tặc. Chúng không nghe lời vua xứ Magadha, không nghe lời các quan chức của vua xứ Magadha, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các quan chức của vua xứ Magadha. Thưa ngài, những tên đại đạo tặc ấy được gọi là những kẻ chống đối vua xứ Magadha. Cũng vậy, thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô lỗ; chúng không nghe lời các vị Đại vương, không nghe lời các thuộc hạ của các vị Đại vương, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các thuộc hạ của các vị Đại vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại vương. Thưa ngài, nếu bất kỳ phi nhân nào, dù là dạ xoa nam hay dạ xoa nữ... cho đến... càn thát bà nam hay càn thát bà nữ... cho đến... cưu bàn trà nam hay cưu bàn trà nữ... cho đến... rồng chúa nam hay rồng chúa nữ... với tâm ác ý, đến gần một vị tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần khi vị ấy đang đứng; hoặc ngồi gần khi vị ấy đang ngồi; hoặc nằm gần khi vị ấy đang nằm, thì phải trình báo, kêu la, và loan tin cho các vị dạ xoa, đại dạ xoa, các vị tướng, và các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ xoa này đang bắt giữ, dạ xoa này đang xâm nhập, dạ xoa này đang quấy nhiễu, dạ xoa này đang làm hại, dạ xoa này đang gây tổn thương, dạ xoa này đang gây đau khổ, dạ xoa này không chịu buông tha!’

293. ‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ?

293. ‘Phải trình báo cho những vị dạ xoa, đại dạ xoa, tướng, và đại tướng nào?’

‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati;

Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca.

‘Inda, Soma, và Varuṇa, Bhāradvāja, Pajāpati; Candana, Kāmaseṭṭha, và Kinnughaṇḍu, Nighaṇḍu.

‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali;

Cittaseno ca gandhabbo, naḷo rājā janesabho.

‘Panāda, Opamañña, và Mātali, sứ giả của chư thiên; Cittasena, vị càn thát bà, và vua Naḷa, Janesabha.

‘Sātāgiro hevamato, puṇṇako karatiyo guḷo;

Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo.

‘Sātāgira, Hemavata, Puṇṇaka, Karatiya, Guḷa; Sivaka, Mucalinda, và Vessāmitta, Yugandhara.

‘Gopālo supparodho ca, hiri netti ca mandiyo;

Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho;

Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho, atho serīsako saha.

‘Gopāla, Supparodha, và Hiri, Netti, và Mandiya; Pañcālacaṇḍa, Āḷavaka, Pajjunna, Sumana, Sumukha; Dadhimukha, Maṇi, Māṇivara, Dīgha, và cùng với họ là Serīsaka.

‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’’ti. Ayaṃ kho, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’’ti. ‘‘‘Yassa dāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’’ti.

‘Phải trình báo, kêu la, và loan tin cho các vị dạ xoa, đại dạ xoa, tướng, và đại tướng này rằng: ‘Dạ xoa này đang bắt giữ, dạ xoa này đang xâm nhập, dạ xoa này đang quấy nhiễu, dạ xoa này đang làm hại, dạ xoa này đang gây tổn thương, dạ xoa này đang gây đau khổ, dạ xoa này không chịu buông tha!’ Thưa ngài, đây là pháp hộ trì Āṭānāṭiyā để bảo vệ, che chở, không làm hại, và đem lại sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Và thưa ngài, bây giờ chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều việc phải làm, nhiều phận sự phải chu toàn.’ ‘Này các vị Đại vương, bây giờ là lúc nào các ngài cho là phải thời thì hãy làm như vậy.’

294. ‘‘Atha kho, bhikkhave, cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ [Pg.174] sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsu.

294. ‘Này các tỳ khưu, khi ấy, bốn vị Đại vương từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ ta, đi nhiễu quanh bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Này các tỳ khưu, các vị dạ xoa ấy cũng từ chỗ ngồi đứng dậy. Một số vị đảnh lễ ta, đi nhiễu quanh bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị cùng ta nói lên những lời chào hỏi thân thiện, sau khi trao đổi những lời thăm hỏi đáng ghi nhớ, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị chắp tay hướng về phía ta, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị xưng tên và dòng họ, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị giữ im lặng, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.’

295. ‘‘Uggaṇhātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Pariyāpuṇātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Dhāretha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Atthasaṃhitā, bhikkhave, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

295. “Này các tỳ khưu, hãy học thuộc lòng bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, hãy thông suốt bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, hãy ghi nhớ bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, bài hộ kinh Āṭānāṭiya có liên quan đến lợi ích, đưa đến sự bảo vệ, sự che chở, sự không bị hãm hại, sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ.” Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Āṭānāṭiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.

Kinh Āṭānāṭiya, phẩm thứ chín, đã chấm dứt.

10. Saṅgītisuttaṃ

10. Kinh Saṅgīti (Kinh Phúng Tụng)

296. Evaṃ [Pg.175] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena pāvā nāma mallānaṃ nagaraṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.

296. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, và đã đi đến một thành phố của dân Malla tên là Pāvā. Tại đấy, Đức Thế Tôn trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn.

Ubbhatakanavasandhāgāraṃ

Hội trường mới Ubbhataka

297. Tena kho pana samayena pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Assosuṃ kho pāveyyakā mallā – ‘‘bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane’’ti. Atha kho pāveyyakā mallā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Tañca kho, bhante, bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu, bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā pāveyyakā mallā paribhuñjissanti. Tadassa pāveyyakānaṃ mallānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Adhivāsesi kho bhagavā tuṇhībhāvena.

297. Vào lúc bấy giờ, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Dân Malla ở Pāvā nghe tin: “Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, đã đến Pāvā và đang trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn.” Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, dân Malla ở Pāvā bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, ở đây, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy là người đầu tiên sử dụng hội trường ấy. Sau khi được Đức Thế Tôn sử dụng trước, dân Malla ở Pāvā sẽ sử dụng sau. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho dân Malla ở Pāvā.” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

298. Atha kho pāveyyakā mallā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ sandhāgāraṃ santharitvā bhagavato āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhapetvā telapadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ, bhante, sandhāgāraṃ, bhagavato āsanāni [Pg.176] paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telapadīpo āropito. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.

298. Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā, khi biết được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi đi đến hội trường. Sau khi đến, họ trải thảm khắp hội trường, chuẩn bị các chỗ ngồi, đặt một bình nước, và thắp đèn dầu. Rồi họ quay lại chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, dân Malla ở Pāvā ấy bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải thảm khắp nơi, các chỗ ngồi đã được chuẩn bị, bình nước đã được đặt, và đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, nay Đức Thế Tôn hãy làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.”

299. Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Pāveyyakāpi kho mallā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāveyyake malle bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, vāseṭṭhā, ratti. Yassadāni tumhe kālaṃ maññathā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho pāveyyakā mallā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.

299. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với chúng tỳ khưu đi đến hội trường. Sau khi đến, Ngài rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phía đông. Chúng tỳ khưu cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía tây, mặt hướng về phía đông, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Dân Malla ở Pāvā cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía đông, mặt hướng về phía tây, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ dân Malla ở Pāvā bằng một bài pháp thoại kéo dài đến khuya, rồi cho họ ra về: “Này các Vāseṭṭha, đêm đã khuya. Nay các ông hãy làm những gì các ông nghĩ là phải thời.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” dân Malla ở Pāvā đáp lời Đức Thế Tôn, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi ra về.

300. Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāveyyakesu mallesu tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṃghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammīkathā. Piṭṭhi me āgilāyati. Tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā.

300. Bấy giờ, không lâu sau khi dân Malla ở Pāvā đã ra về, Đức Thế Tôn nhìn quanh chúng tỳ khưu đang im lặng rồi nói với Tôn giả Sāriputta: “Này Sāriputta, chúng tỳ khưu đã hết buồn ngủ và hôn trầm. Này Sāriputta, hãy thuyết một bài pháp thoại cho các tỳ khưu. Lưng của Ta bị mỏi. Ta sẽ duỗi lưng.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Sāriputta đáp lời Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn gấp tư y tăng-già-lê, trải ra, rồi nằm xuống trong tư thế con sư tử, nghiêng về phía bên phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm, tỉnh giác, và tác ý đến lúc thức dậy.

Bhinnanigaṇṭhavatthu

Câu chuyện về các Nigaṇṭha bị chia rẽ

301. Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato hoti. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ [Pg.177] mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati. Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.

301. Vào lúc bấy giờ, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống với việc đả thương nhau bằng những ngọn giáo bằng miệng: ‘Ngươi không biết Pháp và Luật này, ta biết Pháp và Luật này. Làm sao ngươi có thể biết được Pháp và Luật này! Ngươi đã thực hành sai lạc, ta đã thực hành đúng đắn. Lời của ta có lợi ích, lời của ngươi không có lợi ích. Điều đáng nói trước ngươi lại nói sau, điều đáng nói sau ngươi lại nói trước. Điều ngươi đã quen thực hành từ lâu đã bị đảo lộn. Luận thuyết của ngươi đã bị bác bỏ. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi đi để giải thoát khỏi luận thuyết, hoặc hãy gỡ rối nếu ngươi có thể.’ Dường như chỉ có sự tàn hại đang diễn ra giữa các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta. Ngay cả những đệ tử tại gia của Ni-kiền-tử Nāṭaputta, những người mặc y trắng, cũng có thái độ chán ngán, ghê tởm, và quay lưng lại với các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta, giống như đối với một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa.

302. Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’. ‘‘Evañhetaṃ, āvuso, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Ayaṃ kho panāvuso amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

302. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư Hiền, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, ... giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa.’ ‘Này chư Hiền, sự việc là như vậy, xảy ra trong một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn Pháp này của chúng ta, này chư Hiền, đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’

‘‘Katamo cāvuso, amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito; yattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ?

‘Và này chư Hiền, Pháp nào của chúng ta đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết; ở nơi ấy, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người?’

Ekakaṃ

Pháp số một

303. ‘‘Atthi [Pg.178] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo eko dhammo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā. Ayaṃ kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

303. ‘Này chư Hiền, có một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Một pháp ấy là gì? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ các hành. Này chư Hiền, đây là một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’

Dukaṃ

Pháp số hai

304. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dve ?

304. ‘Này chư Hiền, có hai pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Hai pháp ấy là gì?’

‘‘Nāmañca rūpañca.

‘Danh và sắc.’

‘‘Avijjā ca bhavataṇhā ca.

‘Vô minh và hữu ái.’

‘‘Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca.

‘Thường kiến và đoạn kiến.’

‘‘Ahirikañca anottappañca.

‘Vô tàm và vô quý.’

‘‘Hirī ca ottappañca.

‘Tàm và quý.’

‘‘Dovacassatā ca pāpamittatā ca.

‘Sự khó dạy và bạn bè xấu ác.’

‘‘Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca.

‘Sự dễ dạy và bạn bè tốt lành.’

‘‘Āpattikusalatā ca āpattivuṭṭhānakusalatā ca.

‘Thiện xảo về tội và thiện xảo về việc ra khỏi tội.’

‘‘Samāpattikusalatā ca samāpattivuṭṭhānakusalatā ca.

‘Sự thiện xảo về việc nhập định và sự thiện xảo về việc xuất định.’

‘‘Dhātukusalatā [Pg.179] ca manasikārakusalatā ca.

‘Sự thiện xảo về các giới và sự thiện xảo về tác ý.’

‘‘Āyatanakusalatā ca paṭiccasamuppādakusalatā ca.

‘Sự thiện xảo về các xứ và sự thiện xảo về duyên khởi.’

‘‘Ṭhānakusalatā ca aṭṭhānakusalatā ca.

‘Thiện xảo về xứ và phi xứ.’

‘‘Ajjavañca lajjavañca.

‘Sự ngay thẳng và sự nhu mì.’

‘‘Khanti ca soraccañca.

‘Sự nhẫn nại và sự hiền hòa.’

‘‘Sākhalyañca paṭisanthāro ca.

‘Sự thân ái và sự tiếp đãi.’

‘‘Avihiṃsā ca soceyyañca.

‘Sự bất hại và sự trong sạch.’

‘‘Muṭṭhassaccañca asampajaññañca.

‘Sự thất niệm và sự bất tỉnh giác.’

‘‘Sati ca sampajaññañca.

‘Niệm và tỉnh giác.’

‘‘Indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca.

‘Sự không phòng hộ các căn và sự không biết tiết độ trong ăn uống.’

‘‘Indriyesu guttadvāratā ca bhojane mattaññutā ca.

‘Sự phòng hộ các căn và sự biết tiết độ trong ăn uống.’

‘‘Paṭisaṅkhānabalañca bhāvanābalañca.

‘Sức mạnh của sự thẩm sát và sức mạnh của sự tu tập.’

‘‘Satibalañca samādhibalañca.

‘Niệm lực và định lực.’

‘‘Samatho ca vipassanā ca.

‘Chỉ và quán.’

‘‘Samathanimittañca paggahanimittañca.

Tướng tịnh chỉ và tướng sách tấn.

‘‘Paggaho ca avikkhepo ca.

Sự sách tấn và sự không tán loạn.

‘‘Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca.

Sự hư hỏng về giới và sự hư hỏng về tri kiến.

‘‘Sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca.

Sự đầy đủ về giới và sự đầy đủ về tri kiến.

‘‘Sīlavisuddhi ca diṭṭhivisuddhi ca.

Sự trong sạch về giới và sự trong sạch về tri kiến.

‘‘Diṭṭhivisuddhi kho pana yathā diṭṭhissa ca padhānaṃ.

Sự trong sạch về tri kiến và sự tinh tấn của người có tri kiến như vậy.

‘‘Saṃvego ca saṃvejanīyesu ṭhānesu saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ.

Sự xúc động ở các trạng thái đáng xúc động và sự tinh tấn như lý của người đã xúc động.

‘‘Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu appaṭivānitā ca padhānasmiṃ.

Sự không thỏa mãn đối với các thiện pháp và sự không thối chuyển trong tinh tấn.

‘‘Vijjā [Pg.180] ca vimutti ca.

Minh và giải thoát.

‘‘Khayeñāṇaṃ anuppādeñāṇaṃ.

Trí về sự đoạn tận và trí về sự không sanh khởi.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, hai pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; điều ấy là vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại.

Tikaṃ

Phần Ba Pháp

305. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo?

305. Này chư hiền, có ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc ... vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại. Ba pháp ấy là gì?

‘‘Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ.

Ba bất thiện căn: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn.

‘‘Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ.

Ba thiện căn: vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn.

‘‘Tīṇi duccaritāni – kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ.

Ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.

‘‘Tīṇi sucaritāni – kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ.

Ba thiện hạnh: thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh.

‘‘Tayo akusalavitakkā – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko.

Ba tầm bất thiện: dục tầm, sân tầm, hại tầm.

‘‘Tayo kusalavitakkā – nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṃsāvitakko.

Ba tầm thiện: tầm xuất ly, tầm vô sân, tầm vô hại.

‘‘Tayo akusalasaṅkappā – kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṃsāsaṅkappo.

Ba tư duy bất thiện: dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.

‘‘Tayo kusalasaṅkappā – nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo.

Ba tư duy thiện: tư duy xuất ly, tư duy vô sân, tư duy vô hại.

‘‘Tisso [Pg.181] akusalasaññā – kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṃsāsaññā.

Ba tưởng bất thiện: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.

‘‘Tisso kusalasaññā – nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṃsāsaññā.

Ba tưởng thiện: tưởng xuất ly, tưởng vô sân, tưởng vô hại.

‘‘Tisso akusaladhātuyo – kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu.

Ba giới bất thiện: dục giới, sân giới, hại giới.

‘‘Tisso kusaladhātuyo – nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu.

Ba giới thiện: giới xuất ly, giới vô sân, giới vô hại.

‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu.

Lại nữa, ba giới khác: dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu.

Lại nữa, ba giới khác: sắc giới, vô sắc giới, diệt giới.

‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu.

Lại nữa, ba giới khác: giới hạ liệt, giới trung bình, giới cao thượng.

‘‘Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.

Ba ái: dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

‘‘Aparāpi tisso taṇhā – kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā.

Lại nữa, ba ái khác: dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

‘‘Aparāpi tisso taṇhā – rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā.

Lại nữa, có ba loại ái: sắc ái, vô sắc ái, và diệt ái.

‘‘Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

Có ba kiết sử: thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ.

‘‘Tayo āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo.

Có ba lậu hoặc: dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu.

‘‘Tayo bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.

Có ba cõi hữu: dục hữu, sắc hữu, và vô sắc hữu.

‘‘Tisso esanā – kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā.

Có ba sự tìm cầu: tìm cầu dục lạc, tìm cầu sự hiện hữu, và tìm cầu phạm hạnh.

‘‘Tisso vidhā – seyyohamasmīti vidhā, sadisohamasmīti vidhā, hīnohamasmīti vidhā.

Có ba loại ngã mạn: ngã mạn ‘ta hơn người’, ngã mạn ‘ta bằng người’, và ngã mạn ‘ta thua người’.

‘‘Tayo addhā – atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā.

Có ba thời: thời quá khứ, thời vị lai, và thời hiện tại.

‘‘Tayo antā – sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto.

Có ba cực biên: thân kiến là một cực biên, sự tập khởi của thân kiến là một cực biên, và sự đoạn diệt của thân kiến là một cực biên.

‘‘Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

Có ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, và bất khổ bất lạc thọ.

‘‘Tisso dukkhatā – dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā.

Có ba loại khổ: khổ khổ, hành khổ, và hoại khổ.

‘‘Tayo rāsī [Pg.182] – micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi.

Có ba tụ: tà định tụ, chánh định tụ, và bất định tụ.

‘‘Tayo tamā – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

Có ba sự hoài nghi: đối với thời quá khứ mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời vị lai mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời hiện tại mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc.

‘‘Tīṇi tathāgatassa arakkheyyāni – parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti.

Có ba điều Như Lai không cần phòng hộ: Này chư hiền, Như Lai có thân hành thanh tịnh, Như Lai không có thân ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có khẩu hành thanh tịnh, Như Lai không có khẩu ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có ý hành thanh tịnh, Như Lai không có ý ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’.

‘‘Tayo kiñcanā – rāgo kiñcanaṃ, doso kiñcanaṃ, moho kiñcanaṃ.

Có ba chướng ngại: tham là chướng ngại, sân là chướng ngại, si là chướng ngại.

‘‘Tayo aggī – rāgaggi, dosaggi, mohaggi.

Có ba ngọn lửa: lửa tham, lửa sân, và lửa si.

‘‘Aparepi tayo aggī – āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi.

Lại nữa, có ba ngọn lửa khác: lửa đáng được cúng dường, lửa của gia chủ, và lửa đáng được tôn kính.

‘‘Tividhena rūpasaṅgaho – sanidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanaappaṭighaṃ rūpaṃ.

Sự phân loại sắc pháp có ba loại: sắc hữu kiến hữu đối ngại, sắc vô kiến hữu đối ngại, và sắc vô kiến vô đối ngại.

‘‘Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.

Có ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành.

‘‘Tayo puggalā – sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkhonāsekkho puggalo.

Có ba hạng người: người hữu học, người vô học, và người phi hữu học phi vô học.

‘‘Tayo therā – jātithero, dhammathero, sammutithero.

Có ba hạng trưởng lão: trưởng lão do sanh, trưởng lão do pháp, và trưởng lão do quy ước.

‘‘Tīṇi puññakiriyavatthūni – dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu.

Có ba phước sự: phước sự do bố thí, phước sự do trì giới, và phước sự do tu tập.

‘‘Tīṇi codanāvatthūni – diṭṭhena, sutena, parisaṅkāya.

Có ba cơ sở để khiển trách: do thấy, do nghe, và do nghi ngờ.

‘‘Tisso [Pg.183] kāmūpapattiyo – santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā, te paccupaṭṭhitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā kāmūpapatti. Santāvuso, sattā nimmitakāmā, te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā nimmānaratī. Ayaṃ dutiyā kāmūpapatti. Santāvuso sattā paranimmitakāmā, te paranimmitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā paranimmitavasavattī. Ayaṃ tatiyā kāmūpapatti.

Có ba sự hưởng thụ dục lạc: Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc hiện có, họ làm chủ các dục lạc hiện có ấy. Ví như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do mình hóa hiện, họ hóa hiện rồi hóa hiện và làm chủ các dục lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Hóa Lạc Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do người khác hóa hiện, họ làm chủ các dục lạc do người khác hóa hiện ấy. Ví như chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ ba.

‘‘Tisso sukhūpapattiyo – santāvuso sattā uppādetvā uppādetvā sukhaṃ viharanti, seyyathāpi devā brahmakāyikā. Ayaṃ paṭhamā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ dutiyā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te santaṃyeva tusitā sukhaṃ paṭisaṃvedenti, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ tatiyā sukhūpapatti.

Có ba sự hưởng thụ lạc thú: Này chư hiền, có những chúng sanh, sau khi làm cho lạc sanh khởi, họ an trú trong lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Phạm Chúng Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Thỉnh thoảng, họ thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, thật là lạc! Ôi, thật là lạc!’. Ví như chư thiên ở cõi Quang Âm Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Họ cảm nhận được niềm lạc vi diệu và hoan hỷ. Ví như chư thiên ở cõi Biến Tịnh Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ ba.

‘‘Tisso paññā – sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhānāsekkhā paññā.

Có ba loại tuệ: tuệ của bậc hữu học, tuệ của bậc vô học, và tuệ của bậc phi hữu học phi vô học.

‘‘Aparāpi tisso paññā – cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā.

Lại nữa, có ba loại tuệ: tuệ do tư duy, tuệ do văn, và tuệ do tu.

‘‘Tīṇāvudhāni – sutāvudhaṃ, pavivekāvudhaṃ, paññāvudhaṃ.

Có ba vũ khí: vũ khí văn, vũ khí viễn ly, và vũ khí trí tuệ.

‘‘Tīṇindriyāni – anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ.

Có ba quyền: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền.

‘‘Tīṇi cakkhūni – maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu.

Có ba loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, và tuệ nhãn.

‘‘Tisso sikkhā – adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

Có ba môn học: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.

‘‘Tisso bhāvanā – kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā.

Ba sự tu tập – tu tập về thân, tu tập về tâm, tu tập về tuệ.

‘‘Tīṇi [Pg.184] anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, paṭipadānuttariyaṃ, vimuttānuttariyaṃ.

Ba pháp vô thượng – kiến vô thượng, đạo vô thượng, giải thoát vô thượng.

‘‘Tayo samādhī – savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.

Ba loại định – định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ.

‘‘Aparepi tayo samādhī – suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.

Ba loại định khác nữa – không định, vô tướng định, vô nguyện định.

‘‘Tīṇi soceyyāni – kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ.

Ba sự trong sạch – thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch.

‘‘Tīṇi moneyyāni – kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ.

Ba sự mặc nhiên của bậc thánh – thân mặc nhiên, khẩu mặc nhiên, ý mặc nhiên.

‘‘Tīṇi kosallāni – āyakosallaṃ, apāyakosallaṃ, upāyakosallaṃ.

Ba sự thiện xảo – thiện xảo về hưng thịnh, thiện xảo về suy vong, thiện xảo về phương tiện.

‘‘Tayo madā – ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado.

Ba sự kiêu mạn – kiêu mạn về sức khỏe, kiêu mạn về tuổi trẻ, kiêu mạn về sự sống.

‘‘Tīṇi ādhipateyyāni – attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ.

Ba sự uy quyền – tự mình làm chủ, thế gian làm chủ, Chánh pháp làm chủ.

‘‘Tīṇi kathāvatthūni – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti; anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ hoti etarahi paccuppannaṃ addhāna’nti.

Ba cơ sở để nói chuyện – hoặc là nói chuyện liên quan đến thời quá khứ: ‘Trong thời quá khứ đã xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời vị lai: ‘Trong thời vị lai sẽ xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời hiện tại: ‘Trong thời hiện tại đang xảy ra như thế này’.

‘‘Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāteñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khayeñāṇaṃ vijjā.

Ba minh – minh về trí tuệ nhớ lại các kiếp sống quá khứ, minh về trí tuệ đối với sự sinh tử của chúng sanh, minh về trí tuệ đối với sự đoạn tận các lậu hoặc.

‘‘Tayo vihārā – dibbo vihāro, brahmā vihāro, ariyo vihāro.

Ba cách an trú – thiên trú, phạm trú, thánh trú.

‘‘Tīṇi pāṭihāriyāni – iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

Ba loại thần thông – thần túc thông, tha tâm thông, giáo hóa thông.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Catukkaṃ

Phẩm Bốn Pháp

306. ‘‘Atthi [Pg.185] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cattāro?

306. Này chư hiền, có bốn pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bốn pháp ấy là gì?

‘‘Cattāro satipaṭṭhānā. Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.

Bốn niệm xứ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ ... sống quán tâm trên tâm ... sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời.

‘‘Cattāro sammappadhānā. Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.

Bốn chánh cần. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn trừ, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho băng hoại, làm cho tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.

‘‘Cattāro iddhipādā. Idhāvuso, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti.

Bốn như ý túc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do dục và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tâm và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tinh tấn và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do thẩm sát và các hành tinh cần.

‘‘Cattāri jhānāni. Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca [Pg.186] kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

Bốn thiền. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vị ấy ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

307. ‘‘Catasso samādhibhāvanā. Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati. Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.

307. Bốn sự tu tập định. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự chứng đắc tri kiến. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến chánh niệm tỉnh giác. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.

‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.

Và này chư hiền, thế nào là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, có tầm... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, đây là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú.

‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Ayaṃ, āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tác ý đến quang tưởng, an trú vào tưởng ban ngày; ban ngày thế nào, ban đêm thế ấy; ban đêm thế nào, ban ngày thế ấy. Như vậy, với tâm rộng mở, không bị bao phủ, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến.

‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác? Này chư hiền, ở đây, đối với vị tỳ khưu, các cảm thọ được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tưởng được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tầm được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác.

‘‘Katamā [Pg.187] cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati. Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo. Iti vedanā…pe… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán sự sinh diệt trong năm thủ uẩn: ‘Đây là sắc, đây là sự sinh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc. Đây là thọ… đây là tưởng… đây là các hành… đây là thức, đây là sự sinh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.

308. ‘‘Catasso appamaññā. Idhāvuso, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

308. Có bốn vô lượng tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không sân, không hận. Với tâm câu hữu với bi… với tâm câu hữu với hỷ… với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không sân, không hận.

‘‘Cattāro āruppā. Idhāvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

Có bốn thiền vô sắc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

‘‘Cattāri apassenāni. Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti.

Có bốn sự nương tựa. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi suy xét, sử dụng một số thứ; sau khi suy xét, chịu đựng một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ.

309. ‘‘Cattāro [Pg.188] ariyavaṃsā. Idhāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.

309. Có bốn dòng dõi bậc Thánh. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào; không vì y mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được y thì không lo lắng; khi được y thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại y nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào; không vì vật thực khất thực mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được vật thực khất thực thì không lo lắng; khi được vật thực khất thực thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào; không vì sàng tọa mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được sàng tọa thì không lo lắng; khi được sàng tọa thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato, bhāvanārāmo hoti bhāvanārato; tāya ca pana pahānārāmatāya pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ; có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập. Và do vì có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ, có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây là người khéo léo, không biếng nhác, có tỉnh giác, có chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là ‘người an trú trong dòng dõi Thánh xưa cũ, cao quý’.

310. ‘‘Cattāri [Pg.189] padhānāni. Saṃvarapadhānaṃ pahānapadhānaṃ bhāvanāpadhānaṃ anurakkhaṇāpadhānaṃ. Katamañcāvuso, saṃvarapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Idaṃ vuccatāvuso, saṃvarapadhānaṃ.

310. Bốn sự tinh cần. Tinh cần phòng hộ, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập, tinh cần bảo hộ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần phòng hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu khi thấy sắc bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ nhãn căn, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Khi nghe tiếng bằng tai… khi ngửi mùi bằng mũi… khi nếm vị bằng lưỡi… khi cảm xúc vật xúc chạm bằng thân… khi biết pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ ý căn, bảo vệ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần phòng hộ.

‘‘Katamañcāvuso, pahānapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Idaṃ vuccatāvuso, pahānapadhānaṃ.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần đoạn tận? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không dung chứa dục tầm đã khởi lên, từ bỏ nó, loại trừ nó, làm cho nó chấm dứt, đưa nó đến chỗ không còn hiện hữu. Không dung chứa sân tầm đã khởi lên… không dung chứa hại tầm đã khởi lên… không dung chứa các pháp ác, bất thiện đã khởi lên, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng chấm dứt, đưa chúng đến chỗ không còn hiện hữu. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần đoạn tận.

‘‘Katamañcāvuso, bhāvanāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Idaṃ vuccatāvuso, bhāvanāpadhānaṃ.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần tu tập? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập niệm giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Vị ấy tu tập trạch pháp giác chi… tu tập tinh tấn giác chi… tu tập hỷ giác chi… tu tập khinh an giác chi… tu tập định giác chi… tu tập xả giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần tu tập.

‘‘Katamañcāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ bhadrakaṃ samādhinimittaṃ anurakkhati – aṭṭhikasaññaṃ, puḷuvakasaññaṃ, vinīlakasaññaṃ, vicchiddakasaññaṃ, uddhumātakasaññaṃ. Idaṃ vuccatāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần bảo hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu bảo hộ tướng định tốt đẹp đã khởi lên – tưởng xương, tưởng giòi bọ, tưởng xanh bầm, tưởng nứt nẻ, tưởng sình trương. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần bảo hộ.

‘‘Cattāri ñāṇāni – dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ.

Bốn loại trí: trí về pháp, trí về loại suy, trí về phân biệt tâm người, trí về quy ước.

‘‘Aparānipi [Pg.190] cattāri ñāṇāni – dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ.

Lại nữa, bốn loại trí khác: trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt.

311. ‘‘Cattāri sotāpattiyaṅgāni – sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti.

311. Bốn chi phần của Dự lưu: thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp và tùy pháp.

‘‘Cattāri sotāpannassa aṅgāni. Idhāvuso, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho, bhagavā’ti. Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi.

Bốn chi phần của bậc Dự lưu. Này chư hiền, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với Đức Phật: ‘Như vậy, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Tăng: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi, tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời’. Vị ấy thành tựu các giới được bậc Thánh ái mộ, không bị phá hoại, không bị sứt mẻ, không tỳ vết, không ô nhiễm, đưa đến giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến thiền định.

‘‘Cattāri sāmaññaphalāni – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ.

Bốn quả của Sa-môn: quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, quả A-la-hán.

‘‘Catasso dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu.

Bốn giới: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

‘‘Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.

Bốn loại thức ăn: đoàn thực, dù thô hay tế; xúc thực là thứ hai; tư niệm thực là thứ ba; thức thực là thứ tư.

‘‘Catasso viññāṇaṭṭhitiyo. Rūpūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati; vedanūpāyaṃ [Pg.191] vā āvuso…pe… saññūpāyaṃ vā, āvuso…pe… saṅkhārūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati.

Bốn thức trú. Này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào sắc, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển; hoặc này chư hiền, nương vào thọ… hoặc này chư hiền, nương vào tưởng… hoặc này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào các hành, lấy các hành làm đối tượng, lấy các hành làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển.

‘‘Cattāri agatigamanāni – chandāgatiṃ gacchati, dosāgati gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati.

Bốn sự đi đến chỗ không nên đến: đi đến vì tham dục, đi đến vì sân hận, đi đến vì si mê, đi đến vì sợ hãi.

‘‘Cattāro taṇhuppādā – cīvarahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; piṇḍapātahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; senāsanahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; itibhavābhavahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Bốn sự sanh khởi của ái dục – Này chư hiền, do vì y phục, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì vật thực khất thực, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sàng tọa, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sự hiện hữu thế này hay thế khác, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu.

‘‘Catasso paṭipadā – dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Bốn pháp hành – pháp hành khổ với thắng trí chậm lụt, pháp hành khổ với thắng trí mau lẹ, pháp hành lạc với thắng trí chậm lụt, pháp hành lạc với thắng trí mau lẹ.

‘‘Aparāpi catasso paṭipadā – akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.

Lại nữa, bốn pháp hành khác – pháp hành không kham nhẫn, pháp hành kham nhẫn, pháp hành điều phục, pháp hành an tịnh.

‘‘Cattāri dhammapadāni – anabhijjhā dhammapadaṃ, abyāpādo dhammapadaṃ, sammāsati dhammapadaṃ, sammāsamādhi dhammapadaṃ.

Bốn pháp mục – vô tham là pháp mục, vô sân là pháp mục, chánh niệm là pháp mục, chánh định là pháp mục.

‘‘Cattāri dhammasamādānāni – atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ.

Bốn sự thực hành pháp – Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai.

‘‘Cattāro dhammakkhandhā – sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho.

Bốn pháp uẩn – giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn.

‘‘Cattāri balāni – vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.

Bốn lực – tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

‘‘Cattāri adhiṭṭhānāni – paññādhiṭṭhānaṃ, saccādhiṭṭhānaṃ, cāgādhiṭṭhānaṃ, upasamādhiṭṭhānaṃ.

Bốn sự quyết định – trí tuệ quyết định, chân thật quyết định, xả ly quyết định, an tịnh quyết định.

312. ‘‘Cattāri [Pg.192] pañhabyākaraṇāni – ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho, vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapanīyo pañho.

312. Bốn cách trả lời câu hỏi – câu hỏi cần được trả lời một cách dứt khoát, câu hỏi cần được trả lời bằng cách hỏi lại, câu hỏi cần được trả lời bằng cách phân tích, câu hỏi cần được gác lại.

‘‘Cattāri kammāni – atthāvuso, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

Bốn loại nghiệp – Này chư hiền, có nghiệp đen, quả đen; này chư hiền, có nghiệp trắng, quả trắng; này chư hiền, có nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng; này chư hiền, có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận nghiệp.

‘‘Cattāro sacchikaraṇīyā dhammā – pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo; sattānaṃ cutūpapāto cakkhunā sacchikaraṇīyo; aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā; āsavānaṃ khayo paññāya sacchikaraṇīyo.

Bốn pháp cần được chứng ngộ – tiền kiếp cần được chứng ngộ bằng niệm; sự sanh tử của chúng sanh cần được chứng ngộ bằng thiên nhãn; tám giải thoát cần được chứng ngộ bằng thân; sự đoạn tận các lậu hoặc cần được chứng ngộ bằng trí tuệ.

‘‘Cattāro oghā – kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho.

Bốn bộc lưu – dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu.

‘‘Cattāro yogā – kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.

Bốn ách phược – dục ách phược, hữu ách phược, kiến ách phược, vô minh ách phược.

‘‘Cattāro visaññogā – kāmayogavisaññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo, avijjāyogavisaññogo.

Bốn sự ly hệ – ly hệ khỏi dục ách phược, ly hệ khỏi hữu ách phược, ly hệ khỏi kiến ách phược, ly hệ khỏi vô minh ách phược.

‘‘Cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.

Bốn triền phược nơi thân – tham ái là triền phược nơi thân, sân hận là triền phược nơi thân, giới cấm thủ là triền phược nơi thân, chấp thủ đây là sự thật là triền phược nơi thân.

‘‘Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ.

Bốn thủ – dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

‘‘Catasso yoniyo – aṇḍajayoni, jalābujayoni, saṃsedajayoni, opapātikayoni.

Bốn loại sanh – noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

‘‘Catasso gabbhāvakkantiyo. Idhāvuso, ekacco asampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco [Pg.193] sampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ catutthā gabbhāvakkanti.

Bốn cách nhập thai. Này chư hiền, ở đây có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ hai. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ ba. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ tư.

‘‘Cattāro attabhāvapaṭilābhā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva kamati, no parasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva kamati, no attasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati, no parasañcetanā.

Bốn cách thành tựu tự thể. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tự tư tác của mình có hiệu lực, không có tư tác của người khác. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tư tác của người khác có hiệu lực, không có tự tư tác của mình. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều có hiệu lực. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều không có hiệu lực.

313. ‘‘Catasso dakkhiṇāvisuddhiyo. Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato. Atthāvuso, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

313. Bốn sự thanh tịnh của vật cúng dường. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người cho, không phải từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người nhận, không phải từ người cho. Này chư hiền, có vật cúng dường không được thanh tịnh từ người cho, cũng không từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ cả người cho lẫn người nhận.

‘‘Cattāri saṅgahavatthūni – dānaṃ, peyyavajjaṃ, atthacariyā, samānattatā.

Bốn nhiếp pháp – bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự.

‘‘Cattāro anariyavohārā – musāvādo, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpo.

Bốn cách nói năng không của bậc Thánh – nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích.

‘‘Cattāro ariyavohārā – musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī.

Bốn cách nói năng của bậc Thánh – từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích.

‘‘Aparepi cattāro anariyavohārā – adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā.

Lại nữa, bốn cách nói năng không của bậc Thánh khác – trong cái không thấy lại nói là đã thấy, trong cái không nghe lại nói là đã nghe, trong cái không cảm nhận lại nói là đã cảm nhận, trong cái không biết lại nói là đã biết.

‘‘Aparepi [Pg.194] cattāro ariyavohārā – adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều không thấy, nói là không thấy; đối với điều không nghe, nói là không nghe; đối với điều không cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều không biết, nói là không biết.

‘‘Aparepi cattāro anariyavohārā – diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của người không phải bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là không thấy; đối với điều đã nghe, nói là không nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là không biết.

‘‘Aparepi cattāro ariyavohārā – diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là đã thấy; đối với điều đã nghe, nói là đã nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là đã cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là đã biết.

314. ‘‘Cattāro puggalā. Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati.

314. “Có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người vừa làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không làm khổ mình, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, không làm khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Vị ấy, người không làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên.

‘‘Aparepi cattāro puggalā. Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.

“Lại nữa, có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình, không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của người khác, không vì lợi ích của mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không thực hành vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình và cũng vì lợi ích của người khác.

‘‘Aparepi cattāro puggalā – tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano.

“Lại nữa, có bốn hạng người: người từ bóng tối đi vào bóng tối, người từ bóng tối đi ra ánh sáng, người từ ánh sáng đi vào bóng tối, người từ ánh sáng đi ra ánh sáng.

‘‘Aparepi cattāro puggalā – samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo.

“Lại nữa, có bốn hạng người: sa-môn bất động, sa-môn như hoa sen hồng, sa-môn như hoa sen trắng, sa-môn tế nhị giữa các sa-môn.

‘‘Ime [Pg.195] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

“Này chư hiền, bốn pháp này đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt phẩm tụng thứ nhất.

Pañcakaṃ

Phẩm Năm Pháp

315. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame pañca?

315. “Này chư hiền, có năm pháp đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Năm pháp ấy là gì?

‘‘Pañcakkhandhā. Rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.

“Năm uẩn: sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

‘‘Pañcupādānakkhandhā. Rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.

“Năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

‘‘Pañca kāmaguṇā. Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā.

“Năm dục trưởng dưỡng: các sắc được nhận biết bởi nhãn thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô; các tiếng được nhận biết bởi nhĩ thức... các hương được nhận biết bởi tỷ thức... các vị được nhận biết bởi thiệt thức... các xúc được nhận biết bởi thân thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô.

‘‘Pañca gatiyo – nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

“Năm cõi: địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên.

‘‘Pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ.

“Năm sự bỏn xẻn: bỏn xẻn về trú xứ, bỏn xẻn về gia đình, bỏn xẻn về lợi lộc, bỏn xẻn về dung sắc, bỏn xẻn về pháp.

‘‘Pañca nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ.

“Năm triền cái: triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi.

‘‘Pañca orambhāgiyāni saññojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo.

“Năm hạ phần kiết sử: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận.

‘‘Pañca [Pg.196] uddhambhāgiyāni saññojanāni – rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā.

“Năm thượng phần kiết sử: sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh.

‘‘Pañca sikkhāpadāni – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī.

“Năm học giới: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các chất say là rượu men rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi.

316. ‘‘Pañca abhabbaṭṭhānāni. Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ, seyyathāpi pubbe āgārikabhūto.

316. “Năm điều không thể xảy ra. Này chư hiền, vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể lấy của không cho được xem là trộm cắp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể thực hành dâm pháp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý nói dối. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể tích trữ và hưởng thụ các dục như khi còn là người tại gia.

‘‘Pañca byasanāni – ñātibyasanaṃ, bhogabyasanaṃ, rogabyasanaṃ, sīlabyasanaṃ, diṭṭhibyasanaṃ. Nāvuso, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Sīlabyasanahetu vā, āvuso, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.

“Năm sự tổn thất: tổn thất về quyến thuộc, tổn thất về tài sản, tổn thất vì bệnh tật, tổn thất về giới, tổn thất về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do tổn thất về quyến thuộc, hay vì lý do tổn thất về tài sản, hay vì lý do tổn thất vì bệnh tật mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này chư hiền, chính vì lý do tổn thất về giới, hay vì lý do tổn thất về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

‘‘Pañca sampadā – ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā. Nāvuso, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Sīlasampadāhetu vā, āvuso, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti.

“Năm sự thành tựu: thành tựu về quyến thuộc, thành tựu về tài sản, thành tựu về sức khỏe, thành tựu về giới, thành tựu về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do thành tựu về quyến thuộc, hay vì lý do thành tựu về tài sản, hay vì lý do thành tựu về sức khỏe mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Này chư hiền, chính vì lý do thành tựu về giới, hay vì lý do thành tựu về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới.

‘‘Pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā. Idhāvuso, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati, ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno [Pg.197] yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Năm sự nguy hại này cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Này các hiền hữu, ở đây, người ác giới, giới bị hư hoại, do sự phóng dật, đi đến sự tổn thất tài sản lớn lao. Đây là sự nguy hại thứ nhất cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người ác giới, giới bị hư hoại, tiếng xấu đồn xa. Đây là sự nguy hại thứ hai cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ sợ sệt, rụt rè. Đây là sự nguy hại thứ ba cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, làm thời mạng trong trạng thái mê muội. Đây là sự nguy hại thứ tư cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là sự nguy hại thứ năm cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Idhāvuso, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati, ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

Năm quả báu này cho người có giới, do giới được đầy đủ. Này các hiền hữu, ở đây, người có giới, giới được đầy đủ, do sự không phóng dật, đạt được khối tài sản lớn. Đây là quả báu thứ nhất cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người có giới, giới được đầy đủ, tiếng tốt đồn xa. Đây là quả báu thứ hai cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ tự tin, không rụt rè. Đây là quả báu thứ ba cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, làm thời mạng trong trạng thái không mê muội. Đây là quả báu thứ tư cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời. Đây là quả báu thứ năm cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo. Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena vakkhāmi no anatthasaṃhitena, mettacittena vakkhāmi no dosantarenāti. Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo.

Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác. (Nghĩ rằng:) ‘Tôi sẽ nói đúng thời, không nói phi thời; tôi sẽ nói điều thật, không nói điều không thật; tôi sẽ nói lời nhu hòa, không nói lời thô ác; tôi sẽ nói lời có lợi ích, không nói lời không có lợi ích; tôi sẽ nói với tâm từ, không nói với tâm sân.’ Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác.

317. ‘‘Pañca [Pg.198] padhāniyaṅgāni. Idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato, lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.

317. Năm chi phần của sự tinh tấn. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu có đức tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy ít bệnh, ít não, sở hữu tỳ vị tiêu hóa đều, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn. Vị ấy không xảo trá, không lừa dối, bộc lộ bản thân đúng như thật đối với bậc Đạo Sư, hoặc đối với các bậc trí, hoặc đối với các vị đồng phạm hạnh. Vị ấy sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Vị ấy có trí tuệ, sở hữu trí tuệ thấy rõ sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

318. ‘‘Pañca suddhāvāsā – avihā, atappā, sudassā, sudassī, akaniṭṭhā.

318. Năm cõi Tịnh Cư là: Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, và Sắc Cứu Cánh.

‘‘Pañca anāgāmino – antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī.

Năm hạng Bất Lai là: vị Trung gian Bát-niết-bàn, vị Tổn hại Bát-niết-bàn, vị Vô hành Bát-niết-bàn, vị Hữu hành Bát-niết-bàn, và vị Thượng lưu đi đến cõi Sắc Cứu Cánh.

319. ‘‘Pañca cetokhilā. Idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto. Yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhilo.

319. Năm sự hoang vu của tâm. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ nhất. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự nơi Pháp... (như trên)... nghi ngờ, do dự nơi Tăng... nghi ngờ, do dự nơi học giới... phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ năm.

320. ‘‘Pañca cetasovinibandhā. Idhāvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho [Pg.199] avigatataṇho. Yo so, āvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ paṭhamo cetaso vinibandho. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kāye avītarāgo hoti…pe… rūpe avītarāgo hoti…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetaso vinibandho.

320. Này chư hiền, có năm pháp trói buộc của tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu chưa ly tham đối với thân... (như trên)... chưa ly tham đối với sắc... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sau khi ăn no cho đến thỏa thích, sống chuyên tâm vào sự thoải mái của việc nằm, sự thoải mái của việc co mình, sự thoải mái của sự ngủ nghỉ... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ năm.

‘‘Pañcindriyāni – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ.

Năm quyền là: nhãn quyền, nhĩ quyền, tỷ quyền, thiệt quyền, thân quyền.

‘‘Aparānipi pañcindriyāni – sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.

Lại nữa, có năm quyền khác là: lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền.

‘‘Aparānipi pañcindriyāni – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ.

Lại nữa, có năm quyền khác là: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền.

321. ‘‘Pañca nissaraṇiyā dhātuyo. Idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.

321. Năm pháp xuất ly. Này chư hiền, ở đây, khi vị tỳ khưu tác ý đến các dục, tâm không đi vào các dục, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự xuất ly, tâm đi vào sự xuất ly, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các dục. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các dục, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các dục.

‘‘Puna [Pg.200] caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến sân, tâm không đi vào sân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sân, tâm đi vào vô sân, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến sân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên sân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi sân.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến hại, tâm không đi vào hại, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô hại, tâm đi vào vô hại, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến hại. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên hại, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi hại.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến các sắc, tâm không đi vào các sắc, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sắc, tâm đi vào vô sắc, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các sắc. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các sắc, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các sắc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến thân, tâm không đi vào thân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến thân diệt, tâm đi vào thân diệt, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến thân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên thân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi thân.

322. ‘‘Pañca vimuttāyatanāni. Idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī[Pg.201]. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ.

322. Năm pháp là nhân duyên giải thoát. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp cho vị tỳ khưu, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati…pe… api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết giảng, nhưng vị ấy thuyết giảng Pháp cho người khác một cách rộng rãi theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy tụng đọc một cách rộng rãi Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy suy xét, thẩm sát, quán chiếu bằng tâm về Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, một định tướng nào đó đã được vị ấy khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà một định tướng nào đó đã được vị tỳ khưu khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ năm.

‘‘Pañca vimuttiparipācanīyā saññā – aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā.

Năm tưởng làm cho giải thoát được chín muồi: tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn tận, tưởng về sự ly tham.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, năm pháp này đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Chakkaṃ

Phẩm Sáu Pháp

323. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cha?

323. Này chư hiền, có sáu pháp đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Sáu pháp ấy là gì?

‘‘Cha ajjhattikāni [Pg.202] āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ.

Sáu nội xứ: nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ.

‘‘Cha bāhirāni āyatanāni – rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ.

Sáu ngoại xứ: sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ.

‘‘Cha viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ.

Sáu thân thức: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

‘‘Cha phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso.

Sáu thân xúc: nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.

‘‘Cha vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā.

Sáu thân thọ: thọ sanh do nhãn xúc, thọ sanh do nhĩ xúc, thọ sanh do tỷ xúc, thọ sanh do thiệt xúc, thọ sanh do thân xúc, thọ sanh do ý xúc.

‘‘Cha saññākāyā – rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā.

Sáu thân tưởng: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng.

‘‘Cha sañcetanākāyā – rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā.

Sáu thân tư: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư.

‘‘Cha taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā.

Sáu thân ái: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.

324. ‘‘Cha agāravā. Idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso; dhamme agāravo viharati appatisso; saṅghe agāravo viharati appatisso; sikkhāya agāravo viharati appatisso; appamāde agāravo viharati appatisso; paṭisanthāre agāravo viharati appatisso.

324. Sáu sự không tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống không tôn kính, không thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Pháp; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Tăng; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với học giới; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự tiếp đãi.

‘‘Cha gāravā. Idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso; dhamme sagāravo viharati sappatisso; saṅghe sagāravo viharati sappatisso; sikkhāya sagāravo viharati sappatisso; appamāde sagāravo viharati sappatisso; paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso.

Sáu sự tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống có tôn kính, có thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Pháp; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Tăng; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với học giới; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự tiếp đãi.

‘‘Cha somanassūpavicārā[Pg.203]. Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati; sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā. Manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến hỷ. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của hỷ; nghe tiếng bằng tai... ngửi mùi bằng mũi... nếm vị bằng lưỡi... chạm xúc bằng thân. Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của hỷ.

‘‘Cha domanassūpavicārā. Cakkhunā rūpaṃ disvā domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến ưu. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của ưu... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của ưu.

‘‘Cha upekkhūpavicārā. Cakkhunā rūpaṃ disvā upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến xả. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của xả... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của xả.

‘‘Cha sāraṇīyā dhammā. Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Có sáu pháp đáng ghi nhớ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có ý nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, những lợi lộc nào đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến cả những gì chứa đựng trong bình bát, vị tỳ khưu là người không hưởng dụng riêng những lợi lộc như vậy, mà chia sẻ chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có giới bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong những giới luật không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

‘‘Puna [Pg.204] caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có tri kiến bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong tri kiến thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí.

325. Cha vivādamūlāni. Idhāvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, āvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

325. Có sáu gốc rễ của tranh cãi. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, hay thù oán. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào hay phẫn nộ, hay thù oán, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī…pe… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhī… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī…pe… yo so, āvuso, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso[Pg.205], sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu hay gièm pha, hay ganh đua... tật đố, bỏn xẻn... xảo trá, lừa dối... có ác dục, có tà kiến... cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ... Này chư hiền, vị tỳ khưu nào cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy.

‘‘Cha dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.

Có sáu giới: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại, và thức đại.

326. ‘‘Cha nissaraṇiyā dhātuyo. Idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’, tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettā cetovimuttī’ti.

326. “Này các Hiền giả, có sáu pháp xuất ly này. Ở đây, này các Hiền giả, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng từ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng từ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng từ này là sự xuất ly khỏi sân.’”

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso, anavakāso, yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya [Pg.206] anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vihesāya, yadidaṃ karuṇā cetovimuttī’ti.

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng bi của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng bi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng bi này là sự xuất ly khỏi hại.’”

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, aratiyā, yadidaṃ muditā cetovimuttī’ti.

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng hỷ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng hỷ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng hỷ này là sự xuất ly khỏi bất lạc.’”

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa, yadidaṃ upekkhā cetovimuttī’ti.

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng xả của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng xả đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng xả này là sự xuất ly khỏi tham.’”

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa nimittānusāri [Pg.207] viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ, yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti.

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát vô tướng của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, thức của tôi lại chạy theo các tướng.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát vô tướng đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà thức của vị ấy lại chạy theo các tướng, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát vô tướng này là sự xuất ly khỏi tất cả các tướng.’”

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato, atha ca panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṅkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāto’ti.

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Đối với tôi, “tôi là” đã được loại bỏ, tôi không còn quán xét “đây là tôi”. Tuy vậy, mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi “tôi là” đã được loại bỏ và không còn quán xét “đây là tôi”, mà mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính sự nhổ sạch ngã mạn “tôi là” này là sự xuất ly khỏi mũi tên nghi hoặc và phân vân.’”

327. ‘‘Cha anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ.

327. Sáu pháp vô thượng: thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi lộc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng, và tùy niệm vô thượng.

‘‘Cha anussatiṭṭhānāni – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati.

Sáu pháp tùy niệm: tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm giới, tùy niệm thí, và tùy niệm thiên.

328. ‘‘Cha satatavihārā. Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.

328. Sáu pháp thường trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi dùng mắt thấy sắc, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi dùng tai nghe tiếng... cho đến... sau khi dùng ý biết pháp, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.

329. ‘‘Chaḷābhijātiyo. Idhāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno [Pg.208] akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.

329. Sáu loại dòng dõi. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch.

‘‘Cha nibbedhabhāgiyā saññā – aniccasaññā anicce, dukkhasaññā dukkhe, anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.

Sáu tưởng thuộc phần thể nhập – tưởng về vô thường trong cái vô thường, tưởng về khổ trong cái khổ, tưởng vô ngã, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, sáu pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Sattakaṃ

Phẩm Bảy Pháp

330. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame satta?

330. Này chư hiền, có bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bảy pháp ấy là gì?

‘‘Satta ariyadhanāni – saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ.

Bảy thánh tài sản – tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài.

‘‘Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.

Bảy giác chi – niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi.

‘‘Satta samādhiparikkhārā – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati.

Bảy tư cụ của định – chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm.

‘‘Satta asaddhammā – idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti.

Bảy phi chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không có tín, không có tàm, không có quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, và liệt tuệ.

‘‘Satta saddhammā – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti.

Bảy chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có tín, có tàm, có quý, nghe nhiều, tinh cần, trú niệm, và có trí tuệ.

‘‘Satta sappurisadhammā – idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca.

Bảy pháp của bậc chân nhân – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu là người biết pháp, biết nghĩa, biết mình, biết tiết độ, biết thời, biết hội chúng, và biết các hạng người.

331. ‘‘Satta [Pg.209] niddasavatthūni. Idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyārambhe tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo. Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo.

331. Bảy nền tảng chỉ định. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học giới, và có tình thương không phai nhạt trong việc thọ trì học giới trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thẩm sát pháp, và có tình thương không phai nhạt trong việc thẩm sát pháp trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc điều phục dục vọng, và có tình thương không phai nhạt trong việc điều phục dục vọng trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc độc cư, và có tình thương không phai nhạt trong việc độc cư trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc khởi sự tinh tấn, và có tình thương không phai nhạt trong việc khởi sự tinh tấn trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong chánh niệm và tỉnh giác, và có tình thương không phai nhạt trong chánh niệm và tỉnh giác trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thể nhập chánh kiến, và có tình thương không phai nhạt trong việc thể nhập chánh kiến trong tương lai.

‘‘Satta saññā – aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā.

Bảy tưởng – tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng bất tịnh, tưởng sự nguy hại, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt.

‘‘Satta balāni – saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.

Bảy lực – tín lực, tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

332. ‘‘Satta viññāṇaṭṭhitiyo. Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.

332. Bảy thức trú. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ nhất.

‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm thiên được sanh lên do sơ thiền. Đây là thức trú thứ hai.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là thức trú thứ ba.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là thức trú thứ tư.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn sắc tưởng, do chấm dứt đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác nhau, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên,’ đã đạt đến cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ năm.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên,’ đã đạt đến cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ sáu.

‘‘Santāvuso[Pg.210], sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả,’ đã đạt đến cõi Vô Sở Hữu Xứ. Đây là thức trú thứ bảy.

‘‘Satta puggalā dakkhiṇeyyā – ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.

Bảy hạng người đáng được cúng dường – bậc câu phần giải thoát, bậc tuệ giải thoát, bậc thân chứng, bậc kiến đáo, bậc tín giải thoát, bậc tùy pháp hành, bậc tùy tín hành.

‘‘Satta anusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.

Bảy tùy miên – dục tham tùy miên, sân tùy miên, kiến tùy miên, nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu tham tùy miên, vô minh tùy miên.

‘‘Satta saññojanāni – anunayasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, diṭṭhisaññojanaṃ, vicikicchāsaññojanaṃ, mānasaññojanaṃ, bhavarāgasaññojanaṃ, avijjāsaññojanaṃ.

Bảy pháp kiết sử: thuận-ý-kiết-sử, nghịch-ý-kiết-sử, kiến-kiết-sử, nghi-kiết-sử, mạn-kiết-sử, hữu-tham-kiết-sử, và vô-minh-kiết-sử.

‘‘Satta adhikaraṇasamathā – uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya kāretabbaṃ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako.

Bảy pháp dàn xếp các vụ tranh tụng: để làm cho lắng dịu, để làm cho an tịnh các vụ tranh tụng đã và đang phát sanh, cần phải áp dụng hiện-diện-tỳ-ni, ức-niệm-tỳ-ni, bất-si-tỳ-ni, tự-thú-làm, đa-số-chấp-nhận, trị-tội-xứng-đáng, và lấy-cỏ-che-đất.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt phẩm thứ hai.

Aṭṭhakaṃ

Phẩm Tám Pháp

333. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame aṭṭha?

333. Này chư hiền, có tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Tám pháp ấy là những gì?

‘‘Aṭṭha micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo micchāsati, micchāsamādhi.

Tám pháp tà vạy: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, và tà định.

‘‘Aṭṭha [Pg.211] sammattā – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.

Tám pháp chân chánh: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định.

‘‘Aṭṭha puggalā dakkhiṇeyyā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno; sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno.

Tám hạng người đáng được cúng dường: bậc Dự Lưu, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu; bậc Nhất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai; bậc Bất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai; bậc A-la-hán, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán.

334. ‘‘Aṭṭha kusītavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu.

334. Tám cơ sở của sự biếng nhác. Này chư hiền, ở đây, có vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải làm công việc này. Khi làm việc, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ nhất của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc. Khi làm việc, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ hai của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi con đường này. Khi đi đường, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ ba của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường. Khi đi đường, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ tư của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta mệt mỏi, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ năm của sự biếng nhác.

‘‘Puna [Pg.212] caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta nặng nề, không thích hợp để làm việc, ta cảm thấy như bị nhồi đậu. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ sáu của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho; atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu bị một cơn bệnh nhẹ khởi lên. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta bị cơn bệnh nhẹ này khởi lên. Có thể nằm nghỉ được. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ bảy của sự biếng nhác.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Thân ta yếu ớt, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ tám của sự biếng nhác.

335. ‘‘Aṭṭha ārambhavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu.

335. “Có tám căn cứ để khởi sự tinh tấn. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, ta sẽ khó tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ!’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là căn cứ thứ nhất để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ hai để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna [Pg.213] caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có con đường phải đi, và trong khi đi đường, ta sẽ khó tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ ba để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường, và trong khi đi đường, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ tư để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta nhẹ nhàng, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ năm để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta có sức mạnh, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ sáu để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tăng trưởng. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ bảy để khởi sự tinh tấn.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā [Pg.214] anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tái phát. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ!’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là căn cứ thứ tám để khởi sự tinh tấn.

336. ‘‘Aṭṭha dānavatthūni. Āsajja dānaṃ deti, bhayā dānaṃ deti, ‘adāsi me’ti dānaṃ deti, ‘dassati me’ti dānaṃ deti, ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti, ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ na dātu’nti dānaṃ deti, ‘idaṃ me dānaṃ dadato kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchatī’ti dānaṃ deti. Cittālaṅkāra-cittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti.

336. “Có tám căn cứ của việc bố thí. Vị ấy bố thí vì có người đến gần, bố thí vì sợ hãi, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy đã cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy sẽ cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘bố thí là thiện lành’, bố thí vì nghĩ rằng ‘ta nấu ăn, còn những người này không nấu ăn; ta là người nấu ăn không nên không cho những người không nấu ăn’, bố thí vì nghĩ rằng ‘khi ta thực hiện việc bố thí này, tiếng tăm tốt đẹp sẽ được lan truyền’, bố thí vì mục đích trang hoàng tâm, trang bị cho tâm.

337. ‘‘Aṭṭha dānūpapattiyo. Idhāvuso, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. So passati khattiyamahāsālaṃ vā brāhmaṇamahāsālaṃ vā gahapatimahāsālaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

337. “Có tám sự tái sanh do bố thí. Này chư hiền, ở đây, có người bố thí cho sa-môn hoặc bà-la-môn các vật dụng như đồ ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, thuốc xoa, giường nằm, trú xứ, đèn dầu. Vị ấy bố thí vật gì thì mong cầu quả báo của vật ấy. Vị ấy thấy các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ đang thụ hưởng, được cung phụng, được hầu hạ với năm dục trưởng dưỡng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ!’ Vị ấy nắm giữ tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm của vị ấy hướng về điều thấp kém, không được tu tập để hướng thượng, nên dẫn đến sự tái sanh ở nơi ấy. Và ta nói điều này là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này chư hiền, ước nguyện của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

‘‘Puna [Pg.215] caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā …pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba... chư thiên ở cõi Dạ Ma... chư thiên ở cõi Đâu Suất... chư thiên ở cõi Hóa Lạc... chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa; vītarāgassa no sarāgassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, vật thoa, chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Phạm Thiên được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Phạm Thiên!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới; dành cho người ly tham, không phải cho người còn tham. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do đã ly tham.

‘‘Aṭṭha parisā – khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā.

Tám hội chúng: hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hội chúng sa-môn, hội chúng Tứ Đại Thiên Vương, hội chúng Ba Mươi Ba, hội chúng của Ma vương, hội chúng Phạm thiên.

‘‘Aṭṭha lokadhammā – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca.

Tám pháp thế gian: được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ.

338. ‘‘Aṭṭha abhibhāyatanāni. Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

338. Tám thắng xứ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ nhất.

‘‘Ajjhattaṃ [Pg.216] rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ hai.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ ba.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ tư.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Ví như hoa lanh màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ năm.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ sáu.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko [Pg.217] bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Ví như đóa hoa bandhujīvaka có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Ví như sao mai có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám.”

339. ‘‘Aṭṭha vimokkhā. Rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.

339. “Có tám giải thoát. Vị ấy có sắc, thấy các sắc. Đây là giải thoát thứ nhất.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới. Đây là giải thoát thứ hai.”

‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.

“Vị ấy chỉ chuyên chú vào tịnh. Đây là giải thoát thứ ba.”

‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho.

“Do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, vị ấy trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Hư không là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ tư.”

‘‘Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.

“Do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Thức Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Thức là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ năm.”

‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.

“Do đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm: ‘Không có gì cả.’ Đây là giải thoát thứ sáu.”

‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho.

“Do đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là giải thoát thứ bảy.”

‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayita nirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho.

“Do đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy trú vào Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là giải thoát thứ tám.”

‘‘Ime [Pg.218] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

“Này chư hiền, tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại.”

Navakaṃ

Phẩm Chín Pháp

340. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame nava?

340. “Này chư hiền, có chín pháp đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại. Chín pháp ấy là gì?”

‘‘Nava āghātavatthūni. ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati.

“Có chín hiềm hận sự. Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta.’ ... đang làm ... sẽ làm ... Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích.’ ... đang làm ... sẽ làm.”

‘‘Nava āghātapaṭivinayā. ‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti.

“Có chín cách điều phục hiềm hận. Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’”

341. ‘‘Nava sattāvāsā. Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.

341. “Có chín chúng sanh cư. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là chúng sanh cư thứ nhất.”

‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Phạm Chúng Thiên được sanh vào lúc khởi đầu. Đây là chúng sanh cư thứ hai.”

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh cư thứ ba.”

‘‘Santāvuso[Pg.219], sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh cư thứ tư.”

‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh cư thứ năm.”

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, với ý niệm: ‘Hư không là vô biên,’ đã sanh vào cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ sáu.”

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.

“Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm: ‘Thức là vô biên,’ đã sanh vào cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ bảy.”

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcāññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) rằng ‘không có vật gì,’ được sanh vào Vô Sở Hữu Xứ. Đây là trú xứ thứ tám của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, được sanh vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là trú xứ thứ chín của chúng sanh.

342. ‘‘Nava akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

342. Có chín thời phi thời, chín cơ hội không thuận tiện để sống đời phạm hạnh. Này chư hiền, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào địa ngục. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ nhất để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa, này chư hiền, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào loài bàng sanh. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ hai để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ ba để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna [Pg.220] caparaṃ…pe… asurakāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào loài a-tu-la. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tư để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào một trong các cõi trời trường thọ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ năm để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ biên địa, giữa những người man di không được khai hóa, nơi không có sự đi lại của các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ sáu để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy có tà kiến, có tri kiến sai lạc: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế tự; không có kết quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’ Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ bảy để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy là người không có trí tuệ, ngu si, câm ngọng, không có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tám để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsita-dubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ navamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa, này chư hiền, Như Lai không xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp không được thuyết giảng, là pháp đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh ở các xứ trung ương, là người có trí tuệ, không ngu si, không câm ngọng, có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ chín để sống đời phạm hạnh.

343. ‘‘Nava anupubbavihārā. Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā [Pg.221] …pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati.

343. Có chín sự an trú tuần tự. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho tầm và tứ tịnh chỉ... vân vân... chứng và trú thiền thứ hai. Do ly hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... vân vân... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘không có vật gì,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.

344. ‘‘Nava anupubbanirodhā. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti.

344. Có chín sự đoạn diệt tuần tự. Đối với người đã nhập thiền thứ nhất, dục tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ tư, hơi thở vô và hơi thở ra được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Này chư hiền, chín pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người.

Dasakaṃ

Phẩm Mười Pháp

345. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dasa?

345. Này chư hiền, có mười pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người. Mười pháp ấy là gì?

‘‘Dasa nāthakaraṇā dhammā. Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti. Pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu [Pg.222] sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Mười pháp tạo ra nơi nương tựa. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có giới hạnh. Vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn, ghi nhớ những điều đã nghe, tích lũy những điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, quen thuộc bằng lời nói, quán xét bằng ý, và thông suốt bằng trí tuệ. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... và thông suốt bằng trí tuệ. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu suvaco hoti…pe… padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người dễ nói, sở hữu những pháp khiến cho dễ nói, kham nhẫn, và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người dễ nói... cho đến... và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, đối với các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh, vị tỳ khưu ở đấy là người khéo léo, không biếng nhác, có sự thẩm sát về phương tiện thích hợp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp xếp. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu đối với các công việc của các vị đồng phạm hạnh... cho đến... có khả năng sắp xếp. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yaṃpāvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti…pe… uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người ham thích Pháp, có lời nói khả ái, có niềm hân hoan to lớn trong Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người ham thích Pháp... cho đến... có niềm hân hoan to lớn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna [Pg.223] caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi. Yaṃpāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti…pe… parikkhārehi. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người biết đủ với bất cứ các vật dụng nào như y phục, vật thực, chỗ ở, và dược phẩm trị bệnh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người biết đủ... cho đến... với các vật dụng. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống tinh tấn, để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, là người có nỗ lực, có sự kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu sống tinh tấn... cho đến... không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu satimā hoti…pe… saritā anussaritā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có chánh niệm và sự thận trọng tối thượng, có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại những việc đã làm và những lời đã nói từ lâu. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có chánh niệm... cho đến... có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu paññavā hoti…pe… sammādukkhakkhayagāminiyā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, có trí tuệ quán xét sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thấu, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có trí tuệ... cho đến... đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

346. Dasa kasiṇāyatanāni. Pathavīkasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ.

346. Mười xứ biến xứ. Có người nhận thức biến xứ đất, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng. Có người nhận thức biến xứ nước... cho đến... có người nhận thức biến xứ lửa... có người nhận thức biến xứ gió... có người nhận thức biến xứ xanh... có người nhận thức biến xứ vàng... có người nhận thức biến xứ đỏ... có người nhận thức biến xứ trắng... có người nhận thức biến xứ hư không... có người nhận thức biến xứ thức, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng.

347. ‘‘Dasa akusalakammapathā – pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi.

347. Mười con đường nghiệp bất thiện: sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến.

‘‘Dasa [Pg.224] kusalakammapathā – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi.

Mười con đường nghiệp thiện: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không sân hận, chánh kiến.

348. ‘‘Dasa ariyavāsā. Idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.

348. Mười trú xứ của bậc thánh. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần, có đầy đủ sáu chi phần, có sự phòng hộ duy nhất, có bốn nơi nương tựa, đã loại bỏ các sự thật cá biệt, đã từ bỏ hoàn toàn sự tìm cầu, có các tư duy không bị khuấy động, có thân hành được an tịnh, có tâm giải thoát tốt đẹp, có trí tuệ giải thoát tốt đẹp.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

Và này chư hiền, thế nào là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đã từ bỏ tham dục, đã từ bỏ sân hận, đã từ bỏ hôn trầm và thụy miên, đã từ bỏ trạo cử và hối quá, đã từ bỏ hoài nghi. Này chư hiền, như vậy là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... cho đến... sau khi biết pháp bằng ý, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu thành tựu tâm được niệm phòng hộ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi suy xét, thọ dụng một số thứ; sau khi suy xét, kham nhẫn một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, những chân lý riêng lẻ đa dạng của các Sa-môn, Bà-la-môn đa dạng, tất cả những chân lý ấy đã được loại bỏ, đã được trừ tuyệt, đã được từ bỏ, đã được khạc nhổ, đã được giải thoát, đã được đoạn tận, đã được xả ly. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ.

‘‘Kathañcāvuso[Pg.225], bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, sự tìm cầu dục đã được đoạn tận, sự tìm cầu hữu đã được đoạn tận, sự tìm cầu phạm hạnh đã được lắng dịu. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, dục tư duy đã được đoạn tận, sân tư duy đã được đoạn tận, hại tư duy đã được đoạn tận. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu, do đoạn trừ lạc và khổ, do diệt mất hỷ và ưu từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, tâm đã giải thoát khỏi tham, tâm đã giải thoát khỏi sân, tâm đã giải thoát khỏi si. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ: ‘Tham của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Sân của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Si của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát.

‘‘Dasa asekkhā dhammā – asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti.

Mười pháp vô học – chánh kiến vô học, chánh tư duy vô học, chánh ngữ vô học, chánh nghiệp vô học, chánh mạng vô học, chánh tinh tấn vô học, chánh niệm vô học, chánh định vô học, chánh trí vô học, chánh giải thoát vô học.

‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na [Pg.226] vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti.

Này chư hiền, mười pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi, để phạm hạnh này được trường tồn, được tồn tại lâu dài, vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người.

349. Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘sādhu sādhu, sāriputta, sādhu kho tvaṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ saṅgītipariyāyaṃ abhāsī’ti. Idamavocāyasmā sāriputto, samanuñño satthā ahosi. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.

349. Rồi Thế Tôn đứng dậy, gọi Tôn giả Sāriputta: ‘Lành thay, lành thay, Sāriputta! Lành thay, này Sāriputta, ông đã thuyết pháp môn Trùng Tụng cho các Tỳ khưu’. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này, bậc Đạo Sư đã hoan hỷ. Các Tỳ khưu ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Tôn giả Sāriputta.

Saṅgītisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.

Kinh Trùng Tụng, phẩm thứ mười, đã kết thúc.

11. Dasuttarasuttaṃ

11. Kinh Thập Thượng

350. Evaṃ [Pg.227] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

350. Tôi nghe như vầy – một thời, Thế Tôn trú ở Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với đại chúng Tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ khưu. Tại đó, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư hiền Tỳ khưu!’. ‘Thưa hiền giả’, các Tỳ khưu ấy đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói điều này:

‘‘Dasuttaraṃ pavakkhāmi, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya, sabbaganthappamocanaṃ’’.

‘Ta sẽ thuyết kinh Thập Thượng, pháp môn để chứng đắc Niết-bàn; để chấm dứt khổ, giải thoát khỏi mọi trói buộc’.

Eko dhammo

Pháp Một Chi

351. ‘‘Eko, āvuso, dhammo bahukāro, eko dhammo bhāvetabbo, eko dhammo pariññeyyo, eko dhammo pahātabbo, eko dhammo hānabhāgiyo, eko dhammo visesabhāgiyo, eko dhammo duppaṭivijjho, eko dhammo uppādetabbo, eko dhammo abhiññeyyo, eko dhammo sacchikātabbo.

351. Này chư hiền, có một pháp có nhiều lợi ích, một pháp cần được tu tập, một pháp cần được liễu tri, một pháp cần được đoạn tận, một pháp thuộc phần tổn giảm, một pháp thuộc phần thù thắng, một pháp khó thông đạt, một pháp cần được phát sanh, một pháp cần được thắng tri, một pháp cần được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katamo eko dhammo bahukāro? Appamādo kusalesu dhammesu. Ayaṃ eko dhammo bahukāro.

(a) Thế nào là một pháp có nhiều lợi ích? Sự không dể duôi trong các thiện pháp. Đây là một pháp có nhiều lợi ích.

(Kha) ‘‘katamo eko dhammo bhāvetabbo? Kāyagatāsati sātasahagatā. Ayaṃ eko dhammo bhāvetabbo.

(b) Thế nào là một pháp cần được tu tập? Niệm thân hành đi kèm với hỷ. Đây là một pháp cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katamo eko dhammo pariññeyyo? Phasso sāsavo upādāniyo. Ayaṃ eko dhammo pariññeyyo.

(Gha) ‘‘katamo eko dhammo pahātabbo? Asmimāno. Ayaṃ eko dhammo pahātabbo.

Pháp nào là một pháp cần phải đoạn trừ? Ngã mạn. Đây là một pháp cần phải đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katamo eko dhammo hānabhāgiyo? Ayoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo hānabhāgiyo.

Pháp nào là một pháp thuộc phần giảm sút? Tác ý không như lý. Đây là một pháp thuộc phần giảm sút.

(Ca) ‘‘katamo eko dhammo visesabhāgiyo? Yoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo visesabhāgiyo.

Pháp nào là một pháp thuộc phần đặc thù? Tác ý như lý. Đây là một pháp thuộc phần đặc thù.

(Cha) ‘‘katamo [Pg.228] eko dhammo duppaṭivijjho? Ānantariko cetosamādhi. Ayaṃ eko dhammo duppaṭivijjho.

Pháp nào là một pháp khó thể nhập? Tâm định vô gián. Đây là một pháp khó thể nhập.

(Ja) ‘‘katamo eko dhammo uppādetabbo? Akuppaṃ ñāṇaṃ. Ayaṃ eko dhammo uppādetabbo.

Pháp nào là một pháp cần phải làm cho sanh khởi? Trí tuệ không bị lay chuyển. Đây là một pháp cần phải làm cho sanh khởi.

(Jha) ‘‘katamo eko dhammo abhiññeyyo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Ayaṃ eko dhammo abhiññeyyo.

Pháp nào là một pháp cần phải được thắng tri? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Đây là một pháp cần phải được thắng tri.

(Ña) ‘‘katamo eko dhammo sacchikātabbo? Akuppā cetovimutti. Ayaṃ eko dhammo sacchikātabbo.

Pháp nào là một pháp cần phải được chứng ngộ? Tâm giải thoát không bị lay chuyển. Đây là một pháp cần phải được chứng ngộ.

‘‘Iti ime dasa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, mười pháp này là chân thật, xác thực, đúng như vậy, không sai khác, không khác hơn, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Dve dhammā

Hai pháp

352. ‘‘Dve dhammā bahukārā, dve dhammā bhāvetabbā, dve dhammā pariññeyyā, dve dhammā pahātabbā, dve dhammā hānabhāgiyā, dve dhammā visesabhāgiyā, dve dhammā duppaṭivijjhā, dve dhammā uppādetabbā, dve dhammā abhiññeyyā, dve dhammā sacchikātabbā.

352. Hai pháp có nhiều hỗ trợ, hai pháp cần phải được tu tập, hai pháp cần phải được liễu tri, hai pháp cần phải được đoạn trừ, hai pháp thuộc phần giảm sút, hai pháp thuộc phần đặc thù, hai pháp khó thể nhập, hai pháp cần phải làm cho sanh khởi, hai pháp cần phải được thắng tri, hai pháp cần phải được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame dve dhammā bahukārā? Sati ca sampajaññañca. Ime dve dhammā bahukārā.

Những pháp nào là hai pháp có nhiều hỗ trợ? Niệm và tỉnh giác. Đây là hai pháp có nhiều hỗ trợ.

(Kha) ‘‘katame dve dhammā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca. Ime dve dhammā bhāvetabbā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải được tu tập? Chỉ và quán. Đây là hai pháp cần phải được tu tập.

(Ga) ‘‘katame dve dhammā pariññeyyā? Nāmañca rūpañca. Ime dve dhammā pariññeyyā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải được liễu tri? Danh và sắc. Đây là hai pháp cần phải được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame dve dhammā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca. Ime dve dhammā pahātabbā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải được đoạn trừ? Vô minh và hữu ái. Đây là hai pháp cần phải được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame dve dhammā hānabhāgiyā? Dovacassatā ca pāpamittatā ca. Ime dve dhammā hānabhāgiyā.

Những pháp nào là hai pháp thuộc phần giảm sút? Sự khó dạy và bạn bè xấu ác. Đây là hai pháp thuộc phần giảm sút.

(Ca) ‘‘katame dve dhammā visesabhāgiyā? Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca. Ime dve dhammā visesabhāgiyā.

Những pháp nào là hai pháp thuộc phần đặc thù? Sự dễ dạy và bạn bè tốt lành. Đây là hai pháp thuộc phần đặc thù.

(Cha) ‘‘katame [Pg.229] dve dhammā duppaṭivijjhā? Yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ime dve dhammā duppaṭivijjhā.

Những pháp nào là hai pháp khó thể nhập? Nhân nào và duyên nào làm cho các chúng sanh bị ô nhiễm, và nhân nào và duyên nào làm cho các chúng sanh được thanh tịnh. Đây là hai pháp khó thể nhập.

(Ja) ‘‘katame dve dhammā uppādetabbā? Dve ñāṇāni – khaye ñāṇaṃ, anuppāde ñāṇaṃ. Ime dve dhammā uppādetabbā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải làm cho sanh khởi? Hai trí tuệ: trí về sự đoạn tận, trí về sự không sanh khởi. Đây là hai pháp cần phải làm cho sanh khởi.

(Jha) ‘‘katame dve dhammā abhiññeyyā? Dve dhātuyo – saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Ime dve dhammā abhiññeyyā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải được thắng tri? Hai giới: giới hữu vi và giới vô vi. Đây là hai pháp cần phải được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame dve dhammā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca. Ime dve dhammā sacchikātabbā.

Những pháp nào là hai pháp cần phải được chứng ngộ? Minh và giải thoát. Đây là hai pháp cần phải được chứng ngộ.

‘‘Iti ime vīsati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, hai mươi pháp này là chân thật, xác thực, đúng như vậy, không sai khác, không khác hơn, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Tayo dhammā

Ba pháp

353. ‘‘Tayo dhammā bahukārā, tayo dhammā bhāvetabbā…pe… tayo dhammā sacchikātabbā.

353. Ba pháp có nhiều hỗ trợ, ba pháp cần phải được tu tập, ... đến ... ba pháp cần phải được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame tayo dhammā bahukārā? Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, dhammānudhammappaṭipatti. Ime tayo dhammā bahukārā.

Những pháp nào là ba pháp có nhiều hỗ trợ? Thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, thực hành pháp và tùy pháp. Đây là ba pháp có nhiều hỗ trợ.

(Kha) ‘‘katame tayo dhammā bhāvetabbā? Tayo samādhī – savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi. Ime tayo dhammā bhāvetabbā.

Những pháp nào là ba pháp cần phải được tu tập? Ba loại định: định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ. Đây là ba pháp cần phải được tu tập.

(Ga) ‘‘katame tayo dhammā pariññeyyā? Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ime tayo dhammā pariññeyyā.

Những pháp nào là ba pháp cần phải được liễu tri? Ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, thọ không khổ không lạc. Đây là ba pháp cần phải được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame tayo dhammā pahātabbā? Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ime tayo dhammā pahātabbā.

Những pháp nào là ba pháp cần phải được đoạn trừ? Ba loại ái: dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Đây là ba pháp cần phải được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame tayo dhammā hānabhāgiyā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā hānabhāgiyā.

Những pháp nào là ba pháp thuộc phần giảm sút? Ba bất thiện căn: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. Đây là ba pháp thuộc phần giảm sút.

(Ca) ‘‘katame [Pg.230] tayo dhammā visesabhāgiyā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā visesabhāgiyā.

Những pháp nào là ba pháp thuộc phần đặc thù? Ba thiện căn: vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn. Đây là ba pháp thuộc phần đặc thù.

(Cha) ‘‘katame tayo dhammā duppaṭivijjhā? Tisso nissaraṇiyā dhātuyo – kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ arūpaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Ime tayo dhammā duppaṭivijjhā.

Những pháp nào là ba pháp khó thể nhập? Ba giới xuất ly: sự xuất ly khỏi các dục, tức là sự xuất gia; sự xuất ly khỏi các sắc, tức là vô sắc; và đối với bất cứ điều gì đã hiện hữu, hữu vi, do duyên sanh, sự đoạn diệt của nó là sự xuất ly. Đây là ba pháp khó thể nhập.

(Ja) ‘‘katame tayo dhammā uppādetabbā? Tīṇi ñāṇāni – atītaṃse ñāṇaṃ, anāgataṃse ñāṇaṃ, paccuppannaṃse ñāṇaṃ. Ime tayo dhammā uppādetabbā.

(Ja) “Thế nào là ba pháp cần được làm cho sanh khởi? Ba loại trí – trí về quá khứ, trí về vị lai, trí về hiện tại. Ba pháp này cần được làm cho sanh khởi.”

(Jha) ‘‘katame tayo dhammā abhiññeyyā? Tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Ime tayo dhammā abhiññeyyā.

(Jha) “Thế nào là ba pháp cần được thắng tri? Ba giới – dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Ba pháp này cần được thắng tri.”

(Ña) ‘‘katame tayo dhammā sacchikātabbā? Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā. Ime tayo dhammā sacchikātabbā.

(Ña) “Thế nào là ba pháp cần được chứng ngộ? Ba minh – minh là trí túc mạng tùy niệm, minh là trí về sự sanh tử của chúng sanh, minh là trí về sự đoạn tận các lậu hoặc. Ba pháp này cần được chứng ngộ.”

‘‘Iti ime tiṃsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

“Như vậy, ba mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.”

Cattāro dhammā

Bốn Pháp

354. ‘‘Cattāro dhammā bahukārā, cattāro dhammā bhāvetabbā…pe… cattāro dhammā sacchikātabbā.

354. “Bốn pháp có nhiều lợi ích, bốn pháp cần được tu tập... cho đến... bốn pháp cần được chứng ngộ.”

(Ka) ‘‘katame cattāro dhammā bahukārā? Cattāri cakkāni – patirūpadesavāso, sappurisūpanissayo, attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā. Ime cattāro dhammā bahukārā.

(Ka) “Thế nào là bốn pháp có nhiều lợi ích? Bốn bánh xe – sống ở nơi thích hợp, thân cận bậc chân nhân, tự mình hướng đến chánh đạo, và đã tạo phước từ trước. Bốn pháp này có nhiều lợi ích.”

(Kha) ‘‘katame cattāro dhammā bhāvetabbā? Cattāro satipaṭṭhānā – idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte… dhammesu [Pg.231] dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime cattāro dhammā bhāvetabbā.

(Kha) “Thế nào là bốn pháp cần được tu tập? Bốn niệm xứ – này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Trên các cảm thọ... cho đến... trên tâm... trên các pháp, vị ấy sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Bốn pháp này cần được tu tập.”

(Ga) ‘‘katame cattāro dhammā pariññeyyā? Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime cattāro dhammā pariññeyyā.

(Ga) “Thế nào là bốn pháp cần được liễu tri? Bốn loại thực – đoàn thực, hoặc thô hoặc tế; xúc thực là thứ hai; tư niệm thực là thứ ba; thức thực là thứ tư. Bốn pháp này cần được liễu tri.”

(Gha) ‘‘katame cattāro dhammā pahātabbā? Cattāro oghā – kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho. Ime cattāro dhammā pahātabbā.

(Gha) “Thế nào là bốn pháp cần được đoạn trừ? Bốn bộc lưu – dục bộc, hữu bộc, kiến bộc, vô minh bộc. Bốn pháp này cần được đoạn trừ.”

(Ṅa) ‘‘katame cattāro dhammā hānabhāgiyā? Cattāro yogā – kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo. Ime cattāro dhammā hānabhāgiyā.

(Ṅa) “Thế nào là bốn pháp thuộc phần thoái thất? Bốn ách – dục ách, hữu ách, kiến ách, vô minh ách. Bốn pháp này thuộc phần thoái thất.”

(Ca) ‘‘katame cattāro dhammā visesabhāgiyā? Cattāro visaññogā – kāmayogavisaṃyogo, bhavayogavisaṃyogo, diṭṭhiyogavisaṃyogo, avijjāyogavisaṃyogo. Ime cattāro dhammā visesabhāgiyā.

(Ca) “Thế nào là bốn pháp thuộc phần thù thắng? Bốn sự thoát ly – thoát ly dục ách, thoát ly hữu ách, thoát ly kiến ách, thoát ly vô minh ách. Bốn pháp này thuộc phần thù thắng.”

(Cha) ‘‘katame cattāro dhammā duppaṭivijjhā? Cattāro samādhī – hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi. Ime cattāro dhammā duppaṭivijjhā.

(Cha) “Thế nào là bốn pháp khó thông đạt? Bốn định – định thuộc phần thoái thất, định thuộc phần trì trệ, định thuộc phần thù thắng, định thuộc phần thể nhập. Bốn pháp này khó thông đạt.”

(Ja) ‘‘katame cattāro dhammā uppādetabbā? Cattāri ñāṇāni – dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ. Ime cattāro dhammā uppādetabbā.

(Ja) “Thế nào là bốn pháp cần được làm cho sanh khởi? Bốn loại trí – trí về pháp, trí về tùy tri, trí về tha tâm, trí về tục đế. Bốn pháp này cần được làm cho sanh khởi.”

(Jha) ‘‘katame cattāro dhammā abhiññeyyā? Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ime cattāro dhammā abhiññeyyā.

(Jha) “Thế nào là bốn pháp cần được thắng tri? Bốn Thánh đế – Thánh đế về khổ, Thánh đế về khổ tập, Thánh đế về khổ diệt, Thánh đế về con đường đưa đến khổ diệt. Bốn pháp này cần được thắng tri.”

(Ña) ‘‘katame cattāro dhammā sacchikātabbā? Cattāri sāmaññaphalāni – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ. Ime cattāro dhammā sacchikātabbā.

(Ña) “Thế nào là bốn pháp cần được chứng ngộ? Bốn quả Sa-môn – quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, quả A-la-hán. Bốn pháp này cần được chứng ngộ.”

‘‘Iti [Pg.232] ime cattārīsadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

“Như vậy, bốn mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.”

Pañca dhammā

Năm Pháp

355. ‘‘Pañca dhammā bahukārā…pe… pañca dhammā sacchikātabbā.

355. “Năm pháp có nhiều lợi ích... cho đến... năm pháp cần được chứng ngộ.”

(Ka) ‘‘katame pañca dhammā bahukārā? Pañca padhāniyaṅgāni – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtamattānaṃ āvīkattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ime pañca dhammā bahukārā.

(Ka) “Thế nào là năm pháp có nhiều lợi ích? Năm chi phần tinh cần – này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Vì thế, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy ít bệnh, ít não, có tiêu hóa tốt, không quá lạnh, không quá nóng, quân bình, thích hợp cho sự tinh cần. Vị ấy không xảo trá, không lừa dối, thể hiện bản thân như thật đối với bậc Đạo sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí. Vị ấy sống tinh tấn, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, kiên trì, bền chí, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Vị ấy có trí tuệ, có trí tuệ thấy được sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng thể nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Năm pháp này có nhiều lợi ích.”

(Kha) ‘‘katame pañca dhammā bhāvetabbā? Pañcaṅgiko sammāsamādhi – pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇanimittaṃ. Ime pañca dhammā bhāvetabbā.

(Kha) “Thế nào là năm pháp cần được tu tập? Chánh định có năm chi phần – sự biến mãn của hỷ, sự biến mãn của lạc, sự biến mãn của tâm, sự biến mãn của ánh sáng, và tướng để phản khán. Năm pháp này cần được tu tập.”

(Ga) ‘‘katame pañca dhammā pariññeyyā? Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho. Ime pañca dhammā pariññeyyā.

(Ga) “Thế nào là năm pháp cần được liễu tri? Năm thủ uẩn – sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm pháp này cần được liễu tri.”

(Gha) ‘‘katame pañca dhammā pahātabbā? Pañca nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime pañca dhammā pahātabbā.

(Gha) “Thế nào là năm pháp cần được đoạn trừ? Năm triền cái – triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi. Năm pháp này cần được đoạn trừ.”

(Ṅa) ‘‘katame pañca dhammā hānabhāgiyā? Pañca cetokhilā – idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa [Pg.233] cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati…pe… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati…pe… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetokhilo. Ime pañca dhammā hānabhāgiyā.

Năm pháp nào thuộc phần suy thoái? Năm tâm hoang vu. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với bậc Đạo Sư có sự hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với bậc Đạo Sư có sự hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Đây là tâm hoang vu thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đối với Pháp có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với Tăng có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với học giới có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với các vị đồng phạm hạnh thì phẫn nộ, không hoan hỷ, có tâm tổn hại, sanh lòng chai cứng. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với các vị đồng phạm hạnh thì phẫn nộ, không hoan hỷ, có tâm tổn hại, sanh lòng chai cứng, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Đây là tâm hoang vu thứ năm. Năm pháp này thuộc phần suy thoái.

(Ca) ‘‘katame pañca dhammā visesabhāgiyā? Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ime pañca dhammā visesabhāgiyā.

Năm pháp nào thuộc phần thù thắng? Năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, và tuệ quyền. Năm pháp này thuộc phần thù thắng.

(Cha) ‘‘katame pañca dhammā duppaṭivijjhā? Pañca nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.

Năm pháp nào khó thể thông suốt? Năm giới có tính cách xuất ly. Này chư hiền, ở đây, khi vị tỳ khưu tác ý đến các dục, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong các dục. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự xuất gia, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong sự xuất gia. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với các dục. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các dục, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các dục.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến sân, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong sân. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sân, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô sân. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với sân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên sân, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi sân.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati[Pg.234]. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến hại, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong hại. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô hại, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô hại. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với hại. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên hại, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi hại.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến các sắc, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong các sắc. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sắc, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô sắc. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với các sắc. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các sắc, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các sắc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ. Ime pañca dhammā duppaṭivijjhā.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến thân kiến, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong thân kiến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự đoạn diệt thân kiến, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong sự đoạn diệt thân kiến. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với thân kiến. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên thân kiến, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi thân kiến. Năm pháp này khó thể thông suốt.

(Ja) ‘‘katame pañca dhammā uppādetabbā? Pañca ñāṇiko sammāsamādhi – ‘ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi ariyo nirāmiso’ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi akāpurisasevito’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato, na sasaṅkhāraniggayhavāritagato’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘So kho panāhaṃ imaṃ samādhiṃ satova samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. Ime pañca dhammā uppādetabbā.

Năm pháp nào cần phải được làm cho sanh khởi? Chánh định có năm loại trí. Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này đem lại lạc trong hiện tại và có kết quả an lạc trong tương lai.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này là thánh thiện, không thuộc về vật chất.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này không phải là pháp được người hạ liệt thực hành.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này là tịch tịnh, vi diệu, đạt được nhờ sự an tịnh, đạt được nhờ nhất tâm, không phải là pháp được duy trì bằng sự chế ngự và ngăn chặn có cố gắng.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Ta nhập định này với chánh niệm, và ta xuất khỏi định này với chánh niệm.’ Năm pháp này cần phải được làm cho sanh khởi.

(Jha) ‘‘katame pañca dhammā abhiññeyyā? Pañca vimuttāyatanāni – idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā [Pg.235] yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ.

(Jha) "Năm pháp nào cần được thắng tri? Năm xứ sở của sự giải thoát. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, hoặc được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng). Này chư hiền, khi vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, hoặc được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết giảng theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), nhưng vị ấy lại thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), và cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Nhưng vị ấy lại đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yathā yathā[Pg.236], āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ catutthaṃ vimuttāyatanaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, và cũng không đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Nhưng vị ấy lại dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ tư.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati; api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammappaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ. Ime pañca dhammā abhiññeyyā.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, cũng không đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, và cũng không dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc; nhưng một định tướng nào đó đã được vị ấy khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhớ, và khéo thông suốt bằng trí tuệ. Này chư hiền, khi một định tướng nào đó đã được vị tỳ khưu khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhớ, và khéo thông suốt bằng trí tuệ theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ năm. Năm pháp này cần được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame pañca dhammā sacchikātabbā? Pañca dhammakkhandhā – sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho, vimuttiñāṇadassanakkhandho. Ime pañca dhammā sacchikātabbā.

(Ña) "Năm pháp nào cần được chứng ngộ? Năm pháp uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, và giải thoát tri kiến uẩn. Năm pháp này cần được chứng ngộ.

‘‘Iti ime paññāsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, năm mươi pháp này là chân thật, là xác thực, là như vậy, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Cha dhammā

Sáu Pháp

356. ‘‘Cha dhammā bahukārā…pe… cha dhammā sacchikātabbā.

356. Sáu pháp có nhiều hỗ trợ... cho đến... sáu pháp cần được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame cha dhammā bahukārā? Cha sāraṇīyā dhammā. Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho [Pg.237] ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

(Ka) "Sáu pháp nào có nhiều hỗ trợ? Sáu pháp đáng ghi nhớ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ ái được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn khi kín đáo. Pháp này cũng là pháp đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ ái... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Này chư hiền, lại nữa, ý nghiệp từ của vị tỳ khưu... này... đưa đến sự hợp nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với những lợi lộc đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến chỉ là những gì còn lại trong bát, vị ấy không dùng riêng mà dùng chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ... này... đưa đến sự hợp nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu, yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với những giới luật không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị lốm đốm, không bị vằn vện, có tính giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định, vị ấy sống đồng đẳng về giới với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ... này... đưa đến sự hợp nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhi sāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo, saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime cha dhammā bahukārā.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với tri kiến nào là thánh thiện, có khả năng hướng xuất, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh cho người thực hành, vị ấy sống đồng đẳng về tri kiến với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ, làm phát sinh lòng thương mến, làm phát sinh lòng kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, hợp nhất. Sáu pháp này có nhiều lợi ích.

(Kha) ‘‘katame cha dhammā bhāvetabbā? Cha anussatiṭṭhānāni – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Ime cha dhammā bhāvetabbā.

(b) Sáu pháp nào cần được tu tập? Sáu đề mục tùy niệm: tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm Giới, tùy niệm Thí, tùy niệm Thiên. Sáu pháp này cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katame cha dhammā pariññeyyā? Cha ajjhattikāni āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Ime cha dhammā pariññeyyā.

(c) Sáu pháp nào cần được liễu tri? Sáu nội xứ: nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Sáu pháp này cần được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame cha dhammā pahātabbā? Cha taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ime cha dhammā pahātabbā.

(d) Sáu pháp nào cần được đoạn trừ? Sáu thân ái: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái. Sáu pháp này cần được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame [Pg.238] cha dhammā hānabhāgiyā? Cha agāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso. Dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre agāravo viharati appatisso. Ime cha dhammā hānabhāgiyā.

(đ) Sáu pháp nào thuộc phần tổn giảm? Sáu sự không kính trọng. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống không kính trọng, không vâng phục đối với bậc Đạo Sư. Đối với Pháp... này... đối với Tăng... đối với học giới... đối với sự không dể duôi... đối với sự tiếp đãi, vị ấy sống không kính trọng, không vâng phục. Sáu pháp này thuộc phần tổn giảm.

(Ca) ‘‘katame cha dhammā visesabhāgiyā? Cha gāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso. Ime cha dhammā visesabhāgiyā.

(e) Sáu pháp nào thuộc phần thù thắng? Sáu sự kính trọng. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống có kính trọng, có vâng phục đối với bậc Đạo Sư. Đối với Pháp... này... đối với Tăng... đối với học giới... đối với sự không dể duôi... đối với sự tiếp đãi, vị ấy sống có kính trọng, có vâng phục. Sáu pháp này thuộc phần thù thắng.

(Cha) ‘‘katame cha dhammā duppaṭivijjhā? Cha nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me, cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi. Na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassatīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettācetovimuttī’ti.

(g) Sáu pháp nào khó thể nhập? Sáu giới có khả năng xuất ly. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng từ của tôi đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự. Thế nhưng, sân vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy, chớ vu khống Đức Thế Tôn. Vì vu khống Đức Thế Tôn là không tốt, Đức Thế Tôn không nói như vậy. Này chư hiền, đây là điều không thể xảy ra, không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng từ đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự, mà sân vẫn xâm chiếm tâm và tồn tại, trường hợp ấy không xảy ra. Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng từ này là sự xuất ly khỏi sân'.

Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng bi của tôi đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự. Thế nhưng, sự não hại vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy, chớ vu khống Đức Thế Tôn... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng bi này là sự xuất ly khỏi sự não hại'.

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso aratiyā, yadidaṃ muditācetovimuttī’ti.

Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng hỷ của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, sự không hoan hỷ vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng hỷ này là sự xuất ly khỏi sự không hoan hỷ'.

‘‘Idha [Pg.239] panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’ti.

Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng xả của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, tham ái vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng xả này là sự xuất ly khỏi tham ái'.

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti.

Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát vô tướng của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, thức của tôi lại đi theo các tướng'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát vô tướng này là sự xuất ly khỏi tất cả các tướng'.

‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato. Atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāṭo’ti. Ime cha dhammā duppaṭivijjhā.

Này chư hiền, ở đây, có vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Đối với tôi, (ý niệm) “tôi là” đã được loại bỏ, tôi không còn quán xét “đây là tôi”, tuy nhiên, mũi tên nghi ngờ và phân vân vẫn còn xâm chiếm và tồn tại trong tâm tôi.’ Vị ấy nên được trả lời rằng: ‘Thưa hiền giả, chớ có nói như vậy. Thưa hiền giả, chớ có nói như vậy, chớ có vu khống Đức Thế Tôn. Việc vu khống Đức Thế Tôn là không tốt. Đức Thế Tôn sẽ không nói như vậy. Này chư hiền, điều này không thể xảy ra, không có trường hợp nào mà khi (ý niệm) “tôi là” đã được loại bỏ, khi không còn quán xét “đây là tôi”, mà mũi tên nghi ngờ và phân vân lại có thể xâm chiếm và tồn tại trong tâm. Trường hợp ấy không thể có. Này chư hiền, chính sự nhổ bật ngã mạn “tôi là” này là lối thoát khỏi mũi tên nghi ngờ và phân vân.’ Sáu pháp này thật khó thâm nhập.

(Ja) ‘‘katame cha dhammā uppādetabbā? Cha satatavihārā. Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Ime cha dhammā uppādetabbā.

(Ja) Sáu pháp nào cần được phát triển? Sáu pháp thường trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không vui mừng cũng không buồn rầu, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... cho đến... sau khi ngửi mùi bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi xúc chạm bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý, vị ấy không vui mừng cũng không buồn rầu, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sáu pháp này cần được phát triển.

(Jha) ‘‘katame cha dhammā abhiññeyyā? Cha anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. Ime cha dhammā abhiññeyyā.

(Jha) Sáu pháp nào cần được thắng tri? Sáu pháp vô thượng: thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi lộc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng, tưởng niệm vô thượng. Sáu pháp này cần được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame cha dhammā sacchikātabbā? Cha abhiññā – idhāvuso, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti. Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse[Pg.240]. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

(Ña) Sáu pháp nào cần được chứng ngộ? Sáu thắng trí. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu chứng nghiệm được các loại thần thông: một mình hiện ra nhiều hình, nhiều hình hiện ra một mình; hiện hình, biến hình; đi xuyên tường, xuyên thành, xuyên núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ trồi lên trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim có cánh; với bàn tay, vị ấy chạm và xoa mặt trăng, mặt trời, những vật có đại thần lực, đại uy lực như vậy; vị ấy dùng thân để điều khiển quyền lực cho đến cõi Phạm thiên.

‘‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.

Với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, vị ấy nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần.

‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti, sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti …pe… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.

Vị ấy biết được tâm của các chúng sanh khác, của các người khác bằng tâm của mình. Vị ấy biết tâm có tham là tâm có tham... cho đến... hoặc biết tâm chưa giải thoát là tâm chưa giải thoát.

‘‘So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là một đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng.

‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti …pe…

Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt cõi người, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết đi và đang sanh lại, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, thiện thú và ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... cho đến...

‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime cha dhammā sacchikātabbā.

Do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, vị ấy tự mình thắng tri, chứng ngộ và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Sáu pháp này cần được chứng ngộ.

‘‘Iti ime saṭṭhi dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, sáu mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như vậy, không sai khác, không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng chánh giác.

Satta dhammā

Bảy Pháp

357. ‘‘Satta dhammā bahukārā…pe… satta dhammā sacchikātabbā.

357. Bảy pháp có nhiều công đức... cho đến... bảy pháp cần được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame satta dhammā bahukārā? Satta ariyadhanāni – saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Ime satta dhammā bahukārā.

(Ka) Bảy pháp nào có nhiều công đức? Bảy thánh tài sản: tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài. Bảy pháp này có nhiều công đức.

(Kha) ‘‘katame [Pg.241] satta dhammā bhāvetabbā? Satta sambojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo. Ime satta dhammā bhāvetabbā.

(Kha) Bảy pháp nào cần được tu tập? Bảy giác chi: niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi. Bảy pháp này cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katame satta dhammā pariññeyyā? Satta viññāṇaṭṭhitiyo – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.

(Ga) Bảy pháp nào cần được liễu tri? Bảy thức trú. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên và một số các loài trong cõi đoạ. Đây là thức trú thứ nhất.

‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm chúng, những vị được sanh lần đầu tiên. Đây là thức trú thứ hai.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là thức trú thứ ba.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là thức trú thứ tư.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng... cho đến... đạt đến cõi Không Vô Biên Xứ với nhận thức ‘hư không là vô biên’. Đây là thức trú thứ năm.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua cõi Không Vô Biên Xứ, đạt đến cõi Thức Vô Biên Xứ với nhận thức ‘thức là vô biên’. Đây là thức trú thứ sáu.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti. Ime satta dhammā pariññeyyā.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua cõi Thức Vô Biên Xứ, đạt đến cõi Vô Sở Hữu Xứ với nhận thức ‘không có gì cả’. Đây là thức trú thứ bảy. Bảy pháp này cần được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame satta dhammā pahātabbā? Sattānusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Ime satta dhammā pahātabbā.

(d) Bảy pháp nào cần phải đoạn trừ? Bảy tùy miên: Dục ái tùy miên, sân hận tùy miên, tà kiến tùy miên, hoài nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên. Bảy pháp này cần phải đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame satta dhammā hānabhāgiyā? Satta asaddhammā – idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto [Pg.242] hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Ime satta dhammā hānabhāgiyā.

(đ) Bảy pháp nào thuộc phần tổn giảm? Bảy phi pháp: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu không có tín, không có tàm, không có quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, và không có trí tuệ. Bảy pháp này thuộc phần tổn giảm.

(Ca) ‘‘katame satta dhammā visesabhāgiyā? Satta saddhammā – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti. Ime satta dhammā visesabhāgiyā.

(e) Bảy pháp nào thuộc phần thù thắng? Bảy diệu pháp: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có tín, có tàm, có quý, nghe nhiều, tinh cần tinh tấn, có niệm hiện tiền, và có trí tuệ. Bảy pháp này thuộc phần thù thắng.

(Cha) ‘‘katame satta dhammā duppaṭivijjhā? Satta sappurisadhammā – idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca. Ime satta dhammā duppaṭivijjhā.

(g) Bảy pháp nào khó thông đạt? Bảy pháp của bậc chân nhân: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu là người biết pháp, biết nghĩa, biết mình, biết chừng mực, biết thời, biết hội chúng, và biết người. Bảy pháp này khó thông đạt.

(Ja) ‘‘katame satta dhammā uppādetabbā? Satta saññā – aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime satta dhammā uppādetabbā.

(h) Bảy pháp nào cần phải làm cho sanh khởi? Bảy tưởng: Vô thường tưởng, vô ngã tưởng, bất tịnh tưởng, nguy hại tưởng, đoạn trừ tưởng, ly tham tưởng, và đoạn diệt tưởng. Bảy pháp này cần phải làm cho sanh khởi.

(Jha) ‘‘katame satta dhammā abhiññeyyā? Satta niddasavatthūni – idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyāramme tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyāramme avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo. Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Ime satta dhammā abhiññeyyā.

(i) Bảy pháp nào cần phải thắng tri? Bảy sự việc của bậc vô học: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học giới, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thọ trì học giới. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc thẩm sát pháp, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thẩm sát pháp. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc điều phục dục vọng, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc điều phục dục vọng. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc độc cư, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc độc cư. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc khởi sự tinh tấn, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc khởi sự tinh tấn. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong chánh niệm và sự thận trọng, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với chánh niệm và sự thận trọng. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc thông đạt tri kiến, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thông đạt tri kiến. Bảy pháp này cần phải thắng tri.

(Ña) ‘‘katame satta dhammā sacchikātabbā? Satta khīṇāsavabalāni – idhāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

(j) Bảy pháp nào cần phải chứng ngộ? Bảy lậu tận lực: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật tất cả các hành là vô thường. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật tất cả các hành là vô thường, đây cũng là một năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna [Pg.243] caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật các dục ví như hố than hừng. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.

Lại nữa, này chư hiền, tâm của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, nghiêng về viễn ly, an trú trong viễn ly, ưa thích xuất ly, đã chấm dứt hoàn toàn các pháp thuộc về lậu hoặc. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập bốn niệm xứ. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập năm căn. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập bảy giác chi. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. Ime satta dhammā sacchikātabbā.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập Thánh đạo tám ngành. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập Thánh đạo tám ngành, đây cũng là một năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ Bảy pháp này cần phải chứng ngộ.

‘‘Itime sattati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Bảy mươi pháp này là như thật, là chân xác, là như vậy, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Dứt phẩm tụng thứ nhất.

Aṭṭha dhammā

Tám Pháp

358. ‘‘Aṭṭha dhammā bahukārā…pe… aṭṭha dhammā sacchikātabbā.

358. Tám pháp có nhiều công năng ... cho đến ... tám pháp cần phải chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame aṭṭha dhammā bahukārā? Aṭṭha hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya [Pg.244] vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattanti. Katame aṭṭha? Idhāvuso, bhikkhu satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Ayaṃ paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya. Paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

(a) Tám pháp nào có nhiều công năng? Tám nhân, tám duyên này đưa đến sự chứng đắc trí tuệ thuộc sơ khởi phạm hạnh chưa được chứng đắc, và khi đã chứng đắc, đưa đến sự tăng trưởng, quảng đại, tu tập, và viên mãn. Tám pháp ấy là gì? Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu sống nương tựa vào bậc Đạo sư hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào khác, nơi vị ấy tàm và quý mãnh liệt được thiết lập, cùng với lòng yêu mến và kính trọng. Đây là nhân thứ nhất, là duyên thứ nhất đưa đến sự chứng đắc trí tuệ thuộc sơ khởi phạm hạnh chưa được chứng đắc, và khi đã chứng đắc, đưa đến sự tăng trưởng, quảng đại, tu tập, và viên mãn.

‘‘Taṃ kho pana satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ? Imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānī karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ayaṃ dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya, vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Vị ấy sống nương tựa vào vị đạo sư ấy, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào đó, là người mà vị ấy có lòng tàm quý mãnh liệt, có lòng thương mến và kính trọng. Vị ấy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy để hỏi han, thẩm vấn: ‘Thưa ngài, điều này là thế nào? Ý nghĩa của điều này là gì?’ Đối với vị ấy, các vị tôn giả ấy đã làm cho sáng tỏ điều chưa được sáng tỏ, đã làm cho rõ ràng điều chưa được rõ ràng, và đã xua tan sự hoài nghi về các pháp ở nhiều phương diện đáng hoài nghi. Đây là nhân thứ hai, là duyên thứ hai, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Taṃ kho pana dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. Ayaṃ tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Sau khi đã nghe pháp ấy, vị ấy thành tựu hai loại viễn ly: thân viễn ly và tâm viễn ly. Đây là nhân thứ ba, là duyên thứ ba, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của giới bổn, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Đây là nhân thứ tư, là duyên thứ tư, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā [Pg.245] paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayaṃ pañcamo hetu pañcamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu là người đa văn, ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe. Những pháp nào có sự tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, tuyên thuyết về phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, đã được ghi nhớ, đã được thực hành quen thuộc bằng lời nói, đã được quán xét bằng ý, đã được khéo thông đạt bằng trí tuệ. Đây là nhân thứ năm, là duyên thứ năm, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayaṃ chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống với tinh tấn đã được khởi sự để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, là người có sức mạnh, có sự kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Đây là nhân thứ sáu, là duyên thứ sáu, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato. Cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Ayaṃ sattamo hetu sattamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có đầy đủ chánh niệm và sự thận trọng tối thượng, có thể ghi nhớ, có thể hồi tưởng lại việc đã làm từ lâu và lời đã nói từ lâu. Đây là nhân thứ bảy, là duyên thứ bảy, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu, udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo; iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo; iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Ayaṃ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Ime aṭṭha dhammā bahukārā.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống quán xét sự sanh diệt ở năm thủ uẩn: ‘Đây là sắc, đây là sự sanh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là sự sanh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Đây là nhân thứ tám, là duyên thứ tám, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. Tám pháp này là những pháp có nhiều sự hỗ trợ.

(Kha) ‘‘katame aṭṭha dhammā bhāvetabbā? Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā.

(b) Tám pháp nào cần được tu tập? Đó là Thánh đạo Tám ngành, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Tám pháp này cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katame aṭṭha dhammā pariññeyyā? Aṭṭha lokadhammā – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Ime aṭṭha dhammā pariññeyyā.

(c) Tám pháp nào cần được liễu tri? Đó là tám pháp thế gian: được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ. Tám pháp này cần được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame [Pg.246] aṭṭha dhammā pahātabbā? Aṭṭha micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā pahātabbā.

(d) Tám pháp nào cần được đoạn trừ? Đó là tám sự sai lầm: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Tám pháp này cần được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame aṭṭha dhammā hānabhāgiyā? Aṭṭha kusītavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu.

(e) Tám pháp nào thuộc về phần suy thoái? Đó là tám cơ sở của sự lười biếng. Này các hiền hữu, ở đây vị tỳ khưu có công việc phải làm, vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, thân của ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đạt điều chưa chứng đạt, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ nhất của sự lười biếng.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.

Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, thân của ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là cơ sở thứ hai của sự lười biếng.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu phải đi đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi đường, và trong khi đi đường, thân của ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là trường hợp biếng nhác thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã đi đường xong. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi đường xong, trong khi đi đường thân của ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là trường hợp biếng nhác thứ tư.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây mệt mỏi, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống.’... Đây là trường hợp biếng nhác thứ năm.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa [Pg.247] vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây nặng nề, không thích hợp để làm việc, ta nghĩ nó giống như bị nhồi đậu. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ sáu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho, tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta, có lý do để nằm xuống. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ bảy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānāvuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Ime aṭṭha dhammā hānabhāgiyā.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu sau cơn bệnh. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu sau cơn bệnh. Thân của ta đây yếu ớt, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ tám. Tám pháp này thuộc phần suy thoái.

(Ca) ‘‘katame aṭṭha dhammā visesabhāgiyā? Aṭṭha ārambhavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu.

Thế nào là tám pháp thuộc phần thù thắng? Tám trường hợp để khởi sự tinh tấn. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, ta sẽ không dễ dàng tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ.’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, ta đã không thể tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ hai.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu phải đi đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi đường, và trong khi đi đường, ta sẽ không dễ dàng tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ ba.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã đi đường xong. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi đường xong, và trong khi đi đường, ta đã không thể tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ tư.

‘‘Puna [Pg.248] caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây nhẹ nhàng, thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ năm.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây có sức mạnh, thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ sáu.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu.

Này chư hiền, lại nữa, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta. Có khả năng là cơn bệnh này của ta sẽ tăng thêm. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ bảy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu. Ime aṭṭha dhammā visesabhāgiyā.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới khỏi bệnh chưa bao lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới khỏi bệnh chưa bao lâu. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tái phát. Vậy ta hãy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng.’ Vị ấy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng. Đây là cơ sở thứ tám để khởi sự tinh tấn. Tám pháp này đưa đến sự thù thắng.

(Cha) ‘‘katame aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā? Aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

(Sáu) Tám pháp khó chứng ngộ là những gì? Tám thời điểm không thuận lợi, không phải lúc để sống đời phạm hạnh. Này chư hiền, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào địa ngục. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ nhất để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī [Pg.249] sugatappavedito, ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Này chư hiền, lại nữa, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết; nhưng cá nhân này lại sanh vào loài bàng sanh. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ hai để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ ba để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh vào một trong các cõi trời trường thọ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ tư để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh ở các xứ biên địa, trong những người man di không hiểu biết, nơi không có sự đi lại của các tỳ khưu, tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ năm để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, nhưng lại có tà kiến, có tri kiến sai lạc: ‘Không có sự bố thí, không có sự cúng dường, không có sự tế tự; không có kết quả của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’ Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ sáu để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, nhưng lại là người liệt tuệ, ngu đần, câm ngọng, không có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ bảy để sống đời phạm hạnh.

‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Ime aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā.

Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, là người có trí tuệ, không ngu đần, không câm ngọng, có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ tám để sống đời phạm hạnh. Tám pháp này là những pháp khó chứng ngộ.

(Ja) ‘‘katame aṭṭha dhammā uppādetabbā? Aṭṭha mahāpurisavitakkā – appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa. Santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa. Pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa. Āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa. Upaṭṭhitasatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa. Samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa[Pg.250]. Paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa. Nippapañcassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo papañcārāmassāti ime aṭṭha dhammā uppādetabbā.

(Bảy) Tám pháp cần được phát sanh là những gì? Tám tư duy của bậc đại nhân: Pháp này dành cho người ít ham muốn, không phải cho người nhiều ham muốn. Pháp này dành cho người biết đủ, không phải cho người không biết đủ. Pháp này dành cho người sống độc cư, không phải cho người thích hội chúng. Pháp này dành cho người tinh tấn, không phải cho người lười biếng. Pháp này dành cho người có niệm an trú, không phải cho người thất niệm. Pháp này dành cho người có định, không phải cho người không có định. Pháp này dành cho người có trí tuệ, không phải cho người liệt tuệ. Pháp này dành cho người không hý luận, không phải cho người ưa thích hý luận. Tám pháp này cần được phát sanh.

(Jha) ‘‘katame aṭṭha dhammā abhiññeyyā? Aṭṭha abhibhāyatanāni – ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

(Tám) Tám pháp cần được thắng tri là những gì? Tám thắng xứ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ nhất.

‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, vô lượng, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ hai.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ ba.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, vô lượng, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tư.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Ví như hoa umā màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ năm.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ [Pg.251] ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ sáu.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Ví như hoa bandhujīvaka màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Ime aṭṭha dhammā abhiññeyyā.

Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Ví như sao mai màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám. Tám pháp này cần được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame aṭṭha dhammā sacchikātabbā? Aṭṭha vimokkhā – rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.

(Ña) Tám pháp nào cần được chứng ngộ? Tám sự giải thoát – Vị có sắc thấy các sắc. Đây là sự giải thoát thứ nhất.

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.

Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài. Đây là sự giải thoát thứ hai.

‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.

Chỉ chuyên chú vào cái đẹp. Đây là sự giải thoát thứ ba.

Do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác biệt, vị ấy chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Hư không là vô biên.’ Đây là sự giải thoát thứ tư.

‘‘Sabbaso [Pg.252] ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.

Do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Thức là vô biên.’ Đây là sự giải thoát thứ năm.

‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.

Do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm: ‘Không có gì cả.’ Đây là sự giải thoát thứ sáu.

‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho.

Do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là sự giải thoát thứ bảy.

‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. Ime aṭṭha dhammā sacchikātabbā.

Do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là sự giải thoát thứ tám. Tám pháp này cần được chứng ngộ.

‘‘Iti ime asīti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, tám mươi pháp này là có thật, xác thực, đúng như vậy, không sai lệch, không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Nava dhammā

Chín Pháp

359. ‘‘Nava dhammā bahukārā…pe… nava dhammā sacchikātabbā.

359. Chín pháp có nhiều lợi ích… (vân vân)… chín pháp cần được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame nava dhammā bahukārā? Nava yonisomanasikāramūlakā dhammā, yonisomanasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhite citte yathābhūtaṃ jānāti passati, yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Ime nava dhammā bahukārā.

(Ka) Chín pháp nào có nhiều lợi ích? Chín pháp có sự tác ý như lý làm gốc rễ. Khi có sự tác ý như lý, hân hoan sanh khởi; khi có hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh; khi tâm định tĩnh, vị ấy biết và thấy như thật; khi biết và thấy như thật, vị ấy nhàm chán; khi nhàm chán, vị ấy ly tham; do ly tham, vị ấy được giải thoát. Chín pháp này có nhiều lợi ích.

(Kha) ‘‘katame nava dhammā bhāvetabbā? Nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni – sīlavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, cittavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, diṭṭhivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, maggāmaggañāṇadassana – visuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, ñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paññāvisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, vimuttivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ. Ime nava dhammā bhāvetabbā.

(Kha) Chín pháp nào cần được tu tập? Chín chi phần tinh cần thanh tịnh – chi phần tinh cần thanh tịnh là giới thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tâm thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là đoạn nghi thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là hành trình tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tuệ thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là giải thoát thanh tịnh. Chín pháp này cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katame nava dhammā pariññeyyā? Nava sattāvāsā – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.

Này chư hiền, chín pháp nào cần được liễu tri? Chín trú xứ của chúng sanh. Này chư hiền, có những chúng sanh thân dị biệt, tưởng dị biệt. Ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là trú xứ thứ nhất của chúng sanh.

‘‘Santāvuso[Pg.253], sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân dị biệt, tưởng đồng nhất. Ví như chư thiên cõi Phạm chúng, được sanh ra đầu tiên (ở cõi Sơ thiền). Đây là trú xứ thứ hai của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhất, tưởng dị biệt. Ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là trú xứ thứ ba của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhất, tưởng đồng nhất. Ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là trú xứ thứ tư của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh vô tưởng, vô thọ. Ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là trú xứ thứ năm của chúng sanh.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng dị biệt, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên’, nên đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Đây là trú xứ thứ sáu của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên’, nên đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là trú xứ thứ bảy của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả’, nên đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là trú xứ thứ tám của chúng sanh.

‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso. Ime nava dhammā pariññeyyā.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, nên đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là trú xứ thứ chín của chúng sanh. Chín pháp này cần được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame nava dhammā pahātabbā? Nava taṇhāmūlakā dhammā – taṇhaṃ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṃ paṭicca lābho, lābhaṃ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṃ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ, ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho, pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ, macchariyaṃ paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṃtuvaṃpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Ime nava dhammā pahātabbā.

Này chư hiền, chín pháp nào cần được đoạn trừ? Chín pháp lấy ái làm gốc rễ. Duyên ái có tìm cầu; duyên tìm cầu có đạt được; duyên đạt được có quyết định; duyên quyết định có tham dục; duyên tham dục có chấp thủ; duyên chấp thủ có chiếm hữu; duyên chiếm hữu có keo kiệt; duyên keo kiệt có bảo vệ; do nhân duyên bảo vệ mà có việc cầm gậy, cầm đao, cãi cọ, tranh chấp, tranh luận, nói ‘mày, mày’, nói hai lưỡi, nói dối, và vô số các pháp ác, bất thiện khác sanh khởi. Chín pháp này cần được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame [Pg.254] nava dhammā hānabhāgiyā? Nava āghātavatthūni – ‘anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati. Ime nava dhammā hānabhāgiyā.

Này chư hiền, chín pháp nào thuộc phần hạ liệt? Chín hiềm hận sự. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đang làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia sẽ làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta’... ‘đang làm’... ‘sẽ làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta’... ‘đang làm’... ‘sẽ làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta’. Chín pháp này thuộc phần hạ liệt.

(Ca) ‘‘katame nava dhammā visesabhāgiyā? Nava āghātapaṭivinayā – ‘anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti. Ime nava dhammā visesabhāgiyā.

Này chư hiền, chín pháp nào thuộc phần thù thắng? Chín phương pháp điều phục hiềm hận. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta... đang làm... sẽ làm..., nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta... đang làm... sẽ làm..., nhưng làm sao có thể khác được?’. Chín pháp này thuộc phần thù thắng.

(Cha) ‘‘katame nava dhammā duppaṭivijjhā? Nava nānattā – dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ, phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattaṃ, vedanānānattaṃ paṭicca uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṃ, saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānattaṃ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṃ, pariḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ, pariyesanānānattaṃ paṭicca uppajjati lābhanānattaṃ. Ime nava dhammā duppaṭivijjhā.

Này chư hiền, chín pháp nào khó thể nhập? Chín sự dị biệt. Duyên giới dị biệt sanh khởi xúc dị biệt; duyên xúc dị biệt sanh khởi thọ dị biệt; duyên thọ dị biệt sanh khởi tưởng dị biệt; duyên tưởng dị biệt sanh khởi tầm dị biệt; duyên tầm dị biệt sanh khởi dục dị biệt; duyên dục dị biệt sanh khởi nhiệt não dị biệt; duyên nhiệt não dị biệt sanh khởi tìm cầu dị biệt; duyên tìm cầu dị biệt sanh khởi đạt được dị biệt. Chín pháp này khó thể nhập.

(Ja) ‘‘katame nava dhammā uppādetabbā? Nava saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā, sabbalokeanabhiratisaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā. Ime nava dhammā uppādetabbā.

Này chư hiền, chín pháp nào cần được phát triển? Chín loại tưởng: tưởng bất tịnh, tưởng sự chết, tưởng ghê tởm trong vật thực, tưởng không hoan hỷ trong tất cả thế gian, tưởng vô thường, tưởng khổ trong cái vô thường, tưởng vô ngã trong cái khổ, tưởng đoạn trừ, tưởng ly tham. Chín pháp này cần được phát triển.

(Jha) ‘‘katame nava dhammā abhiññeyyā? Nava anupubbavihārā – idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ [Pg.255] pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ime nava dhammā abhiññeyyā.

(Jha) Chín pháp nào cần được thắng tri? Chín pháp tuần tự trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho an tịnh tầm và tứ... cho đến... chứng và trú thiền thứ hai. Do ly hỷ... cho đến... chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... cho đến... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định. Chín pháp này cần được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame nava dhammā sacchikātabbā? Nava anupubbanirodhā – paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Ime nava dhammā sacchikātabbā.

(Ña) Chín pháp nào cần được chứng ngộ? Chín pháp tuần tự diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ nhất, dục tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ tư, hơi thở vô hơi thở ra được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Chín pháp này cần được chứng ngộ.

‘‘Iti ime navuti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Như vậy, chín mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.

Dasa dhammā

Mười pháp

360. ‘‘Dasa dhammā bahukārā…pe… dasa dhammā sacchikātabbā.

360. Mười pháp có nhiều công đức... cho đến... mười pháp cần được chứng ngộ.

(Ka) ‘‘katame dasa dhammā bahukārā? Dasa nāthakaraṇādhammā – idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, yaṃpāvuso, bhikkhu sīlavā hoti…pe… sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

(Ka) Mười pháp nào có nhiều công đức? Mười pháp tạo nên chỗ nương tựa. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống chế ngự trong sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu có giới hạnh... cho đến... tu học trong các học giới. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna [Pg.256] caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... được tri kiến khéo thông đạt. Này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, có xu hướng về người lành. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có xu hướng về người lành. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người dễ nói, hội đủ các pháp khiến trở thành người dễ nói, kham nhẫn, và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... lời giáo huấn. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ, alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đối với các công việc lớn nhỏ của các vị đồng phạm hạnh, là người khéo léo, không biếng nhác, có trí tuệ suy xét thích hợp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp đặt. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có khả năng sắp đặt. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người yêu thích Chánh pháp, có lời nói khả ái, có niềm hân hoan lớn lao trong thắng pháp và thắng luật. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có niềm hân hoan lớn lao. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi. Yaṃpāvuso, bhikkhu …pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người biết đủ với bất kỳ các vật dụng nào như y, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn... cho đến... trong các thiện pháp. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có chánh niệm và tỉnh giác tối thượng, có thể nhớ lại, tùy niệm những việc đã làm, những lời đã nói từ lâu. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Ime dasa dhammā bahukārā.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, bậc thánh, có khả năng thể nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. Mười pháp này có nhiều công đức.

(Kha) ‘‘katame [Pg.257] dasa dhammā bhāvetabbā? Dasa kasiṇāyatanāni – pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Ime dasa dhammā bhāvetabbā.

(Kha) Mười pháp nào cần được tu tập? Mười biến xứ. Có người nhận thức biến xứ đất: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Có người nhận thức biến xứ nước... cho đến... có người nhận thức biến xứ lửa... có người nhận thức biến xứ gió... có người nhận thức biến xứ xanh... có người nhận thức biến xứ vàng... có người nhận thức biến xứ đỏ... có người nhận thức biến xứ trắng... có người nhận thức biến xứ hư không... có người nhận thức biến xứ thức: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Mười pháp này cần được tu tập.

(Ga) ‘‘katame dasa dhammā pariññeyyā? Dasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ. Ime dasa dhammā pariññeyyā.

Mười pháp nào cần được liễu tri? Mười xứ: nhãn xứ, sắc xứ, nhĩ xứ, thanh xứ, tỷ xứ, hương xứ, thiệt xứ, vị xứ, thân xứ, xúc xứ. Mười pháp này cần được liễu tri.

(Gha) ‘‘katame dasa dhammā pahātabbā? Dasa micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti. Ime dasa dhammā pahātabbā.

Mười pháp nào cần được đoạn trừ? Mười tà tánh: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, tà trí, tà giải thoát. Mười pháp này cần được đoạn trừ.

(Ṅa) ‘‘katame dasa dhammā hānabhāgiyā? Dasa akusalakammapathā – pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi. Ime dasa dhammā hānabhāgiyā.

Mười pháp nào thuộc phần tổn giảm? Mười con đường nghiệp bất thiện: sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến. Mười pháp này thuộc phần tổn giảm.

(Ca) ‘‘katame dasa dhammā visesabhāgiyā? Dasa kusalakammapathā – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi. Ime dasa dhammā visesabhāgiyā.

Mười pháp nào thuộc phần thù thắng? Mười con đường nghiệp thiện: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không sân hận, chánh kiến. Mười pháp này thuộc phần thù thắng.

(Cha) ‘‘katame dasa dhammā duppaṭivijjhā? Dasa ariyavāsā – idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.

Mười pháp nào khó thể thông đạt? Mười Thánh trú: Này chư hiền, ở đây vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần, thành tựu sáu chi phần, có sự phòng hộ duy nhất, có bốn sự nương tựa, đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ, đã chấm dứt mọi sự tìm cầu, có tư duy không vẩn đục, có thân hành được an tịnh, có tâm được khéo giải thoát, có tuệ được khéo giải thoát.

‘‘Kathañcāvuso[Pg.258], bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ được tham dục, đã đoạn trừ được sân hận, đã đoạn trừ được hôn trầm và thụy miên, đã đoạn trừ được trạo cử và hối quá, đã đoạn trừ được hoài nghi. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi phần? Này chư hiền, ở đây, sau khi thấy sắc bằng mắt, vị Tỳ khưu không hoan hỷ, không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận xúc bằng thân... sau khi nhận biết pháp bằng ý, vị ấy không hoan hỷ, không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi phần.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có bốn sự nương tựa? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi thẩm xét, thọ dụng một số thứ; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số thứ; sau khi thẩm xét, né tránh một số thứ; sau khi thẩm xét, loại trừ một số thứ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có bốn sự nương tựa.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, những chân lý riêng lẻ đa dạng của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đa dạng, tất cả những điều ấy đã được gạt bỏ, loại trừ, từ bỏ, khước từ, giải thoát, đoạn trừ, xả ly. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã chấm dứt mọi sự tìm cầu? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ sự tìm cầu dục, đã đoạn trừ sự tìm cầu hữu, và sự tìm cầu phạm hạnh đã được an tịnh. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã chấm dứt mọi sự tìm cầu.

‘‘Kathañcāvuso[Pg.259], bhikkhu anāvilasaṅkappā hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ dục tư duy, đã đoạn trừ sân tư duy, đã đoạn trừ hại tư duy. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có thân hành được an tịnh? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn trừ lạc và khổ, do sự diệt mất của hỷ và ưu đã có từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có thân hành được an tịnh.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tâm được khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, tâm của vị Tỳ khưu được giải thoát khỏi tham, tâm được giải thoát khỏi sân, tâm được giải thoát khỏi si. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tâm được khéo giải thoát.

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno…pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno …pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti. Ime dasa dhammā duppaṭivijjhā.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tuệ được khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ rằng: ‘Tham của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như cây thốt nốt không đầu, đã được làm cho không thể hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Vị ấy biết rõ rằng: ‘Sân của ta đã được đoạn trừ... có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Vị ấy biết rõ rằng: ‘Si của ta đã được đoạn trừ... có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tuệ được khéo giải thoát. Mười pháp này khó thể thông đạt.

(Ja) ‘‘katame dasa dhammā uppādetabbā? Dasa saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā, sabbalokeanabhiratisaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime dasa dhammā uppādetabbā.

Mười pháp nào cần được làm cho sanh khởi? Mười tưởng: tưởng bất tịnh, tưởng về sự chết, tưởng về sự ghê tởm trong vật thực, tưởng về sự không hoan hỷ trong toàn thế gian, tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn trừ, tưởng về sự ly tham, tưởng về sự diệt. Mười pháp này cần được làm cho sanh khởi.

(Jha) ‘‘katame dasa dhammā abhiññeyyā? Dasa nijjaravatthūni – sammādiṭṭhissa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Sammāsaṅkappassa micchāsaṅkappo…pe… sammāvācassa micchāvācā… sammākammantassa micchākammanto… sammāājīvassa micchāājīvo… sammāvāyāmassa micchāvāyāmo… sammāsatissa micchāsati… sammāsamādhissa micchāsamādhi… sammāñāṇassa micchāñāṇaṃ nijjiṇṇaṃ hoti. Sammāvimuttissa micchāvimutti [Pg.260] nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Ime dasa dhammā abhiññeyyā.

(Jha) Mười pháp nào cần được thắng tri? Mười sự việc cần được đoạn trừ. Đối với người có chánh kiến, tà kiến được đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi sanh do duyên tà kiến, những pháp ấy cũng được đoạn trừ nơi vị ấy. Đối với người có chánh tư duy, tà tư duy... này đây... đối với người có chánh ngữ, tà ngữ... đối với người có chánh nghiệp, tà nghiệp... đối với người có chánh mạng, tà mạng... đối với người có chánh tinh tấn, tà tinh tấn... đối với người có chánh niệm, tà niệm... đối với người có chánh định, tà định... đối với người có chánh trí, tà trí được đoạn trừ. Đối với người có chánh giải thoát, tà giải thoát được đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi sanh do duyên tà giải thoát, những pháp ấy cũng được đoạn trừ nơi vị ấy. Mười pháp này cần được thắng tri.

(Ña) ‘‘katame dasa dhammā sacchikātabbā? Dasa asekkhā dhammā – asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti. Ime dasa dhammā sacchikātabbā.

(Ña) Mười pháp nào cần được chứng ngộ? Mười pháp vô học. Chánh kiến vô học, chánh tư duy vô học, chánh ngữ vô học, chánh nghiệp vô học, chánh mạng vô học, chánh tinh tấn vô học, chánh niệm vô học, chánh định vô học, chánh trí vô học, chánh giải thoát vô học. Mười pháp này cần được chứng ngộ.

‘‘Iti ime satadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā’’ti. Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.

Như vậy, một trăm pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng chánh giác.’ Tôn giả Sāriputta đã nói như vậy. Các vị tỳ khưu ấy đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của tôn giả Sāriputta.

Dasuttarasuttaṃ niṭṭhitaṃ ekādasamaṃ.

Kinh Thập Thượng, bài kinh thứ mười một, đã chấm dứt.

Pāthikavaggo niṭṭhito.

Phẩm Pāthika đã chấm dứt.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

Pāthiko ca udumbaraṃ, cakkavatti aggaññakaṃ;

Sampasādanapāsādaṃ, mahāpurisalakkhaṇaṃ.

Kinh Pāthika, kinh Udumbara, kinh Cakkavatti, kinh Aggañña; kinh Sampasādana, kinh Pāsāda, kinh Mahāpurisalakkhaṇa.

Siṅgālāṭānāṭiyakaṃ, saṅgīti ca dasuttaraṃ;

Ekādasahi suttehi, pāthikavaggoti vuccati.

Kinh Siṅgāla, kinh Āṭānāṭiya, kinh Saṅgīti, và kinh Dasuttara; do có mười một bài kinh này nên được gọi là phẩm Pāthika.

Pāthikavaggapāḷi niṭṭhitā.

Phần Pāḷi của phẩm Pāthika đã chấm dứt.

Tīhi vaggehi paṭimaṇḍito sakalo

Toàn bộ, được trang hoàng với ba phẩm,

Dīghanikāyo samatto.

Trường Bộ Kinh đã hoàn tất.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Dīghanikāyo Trường Bộ Kinh Pāthikavaggapāḷi Phẩm Pāthika 1. Pāthikasuttaṃ 1. Kinh Pāthika Sunakkhattavatthu Câu chuyện về Sunakkhatta 1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati anupiyaṃ nāma mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva anupiyāyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. 1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Malla, tại một thị trấn của dòng họ Malla tên là Anupiya. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào Anupiya để khất thực. Khi ấy, Thế Tôn suy nghĩ như vầy: 'Còn quá sớm để đi khất thực ở Anupiya. Ta nên đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở thì tốt biết mấy.' 2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni [Pg.2] purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā. Na dānāhaṃ bhagavantaṃ uddissa viharāmī’ti. Kaccetaṃ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā’’ti? ‘‘Tatheva kho etaṃ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca’’. 2. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở. Khi ấy, du sĩ Bhaggavagotta nói với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin mời ngài đến. Bạch Thế Tôn, hay thay sự quang lâm của ngài! Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin ngài hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.' Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Bhaggavagotta cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Bhaggavagotta bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ con; sau khi đến đã nói với con rằng: 'Này Bhaggava, bây giờ tôi đã từ bỏ Thế Tôn. Bây giờ tôi không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Bạch Thế Tôn, có thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói không?' 'Này Bhaggava, thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói.' 3. Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘paccakkhāmi dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ. Na dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti. ‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ, ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmīti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. 3. Này Bhaggava, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, bây giờ con xin từ bỏ Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, bây giờ con sẽ không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, rằng: 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.' 4. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’ti. ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti; napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā [Pg.3] iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Kate vā, bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. 4. 'Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?' 'Bạch Thế Tôn, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Vậy thì, này Sunakkhatta, việc thực hiện thần thông siêu nhân có ích gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.' 5. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī’ti ? ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’. 5. ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã không tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ ‘Này Sunakkhatta, Như Lai có từng nói với ngươi như vầy không: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Hay ngươi có từng nói với Như Lai như vầy không: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là Như Lai đã không nói với ngươi: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên.’ Và ngươi cũng đã không nói với Như Lai: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ Này kẻ rỗng tuếch, trong trường hợp như vậy, là ai mà ngươi lại từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào về điều này, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?’ ‘Bạch Thế Tôn, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Sunakkhatta, trong trường hợp đó, việc tuyên thuyết về sự khởi nguyên sẽ có tác dụng gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem, đây là lỗi lầm của ngươi lớn đến mức nào’. 6. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato [Pg.4] lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme. 6. ‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme. ‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme. ‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy là bậc đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī. ‘Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta. Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ, so avisahanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti. ‘Như Lai báo cho ngươi hay, này Sunakkhatta, Như Lai cho ngươi biết, này Sunakkhatta. Này Sunakkhatta, sẽ có những người nói rằng: ‘Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không thể thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Sa-môn Gotama; do không thể thực hành, vị ấy đã từ bỏ học pháp và quay trở lại đời sống thấp kém.’ Này Sunakkhatta, như vậy, sẽ có những người nói về ngươi như thế.’ Evaṃ pi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko. Này Bhaggava, dù được Như Lai nói như vậy, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, vẫn từ bỏ Pháp và Luật này, giống như một người đáng phải sanh vào cõi dữ, vào địa ngục. Korakkhattiyavatthu Câu chuyện về Korakkhattiya 7. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ thūlūsu viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṃ nigamo. Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati. Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ [Pg.5] catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti. 7. ‘Này Bhaggava, một thời Như Lai trú ở xứ Thūlu, tại một thị trấn của người Thūlu tên là Uttarakā. Bấy giờ, này Bhaggava, vào buổi sáng, Như Lai đắp y, mang bát và y, cùng với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, làm thị giả đi sau, vào Uttarakā để khất thực. Vào lúc ấy, có một người tu khổ hạnh lõa thể tên là Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã thấy người tu khổ hạnh lõa thể Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, đang ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Sau khi thấy, vị ấy đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ôi, vị Sa-môn này thật là một bậc thiện nhân, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng.’ ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ disvāna etadahosi – sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti? ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca, tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti. So sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā puccheyyāsi – jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gatinti? Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ te acelo korakkhattiyo byākarissati – jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ; kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapannoti. Này Bhaggava, khi ấy, Ta dùng tâm biết được tâm tư của Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, nên đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, lời này: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!?’ ‘Này Sunakkhatta, chẳng phải sau khi thấy kẻ lõa thể Korakkhattiya này, người thực hành hạnh con chó, đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng, ngươi đã khởi lên ý nghĩ này sao: ‘Chư vị ơi, vị Sa-môn này thật là bậc thiện nhân thay! Ngài đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng.’?’ ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Nhưng bạch Thế Tôn, phải chăng Thế Tôn keo kiệt về quả A-la-hán?’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, Ta không keo kiệt về quả A-la-hán. Mà chính tà kiến xấu ác này đã khởi lên nơi ngươi, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng nó sẽ không đem lại bất hạnh, đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, kẻ lõa thể Korakkhattiya mà ngươi cho rằng ‘vị Sa-môn này là bậc thiện nhân’, người ấy vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa. Này Sunakkhatta, nếu muốn, ngươi hãy đến gần kẻ lõa thể Korakkhattiya và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Sunakkhatta, có khả năng là kẻ lõa thể Korakkhattiya sẽ trả lời ngươi: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình; tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā’. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca [Pg.6] – ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena – acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantī’ti. Yena tvaṃ, āvuso korakkhattiya, mattaṃ mattañca bhattaṃ bhuñjeyyāsi, mattaṃ mattañca pānīyaṃ piveyyāsi. Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacana’nti. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã nói với kẻ lõa thể Korakkhattiya lời này: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu đã được Sa-môn Gotama tiên tri rằng: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Do đó, này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu hãy ăn thức ăn có chừng mực, uống nước có chừng mực, để cho lời nói của Sa-môn Gotama trở thành sai lầm.’ 8. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa asaddahamāno. Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṃ. 8. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vì không tin lời của Như Lai, đã đếm bảy ngày đêm, từng ngày một, từng ngày hai. Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy đã chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, đã tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta đã vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa. 9. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṃ susānaṃ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā ākoṭesi – ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gati’nti? Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṃ paripuñchanto vuṭṭhāsi. ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ. Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati. 9. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nghe tin: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya nghe nói đã chết vì bệnh kiết lỵ và bị vứt ở nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa, đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã dùng tay gõ vào kẻ lõa thể Korakkhattiya ba lần và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya đã ngồi dậy, dùng tay phủi lưng, nói rằng: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình. Tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā,’ rồi ngã ngửa ra ngay tại chỗ đó. 10. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ [Pg.7] kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vāti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko. 10. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến gần, đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đang ngồi một bên, lời này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều Thế Tôn đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa.’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vẫn rời bỏ Pháp và Luật này, giống như một kẻ đáng sanh vào cõi dữ, vào địa ngục. Acelakaḷāramaṭṭakavatthu Câu chuyện về kẻ lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. 11. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. Tassa sattavatapadāni samattāni samādinnāni honti – ‘yāvajīvaṃ acelako assaṃ, na vatthaṃ paridaheyyaṃ, yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ, na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ, yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ, na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ. Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma cetiyaṃ taṃ nātikkameyya’nti. So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. 11. Này Bhaggava, có một thời ta trú ở Vesālī, tại Đại Lâm (Mahāvana), trong Trùng Các Giảng Đường (Kūṭāgārasālā). Vào lúc bấy giờ, có vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đang cư ngụ ở Vesālī, tại một ngôi làng của xứ Vajji, là người đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng. Vị ấy đã thọ trì và thực hành bảy điều giới luật sau đây: ‘Trọn đời, ta sẽ là người lõa thể, sẽ không mặc y phục.’ ‘Trọn đời, ta sẽ là người sống phạm hạnh, sẽ không hành dâm pháp.’ ‘Trọn đời, ta sẽ chỉ sống bằng rượu và thịt, sẽ không ăn cơm và cháo bột.’ ‘Ở phía đông của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Udena, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía nam của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Gotamaka, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía tây của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Sattamba, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía bắc của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Bahuputta, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ Do nhân duyên thọ trì bảy điều giới luật này, vị ấy đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng tại một ngôi làng của xứ Vajji. 12. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ pañhaṃ apucchi. Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi – ‘sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. 12. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi tên là Sunakkhatta đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Sau khi đến, vị ấy đã hỏi một câu hỏi với vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Khi được hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’ 13. ‘‘Atha [Pg.8] kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ apucchi. Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi – ‘‘sādhurūpaṃ vata, bho, arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi, api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṃ karissatī’ti. 13. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’?’ ‘Này Sunakkhatta, có phải ngươi đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka và hỏi một câu hỏi? Khi được ngươi hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Rồi ngươi đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’?’ ‘Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Nhưng bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại keo kiệt đối với quả vị A-la-hán?’ ‘Này kẻ trống rỗng, ta không keo kiệt đối với quả vị A-la-hán, nhưng chính ngươi đã khởi lên tà kiến xấu xa này, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, người mà ngươi nghĩ là vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka – ‘vị sa-môn này thật thiện hảo’ – không bao lâu nữa, vị ấy sẽ mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi sẽ bị suy giảm danh tiếng và qua đời.’ ‘‘‘Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi. Này Bhaggava, rồi thì không bao lâu sau, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời. 14. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no [Pg.9] aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’’ti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Eva’mpi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko. 14. Này Bhaggava, vương tử Licchavi Sunakkhatta đã nghe được rằng: ‘Nghe nói, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭako đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời.’ Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều mà ta đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều mà Thế Tôn đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa được thực hiện.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, mà ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ trống rỗng, hãy xem tội lỗi của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù đã được ta nói như vậy, vương tử Licchavi Sunakkhatta vẫn từ bỏ Giáo Pháp và Luật này, giống như một chúng sanh đáng bị rơi vào đọa xứ, vào địa ngục. Acelapāthikaputtavatthu Câu chuyện về người con của Pāthika, một người lõa thể. 15. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti. 15. “Này Bhaggava, có một thời Ta đang trú tại giảng đường Kūṭāgāra ở Đại Lâm, tại Vesālī. Vào lúc ấy, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.’” 16. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – samaṇopi gotamo [Pg.10] ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’’ti. 16. “Này Bhaggava, rồi thì Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã đi đến nơi Ta ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã nói với Ta lời này: ‘Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.”’” ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. “Khi được nói như vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, lời này: ‘Này Sunakkhatta, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: “Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.’” 17. ‘Rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti. ‘Kiṃ pana maṃ tvaṃ, sunakkhatta, evaṃ vadesi – rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti? ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti. 17. “‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này.’ ‘Này Sunakkhatta, tại sao ngươi lại nói với Ta như vậy: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này”?’ ‘Bạch Thế Tôn, vì lời nói này đã được Thế Tôn tuyên bố một cách dứt khoát: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.” Và bạch Thế Tôn, nếu lõa thể Pāthikaputta, bằng một hình thức khác lạ, đi đến trước mặt Thế Tôn, khi ấy lời của Thế Tôn sẽ là lời nói dối.’” 18. ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti? ‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā [Pg.11] ceto paricca vidito – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti? 18. “‘Này Sunakkhatta, Như Lai có nói lời nói nước đôi không?’ ‘Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã biết rõ tâm của lõa thể Pāthikaputta bằng tâm của Ngài rằng: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’ ‘Udāhu, devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti? “‘Hay là, chư thiên đã trình báo ý nghĩa này lên Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Thế Tôn mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’” 19. ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta, acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. 19. Này Sunakkhatta, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ ‘Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ ‘Ajitopi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. Sopi maṃ upasaṅkamitvā evamārocesi – alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto. Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme – ajito licchavīnaṃ senāpati mahānirayaṃ upapannoti. Na kho panāhaṃ, bhante, mahānirayaṃ upapanno; tāvatiṃsakāyamhi upapanno. Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto; abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa [Pg.12] evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. Vị tướng quân của dòng họ Licchavi tên là Ajita, hiện nay đã qua đời và đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Vị ấy cũng đã đến gặp Ta và trình báo như sau: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta đã tuyên bố về con ở làng Vajjī rằng: ‘Tướng quân Ajita của dòng họ Licchavi đã tái sanh vào đại địa ngục.’ Nhưng bạch Thế Tôn, con không tái sanh vào đại địa ngục; con đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối; và bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ ‘Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. Này Sunakkhatta, như vậy, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ ‘So kho panāhaṃ, sunakkhatta, vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassadāni tvaṃ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti. Này Sunakkhatta, Ta, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, sẽ đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Sunakkhatta, bây giờ ngươi muốn báo cho ai thì hãy báo cho người ấy. Iddhipāṭihāriyakathā Câu chuyện về thần thông 20. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti[Pg.13]. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. 20. Này Bhaggava, rồi Ta, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, đã vào thành Vesālī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, Ta đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, con trai của dòng họ Licchavi, một cách vội vã, đã vào thành Vesālī và đi đến nơi có các vị Licchavi danh tiếng; sau khi đến, đã nói với các vị Licchavi danh tiếng rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Licchavi danh tiếng đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’ Và y đã đi đến nơi có các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau. Sau khi đến, y đã nói với các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’ ‘‘Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti anekasatā anekasahassā. Này Bhaggava, khi ấy, các vị Licchavi rất danh tiếng, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo đã đi đến khu vườn của lõa thể Pāthikaputta. Này Bhaggava, hội chúng ấy rất đông, có đến hàng trăm, hàng ngàn người. 21. ‘‘Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto – ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi. Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami. 21. Này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta đã nghe rằng: ‘Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ta.’ Nghe vậy, ông ta khởi lên sự sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy. Rồi này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sā parisā – ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo [Pg.14] tenupasaṅkanto’ti. Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi – Này Bhaggava, hội chúng ấy đã nghe rằng: ‘Lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu.’ Rồi này Bhaggava, hội chúng ấy đã gọi một người đàn ông và bảo rằng: ‘Ehi tvaṃ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi – abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno; bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti abhikkamasseva kho; āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. ‘Này ông, hãy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, hãy nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: “Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến, và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, tôi cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người. Nếu Sa-môn Gotama thi thố một thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố hai. Nếu Sa-môn Gotama thi thố hai thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố bốn. Nếu Sa-môn Gotama thi thố bốn thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố tám. Như vậy, bất kể Sa-môn Gotama thi thố bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.”’ 22. ‘‘Evaṃ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā [Pg.15] kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. 22. Này Bhaggava, người đàn ông ấy vâng theo lời của hội chúng: ‘Thưa vâng,’ rồi đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, ông ta nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ; tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác… (như trên)… tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.” Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.’ ‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Này Bhaggava, khi được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Rồi này Bhaggava, người đàn ông ấy nói với lõa thể Pāthikaputta: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ông dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ông? Ông nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. 23. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ‘ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyya’nti, muddhāpi tassa vipateyyāti. 23. Này Bhaggava, khi người đàn ông ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’ Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt phẩm thứ nhất. 24. ‘‘Atha [Pg.16] kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi. Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’nti. 24. Này Bhaggava, bấy giờ, một vị đại thần Licchavi nọ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và nói với hội chúng ấy điều này: ‘Thưa quý vị, vậy thì, xin hãy đợi một lát cho đến khi tôi đi. Biết đâu tôi có thể đưa được vị lõa thể Pāthikaputta đến hội chúng này.’ ‘‘Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo kho acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti. Này Bhaggava, bấy giờ, vị đại thần Licchavi ấy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, việc ngài đến là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, chính ngài đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ… (v.v.)… ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, xin hãy đi được nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng việc ngài đến, chúng tôi sẽ mang lại chiến thắng cho ngài và sự thất bại cho Sa-môn Gotama.’ ‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ[Pg.17]? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, vị đại thần Licchavi ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ngài dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ngài? Ngài cứ nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. 25. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti, tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. 25. Này Bhaggava, khi vị đại thần Licchavi ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung. Và nếu các hiền giả Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc chính Pāthikaputta sẽ bị gãy. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’ 26. ‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi; appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’’nti. 26. Này Bhaggava, bấy giờ, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, từ chỗ ngồi đứng dậy, nói với hội chúng ấy điều này: ‘Thưa quý vị, nếu vậy, xin quý vị vui lòng chờ một lát, trong khi tôi đi; biết đâu tôi có thể đưa được vị lõa thể Pāthikaputta đến hội chúng này.’” ‘‘Atha [Pg.18] kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti. Này Bhaggava, bấy giờ, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, sự đến của hiền giả là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, hiền giả đã từng tuyên bố lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ... ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi, dù chỉ nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước hết và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung. Nếu các vị Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ dùng dây thừng trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây thừng ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ đứt. Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng sự đến của hiền giả, chúng tôi sẽ làm cho hiền giả chiến thắng và Sa-môn Gotama thất bại.’” ‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva [Pg.19] saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti. Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ liền quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của hiền giả dính vào ghế, hay là ghế dính vào mông của hiền giả? Hiền giả nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi. 27. ‘‘Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti, atha naṃ etadavoca – 27. Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại, nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi,’ bấy giờ vị ấy nói với Pāthikaputta điều này: ‘Bhūtapubbaṃ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi – yaṃnūnāhaṃ aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṃghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti. ‘Này hiền giả Pāthikaputta, thuở xưa, có một con sư tử, vua của các loài thú, đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta hãy nương vào một khu rừng nào đó để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai. Sau khi vươn vai, ta sẽ nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, ta sẽ rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy.’” ‘Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkāmi. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi. ‘Này hiền giả, bấy giờ, con sư tử ấy, vua của các loài thú, đã nương vào một khu rừng nọ để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, nó vươn vai. Sau khi vươn vai, nó nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, nó rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, nó đi tìm mồi. Nó đã giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy. 28. ‘Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṃvaḍḍho jarasiṅgālo ditto ceva balavā ca. Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi – ko cāhaṃ, ko sīho migarājā. Yaṃnūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā [Pg.20] nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti. 28. ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có một con chó rừng già sống nhờ vào thức ăn thừa của con sư tử, vua của các loài thú, nên nó trở nên mập mạp và mạnh mẽ. Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta là ai, và sư tử, vua của các loài thú, là ai? Hay là ta cũng nên nương vào một khu rừng nào đó và làm một cái hang cho mình. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang; ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai; vươn vai xong, ta sẽ nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, ta sẽ rống lên tiếng rống sư tử ba lần; rống lên tiếng rống sư tử ba lần xong, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về lại chính cái hang ấy.’ ‘Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadissāmīti siṅgālakaṃyeva anadi bheraṇḍakaṃyeva anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti. ‘Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy đã nương vào một khu rừng và làm một cái hang. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang; ra khỏi hang, nó vươn vai; vươn vai xong, nó nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, nó định rống lên tiếng rống sư tử ba lần, nhưng nó chỉ tru lên tiếng tru của chó rừng, tiếng tru ghê rợn. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’ ‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti. ‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’ 29. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca – 29. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’ ‘Sīhoti attānaṃ samekkhiyāna,Amaññi kotthu migarājāhamasmi; Tatheva so siṅgālakaṃ anadi,Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti. ‘Tự cho mình là sư tử, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.” Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’ ‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti. ‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’ 30. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca – 30. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’ ‘Aññaṃ [Pg.21] anucaṅkamanaṃ, attānaṃ vighāse samekkhiya; Yāva attānaṃ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati. ‘Đi theo sau một kẻ khác, nhìn thấy mình trong thức ăn thừa, chừng nào con chó rừng chưa thấy được bản chất thật của mình, chừng đó nó còn tưởng mình là cọp.’ Tatheva so siṅgālakaṃ anadi; Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti. ‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’ ‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti. ‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’ 31. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca – 31. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’ ‘Bhutvāna bheke khalamūsikāyo,Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni ; Mahāvane suññavane vivaḍḍho,Amaññi kotthu migarājāhamasmi. ‘Ăn những con ếch, những con chuột đồng, và những xác chết vứt trong nghĩa địa; lớn lên trong rừng rậm, trong khu rừng hoang vắng, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.”’ Tatheva so siṅgālakaṃ anadi; Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti. ‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’ ‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti. ‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’ 32. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. 32. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn trở lại hội chúng và báo rằng: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta trông có vẻ đã bị đánh bại. Ông ta cứ nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” rồi cứ lăn lộn tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’’ 33. ‘‘Evaṃ [Pg.22] vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sacepāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā nāgehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti. 33. ‘Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với hội chúng ấy như sau: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan. Nếu các vị Licchavi khả kính nghĩ rằng: “Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng voi kéo đi,” thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ bị xé tan. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan.’’ 34. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābandhanā mokkhaṃ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ paccuṭṭhāsiṃ. 34. Này Bhaggava, khi ấy Ta đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy. Sau khi đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy, Ta đã giải thoát tám mươi bốn ngàn chúng sanh khỏi sự trói buộc lớn lao, đã cứu vớt họ khỏi con đường hiểm trở vĩ đại, rồi nhập vào hỏa giới, bay lên không trung cao bằng bảy cây tala, lại hóa hiện ra ngọn lửa cao thêm bảy cây tala nữa, làm cho bốc cháy, làm cho tỏa khói, rồi trở về hiện ra tại giảng đường có nóc nhọn trong Đại Lâm. 35. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. 35. Này Bhaggava, khi ấy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đang ngồi một bên rằng: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Về Pāthikaputta lõa thể, như Ta đã tiên tri cho ngươi, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, về Pāthikaputta lõa thể, như Thế Tôn đã tiên tri cho con, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’ ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho [Pg.23] maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’ti. ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người có được xem là đã thực hiện hay không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người đã được thực hiện, không phải là không.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người như vậy, mà ngươi lại nói rằng: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người.” Này kẻ trống rỗng, hãy xem ngươi đã phạm lỗi lầm đến mức nào!’ ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko. Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi vẫn rời bỏ khỏi Pháp và Luật này, giống như một người đáng phải sanh vào cõi dữ, địa ngục. Aggaññapaññattikathā Bài giảng về sự chế định điều khởi nguyên 36. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati. 36. Này Bhaggava, Ta biết rõ điều khởi nguyên. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao tột hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết rõ sự tịch tịnh. Do thắng tri điều đó, Như Lai không đi đến khổ nạn. 37. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā, ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi – 37. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ. Ta đến gần họ và nói như vầy: ‘Thưa các hiền giả, có thật là các vị chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ không?’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy.’ Ta nói với họ như vầy: ‘Thưa các hiền giả, các vị chế định rằng điều khởi nguyên là do Đấng Sáng Tạo tạo ra, do Phạm Thiên tạo ra, là học thuyết của thầy họ theo cách thức nào?’ Khi được Ta hỏi, họ không thể giải thích được, và khi không giải thích được, họ lại hỏi lại chính Ta. Được hỏi, Ta giải thích cho họ: 38. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. 38. ‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới hoại diệt, phần lớn chúng sanh sanh về cõi Quang Âm. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So [Pg.24] tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati. ‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới thành lập, một cung điện Phạm Thiên trống không xuất hiện. Khi ấy, một chúng sanh nào đó, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên trống không. Vị ấy ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài. ‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. ‘Do vị ấy ở một mình tại đó trong một thời gian dài, sự không hoan hỷ, sự khao khát khởi lên: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’ Khi ấy, các chúng sanh khác, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên làm bạn đồng hành với vị ấy. Họ cũng ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài. 39. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti; iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti. 39. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy nghĩ như vầy: ‘Ta là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh. Những chúng sanh này do Ta tạo ra. Vì cớ sao? Vì trước đây Ta đã có ý nghĩ: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’; đó là tâm nguyện của Ta, và những chúng sanh này đã đến nơi này.’ ‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ; iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ; mayaṃ panāmha pacchā upapannāti. ‘Và những chúng sanh nào sanh ra sau, họ cũng nghĩ như vầy: ‘Vị Phạm Thiên tôn quý này là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh; chúng ta được tạo ra bởi vị Phạm Thiên tôn quý này. Vì cớ sao? Vì chúng ta đã thấy vị này sanh ra trước tiên ở đây, còn chúng ta thì sanh ra sau.’ 40. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca. 40. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy có tuổi thọ dài hơn, dung sắc đẹp hơn, và quyền lực lớn hơn. Còn những chúng sanh nào sanh ra sau, họ có tuổi thọ ngắn hơn, dung sắc xấu hơn, và quyền lực ít hơn. ‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno [Pg.25] ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati. ‘Này các Hiền giả, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, được sanh vào cõi này. Khi được sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy sống không gia đình, nhờ tinh tấn, nỗ lực, siêng năng, không dể duôi, như lý tác ý, chứng được tâm định như vậy, và với tâm định tĩnh như vậy, vị ấy nhớ lại tiền kiếp ấy, nhưng không nhớ gì xa hơn nữa. ‘So evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati. ‘Vị ấy nói như sau: ‘Vị Phạm thiên kia, Ðại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Bất bại, Toàn kiến, Vạn tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa sanh, đấng Tối tôn, đấng Thi thiết, đấng Quyền uy, Cha của tất cả chúng sanh đã sanh và sẽ sanh. Chúng tôi do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra. Vị ấy thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về sự sáng tạo của đấng Tối cao, sự sáng tạo của Phạm thiên, là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ những điều vượt xa hơn thế nữa. Khi biết như vậy, Ta không chấp thủ, và vì không chấp thủ, Ta tự mình chứng ngộ Niết-bàn. Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách. 41. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti, tesāhaṃ puṭṭho byākaromi – 41. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā (Hỷ-hóa-lạc-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ: 42. ‘Santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti. 42. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Khiḍḍāpadosikā. Họ sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ bị thất niệm. Do thất niệm, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó. ‘Ṭhānaṃ [Pg.26] kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati. ‘Này các Hiền giả, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, được sanh vào cõi này. Khi được sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy sống không gia đình, nhờ tinh tấn, nỗ lực, siêng năng, không dể duôi, như lý tác ý, chứng được tâm định như vậy, và với tâm định tĩnh như vậy, vị ấy nhớ lại tiền kiếp ấy, nhưng không nhớ gì xa hơn nữa. ‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati. ‘Vị ấy nói như sau: ‘Các vị trời không phải là Khiḍḍāpadosikā không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ không bị thất niệm. Do không thất niệm, các vị trời ấy không mệnh chung từ cõi đó; họ thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, là những vị trời Khiḍḍāpadosikā, đã sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, chúng tôi bị thất niệm. Do thất niệm, chúng tôi đã mệnh chung từ cõi đó, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ... (như trên)... Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách. 43. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi – 43. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā (Tâm-sân-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ: 44. ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni [Pg.27] padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti. 44. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Manopadosikā. Họ nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau. Khi tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau, thân họ mệt mỏi và tâm họ mệt mỏi. Các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó. ‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. Này chư hiền, lại có trường hợp này, một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa. ‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā. Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati. Vị ấy nói như sau: ‘Chư vị chư thiên nào không phải là hạng bị hư hoại bởi tâm, các vị ấy không nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do không nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của họ không khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm không sân hận đối với nhau, thân không mệt mỏi, tâm không mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ cõi ấy, họ là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại, và sẽ tồn tại mãi mãi như thế. Còn chúng ta, những người đã là hạng bị hư hoại bởi tâm, chúng ta đã nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm chúng ta đã khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân mệt mỏi, tâm mệt mỏi. Vì vậy, chúng ta đã mệnh chung từ cõi ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, phải chịu sự mệnh chung, và đã sanh vào cõi này.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, về hạng bị hư hoại bởi tâm như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ… cho đến… do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách. 45. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te [Pg.28] mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi – 45. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh. Ta đến gần họ và hỏi: ‘Có thật chăng quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh?’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy.’ Ta lại hỏi họ: ‘Quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh, theo cách thức như thế nào?’ Khi được Ta hỏi, họ không thể giải thích, và vì không thể giải thích, họ lại hỏi ngược lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ: 46. ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. 46. ‘Này chư hiền, có các vị trời tên là Vô Tưởng. Và do tưởng sanh khởi, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó. ‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati. Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. Này chư hiền, lại có trường hợp này. Một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại sự sanh khởi của tưởng ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa. ‘So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇatoti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati. Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới là ngẫu nhiên sanh. Tại sao vậy? Vì trước đây tôi không tồn tại, nay tôi từ không tồn tại đã trở thành hiện hữu.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ, Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết được Niết-bàn. Do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách. 47. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Na kho panāhaṃ, bhaggava, evaṃ vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Evañca khvāhaṃ, bhaggava, vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī’ti. 47. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn đã vu khống Ta, người có thuyết như vậy, người tuyên bố như vậy, bằng những lời không thật, trống rỗng, sai lầm, không có thực: ‘Sa-môn Gotama và các Tỳ-kheo là những người có nhận thức sai lạc. Sa-môn Gotama nói rằng: “Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.”’ Nhưng này Bhaggava, Ta không nói như vậy: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.’ Mà này Bhaggava, Ta nói như thế này: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết đó là tịnh.’ ‘‘Te [Pg.29] ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ, yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyya’’nti. ‘Bạch Thế Tôn, chính những người vu khống Thế Tôn và các Tỳ-kheo một cách sai lạc mới là những người có nhận thức sai lạc. Bạch Thế Tôn, con có lòng tịnh tín nơi Thế Tôn như vậy. Thế Tôn có thể thuyết pháp cho con để con có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát.’ 48. ‘‘Dukkaraṃ kho etaṃ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ, bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā’’ti. ‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Yo ca me ayaṃ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti. 48. ‘Này Bhaggava, thật khó cho ông, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát. Này Bhaggava, thôi thì, lòng tịnh tín nào ông đã có nơi Ta, ông hãy khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ ‘Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, thì lòng tịnh tín nào con đã có nơi Thế Tôn, con sẽ khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ Thế Tôn đã nói như vậy. Du sĩ Bhaggavagotta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. Pāthikasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ. Kinh Pāthika, kinh thứ nhất, chấm dứt. 2. Udumbarikasuttaṃ 2. Kinh Udumbarika Nigrodhaparibbājakavatthu Câu chuyện về du sĩ Nigrodha 49. Evaṃ [Pg.30] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho sandhāno gahapati divā divassa rājagahā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho sandhānassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena udumbarikāya paribbājakārāmo, yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo, tenupasaṅkami. 49. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), ở Rājagaha (Vương Xá). Lúc bấy giờ, du sĩ Nigrodha đang cư ngụ tại tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā, cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, khoảng ba ngàn vị. Bấy giờ, gia chủ Sandhāna vào lúc xế chiều đi ra khỏi thành Rājagaha để yết kiến Thế Tôn. Khi ấy, gia chủ Sandhāna khởi lên ý nghĩ này: “Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang độc cư. Cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỳ-khưu đáng tu tập tâm. Các vị Tỳ-khưu đáng tu tập tâm cũng đang độc cư. Hay là ta hãy đi đến tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā, nơi du sĩ Nigrodha đang ở.” Rồi gia chủ Sandhāna đi đến tu viện của các du sĩ của hoàng hậu Udumbarikā. 50. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. 50. Lúc bấy giờ, du sĩ Nigrodha đang ngồi cùng với hội chúng du sĩ đông đảo, họ đang nói chuyện ồn ào, lớn tiếng, vang dội, với nhiều loại hý luận. Tức là: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh sợ, chuyện chiến tranh, chuyện ăn, chuyện uống, chuyện y phục, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện ngã ba đường, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tạp nhạp, chuyện thế gian, chuyện biển cả, và chuyện thịnh suy như vậy đó. 51. Addasā kho nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati sandhāno gahapati. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro sandhāno gahapati. Appasaddakāmā kho panete āyasmanto appasaddavinītā[Pg.31], appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. 51. Du sĩ Nigrodha thấy gia chủ Sandhāna từ xa đi đến. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Này quý vị, hãy im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Vị gia chủ Sandhāna này là đệ tử của Sa-môn Gotama đang đi đến. Trong số các đệ tử tại gia mặc y trắng của Sa-môn Gotama đang sống tại Rājagaha, vị gia chủ Sandhāna này là một trong số họ. Các vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, được huấn luyện trong sự im lặng, và tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng này im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần.” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy liền im lặng. 52. Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā nigrodhena paribbājakena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Aññathā kho pana so bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānī’’ti. 52. Rồi gia chủ Sandhāna đến chỗ du sĩ Nigrodha; đến nơi, ông cùng du sĩ Nigrodha chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, gia chủ Sandhāna nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Thật khác biệt, này quý vị, các du sĩ ngoại đạo này, khi tụ tập, hội họp, lại ồn ào, lớn tiếng, vang dội, chuyên tâm vào nhiều loại hý luận. Tức là: chuyện vua chúa... cho đến... chuyện thịnh suy như vậy đó. Nhưng thật khác biệt, Thế Tôn kia lại thường lui tới những trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư.” 53. Evaṃ vutte nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘yagghe gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati? Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā; aparisāvacaro samaṇo gotamo; nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’’ti. 53. Khi được nói vậy, du sĩ Nigrodha nói với gia chủ Sandhāna điều này: “Này gia chủ, ông có biết Sa-môn Gotama nói chuyện với ai không, thảo luận với ai không, đạt đến sự tỏ rõ trí tuệ với ai không? Trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi nơi vắng vẻ. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận. Vị ấy chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Ví như con bò cái chột mắt, chỉ đi ở rìa đàn, chỉ lui tới những nơi rìa mép. Cũng vậy, trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi nơi vắng vẻ; Sa-môn Gotama không quen với hội chúng; không có khả năng đàm luận. Vị ấy chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Này gia chủ, nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng tôi chỉ cần một câu hỏi là có thể làm cho ngài ấy im bặt, tôi nghĩ chúng tôi có thể vây hãm ngài ấy như một cái bình rỗng.” 54. Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho bhagavā gijjhakūṭā pabbatā orohitvā yena sumāgadhāya tīre moranivāpo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā [Pg.32] sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkami. Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha, ayaṃ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamati. Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyya. Sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. 54. Thế Tôn với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, đã nghe được cuộc đối thoại này giữa gia chủ Sandhāna và du sĩ Nigrodha. Rồi Thế Tôn từ núi Gijjhakūṭa đi xuống, đến nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā; đến nơi, Ngài kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Du sĩ Nigrodha thấy Thế Tôn đang kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Thấy vậy, ông ra hiệu cho hội chúng của mình: “Này quý vị, hãy im lặng! Này quý vị, đừng làm ồn! Sa-môn Gotama kia đang kinh hành ngoài trời tại nơi cho công ăn ở bờ hồ Sumāgadhā. Vị tôn giả ấy ưa thích sự im lặng, tán thán sự im lặng. Có lẽ khi biết hội chúng này im lặng, vị ấy sẽ nghĩ rằng nên đến gần. Nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ hỏi ngài câu hỏi này: ‘Thưa ngài, pháp của Thế Tôn là gì, pháp mà Thế Tôn dùng để giáo huấn các đệ tử, pháp mà nhờ đó các đệ tử được Thế Tôn giáo huấn, đạt được sự an ổn và tuyên bố về ý hướng của phạm hạnh căn bản?’” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy liền im lặng. Tapojigucchāvādo Thuyết về sự chán ghét khổ hạnh 55. Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā, svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nigrodhopi kho paribbājako aññataraṃ nīcāsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nigrodhaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, nigrodha, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca, ‘‘idha mayaṃ, bhante, addasāma bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ, disvāna evaṃ avocumhā – ‘sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto’’ti. 55. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Nigrodha. Lúc ấy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.” Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ Nigrodha cũng lấy một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi sang một bên. Thế Tôn nói với du sĩ Nigrodha đang ngồi một bên rằng: “Này Nigrodha, hiện các ông đang ngồi hội họp bàn luận về chuyện gì? Và câu chuyện gì của các ông đã bị gián đoạn?” Khi được nói vậy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con đã thấy Thế Tôn đang đi kinh hành ngoài trời tại nơi nuôi công (Moranivāpa) bên bờ hồ Sumāgadhā. Thấy vậy, chúng con đã nói với nhau rằng: ‘Nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ hỏi ngài câu hỏi này: ‘Bạch Thế Tôn, giáo pháp của Thế Tôn là gì, giáo pháp mà Thế Tôn dùng để giáo huấn các đệ tử, giáo pháp mà các đệ tử được Thế Tôn giáo huấn, đã đạt được sự an ổn và tuyên bố về mục đích của phạm hạnh tối thượng?’’. Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện của chúng con bị gián đoạn; rồi thì Thế Tôn đã đến.” 56. ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena, yenāhaṃ sāvake vinemi[Pg.33], yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ maṃ, nigrodha, sake ācariyake adhijegucche pañhaṃ puccha – ‘kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’ti? Evaṃ vutte te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma sakavādaṃ ṭhapessati, paravādena pavāressatī’’ti. 56. “Này Nigrodha, thật khó cho ông, một người có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có thầy dạy khác, để hiểu được giáo pháp mà Ta dùng để giáo huấn các đệ tử, giáo pháp mà các đệ tử được Ta giáo huấn, đã đạt được sự an ổn và tuyên bố về mục đích của phạm hạnh tối thượng. Thôi nào Nigrodha, ông hãy hỏi Ta một câu hỏi về giáo lý của thầy ông, về sự ghê tởm khổ hạnh: ‘Bạch Thế Tôn, làm thế nào để sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, và làm thế nào để không được viên mãn?’” Khi được nói vậy, các du sĩ ấy đã trở nên ồn ào, la ó lớn tiếng: “Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Sa-môn Gotama thật có đại thần lực, đại oai đức, khi ngài gác lại giáo lý của mình và mời gọi tranh luận bằng giáo lý của người khác!” 57. Atha kho nigrodho paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ kho, bhante, tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharāma. Kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’’ti? 57. Lúc ấy, du sĩ Nigrodha bảo các du sĩ ấy im lặng rồi bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, chúng con là những người chủ trương sự ghê tởm khổ hạnh, xem sự ghê tởm khổ hạnh là cốt lõi, sống nương tựa vào sự ghê tởm khổ hạnh. Bạch Thế Tôn, làm thế nào để sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, và làm thế nào để không được viên mãn?” ‘‘Idha, nigrodha, tapassī acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhaddantiko, na tiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṃ, na uddissakataṃ, na nimantanaṃ sādiyati, so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati, so ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko, sattāgāriko vā hoti sattālopiko, ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti, sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvīhikampi āhāraṃ āhāreti, sattāhikampi āhāraṃ āhāreti, iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti; vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. So sāṇānipi dhāreti[Pg.34], masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayikopi hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti, no aparipuṇṇā’’ti. ‘‘Evaṃ paripuṇṇāyapi kho ahaṃ, nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadāmī’’ti. “Này Nigrodha, ở đây, có vị khổ hạnh không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch, không nhận lời mời ‘xin mời ngài đến’, không nhận lời mời ‘xin ngài hãy đứng lại’, không nhận vật thực được mang đến, không nhận vật thực được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận vật thực từ miệng giỏ, không nhận khi có ngưỡng cửa ở giữa, khi có cây gậy ở giữa, khi có cái chày ở giữa, không nhận từ một trong hai người đang ăn, không nhận từ phụ nữ có thai, không nhận từ phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ phụ nữ đang giao hợp với đàn ông, không nhận vật thực được quyên góp, không nhận vật thực ở nơi có chó đứng chờ, không nhận vật thực ở nơi có ruồi bu. Vị ấy không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước cháo chua. Vị ấy chỉ nhận vật thực ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng; hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy sống chỉ với một bát nhỏ, hoặc sống với hai bát nhỏ, hoặc sống với bảy bát nhỏ. Vị ấy ăn một ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần, hoặc ăn bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống theo lối thực hành ăn uống theo định kỳ, cho đến nửa tháng một lần. Vị ấy ăn rau, ăn lúa hoang, ăn gạo lức, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn váng cháo, ăn bột mè, ăn cỏ, ăn phân bò; sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn các loại quả tự rụng. Vị ấy mặc y bằng vải gai, y bằng vải gai pha trộn, y bằng vải liệm người chết, y bằng vải lượm từ đống rác, y bằng vỏ cây, y bằng da sơn dương, y bằng mảnh da sơn dương, y bằng cỏ kusa, y bằng vỏ cây sợi, y bằng mảnh gỗ, y bằng lông tóc người, y bằng lông đuôi ngựa, y bằng cánh cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm thực hành việc nhổ râu tóc. Vị ấy chỉ đứng, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy chỉ ngồi xổm, chuyên tâm thực hành việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên gai, thực hành việc nằm trên giường gai. Vị ấy cũng nằm trên tấm ván, cũng nằm trên đất trống. Vị ấy chỉ nằm một bên, mình mẩy lấm lem bụi bẩn. Vị ấy sống ngoài trời, sống ở bất cứ nơi nào được sắp đặt. Vị ấy ăn đồ dơ bẩn, chuyên tâm thực hành việc ăn đồ dơ bẩn. Vị ấy không uống nước, chuyên tâm thực hành việc không uống nước. Vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước ba lần mỗi ngày, kể cả buổi tối. Ông nghĩ thế nào, này Nigrodha, khi sự việc là như vậy, sự ghê tởm khổ hạnh có được viên mãn hay không viên mãn?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn khi sự việc là như vậy, sự ghê tởm khổ hạnh được viên mãn, chứ không phải không viên mãn.” “Ta nói rằng, này Nigrodha, ngay cả trong sự ghê tởm khổ hạnh viên mãn như vậy cũng có nhiều loại phiền não cấu uế.” Upakkileso Các phiền não cấu uế 58. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā evaṃ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadatī’’ti? ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 58. “Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói về các loại phiền não cấu uế đa dạng trong pháp khổ hạnh ghê tởm tội lỗi đã được viên mãn như vậy?” “Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy hoan hỷ với khổ hạnh ấy, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy hoan hỷ với khổ hạnh ấy, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so [Pg.35] tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. 59. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 59. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà hoan hỷ, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà hoan hỷ, có ý nguyện được viên mãn. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà tán dương mình, chê bai người. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, vị ấy vì khổ hạnh ấy mà tạo ra lợi lộc, cung kính, danh tiếng; vị ấy vì lợi lộc, cung kính, danh tiếng ấy mà say sưa, mê đắm, đi đến phóng dật. Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. 60. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca khvassa nakkhamati, taṃ sāpekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati, taṃ gadhito mucchito ajjhāpanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 60. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh đi đến sự phân biệt trong các món ăn: ‘Món này tôi thích, món này tôi không thích.’ Vị ấy từ bỏ món mình không thích với lòng luyến tiếc. Còn món mình thích, vị ấy thọ dụng với sự tham lam, mê đắm, dính mắc, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ thoát ly. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā [Pg.36] gahapatikā titthiyā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh vì mục đích ưa thích lợi lộc, cung kính, danh tiếng, với ý nghĩ: ‘Các vị vua, các vị đại thần, các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các gia chủ, các người theo ngoại giáo sẽ cung kính ta.’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. 61. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā apasādetā hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 61. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh có thói quen chê bai một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó: ‘Vị này sống sung túc, ăn đủ mọi thứ. Cụ thể là: các loại hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống. Kẻ có hàm răng như cối xay, kẻ mang danh là Sa-môn này thì có gì hay ho?’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garukariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa evaṃ hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu uppādetā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh thấy một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Sau khi thấy, vị ấy nghĩ rằng: ‘Vị sống sung túc này được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Còn ta, người tu khổ hạnh, sống kham khổ, lại không được các gia đình cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường.’ Như vậy, vị ấy khởi lên lòng ganh tỵ và keo kiệt đối với các gia đình. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. 62. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī āpāthakanisādī hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 62. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh có thói quen ngồi ở nơi dễ thấy. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ idampi me tapasmi’nti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh đi đến các gia đình và tự phô bày bản thân: ‘Đây cũng là khổ hạnh của tôi, đây cũng là khổ hạnh của tôi.’ ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṃ sevati. So ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, người tu khổ hạnh làm một việc gì đó một cách lén lút. Khi được hỏi: ‘Việc này ông có thích không?’, vị ấy không thích nhưng lại nói: ‘Thích.’ Thích nhưng lại nói: ‘Không thích.’ Như vậy, vị ấy đã cố ý nói dối. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ nānujānāti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. “Lại nữa, này Nigrodha, khi Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai đang thuyết Pháp, người tu khổ hạnh không công nhận một điểm đáng được công nhận, dù đó là sự thật. ... Này Nigrodha, đây cũng là phiền não cấu uế của người tu khổ hạnh. 63. ‘‘Puna [Pg.37] caparaṃ, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. 63. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh là người phẫn nộ, là người hay ôm hận. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh là người phẫn nộ, là người hay ôm hận, này Nigrodha, đây cũng là sự uế nhiễm của người tu khổ hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī makkhī hoti paḷāsī …pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… thaddho hoti atimānī… pāpiccho hoti pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh là người hay gièm pha, là người hay ganh đua, ... là người tật đố, là người keo kiệt, ... là người xảo trá, là người gian trá, ... là người cứng đầu, là người quá mạn, ... là người có ác dục, bị các ác dục chi phối, ... là người có tà kiến, thành tựu với quan điểm cực đoan, ... là người chấp thủ vào quan điểm của mình, là người nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh là người chấp thủ vào quan điểm của mình, là người nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ, này Nigrodha, đây cũng là sự uế nhiễm của người tu khổ hạnh. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadime tapojigucchā upakkilesā vā anupakkilesā vā’’ti? ‘‘Addhā kho ime, bhante, tapojigucchā upakkilesā, no anupakkilesā. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhante, vijjati yaṃ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa; ko pana vādo aññataraññatarenā’’ti. Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này, những điều ghê tởm trong khổ hạnh này là uế nhiễm hay không phải là uế nhiễm?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn những điều ghê tởm trong khổ hạnh này là uế nhiễm, không phải là không uế nhiễm. Bạch Thế Tôn, có trường hợp này, ở đây có người tu khổ hạnh thành tựu với tất cả những uế nhiễm này; huống nữa là với một vài uế nhiễm trong số đó." Parisuddhapapaṭikappattakathā Lời thuyết giảng về sự thanh tịnh tương tự như vỏ cây 64. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 64. Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn. Này Nigrodha, việc người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, và do khổ hạnh ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn, như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy không say sưa, không mê muội, không rơi vào sự dễ duôi... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. 65. ‘‘Puna [Pg.38] caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 65. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không hoan hỷ, không có ý nghĩ rằng mình đã viên mãn... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không tán dương mình, không chê bai người khác... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thực hành khổ hạnh, do khổ hạnh ấy, vị ấy tạo ra được lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng. Do lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng ấy, vị ấy không say sưa, không mê muội, không rơi vào sự dễ duôi... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. 66. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu na vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca khvassa nakkhamati, taṃ anapekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati, taṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 66. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phân biệt trong các món ăn rằng: ‘Món này tôi thích, món này tôi không thích.’ Vị ấy từ bỏ món mà mình không thích một cách không luyến tiếc. Còn món mà mình thích, vị ấy thọ dụng không tham đắm, không mê muội, không dính mắc, thấy được sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không thực hành khổ hạnh vì lý do ưa thích lợi lộc, sự cung kính, và danh tiếng, với ý nghĩ rằng: ‘Các vị vua, các vị đại thần, các vị Sát-đế-lỵ, các vị Bà-la-môn, các vị gia chủ, các người theo ngoại đạo sẽ cung kính ta’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. 67. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā nāpasādetā hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 67. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phải là người hay chỉ trích một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác rằng: ‘Tại sao vị này có sinh kế đa dạng lại ăn tất cả mọi thứ? Cụ thể là: hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống. Răng như búa sét, chỉ là danh xưng Sa-môn mà thôi’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garu kariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa na evaṃ [Pg.39] hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu nuppādetā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Sau khi thấy, vị ấy không khởi lên ý nghĩ rằng: ‘Vị này có sinh kế đa dạng mà được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường. Còn ta, một người tu khổ hạnh, sống đạm bạc, lại không được các gia đình cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường.’ Như vậy, vị ấy không phải là người khởi lên lòng ganh tỵ và keo kiệt đối với các gia đình... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. 68. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na āpāthakanisādī hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 68. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phải là người ngồi ở nơi dễ thấy... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ, idampi me tapasmi’nti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không đi lại giữa các gia đình trong khi phô trương bản thân rằng: ‘Đây cũng là khổ hạnh của tôi, đây cũng là khổ hạnh của tôi’... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na kañcideva paṭicchannaṃ sevati, so – ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Iti so sampajānamusā na bhāsitā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không thực hành bất cứ điều gì một cách che giấu. Khi được hỏi: ‘Ông có thích điều này không?’, nếu không thích, vị ấy nói: ‘Không thích.’ Nếu thích, vị ấy nói: ‘Thích.’ Như vậy, vị ấy không phải là người cố ý nói dối... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ anujānāti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh, khi Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai đang thuyết Pháp, vị ấy thừa nhận những điểm đáng tán thán đúng như thật... như vậy vị ấy được thanh tịnh ở mức độ đó. 69. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. 69. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không phẫn nộ, không ôm hận. Này Nigrodha, do vì người tu khổ hạnh không phẫn nộ, không ôm hận, như vậy vị ấy được thanh tịnh ở trong trường hợp ấy. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī amakkhī hoti apaḷāsī…pe… anissukī hoti amaccharī… asaṭho hoti amāyāvī… atthaddho hoti anatimānī… na pāpiccho hoti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti. Này Nigrodha, lại nữa, người tu khổ hạnh không gièm pha, không ganh tị, ... cho đến ... không tật đố, không xan tham, ... không xảo trá, không lừa đảo, ... không ngoan cố, không quá mạn, ... không có ác dục, không bị các ác dục chi phối, ... không có tà kiến, không đi đến kết luận cực đoan, ... không cố chấp vào tà kiến của mình, không phải là người nắm giữ một cách cứng nhắc, mà là người dễ từ bỏ. Này Nigrodha, do vì người tu khổ hạnh không cố chấp vào tà kiến của mình, không phải là người nắm giữ một cách cứng nhắc, mà là người dễ từ bỏ. Như vậy vị ấy được thanh tịnh ở trong trường hợp ấy. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā [Pg.40] hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho papaṭikappattā hotī’’ti. Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, đã đạt đến tột đỉnh và đã đạt đến cốt lõi." "Này Nigrodha, chừng ấy chưa đủ để pháp môn khổ hạnh đạt đến tột đỉnh và đạt đến cốt lõi; mà chỉ mới đạt đến lớp vỏ cây bên ngoài mà thôi." Parisuddhatacappattakathā Câu chuyện về sự thanh tịnh đạt đến lớp vỏ cây 70. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, nigrodha, tapassī na pāṇaṃ atipāteti, na pāṇaṃ atipātayati, na pāṇamatipātayato samanuñño hoti. Na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuñño hoti. Na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti. Na bhāvitamāsīsati, na bhāvitamāsīsāpeti, na bhāvitamāsīsato samanuñño hoti. Evaṃ kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. 70. "Bạch Thế Tôn, đến mức độ nào thì pháp môn khổ hạnh đạt đến tột đỉnh và đạt đến cốt lõi? Bạch Thế Tôn, mong thay Thế Tôn hãy làm cho pháp môn khổ hạnh của con đạt đến tột đỉnh, đạt đến cốt lõi." "Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? Này Nigrodha, ở đây, người tu khổ hạnh không sát sanh, không bảo người khác sát sanh, không đồng tình với người sát sanh. Không lấy của không cho, không bảo người khác lấy của không cho, không đồng tình với người lấy của không cho. Không nói dối, không bảo người khác nói dối, không đồng tình với người nói dối. Không hưởng thụ dục lạc, không bảo người khác hưởng thụ dục lạc, không đồng tình với người hưởng thụ dục lạc. Này Nigrodha, như vậy là người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. ‘‘Yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādappadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādappadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. Này Nigrodha, khi người tu khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, đây là khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp kém. Vị ấy tìm đến một nơi trú ngụ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, hang động, bãi tha ma, lùm cây rậm, ngoài trời, đống rơm. Sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, vị ấy ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử hối quá. Từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi. 71. ‘‘So [Pg.41] ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. 71. Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, liền an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, đáo đại, vô lượng, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... cho đến... với tâm câu hữu với hỷ... cho đến... với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú, biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đáo đại, vô lượng, không hận, không sân. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho tacappattā hotī’’ti. Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu như vậy, pháp môn khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, đã đạt đến tột đỉnh và đã đạt đến cốt lõi." "Này Nigrodha, chừng ấy chưa đủ để pháp môn khổ hạnh đạt đến tột đỉnh và đạt đến cốt lõi; mà chỉ mới đạt đến lớp vỏ cây mà thôi." Parisuddhaphegguppattakathā Câu chuyện về sự thanh tịnh đạt đến lớp giác cây 72. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi [Pg.42] jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ, tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. 72. “Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì sự chán ghét khổ hạnh đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con về sự chán ghét khổ hạnh để đạt đến mức cao tột, để đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, ở đây, vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? ... Này Nigrodha, khi vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, điều này là do sự khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp hèn. Vị ấy tìm đến trú xứ vắng vẻ... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân hận, không ác ý. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta sanh ra ở nơi kia. Ở đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết ở nơi đó, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các tướng trạng và chi tiết.” ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti, no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho phegguppattā hotī’’ti. “Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, và đã đạt đến mức cao tột, đã đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, chỉ với chừng ấy, sự chán ghét khổ hạnh chưa đạt đến mức cao tột, chưa đạt đến cốt lõi; mà chỉ mới đạt đến phần vỏ cây mà thôi.” Parisuddhaaggappattasārappattakathā Bàn về sự thanh tịnh, đạt đến mức cao tột và cốt lõi. 73. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena [Pg.43] samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti. 73. “Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì sự chán ghét khổ hạnh đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy chỉ dạy cho con về sự chán ghét khổ hạnh để đạt đến mức cao tột, để đạt đến cốt lõi.” “Này Nigrodha, ở đây, vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ. Và này Nigrodha, thế nào là vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ? ... Này Nigrodha, khi vị khổ hạnh được hộ trì bởi bốn sự phòng hộ, điều này là do sự khổ hạnh của vị ấy. Vị ấy tiến tới, không lui sụt về đời sống thấp hèn. Vị ấy tìm đến trú xứ vắng vẻ... Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với xả, quảng đại, đại hành, vô lượng, không sân hận, không ác ý. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời... Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các tướng trạng và chi tiết. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền giả, các chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, các chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.” ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. “Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh hay không thanh tịnh?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu được như vậy, sự chán ghét khổ hạnh là thanh tịnh, không phải không thanh tịnh, và đã đạt đến mức cao tột, đã đạt đến cốt lõi.” 74. ‘‘Ettāvatā kho, nigrodha, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Iti kho, nigrodha, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti. Iti kho taṃ, nigrodha, ṭhānaṃ uttaritarañca paṇītatarañca, yenāhaṃ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’’nti. 74. “Này Nigrodha, chỉ với chừng ấy, sự chán ghét khổ hạnh mới đạt đến mức cao tột và đạt đến cốt lõi. Và này Nigrodha, về điều ngươi đã hỏi Ta: ‘Bạch Thế Tôn, pháp nào của Thế Tôn mà Thế Tôn dùng để huấn luyện các đệ tử, và nhờ đó các đệ tử được Thế Tôn huấn luyện, đã đạt được sự an ổn, tuyên bố về mục đích của phạm hạnh căn bản?’ Này Nigrodha, pháp ấy, mà Ta dùng để huấn luyện các đệ tử, và nhờ đó các đệ tử của Ta được huấn luyện, đã đạt được sự an ổn, tuyên bố về mục đích của phạm hạnh căn bản, thì pháp ấy còn cao thượng hơn và vi diệu hơn nữa.” Evaṃ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti. Khi được nói như vậy, các du sĩ ấy la ó, làm ồn ào, la hét lớn tiếng: – ‘Cả thầy lẫn trò chúng ta đều bị thất bại ở đây rồi! Chúng ta không biết được pháp nào cao thượng hơn, thù thắng hơn pháp này!’ Nigrodhassa pajjhāyanaṃ Sự bối rối của Nigrodha 75. Yadā aññāsi sandhāno gahapati – ‘‘aññadatthu kho dānime aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṃ sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññācittaṃ upaṭṭhāpentī’’ti. Atha nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca [Pg.44] – ‘‘iti kho, bhante nigrodha, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati, suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya, so antamantāneva sevati; seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya; so antamantāneva sevati; iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’ti. Ayaṃ kho so, bhante, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho idhānuppatto, aparisāvacaraṃ pana naṃ karotha, gokāṇaṃ pariyantacāriniṃ karotha, ekapañheneva naṃ saṃsādetha, tucchakumbhīva naṃ orodhethā’’ti. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi. 75. Khi gia chủ Sandhāna biết rằng: “Nay, các du sĩ ngoại đạo này quả thực muốn nghe lời dạy của Thế Tôn, họ lắng tai nghe, họ chú tâm để hiểu.” Bấy giờ, ông nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Thưa tôn giả Nigrodha, ngài đã nói với tôi rằng: ‘Này gia chủ, nên biết rằng, Sa-môn Gotama đàm luận với ai? Thảo luận với ai? Đạt được sự sáng suốt về trí tuệ với ai? Trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi các trú xứ trống vắng. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận, ông ta chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Ví như con bò cái chột mắt, chỉ đi lại ở ven rìa, chỉ lui tới những nơi ven rìa. Cũng vậy, trí tuệ của Sa-môn Gotama đã bị hủy hoại bởi các trú xứ trống vắng. Sa-môn Gotama không quen với hội chúng, không có khả năng đàm luận; ông ta chỉ lui tới những nơi hẻo lánh. Này gia chủ, nếu Sa-môn Gotama đến hội chúng này, chúng ta sẽ làm cho ông ta phải im lặng chỉ với một câu hỏi, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ dồn ép ông ta như dồn ép một cái bình rỗng.’ Thưa tôn giả, này là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã đến đây rồi. Vậy xin ngài hãy làm cho vị ấy thành người không quen với hội chúng đi, hãy làm cho vị ấy như con bò cái chột mắt chỉ đi lại ở ven rìa đi, hãy làm cho vị ấy phải im lặng chỉ với một câu hỏi đi, hãy dồn ép vị ấy như dồn ép một cái bình rỗng đi.” Khi được nói như vậy, du sĩ Nigrodha ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, cúi gằm mặt, trầm ngâm, không thể đối đáp. 76. Atha kho bhagavā nigrodhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, nigrodha, bhāsitā te esā vācā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhante, bhāsitā me esā vācā, yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Kinti te sutaṃ paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako. Udāhu, evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpāhaṃ etarahī’ti. 76. Bấy giờ, Thế Tôn, khi biết du sĩ Nigrodha đang ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, cúi gằm mặt, trầm ngâm, không thể đối đáp, đã nói với du sĩ Nigrodha điều này: “Này Nigrodha, có thật là ngươi đã nói những lời ấy không?” “Bạch Thế Tôn, thật vậy, con đã nói những lời ấy, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện của con.” “Này Nigrodha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi đã nghe các du sĩ bậc trưởng thượng, cao niên, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào: ‘Về những bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong thời quá khứ, có phải các vị Thế Tôn ấy, sau khi tụ tập, hội họp, đã trú bằng cách chuyên tâm vào các loại hý luận đa dạng, với tiếng la ó, ồn ào, la hét lớn tiếng, như là: chuyện vua, chuyện trộm cướp... cho đến... chuyện thịnh suy, giống như ngươi và các thầy của ngươi hiện nay không? Hay là các vị Thế Tôn ấy đã lui tới các trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư, giống như Ta hiện nay?’” ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante. Paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā[Pg.45], na evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā, seyyathāpāhaṃ etarahi sācariyako. Evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpi bhagavā etarahī’’’ti. “Bạch Thế Tôn, con đã nghe các du sĩ bậc trưởng thượng, cao niên, là thầy và thầy của các thầy, nói rằng: ‘Về những bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy đã không, sau khi tụ tập, hội họp, trú bằng cách chuyên tâm vào các loại hý luận đa dạng, với tiếng la ó, ồn ào, la hét lớn tiếng, như là: chuyện vua, chuyện trộm cướp... cho đến... chuyện thịnh suy, giống như con và các thầy của con hiện nay. Các vị Thế Tôn ấy đã lui tới các trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, vắng người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư, giống như Thế Tôn hiện nay.’” ‘‘Tassa te, nigrodha, viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ‘buddho so bhagavā bodhāya dhammaṃ deseti, danto so bhagavā damathāya dhammaṃ deseti, santo so bhagavā samathāya dhammaṃ deseti, tiṇṇo so bhagavā taraṇāya dhammaṃ deseti, parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṃ desetī’’’ti? “Này Nigrodha, là một người có trí, một bậc cao niên, sao ngươi lại không có ý nghĩ này: ‘Thế Tôn là bậc Giác Ngộ, Ngài thuyết pháp vì sự giác ngộ; Thế Tôn là bậc đã được điều phục, Ngài thuyết pháp vì sự điều phục; Thế Tôn là bậc đã được tịch tịnh, Ngài thuyết pháp vì sự tịch tịnh; Thế Tôn là bậc đã vượt qua, Ngài thuyết pháp vì sự vượt qua; Thế Tôn là bậc đã đạt Niết-bàn, Ngài thuyết pháp vì sự chứng đạt Niết-bàn’?” Brahmacariyapariyosānasacchikiriyā Sự chứng ngộ cứu cánh của phạm hạnh 77. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yvāhaṃ evaṃ bhagavantaṃ avacāsiṃ. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha tvaṃ, nigrodha, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo maṃ tvaṃ evaṃ avacāsi. Yato ca kho tvaṃ, nigrodha, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, nigrodha, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati. Ahaṃ kho pana, nigrodha, evaṃ vadāmi – 77. Khi được nói như vậy, du sĩ Nigrodha bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện, khi con đã nói về Thế Tôn như vậy. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm của con là một lỗi lầm, để con có thể thu thúc trong tương lai.” “Chắc chắn vậy, này Nigrodha, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi, do sự ngu dại, do sự si mê, do sự bất thiện, khi ngươi đã nói về Ta như vậy. Và này Nigrodha, vì ngươi thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng theo pháp, nên Ta chấp nhận lỗi lầm ấy của ngươi. Này Nigrodha, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh: người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng theo pháp, và thực hành sự thu thúc trong tương lai. Và này Nigrodha, Ta nói như sau: – ‘Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattavassāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā [Pg.46] sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati cha vassāni. Pañca vassāni… cattāri vassāni… tīṇi vassāni… dve vassāni… ekaṃ vassaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, ekaṃ vassaṃ. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati satta māsāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta māsāni… cha māsāni… pañca māsāni … cattāri māsāni… tīṇi māsāni… dve māsāni… ekaṃ māsaṃ… aḍḍhamāsaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, aḍḍhamāso. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattāhaṃ’. ‘Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy năm. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến bảy năm. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng sáu năm. Năm năm… bốn năm… ba năm… hai năm… một năm. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến một năm. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy tháng. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến bảy tháng… sáu tháng… năm tháng… bốn tháng… ba tháng… hai tháng… một tháng… nửa tháng. Này Nigrodha, hãy khoan nói đến nửa tháng. Hãy để người có trí, không xảo trá, không gian dối, có bản tánh ngay thẳng đến đây, Ta sẽ giáo huấn, Ta sẽ thuyết Pháp. Vị ấy thực hành đúng theo lời giáo huấn, mục đích mà các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, là sự kết thúc vô thượng của phạm hạnh, vị ấy sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực ngay trong hiện tại, trong vòng bảy ngày’. Paribbājakānaṃ pajjhāyanaṃ Sự trầm tư của các du sĩ 78. ‘‘Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘antevāsikamyatā no samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo ācariyo, so eva vo ācariyo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘uddesā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo uddeso so eva vo uddeso hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ājīvā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo ājīvo, so eva vo ājīvo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Akusalā ceva vo te dhammā hontu akusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Siyā kho pana te[Pg.47], nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalā ceva vo te dhammā hontu kusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Iti khvāhaṃ, nigrodha, neva antevāsikamyatā evaṃ vadāmi, napi uddesā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ājīvā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo evaṃ vadāmi. Santi ca kho, nigrodha, akusalā dhammā appahīnā saṃkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā, yesāhaṃ pahānāya dhammaṃ desemi. Yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodānīyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’’ti. 78. ‘Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta làm đệ tử của ngài.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Vị nào là thầy của các ông, hãy cứ để vị ấy là thầy của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta từ bỏ pháp học của mình.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Pháp học nào của các ông, hãy cứ để đó là pháp học của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta từ bỏ phương tiện sinh sống của mình.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Phương tiện sinh sống nào của các ông, hãy cứ để đó là phương tiện sinh sống của các ông. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Có những pháp mà các vị thầy của chúng ta cho là bất thiện, được xem là bất thiện, Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta an lập vào các pháp ấy.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Các pháp ấy của các ông cùng với các vị thầy hãy cứ là bất thiện và được xem là bất thiện. Này Nigrodha, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Có những pháp mà các vị thầy của chúng ta cho là thiện, được xem là thiện, Sa-môn Gotama nói như vậy vì muốn chúng ta xa lìa các pháp ấy.’ Này Nigrodha, sự việc này không nên được hiểu như vậy. Các pháp ấy của các ông cùng với các vị thầy hãy cứ là thiện và được xem là thiện. Này Nigrodha, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông làm đệ tử, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông từ bỏ pháp học, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông từ bỏ phương tiện sinh sống, Ta nói như vậy không phải vì muốn các ông an lập vào các pháp bất thiện và được xem là bất thiện của các ông cùng với các vị thầy, Ta nói như vậy cũng không phải vì muốn các ông xa lìa các pháp thiện và được xem là thiện của các ông cùng với các vị thầy. Này Nigrodha, có những pháp bất thiện chưa được đoạn trừ, làm ô nhiễm, đưa đến tái sanh, gây phiền muộn, có quả báo đau khổ, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai, Ta thuyết pháp vì mục đích đoạn trừ các pháp ấy. Đối với các ông, những người thực hành đúng theo lời dạy, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và các ông sẽ an trú sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, làm cho chứng thực và đạt đến sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại.’ 79. Evaṃ vutte, te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacittā. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘sabbe pime moghapurisā phuṭṭhā pāpimatā. Yatra hi nāma ekassapi na evaṃ bhavissati – ‘handa mayaṃ aññāṇatthampi samaṇe gotame brahmacariyaṃ carāma, kiṃ karissati sattāho’’’ti? Atha kho bhagavā udumbarikāya paribbājakārāme sīhanādaṃ naditvā vehāsaṃ abbhuggantvā gijjhakūṭe pabbate paccupaṭṭhāsi. Sandhāno pana gahapati tāvadeva rājagahaṃ pāvisīti. 79. Khi được nói như vậy, các du sĩ ấy ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, giống như tâm trí bị Ma vương chiếm đoạt. Bấy giờ, Đức Thế Tôn suy nghĩ thế này: ‘Tất cả những kẻ ngu si này đã bị Ác ma chạm đến. Không một ai trong số họ có ý nghĩ rằng: ‘Nào, chúng ta hãy thực hành phạm hạnh với Sa-môn Gotama, dù chỉ để tìm hiểu trong bảy ngày. Bảy ngày thì có là gì!’’ Bấy giờ, Đức Thế Tôn, sau khi cất lên tiếng rống sư tử tại tu viện của các du sĩ ở Udumbarikā, đã bay lên không trung và hiện ra ở núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Còn gia chủ Sandhāna thì ngay lúc ấy đã đi vào thành Rājagaha (Vương Xá). Udumbarikasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ. Kinh Udumbarika, kinh thứ hai, đã chấm dứt. 3. Cakkavattisuttaṃ 3. Kinh Chuyển Luân Vương Attadīpasaraṇatā Nương tựa hải đảo tự thân 80. Evaṃ [Pg.48] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. 80. Tôi nghe như vầy – một thời, Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại Mātulā. Tại đấy, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” “Bạch Thế Tôn,” các tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: “Này các tỳ khưu, hãy sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. Và này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác? Ở đây, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã nhiếp phục tham ưu ở đời. Quán thọ trên các thọ... ... quán tâm trên tâm... ... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, chính như vậy là vị tỳ khưu sống với tự mình là hòn đảo, tự mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Pháp là hòn đảo, với Pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. ‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhati. “Này các tỳ khưu, hãy đi trong địa phận của mình, trong lãnh địa của tổ phụ. Này các tỳ khưu, đối với những ai đi trong địa phận của mình, trong lãnh địa của tổ phụ, Ma vương sẽ không có cơ hội, Ma vương sẽ không có đối tượng. Này các tỳ khưu, do sự thực hành các thiện pháp mà công đức này được tăng trưởng như vậy. Daḷhanemicakkavattirājā Vua Chuyển Luân Daḷhanemi 81. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni ahesuṃ seyyathidaṃ – cakkaratanaṃu hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi. 81. “Thuở xưa, này các tỳ khưu, có vị vua tên là Daḷhanemi, là một vị Chuyển Luân Vương, đúng Pháp, là một Pháp vương, chinh phục bốn phương, đạt được sự ổn định trong xứ, đầy đủ bảy báu. Vị ấy có bảy báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến bờ đại dương, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng Pháp, rồi an trú trị vì. 82. ‘‘Atha [Pg.49] kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. 82. “Rồi, này các tỳ khưu, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, vua Daḷhanemi gọi một người đàn ông: ‘Này khanh, khi nào khanh thấy bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thì hãy báo cho ta biết.’ ‘Vâng, tâu thiên tử,’ này các tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vua Daḷhanemi. Này các tỳ khưu, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, người đàn ông ấy thấy bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thấy vậy, ông ta đi đến chỗ vua Daḷhanemi; sau khi đến, ông ta nói với vua Daḷhanemi điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng của ngài đã bị lún xuống, đã bị rời khỏi chỗ của nó.’ Rồi, này các tỳ khưu, vua Daḷhanemi cho gọi vị thái tử trưởng và nói điều này: ‘Này con, thái tử, nghe nói bánh xe báu thiêng liêng của ta đã bị lún xuống, đã bị rời khỏi chỗ của nó. Và ta đã nghe điều này: Vị Chuyển Luân Vương nào mà bánh xe báu thiêng liêng bị lún xuống, bị rời khỏi chỗ của nó, thì vị vua ấy không còn sống được bao lâu nữa. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người, nay là lúc ta tìm kiếm các dục lạc của chư thiên. Này con, thái tử, hãy đến đây, con hãy cai quản trái đất này cho đến bờ đại dương. Còn ta, ta sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình.’ 83. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi. 83. “Rồi, này các tỳ khưu, vua Daḷhanemi, sau khi khéo léo chỉ dạy cho vị thái tử trưởng về vương quốc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà sa, từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình. Và này các tỳ khưu, bảy ngày sau khi vị vua ẩn sĩ xuất gia, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất. ‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘mā kho tvaṃ, tāta, dibbe [Pg.50] cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṃvedesi, na hi te, tāta, dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ. Iṅgha tvaṃ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūra’nti. “Rồi, này các tỳ khưu, một người đàn ông đi đến chỗ vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; sau khi đến, ông ta nói với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Rồi, này các tỳ khưu, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, đã không hài lòng, và cảm thấy không hài lòng. Vị ấy đi đến chỗ vị vua ẩn sĩ; sau khi đến, nói với vị vua ẩn sĩ điều này: ‘Xin thiên tử biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Khi được nói vậy, này các tỳ khưu, vị vua ẩn sĩ nói với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Này con, con chớ không hài lòng khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, và chớ cảm thấy không hài lòng. Này con, bánh xe báu thiêng liêng không phải là tài sản thừa kế từ cha của con. Này con, hãy đến, con hãy thực hành bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Có khả năng rằng, khi con thực hành bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương, vào ngày trai giới mười lăm, sau khi gội đầu, giữ trai giới, ở trên lầu cao của cung điện, bánh xe báu thiêng liêng sẽ xuất hiện, có một ngàn căm xe, với vành xe, với trục xe, đầy đủ mọi phương diện.’ Cakkavattiariyavattaṃ Bổn Phận Cao Quý của Chuyển Luân Vương 84. ‘‘‘Katamaṃ pana taṃ, deva, ariyaṃ cakkavattivatta’nti? ‘Tena hi tvaṃ, tāta, dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu antojanasmiṃ balakāyasmiṃ khattiyesu anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi. Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti? Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi. Idaṃ kho, tāta, taṃ ariyaṃ cakkavattivatta’nti. 84. ‘Tâu Đại vương, thế nào là thánh hạnh của Chuyển luân vương?’ ‘Này con, con hãy nương tựa vào Chánh pháp, tôn trọng Chánh pháp, cung kính Chánh pháp, quý mến Chánh pháp, cúng dường Chánh pháp, vâng phục Chánh pháp. Hãy lấy Chánh pháp làm ngọn cờ, lấy Chánh pháp làm biểu tượng, lấy Chánh pháp làm chủ tể. Con hãy sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng theo Chánh pháp cho nội tộc, cho quân đội, cho các vua chư hầu, cho Bà-la-môn và gia chủ, cho dân chúng thị thành và thôn quê, cho các Sa-môn và Bà-la-môn, cho đến các loài thú và chim. Và này con, chớ để điều phi pháp khởi lên trong vương quốc của con. Và này con, những ai trong vương quốc của con không có tài sản, con hãy cấp tài sản cho họ. Và này con, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào trong vương quốc của con đã từ bỏ sự say đắm và buông lung, vững trú trong nhẫn nại và hòa nhã, tự điều phục, tự an tịnh, tự đạt đến tịch tịnh, con hãy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy để hỏi han, tìm hiểu: ‘Thưa các ngài, thế nào là thiện, thế nào là bất thiện? Thế nào là có tội, thế nào là không có tội? Điều gì nên thực hành, điều gì không nên thực hành? Khi con làm điều gì thì sẽ dẫn đến bất hạnh, đau khổ lâu dài? Hay khi con làm điều gì thì sẽ dẫn đến hạnh phúc, an lạc lâu dài?’ Sau khi nghe họ, con hãy từ bỏ những gì là bất thiện, và hãy tiếp nhận và thực hành những gì là thiện. Này con, đó chính là thánh hạnh của Chuyển luân vương.’ Cakkaratanapātubhāvo Sự Xuất Hiện Của Báu Vật Bánh Xe 85. ‘‘‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa [Pg.51] uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṃnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattī’ti. Assaṃ nu kho ahaṃ rājā cakkavattīti. 85. ‘Này các Tỳ khưu, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sau khi vâng lời vị vua ẩn sĩ rằng: ‘Tâu Đại vương, xin vâng,’ đã thực hành thánh hạnh của Chuyển luân vương. Khi vị ấy đang thực hành thánh hạnh của Chuyển luân vương, vào ngày Bố-tát rằm (ngày thứ mười lăm), sau khi gội đầu, thọ trì Bố-tát, đang ở trên lầu cao của cung điện, báu vật bánh xe thiêng liêng liền xuất hiện, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện. Sau khi thấy vậy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta đã từng nghe rằng: Vị vua Sát-đế-lỵ nào đã làm lễ quán đảnh, vào ngày Bố-tát rằm, sau khi gội đầu, thọ trì Bố-tát, đang ở trên lầu cao của cung điện, mà báu vật bánh xe thiêng liêng xuất hiện, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện, vị ấy sẽ là một vị vua Chuyển luân. Vậy, có lẽ nào ta chính là một vị vua Chuyển luân chăng?’ ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ utarāsaṅgaṃ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri – ‘pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana’nti. ‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt thượng y qua một bên vai, tay trái cầm bình nước, tay phải rảy nước lên báu vật bánh xe và nói: ‘Mong rằng báu vật bánh xe hãy lăn đi! Mong rằng báu vật bánh xe hãy chinh phục!’ ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ. ‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, báu vật bánh xe ấy lăn về phương đông. Vua Chuyển luân cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này các Tỳ khưu, ở nơi nào báu vật bánh xe dừng lại, vua Chuyển luân liền hạ trại ở nơi đó cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương đông đến yết kiến vua Chuyển luân và thưa rằng: ‘Xin mời Đại vương, kính chào mừng Đại vương! Đây là của Đại vương, xin Đại vương hãy cai trị.’ Vua Chuyển luân nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà dâm trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu và các chất say. Và hãy hưởng dụng như đã hưởng dụng trước đây.’ Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương đông đã trở thành chư hầu của vua Chuyển luân. 86. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti…pe… dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī [Pg.52] evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ. 86. ‘Này các Tỳ khưu, khi ấy, báu vật bánh xe ấy lặn xuống biển đông, rồi trồi lên và lăn về phương nam... (v.v.)... lặn xuống biển nam, rồi trồi lên và lăn về phương tây. Vua Chuyển luân cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này các Tỳ khưu, ở nơi nào báu vật bánh xe dừng lại, vua Chuyển luân liền hạ trại ở nơi đó cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương tây đến yết kiến vua Chuyển luân và thưa rằng: ‘Xin mời Đại vương, kính chào mừng Đại vương! Đây là của Đại vương, xin Đại vương hãy cai trị.’ Vua Chuyển luân nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà dâm trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu và các chất say. Và hãy hưởng dụng như đã hưởng dụng trước đây.’ Này các Tỳ khưu, các vị vua đối địch ở phương tây đã trở thành chư hầu của vua Chuyển luân. 87. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagacchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṃ te, mahārāja, sakaṃ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti. Rājā cakkavattī evamāha – ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti. Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṃ. 87. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, bánh xe báu ấy, sau khi đã đi vào biển phía tây rồi trồi lên, đã lăn về phương bắc. Vua Chuyển Luân cũng đi theo ngay sau cùng với bốn binh chủng. Này các Tỳ khưu, ở vùng nào bánh xe báu dừng lại, vua Chuyển Luân cùng với bốn binh chủng đã trú ngụ tại đó. Này các Tỳ khưu, các vị tiểu vương ở phương bắc đã đến yết kiến vua Chuyển Luân và tâu như sau: ‘Kính thưa Đại vương, xin ngài hãy đến! Kính thưa Đại vương, thiện lai! Kính thưa Đại vương, đây là của ngài. Kính thưa Đại vương, xin ngài hãy giáo huấn.’ Vua Chuyển Luân đã nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà hạnh trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu, và hãy hưởng thụ những gì đã hưởng thụ như trước.’ Này các Tỳ khưu, các vị tiểu vương ở phương bắc đã trở thành những người tùy tùng của vua Chuyển Luân. ‘‘Atha kho taṃ, bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ abhivijinitvā tameva rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, bánh xe báu ấy, sau khi đã chinh phục trái đất có biển làm ranh giới, đã quay trở lại chính kinh thành ấy, và đứng yên tại cổng nội cung của vua Chuyển Luân, trước cửa công đường, làm vẻ vang cho nội cung của vua Chuyển Luân, dường như được gắn chặt vào trục. Dutiyādicakkavattikathā Câu chuyện về vị vua Chuyển Luân thứ hai và các vị kế tiếp. 88. ‘‘Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī…pe… tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī… sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘yadā tvaṃ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho[Pg.53], bhikkhave, so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cuta’nti? 88. Này các Tỳ khưu, vị vua Chuyển Luân thứ hai cũng vậy... Này các Tỳ khưu, vị vua Chuyển Luân thứ ba cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ tư cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ năm cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ sáu cũng vậy... vị vua Chuyển Luân thứ bảy cũng vậy, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, đã cho gọi một người và bảo rằng: ‘Này khanh, khi nào khanh thấy bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó, thì hãy báo cho trẫm biết.’ ‘Tâu bệ hạ, vâng ạ,’ này các Tỳ khưu, người ấy đã vâng lời vua Chuyển Luân. Này các Tỳ khưu, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người ấy đã thấy bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó. Sau khi thấy vậy, người ấy đã đến yết kiến vua Chuyển Luân; sau khi đến yết kiến, đã tâu với vua Chuyển Luân điều này: ‘Xin bệ hạ biết cho, bánh xe báu thiêng liêng của bệ hạ đã bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó.’ 89. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘dibbaṃ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, sutaṃ kho pana metaṃ – yassa rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṃ jīvitabbaṃ hotīti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṃ, ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ pathaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. 89. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vua Chuyển Luân cho gọi thái tử trưởng và nói điều này: ‘Này con, thái tử, nghe nói bánh xe báu thiêng liêng của ta đã bị trượt, bị rơi khỏi vị trí của nó. Ta đã từng nghe rằng: Vị vua Chuyển Luân nào mà bánh xe báu thiêng liêng bị trượt, bị rơi khỏi vị trí, thì vị vua ấy không còn sống được bao lâu nữa. Ta đã hưởng thụ các dục lạc của loài người, nay đã đến lúc ta tìm cầu các dục lạc của chư thiên. Này con, thái tử, con hãy đến đây, hãy cai quản trái đất có biển làm ranh giới này. Còn ta, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, ta sẽ từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’ ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vua Chuyển Luân, sau khi đã khéo léo giáo huấn thái tử trưởng về việc trị vì, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Tỳ khưu, khi vị vua ẩn sĩ xuất gia được bảy ngày, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất. 90. ‘‘Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavoca – ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahita’nti? Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi; no ca kho rājisiṃ upasaṅkamitvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. So samateneva sudaṃ janapadaṃ pasāsati. Tassa samatena janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapadā na pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ. 90. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, một người đàn ông đã đến yết kiến vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh; sau khi đến yết kiến, đã tâu với vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Xin bệ hạ biết cho, bánh xe báu thiêng liêng đã biến mất.’ Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi bánh xe báu thiêng liêng biến mất, đã không hài lòng. Và ngài đã cảm thấy không hài lòng; nhưng ngài đã không đến yết kiến vị vua ẩn sĩ để hỏi về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Vị ấy đã cai trị đất nước chỉ theo ý riêng của mình. Do vị ấy cai trị đất nước theo ý riêng của mình, đất nước đã không phát triển thịnh vượng như trước, như dưới thời các vị vua tiền nhiệm đã hành xử theo bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. ‘‘Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ etadavocuṃ – ‘na kho te, deva, samatena (sudaṃ) janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ [Pg.54] janapadā pabbanti, yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ. Saṃvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca ye mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ dhārema. Iṅgha tvaṃ, deva, amhe ariyaṃ cakkavattivattaṃ puccha. Tassa te mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākarissāmā’ti. Này các Tỳ khưu, bấy giờ, các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị kế toán trưởng, các vị tướng lĩnh, các vị quan giữ cửa, và các vị cố vấn đã hội họp lại và tâu với vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh điều này: ‘Tâu bệ hạ, do ngài cai trị đất nước theo ý riêng của mình, đất nước đã không phát triển thịnh vượng như trước, như dưới thời các vị vua tiền nhiệm đã hành xử theo bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Tâu bệ hạ, trong vương quốc của ngài, có các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị kế toán trưởng, các vị tướng lĩnh, các vị quan giữ cửa, và các vị cố vấn, chính là chúng thần và những người khác, những người ghi nhớ bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Xin bệ hạ hãy hỏi chúng thần về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương. Khi được bệ hạ hỏi, chúng thần sẽ giải thích cho bệ hạ về bổn phận cao quý của một vị Chuyển Luân vương.’ Āyuvaṇṇādipariyānikathā Câu chuyện về sự suy giảm của tuổi thọ, sắc đẹp, v.v. 91. ‘‘Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. Tassa te ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākariṃsu. Tesaṃ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahi, no ca kho adhanānaṃ dhanamanuppadāsi. Adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti ? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi. 91. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sau khi triệu tập các vị cận thần, các vị đại thần trong hội đồng, các vị đại thần kế toán, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, và các vị cố vấn, đã hỏi về bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Khi được hỏi, họ đã giải thích cho vị vua ấy về bổn phận cao quý của Chuyển Luân Vương. Sau khi nghe họ, vị vua đã sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng theo Chánh pháp, nhưng lại không cấp phát tài sản cho những người nghèo khó. Do tài sản không được cấp phát cho những người nghèo khó, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, có một người đàn ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã cấp phát tài sản cho người đàn ông ấy và nói rằng: ‘Này ông kia, với tài sản này, ông hãy tự mình sinh sống, hãy nuôi dưỡng cha mẹ, hãy nuôi dưỡng vợ con, hãy tiến hành các công việc, và hãy thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi thiện, có quả an lạc, sanh về cõi trời đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn.’ Này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử.’ ‘‘Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ [Pg.55] kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi – ‘iminā tvaṃ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpehi sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanika’nti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi. Này các Tỳ khưu, lại có một người đàn ông khác đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã cấp phát tài sản cho người đàn ông ấy và nói rằng: ‘Này ông kia, với tài sản này, ông hãy tự mình sinh sống, hãy nuôi dưỡng cha mẹ, hãy nuôi dưỡng vợ con, hãy tiến hành các công việc, và hãy thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi thiện, có quả an lạc, sanh về cõi trời đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn.’ Này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử.’ 92. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, tesaṃ rājā dhanamanuppadetī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyāmā’ti. Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Saccaṃ, devā’ti. ‘Kiṃ kāraṇā’ti? ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti. Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi – ‘sace kho ahaṃ yo yo paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṃ adinnādānaṃ pavaḍḍhissati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ purisaṃ sunisedhaṃ nisedheyyaṃ, mūlaghaccaṃ kareyyaṃ, sīsamassa chindeyya’nti. Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi – ‘tena hi, bhaṇe, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhetha, mūlaghaccaṃ karotha, sīsamassa chindathā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā [Pg.56] dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhesuṃ, mūlaghaccaṃ akaṃsu, sīsamassa chindiṃsu. 92. Này các Tỳ khưu, dân chúng đã nghe rằng: ‘Này các ông, nghe nói rằng những ai lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác thì nhà vua cấp phát tài sản cho họ.’ Sau khi nghe, họ đã có ý nghĩ này: ‘Hay là chúng ta cũng nên lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, có một người đàn ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác. Họ đã bắt người ấy. Sau khi bắt, họ đã dẫn đến trình diện vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và thưa rằng: ‘Tâu Thiên tử, người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người đàn ông ấy điều này: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác không?’ – ‘Tâu Thiên tử, là sự thật.’ – ‘Vì lý do gì?’ – ‘Tâu Thiên tử, vì con không thể sinh sống được.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã có ý nghĩ này: ‘Nếu ta cứ cấp phát tài sản cho bất cứ ai lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, của người khác, thì như vậy, nạn trộm cắp này sẽ gia tăng. Hay là ta nên trừng trị nghiêm khắc người đàn ông này, nên diệt trừ tận gốc, nên chặt đầu của y.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã ra lệnh cho các thuộc hạ: ‘Này các khanh, vậy thì hãy dùng dây thừng chắc trói quặt tay người đàn ông này ra sau lưng một cách chặt chẽ, hãy cạo trọc đầu y, hãy đánh trống có âm thanh chói tai, dẫn y đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, hãy đi ra bằng cổng phía nam, đến phía nam của thành phố, hãy trừng trị nghiêm khắc, hãy diệt trừ tận gốc, hãy chặt đầu của y.’ Này các Tỳ khưu, những người thuộc hạ ấy đã vâng lời vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Xin vâng, tâu Thiên tử,’ rồi họ đã dùng dây thừng chắc trói quặt tay người đàn ông ấy ra sau lưng một cách chặt chẽ, đã cạo trọc đầu y, đã đánh trống có âm thanh chói tai, dẫn y đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, đã đi ra bằng cổng phía nam, đến phía nam của thành phố, họ đã trừng trị nghiêm khắc, đã diệt trừ tận gốc, đã chặt đầu của y. 93. ‘‘Assosuṃ kho, bhikkhave, manussā – ‘ye kira, bho, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te rājā sunisedhaṃ nisedheti, mūlaghaccaṃ karoti, sīsāni tesaṃ chindatī’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘yaṃnūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma, tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyissāma, te sunisedhaṃ nisedhessāma, mūlaghaccaṃ karissāma, sīsāni tesaṃ chindissāmā’ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṃ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nigamaghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, nagaraghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, panthaduhanampi upakkamiṃsu kātuṃ. Yesaṃ te adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te sunisedhaṃ nisedhenti, mūlaghaccaṃ karonti, sīsāni tesaṃ chindanti. 93. Này các Tỳ khưu, loài người đã nghe rằng: ‘Này quý vị, những ai lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp, thì nhà vua sẽ nghiêm trị, sẽ diệt trừ tận gốc, sẽ chặt đầu họ.’ Sau khi nghe vậy, họ đã suy nghĩ rằng: ‘Hay là chúng ta cũng nên rèn các loại vũ khí sắc bén. Sau khi đã rèn các loại vũ khí sắc bén, khi chúng ta lấy của không cho của ai, chúng ta sẽ nghiêm trị họ, sẽ diệt trừ họ tận gốc, sẽ chặt đầu họ.’ Họ đã rèn các loại vũ khí sắc bén. Sau khi đã rèn các loại vũ khí sắc bén, họ bắt đầu thực hiện việc cướp phá làng mạc, cướp phá thị trấn, cướp phá thành phố, và cướp bóc trên đường. Những người bị họ lấy của không cho, họ đã nghiêm trị, diệt trừ tận gốc, và chặt đầu. 94. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ asītivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 94. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ tám mươi ngàn năm đã có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm. ‘‘Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ – ‘ayaṃ, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca – ‘saccaṃ kira tvaṃ, ambho purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti? ‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi. Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm, có một người kia đã lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp. Người ta đã bắt giữ y. Sau khi bắt giữ, họ đã trình lên vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh: ‘Tâu Thiên tử, người này đã lấy của không cho của người khác.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói như vậy, vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đã nói với người ấy rằng: ‘Này ông kia, có thật là ông đã lấy của không cho của người khác không?’ ‘Tâu Thiên tử, không phải vậy,’ y đã cố ý nói dối. 95. ‘‘Iti [Pg.57] kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 95. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, việc nói dối đã lan rộng. Khi việc nói dối lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi ngàn năm đã có tuổi thọ hai mươi ngàn năm. ‘‘Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi – ‘itthannāmo, deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī’ti pesuññamakāsi. Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ hai mươi ngàn năm, có một người kia đã lấy của không cho của người khác, được xem là trộm cắp. Một người khác đã tâu báo với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh rằng: ‘Tâu Thiên tử, người có tên như vậy đã lấy của không cho của người khác.’ Người ấy đã nói lời đâm thọc. 96. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi, satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 96. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng, việc lấy của không cho đã lan rộng. Khi việc lấy của không cho lan rộng, vũ khí đã lan rộng. Khi vũ khí lan rộng, việc sát sanh đã lan rộng. Khi việc sát sanh lan rộng, việc nói dối đã lan rộng. Khi việc nói dối lan rộng, lời nói đâm thọc đã lan rộng. Khi lời nói đâm thọc lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ hai mươi ngàn năm đã có tuổi thọ mười ngàn năm. ‘‘Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṃ dāresu cārittaṃ āpajjiṃsu. Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ mười ngàn năm, có một số chúng sanh có dung sắc xinh đẹp, và có một số chúng sanh có dung sắc xấu xí. Trong số đó, những chúng sanh có dung sắc xấu xí, do thèm muốn những chúng sanh có dung sắc xinh đẹp, đã phạm vào việc tà hạnh với vợ của người khác. 97. ‘‘Iti kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate…pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi [Pg.58] parihāyamānānaṃ dasavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 97. Này các Tỳ khưu, như vậy, do tài sản không được cấp cho người nghèo, sự nghèo đói đã lan rộng. Khi sự nghèo đói lan rộng... vân vân... việc tà hạnh trong các dục đã lan rộng. Khi việc tà hạnh trong các dục lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, con cái của những người có tuổi thọ mười ngàn năm đã có tuổi thọ năm ngàn năm. 98. ‘‘Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṃsu – pharusāvācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 98. Này các Tỳ khưu, trong loài người có tuổi thọ năm ngàn năm, có hai pháp đã lan rộng: lời nói thô ác và lời nói phù phiếm. Khi hai pháp này lan rộng, tuổi thọ và dung sắc của các chúng sanh ấy đã bị suy giảm. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị suy giảm, trong số con cái của những người có tuổi thọ năm ngàn năm, một số có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm, một số có tuổi thọ hai ngàn năm. 99. ‘‘Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vassasahassāyukā puttā ahesuṃ. 99. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm, tham lam và sân hận đã trở nên phổ biến. Khi tham lam và sân hận trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ hai ngàn năm trăm năm đã có tuổi thọ một ngàn năm.” 100. ‘‘Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ vassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṃ. 100. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ một ngàn năm, tà kiến đã trở nên phổ biến. Khi tà kiến trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ một ngàn năm đã có tuổi thọ năm trăm năm.” 101. ‘‘Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṃsu. Adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ pañcavassasatāyukānaṃ manussānaṃ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṃ. 101. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ năm trăm năm, ba pháp đã trở nên phổ biến: tham dục phi pháp, tham lam bất chính, và tà pháp. Khi ba pháp này trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, trong số con cái của những người có tuổi thọ năm trăm năm, một số có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm, một số có tuổi thọ hai trăm năm.” ‘‘Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṃsu. Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm, các pháp này đã trở nên phổ biến: không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc.” 102. ‘‘Iti [Pg.59] kho, bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi. Kāmesumicchācāre vepullaṃ gate dve dhammā vepullamagamaṃsu, pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṃsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṃ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṃsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṃ gatesu ime dhammā vepullamagamaṃsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṃ manussānaṃ vassasatāyukā puttā ahesuṃ. 102. “Này các Tỳ khưu, sự việc là như vầy: khi của cải không được cấp cho người nghèo, sự nghèo khổ đã trở nên phổ biến. Khi sự nghèo khổ trở nên phổ biến, việc trộm cắp đã trở nên phổ biến. Khi việc trộm cắp trở nên phổ biến, vũ khí đã trở nên phổ biến. Khi vũ khí trở nên phổ biến, việc sát sanh đã trở nên phổ biến. Khi việc sát sanh trở nên phổ biến, việc nói dối đã trở nên phổ biến. Khi việc nói dối trở nên phổ biến, lời nói đâm thọc đã trở nên phổ biến. Khi lời nói đâm thọc trở nên phổ biến, tà hạnh trong các dục đã trở nên phổ biến. Khi tà hạnh trong các dục trở nên phổ biến, hai pháp đã trở nên phổ biến: lời nói thô ác và lời nói vô ích. Khi hai pháp này trở nên phổ biến, tham lam và sân hận đã trở nên phổ biến. Khi tham lam và sân hận trở nên phổ biến, tà kiến đã trở nên phổ biến. Khi tà kiến trở nên phổ biến, ba pháp đã trở nên phổ biến: tham dục phi pháp, tham lam bất chính, và tà pháp. Khi ba pháp này trở nên phổ biến, các pháp này đã trở nên phổ biến: không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc. Khi các pháp này trở nên phổ biến, tuổi thọ của các chúng sanh ấy bị giảm sút, dung sắc cũng bị giảm sút. Do tuổi thọ và dung sắc của họ bị giảm sút, con cái của những người có tuổi thọ hai trăm năm mươi năm đã có tuổi thọ một trăm năm.” Dasavassāyukasamayo Thời đại tuổi thọ mười năm 103. ‘‘Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṃ imesaṃ manussānaṃ dasavassāyukā puttā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṃ, sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṃsodano aggaṃ bhojanānaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati. 103. “Này các Tỳ khưu, sẽ có một thời điểm khi con cái của những người này có tuổi thọ mười năm. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, các bé gái năm tuổi sẽ đủ tuổi để gả chồng. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, các vị ngon này sẽ biến mất, đó là: bơ, bơ lỏng, dầu, mật ong, đường phèn, và muối. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, lúa lùn sẽ là thức ăn cao quý nhất. Này các Tỳ khưu, cũng giống như hiện nay cơm nấu với thịt là thức ăn cao quý nhất; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, lúa lùn sẽ là thức ăn cao quý nhất.” ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṃ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti. Dasavassāyukesu[Pg.60], bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako. Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṃsā ca; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, mười thiện nghiệp lộ sẽ hoàn toàn biến mất, mười bất thiện nghiệp lộ sẽ cực kỳ hưng thịnh. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, ngay cả từ ‘thiện’ cũng sẽ không tồn tại, huống hồ là người làm điều thiện. Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, những người không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc, họ sẽ được tôn kính và tán dương. Này các Tỳ khưu, cũng giống như hiện nay những người hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc được tôn kính và tán dương; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, những người không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không tôn trọng trưởng thượng trong gia tộc, họ sẽ được tôn kính và tán dương.” ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṃ dārāti vā. Sambhedaṃ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, sẽ không có khái niệm ‘mẹ’, hay ‘dì’, hay ‘vợ của cậu’, hay ‘vợ của thầy’, hay ‘vợ của những người đáng kính’. Thế gian sẽ rơi vào sự hỗn loạn, giống như dê và cừu, gà và heo, chó và chó rừng.” ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṃ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ; evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari; pitupi puttamhi puttassapi pitari; bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, giữa các chúng sanh ấy, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi đối với nhau. Ngay cả mẹ đối với con, con đối với mẹ; cha đối với con, con đối với cha; anh đối với em gái, em gái đối với anh, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi. Này các Tỳ khưu, ví như người thợ săn khi thấy con nai, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt hiện khởi; này các Tỳ khưu, cũng vậy, ở loài người có tuổi thọ mười năm, giữa các chúng sanh ấy, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi đối với nhau. Ngay cả mẹ đối với con, con đối với mẹ; cha đối với con, con đối với cha; anh đối với em gái, em gái đối với anh, sự căm phẫn mãnh liệt, sự ác tâm mãnh liệt, sự ác ý mãnh liệt, tâm sát hại mãnh liệt sẽ hiện khởi.” 104. ‘‘Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṃ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamhi migasaññaṃ paṭilabhissanti. Tesaṃ tiṇhāni satthāni [Pg.61] hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṃ jīvitā voropessanti. 104. “Này các Tỳ khưu, ở loài người có tuổi thọ mười năm, sẽ có kiếp đao binh trong bảy ngày. Họ sẽ nhận thức nhau như là con mồi. Các loại vũ khí sắc bén sẽ xuất hiện trong tay họ. Họ sẽ dùng vũ khí sắc bén tước đoạt mạng sống của nhau, (nghĩ rằng): ‘Đây là con mồi, đây là con mồi’.” ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ ekaccānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mā ca mayaṃ kañci, mā ca amhe koci, yaṃnūna mayaṃ tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti. Te tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā rukkhagahanaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā sattāhaṃ vanamūlaphalāhārā yāpessanti. Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṃ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti – ‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti. “Khi ấy, này các Tỳ khưu, một số chúng sanh sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Mong rằng chúng ta không (giết) ai, và cũng không ai (giết) chúng ta. Hay là chúng ta hãy đi vào bụi cỏ, hoặc bụi cây, hoặc lùm cây, hoặc nơi hiểm trở ở sông, hoặc nơi hiểm trở ở núi, và sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng.’ Họ sẽ đi vào bụi cỏ, hoặc bụi cây, hoặc lùm cây, hoặc nơi hiểm trở ở sông, hoặc nơi hiểm trở ở núi, và sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng trong bảy ngày. Sau bảy ngày ấy, họ sẽ ra khỏi bụi cỏ, bụi cây, lùm cây, nơi hiểm trở ở sông, nơi hiểm trở ở núi, rồi ôm choàng lấy nhau, cùng nhau hội họp và an ủi nhau: ‘Thật may mắn, này bạn, thấy còn có chúng sanh! Bạn vẫn còn sống! Thật may mắn, này bạn, thấy còn có chúng sanh! Bạn vẫn còn sống!’” Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā Bài thuyết giảng về sự tăng trưởng tuổi thọ, dung sắc, v.v. 105. ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho akusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu evarūpaṃ āyataṃ ñātikkhayaṃ pattā. Yaṃnūna mayaṃ kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ pāṇātipātā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te pāṇātipātā viramissanti, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ dasavassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassāyukā puttā bhavissanti. 105. “Khi ấy, này các Tỳ khưu, các chúng sanh ấy sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Chính vì chúng ta đã thực hành các pháp bất thiện nên mới đi đến sự tổn thất bà con quyến thuộc to lớn như vậy. Hay là chúng ta hãy làm điều thiện. Chúng ta nên làm điều thiện gì? Hay là chúng ta hãy từ bỏ sát sanh, chúng ta hãy thọ trì và thực hành pháp thiện này.’ Họ sẽ từ bỏ sát sanh, họ sẽ thọ trì và thực hành pháp thiện này. Do vì thọ trì các pháp thiện, họ sẽ tăng trưởng cả về tuổi thọ lẫn dung sắc. Đối với những người đang tăng trưởng về tuổi thọ và dung sắc ấy, con cái của những người có tuổi thọ mười năm sẽ có tuổi thọ hai mươi năm.” ‘‘Atha kho tesaṃ, bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati – ‘mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yaṃnūna mayaṃ bhiyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yaṃnūna mayaṃ adinnādānā virameyyāma… kāmesumicchācārā virameyyāma… musāvādā virameyyāma… pisuṇāya vācāya virameyyāma… pharusāya vācāya virameyyāma… samphappalāpā virameyyāma… abhijjhaṃ pajaheyyāma… byāpādaṃ pajaheyyāma… micchādiṭṭhiṃ pajaheyyāma… tayo dhamme pajaheyyāma – adhammarāgaṃ visamalobhaṃ micchādhammaṃ… yaṃnūna mayaṃ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā’ti. Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā [Pg.62] brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. “Khi ấy, này các Tỳ khưu, các chúng sanh ấy sẽ có suy nghĩ như sau: ‘Chính vì chúng ta đã thực hành các pháp thiện nên chúng ta tăng trưởng cả về tuổi thọ lẫn dung sắc. Hay là chúng ta hãy làm thêm nhiều điều thiện nữa. Chúng ta nên làm điều thiện gì? Hay là chúng ta hãy từ bỏ lấy của không cho… từ bỏ tà hạnh trong các dục… từ bỏ nói dối… từ bỏ nói lời đâm thọc… từ bỏ nói lời thô ác… từ bỏ nói lời vô ích… chúng ta hãy từ bỏ tham lam… chúng ta hãy từ bỏ sân hận… chúng ta hãy từ bỏ tà kiến… chúng ta hãy từ bỏ ba pháp này: tham phi pháp, tham lam quá độ, và pháp tà vạy… Hay là chúng ta hãy hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng những người lớn tuổi trong gia đình, chúng ta hãy thọ trì và thực hành pháp thiện này.’ Họ sẽ trở nên hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, tôn trọng những người lớn tuổi trong gia đình, họ sẽ thọ trì và thực hành pháp thiện này.” ‘‘Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassāyukā puttā bhavissanti… asītivassāyukānaṃ manussānaṃ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti… saṭṭhivassasatāyukānaṃ manussānaṃ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti… vīsatitivassasatāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsachabbassasatāyukānaṃ manussānaṃ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti… dvevassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārivassasahassāyukānaṃ manussānaṃ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti… aṭṭhavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti… vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti… cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti… asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṃpateyyā bhavissanti. Do nhân thọ trì các thiện pháp, những chúng sanh ấy sẽ tăng trưởng về tuổi thọ, tăng trưởng về dung sắc. Do họ tăng trưởng về tuổi thọ và dung sắc, con cái của những người có tuổi thọ hai mươi tuổi sẽ có tuổi thọ bốn mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi tuổi sẽ có tuổi thọ tám mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ tám mươi tuổi sẽ có tuổi thọ một trăm sáu mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ một trăm sáu mươi tuổi sẽ có tuổi thọ ba trăm hai mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ ba trăm hai mươi tuổi sẽ có tuổi thọ sáu trăm bốn mươi tuổi... con cái của những người có tuổi thọ sáu trăm bốn mươi tuổi sẽ có tuổi thọ hai ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ hai ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ bốn ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ tám ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ tám ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ hai mươi ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ hai mươi ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ bốn mươi ngàn tuổi... con cái của những người có tuổi thọ bốn mươi ngàn tuổi sẽ có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi... Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, các thiếu nữ năm trăm tuổi sẽ đến tuổi có thể lấy chồng. Saṅkharājauppatti Sự Xuất Hiện Của Vua Saṅkha 106. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṃ, jarā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṃ vā saravanaṃ vā. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṃ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu [Pg.63] imasmiṃ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni. Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati. 106. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, sẽ có ba loại bệnh tật: sự ham muốn, sự đói khát, và sự già nua. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, cõi Diêm-phù-đề này sẽ thịnh vượng và phồn vinh, các làng mạc, thị trấn, và kinh thành sẽ san sát nhau trong tầm gà bay. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, cõi Diêm-phù-đề này sẽ đông đúc dân cư, Ta nghĩ, giống như một rừng lau hay rừng sậy. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, thành Bārāṇasī này sẽ là một kinh thành tên là Ketumatī, thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người người chen chúc, và lương thực dồi dào. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, trong cõi Diêm-phù-đề này sẽ có tám mươi bốn ngàn thành phố, với kinh thành Ketumatī là thủ phủ. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, tại kinh thành Ketumatī, một vị vua tên là Saṅkha sẽ xuất hiện, là một vị Chuyển Luân Vương, bậc chánh trực, một vị vua của chánh pháp, chinh phục bốn phương, chiến thắng, mang lại sự ổn định cho đất nước, và sở hữu bảy báu vật. Vị ấy sẽ có bảy báu vật này, đó là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy sẽ có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có tướng mạo anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận bờ đại dương bằng chánh pháp, không dùng đến roi gậy, không dùng đến vũ khí, sẽ trị vì. Metteyyabuddhuppādo Sự Xuất Hiện Của Đức Phật Metteyya 107. ‘‘Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṃ desessati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessati; seyyathāpāhametarahi dhammaṃ desemi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsemi. So anekasahassaṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṃ bhikkhusaṃghaṃ pariharāmi. 107. Này các Tỳ khưu, khi loài người có tuổi thọ tám mươi ngàn tuổi, một vị Thế Tôn tên là Metteyya sẽ xuất hiện trên thế gian, là một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Giống như Ta bây giờ đã xuất hiện trên thế gian, là một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình biết và chứng ngộ bằng thắng trí, sẽ tuyên thuyết thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, và phạm thiên, thế hệ này cùng với các sa-môn và bà-la-môn, các vị vua và dân chúng; giống như Ta bây giờ, sau khi tự mình biết và chứng ngộ bằng thắng trí, đang tuyên thuyết. Vị ấy sẽ thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, và toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú đầy đủ; vị ấy sẽ tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và thanh tịnh; giống như Ta bây giờ đang thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, và toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa và văn cú đầy đủ, và đang tuyên bố đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và thanh tịnh. Vị ấy sẽ dẫn dắt một Tăng đoàn gồm nhiều ngàn vị Tỳ khưu, giống như Ta bây giờ đang dẫn dắt một Tăng đoàn gồm nhiều trăm vị Tỳ khưu. 108. ‘‘Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito. Taṃ yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā [Pg.64] vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati. So evaṃ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati. 108. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vua Saṅkha sẽ cho dựng lại cung điện đã được vua Mahāpanāda xây cất. Sau khi cho dựng lại cung điện ấy và ở trong đó, vị ấy sẽ đem cho đi, từ bỏ nó, và bố thí cho các sa-môn, bà-la-môn, người nghèo, khách lữ hành, người lang thang, và người ăn xin. Rồi tại nơi đức Thế Tôn Metteyya, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, vị ấy sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, và từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Vị ấy, sau khi đã xuất gia như vậy, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, và quyết chí, không bao lâu sẽ tự mình chứng ngộ bằng thắng trí ngay trong đời này mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử chân chánh từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, và sau khi đạt được, vị ấy sẽ an trú trong đó. 109. ‘‘Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. 109. Này các tỳ khưu, hãy sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. Và này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ... vị ấy sống quán tâm trên tâm... vị ấy sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Này các tỳ khưu, chính như vậy là vị tỳ khưu sống với chính mình là hòn đảo, chính mình là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác; với Chánh pháp là hòn đảo, Chánh pháp là nơi nương tựa, không có nơi nương tựa nào khác. Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā Lời dạy về sự tăng trưởng tuổi thọ, dung sắc, v.v... của vị tỳ khưu 110. ‘‘Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha. 110. Này các tỳ khưu, hãy đi trong khu vực của mình, trong lãnh địa của cha ông. Này các tỳ khưu, khi các thầy đi trong khu vực của mình, trong lãnh địa của cha ông, các thầy sẽ tăng trưởng về tuổi thọ, tăng trưởng về dung sắc, tăng trưởng về an lạc, tăng trưởng về tài sản, và tăng trưởng về sức mạnh. ‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ. Và này các tỳ khưu, thế nào là tuổi thọ của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc thông được trang bị với định do dục và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do tinh tấn và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do tâm và các hành tạo tác nỗ lực; tu tập thần túc thông được trang bị với định do thẩm sát và các hành tạo tác nỗ lực. Do đã tu tập, đã thực hành nhiều lần bốn thần túc thông này, vị ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc phần còn lại của kiếp. Này các tỳ khưu, đây chính là tuổi thọ của vị tỳ khưu. ‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu [Pg.65] bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ. Và này các tỳ khưu, thế nào là dung sắc của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được chế ngự bởi sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các tỳ khưu, đây chính là dung sắc của vị tỳ khưu. ‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṃ. Và này các tỳ khưu, thế nào là an lạc của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Do làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú thiền thứ hai... chứng và trú thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Này các tỳ khưu, đây chính là an lạc của vị tỳ khưu. ‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṃ. Và này các tỳ khưu, thế nào là tài sản của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân, rồi an trú. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân, rồi an trú. Này các tỳ khưu, đây chính là tài sản của vị tỳ khưu. ‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ. Và này các tỳ khưu, thế nào là sức mạnh của vị tỳ khưu? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các tỳ khưu, đây chính là sức mạnh của vị tỳ khưu. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabalampi samanupassāmi yaṃ evaṃ duppasahaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, mārabalaṃ. Kusalānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một sức mạnh nào khác khó chinh phục như vậy, này các tỳ khưu, đó là sức mạnh của Ma vương. Này các tỳ khưu, do nhân chấp nhận các pháp thiện mà phước báu này tăng trưởng như vậy.” Thế Tôn đã nói như vậy. Các tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. Cakkavattisuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ. Kinh Chuyển Luân Vương, phẩm thứ ba, chấm dứt. 4. Aggaññasuttaṃ 4. Kinh Khởi Thế Nhân Bổn Vāseṭṭhabhāradvājā Vāseṭṭha và Bhāradvāja 111. Evaṃ [Pg.66] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena vāseṭṭhabhāradvājā bhikkhūsu parivasanti bhikkhubhāvaṃ ākaṅkhamānā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati. 111. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Lúc bấy giờ, Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang sống với các tỳ khưu, mong muốn được trở thành tỳ khưu. Khi ấy, vào buổi chiều, Thế Tôn từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài. 112. Addasā kho vāseṭṭho bhagavantaṃ sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitaṃ pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna bhāradvājaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ, āvuso bhāradvāja, bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati. Āyāmāvuso bhāradvāja, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; appeva nāma labheyyāma bhagavato santikā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho bhāradvājo vāseṭṭhassa paccassosi. 112. Vāseṭṭha thấy Thế Tôn vào buổi chiều, từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài. Thấy vậy, ông gọi Bhāradvāja: “Này hiền giả Bhāradvāja, Thế Tôn vào buổi chiều, từ nơi độc cư thiền định đứng dậy, đi xuống khỏi lâu đài và đi kinh hành ngoài trời, trong bóng mát của lâu đài. Này hiền giả Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; may ra chúng ta có thể được nghe một bài pháp thoại từ sự hiện diện của Thế Tôn.” “Vâng, thưa hiền giả,” Bhāradvāja đã trả lời Vāseṭṭha. 113. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamiṃsu. Atha kho bhagavā vāseṭṭhaṃ āmantesi – ‘‘tumhe khvattha, vāseṭṭha, brāhmaṇajaccā brāhmaṇakulīnā brāhmaṇakulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, kacci vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā na akkosanti na paribhāsantī’’ti? ‘‘Taggha no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti? ‘‘Brāhmaṇā, bhante, evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇova sukko vaṇṇo[Pg.67], kaṇhā aññe vaṇṇā. Brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā. Brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā. Te tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā, yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce. Tayidaṃ na sādhu, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yaṃ tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce’ti. Evaṃ kho no, bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya, no aparipuṇṇāyā’’ti. 113. Rồi Tôn giả Vāseṭṭha và Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn, rồi đi kinh hành theo sau Thế Tôn đang kinh hành. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Vāseṭṭha: 'Này Vāseṭṭha, các ông thuộc dòng dõi Bà-la-môn, sanh trong gia đình Bà-la-môn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này Vāseṭṭha, có phải các Bà-la-môn không mắng nhiếc, không phỉ báng các ông không?' 'Bạch Thế Tôn, thật vậy, các Bà-la-môn mắng nhiếc và phỉ báng chúng con bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ.' 'Này Vāseṭṭha, các Bà-la-môn mắng nhiếc và phỉ báng các ông như thế nào, bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ?' 'Bạch Thế Tôn, các Bà-la-môn nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt. Chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám. Chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn. Chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên. Các ông đã từ bỏ giai cấp tối thượng để gia nhập giai cấp hạ liệt, tức là bọn Sa-môn đầu trọc, tôi tớ, đen đúa, sanh từ chân của bà con (Phạm Thiên). Việc này không tốt, việc này không xứng đáng, khi các ông từ bỏ giai cấp tối thượng để gia nhập giai cấp hạ liệt, tức là bọn Sa-môn đầu trọc, tôi tớ, đen đúa, sanh từ chân của bà con (Phạm Thiên)’. Bạch Thế Tôn, các Bà-la-môn đã mắng nhiếc và phỉ báng chúng con như vậy, bằng những lời phỉ báng thậm tệ, đầy đủ, chứ không phải không đầy đủ.' 114. ‘‘Taggha vo, vāseṭṭha, brāhmaṇā porāṇaṃ assarantā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Dissanti kho pana, vāseṭṭha, brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi. Te ca brāhmaṇā yonijāva samānā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Te brahmānañceva abbhācikkhanti, musā ca bhāsanti, bahuñca apuññaṃ pasavanti. 114. ‘Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà-la-môn ấy, vì không nhớ lại chuyện quá khứ, nên đã nói như vậy: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám; chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Này Vāseṭṭha, người ta thấy rõ các phụ nữ Bà-la-môn có kinh nguyệt, có thai, sinh đẻ, và cho con bú. Và các Bà-la-môn ấy, dù sanh ra từ bụng mẹ, lại nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ giai cấp Bà-la-môn là thanh tịnh, các giai cấp khác là hắc ám; chỉ các Bà-la-môn được thanh tịnh, không phải các người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sanh từ miệng, do Phạm Thiên sanh, do Phạm Thiên tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Họ vừa vu khống Phạm Thiên, vừa nói lời dối trá, và tạo ra nhiều điều vô phước. Catuvaṇṇasuddhi Sự Thanh Tịnh Của Bốn Giai Cấp 115. ‘‘Cattārome, vāseṭṭha, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā naalamariyā naalamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā, khattiyepi te idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco [Pg.68] pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā…pe… kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā; suddepi te idhekacce sandissanti. 115. ‘Này Vāseṭṭha, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói đôi chiều, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là bất thiện, được gọi là bất thiện; có tội lỗi, được gọi là có tội lỗi; không nên thực hành, được gọi là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được gọi là không phải của bậc Thánh; đen tối, có quả báo đen tối; bị người trí chê trách, thì những pháp ấy được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ. Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Bà-la-môn... Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Phệ-xá... Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Thủ-đà là người sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, nói đôi chiều, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm, tham lam, có sân tâm, có tà kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là bất thiện, được gọi là bất thiện... đen tối, có quả báo đen tối; bị người trí chê trách, thì những pháp ấy cũng được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Thủ-đà. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā, khattiyepi te idhekacce sandissanti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… anabhijjhālu, abyāpannacitto, sammādiṭṭhī. Iti kho, vāseṭṭha, yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā; suddepi te idhekacce sandissanti. ‘Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ từ bỏ sát sanh, từ bỏ trộm cắp, từ bỏ tà dâm trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đôi chiều, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là thiện, được gọi là thiện; không có tội lỗi, được gọi là không có tội lỗi; nên thực hành, được gọi là nên thực hành; là của bậc Thánh, được gọi là của bậc Thánh; trong sạch, có quả báo trong sạch; được người trí tán thán, thì những pháp ấy được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ. Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Bà-la-môn... Này Vāseṭṭha, cũng vậy đối với người thuộc giai cấp Phệ-xá... Này Vāseṭṭha, ở đây, có người thuộc giai cấp Thủ-đà từ bỏ sát sanh... không tham lam, tâm không sân hận, có chánh kiến. Này Vāseṭṭha, như vậy, những pháp nào là thiện, được gọi là thiện; không có tội lỗi, được gọi là không có tội lỗi; nên thực hành, được gọi là nên thực hành; là của bậc Thánh, được gọi là của bậc Thánh; trong sạch, có quả báo trong sạch; được người trí tán thán, thì những pháp ấy cũng được tìm thấy nơi một số người thuộc giai cấp Thủ-đà. 116. ‘‘Imesu kho, vāseṭṭha, catūsu vaṇṇesu evaṃ ubhayavokiṇṇesu vattamānesu kaṇhasukkesu dhammesu viññugarahitesu ceva viññuppasatthesu ca yadettha brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Taṃ tesaṃ viññū nānujānanti. Taṃ kissa hetu? Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 116. Này Vāseṭṭha, trong bốn giai cấp này, khi các pháp đen và trắng, vừa bị bậc trí chê bai vừa được bậc trí tán thán, hiện hữu lẫn lộn như vậy, các Bà-la-môn đã nói như sau: ‘Chỉ giai cấp Bà-la-môn là cao quý nhất, các giai cấp khác là thấp hèn; chỉ giai cấp Bà-la-môn là trong trắng, các giai cấp khác là đen đúa; chỉ các Bà-la-môn mới thanh tịnh, không phải những người không phải Bà-la-môn; chỉ các Bà-la-môn là con chính thống của Phạm Thiên, sinh từ miệng, do Phạm Thiên sinh, do Phạm Thiên hóa tạo, là người thừa tự của Phạm Thiên’. Các bậc trí không chấp nhận lời nói ấy của họ. Vì cớ sao? Này Vāseṭṭha, vì rằng trong bốn giai cấp này, vị nào là tỳ-khưu A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử trói buộc vào các cõi hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy được gọi là tối thượng trong số họ, chính là do Pháp, không phải do phi Pháp. Này Vāseṭṭha, vì Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau. 117. ‘‘Tadamināpetaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 117. Này Vāseṭṭha, cũng nên biết qua phương pháp này rằng, Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau. ‘‘Jānāti [Pg.69] kho, vāseṭṭha, rājā pasenadi kosalo – ‘samaṇo gotamo anantarā sakyakulā pabbajito’ti. Sakyā kho pana, vāseṭṭha, rañño pasenadissa kosalassa anuyuttā bhavanti. Karonti kho, vāseṭṭha, sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, karoti taṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, na naṃ ‘sujāto samaṇo gotamo, dujjātohamasmi. Balavā samaṇo gotamo, dubbalohamasmi. Pāsādiko samaṇo gotamo, dubbaṇṇohamasmi. Mahesakkho samaṇo gotamo, appesakkhohamasmī’ti. Atha kho naṃ dhammaṃyeva sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno evaṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti, abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ. Imināpi kho etaṃ, vāseṭṭha, pariyāyena veditabbaṃ, yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ, diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. Này Vāseṭṭha, vua Pasenadi xứ Kosala biết rằng: ‘Sa-môn Gotama đã xuất gia từ dòng dõi Thích-ca không gián đoạn’. Này Vāseṭṭha, dòng họ Thích-ca là chư hầu của vua Pasenadi xứ Kosala. Này Vāseṭṭha, dòng họ Thích-ca thực hành sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính đối với vua Pasenadi xứ Kosala. Này Vāseṭṭha, sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính nào mà dòng họ Thích-ca thực hành đối với vua Pasenadi xứ Kosala, thì vua Pasenadi xứ Kosala lại thực hành những điều đó đối với Như Lai, không phải vì nghĩ rằng: ‘Sa-môn Gotama có dòng dõi cao quý, ta có dòng dõi thấp hèn. Sa-môn Gotama có sức mạnh, ta yếu đuối. Sa-môn Gotama có tướng hảo, ta xấu xí. Sa-môn Gotama có đại oai lực, ta có ít oai lực’. Nhưng thật ra, chính là vì tôn trọng Pháp, kính trọng Pháp, quý mến Pháp, cúng dường Pháp, và phục tùng Pháp mà vua Pasenadi xứ Kosala thực hành sự khiêm hạ, đảnh lễ, đứng dậy đón chào, chắp tay, và tôn kính đối với Như Lai. Này Vāseṭṭha, cũng qua phương pháp này, nên biết rằng Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này và đời sau. 118. ‘‘Tumhe khvattha, vāseṭṭha, nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. ‘Ke tumhe’ti – puṭṭhā samānā ‘samaṇā sakyaputtiyāmhā’ti – paṭijānātha. Yassa kho panassa, vāseṭṭha, tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ, tassetaṃ kallaṃ vacanāya – ‘bhagavatomhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo’ti. Taṃ kissa hetu? Tathāgatassa hetaṃ, vāseṭṭha, adhivacanaṃ ‘dhammakāyo’ itipi, ‘brahmakāyo’ itipi, ‘dhammabhūto’ itipi, ‘brahmabhūto’ itipi. 118. Này Vāseṭṭha, các ngươi thuộc nhiều giai cấp, tên gọi, dòng họ, gia tộc khác nhau, đã từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình. Khi được hỏi ‘Các vị là ai?’, các ngươi hãy tự nhận rằng: ‘Chúng tôi là những Sa-môn, con của dòng họ Thích-ca’. Này Vāseṭṭha, người nào có đức tin đối với Như Lai đã an trú, bén rễ, vững chắc, kiên cố, không thể bị lay chuyển bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm Thiên, hay bất cứ ai trên đời, người ấy xứng đáng để nói rằng: ‘Ta là con chính thống của Đức Thế Tôn, sinh từ miệng Ngài, do Pháp sinh, do Pháp hóa tạo, là người thừa tự của Pháp’. Vì cớ sao? Này Vāseṭṭha, vì đây là danh hiệu của Như Lai: ‘Thân Pháp’, cũng là ‘Thân Phạm Thiên’, cũng là ‘Hiện thân của Pháp’, cũng là ‘Hiện thân của Phạm Thiên’. 119. ‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti [Pg.70] manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. 119. Này Vāseṭṭha, có thời điểm, khi một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới đang hoại diệt, phần lớn chúng sanh tái sanh ở cõi Quang Âm Thiên. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài. ‘‘Hoti kho so, vāseṭṭha, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā cavitvā itthattaṃ āgacchanti. Tedha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. Này Vāseṭṭha, có thời điểm, khi một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới đang thành lập, phần lớn chúng sanh từ cõi Quang Âm Thiên mệnh chung, đến cõi này. Ở đây, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài. Rasapathavipātubhāvo Sự xuất hiện của vị đất 120. ‘‘Ekodakībhūtaṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā. Na candimasūriyā paññāyanti, na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti, na rattindivā paññāyanti, na māsaḍḍhamāsā paññāyanti, na utusaṃvaccharā paññāyanti, na itthipumā paññāyanti, sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti. Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani ; seyyathāpi nāma payaso tattassa nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti, evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādā ahosi. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko – ‘ambho, kimevidaṃ bhavissatī’ti rasapathaviṃ aṅguliyā sāyi. Tassa rasapathaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi, taṇhā cassa okkami. Aññepi kho, vāseṭṭha, sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasapathaviṃ aṅguliyā sāyiṃsu. Tesaṃ rasapathaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādesi, taṇhā ca tesaṃ okkami. 120. Này Vāseṭṭha, vào thời điểm ấy, thế gian chỉ là một khối nước, tối tăm, mịt mù trong bóng tối. Mặt trăng, mặt trời không xuất hiện; các vì sao, tinh tú không xuất hiện; đêm và ngày không được phân biệt; tháng và nửa tháng không được phân biệt; mùa và năm không được phân biệt; nam và nữ không được phân biệt. Các chúng sanh chỉ được gọi chung là ‘chúng sanh’. Rồi này Vāseṭṭha, sau một thời gian dài, vào một lúc nào đó, đối với các chúng sanh ấy, một lớp váng đất có hương vị nổi lên trên mặt nước. Ví như lớp váng sữa hình thành trên mặt sữa nóng khi đang nguội dần, cũng vậy, lớp váng đất ấy đã hiện ra. Lớp váng đất ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ. Bấy giờ, này Vāseṭṭha, có một chúng sanh tánh hay tò mò, nghĩ rằng: ‘Ồ, cái này là gì nhỉ?’, rồi dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất. Khi vị ấy dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất, hương vị lan tỏa khắp người và lòng tham ái khởi lên trong vị ấy. Này Vāseṭṭha, các chúng sanh khác, thấy vậy cũng bắt chước, dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất. Khi họ dùng ngón tay nếm thử lớp váng đất, hương vị lan tỏa khắp người họ và lòng tham ái cũng khởi lên trong họ. Candimasūriyādipātubhāvo Sự xuất hiện của mặt trăng, mặt trời, v.v. 121. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Yato kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ [Pg.71] hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha tesaṃ sattānaṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ. Candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ. Nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu. Rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Ettāvatā kho, vāseṭṭha, ayaṃ loko puna vivaṭṭo hoti. 121. Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy bắt đầu dùng tay vốc lớp váng đất thành từng miếng để ăn. Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh ấy bắt đầu dùng tay vốc lớp váng đất thành từng miếng để ăn, ánh sáng tự thân của họ liền biến mất. Khi ánh sáng tự thân biến mất, mặt trăng và mặt trời xuất hiện. Khi mặt trăng và mặt trời xuất hiện, các vì sao và tinh tú xuất hiện. Khi các vì sao và tinh tú xuất hiện, đêm và ngày được phân biệt. Khi đêm và ngày được phân biệt, tháng và nửa tháng được phân biệt. Khi tháng và nửa tháng được phân biệt, mùa và năm được phân biệt. Này Vāseṭṭha, đến mức độ như vậy, thế gian này đã tái hình thành. 122. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ (rasapathaviṃ paribhuñjantānaṃ) kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ rasapathavī antaradhāyi. Rasāya pathaviyā antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadetarahipi manussā kañcideva surasaṃ labhitvā evamāhaṃsu – ‘aho rasaṃ, aho rasa’nti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti. 122. Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy ăn lớp váng đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh ấy càng ăn lớp váng đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài, thì thân thể của họ càng trở nên thô cứng, và sự khác biệt về dung sắc càng trở nên rõ rệt. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Bấy giờ, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta đẹp hơn họ, còn họ thì xấu hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh đã trở nên ngã mạn và kiêu căng ấy, lớp váng đất liền biến mất. Khi lớp váng đất biến mất, họ tụ tập lại và than van: ‘Ôi, hương vị! Ôi, hương vị!’ Cho đến ngày nay, khi con người được thưởng thức một món ngon nào đó, họ cũng nói: ‘Ôi, hương vị! Ôi, hương vị!’ Họ chỉ lặp lại từ ngữ cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật không biết ý nghĩa của nó. Bhūmipappaṭakapātubhāvo Sự xuất hiện của lớp vỏ đất 123. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ rasāya pathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. Seyyathāpi nāma ahicchattako, evameva pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādo ahosi. 123. Rồi này Vāseṭṭha, đối với các chúng sanh ấy, khi lớp váng đất có hương vị biến mất, một loại vỏ đất xuất hiện. Nó xuất hiện giống như nấm mọc lên. Lớp vỏ đất ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ. ‘‘Atha [Pg.72] kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā bhūmipappaṭakaṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭako antaradhāyi. Rồi này Vāseṭṭha, các chúng sanh ấy bắt đầu ăn lớp vỏ đất. Họ ăn lớp vỏ đất ấy, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh ấy càng ăn lớp vỏ đất, lấy đó làm thức ăn, làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian rất dài, thì thân thể của họ càng trở nên thô cứng hơn nữa, và sự khác biệt về dung sắc càng trở nên rõ rệt. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Bấy giờ, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta đẹp hơn họ, còn họ thì xấu hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh đã trở nên ngã mạn và kiêu căng ấy, lớp vỏ đất liền biến mất. Padālatāpātubhāvo Sự xuất hiện của loài dây leo 124. ‘‘Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi, seyyathāpi nāma kalambukā, evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā, seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ, evamassādā ahosi. 124. Khi lớp vỏ đất biến mất, một loài dây leo xuất hiện, giống như cây mây mọc lên. Loài dây leo ấy có màu sắc, hương thơm, và vị ngon. Màu sắc của nó giống như bơ tinh luyện hay bơ tươi hảo hạng. Vị của nó ngọt ngào như mật ong nguyên chất của loài ong nhỏ. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā padālataṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti – ‘mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā’ti. Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ padālatā antaradhāyi. Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh kia bắt đầu ăn loại dây leo padālatā. Do ăn loại dây leo ấy, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, họ đã tồn tại trong một thời gian dài. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh kia ăn loại dây leo padālatā, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian dài, thì thân thể của các chúng sanh ấy càng ngày càng trở nên thô cứng hơn, và sự khác biệt về dung sắc cũng xuất hiện. Có chúng sanh thì xinh đẹp, có chúng sanh thì xấu xí. Trong số đó, những chúng sanh xinh đẹp khinh miệt những chúng sanh xấu xí rằng: ‘Chúng ta xinh đẹp hơn chúng, còn chúng thì xấu xí hơn chúng ta.’ Do lòng kiêu mạn về dung sắc của những chúng sanh có tánh kiêu mạn và ngã mạn ấy, loại dây leo padālatā đã biến mất. ‘‘Padālatāya antarahitāya sannipatiṃsu. Sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi vata no padālatā’ti! Tadetarahipi manussā kenaci dukkhadhammena phuṭṭhā evamāhaṃsu – ‘ahu vata no, ahāyi [Pg.73] vata no’ti! Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti. Khi loại dây leo padālatā biến mất, họ tụ tập lại. Sau khi tụ tập, họ than van: ‘Than ôi, chúng ta đã từng có dây leo padālatā! Than ôi, dây leo padālatā của chúng ta đã biến mất rồi!’ Cho đến ngày nay, khi con người bị một khổ đau nào đó tác động, họ cũng nói như vậy: ‘Than ôi, chúng ta đã từng có! Than ôi, chúng ta đã mất rồi!’ Họ chỉ lặp lại câu nói cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật ra không biết ý nghĩa của nó. Akaṭṭhapākasālipātubhāvo Sự xuất hiện của lúa Sāli tự chín 125. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃ padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharanti, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharanti, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ; nāpadānaṃ paññāyati. Atha kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. 125. Này Vāseṭṭha, khi ấy, sau khi loại dây leo padālatā biến mất, đối với các chúng sanh kia, đã xuất hiện loại lúa Sāli tự chín, không có tấm, không có trấu, trong sạch, thơm ngon, chỉ có hột gạo. Loại lúa mà họ đem về vào buổi chiều để ăn chiều, thì đến sáng nó đã chín và mọc lại. Loại lúa mà họ đem về vào buổi sáng để ăn sáng, thì đến chiều nó đã chín và mọc lại; không thấy dấu vết đã bị cắt. Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh kia ăn loại lúa Sāli tự chín, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Itthipurisaliṅgapātubhāvo Sự xuất hiện của giới tính nam và nữ 126. ‘‘Yathā yathā kho te, vāseṭṭha, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha, itthiyā ca itthiliṅgaṃ pāturahosi purisassa ca purisaliṅgaṃ. Itthī ca purisaṃ ativelaṃ upanijjhāyati puriso ca itthiṃ. Tesaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyataṃ sārāgo udapādi, pariḷāho kāyasmiṃ okkami. Te pariḷāhapaccayā methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsu. 126. Này Vāseṭṭha, khi các chúng sanh kia ăn loại lúa Sāli tự chín, lấy nó làm thức ăn, lấy nó làm vật thực, và tồn tại trong một thời gian dài, thì thân thể của các chúng sanh ấy càng ngày càng trở nên thô cứng hơn, và sự khác biệt về dung sắc cũng xuất hiện. Nữ căn xuất hiện nơi người nữ, và nam căn xuất hiện nơi người nam. Người nữ nhìn người nam một cách đắm đuối, và người nam cũng nhìn người nữ một cách đắm đuối. Do họ nhìn nhau đắm đuối quá lâu, ái dục khởi lên, và sự nóng bức lan khắp thân thể. Do duyên sự nóng bức ấy, họ đã thực hành pháp dâm dục. ‘‘Ye kho pana te, vāseṭṭha, tena samayena sattā passanti methunaṃ dhammaṃ paṭisevante, aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti – ‘nassa asuci, nassa asucī’ti. ‘Kathañhi nāma satto sattassa evarūpaṃ karissatī’ti! Tadetarahipi manussā ekaccesu janapadesu vadhuyā nibbuyhamānāya aññe paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti, na tvevassa atthaṃ ājānanti. Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, những chúng sanh nào thấy kẻ khác đang thực hành pháp dâm dục, thì có người ném bụi, có người ném tro, có người ném phân bò, và nói: ‘Hãy cút đi, đồ ô uế! Hãy cút đi, đồ ô uế! Sao một chúng sanh lại có thể làm điều như vậy với một chúng sanh khác?’ Cho đến ngày nay, ở một số địa phương, khi cô dâu được rước về, có người ném bụi, có người ném tro, có người ném phân bò. Họ chỉ lặp lại hành vi cổ xưa, khởi nguyên ấy, chứ thật ra không biết ý nghĩa của nó. Methunadhammasamācāro Việc thực hành pháp dâm dục 127. ‘‘Adhammasammataṃ [Pg.74] kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi dhammasammataṃ. Ye kho pana, vāseṭṭha, tena samayena sattā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanti, te māsampi dvemāsampi na labhanti gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisituṃ. Yato kho te, vāseṭṭha, sattā tasmiṃ asaddhamme ativelaṃ pātabyataṃ āpajjiṃsu. Atha agārāni upakkamiṃsu kātuṃ tasseva asaddhammassa paṭicchādanatthaṃ. Atha kho, vāseṭṭha, aññatarassa sattassa alasajātikassa etadahosi – ‘ambho, kimevāhaṃ vihaññāmi sāliṃ āharanto sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya! Yaṃnūnāhaṃ sāliṃ āhareyyaṃ sakiṃdeva sāyapātarāsāyā’ti! 127. Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, việc ấy được xem là phi pháp, nhưng ngày nay lại được xem là chánh pháp. Này Vāseṭṭha, vào thời ấy, những chúng sanh nào thực hành pháp dâm dục thì không được phép vào làng hay thị trấn trong một tháng, hoặc hai tháng. Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh kia quá sa đà vào việc phi pháp ấy, họ bắt đầu làm nhà để che giấu chính việc phi pháp đó. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh có tánh lười biếng đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Này các bạn, tại sao ta phải nhọc công đi lấy lúa Sāli vào buổi chiều cho bữa chiều, và vào buổi sáng cho bữa sáng! Hay là ta chỉ đi lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều thì sao!’ ‘‘Atha kho so, vāseṭṭha, satto sāliṃ āhāsi sakiṃdeva sāyapātarāsāya. Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakiṃdeva sāyapātarāsāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva dvīhāya. ‘Evampi kira, bho, sādhū’ti. Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia đã đi lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều. Rồi này Vāseṭṭha, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho cả bữa sáng và bữa chiều rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho hai ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’ ‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakiṃdeva dvīhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva catūhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho hai ngày rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho bốn ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’ ‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca – ‘ehi, bho satta, sālāhāraṃ gamissāmā’ti. ‘Alaṃ, bho satta, āhato me sāli sakideva catūhāyā’ti. Atha kho so, vāseṭṭha, satto tassa sattassa [Pg.75] diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva aṭṭhāhāya, ‘evampi kira, bho, sādhū’ti. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một chúng sanh khác đến chỗ chúng sanh kia và nói với chúng sanh ấy rằng: ‘Này bạn, chúng ta hãy đi lấy lúa Sāli.’ – ‘Thôi đi, bạn ơi, tôi đã lấy lúa Sāli một lần cho bốn ngày rồi.’ Này Vāseṭṭha, khi ấy, chúng sanh kia, bắt chước theo chúng sanh nọ, đã đi lấy lúa Sāli một lần cho tám ngày, và nghĩ: ‘Này bạn, làm như thế này cũng tốt thay.’ ‘‘Yato kho te, vāseṭṭha, sattā sannidhikārakaṃ sāliṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi; lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo aṭṭhaṃsu. Này Vāseṭṭha, kể từ khi các chúng sanh ấy bắt đầu tích trữ lúa sāli để ăn. Bấy giờ, tấm cũng bao bọc hạt gạo, trấu cũng bao bọc hạt gạo; chỗ đã gặt cũng không mọc lại, dấu vết gặt hái đã hiện rõ, và lúa sāli chỉ mọc thành từng cụm. Sālivibhāgo Sự phân chia lúa sāli 128. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā. Mayañhi pubbe manomayā ahumhā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no amhākaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ, tesaṃ no rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamataṃ paribhuñjituṃ sayaṃpabhā antaradhāyi. Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ, candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ, nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu, rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu. Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Te mayaṃ rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā rasapathavī antaradhāyi. Rasapathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. Te mayaṃ bhūmipappaṭakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā bhūmipappaṭako antaradhāyi. Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ padālataṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā [Pg.76] padālatā antaradhāyi. Padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo. Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharāma, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharāma, sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ. Nāpadānaṃ paññāyittha. Te mayaṃ akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā. Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi, lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ, apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo ṭhitā. Yaṃnūna mayaṃ sāliṃ vibhajeyyāma, mariyādaṃ ṭhapeyyāmā’ti! Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sāliṃ vibhajiṃsu, mariyādaṃ ṭhapesuṃ. 128. Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã tụ họp lại. Sau khi tụ họp, họ đã than vãn rằng: ‘Thưa các ngài, thật vậy, các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh. Trước đây, chúng ta do tâm tạo thành, lấy hỷ làm thức ăn, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Đối với chúng ta, sau một thời gian dài, vào một lúc nào đó, vị đất đã lan tỏa trong nước. Vị đất ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu dùng tay vốc vị đất lên để ăn. Khi chúng ta bắt đầu dùng tay vốc vị đất lên để ăn, ánh sáng tự thân của chúng ta đã biến mất. Khi ánh sáng tự thân biến mất, mặt trăng và mặt trời đã xuất hiện. Khi mặt trăng và mặt trời xuất hiện, các vì sao và tinh tú đã xuất hiện. Khi các vì sao và tinh tú xuất hiện, ngày và đêm đã được biết đến. Khi ngày và đêm được biết đến, tháng và nửa tháng đã được biết đến. Khi tháng và nửa tháng được biết đến, mùa và năm đã được biết đến. Chúng ta ăn vị đất, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, vị đất của chúng ta đã biến mất. Khi vị đất biến mất, lớp vỏ đất đã xuất hiện. Lớp vỏ đất ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu ăn lớp vỏ đất. Chúng ta ăn lớp vỏ đất, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, lớp vỏ đất của chúng ta đã biến mất. Khi lớp vỏ đất biến mất, loại dây leo padālatā đã xuất hiện. Loại dây leo ấy có màu sắc, hương thơm, và mùi vị. Chúng ta đã bắt đầu ăn loại dây leo padālatā. Chúng ta ăn loại dây leo padālatā, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, loại dây leo padālatā của chúng ta đã biến mất. Khi loại dây leo padālatā biến mất, lúa sāli tự mọc, không cần cày cấy, không có tấm, không có trấu, trong sạch, thơm tho, chỉ có hạt gạo, đã xuất hiện. Những gì chúng ta lấy về vào buổi chiều để ăn tối, đến sáng hôm sau nó đã chín và mọc lại. Những gì chúng ta lấy về vào buổi sáng để ăn sáng, đến chiều hôm sau nó đã chín và mọc lại. Không có dấu vết gặt hái nào được biết đến. Chúng ta ăn lúa sāli không cần cày cấy, lấy đó làm thức ăn, lấy đó làm vật thực, và đã tồn tại trong một thời gian dài. Do sự xuất hiện của các pháp ác, bất thiện, tấm cũng bao bọc hạt gạo, trấu cũng bao bọc hạt gạo; chỗ đã gặt cũng không mọc lại, dấu vết gặt hái đã hiện rõ, và lúa sāli chỉ mọc thành từng cụm. Hay là chúng ta hãy phân chia lúa sāli và thiết lập ranh giới!’ Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã phân chia lúa sāli và thiết lập ranh giới. 129. ‘‘Atha kho, vāseṭṭha, aññataro satto lolajātiko sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paccassosi. Dutiyampi kho, vāseṭṭha, so satto…pe… tatiyampi kho, vāseṭṭha, so satto sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ – ‘pāpakaṃ vata, bho satta, karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi. Māssu, bho satta, punapi evarūpamakāsī’ti. Aññe pāṇinā pahariṃsu, aññe leḍḍunā pahariṃsu, aññe daṇḍena pahariṃsu. Tadagge kho, vāseṭṭha, adinnādānaṃ paññāyati, garahā paññāyati, musāvādo paññāyati, daṇḍādānaṃ paññāyati. 129. Này Vāseṭṭha, khi ấy, có một chúng sanh có tánh tham lam, trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Họ đã bắt lấy người ấy. Sau khi bắt, họ đã nói điều này: ‘Thưa ngài chúng sanh, ngài đã làm một việc xấu xa, vì ngài trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Thưa ngài chúng sanh, xin đừng làm việc như vậy một lần nữa.’ Này Vāseṭṭha, chúng sanh ấy đã vâng lời các chúng sanh kia rằng: ‘Vâng, thưa các ngài.’ Này Vāseṭṭha, lần thứ hai, chúng sanh ấy... Này Vāseṭṭha, lần thứ ba, chúng sanh ấy trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Họ đã bắt lấy người ấy. Sau khi bắt, họ đã nói điều này: ‘Thưa ngài chúng sanh, ngài đã làm một việc xấu xa, vì ngài trong khi giữ gìn phần của mình, đã lấy phần của người khác không được cho rồi ăn. Thưa ngài chúng sanh, xin đừng làm việc như vậy một lần nữa.’ Một số người đã đánh bằng tay, một số người đã ném bằng đất cục, một số người đã đánh bằng gậy. Này Vāseṭṭha, kể từ đó, việc lấy của không cho được biết đến, sự khiển trách được biết đến, lời nói dối được biết đến, việc dùng hình phạt được biết đến. Mahāsammatarājā Vua Mahāsammata 130. ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu – ‘pāpakā vata bho dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma [Pg.77] adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ ekaṃ sattaṃ sammanneyyāma, yo no sammā khīyitabbaṃ khīyeyya, sammā garahitabbaṃ garaheyya, sammā pabbājetabbaṃ pabbājeyya. Mayaṃ panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti. 130. Này Vāseṭṭha, khi ấy các chúng sanh ấy đã tụ họp lại. Sau khi tụ họp, họ đã than vãn rằng: ‘Thưa các ngài, thật vậy, các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh, vì nay việc lấy của không cho sẽ được biết đến, sự khiển trách sẽ được biết đến, lời nói dối sẽ được biết đến, việc dùng hình phạt sẽ được biết đến. Hay là chúng ta hãy bầu lên một chúng sanh, người mà sẽ khiển trách đúng đắn người đáng bị khiển trách, sẽ quở trách đúng đắn người đáng bị quở trách, sẽ trục xuất đúng đắn người đáng bị trục xuất. Và chúng ta sẽ cấp cho vị ấy một phần lúa sāli.’ ‘‘Atha kho te, vāseṭṭha, sattā yo nesaṃ satto abhirūpataro ca dassanīyataro ca pāsādikataro ca mahesakkhataro ca taṃ sattaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘ehi, bho satta, sammā khīyitabbaṃ khīya, sammā garahitabbaṃ garaha, sammā pabbājetabbaṃ pabbājehi. Mayaṃ pana te sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, vāseṭṭha, so satto tesaṃ sattānaṃ paṭissuṇitvā sammā khīyitabbaṃ khīyi, sammā garahitabbaṃ garahi, sammā pabbājetabbaṃ pabbājesi. Te panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadaṃsu. Này Vāseṭṭha, khi ấy, các chúng sanh ấy đã đi đến gặp chúng sanh nào trong số họ có dung sắc xinh đẹp hơn, đáng ưa nhìn hơn, đáng kính mến hơn, và có quyền lực lớn hơn, rồi nói lời này: ‘Này bạn hữu chúng sanh, hãy đến đây. Người đáng bị khiển trách, hãy khiển trách một cách đúng đắn. Người đáng bị chỉ trích, hãy chỉ trích một cách đúng đắn. Người đáng bị trục xuất, hãy trục xuất một cách đúng đắn. Còn chúng tôi sẽ cấp cho bạn một phần lúa sāli.’ Này Vāseṭṭha, chúng sanh ấy đã đáp lại các chúng sanh kia rằng: ‘Thưa các bạn hữu, xin vâng.’ Rồi vị ấy đã khiển trách một cách đúng đắn người đáng bị khiển trách, đã chỉ trích một cách đúng đắn người đáng bị chỉ trích, đã trục xuất một cách đúng đắn người đáng bị trục xuất. Và họ đã cấp cho vị ấy một phần lúa sāli. 131. ‘‘Mahājanasammatoti kho, vāseṭṭha, ‘mahāsammato, mahāsammato’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Khettānaṃ adhipatīti kho, vāseṭṭha, ‘khattiyo, khattiyo’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Dhammena pare rañjetīti kho, vāseṭṭha, ‘rājā, rājā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa khattiyamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ. Sadisānaṃyeva, no asadisānaṃ. Dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 131. Này Vāseṭṭha, vì được số đông quần chúng tôn lên, nên danh xưng đầu tiên ‘Mahāsammata, Mahāsammata’ (Vị được số đông tôn lên) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vì là chủ nhân của các thửa ruộng, nên danh xưng thứ hai ‘Khattiya, Khattiya’ (Sát-đế-lỵ) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vì làm cho những người khác hài lòng đúng theo Chánh pháp, nên danh xưng thứ ba ‘Rājā, Rājā’ (Vua) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Sát-đế-lỵ này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau. Brāhmaṇamaṇḍalaṃ Giai cấp Bà-la-môn 132. ‘‘Atha kho tesaṃ, vāseṭṭha, sattānaṃyeva ekaccānaṃ etadahosi – ‘pāpakā vata, bho, dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati, pabbājanaṃ paññāyissati. Yaṃnūna mayaṃ pāpake akusale dhamme vāheyyāmā’ti. Te pāpake akusale dhamme vāhesuṃ. Pāpake akusale dhamme vāhentīti kho, vāseṭṭha, ‘brāhmaṇā, brāhmaṇā’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Te araññāyatane paṇṇakuṭiyo [Pg.78] karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti, vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyantī’ti, jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ‘jhāyakā, jhāyakā’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu – ‘ime kho, bho, sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti, na dānime jhāyantī’ti. Na dānime jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ‘ajjhāyakā ajjhāyakā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Hīnasammataṃ kho pana, vāseṭṭha, tena samayena hoti, tadetarahi seṭṭhasammataṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa brāhmaṇamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ, anaññesaṃ sadisānaṃyeva no asadisānaṃ dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 132. Này Vāseṭṭha, khi ấy, một số chúng sanh trong bọn họ đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Thưa các bạn hữu, quả thật các pháp ác đã xuất hiện giữa các chúng sanh, vì rằng việc lấy của không cho đã được biết đến, sự chỉ trích đã được biết đến, lời nói dối đã được biết đến, việc dùng hình phạt đã được biết đến, sự trục xuất đã được biết đến. Vậy thì, chúng ta hãy loại bỏ các pháp ác, bất thiện.’ Rồi họ đã loại bỏ các pháp ác, bất thiện. Này Vāseṭṭha, vì họ loại bỏ các pháp ác, bất thiện, nên danh xưng đầu tiên ‘Brāhmaṇā, Brāhmaṇā’ (Bà-la-môn) đã khởi sanh. Họ dựng những am lá trong rừng và thiền định trong các am lá ấy, không có than hồng, không có khói, đã cất chày và cối. Vào buổi chiều, họ đi vào làng, thị trấn, và kinh thành để tìm thức ăn cho bữa chiều; vào buổi sáng, để tìm thức ăn cho bữa sáng. Sau khi nhận được thức ăn, họ lại trở về thiền định trong các am lá trong rừng. Mọi người thấy họ và nói như sau: ‘Thưa các bạn hữu, những chúng sanh này dựng những am lá trong rừng và thiền định trong các am lá ấy, không có than hồng, không có khói, đã cất chày và cối. Vào buổi chiều, họ đi vào làng, thị trấn, và kinh thành để tìm thức ăn cho bữa chiều; vào buổi sáng, để tìm thức ăn cho bữa sáng. Sau khi nhận được thức ăn, họ lại trở về thiền định trong các am lá trong rừng.’ Này Vāseṭṭha, vì họ thiền định, nên danh xưng thứ hai ‘Jhāyakā, Jhāyakā’ (những người thiền định) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, có một số không thể thành tựu việc thiền định ấy trong các am lá trong rừng, nên họ đi đến vùng lân cận của làng hoặc thị trấn và sống bằng cách biên soạn các kinh sách. Mọi người thấy họ và nói như sau: ‘Thưa các bạn hữu, những chúng sanh này không thể thành tựu việc thiền định ấy trong các am lá trong rừng, nên họ đi đến vùng lân cận của làng hoặc thị trấn và sống bằng cách biên soạn các kinh sách. Bây giờ họ không còn thiền định nữa.’ Này Vāseṭṭha, vì bây giờ họ không còn thiền định nữa, nên danh xưng thứ ba ‘Ajjhāyakā, Ajjhāyakā’ (những người tụng đọc) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, vào thời điểm ấy, việc này được xem là thấp kém, nhưng ngày nay lại được xem là cao quý. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Bà-la-môn này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau. Vessamaṇḍalaṃ Giai cấp Vessa 133. ‘‘Tesaṃyeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ekacce sattā methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojesuṃ. Methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojentīti kho, vāseṭṭha, ‘vessā, vessā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa vessamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ sadisānaṃyeva[Pg.79], no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 133. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, có một số đã chấp nhận đời sống hôn nhân và dấn thân vào các ngành nghề khác nhau. Này Vāseṭṭha, vì họ chấp nhận đời sống hôn nhân và dấn thân vào các ngành nghề khác nhau, nên danh xưng ‘Vessā, Vessā’ (Phệ-xá) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Vessa này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau. Suddamaṇḍalaṃ Giai cấp Sudda 134. ‘‘Tesaññeva kho, vāseṭṭha, sattānaṃ ye te sattā avasesā te luddācārā khuddācārā ahesuṃ. Luddācārā khuddācārāti kho, vāseṭṭha, ‘suddā, suddā’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho, vāseṭṭha, evametassa suddamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva, no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 134. Này Vāseṭṭha, trong số các chúng sanh ấy, những chúng sanh còn lại đã có hành vi tàn bạo và hành vi thấp kém. Này Vāseṭṭha, vì họ có hành vi tàn bạo và hành vi thấp kém, nên danh xưng ‘Suddā, Suddā’ (Thủ-đà-la) đã khởi sanh. Này Vāseṭṭha, như vậy, sự xuất hiện của giai cấp Sudda này là do danh xưng cổ xưa, có từ lúc ban đầu, chỉ dành cho chính các chúng sanh ấy, không phải cho những chúng sanh khác; chỉ dành cho những chúng sanh tương tự, không phải cho những chúng sanh không tương tự; chỉ đúng theo Chánh pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, quả thật Chánh pháp là tối thượng giữa dân chúng này, cả trong đời này lẫn đời sau. 135. ‘‘Ahu kho so, vāseṭṭha, samayo, yaṃ khattiyopi sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha…pe… suddopi kho, vāseṭṭha, sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati – ‘samaṇo bhavissāmī’ti. Imehi kho, vāseṭṭha, catūhi maṇḍalehi samaṇamaṇḍalassa abhinibbatti ahosi, tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaṃyeva no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 135. Này Vāseṭṭha, đã có thời kỳ mà người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi chê bai pháp của mình, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia với ý nghĩ: ‘Ta sẽ trở thành một vị Sa-môn.’ Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy, sau khi chê bai pháp của mình, đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia với ý nghĩ: ‘Ta sẽ trở thành một vị Sa-môn.’ Này Vāseṭṭha, từ bốn giai cấp này, sự xuất hiện của giai cấp Sa-môn đã xảy ra. Sự xuất hiện này là của chính những chúng sanh ấy, không phải của những chúng sanh khác; của những chúng sanh tương tự, không phải của những chúng sanh không tương tự; đúng theo Chánh Pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, vì Chánh Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này lẫn đời sau. Duccaritādikathā Lời nói về ác hạnh, v.v. 136. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. 136. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý, có tà kiến, chấp thủ nghiệp tà kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý, có tà kiến, chấp thủ nghiệp tà kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. ‘‘Khattiyopi [Pg.80] kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý, có chánh kiến, chấp thủ nghiệp chánh kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý, có chánh kiến, chấp thủ nghiệp chánh kiến, do nhân duyên chấp thủ nghiệp chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. 137. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha …pe… vessopi kho, vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha… samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti. 137. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, có hành vi hai mặt về thân, có hành vi hai mặt về lời, có hành vi hai mặt về ý, có tà kiến hỗn hợp, chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, sau khi thân hoại mạng chung, cảm thọ cả lạc lẫn khổ. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, có hành vi hai mặt về thân, có hành vi hai mặt về lời, có hành vi hai mặt về ý, có tà kiến hỗn hợp, chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, do nhân duyên chấp thủ nghiệp tà kiến hỗn hợp, sau khi thân hoại mạng chung, cảm thọ cả lạc lẫn khổ. Bodhipakkhiyabhāvanā Sự tu tập các pháp trợ Bồ-đề 138. ‘‘Khattiyopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati. Brāhmaṇopi kho, vāseṭṭha…pe… vessopi kho vāseṭṭha… suddopi kho, vāseṭṭha … samaṇopi kho, vāseṭṭha, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati. 138. Này Vāseṭṭha, người dòng Sát-đế-lỵ, sau khi phòng hộ thân, phòng hộ lời, phòng hộ ý, nhờ tu tập bảy pháp trợ Bồ-đề, đạt được Niết-bàn ngay trong hiện tại. Này Vāseṭṭha, người dòng Bà-la-môn cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Phệ-xá cũng vậy... này Vāseṭṭha, người dòng Thủ-đà-la cũng vậy... này Vāseṭṭha, vị Sa-môn cũng vậy, sau khi phòng hộ thân, phòng hộ lời, phòng hộ ý, nhờ tu tập bảy pháp trợ Bồ-đề, đạt được Niết-bàn ngay trong hiện tại. 139. ‘‘Imesañhi, vāseṭṭha, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano [Pg.81] sammadaññā vimutto so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva. No adhammena. Dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca. 139. Này Vāseṭṭha, trong bốn giai cấp này, vị Tỳ-khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy được tuyên bố là tối thượng trong số họ, đúng theo Chánh Pháp, không phải phi pháp. Này Vāseṭṭha, vì Chánh Pháp là tối thượng trong chúng sanh này, cả trong đời này lẫn đời sau. 140. ‘‘Brahmunā pesā, vāseṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā – 140. Này Vāseṭṭha, Phạm thiên Sanankumāra cũng đã nói lên bài kệ này: ‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti. ‘Trong chúng sanh, người dòng Sát-đế-lỵ là tối thượng, đối với những ai nương tựa vào dòng dõi; người đầy đủ minh và hạnh, vị ấy là tối thượng giữa chư Thiên và loài người.’ ‘‘Sā kho panesā, vāseṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā, no duggītā. Subhāsitā, no dubbhāsitā. Atthasaṃhitā, no anatthasaṃhitā. Anumatā mayā. Ahampi, vāseṭṭha, evaṃ vadāmi – Này Vāseṭṭha, bài kệ ấy đã được Phạm thiên Sanankumāra khéo nói, không phải vụng nói. Khéo thuyết, không phải vụng thuyết. Hợp với lợi ích, không phải không hợp với lợi ích. Ta cũng chấp thuận. Này Vāseṭṭha, Ta cũng nói như vậy: ‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti. ‘Trong chúng sanh, người dòng Sát-đế-lỵ là tối thượng, đối với những ai nương tựa vào dòng dõi; người đầy đủ minh và hạnh, vị ấy là tối thượng giữa chư Thiên và loài người.’ Idamavoca bhagavā. Attamanā vāseṭṭhabhāradvājā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Vāseṭṭha và Bhāradvāja hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn. Aggaññasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ. Kinh Khởi Thế Nhân Bổn, kinh thứ tư, kết thúc. 5. Sampasādanīyasuttaṃ 5. Kinh Tự Tín Sāriputtasīhanādo Tiếng rống sư tử của Sāriputta 141. Evaṃ [Pg.82] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’’nti. 141. Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Nāḷandā, trong vườn xoài của Pāvārika. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Đức Thế Tôn, con có niềm tin nơi Đức Thế Tôn như thế này: chưa từng có, sẽ không có, và hiện nay cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Đức Thế Tôn về sự giác ngộ.’ 142. ‘‘Uḷārā kho te ayaṃ, sāriputta, āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati; na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’nti. Kiṃ te, sāriputta, ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā – ‘evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvihārī te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. 142. “Này Sāriputta, lời nói của ông thật là cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ.’ Này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy đã có giới như thế này, đã có pháp như thế này, đã có tuệ như thế này, đã có trú như thế này, đã có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.” ‘‘Kiṃ pana te, sāriputta, ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā, `evaṃsīlā te bhagavanto bhavissanti itipi, evaṃdhammā…pe… evaṃpaññā… evaṃvihārī… evaṃvimuttā te bhagavanto bhavissanti itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. “Vậy thì này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy sẽ có giới như thế này, sẽ có pháp như thế này... tuệ... trú... sẽ có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.” ‘‘Kiṃ pana te, sāriputta, ahaṃ etarahi arahaṃ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito – ‘evaṃsīlo bhagavā itipi, evaṃdhammo…pe… evaṃpañño [Pg.83]… evaṃvihārī… evaṃvimutto bhagavā itipī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. “Vậy thì này Sāriputta, Ta, hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của Ta mà biết rằng: ‘Thế Tôn có giới như thế này, có pháp như thế này... tuệ... trú... Thế Tôn có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.” ‘‘Ettha ca hi te, sāriputta, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ natthi. Atha kiṃ carahi te ayaṃ, sāriputta, uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito – ‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiya’’’nti? “Này Sāriputta, ông không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Vậy thì tại sao, này Sāriputta, ông lại nói lên lời nói cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ’?” 143. ‘‘Na kho me, bhante, atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyañāṇaṃ atthi. Api ca, me dhammanvayo vidito. Seyyathāpi, bhante, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā antamaso biḷāranikkhamanamattampi. Tassa evamassa – ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te imināva dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti. Evameva kho me, bhante, dhammanvayo vidito. Ye te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhiṃsu. Yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto [Pg.84] satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho. 143. “Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Tuy nhiên, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, ví như một thành trì biên ải của đức vua, có nền móng vững chắc, có tường thành và cổng thành vững chắc, và chỉ có một cổng ra vào. Ở đó có một người gác cổng thông minh, sáng suốt, tài trí, ngăn chặn những người không quen biết và cho phép những người quen biết đi vào. Khi đi tuần tra con đường xung quanh thành trì ấy, người ấy không thấy một khe hở hay lỗ hổng nào trên tường thành, dù chỉ nhỏ bằng con mèo chui qua. Người ấy nghĩ rằng: ‘Bất cứ chúng sanh thô lớn nào vào hay ra khỏi thành trì này, tất cả đều phải đi qua cổng này.’ Bạch Thế Tôn, cũng vậy, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, sẽ an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, sẽ tu tập bảy giác chi đúng như thật, và sẽ chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.” 144. ‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ dhammassavanāya. Tassa me, bhante, bhagavā dhammaṃ deseti uttaruttaraṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Yathā yathā me, bhante, bhagavā dhammaṃ desesi uttaruttaraṃ paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ, tathā tathāhaṃ tasmiṃ dhamme abhiññā idhekaccaṃ dhammaṃ dhammesu niṭṭhamagamaṃ; satthari pasīdiṃ – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno sāvakasaṅgho’ti. 144. “Bạch Thế Tôn, con đã đến gần Thế Tôn để nghe pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau. Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau, thì trong pháp ấy, con đã nhờ thắng trí mà đạt đến sự quyết chắc về một pháp nào đó trong các pháp, và con đã có niềm tin nơi Bậc Đạo Sư: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, Tăng chúng của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’” Kusaladhammadesanā Thuyết giảng về các thiện pháp 145. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti kusalesu dhammesu. Tatrime kusalā dhammā seyyathidaṃ, cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Idha, bhante, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Etadānuttariyaṃ, bhante, kusalesu dhammesu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa, yadidaṃ kusalesu dhammesu. 145. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, cách Thế Tôn thuyết giảng về các thiện pháp. Ở đây, các thiện pháp này là: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành. Bạch Thế Tôn, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, và an trú. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các thiện pháp. Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn. Khi Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn, không còn điều gì cao hơn cần phải biết thêm nữa, mà nếu biết được điều đó thì một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là về các thiện pháp.” Āyatanapaṇṇattidesanā Thuyết giảng về sự chế định các xứ 146. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti āyatanapaṇṇattīsu. Chayimāni, bhante, ajjhattikabāhirāni āyatanāni. Cakkhuñceva rūpā ca, sotañceva saddā ca, ghānañceva gandhā ca, jivhā ceva rasā ca, kāyo ceva phoṭṭhabbā ca, mano ceva dhammā ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, āyatanapaṇṇattīsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṃ āyatanapaṇṇattīsu. 146. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các pháp chế định về xứ. Bạch Thế Tôn, có sáu xứ nội và ngoại này. Mắt và các sắc, tai và các tiếng, mũi và các mùi, lưỡi và các vị, thân và các vật xúc chạm, ý và các pháp. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các pháp chế định về xứ. Thế Tôn đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn. Đối với Thế Tôn, bậc đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn, không có gì khác cao hơn cần phải thắng tri, mà một Sa-môn hay Bà-la-môn khác, khi thắng tri điều ấy, lại có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là trong các pháp chế định về xứ. Gabbhāvakkantidesanā Thuyết giảng về sự nhập thai 147. ‘‘Aparaṃ [Pg.85] pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti gabbhāvakkantīsu. Catasso imā, bhante, gabbhāvakkantiyo. Idha, bhante, ekacco asampajāno mātukucchiṃ okkamati; asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti. 147. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự nhập thai. Bạch Thế Tôn, có bốn sự nhập thai này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati; sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti; sampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ catutthā gabbhāvakkanti. Etadānuttariyaṃ, bhante, gabbhāvakkantīsu. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; tỉnh giác trú trong bụng mẹ; tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các sự nhập thai. Ādesanavidhādesanā Thuyết giảng về các phương pháp chỉ thị 148. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti ādesanavidhāsu. Catasso imā, bhante, ādesanavidhā. Idha, bhante, ekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ paṭhamā ādesanavidhā. 148. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các phương pháp chỉ thị. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp chỉ thị này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người chỉ thị bằng tướng mạo: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati. Api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ dutiyā ādesanavidhā. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo. Nhưng sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati. Api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati [Pg.86] – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ tatiyā ādesanavidhā. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên. Nhưng sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, nāpi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati. Api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā. Tathā imassa cittassa anantarā imaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ catutthā ādesanavidhā. Etadānuttariyaṃ, bhante, ādesanavidhāsu. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, cũng không chỉ thị sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét. Nhưng sau khi đã nhập định không tầm không tứ, người ấy dùng tâm của mình để biết rõ tâm của người khác: ‘Các tâm hành của vị này được hướng đến như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm như thế này.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các phương pháp chỉ thị. Dassanasamāpattidesanā Thuyết giảng về sự chứng đạt tri kiến 149. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti dassanasamāpattīsu. Catasso imā, bhante, dassanasamāpattiyo. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā mutta’nti. Ayaṃ paṭhamā dassanasamāpatti. 149. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự chứng đạt tri kiến. Bạch Thế Tôn, có bốn sự chứng đạt tri kiến này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm, tinh cần, nỗ lực, không lơ là, và như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, dạ dày, phân, mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước bọt, nước mũi, hoạt dịch, nước tiểu.’ Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā [Pg.87] lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Ayaṃ dutiyā dassanasamāpatti. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm... (như trên)... đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông... (như trên)... hoạt dịch, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṃ idha loke patiṭṭhitañca paraloke patiṭṭhitañca. Ayaṃ tatiyā dassanasamāpatti. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, không gián đoạn ở cả hai nơi, được an trú ở đời này và được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ ba.” ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā…pe… lasikā mutta’nti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti, ubhayato abbocchinnaṃ idha loke appatiṭṭhitañca paraloke appatiṭṭhitañca. Ayaṃ catutthā dassanasamāpatti. Etadānuttariyaṃ, bhante, dassanasamāpattīsu. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, bị gián đoạn ở cả hai nơi, không được an trú ở đời này và không được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ tư. Bạch Thế Tôn, trong các sự chứng đạt tri kiến, đây là pháp vô thượng.” Puggalapaṇṇattidesanā Pháp thoại về Chế định các Hạng người 150. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti puggalapaṇṇattīsu. Sattime, bhante, puggalā. Ubhatobhāgavimutto paññāvimutto kāyasakkhī diṭṭhippatto saddhāvimutto dhammānusārī saddhānusārī. Etadānuttariyaṃ, bhante, puggalapaṇṇattīsu. 150. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các chế định hạng người. Bạch Thế Tôn, có bảy hạng người này: Câu phần giải thoát, Tuệ giải thoát, Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát, Tùy pháp hành, và Tùy tín hành. Bạch Thế Tôn, trong các chế định hạng người, đây là pháp vô thượng.” Padhānadesanā Pháp thoại về Tinh cần 151. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti padhānesu. Sattime, bhante sambojjhaṅgā satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo [Pg.88] upekkhāsambojjhaṅgo. Etadānuttariyaṃ, bhante, padhānesu. 151. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các pháp tinh cần. Bạch Thế Tôn, có bảy giác chi này: Niệm giác chi, Trạch pháp giác chi, Tinh tấn giác chi, Hỷ giác chi, Khinh an giác chi, Định giác chi, và Xả giác chi. Bạch Thế Tôn, trong các pháp tinh cần, đây là pháp vô thượng.” Paṭipadādesanā Pháp thoại về các Con đường Thực hành 152. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti paṭipadāsu. Catasso imā, bhante, paṭipadā dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññāti. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhante, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati dukkhattā ca dandhattā ca. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati. Tatra, bhante, yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṃ pana, bhante, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati sukhattā ca khippattā ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, paṭipadāsu. 152. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các con đường thực hành. Bạch Thế Tôn, có bốn con đường thực hành này: con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm; con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh; con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm; con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt về cả hai phương diện: vì khổ và vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì khổ. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là cao thượng về cả hai phương diện: vì lạc và vì nhanh. Bạch Thế Tôn, trong các con đường thực hành, đây là pháp vô thượng.” Bhassasamācārādidesanā Pháp thoại về Cách hành xử trong Lời nói, v.v. 153. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti bhassasamācāre. Idha, bhante, ekacco na ceva musāvādupasañhitaṃ vācaṃ bhāsati na ca vebhūtiyaṃ na ca pesuṇiyaṃ na ca sārambhajaṃ jayāpekkho; mantā mantā ca vācaṃ bhāsati nidhānavatiṃ kālena. Etadānuttariyaṃ, bhante, bhassasamācāre. 153. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về cách hành xử trong lời nói. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không nói lời liên quan đến dối trá, không nói lời gây chia rẽ, không nói lời đâm thọc, không nói lời thô ác với ý muốn hơn thua; vị ấy suy xét kỹ lưỡng rồi mới nói, nói lời có giá trị, đúng thời. Bạch Thế Tôn, trong cách hành xử về lời nói, đây là pháp vô thượng.” ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti purisasīlasamācāre. Idha, bhante, ekacco sacco cassa saddho ca, na ca kuhako, na ca lapako, na ca nemittiko, na ca nippesiko, na ca lābhena lābhaṃ nijigīsanako, indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, samakārī, jāgariyānuyogamanuyutto, atandito, āraddhavīriyo, jhāyī, satimā, kalyāṇapaṭibhāno, gatimā, dhitimā, matimā, na ca kāmesu giddho, sato ca nipako ca. Etadānuttariyaṃ, bhante, purisasīlasamācāre. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về giới hạnh của bậc chân nhân. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người chân thật và có tín tâm, không giả dối, không ba hoa, không ra dấu, không mạt sát, không dùng lợi nhỏ để tìm lợi lớn, hộ trì các căn, biết tiết độ trong ăn uống, hành động đúng mực, chuyên tâm tỉnh thức, không lười biếng, tinh tấn nỗ lực, hay thiền định, có chánh niệm, có tài ứng đối tốt đẹp, có trí tuệ hiểu biết, có trí tuệ ghi nhớ, có trí tuệ nhận thức, không tham đắm các dục, có chánh niệm và tỉnh giác. Bạch Thế Tôn, trong giới hạnh của bậc chân nhân, đây là pháp vô thượng.” Anusāsanavidhādesanā Pháp thoại về Phương pháp Giáo huấn 154. ‘‘Aparaṃ [Pg.89] pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti anusāsanavidhāsu. Catasso imā bhante anusāsanavidhā – jānāti, bhante, bhagavā aparaṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissatī’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Etadānuttariyaṃ, bhante, anusāsanavidhāsu. 154. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các phương pháp giáo huấn mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp giáo huấn này. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các phương pháp giáo huấn. Parapuggalavimuttiñāṇadesanā Thuyết giảng về trí tuệ giải thoát của người khác 155. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti parapuggalavimuttiñāṇe. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissatī’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā’ti. Jānāti, bhante, bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā – ‘ayaṃ puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ [Pg.90] diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti. Etadānuttariyaṃ, bhante, parapuggalavimuttiñāṇe. 155. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về trí tuệ giải thoát của người khác mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ giải thoát của người khác. Sassatavādadesanā Thuyết giảng về thường kiến 156. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti sassatavādesu. Tayome, bhante, sassatavādā. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi – saṃvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti. Anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi – saṃvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ paṭhamo sassatavādo. 156. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các thường kiến mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có ba loại thường kiến này. Bạch Thế Tôn, ở đây, có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... ... đạt được loại định tâm như vậy, khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Nghĩa là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều trăm đời, nhiều ngàn đời, nhiều trăm ngàn đời: ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở nơi nọ. Tại nơi đó, ta cũng đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được quá khứ rằng: thế giới đã hoại hay đã thành. Ta biết được tương lai rằng: thế giới sẽ hoại hay sẽ thành. Tự ngã và thế giới là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ đá. Và những chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng (tự ngã và thế giới) vẫn tồn tại y như cũ, một cách thường hằng.’ Đây là thường kiến thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto [Pg.91] evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭi vā loko vivaṭṭi vāti. Anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ dutiyo sassatavādo. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha – ‘atītaṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭipi loko vivaṭṭipīti; anāgataṃpāhaṃ addhānaṃ jānāmi saṃvaṭṭissatipi loko vivaṭṭissatipīti. Sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito. Te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Ayaṃ tatiyo sassatavādo, etadānuttariyaṃ, bhante, sassatavādesu. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ ba. Bạch Thế Tôn, trong các thường kiến luận, điều này là vô thượng. Pubbenivāsānussatiñāṇadesanā Phần Thuyết Giảng Về Túc Mạng Minh 157. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti pubbenivāsānussatiñāṇe. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi [Pg.92] jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Santi, bhante, devā, yesaṃ na sakkā gaṇanāya vā saṅkhānena vā āyu saṅkhātuṃ. Api ca, yasmiṃ yasmiṃ attabhāve abhinivuṭṭhapubbo hoti yadi vā rūpīsu yadi vā arūpīsu yadi vā saññīsu yadi vā asaññīsu yadi vā nevasaññīnāsaññīsu. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Etadānuttariyaṃ, bhante, pubbenivāsānussatiñāṇe. 157. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng, tức là cách Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp về Túc Mạng Minh. Bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, có những vị trời mà tuổi thọ của họ không thể đếm hay tính toán được. Hơn nữa, vị ấy đã từng sống trong bất cứ thân thể nào, hoặc là ở cõi sắc, hoặc là ở cõi vô sắc, hoặc là ở cõi có tưởng, hoặc là ở cõi vô tưởng, hoặc là ở cõi phi tưởng phi phi tưởng. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng trong Túc Mạng Minh. Cutūpapātañāṇadesanā Phần Thuyết Giảng Về Sanh Tử Minh 158. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti sattānaṃ cutūpapātañāṇe. Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte [Pg.93] suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Etadānuttariyaṃ, bhante, sattānaṃ cutūpapātañāṇe. 158. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến trí tuệ về sự tử sinh của chúng sanh. Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ liên quan đến sự tử sinh của chúng sanh. Iddhividhadesanā Thuyết giảng về các loại thần thông 159. ‘‘Aparaṃ pana, bhante, etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti iddhividhāsu. Dvemā, bhante, iddhividhāyo – atthi, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati. Atthi, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati. ‘‘Katamā ca, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati? Idha, bhante, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya…pe… tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Ayaṃ, bhante, iddhi sāsavā saupadhikā, ‘no ariyā’ti vuccati. 159. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến các loại thần thông. Bạch Thế Tôn, có hai loại thần thông này – bạch Thế Tôn, có loại thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, có loại thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, vị ấy chứng nghiệm được các loại thần thông. Từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến mất; đi xuyên qua tường, qua vách, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không. Trồi lên lặn xuống trong đất, như ở trong nước. Đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền. Ngồi kiết-già đi trên hư không, như con chim có cánh. Với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng, mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai đức như vậy. Có thể dùng thân để tác động đến tận cõi Phạm thiên. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’. ‘‘Katamā pana, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā, ‘ariyā’ti vuccati? Idha, bhante, bhikkhu sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Ayaṃ, bhante, iddhi anāsavā anupadhikā ‘ariyā’ti vuccati. Etadānuttariyaṃ, bhante, iddhividhāsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti, taṃ bhagavato asesamabhijānato uttari abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo [Pg.94] vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro assa yadidaṃ iddhividhāsu. Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, nếu một vị Tỳ-khưu mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ tránh xa cả hai, vật nhàm tởm và không nhàm tởm, và an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác’, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác đối với các vật ấy. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các loại thần thông. Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó. Vì Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó, nên không có gì cao hơn để thắng tri nữa, mà khi thắng tri điều đó, một Sa-môn hay Bà-la-môn khác có thể có trí tuệ cao siêu hơn Thế Tôn, tức là về các loại thần thông. Aññathāsatthuguṇadassanaṃ Trình bày các đức tính khác của bậc Đạo Sư 160. ‘‘Yaṃ taṃ, bhante, saddhena kulaputtena pattabbaṃ āraddhavīriyena thāmavatā purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena purisadhorayhena, anuppattaṃ taṃ bhagavatā. Na ca, bhante, bhagavā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyutto hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyutto dukkhaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ. Catunnañca bhagavā jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. 160. Bạch Thế Tôn, những gì mà một thiện gia nam tử có tín tâm, có tinh tấn, có sức mạnh, có nghị lực của bậc trượng phu, có nỗ lực của bậc trượng phu, có sự kiên trì của bậc trượng phu, có gánh vác của bậc trượng phu cần phải đạt đến, thì điều đó đã được Thế Tôn chứng đắc. Và bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hành sự đam mê dục lạc trong các dục vọng, một lối sống hèn hạ, thấp kém, phàm tục, không thánh thiện, không mang lại lợi ích; cũng không thực hành sự khổ hạnh ép xác, một lối sống đau khổ, không thánh thiện, không mang lại lợi ích. Và Thế Tôn có thể tùy ý chứng đắc, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền thuộc về tăng thượng tâm, đem lại sự an lạc ngay trong hiện tại. Anuyogadānappakāro Phương cách trả lời chất vấn 161. ‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyobhiññatarā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, atthetarahi añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘no’ti vadeyyaṃ. 161. Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như sau: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai, sẽ có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, hiện tại, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘eva’nti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, ‘‘eva’’nti vadeyyaṃ. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, atthetarahi aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiya’nti, evaṃ puṭṭho ahaṃ bhante ‘no’ti vadeyyaṃ. Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ đã có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai sẽ có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong hiện tại có Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa không.’ ‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyya – ‘kiṃ panāyasmā sāriputto ekaccaṃ abbhanujānāti, ekaccaṃ na abbhanujānātī’ti, evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ [Pg.95] – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiya’’nti. Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiya’’nti. Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Tại sao Tôn giả Sāriputta lại chấp nhận một số điều mà không chấp nhận một số điều khác?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ giải thích như sau: ‘Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong quá khứ đã có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong tương lai sẽ có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Không thể có trường hợp, không thể xảy ra việc trong cùng một thế giới lại có hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện không trước không sau. Điều đó không thể xảy ra.”’ ‘‘Kaccāhaṃ, bhante, evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva bhagavato homi, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhāmi, dhammassa cānudhammaṃ byākaromi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, sāriputta, evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva me hosi, na ca maṃ abhūtena abbhācikkhasi, dhammassa cānudhammaṃ byākarosi, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, con có phải là người nói đúng lời dạy của Thế Tôn, không xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật, có giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của con đáng bị chỉ trích không ạ? — Chắc chắn rồi, Sāriputta, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, ngươi đã nói đúng lời dạy của ta, không xuyên tạc ta bằng điều không thật, đã giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của ngươi đáng bị chỉ trích cả. Acchariyaabbhutaṃ Kỳ Diệu và Phi Thường 162. Evaṃ vutte, āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati! Ekamekañcepi ito, bhante, dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva paṭākaṃ parihareyyuṃ. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo. Atha ca pana nevattānaṃ pātukarissatī’’ti! 162. Khi được nói vậy, Tôn giả Udāyī bạch với Thế Tôn: ‘Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Bạch Thế Tôn, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình!’ ‘‘Passa kho tvaṃ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati’! Ekamekañcepi ito, udāyi, dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva paṭākaṃ [Pg.96] parihareyyuṃ. Passa kho tvaṃ, udāyi, ‘tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā. Yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissatī’’’ti! Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Này Udāyi, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! 163. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘tasmā tiha tvaṃ, sāriputta, imaṃ dhammapariyāyaṃ abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Yesampi hi, sāriputta, moghapurisānaṃ bhavissati tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, tesamimaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā tathāgate kaṅkhā vā vimati vā, sā pahīyissatī’’ti. Iti hidaṃ āyasmā sāriputto bhagavato sammukhā sampasādaṃ pavedesi. Tasmā imassa veyyākaraṇassa sampasādanīyaṃ tveva adhivacananti. 163. Khi ấy, Thế Tôn gọi Tôn giả Sāriputta và nói: ‘Này Sāriputta, vì vậy, ngươi hãy thường xuyên thuyết giảng pháp môn này cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Này Sāriputta, những kẻ ngu si nào có lòng nghi ngờ hay phân vân về Như Lai, sau khi nghe pháp môn này, lòng nghi ngờ hay phân vân của họ về Như Lai sẽ được đoạn trừ.’ Vì Tôn giả Sāriputta đã tuyên bố niềm tịnh tín này trước mặt Thế Tôn, nên bài pháp giải này được đặt tên là ‘Tịnh Tín.’ Sampasādanīyasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ. Kinh Tịnh Tín, kinh thứ năm, chấm dứt. 6. Pāsādikasuttaṃ 6. Kinh Hoan Hỷ 164. Evaṃ [Pg.97] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati vedhaññā nāma sakyā, tesaṃ ambavane pāsāde. 164. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Sakka, tại một lâu đài trong vườn xoài của những người Sakka tên là Vedhaññā. Nigaṇṭhanāṭaputtakālaṅkiriyā Sự qua đời của Nigaṇṭha Nāṭaputta Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato hoti. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati. Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe. Vào lúc bấy giờ, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống đâm chém lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Ngươi không biết Pháp và Luật này, ta biết Pháp và Luật này. Sao ngươi có thể biết được Pháp và Luật này? Ngươi đã thực hành sai lạc, ta đã thực hành đúng đắn. Lời nói của ta có lợi ích, lời nói của ngươi không có lợi ích. Điều đáng nói trước, ngươi lại nói sau; điều đáng nói sau, ngươi lại nói trước. Sự tu tập lâu dài của ngươi đã bị đảo lộn. Luận thuyết của ngươi đã bị bác bỏ. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi đi để giải thoát cho luận thuyết của ngươi, hoặc hãy gỡ rối nó đi nếu ngươi có thể.’ Dường như có sự tàn sát đang diễn ra giữa các Ni-kiền-tử, các đệ tử của Nātaputta. Ngay cả những đệ tử tại gia mặc y trắng của Ni-kiền-tử Nātaputta, họ cũng trở nên chán nản, ly khai, và quay lưng lại với các Ni-kiền-tử, các đệ tử của Nātaputta, cũng giống như (thái độ cần có) đối với một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa. 165. Atha kho cundo samaṇuddeso pāvāyaṃ vassaṃvuṭṭho yena sāmagāmo, yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’ti. 165. Lúc bấy giờ, sa-di Cunda, sau khi đã an cư mùa mưa ở Pāvā, đã đi đến Sāmagāma, đến nơi Tôn giả Ānanda đang ở; sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, sa-di Cunda đã thưa với Tôn giả Ānanda điều này: ‘Bạch ngài, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe... cho đến... với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa.’ Evaṃ vutte, āyasmā ānando cundaṃ samaṇuddesaṃ etadavoca – ‘‘atthi kho idaṃ, āvuso cunda, kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya. Āyāmāvuso [Pg.98] cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ bhagavato ārocessāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi. Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda đã nói với sa-di Cunda điều này: ‘Này hiền giả Cunda, đây là một món quà câu chuyện để đi đến yết kiến Đức Thế Tôn. Này hiền giả Cunda, chúng ta hãy đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ trình báo việc này lên Đức Thế Tôn.’ ‘Vâng, thưa ngài.’ – sa-di Cunda đã vâng lời Tôn giả Ānanda. Atha kho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, cundo samaṇuddeso evamāha, ‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’’ti. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda và sa-di Cunda đã đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Bạch Đức Thế Tôn, sa-di Cunda này đã nói như vầy: “Bạch ngài, Ni-kiền-tử Nātaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā, do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ... cho đến... với nền tảng đã bị phá vỡ, không có nơi nương tựa.”’ Asammāsambuddhappaveditadhammavinayo Giáo Pháp và Giới Luật được Tuyên Thuyết bởi Bậc không phải Chánh Đẳng Giác 166. ‘‘Evaṃ hetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Idha, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati na sāmīcippaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṃ, satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvako ca tattha evaṃ pāsaṃso. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu, yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti. Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. 166. ‘Này Cunda, điều này là như vậy trong một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Ở đây, này Cunda, vị đạo sư không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử không sống thực hành pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không theo đúng pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy. Vị ấy nên được nói như vầy: ‘Thật là lợi lộc cho hiền giả, thật là may mắn cho hiền giả, khi mà vị đạo sư của hiền giả không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và trong giáo pháp ấy, hiền giả không sống thực hành pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không theo đúng pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy.’ Như vậy, này Cunda, vị đạo sư ở đây đáng bị khiển trách, giáo pháp ở đây đáng bị khiển trách, nhưng người đệ tử ở đây lại đáng được tán dương. Này Cunda, nếu có người nói với một đệ tử như vậy: ‘Hãy đến, Tôn giả, hãy thực hành theo cách mà giáo pháp đã được đạo sư của ngài thuyết giảng và quy định.’ Người nào khuyến khích, người nào được khuyến khích, và người nào được khuyến khích mà thực hành theo đó, tất cả họ đều tạo ra nhiều điều bất thiện. Vì sao vậy? Này Cunda, điều này là như vậy trong một giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không đưa đến sự giải thoát, không dẫn đến sự an tịnh, không được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. 167. ‘‘Idha [Pg.99] pana, cunda, satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, satthā ca te asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha gārayho, dhammopi tattha gārayho, sāvakopi tattha evaṃ gārayho. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘addhāyasmā ñāyappaṭipanno ñāyamārādhessatī’ti. Yo ca pasaṃsati, yañca pasaṃsati, yo ca pasaṃsito bhiyyoso mattāya vīriyaṃ ārabhati. Sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, cunda, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. 167. Này Cunda, lại nữa, ở đời này, vị đạo sư không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật bất hạnh cho ngài, thật bất lợi cho ngài! Vị đạo sư của ngài không phải là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác. Và ngài, trong giáo pháp ấy, sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng bị khiển trách, giáo pháp cũng đáng bị khiển trách, và người đệ tử cũng đáng bị khiển trách như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Chắc chắn hiền giả đang thực hành đúng con đường và sẽ đạt được mục đích.' Người tán thán, người được tán thán, và người được tán thán lại càng nỗ lực tinh tấn hơn nữa, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều điều bất thiện. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi người không phải là bậc Chánh Đẳng Giác. Sammāsambuddhappaveditadhammavinayo Giáo Pháp và Giới Luật được bậc Chánh Đẳng Giác tuyên bố 168. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharati, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme na dhammānudhammappaṭipanno viharasi, na sāmīcippaṭipanno, na anudhammacārī, vokkamma ca tamhā dhammā vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṃso, dhammopi tattha pāsaṃso, sāvako ca tattha evaṃ gārayho. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘etāyasmā tathā paṭipajjatu yathā te satthārā dhammo desito paññatto’ti. Yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ[Pg.100], cunda, hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṃvattanike sammāsambuddhappavedite. 168. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng trong giáo pháp ấy, người đệ tử không sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không sống theo pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy và hành xử. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật bất hạnh cho ngài, thật bất lợi cho ngài! Vị đạo sư của ngài là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng ngài, trong giáo pháp ấy, không sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, không thực hành đúng đắn, không sống theo pháp, mà lại đi lệch khỏi giáo pháp ấy và hành xử.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng được tán thán, giáo pháp cũng đáng được tán thán, nhưng người đệ tử lại đáng bị khiển trách như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Này hiền giả, hãy đến đây, hãy thực hành theo cách mà giáo pháp đã được vị đạo sư của ngài thuyết giảng và quy định.' Người khuyến khích, người được khuyến khích, và người được khuyến khích thực hành vì mục đích đó, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều công đức. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. 169. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattati. So evamassa vacanīyo – ‘tassa te, āvuso, lābhā, tassa te suladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tvañca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattasī’ti. Iti kho, cunda, satthāpi tattha pāsaṃso, dhammopi tattha pāsaṃso, sāvakopi tattha evaṃ pāsaṃso. Yo kho, cunda, evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya – ‘addhāyasmā ñāyappaṭipanno ñāyamārādhessatī’ti. Yo ca pasaṃsati, yañca pasaṃsati, yo ca pasaṃsito bhiyyoso mattāya vīriyaṃ ārabhati. Sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, cunda, hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṃvattanike sammāsambuddhappavedite. 169. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Và trong giáo pháp ấy, người đệ tử sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy. Người ấy đáng được nói như sau: 'Thưa hiền giả, thật may mắn cho ngài, thật lợi lạc cho ngài! Vị đạo sư của ngài là bậc Chánh Đẳng Giác, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Và ngài, trong giáo pháp ấy, sống thực hành đúng theo pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống theo pháp, đã chấp nhận và thực hành giáo pháp ấy.' Này Cunda, như vậy, trong trường hợp đó, vị đạo sư đáng được tán thán, giáo pháp cũng đáng được tán thán, và người đệ tử cũng đáng được tán thán như vậy. Này Cunda, người nào nói với một đệ tử như vậy rằng: 'Chắc chắn hiền giả đang thực hành đúng con đường và sẽ đạt được mục đích.' Người tán thán, người được tán thán, và người được tán thán lại càng nỗ lực tinh tấn hơn nữa, tất cả những người ấy đều tạo ra nhiều công đức. Vì sao vậy? Này Cunda, điều đó xảy ra như vậy là do giáo pháp và giới luật đã được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Sāvakānutappasatthu Vị Đạo Sư khiến các đệ tử hối tiếc 170. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, aviññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, na ca tesaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato anutappo hoti. Taṃ kissa hetu? Satthā ca no loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, aviññāpitatthā camha saddhamme, na ca no kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti [Pg.101] uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha no satthuno antaradhānaṃ hotīti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato anutappo hoti. 170. Này Cunda, ở đây, một vị đạo sư, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã xuất hiện trên đời, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng các đệ tử của ngài vẫn chưa hiểu rõ ý nghĩa của chánh pháp, và đời sống phạm hạnh của họ chưa được làm cho hiển lộ, chưa được làm cho rõ ràng, chưa được thiết lập một cách toàn diện, chưa được làm cho có hiệu quả kỳ diệu, chưa được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người. Rồi vị đạo sư của họ qua đời. Này Cunda, một vị đạo sư như vậy, khi qua đời, sẽ gây ra sự hối tiếc cho các đệ tử. Vì sao vậy? 'Một vị đạo sư, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã xuất hiện trên đời cho chúng ta, và giáo pháp được thuyết giảng khéo léo, được trình bày khéo léo, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, được tuyên bố bởi bậc Chánh Đẳng Giác. Nhưng chúng ta vẫn chưa hiểu rõ ý nghĩa của chánh pháp, và đời sống phạm hạnh của chúng ta chưa được làm cho hiển lộ, chưa được làm cho rõ ràng, chưa được thiết lập một cách toàn diện, chưa được làm cho có hiệu quả kỳ diệu, chưa được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người. Rồi vị đạo sư của chúng ta qua đời.' Này Cunda, một vị đạo sư như vậy, khi qua đời, sẽ gây ra sự hối tiếc cho các đệ tử. Sāvakānanutappasatthu Vị Đạo Sư Khiến Các Đệ Tử Không Hối Tiếc 171. ‘‘Idha pana, cunda, satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato ananutappo hoti. Taṃ kissa hetu? Satthā ca no loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā camha saddhamme, kevalañca no paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Atha no satthuno antaradhānaṃ hotīti. Evarūpo kho, cunda, satthā sāvakānaṃ kālaṅkato ananutappo hoti. 171. “Này Cunda, ở đời này, có vị Đạo Sư xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và Giáo Pháp đã được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và các đệ tử của vị ấy đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong Chánh Pháp, và phạm hạnh của họ được làm cho hiển lộ, được làm cho rõ ràng, được trình bày bằng những thuật ngữ bao quát tất cả, được thực hiện một cách kỳ diệu, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, một cách trọn vẹn và viên mãn. Rồi vị Đạo Sư của họ qua đời. Này Cunda, một vị Đạo Sư như vậy, khi qua đời, không làm cho các đệ tử phải hối tiếc. Vì sao vậy? (Họ nghĩ rằng:) ‘Vị Đạo Sư của chúng ta đã xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và Giáo Pháp đã được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và chúng ta đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong Chánh Pháp, và phạm hạnh của chúng ta được làm cho hiển lộ, được làm cho rõ ràng, được trình bày bằng những thuật ngữ bao quát tất cả, được thực hiện một cách kỳ diệu, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, một cách trọn vẹn và viên mãn. Rồi vị Đạo Sư của chúng ta qua đời.’ Này Cunda, một vị Đạo Sư như vậy, khi qua đời, không làm cho các đệ tử phải hối tiếc.” Brahmacariyaaparipūrādikathā Bài Thuyết Giảng Về Sự Không Viên Mãn Của Phạm Hạnh, v.v... 172. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, no ca kho satthā hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena. 172. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, nhưng vị Đạo Sư không phải là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.” ‘‘Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena. “Nhưng này Cunda, khi nào phạm hạnh được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.” 173. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, no ca khvassa therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ [Pg.102] parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena. 173. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, nhưng các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy không phải là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛. Họ không có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, không có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.” ‘‘Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena. “Nhưng này Cunda, khi nào phạm hạnh được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, và các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛. Họ có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.” 174. ‘‘Etehi cepi, cunda, aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. No ca khvassa majjhimā bhikkhū sāvakā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa navā bhikkhū sāvakā honti…pe… navā cassa bhikkhū sāvakā honti, no ca khvassa therā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa majjhimā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa navā bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino…pe… upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo, no ca khvassa brahmacariyaṃ hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ…pe… brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva [Pg.103] devamanussehi suppakāsitaṃ, no ca kho lābhaggayasaggappattaṃ. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena. 174. “Này Cunda, dầu cho phạm hạnh có được trang bị đầy đủ các yếu tố này, và vị Đạo Sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm lâu năm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi già, và các vị tỳ khưu đệ tử trưởng lão của vị ấy là những người thông thái, đã được huấn luyện, tự tin, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách縛, có khả năng tuyên thuyết Chánh Pháp, có khả năng, sau khi đã khéo léo bác bỏ theo đúng chánh pháp tà thuyết của người khác đã khởi lên, thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu. Nhưng các vị tỳ khưu đệ tử trung臘 của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu đệ tử trung臘 của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu đệ tử mới của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu đệ tử mới của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử trưởng lão của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử trưởng lão của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử trung臘 của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử trung臘 của vị ấy là..., nhưng các vị tỳ khưu ni đệ tử mới của vị ấy không phải là... (v.v.)... và các vị tỳ khưu ni đệ tử mới của vị ấy là..., nhưng các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, không phải là... (v.v.)... và các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, là..., nhưng các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, không phải là... (v.v.)... và các vị nam cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, là..., nhưng các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, không phải là... (v.v.)... và các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, sống đời phạm hạnh, là..., nhưng các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, không phải là... (v.v.)... và các vị nữ cư sĩ đệ tử, là người tại gia mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc, là..., nhưng phạm hạnh của vị ấy không được thịnh vượng, phát đạt, quảng bá, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người... (v.v.)... và phạm hạnh của vị ấy được thịnh vượng, phát đạt, quảng bá, được nhiều người biết đến, phổ biến rộng rãi, được tuyên bố rộng rãi cho đến chư thiên và loài người, nhưng chưa đạt đến đỉnh cao của lợi lộc và danh tiếng. Như vậy, phạm hạnh ấy không được viên mãn về phương diện đó.” ‘‘Yato ca kho, cunda, etehi ceva aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti…pe… navā cassa bhikkhū sāvakā honti…pe… therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti…pe… upāsakā cassa sāvakā honti…pe… gihī odātavasanā brahmacārino. Upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… brahmacariyañcassa hoti iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, lābhaggappattañca yasaggappattañca. Evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena. “Này Cunda, khi nào phạm hạnh được hội đủ các chi phần này, và vị đạo sư là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi trưởng thành; và các vị đệ tử tỳ khưu trưởng lão của vị ấy là những người thông thạo, khéo được huấn luyện, can đảm, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách phược, có khả năng tuyên thuyết chánh pháp, có khả năng thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu sau khi đã khéo léo bác bỏ một cách hợp lý các tà thuyết đã khởi lên. Và các vị đệ tử tỳ khưu trung niên của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu tân học của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni trưởng lão của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni trung niên của vị ấy... và các vị đệ tử tỳ khưu ni tân học của vị ấy... và các vị đệ tử nam cư sĩ của vị ấy... là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh. Và các vị đệ tử nam cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... và các vị đệ tử nữ cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... và các vị đệ tử nữ cư sĩ của vị ấy là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... và phạm hạnh của vị ấy trở nên thịnh vượng, phát đạt, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người, và đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc. Như vậy, phạm hạnh ấy được viên mãn về phương diện đó.” 175. ‘‘Ahaṃ kho pana, cunda, etarahi satthā loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Viññāpitatthā ca me sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvikataṃ uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Ahaṃ kho pana, cunda, etarahi satthā thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. 175. “Này Cunda, hiện nay Ta là bậc Đạo Sư đã xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Giáo pháp đã được khéo thuyết giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và các đệ tử của Ta đã được làm cho hiểu rõ ý nghĩa trong chánh pháp, và toàn bộ phạm hạnh viên mãn đã được làm cho hiển lộ, làm cho rõ ràng, được trình bày với các thuật ngữ bao quát, được trình bày với khả năng đối trị, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người. Này Cunda, hiện nay Ta là bậc Đạo Sư, là bậc trưởng lão, có kinh nghiệm, xuất gia đã lâu, đã đi hết cuộc hành trình, đã đến tuổi trưởng thành.” ‘‘Santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā. Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhū sāvakā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhū sāvakā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi therā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho [Pg.104] pana me, cunda, etarahi majjhimā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi navā bhikkhuniyo sāvikā…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā brahmacārino…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsakā sāvakā gihī odātavasanā kāmabhogino…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo…pe… santi kho pana me, cunda, etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo…pe… etarahi kho pana me, cunda, brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. “Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu trưởng lão của Ta là những người thông thạo, khéo được huấn luyện, can đảm, đã đạt đến sự an ổn khỏi các ách phược, có khả năng tuyên thuyết chánh pháp, có khả năng thuyết giảng giáo pháp kỳ diệu sau khi đã khéo léo bác bỏ một cách hợp lý các tà thuyết đã khởi lên. Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu trung niên của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu tân học của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni trưởng lão của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni trung niên của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử tỳ khưu ni tân học của Ta... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nữ cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, sống đời phạm hạnh... Này Cunda, hiện nay có các vị đệ tử nữ cư sĩ của Ta là những người tại gia mặc y trắng, hưởng thụ các dục lạc... Này Cunda, hiện nay phạm hạnh của Ta trở nên thịnh vượng, phát đạt, lan rộng, được nhiều người biết đến, phổ biến, được khéo tuyên bố cho đến cõi trời và cõi người.” 176. ‘‘Yāvatā kho, cunda, etarahi satthāro loke uppannā, nāhaṃ, cunda, aññaṃ ekasatthārampi samanupassāmi evaṃlābhaggayasaggappattaṃ yatharivāhaṃ. Yāvatā kho pana, cunda, etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno; nāhaṃ, cunda, aññaṃ ekaṃ saṃghampi samanupassāmi evaṃlābhaggayasaggappattaṃ yatharivāyaṃ, cunda, bhikkhusaṅgho. Yaṃ kho taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsita’nti. Idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ…pe… suppakāsita’nti. 176. “Này Cunda, hiện nay có bao nhiêu vị đạo sư đã xuất hiện ở đời, Ta không thấy một vị đạo sư nào khác, này Cunda, đã đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc như Ta. Này Cunda, hiện nay có bao nhiêu Tăng chúng hay giáo phái đã xuất hiện ở đời, Ta không thấy một Tăng chúng nào khác, này Cunda, đã đạt đến đỉnh cao của danh vọng và lợi lộc như Tăng chúng tỳ khưu này. Này Cunda, nếu có người muốn nói một cách chân chánh rằng: ‘Một phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ về mọi phương diện, hoàn toàn viên mãn về mọi phương diện, không thiếu không thừa, được khéo thuyết giảng, hoàn toàn trọn vẹn, được khéo tuyên bố,’ thì người ấy, khi nói một cách chân chánh, chính là nói về phạm hạnh này: ‘Hoàn toàn đầy đủ về mọi phương diện... được khéo tuyên bố.’” ‘‘Udako sudaṃ, cunda, rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘passaṃ na passatī’ti. Kiñca passaṃ na passatīti? Khurassa sādhunisitassa talamassa passati, dhārañca khvassa na passati. Idaṃ vuccati – ‘passaṃ na passatī’ti. Yaṃ kho panetaṃ, cunda, udakena rāmaputtena bhāsitaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ khurameva sandhāya. Yañca taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘passaṃ na passatī’ti, idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘passaṃ na passatī’ti. Kiñca passaṃ na passatīti? Evaṃ sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsitanti, iti hetaṃ passati. Idamettha apakaḍḍheyya, evaṃ taṃ parisuddhataraṃ assāti, iti hetaṃ na passati. Idamettha upakaḍḍheyya, evaṃ taṃ paripūraṃ assāti, iti [Pg.105] hetaṃ na passati. Idaṃ vuccati cunda – ‘passaṃ na passatī’ti. Yaṃ kho taṃ, cunda, sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ…pe… brahmacariyaṃ suppakāsita’nti. Idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya – ‘sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnamanadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsita’nti. Này Cunda, Udaka con trai của Rāma đã nói lời này: ‘Thấy mà không thấy’. Thấy cái gì mà không thấy? Người ấy thấy bề mặt của lưỡi dao cạo được mài sắc bén, nhưng lại không thấy được phần lưỡi bén của nó. Điều này được gọi là: ‘Thấy mà không thấy’. Này Cunda, lời nói này của Udaka con trai của Rāma là thấp kém, thô tục, của kẻ phàm phu, không phải của bậc Thánh, không liên quan đến lợi ích, chỉ nhắm đến lưỡi dao cạo mà thôi. Và này Cunda, nếu có người nói một cách đúng đắn câu: ‘Thấy mà không thấy’, thì chính là nói về điều này một cách đúng đắn: ‘Thấy mà không thấy’. Thấy cái gì mà không thấy? Người ấy thấy rằng: ‘Phạm hạnh này được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện, trọn vẹn mọi phương diện, không thiếu không thừa, hoàn toàn viên mãn’. Người ấy thấy như vậy. Nhưng người ấy không thấy rằng: ‘Nên loại bỏ điều này ở đây, như vậy nó sẽ thanh tịnh hơn’. Người ấy không thấy như vậy. Người ấy không thấy rằng: ‘Nên thêm vào điều này ở đây, như vậy nó sẽ viên mãn hơn’. Người ấy không thấy như vậy. Này Cunda, điều này được gọi là: ‘Thấy mà không thấy’. Này Cunda, nếu có người nói một cách đúng đắn rằng: ‘Phạm hạnh được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện...’, thì chính là nói về điều này một cách đúng đắn: ‘Phạm hạnh này được khéo thuyết giảng, được khéo trình bày, đầy đủ mọi phương diện, trọn vẹn mọi phương diện, không thiếu không thừa, hoàn toàn viên mãn’. Saṅgāyitabbadhammo Pháp Cần Được Kết Tập 177. Tasmātiha, cunda, ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, tattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame ca te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā, yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ? Seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ime kho te, cunda, dhammā mayā abhiññā desitā. Yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. 177. Này Cunda, vì vậy, đối với những pháp mà Ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi đã chứng ngộ, tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người. Và này Cunda, những pháp nào đã được Ta thuyết giảng cho các ngươi sau khi chứng ngộ, mà ở đó tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người? Đó là: Bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, và Thánh đạo tám ngành. Này Cunda, đây là những pháp mà Ta đã thuyết giảng cho các ngươi sau khi chứng ngộ. Ở đó, tất cả các ngươi phải cùng nhau tụ họp, hòa hợp, đối chiếu nghĩa với nghĩa, văn với văn, rồi kết tập, không được tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người. Saññāpetabbavidhi Phương Pháp Làm Cho Hiểu Rõ 178. ‘‘Tesañca vo, cunda, samaggānaṃ sammodamānānaṃ avivadamānānaṃ sikkhataṃ aññataro sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañceva micchā gaṇhāti, byañjanāni ca micchā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarāni, imesañca byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso vā attho [Pg.106] katamo opāyikataro’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opāyikatarāni, yā ceva etāni; imesañca byañjanānaṃ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tassa ca atthassa tesañca byañjanānaṃ nisantiyā. 178. Này Cunda, khi các ngươi đang tu học trong sự hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, nếu có một vị đồng phạm hạnh thuyết pháp trong Tăng chúng. Lúc ấy, nếu các ngươi nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này đã hiểu sai cả nghĩa lẫn văn’. Không nên tán thán, cũng không nên chỉ trích. Không tán thán, không chỉ trích, nên nói với vị ấy như sau: ‘Thưa hiền giả, đối với nghĩa này, những văn cú này hay những văn cú kia, văn cú nào thích hợp hơn? Và đối với những văn cú này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?’. Nếu vị ấy trả lời: ‘Thưa hiền giả, đối với nghĩa này, chính những văn cú này là thích hợp hơn cả; và đối với những văn cú này, chính nghĩa này là thích hợp hơn cả’. Không nên đề cao, cũng không nên hạ thấp vị ấy. Không đề cao, không hạ thấp, chính vị ấy cần được làm cho hiểu rõ một cách cẩn thận về nghĩa ấy và những văn cú ấy để thẩm xét. 179. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañhi kho micchā gaṇhāti byañjanāni sammā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imesaṃ nu kho, āvuso, byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso vā attho katamo opāyikataro’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imesaṃ kho, āvuso, byañjanānaṃ ayameva attho opāyikataro, yā ceva eso’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo, anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tasseva atthassa nisantiyā. 179. Lại nữa, này Cunda, nếu có một vị đồng phạm hạnh khác thuyết pháp trong Tăng chúng. Lúc ấy, nếu các ngươi nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này đã hiểu sai nghĩa, nhưng trình bày đúng văn cú’. Không nên tán thán, cũng không nên chỉ trích. Không tán thán, không chỉ trích, nên nói với vị ấy như sau: ‘Thưa hiền giả, đối với những văn cú này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?’. Nếu vị ấy trả lời: ‘Thưa hiền giả, đối với những văn cú này, chính nghĩa này là thích hợp hơn cả’. Không nên đề cao, cũng không nên hạ thấp vị ấy. Không đề cao, không hạ thấp, chính vị ấy cần được làm cho hiểu rõ một cách cẩn thận về chính nghĩa ấy để thẩm xét. 180. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañhi kho sammā gaṇhāti byañjanāni micchā ropetī’ti. Tassa neva abhinanditabbaṃ na paṭikkositabbaṃ; anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo – ‘imassa nu kho, āvuso, atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni opāyikatarānī’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘imassa kho, āvuso, atthassa imāneva byañjanāni opayikatarāni, yāni ceva etānī’ti. So neva ussādetabbo na apasādetabbo; anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tesaññeva byañjanānaṃ nisantiyā. 180. Này Cunda, lại nữa, nếu có vị đồng phạm hạnh thuyết pháp ở trong Tăng chúng. Khi ấy, các ngươi có thể khởi lên suy nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này quả thật đã nắm bắt ý nghĩa một cách đúng đắn, nhưng lại sắp đặt văn cú một cách sai lầm.’ Lời nói của vị ấy không nên tán thưởng, cũng không nên bác bỏ; không tán thưởng, không bác bỏ, vị ấy nên được nói như sau: ‘Này hiền hữu, đối với ý nghĩa này, những văn cú này hay những văn cú kia, văn cú nào thích hợp hơn?’ Nếu vị ấy trả lời rằng: ‘Này hiền hữu, đối với ý nghĩa này, chính những văn cú này là thích hợp hơn, tức là những văn cú này.’ Vị ấy không nên được tán dương, cũng không nên bị chê bai; không tán dương, không chê bai, chính vị ấy nên được làm cho hiểu rõ một cách tốt đẹp để thẩm xét chính những văn cú ấy. 181. ‘‘Aparopi ce, cunda, sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya. Tatra ce tumhākaṃ evamassa – ‘ayaṃ kho āyasmā atthañceva sammā gaṇhāti byañjanāni [Pg.107] ca sammā ropetī’ti. Tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditabbaṃ anumoditabbaṃ; tassa ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā so evamassa vacanīyo – ‘lābhā no āvuso, suladdhaṃ no āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma evaṃ atthupetaṃ byañjanupeta’nti. 181. Này Cunda, lại nữa, nếu có vị đồng phạm hạnh thuyết pháp ở trong Tăng chúng. Khi ấy, các ngươi có thể khởi lên suy nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này quả thật đã nắm bắt ý nghĩa một cách đúng đắn, và cũng sắp đặt văn cú một cách đúng đắn.’ Lời nói của vị ấy nên được tán thưởng, hoan hỷ với lời ‘Lành thay!’. Sau khi đã tán thưởng, hoan hỷ với lời ‘Lành thay!’, vị ấy nên được nói như sau: ‘Thật là lợi ích cho chúng ta, thưa hiền hữu! Thật là khéo được cho chúng ta, thưa hiền hữu! Khi chúng ta được thấy một vị đồng phạm hạnh như vậy, một vị đầy đủ cả ý nghĩa lẫn văn cú.’” Paccayānuññātakāraṇaṃ Lý Do Cho Phép Các Vật Dụng 182. ‘‘Na vo ahaṃ, cunda, diṭṭhadhammikānaṃyeva āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemi. Na panāhaṃ, cunda, samparāyikānaṃyeva āsavānaṃ paṭighātāya dhammaṃ desemi. Diṭṭhadhammikānaṃ cevāhaṃ, cunda, āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemi; samparāyikānañca āsavānaṃ paṭighātāya. Tasmātiha, cunda, yaṃ vo mayā cīvaraṃ anuññātaṃ, alaṃ vo taṃ – yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnapaṭicchādanatthaṃ. Yo vo mayā piṇḍapāto anuññāto, alaṃ vo so yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca. Yaṃ vo mayā senāsanaṃ anuññātaṃ, alaṃ vo taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodana paṭisallānārāmatthaṃ. Yo vo mayā gilānapaccayabhesajja parikkhāro anuññāto, alaṃ vo so yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya abyāpajjaparamatāya. 182. Này Cunda, Ta không chỉ thuyết pháp cho các ngươi để ngăn ngừa các lậu hoặc trong hiện tại. Này Cunda, Ta cũng không chỉ thuyết pháp cho các ngươi để trừ diệt các lậu hoặc trong tương lai. Này Cunda, Ta thuyết pháp cho các ngươi để ngăn ngừa các lậu hoặc trong hiện tại và để trừ diệt các lậu hoặc trong tương lai. Vì vậy, này Cunda, ở đây, y phục nào đã được Ta cho phép dùng, y phục ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, các loài bò sát, và chỉ để che đậy sự hổ thẹn. Vật thực khất thực nào đã được Ta cho phép dùng, vật thực ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ não (do đói), để hỗ trợ cho phạm hạnh, với ý nghĩ rằng: ‘Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ (đói) và không làm phát sinh cảm thọ mới (no quá). Ta sẽ được sống điều độ, không bị chê trách, và được an ổn.’ Chỗ ở nào đã được Ta cho phép dùng, chỗ ở ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, các loài bò sát, và chỉ để loại trừ sự nguy hiểm của thời tiết và để an hưởng sự độc cư. Dược phẩm trị bệnh nào đã được Ta cho phép dùng, dược phẩm ấy là đủ cho các ngươi – chỉ để trừ diệt các cảm thọ đau đớn về thân đã phát sinh, và với mục đích tối hậu là không còn bệnh tật. Sukhallikānuyogo Sự Chuyên Tâm Vào Lạc Thọ 183. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sukhallikānuyogamanuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘katamo so[Pg.108], āvuso, sukhallikānuyogo? Sukhallikānuyogā hi bahū anekavihitā nānappakārakā’ti. 183. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các Sa-môn Thích tử sống chuyên tâm vào lạc thọ.’ Này Cunda, những du sĩ ngoại đạo nói như vậy nên được trả lời như sau: ‘Thưa các hiền hữu, sự chuyên tâm vào lạc thọ ấy là gì? Vì rằng có nhiều, đa dạng, và nhiều loại khác nhau về sự chuyên tâm vào lạc thọ.’” ‘‘Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Này Cunda, có bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này là hạ liệt, thô tục, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Bốn loại ấy là gì? ‘‘Idha, cunda, ekacco bālo pāṇe vadhitvā vadhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo. Này Cunda, ở đây, có kẻ ngu si, sau khi giết hại các sinh linh, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco adinnaṃ ādiyitvā ādiyitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ dutiyo sukhallikānuyogo. Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ sau khi lấy của không cho, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco musā bhaṇitvā bhaṇitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo. Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ sau khi nói dối, lại làm cho tự thân được sung sướng, thỏa mãn. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, cunda, idhekacco pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo. Lại nữa, này Cunda, ở đây, có kẻ được cung phụng, đầy đủ năm dục công đức và hưởng thụ chúng. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ tư. ‘‘Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Này Cunda, bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này là hạ liệt, thô tục, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ime cattāro sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Te vo ‘māhevaṃ’ tissu vacanīyā. Na te vo sammā vadamānā vadeyyuṃ, abbhācikkheyyuṃ asatā abhūtena. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các Sa-môn Thích tử sống chuyên tâm vào bốn sự thực hành lạc thọ này.’ Các ngươi nên nói với họ rằng: ‘Xin đừng nói như vậy.’ Khi nói thế, họ đã không nói đúng về các ngươi, mà họ đã vu khống các ngươi bằng điều không thật, không đúng sự thật. 184. ‘‘Cattārome, cunda, sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro? 184. Này Cunda, có bốn sự chuyên tâm vào lạc thọ này chắc chắn đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Bốn loại ấy là gì? ‘‘Idha, cunda, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo. Này Cunda, ở đây, vị Tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm, có tứ. Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ nhất. ‘‘Puna [Pg.109] caparaṃ, cunda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ dutiyo sukhallikānuyogo. Lại nữa, này Cunda, vị Tỳ-khưu, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai... Đây là sự chuyên tâm vào lạc thọ thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, cunda, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo. Này Cunda, lại nữa, vị tỳ khưu do ly hỷ... chứng và trú thiền thứ ba. Đây là sự thực hành hưởng thụ lạc thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, cunda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo. Này Cunda, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc và xả khổ... chứng và trú thiền thứ tư. Đây là sự thực hành hưởng thụ lạc thứ tư. ‘‘Ime kho, cunda, cattāro sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Này Cunda, bốn sự thực hành hưởng thụ lạc này chắc chắn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, và Niết-bàn. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ime cattāro sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Te vo ‘evaṃ’ tissu vacanīyā. Sammā te vo vadamānā vadeyyuṃ, na te vo abbhācikkheyyuṃ asatā abhūtena. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các sa-môn Thích tử sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này.’ Các vị ấy nên được các ngươi trả lời rằng: ‘Đúng vậy.’ Khi nói như vậy về các ngươi, họ đã nói đúng sự thật, họ đã không vu khống các ngươi với điều không có, không thật. Sukhallikānuyogānisaṃso Phước Báu của Sự Thực Hành Hưởng Thụ Lạc 185. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ime panāvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ kati phalāni katānisaṃsā pāṭikaṅkhā’ti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘ime kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ cattāri phalāni cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Idaṃ paṭhamaṃ phalaṃ, paṭhamo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Idaṃ dutiyaṃ phalaṃ, dutiyo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idaṃ tatiyaṃ phalaṃ, tatiyo ānisaṃso. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ catutthaṃ phalaṃ catuttho ānisaṃso. Ime [Pg.110] kho, āvuso, cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ imāni cattāri phalāni, cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. 185. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bao nhiêu quả, bao nhiêu phước báu?’ Này Cunda, các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên được trả lời như sau: ‘Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bốn quả, bốn phước báu. Bốn là những gì? Này các hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến giác ngộ. Đây là quả thứ nhất, phước báu thứ nhất. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, và do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau. Đây là quả thứ hai, phước báu thứ hai. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy. Đây là quả thứ ba, phước báu thứ ba. Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu do đoạn trừ các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là quả thứ tư, phước báu thứ tư. Này các hiền giả, đối với những người sống thực hành bốn sự hưởng thụ lạc này, có thể trông đợi bốn quả, bốn phước báu này.’ Khīṇāsavaabhabbaṭhānaṃ Những Điều Không Thể Đối Với Bậc Lậu Tận 186. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘aṭṭhitadhammā samaṇā sakyaputtiyā viharantī’ti. Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā. Seyyathāpi, āvuso, indakhīlo vā ayokhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampavedhī. Evameva kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācarituṃ. Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe āgārikabhūto; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu chandāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu dosāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu mohāgatiṃ gantuṃ; abhabbo khīṇāsavo bhikkhu bhayāgatiṃ gantuṃ. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritu’’nti. 186. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Các sa-môn Thích tử sống với pháp không kiên định.’ Này Cunda, các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, có những pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng và chế định cho các đệ tử, mà các vị ấy không thể vi phạm cho đến trọn đời. Này hiền giả, ví như cột trụ bằng đá hay bằng sắt, được chôn sâu, dựng vững, không lay động, không rung chuyển. Cũng vậy, này hiền giả, có những pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng và chế định cho các đệ tử, mà các vị ấy không thể vi phạm cho đến trọn đời. Này hiền giả, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm chín điều. Này hiền giả, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể cố ý cướp đi mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể hưởng thụ các dục lạc đã được tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do tham muốn; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do sân hận; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do si mê; vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc không thể đi vào con đường sai lạc do sợ hãi. Này hiền giả, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm chín điều này.’ Pañhābyākaraṇaṃ Trả Lời Các Câu Hỏi 187. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘atītaṃ kho addhānaṃ ārabbha samaṇo gotamo atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapeti, no ca kho anāgataṃ addhānaṃ ārabbha atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapeti, tayidaṃ kiṃsu tayidaṃ kathaṃsū’ti? Te ca aññatitthiyā [Pg.111] paribbājakā aññavihitakena ñāṇadassanena aññavihitakaṃ ñāṇadassanaṃ paññapetabbaṃ maññanti yathariva bālā abyattā. Atītaṃ kho, cunda, addhānaṃ ārabbha tathāgatassa satānusāri ñāṇaṃ hoti; so yāvatakaṃ ākaṅkhati tāvatakaṃ anussarati. Anāgatañca kho addhānaṃ ārabbha tathāgatassa bodhijaṃ ñāṇaṃ uppajjati – ‘ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’ti. ‘Atītaṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Atītaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Atītaṃ cepi cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Anāgataṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti…pe… tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. 187. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Sa-môn Gotama tuyên bố tri kiến vô hạn liên quan đến thời quá khứ, nhưng lại không tuyên bố tri kiến vô hạn liên quan đến thời vị lai. Việc ấy là thế nào? Việc ấy là tại sao?’ Và các du sĩ ngoại đạo ấy, với tri kiến về một đối tượng khác, lại cho rằng tri kiến về một đối tượng khác nên được tuyên bố, giống như những kẻ ngu si, không thông thạo. Này Cunda, liên quan đến thời quá khứ, Như Lai có trí tuệ đi theo chánh niệm; Ngài muốn nhớ lại bao nhiêu thì nhớ lại bấy nhiêu. Và liên quan đến thời vị lai, trí tuệ sanh khởi từ sự giác ngộ phát sanh nơi Như Lai rằng: ‘Đây là kiếp sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’ Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là có thật, chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong quá khứ là có thật, chân thật, và liên hệ đến lợi ích, trong trường hợp đó, Như Lai biết đúng thời để trả lời câu hỏi ấy. Này Cunda, nếu một điều trong vị lai là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó... (như trên)... để trả lời câu hỏi ấy. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là có thật, chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không trả lời về điều đó. Này Cunda, nếu một điều trong hiện tại là có thật, chân thật, và liên hệ đến lợi ích, trong trường hợp đó, Như Lai biết đúng thời để trả lời câu hỏi ấy.” 188. ‘‘Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yañca kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati. Sabbaṃ taṃ tatheva hoti no aññathā, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. Sadevake loke, cunda, samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī, tasmā ‘tathāgato’ti vuccati. 188. “Này Cunda, như vậy, đối với các pháp trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, Như Lai là người nói đúng thời, nói sự thật, nói điều lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, bất cứ những gì trong thế gian cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh cùng với các sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, đã được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận thức, được đạt đến, được tìm cầu, được tâm ý suy xét, tất cả những điều ấy đã được Như Lai chứng ngộ; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, vào đêm mà Như Lai chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, và vào đêm mà Ngài nhập Vô Dư Y Niết-bàn, bất cứ điều gì Ngài nói, tuyên bố, chỉ dạy trong khoảng thời gian giữa đó, tất cả những điều ấy đều đúng như vậy, không khác đi; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, Như Lai nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy. Vì nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy, nên Ngài được gọi là ‘Như Lai’. Này Cunda, trong thế gian cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, trong chúng sanh cùng với các sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, Như Lai là bậc chinh phục, không bị ai chinh phục, là bậc thấy rõ thực chất, là bậc có quyền năng tự tại; vì vậy, Ngài được gọi là ‘Như Lai’.” Abyākataṭṭhānaṃ Những Vấn Đề Vô Ký 189. ‘‘Ṭhānaṃ [Pg.112] kho panetaṃ, cunda, vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ nu kho, āvuso, hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘abyākataṃ kho, āvuso, bhagavatā – ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti. 189. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, Thế Tôn đã không giải thích rằng: “Chúng sanh tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’” ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etampi kho, āvuso, bhagavatā abyākataṃ – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này cũng đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’” ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā – ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’” ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etampi kho, āvuso, bhagavatā abyākataṃ – ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti. “Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Này chư hiền, có phải chúng sanh không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích chăng?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Này chư hiền, điều này cũng đã không được Thế Tôn giải thích rằng: “Chúng sanh không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là thật, điều khác là vô ích.”’” ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kasmā panetaṃ, āvuso, samaṇena gotamena abyākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘na hetaṃ, āvuso, atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ na ādibrahmacariyakaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, tasmā taṃ bhagavatā abyākata’nti. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, tại sao điều này không được Sa-môn Gotama tuyên bố?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, điều này không liên quan đến lợi ích, không liên quan đến Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Vì vậy, điều đó không được Thế Tôn tuyên bố.’ Byākataṭṭhānaṃ Vấn đề được tuyên bố 190. ‘‘Ṭhānaṃ [Pg.113] kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kiṃ panāvuso, samaṇena gotamena byākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘idaṃ dukkhanti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodhoti kho, āvuso, bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, āvuso, bhagavatā byākata’nti. 190. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, Sa-môn Gotama đã tuyên bố điều gì?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là nguyên nhân của khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là sự diệt khổ’. Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã tuyên bố: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’.’ ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, cunda, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘kasmā panetaṃ, āvuso, samaṇena gotamena byākata’nti? Evaṃvādino, cunda, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘etañhi, āvuso, atthasaṃhitaṃ, etaṃ dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Tasmā taṃ bhagavatā byākata’nti. Này Cunda, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: ‘Thưa các hiền giả, tại sao điều này được Sa-môn Gotama tuyên bố?’ Này Cunda, đối với các du sĩ ngoại đạo nói như vậy, nên trả lời như sau: ‘Thưa các hiền giả, vì điều này liên quan đến lợi ích, liên quan đến Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán hoàn toàn, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự an tịnh, thắng trí, giác ngộ, và Niết-bàn. Vì vậy, điều đó được Thế Tôn tuyên bố.’ Pubbantasahagatadiṭṭhinissayā Các tà kiến nương vào quá khứ 191. ‘‘Yepi te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi? Yepi te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi? Katame ca te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. (Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmi) ? Santi kho, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘asassato attā ca loko ca…pe… sassato ca asassato ca attā ca loko ca… neva sassato nāsassato attā ca loko ca… sayaṃkato attā ca loko ca… paraṃkato attā ca loko ca… sayaṃkato ca [Pg.114] paraṃkato ca attā ca loko ca… asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Sassataṃ sukhadukkhaṃ… asassataṃ sukhadukkhaṃ… sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ… nevasassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ… paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ… asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ moghamañña’nti. 191. Này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến quá khứ, những tà kiến ấy đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố. Và theo cách chúng không nên được tuyên bố, tại sao Ta lại tuyên bố chúng cho các ngươi theo cách đó? Này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến tương lai, những tà kiến ấy cũng đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố. Và theo cách chúng không nên được tuyên bố, tại sao Ta lại tuyên bố chúng cho các ngươi theo cách đó? Và này Cunda, những tà kiến nào liên quan đến quá khứ đã được Ta tuyên bố cho các ngươi, theo cách chúng nên được tuyên bố? Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ Này Cunda, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là vô thường… (v.v.)… ngã và thế giới vừa thường hằng vừa vô thường… ngã và thế giới không thường hằng cũng không vô thường… ngã và thế giới do tự mình làm… ngã và thế giới do người khác làm… ngã và thế giới vừa do tự mình làm vừa do người khác làm… ngã và thế giới không do tự mình làm, không do người khác làm, tự nhiên sinh, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ ‘Khổ và lạc là thường hằng… khổ và lạc là vô thường… khổ và lạc vừa thường hằng vừa vô thường… khổ và lạc không thường hằng cũng không vô thường… khổ và lạc do tự mình làm… khổ và lạc do người khác làm… khổ và lạc vừa do tự mình làm vừa do người khác làm… khổ và lạc không do tự mình làm, không do người khác làm, tự nhiên sinh, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ 192. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘sassato attā ca loko cā’’ti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. 192. Này Cunda, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Ngã và thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng.’ Ta đến gần họ và nói như vầy: ‘Thưa các hiền giả, có phải các vị nói rằng: ‘Ngã và thế giới là thường hằng’ chăng?’ Và điều mà họ nói: ‘Chỉ có điều này là chân thật, ngoài ra là hư vọng,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sinh có tưởng sai khác. Này Cunda, về sự chế định này, Ta không thấy ai bằng Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là người vượt trội hơn về điều đó, tức là về sự hiểu biết tối thượng. 193. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘asassato attā ca loko ca…pe… sassato ca asassato ca attā ca loko ca… nevasassato nāsassato attā ca loko ca… sayaṃkato attā ca loko ca… paraṃkato attā ca loko ca… sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca… asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca… sassataṃ sukhadukkhaṃ… asassataṃ sukhadukkhaṃ… sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ… nevasassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ… paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ… sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ… asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’’’nti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. Ime kho te, cunda, pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā[Pg.115]. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmīti ? 193. “Này Cunda, trong số các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, có những vị có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã và thế giới là không thường hằng... ... tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng... tự ngã và thế giới không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng... tự ngã và thế giới do tự mình làm ra... do người khác làm ra... vừa do tự mình vừa do người khác làm ra... không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên... khổ và lạc là thường hằng... không thường hằng... vừa thường hằng vừa không thường hằng... không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng... khổ và lạc do tự mình làm ra... do người khác làm ra... vừa do tự mình vừa do người khác làm ra... khổ và lạc không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “khổ và lạc không do tự mình cũng không do người khác làm ra, được khởi lên một cách ngẫu nhiên” không?’ Và điều mà họ đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định. Này Cunda, đây là những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích. Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?” Aparantasahagatadiṭṭhinissayā Các Kiến Giải Nương Tựa Liên Quan Đến Tương Lai 194. ‘‘Katame ca te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. (Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmī) ? Santi, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Santi pana, cunda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… saññī attā hoti… asaññī attā hoti… nevasaññīnāsaññī attā hoti… attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Yañca kho te evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. 194. “Này Cunda, những kiến giải nương tựa nào liên quan đến tương lai mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích? (Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?) Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Lại nữa, này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã không có sắc... tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc... tự ngã không phải có sắc cũng không phải không có sắc... tự ngã có tưởng... tự ngã không có tưởng... tự ngã không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng... tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Này Cunda, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “Tự ngã có sắc, sau khi chết vẫn khỏe mạnh” không?’ Và điều mà họ đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định. 195. ‘‘Tatra, cunda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpīnārūpī attā hoti… saññī attā hoti… asaññī attā hoti… nevasaññīnāsaññī attā hoti… attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘atthi nu kho idaṃ, āvuso, vuccati – ‘‘attā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā’’’ti? Yañca kho te, cunda, evamāhaṃsu – ‘idameva saccaṃ moghamañña’nti. Taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññinopi hettha, cunda, santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ, cunda, paññattiyā neva attanā [Pg.116] samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. Ime kho te, cunda, aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tathā byākarissāmīti ? 195. “Này Cunda, trong số đó, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Tự ngã không có sắc... tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc... tự ngã không phải có sắc cũng không phải không có sắc... tự ngã có tưởng... tự ngã không có tưởng... tự ngã không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng... tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết; chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Thưa các hiền hữu, có phải các vị nói rằng: “Tự ngã bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết” không?’ Và điều mà họ, này Cunda, đã nói rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm,’ Ta không chấp nhận điều đó của họ. Vì sao vậy? Này Cunda, vì ở đây có những chúng sanh có nhận thức khác. Này Cunda, đối với sự chế định này, Ta không thấy ai ngang bằng với Ta, huống nữa là hơn. Trái lại, chính Ta là bậc hơn hẳn ở đây, tức là về sự thấu triệt chế định. Này Cunda, đây là những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai mà Ta đã giải thích cho các ngươi, theo cách chúng nên được giải thích. Còn theo cách chúng không nên được giải thích, tại sao Ta lại phải giải thích cho các ngươi theo cách đó?” 196. ‘‘Imesañca, cunda, pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ imesañca aparantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya evaṃ mayā cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā. Katame cattāro? Idha, cunda, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesañca cunda, pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ imesañca aparantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya. Evaṃ mayā ime cattāro satipaṭṭhānā desitā paññattā’’ti. 196. “Này Cunda, để đoạn trừ và vượt qua những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ này và những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai này, Ta đã thuyết giảng và chế định Bốn Niệm Xứ như vậy. Bốn niệm xứ nào? Này Cunda, ở đây, vị Tỳ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham và ưu ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ... quán tâm trên tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham và ưu ở đời. Này Cunda, để đoạn trừ và vượt qua những kiến giải nương tựa liên quan đến quá khứ này và những kiến giải nương tựa liên quan đến tương lai này, Ta đã thuyết giảng và chế định Bốn Niệm Xứ này như vậy.” 197. Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Pāsādiko vatāyaṃ, bhante, dhammapariyāyo; supāsādiko vatāyaṃ bhante, dhammapariyāyo, ko nāmāyaṃ bhante dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, upavāṇa, imaṃ dhammapariyāyaṃ ‘pāsādiko’ tveva naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā upavāṇo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti. 197. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa đang đứng hầu quạt cho đức Thế Tôn ở phía sau lưng ngài. Bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa bạch với đức Thế Tôn rằng: – ‘Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, pháp môn này thật đáng tịnh tín! Bạch Thế Tôn, pháp môn này thật vô cùng đáng tịnh tín! Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên là gì?’ – ‘Này Upavāṇa, vì pháp môn này đáng tịnh tín, do đó, ngươi hãy ghi nhớ pháp môn này là ‘Pāsādika’ (Đáng Tịnh Tín).’ Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Tôn giả Upavāṇa hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn. Pāsādikasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ. Kinh Pāsādika, thứ sáu, kết thúc. 7. Lakkhaṇasuttaṃ 7. Kinh Tướng Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni Ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân 198. Evaṃ [Pg.117] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 198. Tôi nghe như vầy – một thời đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của trưởng giả Anāthapiṇḍika, ở Jetavana. Tại đấy, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: – ‘Này các Tỳ khưu.’ – ‘Bạch Thế Tôn,’ các Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói như sau: 199. ‘‘Dvattiṃsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. 199. ‘Này các Tỳ khưu, có ba mươi hai tướng đại nhân này của bậc Đại nhân, người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân, là vị vua đúng pháp, trị vì theo pháp, chinh phục bốn phương, đạt được sự ổn định trong xứ sở, sở hữu bảy báu. Bảy báu của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy chinh phục và cai trị trái đất này, cho đến tận bờ đại dương, không dùng roi vọt, không dùng binh khí, mà bằng chánh pháp. Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian. 200. ‘‘Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā? Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. 200. ‘Và này các Tỳ khưu, ba mươi hai tướng đại nhân của bậc Đại nhân ấy là gì, mà người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác? Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân… (như trên)… Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian. ‘‘Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. ‘Này các Tỳ khưu, ở đây, bậc Đại nhân có bàn chân đặt bằng phẳng. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có bàn chân đặt bằng phẳng, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi[Pg.118], bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. ‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, dưới lòng bàn chân của bậc Đại nhân, có những bánh xe hiện ra, có một ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi phương diện. Này các Tỳ khưu, việc dưới lòng bàn chân của bậc Đại nhân có những bánh xe hiện ra, có một ngàn căm, có vành, có trục, đầy đủ mọi phương diện, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti…pe… dīghaṅguli hoti… mudutalunahatthapādo hoti… jālahatthapādo hoti… ussaṅkhapādo hoti… eṇijaṅgho hoti… ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati… kosohitavatthaguyho hoti… suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco… sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati… ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni… uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni … brahmujugatto hoti… sattussado hoti… sīhapubbaddhakāyo hoti… citantaraṃso hoti… nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo… samavaṭṭakkhandho hoti… rasaggasaggī hoti… sīhahanu hoti… cattālīsadanto hoti … samadanto hoti… aviraḷadanto hoti… susukkadāṭho hoti… pahūtajivho hoti… brahmassaro hoti karavīkabhāṇī… abhinīlanetto hoti… gopakhumo hoti… uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. ‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, bậc Đại nhân có gót chân dài… (như trên)… có ngón tay, ngón chân dài… có bàn tay, bàn chân mềm mại, mịn màng… có ngón tay, ngón chân liền nhau như màng lưới… có mắt cá chân cao… có bắp chân như bắp chân của con sơn dương eṇī… đứng thẳng không cần cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay chạm và xoa đầu gối… có âm tàng được che kín trong vỏ bọc… có màu da như vàng, da như vàng ròng… có làn da mịn màng, vì da mịn màng nên bụi bẩn không bám vào thân… có lông mọc từng sợi một, mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi… có lông mọc hướng lên trên, các sợi lông mọc hướng lên, màu xanh biếc như thuốc vẽ mắt, cuộn tròn như bông tai, xoáy về bên phải… có thân hình thẳng như Phạm thiên… có bảy chỗ đầy đặn… có nửa thân trên như sư tử… có khoảng giữa hai vai đầy đặn… có thân hình cân đối như cây đa, chiều cao của thân bằng sải tay, sải tay bằng chiều cao của thân… có cổ tròn đều… có các dây thần kinh vị giác thượng hạng… có hàm như hàm sư tử… có bốn mươi chiếc răng… có răng đều nhau… có răng khít nhau… có bốn răng nanh rất trắng… có lưỡi rộng và dài… có giọng nói như Phạm thiên, tiếng hót như chim karavīka… có mắt xanh biếc… có lông mi như lông mi bò con… có một sợi lông trắng mọc giữa hai chân mày, mềm mại như bông gòn. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có một sợi lông trắng mọc giữa hai chân mày, mềm mại như bông gòn, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân. ‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. ‘Lại nữa, này các Tỳ khưu, bậc Đại nhân có đỉnh đầu u lên. Này các Tỳ khưu, việc bậc Đại nhân có đỉnh đầu u lên, này các Tỳ khưu, đây cũng là một tướng đại nhân của bậc Đại nhân. ‘‘Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace [Pg.119] agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. ‘Này các Tỳ khưu, đây là ba mươi hai tướng đại nhân của bậc Đại nhân, người nào được trang bị các tướng ấy thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia, vị ấy sẽ là vua Chuyển luân… (như trên)… Nhưng nếu vị ấy từ bỏ đời sống tại gia, xuất gia sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén mở màn che vô minh trong thế gian. ‘‘Imāni kho, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti – ‘imassa kammassa kaṭattā idaṃ lakkhaṇaṃ paṭilabhatī’ti. ‘Này các Tỳ khưu, ba mươi hai tướng đại nhân này của bậc Đại nhân, các vị ẩn sĩ ngoại đạo cũng ghi nhớ, nhưng họ không biết rằng: ‘Do đã làm nghiệp này nên được tướng này.’ (1) Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṃ (1) Tướng bàn chân đặt bằng phẳng 201. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suppatiṭṭhitapādo hoti. Samaṃ pādaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati, samaṃ uddharati, samaṃ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṃ phusati. 201. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ đời trước, kiếp trước, nơi ở trước. Khi trước, trong lúc là người, vị ấy đã kiên cố thọ trì các thiện pháp, không thối chuyển trong việc thọ trì thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, trong việc bố thí phân chia, trong việc thọ trì giới, trong việc giữ ngày Bố-tát, trong lòng hiếu thảo với mẹ, hiếu thảo với cha, trong việc kính trọng Sa-môn, kính trọng Bà-la-môn, trong việc kính trọng bậc trưởng thượng trong gia tộc, và trong các thiện pháp thù thắng khác. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy, đã được sung mãn, đã được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Ở đó, vị ấy vượt trội các vị trời khác về mười phương diện: tuổi thọ cõi trời, dung sắc cõi trời, lạc cõi trời, danh tiếng cõi trời, quyền uy cõi trời, các sắc cõi trời, các tiếng cõi trời, các hương cõi trời, các vị cõi trời, các xúc cõi trời. Vị ấy từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đạt được tướng đại nhân này: có bàn chân đặt xuống bằng phẳng. Vị ấy đặt bàn chân xuống đất bằng phẳng, nhấc lên cũng bằng phẳng, toàn bộ lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất một cách bằng phẳng. 202. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati[Pg.120]. Rājā samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati. ‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. 202. Vị ấy, người có tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển Luân, đúng Chánh pháp, là Pháp vương, trị vì bốn châu, đã chiến thắng, làm cho quốc độ an ổn, có đủ bảy báu. Vị ấy có bảy báu này, tức là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể nhiếp phục quân đội kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục khắp đất đai này cho đến biển cả, không dùng roi, không dùng gươm, đúng theo Chánh pháp, cai trị một xứ sở không có gai góc, không có chướng ngại, không có kẻ thù, thịnh vượng, phồn vinh, an ổn, tốt lành, không có tai họa. Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy không bị bất cứ người nào là kẻ đối nghịch, là kẻ thù làm cho lay chuyển. Khi là vua, vị ấy được điều này. Còn nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, xuất gia, sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đời, đã vén mở màn che. Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy không bị lay chuyển bởi kẻ đối nghịch, kẻ thù bên trong hay bên ngoài, bởi tham, hay sân, hay si, bởi Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay chư Thiên, hay Ma vương, hay Phạm thiên, hay bởi bất cứ ai ở trên đời. Khi là Phật, vị ấy được điều này. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 203. Tatthetaṃ vuccati – 203. Về việc ấy, có lời này được nói: ‘‘Sacce ca dhamme ca dame ca saṃyame,Soceyyasīlālayuposathesu ca; Dāne ahiṃsāya asāhase rato,Daḷhaṃ samādāya samattamācari. Trong sự thật, trong Chánh pháp, trong điều phục, trong phòng hộ, trong sự thanh tịnh, an trú nơi giới và ngày Bố-tát, hoan hỷ trong bố thí, trong bất hại, trong không bạo hành, vị ấy đã thọ trì một cách kiên cố và thực hành trọn vẹn. ‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi ; Tato cavitvā punarāgato idha,Samehi pādehi phusī vasundharaṃ. Do nghiệp ấy, vị ấy đã đi đến cõi trời, đã hưởng thụ lạc thú và sự vui chơi hoan hỷ. Từ đó mệnh chung, lại trở về đây, đã chạm mặt đất với đôi bàn chân bằng phẳng. ‘‘Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā,Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā; Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakaṃ. Các nhà tướng số học tụ họp lại đã giải thích rằng: ‘Đối với người có bàn chân đặt bằng phẳng, không có sự cản trở, dù là người tại gia hay người xuất gia. Tướng ấy chính là tướng soi sáng ý nghĩa đó.’ ‘‘Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṃ,Parābhibhū sattubhi nappamaddano; Manussabhūtenidha hoti kenaci,Akkhambhiyo tassa phalena kammuno. Khi sống tại gia, vị ấy không bị lay chuyển, chế ngự được người khác, không bị kẻ thù đàn áp. Ở đây, do quả của nghiệp ấy, vị ấy không bị bất cứ người nào làm cho lay chuyển. ‘‘Sace [Pg.121] ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo; Aggo na so gacchati jātu khambhanaṃ,Naruttamo esa hi tassa dhammatā’’ti. Nếu người như vậy xuất gia, hoan hỷ trong ý muốn xuất ly, là bậc trí tuệ, bậc tối thượng, bậc tối thượng trong loài người ấy không bao giờ đi đến sự lay chuyển. Đây chính là pháp tánh của vị ấy. (2) Pādatalacakkalakkhaṇaṃ (2) Tướng Bánh Xe Dưới Lòng Bàn Chân 204. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṃ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidhātā, saparivārañca dānaṃ adāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni. 204. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ đời trước, kiếp trước, nơi ở trước. Khi trước, trong lúc là người, vị ấy đã là người mang lại hạnh phúc cho nhiều người, đã xua tan sự sợ hãi, kinh hoàng, khiếp đảm, đã sắp đặt sự bảo vệ, che chở, phòng hộ đúng pháp, và đã bố thí cùng với vật tùy tùng. Vị ấy, do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy, đã được sung mãn, đã được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới... (v.v.)... Vị ấy từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đạt được tướng đại nhân này: Dưới lòng bàn chân của vị ấy có những bánh xe hiện ra, có ngàn căm, có vành xe, có trục xe, đầy đủ mọi phương diện, và các khoảng được phân chia rõ ràng. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, người có tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển Luân... (v.v.)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng đông đảo; đoàn tùy tùng của vị ấy rất đông, gồm các Bà-la-môn, gia chủ, người ở thị trấn và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các chỉ huy quân đội, lính gác cổng, các quan chức, các vị trong hội đồng, các vua chư hầu, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này. Còn nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, xuất gia, sẽ trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đời, đã vén mở màn che. Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng đông đảo; đoàn tùy tùng của vị ấy rất đông, gồm các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư Thiên, loài người, A-tu-la, loài Rồng, và Càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 205. Tatthetaṃ vuccati – 205. Về việc ấy, có lời này được nói: ‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Manussabhūto bahunaṃ sukhāvaho; Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko. Trong các đời trước, trong quá khứ, khi là người, vị ấy đã mang lại hạnh phúc cho nhiều người, đã xua tan sự sợ hãi, kinh hoàng, khiếp đảm, và nhiệt tâm trong việc phòng hộ, che chở, bảo vệ. ‘‘So [Pg.122] tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi; Tato cavitvā punarāgato idha,Cakkāni pādesu duvesu vindati. Do nghiệp ấy, vị ấy đã đi đến cõi trời, đã hưởng thụ lạc thú và sự vui chơi hoan hỷ. Từ đó mệnh chung, lại trở về đây, đã được những bánh xe ở cả hai bàn chân. ‘‘Samantanemīni sahassarāni ca,Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā; Disvā kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,Parivāravā hessati sattumaddano. Các vị Bà-la-môn xem tướng tụ họp lại, sau khi thấy vị thái tử có tướng hảo do nhiều phước đức, đã tiên đoán rằng: ‘Vị này sẽ có nhiều quyến thuộc, sẽ chinh phục được kẻ thù.’ Tathā hī cakkāni samantanemini,Sace na pabbajjamupeti tādiso; Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati,Tassānuyantādha bhavanti khattiyā. Vì rằng vị ấy có các bánh xe với vành xe bao quanh, nếu người như vậy không xuất gia, sẽ làm chuyển bánh xe báu, cai trị cõi đất. Ở đây, các vị vua chúa sẽ trở thành tùy tùng của vị ấy. ‘‘Mahāyasaṃ saṃparivārayanti naṃ,Sace ca pabbajjamupeti tādiso; Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,Devāmanussāsurasakkarakkhasā. Họ sẽ vây quanh vị ấy, người có danh tiếng lớn. Và nếu người như vậy xuất gia, sẽ hoan hỷ trong ý muốn xuất ly, là bậc sáng suốt. Chư thiên, loài người, a-tu-la, trời Đế Thích, và dạ-xoa, ‘‘Gandhabbanāgā vihagā catuppadā,Anuttaraṃ devamanussapūjitaṃ; Mahāyasaṃ saṃparivārayanti na’’nti. Càn-thát-bà, rồng, các loài chim, các loài bốn chân, sẽ vây quanh vị ấy, bậc Vô Thượng, được chư thiên và loài người cúng dường, người có danh tiếng lớn.’ (Họ đã tiên đoán) như vậy. (3-5) Āyatapaṇhitāditilakkhaṇaṃ (3-5) Ba tướng hảo bắt đầu bằng tướng gót chân dài 206. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Āyatapaṇhi ca hoti, dīghaṅguli ca brahmujugatto ca. 206. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã từ bỏ sát sanh, kiêng tránh sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ đao, biết tàm, có lòng bi, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích cho tất cả chúng sanh. Do nghiệp ấy đã được làm, được tích lũy, được gia tăng, được quảng đại... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được ba tướng đại nhân này: có gót chân dài, có ngón tay ngón chân dài, và có thân hình thẳng như Phạm thiên. ‘‘So [Pg.123] tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ paccatthikehi paccāmittehi samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, thành tựu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... Là vua, vị ấy được gì? Vị ấy được sống lâu, trụ lâu dài, duy trì mạng sống lâu dài; không một kẻ thù địch nào là người có thể đoạt mạng vị ấy giữa chừng. Là vua, vị ấy được điều này... Là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy được sống lâu, trụ lâu dài, duy trì mạng sống lâu dài; không một kẻ thù địch nào, dù là Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, hay bất cứ ai trong đời, có thể đoạt mạng vị ấy giữa chừng. Là Phật, vị ấy được điều này.’ Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 207. Tatthetaṃ vuccati – 207. Về điều này, được nói như sau: ‘‘Māraṇavadhabhayattano viditvā,Paṭivirato paraṃ māraṇāyahosi; Tena sucaritena saggamagamā,Sukataphalavipākamanubhosi. ‘Biết được sự nguy hiểm của cái chết và sự giết hại đối với mình, vị ấy đã kiêng tránh việc giết hại người khác. Do thiện hạnh ấy, vị ấy đã sanh về cõi trời, đã hưởng quả dị thục của việc làm tốt đẹp. ‘‘Caviya punaridhāgato samāno,Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni; Bhavati vipuladīghapāsaṇhiko,Brahmāva suju subho sujātagatto. Sau khi mệnh chung, lại sanh về đây, vị ấy đạt được ba tướng ở đây: có gót chân to và dài, có thân hình thẳng, đẹp, khéo sanh như Phạm thiên. ‘‘Subhujo susu susaṇṭhito sujāto,Mudutalunaṅguliyassa honti; Dīghā tībhi purisavaraggalakkhaṇehi,Cirayapanāya kumāramādisanti. Có cánh tay đẹp, trẻ trung, thân hình cân đối, khéo sanh, vị ấy có các ngón tay, ngón chân mềm mại, non nớt, và dài. Với ba tướng của bậc tối thượng nhân này, các bậc trí tiên đoán rằng vị thái tử sẽ sống lâu. ‘‘Bhavati yadi gihī ciraṃ yapeti,Cirataraṃ pabbajati yadi tato hi; Yāpayati ca vasiddhibhāvanāya,Iti dīghāyukatāya taṃ nimitta’’nti. Nếu là người tại gia, vị ấy sống lâu; nếu xuất gia, vị ấy còn sống lâu hơn nữa. Vị ấy duy trì mạng sống bằng cách tu tập các năng lực đến thuần thục. Như vậy, đó là dấu hiệu của sự trường thọ.’ (6) Sattussadatālakkhaṇaṃ (6) Tướng có bảy chỗ đầy đặn 208. ‘‘Yampi[Pg.124], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno dātā ahosi paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sattussado hoti, sattassa ussadā honti; ubhosu hatthesu ussadā honti, ubhosu pādesu ussadā honti, ubhosu aṃsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussado hoti. 208. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã là người bố thí các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Do nghiệp ấy đã được làm... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được tướng đại nhân này: có bảy chỗ đầy đặn. Bảy chỗ đầy đặn là: hai tay đầy đặn, hai chân đầy đặn, hai vai đầy đặn, và cổ đầy đặn. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, thành tựu tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... Là vua, vị ấy được gì? Vị ấy được các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Là vua, vị ấy được điều này... Là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy được các loại vật thực ngon, có hương vị: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ nếm, đồ liếm, và đồ uống. Là Phật, vị ấy được điều này.’ Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 209. Tatthetaṃ vuccati – 209. Về điều này, được nói như sau: ‘‘Khajjabhojjamatha leyya sāyiyaṃ,Uttamaggarasadāyako ahu; Tena so sucaritena kammunā,Nandane ciramabhippamodati. ‘Vị ấy đã là người bố thí hương vị tối thượng, bậc nhất: đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, đồ liếm, đồ nếm. Do nghiệp thiện hạnh ấy, vị ấy hoan hỷ lâu dài trong vườn Nandana. ‘‘Satta cussade idhādhigacchati,Hatthapādamudutañca vindati; Āhu byañjananimittakovidā,Khajjabhojjarasalābhitāya naṃ. Ở đây, vị ấy đạt được bảy chỗ đầy đặn, và được tay chân mềm mại. Các vị thông thạo tướng mạo và dấu hiệu nói rằng vị ấy sẽ được các loại vật thực có hương vị. ‘‘Yaṃ gihissapi tadatthajotakaṃ,Pabbajjampi ca tadādhigacchati; Khajjabhojjarasalābhiruttamaṃ,Āhu sabbagihibandhanacchida’’nti. Nghiệp phước nào làm sáng tỏ quả ấy cho người tại gia, người xuất gia cũng đạt được quả ấy. Họ nói rằng, bậc đã cắt đứt mọi ràng buộc của tại gia sẽ được hương vị của vật thực tối thượng.’ (7-8) Karacaraṇamudujālatālakkhaṇāni (7-8) Các tướng tay chân mềm mại và có mạng lưới 210. ‘‘Yampi[Pg.125], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgāhako ahosi – dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Mudutalunahatthapādo ca hoti jālahatthapādo ca. 210. Này các Tỳ-khưu, trong tiền kiếp, tiền sanh, trú xứ quá khứ, khi Như Lai còn là người, đã là người nhiếp phục chúng sanh bằng bốn nhiếp pháp: bố thí, ái ngữ, lợi hành, và đồng sự. Do nghiệp ấy đã được làm... sau khi mệnh chung từ đó, sanh lại nơi đây, vị ấy đạt được hai tướng đại nhân này: có tay chân mềm mại, non nớt, và có tay chân như mạng lưới. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng được nhiếp phục tốt đẹp, đoàn tùy tùng của vị ấy được nhiếp phục tốt đẹp gồm có các vị Bà-la-môn, gia chủ, người thành thị, người nông thôn, các vị đại thần kế toán, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị đại thần, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng được nhiếp phục tốt đẹp, đoàn tùy tùng của vị ấy được nhiếp phục tốt đẹp gồm có các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, naga, càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 211. Tatthetaṃ vuccati – 211. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng: ‘‘Dānampi catthacariyatañca,Piyavāditañca samānattatañca ; Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ,Anavamatena guṇena yāti saggaṃ. “Do bố thí, hành xử lợi ích, lời nói ái ngữ, và đối xử bình đẳng; do thực hành và hành xử việc nhiếp phục tốt đẹp đối với nhiều người, với đức hạnh không bị khinh thường, vị ấy đi đến cõi trời. ‘‘Caviya punaridhāgato samāno,Karacaraṇamudutañca jālino ca; Atirucirasuvaggudassaneyyaṃ,Paṭilabhati daharo susu kumāro. Sau khi mệnh chung, lại đến đây, vị hoàng tử trẻ tuổi, rất non nớt, có được bàn tay và bàn chân mềm mại và có mạng lưới, rất đáng ưa thích, rất đẹp đẽ, và dễ nhìn. ‘‘Bhavati [Pg.126] parijanassavo vidheyyo,Mahimaṃ āvasito susaṅgahito; Piyavadū hitasukhataṃ jigīsamāno,Abhirucitāni guṇāni ācarati. Đoàn tùy tùng của vị ấy trở nên dễ bảo, vị ấy sống làm chủ trái đất này, được nhiếp phục tốt đẹp; nói lời ái ngữ, mong muốn lợi ích và hạnh phúc, vị ấy thực hành những đức hạnh rất đáng ưa thích. ‘‘Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,Kathayati dhammakathaṃ jino janassa; Vacanapaṭikarassābhippasannā,Sutvāna dhammānudhammamācarantī’’ti. Và nếu vị ấy từ bỏ tất cả các thú vui dục lạc, trở thành bậc Chiến Thắng, vị ấy thuyết pháp cho chúng sanh; những người vâng lời vị ấy, rất hoan hỷ, sau khi nghe pháp, thực hành pháp tùy pháp.” (9-10) Ussaṅkhapādauddhaggalomatālakkhaṇāni (9-10) Các tướng gót chân đầy đặn và lông mọc hướng lên. 212. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno atthūpasaṃhitaṃ dhammūpasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsitā ahosi, bahujanaṃ nidaṃsesi, pāṇīnaṃ hitasukhāvaho dhammayāgī. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ussaṅkhapādo ca hoti, uddhaggalomo ca. 212. “Này các Tỳ-khưu, Như Lai, trong tiền kiếp, tiền sinh, nơi ở trước đây, khi là người, đã nói lời liên quan đến lợi ích, liên quan đến thiện pháp, đã chỉ dạy cho nhiều người, đã mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, đã thực hành pháp thí. Do nghiệp ấy đã được làm... ... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ đó, đến cõi này, có được hai tướng đại nhân này: có gót chân đầy đặn và có lông mọc hướng lên. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy là bậc tối thượng, bậc cao quý nhất, bậc lãnh đạo, bậc ưu việt, và bậc xuất sắc nhất trong số những người hưởng thụ dục lạc. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy là bậc tối thượng, bậc cao quý nhất, bậc lãnh đạo, bậc ưu việt, và bậc xuất sắc nhất trong tất cả chúng sinh. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 213. Tatthetaṃ vuccati – 213. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng: ‘‘Atthadhammasahitaṃ pure giraṃ,Erayaṃ bahujanaṃ nidaṃsayi; Pāṇinaṃ hitasukhāvaho ahu,Dhammayāgamayajī amaccharī. “Trước đây, đã nói lời liên quan đến lợi ích và thiện pháp, đã chỉ dạy cho nhiều người; đã mang lại lợi ích và hạnh phúc cho chúng sinh, đã thực hành pháp thí, không keo kiệt. ‘‘Tena [Pg.127] so sucaritena kammunā,Suggatiṃ vajati tattha modati; Lakkhaṇāni ca duve idhāgato,Uttamappamukhatāya vindati. Do nghiệp thiện hành ấy, vị ấy đi đến thiện thú, hoan hỷ ở đó; và khi đến đây, vị ấy có được hai tướng hảo do sự tối thượng và lãnh đạo. ‘‘Ubbhamuppatitalomavā saso,Pādagaṇṭhirahu sādhusaṇṭhitā; Maṃsalohitācitā tacotthatā,Uparicaraṇasobhanā ahu. Vị ấy có lông mọc hướng lên, các mắt cá chân được định vị tốt, đầy thịt và máu, được da bao bọc, làm cho phần trên của bàn chân rất đẹp. ‘‘Gehamāvasati ce tathāvidho,Aggataṃ vajati kāmabhoginaṃ; Tena uttaritaro na vijjati,Jambudīpamabhibhuyya iriyati. Nếu một người như vậy sống tại gia, vị ấy đạt đến vị trí tối thượng trong số những người hưởng thụ dục lạc; không có ai vượt qua vị ấy, vị ấy cai trị, chinh phục cõi Diêm-phù-đề. ‘‘Pabbajampi ca anomanikkamo,Aggataṃ vajati sabbapāṇinaṃ; Tena uttaritaro na vijjati,Sabbalokamabhibhuyya viharatī’’ti. Và với nỗ lực không hề suy giảm, khi xuất gia, vị ấy đạt đến vị trí tối thượng trong tất cả chúng sinh; không có ai vượt qua vị ấy, vị ấy sống, chinh phục toàn thế giới.” (11) Eṇijaṅghalakkhaṇaṃ (11) Tướng bắp chân như của loài nai. 214. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ vācetā ahosi sippaṃ vā vijjaṃ vā caraṇaṃ vā kammaṃ vā – ‘kiṃ time khippaṃ vijāneyyuṃ, khippaṃ paṭipajjeyyuṃ, na ciraṃ kilisseyyu’’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Eṇijaṅgho hoti. 214. “Này các Tỳ-khưu, Như Lai, trong tiền kiếp, tiền sinh, nơi ở trước đây, khi là người, đã tận tình dạy dỗ về nghệ thuật, khoa học, hạnh kiểm, hoặc nghiệp, với suy nghĩ: ‘Làm sao để họ biết nhanh, làm sao để họ thực hành nhanh, làm sao để họ không mệt mỏi lâu?’ Do nghiệp ấy đã được làm... ... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ đó, đến cõi này, có được tướng đại nhân này: có bắp chân như của loài nai. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājānucchavikāni tāni khippaṃ paṭilabhati. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Yāni [Pg.128] tāni samaṇārahāni samaṇaṅgāni samaṇūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṃ paṭilabhati. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, được trang bị tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... ... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy nhanh chóng có được những gì xứng đáng với vua, những vật dụng của vua, những đồ dùng của vua, những thứ phù hợp với vua. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy nhanh chóng có được những gì xứng đáng với sa-môn, những vật dụng của sa-môn, những đồ dùng của sa-môn, những thứ phù hợp với sa-môn. Khi là Phật, vị ấy được điều này”. Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 215. Tatthetaṃ vuccati – 215. Về điều ấy, có lời kệ được nói lên rằng: ‘‘Sippesu vijjācaraṇesu kammesu,Kathaṃ vijāneyyuṃ lahunti icchati; Yadūpaghātāya na hoti kassaci,Vāceti khippaṃ na ciraṃ kilissati. “Trong các nghệ thuật, khoa học, hạnh kiểm, và nghiệp, vị ấy mong muốn: ‘Làm sao họ có thể biết nhanh?’ Vị ấy dạy nhanh chóng những gì không gây hại cho bất kỳ ai, và không làm họ mệt mỏi lâu. ‘‘Taṃ kammaṃ katvā kusalaṃ sukhudrayaṃ,Jaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā; Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā,Uddhaggalomā sukhumattacotthatā. Sau khi làm nghiệp thiện ấy, mang lại hạnh phúc, vị ấy có được bắp chân đáng yêu, có hình dáng đẹp, tròn trịa, phát triển tốt, thon dần lên trên, có lông mọc hướng lên, và được bao bọc bởi làn da mịn màng. ‘‘Eṇeyyajaṅghoti tamāhu puggalaṃ,Sampattiyā khippamidhāhu lakkhaṇaṃ; Gehānulomāni yadābhikaṅkhati,Apabbajaṃ khippamidhādhigacchati. Các bậc hiền trí gọi người ấy là người có bắp chân như của loài nai. Họ nói rằng tướng này là dấu hiệu của sự thành tựu nhanh chóng ở đây. Khi không xuất gia, nếu mong muốn những gì phù hợp với đời sống tại gia, vị ấy nhanh chóng đạt được chúng ở đây. ‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo; Anucchavikassa yadānulomikaṃ,Taṃ vindati khippamanomavikkamo ’’ti. Và nếu một người như vậy, sáng suốt, ưa thích ý muốn xuất ly, đi đến sự xuất gia, vị ấy, với nỗ lực không hề suy giảm, nhanh chóng tìm thấy những gì phù hợp và tương ứng với người đã xuất gia.” (12) Sukhumacchavilakkhaṇaṃ (12) Tướng da mịn màng. 216. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya [Pg.129] assā’’ti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati. 216. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người đã từng đến gần Sa-môn hoặc Bà-la-môn và hỏi han rằng: 'Bạch ngài, điều gì là thiện? Điều gì là bất thiện? Điều gì là có tội lỗi? Điều gì là không có tội lỗi? Điều gì nên thực hành? Điều gì không nên thực hành? Việc gì do con làm sẽ đưa đến bất lợi, đau khổ lâu dài? Và việc gì do con làm sẽ đưa đến lợi ích, an lạc lâu dài?' Vị ấy, do đã làm nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có làn da mịn màng, và do làn da mịn màng nên bụi bẩn không bám vào thân. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... v.v... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có trí tuệ lớn; trong số những người hưởng dục, không có ai bằng hoặc hơn vị ấy về trí tuệ. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có trí tuệ lớn, trí tuệ rộng lớn, trí tuệ hoan hỷ, trí tuệ nhanh nhạy, trí tuệ sắc bén, trí tuệ xuyên thấu; trong tất cả chúng sanh, không có ai bằng hoặc hơn vị ấy về trí tuệ. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 217. Tatthetaṃ vuccati – 217. Về điều này, được nói như sau: ‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Aññātukāmo paripucchitā ahu; Sussūsitā pabbajitaṃ upāsitā,Atthantaro atthakathaṃ nisāmayi. Trong các kiếp trước, thuở xưa, vì mong muốn biết, Ngài đã từng hỏi han; đã lắng nghe, đã thân cận người xuất gia; vì quan tâm đến lợi ích, Ngài đã lắng nghe lời nói về lợi ích. ‘‘Paññāpaṭilābhagatena kammunā,Manussabhūto sukhumacchavī ahu; Byākaṃsu uppādanimittakovidā,Sukhumāni atthāni avecca dakkhiti. Do nghiệp đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, khi sanh làm người, Ngài có làn da mịn màng. Những người giỏi về điềm báo và tướng số đã tiên đoán: 'Vị ấy sẽ thấy biết, thấu hiểu những ý nghĩa vi tế.' ‘‘Sace na pabbajjamupeti tādiso,Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati; Atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca,Na tena seyyo sadiso ca vijjati. Nếu người như vậy không xuất gia, sẽ chuyển bánh xe pháp, cai trị trái đất. Trong việc giáo huấn về lợi ích và trong việc cai quản, không có ai hơn hoặc bằng vị ấy. ‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo; Paññāvisiṭṭhaṃ labhate anuttaraṃ,Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ti. Và nếu người như vậy xuất gia, sẽ thích thú với ý muốn xuất ly, có trí tuệ, đạt được trí tuệ thù thắng, vô thượng, chứng đắc giác ngộ, là bậc thượng trí có trí tuệ rộng lớn. (13) Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇaṃ (13) Tướng Sắc Vàng 218. ‘‘Yampi[Pg.130], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco. 218. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã không sân hận, không nhiều phiền muộn; dù bị nói nhiều cũng không tức giận, không phẫn nộ, không có ác tâm, không nuôi lòng oán hận; không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn. Và đã là người cho các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Vị ấy, do đã làm và tích lũy nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có màu sắc như vàng, có làn da giống như vàng ròng. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân... v.v... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy là người nhận được các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy là người nhận được các loại vải trải, vải đắp mềm mại, mịn màng: vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 219. Tatthetaṃ vuccati – 219. Về điều này, được nói như sau: ‘‘Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi,Dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni; Purimatarabhave ṭhito abhivissaji,Mahimiva suro abhivassaṃ. Ngài đã quyết tâm không sân hận và đã bố thí, đã cho đi những y phục mịn màng, màu sắc đẹp khi ở trong kiếp trước, như trời mưa lớn trên mặt đất. ‘‘Taṃ katvāna ito cuto dibbaṃ,Upapajji sukataphalavipākamanubhutvā; Kanakatanusannibho idhābhibhavati,Suravarataroriva indo. Làm điều đó, mệnh chung từ đây, sanh lên cõi trời, sau khi hưởng quả của thiện nghiệp; có thân giống như vàng, ở đây Ngài chiến thắng, như Đế Thích, vị trời cao quý nhất. ‘‘Gehañcāvasati [Pg.131] naro apabbajja,Micchaṃ mahatimahiṃ anusāsati ; Pasayha sahidha sattaratanaṃ,Paṭilabhati vimala sukhumacchaviṃ suciñca. Nếu người ấy sống tại gia, không muốn xuất gia, sẽ cai trị trái đất rộng lớn bằng sức mạnh. Ở đây, vị ấy đạt được bảy báu, và làn da mịn màng, không tỳ vết, trong sạch. ‘‘Lābhī acchādanavatthamokkhapāvuraṇānaṃ,Bhavati yadi anāgāriyataṃ upeti; Sahito purimakataphalaṃ anubhavati,Na bhavati katassa panāso’’ti. Vị ấy là người nhận được y phục, vải trải, và vải đắp cao quý, nếu vị ấy đi vào đời sống không nhà. Là người có lợi ích, vị ấy hưởng quả của việc đã làm trước đây; việc đã làm không bị mất đi. (14) Kosohitavatthaguyhalakkhaṇaṃ (14) Tướng Âm Tàng 220. Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi. Mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi, pitarampi puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi, bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, bhaginimpi bhaginiyā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā ca abbhanumoditā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – kosohitavatthaguyho hoti. 220. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã từng đoàn tụ những bà con thân thuộc, bạn bè thân thiết đã mất tích lâu, đã xa cách lâu. Đã từng đoàn tụ mẹ với con, con với mẹ, cha với con, con với cha, anh em trai với nhau, anh trai với em gái, em gái với anh trai, chị em gái với nhau. Và sau khi làm cho họ hòa hợp, đã hoan hỷ. Vị ấy, do đã làm nghiệp ấy... v.v... Vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại ở đây, đạt được tướng đại nhân này: có âm tàng được bao bọc trong vỏ. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, anekasahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, người được trang bị tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều con trai, có hơn một ngàn người con trai dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể trấn áp quân đội của đối phương. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều con trai, có hơn nhiều ngàn người con trai dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể trấn áp quân đội của đối phương. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 221. Tatthetaṃ [Pg.132] vuccati – 221. Về điều này, có lời kệ được nói như sau: ‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino; Ñātī suhajje sakhino samānayi,Samaṅgikatvā anumoditā ahu. “Trong các kiếp quá khứ, ở thời xa xưa, Ngài đã làm cho những người thân, bạn bè thân thiết, và bằng hữu, những người đã thất lạc từ lâu, đã xa cách từ lâu, được đoàn tụ. Sau khi làm cho họ hòa hợp, Ngài đã khiến họ hoan hỷ. ‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi; Tato cavitvā punarāgato idha,Kosohitaṃ vindati vatthachādiyaṃ. Do nghiệp ấy, vị ấy đã sanh lên cõi trời, đã hưởng thụ hạnh phúc và niềm vui hỷ lạc. Từ đó mệnh chung, khi trở lại cõi này, vị ấy có được tướng âm tàng được che kín bởi lớp vỏ bọc. ‘‘Pahūtaputto bhavatī tathāvidho,Parosahassañca bhavanti atrajā; Sūrā ca vīrā ca amittatāpanā,Gihissa pītiṃjananā piyaṃvadā. Người như vậy có nhiều con trai, và có hơn một ngàn người con trai. Họ dũng mãnh, anh hùng, trấn áp được kẻ thù, làm phát sinh niềm vui cho người gia chủ, và nói lời ái ngữ. ‘‘Bahūtarā pabbajitassa iriyato,Bhavanti puttā vacanānusārino; Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ jāyati tadatthajotaka’’nti. Đối với bậc xuất gia có oai nghi của bậc Thánh, có rất nhiều người con (đệ tử) vâng lời. Dù là người tại gia hay người xuất gia, tướng hảo ấy lại phát sinh để biểu thị ý nghĩa đó.” Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt chương thứ nhất. (15-16) Parimaṇḍalaanonamajaṇṇuparimasanalakkhaṇāni (15-16) Các tướng thân hình cân đối và đứng thẳng không cúi mà rờ được đầu gối 222. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno mahājanasaṅgahaṃ samekkhamāno samaṃ jānāti sāmaṃ jānāti, purisaṃ jānāti purisavisesaṃ jānāti – ‘ayamidamarahati ayamidamarahatī’ti tattha tattha purisavisesakaro ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ [Pg.133] āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Nigrodha parimaṇḍalo ca hoti, ṭhitakoyeva ca anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati. 222. “Này các Tỳ khưu, Như Lai, trong kiếp quá khứ, trong đời quá khứ, trong nơi ở quá khứ, khi còn là người, đã xem xét việc nhiếp phục đại chúng, biết người tương xứng, biết người không tương xứng, biết người, biết người đặc biệt – ‘người này xứng đáng với điều này, người này xứng đáng với điều này’ – và ở nơi này nơi kia, đã làm những việc đặc biệt cho người. Vị ấy, do nghiệp đó đã được làm... (vân vân)... Vị ấy, từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đã có được hai tướng đại nhân này: có thân hình cân đối như cây đa, và khi đứng thẳng, không cúi xuống, có thể dùng cả hai lòng bàn tay rờ và xoa đầu gối. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassimāni dhanāni honti, seyyathidaṃ, saddhādhanaṃ sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, người được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy giàu có, có nhiều tài sản, nhiều vật dụng, nhiều vàng bạc, nhiều của cải vật dụng, nhiều tiền của lúa gạo, kho tàng đầy đủ. Khi là vua, vị ấy được điều này... (vân vân)... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy giàu có, có nhiều tài sản, nhiều vật dụng. Vị ấy có những tài sản này, đó là: tài sản tín, tài sản giới, tài sản tàm, tài sản quý, tài sản văn, tài sản thí, tài sản tuệ. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 223. Tatthetaṃ vuccati – 223. Về điều này, có lời kệ được nói như sau: ‘‘Tuliya paṭivicaya cintayitvā,Mahājanasaṅgahanaṃ samekkhamāno; Ayamidamarahati tattha tattha,Purisavisesakaro pure ahosi. “Sau khi cân nhắc, suy xét, và suy nghĩ, xem xét việc nhiếp phục đại chúng, rằng ‘người này xứng đáng với điều này’, ở nơi này nơi kia, trong quá khứ, Ngài đã làm những việc đặc biệt cho người. ‘‘Mahiñca pana ṭhito anonamanto,Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni; Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi,Sucaritakammavipākasesakena. Khi đứng trên mặt đất, không cúi xuống, Ngài chạm được đầu gối bằng cả hai tay. Ngài có thân hình cân đối như cây đa, do quả báo còn lại của nghiệp thiện đã làm. ‘‘Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū,Atinipuṇā manujā byākariṃsu; Bahuvividhā gihīnaṃ arahāni,Paṭilabhati daharo susu kumāro. Những người thông thạo nhiều tướng hảo và điềm báo khác nhau, rất tinh tế, đã tiên đoán rằng: ‘Vị hoàng tử trẻ trung, non nớt này sẽ nhận được nhiều loại tài sản khác nhau xứng đáng với người tại gia.’ ‘‘Idha ca mahīpatissa kāmabhogī,Gihipatirūpakā bahū bhavanti; Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,Labhati anuttaraṃ uttamadhanagga’’nti. Nếu ở đây, vị ấy là vua cai trị đất đai, sẽ có nhiều dục lạc và tài sản phù hợp với người gia chủ. Và nếu từ bỏ tất cả dục lạc và tài sản, vị ấy sẽ đạt được tài sản tối thượng, vô song.” (17-19) Sīhapubbaddhakāyāditilakkhaṇaṃ (17-19) Ba tướng hảo bắt đầu bằng tướng thân trên như sư tử 224. ‘‘Yampi[Pg.134], bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo – ‘kintime saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena vaḍḍheyyuṃ, sutena vaḍḍheyyuṃ, cāgena vaḍḍheyyuṃ, dhammena vaḍḍheyyuṃ, paññāya vaḍḍheyyuṃ, dhanadhaññena vaḍḍheyyuṃ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṃ, dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṃ, puttadārehi vaḍḍheyyuṃ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṃ, ñātīhi vaḍḍheyyuṃ, mittehi vaḍḍheyyuṃ, bandhavehi vaḍḍheyyu’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Sīhapubbaddhakāyo ca hoti citantaraṃso ca samavaṭṭakkhandho ca. 224. “Này các Tỳ khưu, Như Lai, trong kiếp quá khứ, trong đời quá khứ, trong nơi ở quá khứ, khi còn là người, đã mong muốn lợi ích, hạnh phúc, sự an lạc, sự giải thoát khỏi ách縛 cho nhiều người – ‘Làm sao để những người này tăng trưởng về tín, về giới, về văn, về thí, về pháp, về tuệ, về tiền của lúa gạo, về ruộng đất, về chúng sanh hai chân bốn chân, về con cái vợ chồng, về tôi tớ người làm công, về thân quyến, về bạn bè, về bà con?’. Vị ấy, do nghiệp đó đã được làm... (vân vân)... Vị ấy, từ đó mệnh chung, khi đến cõi này, đã có được ba tướng đại nhân này: có thân trên như sư tử, có hai vai đầy đặn, và có thân hình tròn đều. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi, na parihāyati sabbasampattiyā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya, na parihāyati sabbasampattiyā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, người được trang bị những tướng hảo ấy, nếu sống tại gia, sẽ trở thành vua Chuyển luân... (vân vân)... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có pháp không suy thoái, không suy thoái về tiền của lúa gạo, ruộng đất, chúng sanh hai chân bốn chân, con cái vợ chồng, tôi tớ người làm công, thân quyến, bạn bè, bà con, không suy thoái về mọi tài sản. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được gì? Vị ấy có pháp không suy thoái, không suy thoái về tín, giới, văn, thí, tuệ, không suy thoái về mọi tài sản. Khi là bậc giác ngộ, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 225. Tatthetaṃ vuccati – 225. Về điều này, có lời kệ được nói như sau: ‘‘Saddhāya sīlena sutena buddhiyā,Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi; Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,Puttehi dārehi catuppadehi ca. “Về tín, giới, văn, tuệ, thí, pháp, và nhiều điều thiện khác; về tiền của, lúa gạo, ruộng đất, con cái, vợ chồng, và chúng sanh bốn chân. ‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi ca,Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ; Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati,Atthassa middhī ca panābhikaṅkhati. Về thân quyến, bạn bè, bà con, về sức mạnh, sắc đẹp, và cả hai là hạnh phúc; Ngài mong muốn: ‘Làm sao để người khác không suy thoái?’, và mong mỏi sự thành tựu lợi ích cho họ. ‘‘Sa [Pg.135] sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu,Samavaṭṭakkhandho ca citantaraṃso; Pubbe suciṇṇena katena kammunā,Ahāniyaṃ pubbanimittamassa taṃ. Vị ấy có thân hình phần trước đẹp như sư tử, có cổ tròn trịa, và hai vai đầy đặn. Do nghiệp đã làm, đã khéo làm trong quá khứ, đó là điềm báo trước về sự không suy giảm của vị ấy. ‘‘Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati,Puttehi dārehi catuppadehi ca; Akiñcano pabbajito anuttaraṃ,Pappoti bodhiṃ asahānadhammata’’nti. Nếu là người tại gia, vị ấy tăng trưởng về lúa gạo, tài sản, về con cái, vợ con, và các loài bốn chân. Nếu là người xuất gia không vướng bận, vị ấy đạt được giác ngộ vô thượng, bản chất không suy giảm. (20) Rasaggasaggitālakkhaṇaṃ (20) Tướng có gân vị giác thượng hạng 226. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya jātā honti samābhivāhiniyo. 226. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã có bản tánh không làm hại chúng sanh bằng tay, bằng cục đất, bằng gậy, hay bằng khí giới. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy… Này các Tỳ khưu, vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được tướng đại nhân này: có các gân vị giác thượng hạng, các gân dẫn vị hướng lên trên, phân bố đồng đều, sanh ra ở cổ. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy ít bệnh, ít não, có hệ tiêu hóa tiêu thực đồng đều, không quá lạnh, không quá nóng. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy ít bệnh, ít não, có hệ tiêu hóa tiêu thực đồng đều, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. 227. Tatthetaṃ vuccati – 227. Về việc này, có lời nói rằng: ‘‘Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā,Satthena vā maraṇavadhena vā pana; Ubbādhanāya paritajjanāya vā,Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu. Vị ấy đã không làm hại dân chúng bằng tay, gậy, hay cục đất, bằng khí giới, hay bằng việc giết hại; hoặc bằng việc giam cầm hay đe dọa, vị ấy là người không làm hại. ‘‘Teneva [Pg.136] so sugatimupecca modati,Sukhapphalaṃ kariya sukhāni vindati; Samojasā rasaharaṇī susaṇṭhitā,Idhāgato labhati rasaggasaggitaṃ. Do nghiệp ấy, vị ấy đến cõi lành và hoan hỷ, làm việc cho quả an lạc, hưởng được các sự an lạc. Khi đến đây, các gân dẫn vị có cùng năng lực, được sắp đặt tốt đẹp, vị ấy có được khả năng cảm nhận vị tối thượng. ‘‘Tenāhu naṃ atinipuṇā vicakkhaṇā,Ayaṃ naro sukhabahulo bhavissati; Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotaka’’nti. Do đó, những người thông thái, cực kỳ tinh tế nói về vị ấy rằng: ‘Người này sẽ có nhiều an lạc.’ Dù là người tại gia hay người xuất gia, tướng ấy cũng biểu thị ý nghĩa đó. (21-22) Abhinīlanettagopakhumalakkhaṇāni (21-22) Các tướng mắt xanh biếc và lông mi như bò con 228. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno na ca visaṭaṃ, na ca visāci, na ca pana viceyya pekkhitā, ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca. 228. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã không nhìn với vẻ giận dữ, không nhìn liếc xéo, không nhìn dò xét, mà nhìn thẳng, cởi mở, với tâm ngay thẳng, đã nhìn nhiều người với con mắt thân thương. Do nghiệp ấy đã được làm… vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được hai tướng đại nhân này: có mắt xanh biếc và có lông mi như bò con. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṃ negamajānapadānaṃ gaṇakamahāmattānaṃ anīkaṭṭhānaṃ dovārikānaṃ amaccānaṃ pārisajjānaṃ rājūnaṃ bhogiyānaṃ kumārānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ devānaṃ manussānaṃ asurānaṃ nāgānaṃ gandhabbānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, được trang bị các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có vẻ ngoài đáng mến đối với nhiều người, được yêu mến và quý trọng bởi các Bà-la-môn, gia chủ, dân thành thị, dân quê, các quan kế toán, đại thần, các tướng quân, người giữ cửa, các vị bộ trưởng, các vị trong hội đồng, các vua, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có vẻ ngoài đáng mến đối với nhiều người, được yêu mến và quý trọng bởi các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. 229. Tatthetaṃ vuccati – 229. Về việc này, có lời nói rằng: ‘‘Na ca visaṭaṃ na ca visāci, na ca pana viceyyapekkhitā; Ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā. Không nhìn với vẻ giận dữ, không nhìn liếc xéo, không nhìn dò xét; mà nhìn thẳng, cởi mở, với tâm ngay thẳng, đã nhìn nhiều người với con mắt thân thương. ‘‘Sugatīsu [Pg.137] so phalavipākaṃ,Anubhavati tattha modati; Idha ca pana bhavati gopakhumo,Abhinīlanettanayano sudassano. Vị ấy hưởng quả dị thục ở các cõi lành, hoan hỷ ở nơi đó. Còn ở đây, vị ấy có lông mi như bò con, có mắt xanh biếc, có vẻ ngoài ưa nhìn. ‘‘Abhiyogino ca nipuṇā,Bahū pana nimittakovidā; Sukhumanayanakusalā manujā,Piyadassanoti abhiniddisanti naṃ. Nhiều người thực hành, tinh tế, thông thạo về điềm báo, những người khéo léo với con mắt tinh tường, đã chỉ ra rằng vị ấy có vẻ ngoài đáng mến. ‘‘Piyadassano gihīpi santo ca,Bhavati bahujanapiyāyito; Yadi ca na bhavati gihī samaṇo hoti,Piyo bahūnaṃ sokanāsano’’ti. Là người tại gia, vị ấy có vẻ ngoài đáng mến, được nhiều người yêu quý. Nếu không là người tại gia mà là sa-môn, vị ấy được nhiều người yêu mến, là người diệt trừ sầu muộn. (23) Uṇhīsasīsalakkhaṇaṃ (23) Tướng có đầu như đội khăn 230. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – uṇhīsasīso hoti. 230. Này các Tỳ khưu, Như Lai trong tiền kiếp, tiền hữu, nơi ở trước đây, khi là người, đã là người đi đầu của nhiều người trong các pháp thiện, là người lãnh đạo của nhiều người trong thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, trong việc bố thí, thọ trì giới, giữ ngày trai giới, hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính trọng sa-môn, kính trọng bà-la-môn, kính trọng người lớn trong dòng họ, và trong các pháp thiện lành khác. Do nghiệp ấy đã được làm… vị ấy sau khi mệnh chung từ nơi ấy, sanh lại nơi đây, được tướng đại nhân này: có đầu như đội khăn. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Vị ấy, được trang bị tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vua Chuyển luân vương… Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều người đi theo, gồm các Bà-la-môn, gia chủ, dân thành thị, dân quê, các quan kế toán, đại thần, các tướng quân, người giữ cửa, các vị bộ trưởng, các vị trong hội đồng, các vua, các vị hưởng bổng lộc, các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này… Khi là Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có nhiều người đi theo, gồm các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. 231. Tatthetaṃ [Pg.138] vuccati – 231. Về việc này, có lời nói rằng: ‘‘Pubbaṅgamo sucaritesu ahu,Dhammesu dhammacariyābhirato; Anvāyiko bahujanassa ahu,Saggesu vedayittha puññaphalaṃ. “Ngài đã là người đi đầu trong các thiện hạnh, trong các pháp, ưa thích thực hành Chánh pháp; đã có nhiều người đi theo; và đã hưởng quả phước ở các cõi trời.” ‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,Uṇhīsasīsattamidhajjhagamā; Byākaṃsu byañjananimittadharā,Pubbaṅgamo bahujanaṃ hessati. “Sau khi hưởng quả của thiện hạnh, ở đây Ngài đã đạt được tướng nhục kế trên đỉnh đầu. Các nhà tướng số đã tiên đoán rằng: ‘(Vị này) sẽ là người lãnh đạo của quần chúng.’” ‘‘Paṭibhogiyā manujesu idha,Pubbeva tassa abhiharanti tadā; Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,Paṭihārakaṃ bahujane labhati. “Ở đây, giữa loài người, những người phục vụ đã hầu hạ vị ấy ngay từ trước. Nếu là một vị vua Sát-đế-lỵ, một vị chúa đất, vị ấy sẽ nhận được sự phục vụ từ nhiều người.” ‘‘Atha cepi pabbajati so manujo,Dhammesu hoti paguṇo visavī; Tassānusāsaniguṇābhirato,Anvāyiko bahujano bhavatī’’ti. “Và nếu người ấy xuất gia, sẽ trở nên thuần thục và làm chủ các pháp. Nhiều người sẽ ưa thích đức hạnh và lời giáo huấn của vị ấy, và trở thành người đi theo.” (24-25) Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇāni (24-25) Tướng Lông Mọc Riêng Lẻ và Tướng Bạch Hào 232. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ekekalomo ca hoti, uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti odātā mudutūlasannibhā. 232. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ nói dối, đã tránh xa lời nói dối; Ngài nói lời chân thật, kết hợp lời chân thật, lời nói chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông, và có một sợi lông trắng (bạch hào) mọc giữa hai chân mày, trắng tinh, mềm mại như bông gòn.” ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā [Pg.139] samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, sở hữu những tướng này, nếu sống tại gia, sẽ là một vị vua Chuyển luân vương... Khi là vua, vị ấy được gì? Nhiều người sẽ đi theo vị ấy: các Bà-la-môn và gia chủ, dân thành thị và dân thôn quê, các quan kế toán và đại thần, các tướng chỉ huy quân đội, những người gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các lãnh chúa, và các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Nhiều người sẽ đi theo vị ấy: các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 233. Tatthetaṃ vuccati – 233. Về điều này, có lời kệ được nói rằng: ‘‘Saccappaṭiñño purimāsu jātisu,Advejjhavāco alikaṃ vivajjayi; Na so visaṃvādayitāpi kassaci,Bhūtena tacchena tathena bhāsayi. “Trong các kiếp trước, Ngài giữ đúng lời hứa, không nói hai lời, tránh xa điều dối trá. Ngài không lừa dối bất kỳ ai, chỉ nói lời có thật, xác thực, và đúng đắn.” ‘‘Setā susukkā mudutūlasannibhā,Uṇṇā sujātā bhamukantare ahu; Na lomakūpesu duve ajāyisuṃ,Ekekalomūpacitaṅgavā ahu. “Sợi lông trắng (bạch hào) mọc đẹp giữa hai chân mày, trắng tinh, rất trắng, mềm mại như bông gòn. Không có hai sợi lông nào mọc trong một lỗ chân lông; Ngài có thân mình với mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông.” ‘‘Taṃ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā,Byākaṃsu uppādanimittakovidā; Uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā,Upavattatī īdisakaṃ bahujjano. “Nhiều nhà tướng số, những người thông thạo điềm báo và dấu hiệu, đã tụ họp lại và tiên đoán rằng: ‘Vì sợi lông trắng (bạch hào) và các sợi lông (trên thân) được an trí tốt đẹp, nhiều người sẽ đi theo một người như vậy.’” ‘‘Gihimpi santaṃ upavattatī jano,Bahu puratthāpakatena kammunā; Akiñcanaṃ pabbajitaṃ anuttaraṃ,Buddhampi santaṃ upavattati jano’’ti. “‘Do nghiệp đã làm trong quá khứ, nhiều người sẽ đi theo vị ấy ngay cả khi là một người tại gia. Người ta cũng sẽ đi theo vị ấy khi là một vị Phật vô song, một người xuất gia không còn gì vướng bận.’” (26-27) Cattālīsaaviraḷadantalakkhaṇāni (26-27) Tướng Bốn Mươi Răng và Tướng Răng Khít Nhau 234. ‘‘Yampi, bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosi. Ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya[Pg.140], iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Cattālīsadanto ca hoti aviraḷadanto ca. 234. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ lời nói chia rẽ, đã tránh xa lời nói chia rẽ. Nghe điều gì ở đây, Ngài không đi nói ở nơi kia để gây chia rẽ những người này; và nghe điều gì ở nơi kia, Ngài không đi nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, Ngài là người hàn gắn những ai đã chia rẽ, và là người khuyến khích những ai đã hòa hợp. Ngài ưa thích sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, và nói những lời tạo ra sự hòa hợp. Do nghiệp ấy đã được làm... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: có bốn mươi chiếc răng và răng khít nhau.” ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati … buddho samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, sở hữu những tướng này, nếu sống tại gia, sẽ là một vị vua Chuyển luân vương... Khi là vua, vị ấy được gì? Vị ấy có hội chúng không thể bị chia rẽ. Hội chúng của vị ấy không thể bị chia rẽ: các Bà-la-môn và gia chủ, dân thành thị và dân thôn quê, các quan kế toán và đại thần, các tướng chỉ huy quân đội, những người gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị hội đồng, các vị vua chư hầu, các lãnh chúa, và các hoàng tử. Khi là vua, vị ấy được điều này... Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có hội chúng không thể bị chia rẽ. Hội chúng của vị ấy không thể bị chia rẽ: các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 235. Tatthetaṃ vuccati – 235. Về điều này, có lời kệ được nói rằng: ‘‘Vebhūtiyaṃ sahitabhedakāriṃ,Bhedappavaḍḍhanavivādakāriṃ; Kalahappavaḍḍhanaākiccakāriṃ,Sahitānaṃ bhedajananiṃ na bhaṇi. “Ngài không nói lời gây chia rẽ những người hòa hợp, lời làm tăng trưởng sự chia rẽ và tranh cãi, lời làm tăng trưởng xung đột và hành động sai trái, lời gây ra sự bất hòa giữa những người đang đoàn kết.” ‘‘Avivādavaḍḍhanakariṃ sugiraṃ,Bhinnānusandhijananiṃ abhaṇi; Kalahaṃ janassa panudī samaṅgī,Sahitehi nandati pamodati ca. “Ngài nói lời hay không làm tăng trưởng tranh cãi, lời hàn gắn những người đã chia rẽ. Ngài xua tan xung đột của mọi người, tạo ra sự hòa hợp; Ngài hoan hỷ và vui mừng với những người hòa hợp.” ‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,Anubhavati tattha modati; Dantā idha honti aviraḷā sahitā,Caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā. “Vị ấy hưởng quả dị thục trong các cõi lành, và vui thích ở đó. Ở đây, răng của vị ấy khít nhau, liền lạc; bốn mươi chiếc răng trong miệng được an trí tốt đẹp.” ‘‘Yadi [Pg.141] khattiyo bhavati bhūmipati,Avibhediyāssa parisā bhavati; Samaṇo ca hoti virajo vimalo,Parisāssa hoti anugatā acalā’’ti. “‘Nếu là một vị vua Sát-đế-lỵ, một vị chúa đất, hội chúng của vị ấy sẽ không thể bị chia rẽ. Và nếu là một vị Sa-môn không còn bụi bẩn, không còn cấu uế, hội chúng của vị ấy sẽ trung thành và không lay chuyển.’” (28-29) Pahūtajivhābrahmassaralakkhaṇāni (28-29) Tướng Lưỡi Rộng Dài và Tướng Giọng Nói Như Phạm Thiên 236. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Pahūtajivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī. 236. “Này các Tỳ khưu, lại nữa, trong tiền kiếp, tiền sanh, nơi ở trước đây, khi là người, Như Lai đã từ bỏ lời nói thô ác, đã tránh xa lời nói thô ác. Lời nói nào không lỗi lầm, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, làm vui lòng nhiều người, Ngài đã nói những lời như vậy. Do nghiệp ấy đã được làm, đã được tích lũy... vị ấy, sau khi mệnh chung từ cõi đó, sanh lại nơi đây, đã đạt được hai tướng đại nhân này: có lưỡi rộng dài, và có giọng nói như Phạm thiên, tiếng hót như chim ca-lăng-tần-già.” ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, người sở hữu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương... (lược)... Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy có lời nói được chấp nhận, lời nói của vị ấy được các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị cận thần, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị vương tử chấp nhận. Khi là vị vua, vị ấy được điều này... Khi là vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có lời nói được chấp nhận, lời nói của vị ấy được các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, chư thiên, loài người, a-tu-la, loài rồng, loài càn-thát-bà chấp nhận. Khi là vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 237. Tatthetaṃ vuccati – 237. Về vấn đề này, có lời được nói như sau: ‘‘Akkosabhaṇḍanavihesakāriṃ,Ubbādhikaṃ bahujanappamaddanaṃ; Abāḷhaṃ giraṃ so na bhaṇi pharusaṃ,Madhuraṃ bhaṇi susaṃhitaṃ sakhilaṃ. “Vị ấy đã không nói lời thô lỗ, nặng nề, gây ra mắng nhiếc, tranh cãi, và phiền nhiễu, gây ra đau khổ, và áp bức nhiều người. Vị ấy đã nói lời ngọt ngào, hòa nhã, và thân ái. ‘‘Manaso [Pg.142] piyā hadayagāminiyo,Vācā so erayati kaṇṇasukhā; Vācāsuciṇṇaphalamanubhavi,Saggesu vedayatha puññaphalaṃ. “Vị ấy đã nói những lời làm vui lòng tâm ý, đi vào lòng người, và êm tai. Vị ấy đã hưởng quả của lời nói được thực hành tốt đẹp, đã cảm nhận quả của phước đức ở các cõi trời. ‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,Brahmassarattamidhamajjhagamā; Jivhāssa hoti vipulā puthulā,Ādeyyavākyavacano bhavati. “Sau khi đã cảm nhận quả của thiện hạnh, vị ấy đã đạt được giọng nói như Phạm thiên ở nơi đây. Lưỡi của vị ấy trở nên rộng và dài, vị ấy trở thành người có lời nói đáng tin cậy. ‘‘Gihinopi ijjhati yathā bhaṇato,Atha ce pabbajati so manujo; Ādiyantissa vacanaṃ janatā,Bahuno bahuṃ subhaṇitaṃ bhaṇato’’ti. “Khi là người tại gia, lời nói của vị ấy thành công. Và nếu người ấy xuất gia, dân chúng sẽ chấp nhận lời nói của vị ấy, người nói nhiều điều thiện thuyết cho nhiều người.” (30) Sīhahanulakkhaṇaṃ (30) Tướng hàm sư tử 238. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosi kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sīhahanu hoti. 238. “Này các tỳ-khưu, bất cứ khi nào Như Lai, trong một kiếp quá khứ, một đời sống quá khứ, một nơi ở quá khứ, khi trước đây là một con người, đã từ bỏ lời nói phù phiếm và từ bỏ việc nói lời phù phiếm; vị ấy là người nói đúng thời, nói sự thật, nói điều lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; vị ấy đã nói lời đáng ghi nhớ, đúng lúc, có lý do, có giới hạn, và hợp với lợi ích. Do nghiệp ấy đã được làm... (lược)... vị ấy, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, khi đến thế gian này, đã đạt được tướng đại nhân này: có hàm như hàm sư tử. ‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi, rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Vị ấy, người sở hữu tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương... (lược)... Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy không thể bị khuất phục bởi bất kỳ kẻ đối nghịch, kẻ thù nào là con người. Khi là vị vua, vị ấy được điều này... Khi là vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy không thể bị khuất phục bởi các kẻ đối nghịch, kẻ thù bên trong hay bên ngoài; bởi tham, sân, hay si; bởi một sa-môn hay Bà-la-môn; bởi một vị trời, Ma vương, hay Phạm thiên; hay bởi bất kỳ ai trong thế gian. Khi là vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói về ý nghĩa này. 239. Tatthetaṃ [Pg.143] vuccati – 239. Về vấn đề này, có lời được nói như sau: ‘‘Na samphappalāpaṃ na muddhataṃ,Avikiṇṇavacanabyappatho ahosi; Ahitamapi ca apanudi,Hitamapi ca bahujanasukhañca abhaṇi. “Vị ấy đã không nói lời phù phiếm, không nói lời ngu xuẩn, không có thói quen nói lời lan man. Vị ấy đã loại bỏ điều bất lợi, và đã nói điều lợi ích và điều mang lại hạnh phúc cho nhiều người. ‘‘Taṃ katvā ito cuto divamupapajji,Sukataphalavipākamanubhosi; Caviya punaridhāgato samāno,Dvidugamavaratarahanuttamalattha. “Sau khi làm nghiệp ấy, từ đây mệnh chung, vị ấy sanh lên cõi trời, đã hưởng quả dị thục của việc làm tốt đẹp. Sau khi mệnh chung từ đó, trở lại nơi đây, vị ấy đã đạt được hàm tốt nhất, như của loài sư tử. ‘‘Rājā hoti suduppadhaṃsiyo,Manujindo manujādhipati mahānubhāvo; Tidivapuravarasamo bhavati,Suravarataroriva indo. “Vị ấy trở thành vị vua rất khó bị khuất phục, vua của loài người, chúa của loài người, có đại oai lực. Vị ấy trở nên giống như vị trời cao quý nhất của thành phố chư thiên, như Đế-thích, vị cao quý hơn các vị trời. ‘‘Gandhabbāsurayakkharakkhasebhi,Surehi na hi bhavati suppadhaṃsiyo; Tathatto yadi bhavati tathāvidho,Idha disā ca paṭidisā ca vidisā cā’’ti. “Vị ấy không dễ bị khuất phục bởi các càn-thát-bà, a-tu-la, dạ-xoa, la-sát, và chư thiên. Nếu một người như vậy, có bản chất như vậy, tồn tại ở đây, thì (không ai) từ các phương chính, phương trung gian, và phương phụ có thể khuất phục được vị ấy.” (31-32) Samadantasusukkadāṭhālakkhaṇāni (31-32) Các tướng răng đều đặn và răng nanh rất trắng 240. ‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno micchājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappesi, tulākūṭa kaṃsakūṭa mānakūṭa ukkoṭana vañcana nikati sāciyoga chedana vadha bandhana viparāmosa ālopa sahasākārā paṭivirato ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi [Pg.144] dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, samadanto ca hoti susukkadāṭho ca. 240. “Này các tỳ-khưu, bất cứ khi nào Như Lai, trong một kiếp quá khứ, một đời sống quá khứ, một nơi ở quá khứ, khi trước đây là một con người, đã từ bỏ tà mạng và sinh sống bằng chánh mạng; vị ấy đã từ bỏ việc gian lận trong cân đo, tiền bạc, và đo lường; hối lộ, lừa dối, gian trá, và các hành vi quanh co; cắt xén, giết chóc, trói buộc, cướp bóc, trộm cắp, và bạo hành. Do nghiệp ấy đã được làm, được tích lũy, được gia tăng, được quảng đại, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào thiện thú, thiên giới. Ở đó, vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về mười phương diện: tuổi thọ cõi trời, sắc đẹp cõi trời, hạnh phúc cõi trời, danh tiếng cõi trời, quyền lực cõi trời, và các sắc, thanh, hương, vị, xúc của cõi trời. Sau khi mệnh chung từ nơi ấy, khi đến thế gian này, vị ấy đạt được hai tướng đại nhân này: có răng đều đặn và có răng nanh rất trắng. ‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti sucissa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. “Vị ấy, người sở hữu các tướng ấy, nếu sống tại gia, sẽ là vị vua Chuyển luân vương, đúng Pháp, vị vua của Pháp, người chinh phục bốn phương, người chiến thắng, người mang lại sự ổn định cho quốc độ, người sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, gia chủ báu, và thứ bảy là người con trưởng báu. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng cảm, có hình dáng anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy, sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận biển cả bằng Pháp, không dùng roi, không dùng gươm, sẽ cai trị một vương quốc không có hiểm họa, không có tai ương, không có gai góc, thịnh vượng, phồn vinh, an ổn, yên bình, và không có phiền não. Khi là vị vua, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng trong sạch. Đoàn tùy tùng của vị ấy trong sạch, gồm các vị Bà-la-môn, gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các quan kế toán, đại thần, các vị chỉ huy quân đội, các vị gác cổng, các vị bộ trưởng, các vị cận thần, các vị vua chư hầu, các vị lãnh chúa, các vị vương tử. Khi là vị vua, vị ấy được điều này. ‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti, sucissa honti parivārā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca. “Và nếu vị ấy từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị ấy trở thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở trên đời, vén mở các màn che chướng. Khi là một vị Phật, vị ấy được gì? Vị ấy có đoàn tùy tùng thanh tịnh, đoàn tùy tùng của vị ấy là thanh tịnh, gồm các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chư thiên, loài người, a-tu-la, loài rồng, và càn-thát-bà. Khi là một vị Phật, vị ấy được điều này.” Đức Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. 241. Tatthetaṃ vuccati – 241. Về vấn đề này, có lời kệ được nói lên như sau: ‘‘Micchājīvañca avassaji samena vuttiṃ,Sucinā so janayittha dhammikena; Ahitamapi ca apanudi,Hitamapi ca bahujanasukhañca acari. “Vị ấy đã từ bỏ tà mạng, đã tạo ra cách sinh nhai chân chánh, thanh tịnh, đúng với Chánh pháp; đã xua tan điều bất lợi, và đã thực hành vì lợi ích và hạnh phúc cho số đông. ‘‘Sagge vedayati naro sukhapphalāni,Karitvā nipuṇebhi vidūhi sabbhi; Vaṇṇitāni tidivapuravarasamo,Abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī. Khi là người, vị ấy đã làm các nghiệp được những bậc hiền trí, thông thái, thiện lành ca ngợi, và hưởng quả an lạc ở cõi trời; giống như vị vua của cõi trời Ba Mươi Ba, vị ấy vui hưởng, được trang bị đầy đủ các thú vui và trò tiêu khiển. ‘‘Laddhānaṃ [Pg.145] mānusakaṃ bhavaṃ tato,Cavitvāna sukataphalavipākaṃ; Sesakena paṭilabhati lapanajaṃ,Samamapi sucisusukkaṃ. Từ cõi trời ấy mệnh chung, do quả dị thục của thiện nghiệp, với phần còn lại, vị ấy được tái sanh làm người, và có được hàm răng đều đặn, thanh tịnh và trắng ngần. ‘‘Taṃ veyyañjanikā samāgatā bahavo,Byākaṃsu nipuṇasammatā manujā; Sucijanaparivāragaṇo bhavati,Dijasamasukkasucisobhanadanto. Nhiều người xem tướng, được xem là thông thái, đã tụ hội lại và tiên đoán về vị ấy: ‘Vị ấy sẽ có đoàn tùy tùng gồm những người thanh tịnh, có hàm răng trắng ngần, thanh tịnh, đẹp đẽ, đều đặn như vỏ ốc.’” ‘‘Rañño hoti bahujano,Suciparivāro mahatiṃ mahiṃ anusāsato; Pasayha na ca janapadatudanaṃ,Hitamapi ca bahujanasukhañca caranti. Khi vị ấy là vua cai trị khắp cõi đất rộng lớn, dân chúng trở thành đoàn tùy tùng thanh tịnh. Vị ấy không dùng bạo lực để đàn áp xứ sở, và dân chúng thực hành vì lợi ích và hạnh phúc cho số đông. ‘‘Atha ce pabbajati bhavati vipāpo,Samaṇo samitarajo vivaṭṭacchado; Vigatadarathakilamatho,Imamapi ca paramapi ca passati lokaṃ. Còn nếu vị ấy xuất gia, vị ấy trở thành một vị Sa-môn không còn điều ác, bụi bặm đã được lắng yên, các màn che chướng đã được vén mở, không còn mệt mỏi, phiền não; vị ấy thấy được thế giới này và thế giới bên kia. ‘‘Tassovādakarā bahugihī ca pabbajitā ca,Asuciṃ garahitaṃ dhunanti pāpaṃ; Sa hi sucibhi parivuto bhavati,Malakhilakalikilese panudehī’’ti. Nhiều người, cả tại gia lẫn xuất gia, vâng theo lời giáo huấn của vị ấy, đã rũ bỏ điều ác bất tịnh, đáng chê trách. Vị ấy được bao quanh bởi những bậc thanh tịnh, những người đã loại trừ các cấu uế, các chướng ngại, và các phiền não.” Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn. Lakkhaṇasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ. Kinh Tướng, kinh thứ bảy, đã chấm dứt. 8. Siṅgālasuttaṃ 8. Kinh Siṅgāla 242. Evaṃ [Pg.146] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena siṅgālako gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassati – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ. 242. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, con trai của một gia chủ tên là Siṅgālaka, sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên. 243. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā siṅgālakaṃ gahapatiputtaṃ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṃ allakesaṃ pañjalikaṃ puthudisā namassantaṃ – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ. Disvā siṅgālakaṃ gahapatiputtaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho tvaṃ, gahapatiputta, kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disa’’nti? ‘‘Pitā maṃ, bhante, kālaṃ karonto evaṃ avaca – ‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti. So kho ahaṃ, bhante, pituvacanaṃ sakkaronto garuṃ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi – puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disa’’nti. 243. Khi ấy, Đức Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, vào thành Rājagaha để khất thực. Đức Thế Tôn thấy con trai của gia chủ là Siṅgālaka, sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên. Sau khi thấy, Ngài nói với con trai của gia chủ là Siṅgālaka: “Này con trai của gia chủ, vì sao con sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên?” “Bạch Thế Tôn, khi thân phụ của con lâm chung, ông đã nói với con rằng: ‘Này con, con hãy đảnh lễ các phương.’ Bạch Thế Tôn, do vậy, con vâng lời, tôn trọng, kính lễ, và cúng dường lời dạy của cha, nên sáng sớm thức dậy, đi ra khỏi thành Rājagaha, y phục còn ướt, tóc còn ướt, chắp tay lạy các phương khác nhau – phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương dưới, và phương trên.” Cha disā Sáu phương 244. ‘‘Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṃ cha disā namassitabbā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye cha disā namassitabbā? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā’’ti. 244. “Này con trai của gia chủ, trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương không nên được đảnh lễ như vậy.” “Bạch Thế Tôn, vậy trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương nên được đảnh lễ như thế nào? Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy thuyết giảng Chánh pháp cho con, để trong giới luật của bậc Thánh, sáu phương nên được đảnh lễ.” ‘‘Tena hi, gahapatiputta suṇohi sādhukaṃ manasikarohi bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho siṅgālako gahapatiputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – “Vậy thì, này con trai của gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” con trai của gia chủ là Siṅgālaka đã vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này: ‘‘Yato [Pg.147] kho, gahapatiputta, ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīnā honti, catūhi ca ṭhānehi pāpakammaṃ na karoti, cha ca bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati, so evaṃ cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī ubholokavijayāya paṭipanno hoti. Tassa ayañceva loko āraddho hoti paro ca loko. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. “Này con trai của gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử đã từ bỏ bốn nghiệp phiền não, không làm điều ác do bốn nguyên nhân, và không thực hành sáu cửa dẫn đến tổn thất tài sản, vị ấy như vậy đã thoát khỏi mười bốn điều ác, đã che chở sáu phương, và đã thực hành để chinh phục cả hai thế giới. Đối với vị ấy, thế giới này được khởi sự và thế giới bên kia cũng được khởi sự. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào cõi lành, cõi trời.” Cattārokammakilesā Bốn nghiệp phiền não 245. ‘‘Katamassa cattāro kammakilesā pahīnā honti? Pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṃ kammakileso, kāmesumicchācāro kammakileso, musāvādo kammakileso. Imassa cattāro kammakilesā pahīnā hontī’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 245. “Bốn nghiệp phiền não nào đã được vị ấy từ bỏ? Này con trai của gia chủ, sát sanh là một nghiệp phiền não, trộm cắp là một nghiệp phiền não, tà dâm trong các dục là một nghiệp phiền não, nói dối là một nghiệp phiền não. Bốn nghiệp phiền não này đã được vị ấy từ bỏ.” Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này: ‘‘Pāṇātipāto adinnādānaṃ, musāvādo ca vuccati; Paradāragamanañceva, nappasaṃsanti paṇḍitā’’ti. “Sát sanh, trộm cắp, và điều được gọi là nói dối; cùng với việc đi lại với vợ người khác, những điều này bậc hiền trí không tán thán.” Catuṭṭhānaṃ Bốn nguyên nhân 246. ‘‘Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ na karoti? Chandāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, dosāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, mohāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, bhayāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti. Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvako neva chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati; imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ na karotī’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 246. “Bởi bốn trường hợp nào mà vị ấy không làm điều ác? Do đi vào thiên vị vì tham ái, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì sân hận, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì si mê, người ta làm điều ác; do đi vào thiên vị vì sợ hãi, người ta làm điều ác. Này gia chủ tử, vì rằng bậc Thánh đệ tử không đi vào thiên vị vì tham ái, không đi vào thiên vị vì sân hận, không đi vào thiên vị vì si mê, không đi vào thiên vị vì sợ hãi; do bốn trường hợp này, vị ấy không làm điều ác.” Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này: ‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ ativattati; Nihīyati yaso tassa, kāḷapakkheva candimā. “Người nào do tham, do sân, do sợ, do si, mà vi phạm Chánh pháp; danh tiếng của người ấy bị suy giảm, như mặt trăng trong kỳ trăng khuyết. ‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ nātivattati; Āpūrati yaso tassa, sukkapakkheva candimā’’ti. “Người nào do tham, do sân, do sợ, do si, mà không vi phạm Chánh pháp; danh tiếng của người ấy được viên mãn, như mặt trăng trong kỳ trăng tròn.” Cha apāyamukhāni Sáu cửa ngõ của sự suy vong 247. ‘‘Katamāni [Pg.148] cha bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati? Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo kho, gahapatiputta, bhogānaṃ apāyamukhaṃ, vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, samajjābhicaraṇaṃ bhogānaṃ apāyamukhaṃ, jūtappamādaṭṭhānānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, pāpamittānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ, ālasyānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ. 247. “Vị ấy không thực hành sáu cửa ngõ nào làm hao tán tài sản? Này gia chủ tử, sự đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi, là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự lui tới các nơi đình đám là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi, là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê kết giao bạn xấu là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Sự đam mê lười biếng là cửa ngõ làm hao tán tài sản. Surāmerayassa cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của rượu men, rượu nấu 248. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge. Sandiṭṭhikā dhanajāni, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṃ āyatanaṃ, akittisañjananī, kopīnanidaṃsanī, paññāya dubbalikaraṇītveva chaṭṭhaṃ padaṃ bhavati. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge. 248. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi: Sự hao tán tài sản hiện tại, làm tăng trưởng cãi vã, là nơi phát sinh bệnh tật, gây ra tiếng xấu, làm phơi bày điều kín đáo, và điểm thứ sáu là làm suy yếu trí tuệ. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dể duôi. Vikālacariyāya cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của việc đi lại phi thời 249. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge. Attāpissa agutto arakkhito hoti, puttadāropissa agutto arakkhito hoti, sāpateyyaṃpissa aguttaṃ arakkhitaṃ hoti, saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanañca tasmiṃ rūhati, bahūnañca dukkhadhammānaṃ purakkhato hoti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge. 249. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời: Bản thân không được che chở, không được bảo vệ; vợ con không được che chở, không được bảo vệ; tài sản không được che chở, không được bảo vệ; bị nghi ngờ trong các việc xấu; lời nói không thật phát sinh nơi người ấy; và là người đi trước của nhiều pháp khổ. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê đi lang thang ngoài đường vào phi thời. Samajjābhicaraṇassa cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của việc lui tới các nơi đình đám 250. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā samajjābhicaraṇe. Kva naccaṃ, kva gītaṃ, kva vāditaṃ, kva akkhānaṃ, kva pāṇissaraṃ, kva kumbhathunanti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā samajjābhicaraṇe. 250. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc lui tới các nơi đình đám: (Nghĩ rằng) ‘Múa ở đâu? Hát ở đâu? Nhạc ở đâu? Kể chuyện ở đâu? Vỗ tay ở đâu? Trống ở đâu?’. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc lui tới các nơi đình đám. Jūtappamādassa cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của việc cờ bạc dể duôi 251. ‘‘Cha [Pg.149] khome, gahapatiputta, ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge. Jayaṃ veraṃ pasavati, jino vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa vacanaṃ na rūhati, mittāmaccānaṃ paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṃ apatthito hoti – ‘akkhadhutto ayaṃ purisapuggalo nālaṃ dārabharaṇāyā’ti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge. 251. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi: Khi thắng, sinh ra oán thù; khi thua, sầu muộn về của cải; sự hao tán tài sản hiện tại; lời nói ở giữa hội chúng không được chấp nhận; bị bạn bè, thân hữu khinh thường; không được những người muốn cưới gả mong muốn, (vì họ nghĩ rằng): ‘Người này là kẻ nghiện cờ bạc, không đủ khả năng nuôi vợ’. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê cờ bạc, là cơ sở của sự dể duôi. Pāpamittatāya cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của việc có bạn xấu 252. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā pāpamittānuyoge. Ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye nekatikā, ye vañcanikā, ye sāhasikā. Tyāssa mittā honti te sahāyā. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā pāpamittānuyoge. 252. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê kết giao bạn xấu: Những kẻ cờ bạc, những kẻ đam mê sắc dục, những kẻ nghiện rượu, những kẻ lừa đảo, những kẻ gian trá, những kẻ bạo hành. Những kẻ ấy là bạn, là đồng bọn của người đó. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê kết giao bạn xấu. Ālasyassa cha ādīnavā Sáu sự nguy hại của sự lười biếng 253. ‘‘Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā ālasyānuyoge. Atisītanti kammaṃ na karoti, atiuṇhanti kammaṃ na karoti, atisāyanti kammaṃ na karoti, atipātoti kammaṃ na karoti, atichātosmīti kammaṃ na karoti, atidhātosmīti kammaṃ na karoti. Tassa evaṃ kiccāpadesabahulassa viharato anuppannā ceva bhogā nuppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṃ gacchanti. Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā ālasyānuyoge’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 253. “Này gia chủ tử, có sáu sự nguy hại này trong việc đam mê lười biếng: (Nghĩ rằng) ‘Quá lạnh’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá nóng’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá muộn’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Quá sớm’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Tôi quá đói’, người ấy không làm việc. (Nghĩ rằng) ‘Tôi quá no’, người ấy không làm việc. Đối với người sống như vậy, có nhiều lý do để không làm việc, tài sản chưa sanh không sanh khởi, và tài sản đã sanh đi đến hủy diệt. Này gia chủ tử, đây là sáu sự nguy hại trong việc đam mê lười biếng.” Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này: ‘‘Hoti pānasakhā nāma,Hoti sammiyasammiyo; Yo ca atthesu jātesu,Sahāyo hoti so sakhā. “Có người gọi là bạn nhậu, có người là bạn khi gặp mặt; người nào là bạn đồng hành khi công việc phát sinh, người đó mới là bạn thật sự. ‘‘Ussūraseyyā [Pg.150] paradārasevanā,Verappasavo ca anatthatā ca; Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti. “Ngủ đến khi mặt trời lên cao, quan hệ với vợ người, sinh ra oán thù và làm điều vô ích; bạn bè xấu ác và tính keo kiệt; sáu trường hợp này hủy hoại con người. ‘‘Pāpamitto pāpasakho,Pāpaācāragocaro; Asmā lokā paramhā ca,Ubhayā dhaṃsate naro. “Người có bạn xấu, đồng bọn xấu, có hành vi và nơi lui tới xấu ác; người ấy bị hủy hoại từ đời này và đời sau, từ cả hai thế giới. ‘‘Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṃ,Divā soppaṃ pāricariyā akāle; Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti. “Cờ bạc, phụ nữ, rượu chè, múa hát, ngủ ngày, đi lại phi thời, bạn bè xấu ác và tính keo kiệt; sáu trường hợp này hủy hoại con người. ‘‘Akkhehi dibbanti suraṃ pivanti,Yantitthiyo pāṇasamā paresaṃ; Nihīnasevī na ca vuddhasevī,Nihīyate kāḷapakkheva cando. “Những ai chơi cờ bạc, uống rượu, đi đến với những người phụ nữ vốn quý như mạng sống của người khác; những người thân cận kẻ thấp hèn, không thân cận bậc trí tuệ, sẽ bị suy tàn như mặt trăng trong kỳ trăng khuyết. ‘‘Yo vāruṇī addhano akiñcano,Pipāso pivaṃ papāgato ; Udakamiva iṇaṃ vigāhati,Akulaṃ kāhiti khippamattano. “Người nghiện rượu, không tài sản, không của cải, khát khao uống rượu, thường lui tới quán rượu; người ấy chìm vào nợ nần như đá chìm trong nước, và sẽ nhanh chóng làm cho gia đình mình tan nát. ‘‘Na divā soppasīlena, rattimuṭṭhānadessinā ; Niccaṃ mattena soṇḍena, sakkā āvasituṃ gharaṃ. “Người có thói quen ngủ ngày, ghét thức dậy ban đêm, luôn say sưa, nghiện ngập, thì không thể sống đời sống gia đình. ‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu; Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave. “‘Trời quá lạnh, trời quá nóng, đã quá muộn rồi’; vì những lý do này mà từ bỏ công việc, các lợi ích sẽ trôi qua đối với những người trẻ tuổi ấy. ‘‘Yodha [Pg.151] sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati; Karaṃ purisakiccāni, so sukhaṃ na vihāyatī’’ti. “Còn người nào xem lạnh và nóng không hơn gì cọng cỏ, làm các công việc của người đàn ông, người ấy không từ bỏ hạnh phúc.” Mittapatirūpakā Những kẻ giả làm bạn 254. ‘‘Cattārome, gahapatiputta, amittā mittapatirūpakā veditabbā. Aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo. 254. Này con trai gia chủ, có bốn hạng người không phải là bạn mà chỉ là bạn giả hiệu này cần phải được biết đến. Người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến; người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu, cần phải được biết đến. 255. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo. 255. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. ‘‘Aññadatthuharo hoti, appena bahumicchati; Bhayassa kiccaṃ karoti, sevati atthakāraṇā. Người ấy chỉ biết lấy của, cho ít mà muốn được nhiều; khi có sự sợ hãi mới làm công việc, và giao du vì lợi ích của mình. ‘‘Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ biết lấy của không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. 256. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo. Atītena paṭisantharati, anāgatena paṭisantharati, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kiccesu byasanaṃ dasseti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo. 256. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy tiếp đãi bằng chuyện quá khứ, tiếp đãi bằng chuyện vị lai, tiếp đãi bằng lời vô ích, trong các công việc hiện tại thì chỉ ra sự thất bại. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ nói suông không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. 257. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo. Pāpakaṃpissa anujānāti, kalyāṇaṃpissa anujānāti, sammukhāssa vaṇṇaṃ bhāsati, parammukhāssa avaṇṇaṃ bhāsati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo. 257. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy cũng đồng ý với việc xấu của bạn, cũng đồng ý với việc tốt của bạn; trước mặt thì tán dương, sau lưng thì chê bai. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người chỉ nói lời vừa lòng không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. 258. ‘‘Catūhi [Pg.152] kho, gahapatiputta, ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo. Surāmeraya majjappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikāla visikhā cariyānuyoge sahāyo hoti, samajjābhicaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo’’ti. 258. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. Người ấy là bạn đồng hành trong việc thường xuyên say sưa rượu men, rượu nấu là nhân sanh sự dể duôi; là bạn đồng hành trong việc thường xuyên đi lang thang ngoài đường vào phi thời; là bạn đồng hành trong việc đi đến các nơi đình đám; là bạn đồng hành trong việc thường xuyên cờ bạc là nhân sanh sự dể duôi. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn trong các đường sa đọa không phải là bạn mà là bạn giả hiệu cần phải được biết đến. 259. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 259. Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Aññadatthuharo mitto, yo ca mitto vacīparo ; Anuppiyañca yo āha, apāyesu ca yo sakhā. Người bạn chỉ biết lấy của, người bạn chỉ nói suông; người nào chỉ nói lời vừa lòng, và người bạn trong các đường sa đọa. Ete amitte cattāro, iti viññāya paṇḍito; Ārakā parivajjeyya, maggaṃ paṭibhayaṃ yathā’’ti. Bốn hạng người không phải là bạn này, người trí sau khi biết như vậy, nên tránh xa họ, như người ta tránh xa con đường nguy hiểm. Suhadamitto Người bạn có tâm tốt 260. ‘‘Cattārome, gahapatiputta, mittā suhadā veditabbā. Upakāro mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo. 260. Này con trai gia chủ, có bốn hạng bạn có tâm tốt này cần phải được biết đến. Người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến; người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt, cần phải được biết đến. 261. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo. Pamattaṃ rakkhati, pamattassa sāpateyyaṃ rakkhati, bhītassa saraṇaṃ hoti, uppannesu kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṃ bhogaṃ anuppadeti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo. 261. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy bảo vệ bạn khi dể duôi, bảo vệ tài sản của bạn khi dể duôi, là nơi nương tựa cho bạn khi sợ hãi, khi có công việc cần làm phát sanh thì cung cấp tài sản gấp đôi. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn hay giúp đỡ là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. 262. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo. Guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitaṃpissa atthāya pariccattaṃ hoti. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo. 262. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy nói cho bạn biết điều bí mật của mình, giữ kín điều bí mật của bạn, không từ bỏ trong lúc hoạn nạn, và vì lợi ích của bạn mà mạng sống cũng được hy sinh. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn cùng chia sẻ vui buồn là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. 263. ‘‘Catūhi [Pg.153] kho, gahapatiputta, ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo. Pāpā nivāreti, kalyāṇe niveseti, assutaṃ sāveti, saggassa maggaṃ ācikkhati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo. 263. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy ngăn cản bạn khỏi điều ác, khuyến khích bạn vào điều thiện, làm cho bạn nghe được điều chưa từng nghe, và chỉ cho bạn con đường đến cõi trời. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn chỉ bày điều lợi ích là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. 264. ‘‘Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo. Abhavenassa na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ nivāreti, vaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ pasaṃsati. Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo’’ti. 264. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp, người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. Người ấy không vui mừng với sự suy sụp của bạn, vui mừng với sự thịnh vượng của bạn, ngăn cản người nói lời chê bai bạn, và tán dương người nói lời ca ngợi bạn. Này con trai gia chủ, do bốn trường hợp này, người bạn hay thương mến là bạn có tâm tốt cần phải được biết đến. 265. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 265. Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Upakāro ca yo mitto, sukhe dukkhe ca yo sakhā ; Atthakkhāyī ca yo mitto, yo ca mittānukampako. Người bạn hay giúp đỡ, người bạn cùng chia sẻ vui buồn; người bạn chỉ bày điều lợi ích, và người bạn hay thương mến. ‘‘Etepi mitte cattāro, iti viññāya paṇḍito; Sakkaccaṃ payirupāseyya, mātā puttaṃ va orasaṃ; Paṇḍito sīlasampanno, jalaṃ aggīva bhāsati. Bốn hạng bạn tốt này, người trí sau khi biết như vậy, nên thân cận một cách kính trọng, như mẹ đối với con ruột. Người trí có giới hạnh, tỏa sáng như ngọn lửa rực cháy. ‘‘Bhoge saṃharamānassa, bhamarasseva irīyato; Bhogā sannicayaṃ yanti, vammikovupacīyati. Đối với người đang tích lũy tài sản, như con ong đi tìm mật, tài sản sẽ được tích tụ, như gò mối được vun đắp lên. ‘‘Evaṃ bhoge samāhatvā, alamatto kule gihī; Catudhā vibhaje bhoge, sa ve mittāni ganthati. Người gia chủ có khả năng trong gia đình, sau khi đã tích lũy tài sản như vậy, nên chia tài sản làm bốn phần. Người ấy quả thật gắn kết được bạn bè. ‘‘Ekena bhoge bhuñjeyya, dvīhi kammaṃ payojaye; Catutthañca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatī’’ti. Với một phần, nên hưởng thụ tài sản; với hai phần, nên dùng vào công việc; và phần thứ tư, nên cất giữ để phòng khi hoạn nạn sẽ có dùng. Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍaṃ Phần về việc che chở sáu phương 266. ‘‘Kathañca, gahapatiputta, ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti? Cha imā, gahapatiputta, disā veditabbā. Puratthimā disā mātāpitaro veditabbā, dakkhiṇā disā ācariyā veditabbā, pacchimā disā [Pg.154] puttadārā veditabbā, uttarā disā mittāmaccā veditabbā, heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā, uparimā disā samaṇabrāhmaṇā veditabbā. 266. Này con trai gia chủ, làm thế nào mà vị Thánh đệ tử là người che chở sáu phương? Này con trai gia chủ, sáu phương này cần phải được biết đến. Cha mẹ cần được biết là phương đông, thầy tổ cần được biết là phương nam, vợ con cần được biết là phương tây, bạn bè thân hữu cần được biết là phương bắc, người giúp việc, tôi tớ cần được biết là phương dưới, Sa-môn, Bà-la-môn cần được biết là phương trên. 267. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā – bhato ne bharissāmi, kiccaṃ nesaṃ karissāmi, kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi, dāyajjaṃ paṭipajjāmi, atha vā pana petānaṃ kālaṅkatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmīti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti. Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṃ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṃyojenti, samaye dāyajjaṃ niyyādenti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti. Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā. 267. “Này gia chủ tử, người con trai phải phụng sự cha mẹ là phương đông theo năm cách: ‘Được cha mẹ nuôi nấng, con sẽ nuôi nấng lại cha mẹ; con sẽ làm các công việc của cha mẹ; con sẽ duy trì dòng dõi gia đình; con sẽ xứng đáng với tài sản thừa kế; hoặc là sau khi cha mẹ qua đời, con sẽ làm phước hồi hướng cho các vị ấy.’ Này gia chủ tử, khi được người con trai phụng sự theo năm cách này, cha mẹ là phương đông sẽ thương tưởng lại người con theo năm cách: Ngăn chặn con không làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, dạy cho con nghề nghiệp, kết hôn cho con với người vợ xứng đáng, và đúng thời trao lại tài sản thừa kế. Này gia chủ tử, khi được người con trai phụng sự theo năm cách này, cha mẹ là phương đông sẽ thương tưởng lại người con theo năm cách này. Như vậy, phương đông ấy của người con được che chở, được an ổn, và được vô úy. 268. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā – uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṃ sippapaṭiggahaṇena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti – suvinītaṃ vinenti, suggahitaṃ gāhāpenti, sabbasippassutaṃ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti, disāsu parittāṇaṃ karonti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti. Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā. 268. “Này gia chủ tử, người đệ tử phải phụng sự các vị thầy là phương nam theo năm cách: bằng sự đứng dậy (đón rước), bằng sự hầu hạ, bằng sự vâng lời, bằng sự phục vụ, và bằng sự kính cẩn tiếp thu nghề nghiệp. Này gia chủ tử, khi được người đệ tử phụng sự theo năm cách này, các vị thầy là phương nam sẽ thương tưởng lại người đệ tử theo năm cách: Huấn luyện điều đã được huấn luyện kỹ, dạy nắm bắt điều đã được nắm bắt kỹ, giải thích cặn kẽ tất cả các ngành nghề, giới thiệu (đệ tử) với bạn bè thân hữu, và sắp đặt sự bảo vệ ở các phương. Này gia chủ tử, khi được người đệ tử phụng sự theo năm cách này, các vị thầy là phương nam sẽ thương tưởng lại người đệ tử theo năm cách này. Như vậy, phương nam ấy của người đệ tử được che chở, được an ổn, và được vô úy. 269. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā – sammānanāya anavamānanāya anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi [Pg.155] sāmikaṃ anukampati – susaṃvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati. Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā. 269. “Này gia chủ tử, người chồng phải phụng sự vợ là phương tây theo năm cách: bằng sự tôn trọng, bằng sự không coi thường, bằng sự không ngoại tình, bằng sự giao quyền hành, và bằng sự tặng cho đồ trang sức. Này gia chủ tử, khi được người chồng phụng sự theo năm cách này, người vợ là phương tây sẽ thương tưởng lại người chồng theo năm cách: công việc được sắp xếp chu đáo, đối xử tốt với quyến thuộc, không ngoại tình, giữ gìn tài sản đã được mang về, và khéo léo, không lười biếng trong mọi công việc. Này gia chủ tử, khi được người chồng phụng sự theo năm cách này, người vợ là phương tây sẽ thương tưởng lại người chồng theo năm cách này. Như vậy, phương tây ấy của người chồng được che chở, được an ổn, và được vô úy. 270. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā – dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṃvādanatāya. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti – pamattaṃ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṃ rakkhanti, bhītassa saraṇaṃ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā. 270. “Này gia chủ tử, người thiện nam tử phải phụng sự bạn bè thân hữu là phương bắc theo năm cách: bằng sự bố thí, bằng lời nói ái ngữ, bằng việc làm lợi ích, bằng sự đối xử đồng đều, và bằng sự không lừa dối. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, bạn bè thân hữu là phương bắc sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo năm cách: bảo vệ khi (bạn) buông lung, bảo vệ tài sản của (bạn) khi buông lung, là nơi nương tựa khi (bạn) sợ hãi, không từ bỏ khi (bạn) gặp hoạn nạn, và tôn trọng con cháu của (bạn). Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, bạn bè thân hữu là phương bắc sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo năm cách này. Như vậy, phương bắc ấy của người thiện nam tử được che chở, được an ổn, và được vô úy. 271. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā – yathābalaṃ kammantasaṃvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṃ rasānaṃ saṃvibhāgena samaye vossaggena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti – pubbuṭṭhāyino ca honti, pacchā nipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti. Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā. 271. “Này gia chủ tử, người chủ phải phụng sự người làm công và tôi tớ là phương dưới theo năm cách: bằng cách giao việc tùy theo sức lực, bằng cách cung cấp thức ăn và tiền lương, bằng cách chăm sóc khi bệnh tật, bằng cách chia sẻ các món ngon vật lạ, và bằng cách cho nghỉ vào những dịp thích hợp. Này gia chủ tử, khi được người chủ phụng sự theo năm cách này, người làm công và tôi tớ là phương dưới sẽ thương tưởng lại người chủ theo năm cách: thức dậy trước (chủ), đi ngủ sau (chủ), chỉ lấy những gì được cho, làm tốt công việc, và mang tiếng tốt, tiếng lành (cho chủ). Này gia chủ tử, khi được người chủ phụng sự theo năm cách này, người làm công và tôi tớ là phương dưới sẽ thương tưởng lại người chủ theo năm cách này. Như vậy, phương dưới ấy của người chủ được che chở, được an ổn, và được vô úy. 272. ‘‘Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā – mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettena [Pg.156] manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti – pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṃ sāventi, sutaṃ pariyodāpenti, saggassa maggaṃ ācikkhanti. Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā’’ti. 272. “Này gia chủ tử, người thiện nam tử phải phụng sự các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên theo năm cách: bằng thân nghiệp có từ tâm, bằng khẩu nghiệp có từ tâm, bằng ý nghiệp có từ tâm, bằng cách không đóng cửa (đối với các vị ấy), và bằng cách cúng dường các vật dụng. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo sáu cách: Ngăn chặn không cho làm điều ác, khuyến khích làm điều thiện, thương tưởng với thiện tâm, dạy cho nghe điều chưa được nghe, làm cho trong sạch điều đã được nghe, và chỉ cho con đường đến cõi trời. Này gia chủ tử, khi được người thiện nam tử phụng sự theo năm cách này, các vị Sa-môn, Bà-la-môn là phương trên sẽ thương tưởng lại người thiện nam tử theo sáu cách này. Như vậy, phương trên ấy của người thiện nam tử được che chở, được an ổn, và được vô úy.” 273. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – 273. Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Mātāpitā disā pubbā, ācariyā dakkhiṇā disā; Puttadārā disā pacchā, mittāmaccā ca uttarā. “Cha mẹ là phương Đông, các vị thầy là phương Nam; Vợ con là phương Tây, bạn bè thân hữu là phương Bắc. ‘‘Dāsakammakarā heṭṭhā, uddhaṃ samaṇabrāhmaṇā; Etā disā namasseyya, alamatto kule gihī. Người làm công tôi tớ là phương Dưới, Sa-môn Bà-la-môn là phương Trên; Người gia chủ trong gia đình có trách nhiệm nên đảnh lễ các phương ấy. ‘‘Paṇḍito sīlasampanno, saṇho ca paṭibhānavā; Nivātavutti atthaddho, tādiso labhate yasaṃ. Bậc trí tuệ, đầy đủ giới hạnh, tế nhị và có biện tài; Khiêm hạ, không cứng nhắc, người như vậy được danh tiếng. ‘‘Uṭṭhānako analaso, āpadāsu na vedhati; Acchinnavutti medhāvī, tādiso labhate yasaṃ. Người siêng năng, không lười biếng, không dao động trước nghịch cảnh; Sinh kế không gián đoạn, có trí tuệ, người như vậy được danh tiếng. ‘‘Saṅgāhako mittakaro, vadaññū vītamaccharo; Netā vinetā anunetā, tādiso labhate yasaṃ. Người biết nhiếp phục, biết kết bạn, rộng rãi, không keo kiệt; Là người lãnh đạo, người hướng dẫn, người khuyên nhủ, người như vậy được danh tiếng. ‘‘Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha; Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ; Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato. Bố thí, lời nói ái ngữ, và việc làm lợi ích ở đời này; Cùng sự đồng sự trong các pháp, tùy nơi, tùy lúc, tùy hoàn cảnh; Những pháp nhiếp phục ấy ở trên đời, giống như chốt của cỗ xe đang chạy. ‘‘Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā; Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā, pitā vā puttakāraṇā. Nếu những pháp nhiếp phục này không có, thì người mẹ do vì con cái; Sẽ không nhận được sự kính trọng hay cúng dường, người cha cũng vậy do vì con cái. ‘‘Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā; Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te’’ti. Bởi vì bậc trí tuệ thấy rõ những pháp nhiếp phục này; Nên họ đạt đến sự vĩ đại, và trở thành người đáng tán dương.” 274. Evaṃ [Pg.157] vutte, siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante! Abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṃghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. 274. Khi được nói như vậy, gia chủ tử Siṅgālaka bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Ví như, bạch Thế Tôn, người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người lạc lối, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối với ý nghĩ ‘người có mắt sẽ thấy được các sắc’. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và Tỳ-khưu Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm người cận sự nam, từ nay cho đến trọn đời đã quy y.” Siṅgālasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ. Kinh Siṅgāla, kinh thứ tám, kết thúc. 9. Āṭānāṭiyasuttaṃ 9. Kinh Āṭānāṭiya Paṭhamabhāṇavāro Phần Tụng Đọc Đầu Tiên 275. Evaṃ [Pg.158] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho yakkhā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 275. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú tại Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Khi ấy, bốn vị Đại vương, cùng với đại quân Dạ-xoa, đại quân Càn-thát-bà, đại quân Cưu-bàn-trà, và đại quân Rồng, sau khi bố trí lính canh ở bốn phương, bố trí đồn trú ở bốn phương, bố trí vòng vây ở bốn phương, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ núi Gijjhakūṭa, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Trong số các Dạ-xoa ấy, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số cùng Thế Tôn nói lên lời chào hỏi; sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số chắp tay hướng về Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. 276. Ekamantaṃ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, majjhimā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi, bhante, nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā kāmesumicchācārā, appaṭiviratā musāvādā, appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni [Pg.159] senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. 276. Ngồi một bên, Đại vương Vessavaṇa bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực lớn không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực lớn có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực trung bình không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực trung bình có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực thấp không có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, có những Dạ-xoa có uy lực thấp có tín tâm với Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, phần lớn các Dạ-xoa không có tín tâm với Thế Tôn. Do nhân gì? Vì, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết pháp về việc từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi. Bạch Thế Tôn, phần lớn các Dạ-xoa không từ bỏ sát sanh, không từ bỏ lấy của không cho, không từ bỏ tà hạnh trong các dục, không từ bỏ nói dối, không từ bỏ dùng rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi. Đối với họ, điều đó không thích ý, không vừa lòng. Bạch Thế Tôn, có những đệ tử của Thế Tôn thường trú ở những trú xứ trong rừng, nơi hoang vắng, xa xôi, ít tiếng động, ít ồn ào, không có gió từ người, thích hợp cho việc ẩn cư của con người, thích hợp cho việc thiền định. Ở đó có những Dạ-xoa có uy lực lớn cư ngụ, những vị này không có tín tâm với giáo pháp này của Thế Tôn. Để làm cho họ có tín tâm, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy học thuộc bài hộ trì Āṭānāṭiya này, để bảo vệ, che chở, không làm hại, và để sống an lạc cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, Cận sự nam, Cận sự nữ.” Thế Tôn đã im lặng nhận lời. Atha kho vessavaṇo mahārājā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi – Khi ấy, Đại vương Vessavaṇa, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, vào lúc ấy đã nói lên bài hộ trì Āṭānāṭiya này: 277. ‘‘Vipassissa ca namatthu, cakkhumantassa sirīmato. 277. “Xin đảnh lễ đức Phật Vipassī, bậc có mắt, bậc có uy đức. Sikhissapi ca namatthu, sabbabhūtānukampino. Cũng xin đảnh lễ đức Phật Sikhī, bậc có lòng bi mẫn đến tất cả chúng sanh. ‘‘Vessabhussa ca namatthu, nhātakassa tapassino; Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino. Xin đảnh lễ đức Phật Vessabhū, bậc đã tẩy trừ phiền não, bậc có khổ hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kakusandha, bậc đã nhiếp phục quân ma. ‘‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato; Kassapassa ca namatthu, vippamuttassa sabbadhi. Xin đảnh lễ đức Phật Koṇāgamana, bậc Bà-la-môn, bậc đã sống xong phạm hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kassapa, bậc đã hoàn toàn giải thoát trong tất cả. ‘‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato; Yo imaṃ dhammaṃ desesi, sabbadukkhāpanūdanaṃ. Xin đảnh lễ bậc Aṅgīrasa, bậc con trai dòng Sakya, bậc có uy đức; Vị đã thuyết giảng pháp này, pháp đoạn trừ mọi khổ đau. ‘‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ; Te janā apisuṇātha, mahantā vītasāradā. Những vị đã tịch tịnh ở trên đời, đã thấy rõ đúng như thật; Những vị ấy không nói lời đâm thọc, là bậc vĩ đại, không còn sợ hãi. ‘‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Vị mang lại lợi ích cho chư thiên và loài người, vị Gotama mà họ đảnh lễ; Ngài là bậc Minh Hạnh Túc, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.” 278. ‘‘Yato uggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā. 278. “Từ phương nào mặt trời mọc lên, vầng thái dương có vòng tròn lớn.” Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati; Yassa cuggate sūriye, ‘divaso’ti pavuccati. “Khi mặt trời đang mọc lên, đêm tối cũng tan biến; khi mặt trời đã mọc lên, thì được gọi là ‘ban ngày’.” ‘‘Rahadopi [Pg.160] tattha gambhīro, samuddo saritodako; Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’. “Ở nơi ấy cũng có hồ nước sâu, là đại dương có nước từ các sông đổ về; ở nơi ấy, họ biết rằng đó là ‘đại dương có nước từ các sông đổ về’.” ‘‘Ito ‘sā purimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ nơi này, ‘đó là phương Đông’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.” ‘‘Gandhabbānaṃ adhipati, ‘dhataraṭṭho’ti nāmaso; Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato. “Vị chúa tể của các Càn-thát-bà, tên là ‘Dhataraṭṭha’; Ngài vui thích với ca múa, được các Càn-thát-bà vây quanh.” ‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. “Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.” Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.” ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. “‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng tôi thường xuyên nghe lời này, vì vậy chúng tôi nói như vầy:” ‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’. “‘Hãy đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng. Chúng tôi đảnh lễ Đức Phật Gotama, bậc Minh Hạnh Túc.’” 279. ‘‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā. 279. “Phương nào mà các ngạ quỷ, những kẻ nói đâm thọc, những kẻ nói xấu sau lưng được nói đến.” Pāṇātipātino luddā, corā nekatikā janā. “Những kẻ sát sanh, những kẻ tàn bạo, những kẻ trộm cắp, những người gian xảo.” ‘‘Ito ‘sā dakkhiṇā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ nơi này, ‘đó là phương Nam’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.” ‘‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘virūḷho’ iti nāmaso; Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato. “Vị chúa tể của các Kumbhaṇḍa, tên là ‘Virūḷha’; Ngài vui thích với ca múa, được các Kumbhaṇḍa vây quanh.” ‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. “Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.” Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.” ‘‘Namo [Pg.161] te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. “‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng tôi thường xuyên nghe lời này, vì vậy chúng tôi nói như vầy:” ‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’. “‘Hãy đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng. Chúng tôi đảnh lễ Đức Phật Gotama, bậc Minh Hạnh Túc.’” 280. ‘‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā. 280. “Và ở phương nào mặt trời lặn, vầng thái dương có vòng tròn lớn.” Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati; Yassa coggate sūriye, ‘saṃvarī’ti pavuccati. “Khi mặt trời đang lặn, ban ngày cũng tan biến; khi mặt trời đã lặn, thì được gọi là ‘đêm’.” ‘‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako; Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘samuddo saritodako’. “Ở nơi ấy cũng có hồ nước sâu, là đại dương có nước từ các sông đổ về; ở nơi ấy, họ biết rằng đó là ‘đại dương có nước từ các sông đổ về’.” ‘‘Ito ‘sā pacchimā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ nơi này, ‘đó là phương Tây’, người ta gọi như vậy; phương nào được vị Đại vương lừng lẫy ấy cai quản.” ‘‘Nāgānañca adhipati, ‘virūpakkho’ti nāmaso; Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato. “Và vị chúa tể của các Nāga, tên là ‘Virūpakkha’; Ngài vui thích với ca múa, được chính các Nāga vây quanh.” ‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. “Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi đã nghe rằng họ cùng một tên; chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn.” Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Và những vị ấy, sau khi thấy Đức Phật, bà con của mặt trời, đã đảnh lễ từ xa đến bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi.” ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. “‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng tôi thường xuyên nghe lời này, vì vậy chúng tôi nói như vầy:” ‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’. “‘Hãy đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ Đức Gotama, bậc Chiến Thắng. Chúng tôi đảnh lễ Đức Phật Gotama, bậc Minh Hạnh Túc.’” 281. ‘‘Yena uttarakuruvho, mahāneru sudassano. 281. “Phương nào có châu Uttarakuru, có núi Đại Meru xinh đẹp.” Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā. “Loài người được sanh ra ở nơi ấy, không có tâm ‘của tôi’, không có sự chiếm hữu.” ‘‘Na [Pg.162] te bījaṃ pavapanti, napi nīyanti naṅgalā; Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā. “Họ không gieo hạt giống, cũng không dùng đến cày; loài người thọ dụng loại lúa gạo tự chín mà không cần cày cấy.” ‘‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ; Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ. Loại quả là gạo, không tấm, không trấu, trong sạch, thơm tho; Sau khi nấu trong nồi, từ đó họ dùng bữa. ‘‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. Họ biến con bò thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến con thú thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng. ‘‘Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. Họ biến người nữ thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến người nam thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng. ‘‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. Họ biến thiếu nữ thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng; Họ biến thiếu nam thành cỗ xe, rồi đi khắp mọi phương hướng. ‘‘Te yāne abhiruhitvā,Sabbā disā anupariyāyanti ; Pacārā tassa rājino. Những người hầu cận của vị vua ấy, sau khi leo lên các cỗ xe đó, đi lại khắp mọi phương hướng. ‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ; Pāsādā sivikā ceva, mahārājassa yasassino. Đối với vị đại vương danh tiếng lẫy lừng, xe voi, xe ngựa, và xe chư thiên hiện khởi; các lâu đài và cả kiệu cũng hiện khởi. ‘‘Tassa ca nagarā ahu,Antalikkhe sumāpitā; Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā. Và của vị ấy có các thành phố, được khéo tạo dựng trên hư không: Āṭānāṭā, Kusināṭā, Parakusināṭā, Nāṭasuriyā, Parakusiṭanāṭā. ‘‘Uttarena kasivanto,Janoghamaparena ca; Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,Āḷakamandā nāma rājadhānī. Về phương bắc là Kasivanta, và về phía tây là Janogha; còn có Navanavutiyo, Ambara-ambaravatiyo, và kinh đô tên là Āḷakamandā. ‘‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī; Tasmā kuvero mahārājā, ‘vessavaṇo’ti pavuccati. Thưa ngài, lại nữa, đại vương Kuvera có kinh đô tên là Visāṇā; do đó, đại vương Kuvera được gọi là ‘Vessavaṇa’. ‘‘Paccesanto [Pg.163] pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā; Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi. Những vị đi dò xét và báo tin là: Tatolā, Tattalā, Tatotalā, Ojasi, Tejasi, Tatojasī, Sūro, Rājā, Ariṭṭho, Nemi. ‘‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti; Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī nāma. Ở nơi ấy cũng có hồ nước tên là Dharaṇī, từ đó các đám mây trút mưa; từ đó nước mưa tuôn chảy. Ở nơi ấy cũng có hội trường tên là Sālavatī. ‘‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā; Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā; Kokilādīhi vagguhi. Nơi các dạ-xoa tụ hội, ở đó có các cây luôn ra quả; đầy dẫy các loại đàn chim, vang tiếng chim công, chim sếu; cùng với tiếng hót ngọt ngào của chim tu hú và các loài khác. ‘‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā; Kukkuṭakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā. Ở đây có tiếng chim jīvañjīvaka, và cả chim oṭṭhavacittaka; có gà rừng, cua, và trong rừng có chim pokkharasātaka. ‘‘Sukasāḷikasaddettha, daṇḍamāṇavakāni ca; Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā. Ở đây có tiếng vẹt và sáo, và cả chim daṇḍamāṇavaka; hồ sen của Kuvera ấy, hồ ấy luôn luôn tỏa sáng đẹp đẽ. ‘‘Ito ‘sā uttarā disā’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. Phương mà vị đại vương danh tiếng ấy trị vì, người ta gọi là phương bắc tính từ đây. ‘‘Yakkhānañca adhipati, ‘kuvero’ iti nāmaso; Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato. Vị chúa tể của các dạ-xoa, tên là ‘Kuvera’; Ngài vui hưởng với vũ và nhạc, được chính các dạ-xoa vây quanh. ‘‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. Các con trai của vị ấy cũng rất nhiều, tôi nghe rằng họ cùng một tên; có chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh lớn. ‘‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. Và những vị ấy, sau khi thấy đức Phật, bà con của mặt trời, vị vĩ đại, không còn sợ hãi, họ đảnh lễ Ngài từ xa. ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. Kính lễ ngài, bậc nam nhân cao quý! Kính lễ ngài, bậc tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với thiện xảo. Cả các phi nhân cũng đảnh lễ ngài. Chúng tôi thường nghe điều này, do đó chúng tôi nói như vậy. ‘‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’’nti. ‘Hãy đảnh lễ đấng chiến thắng Gotama.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ đấng chiến thắng Gotama. Chúng tôi đảnh lễ đức Phật Gotama, bậc đầy đủ minh và hạnh.’ ‘‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Thưa ngài, đây chính là hộ kinh Āṭānāṭiya, để bảo vệ, che chở, không bị hãm hại, và để được an trú cho các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, và cận sự nữ. 282. ‘‘Yassa [Pg.164] kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā. Taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā yakkhapotako vā yakkhapotikā vā yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā vā kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhipi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ. 282. Thưa ngài, đối với bất kỳ tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, hay cận sự nữ nào đã học thuộc lòng, hoàn tất, và thuần thục hộ kinh Āṭānāṭiya này, nếu có một phi nhân nào – hoặc là dạ-xoa nam, dạ-xoa nữ, dạ-xoa con trai, dạ-xoa con gái, đại thần dạ-xoa, tùy tùng dạ-xoa, hay người hầu dạ-xoa; hoặc là càn-thát-bà nam, càn-thát-bà nữ, càn-thát-bà con trai, càn-thát-bà con gái, đại thần càn-thát-bà, tùy tùng càn-thát-bà, hay người hầu càn-thát-bà; hoặc là cưu-bàn-trà nam, cưu-bàn-trà nữ, cưu-bàn-trà con trai, cưu-bàn-trà con gái, đại thần cưu-bàn-trà, tùy tùng cưu-bàn-trà, hay người hầu cưu-bàn-trà; hoặc là rồng nam, rồng nữ, rồng con trai, rồng con gái, đại thần rồng, tùy tùng rồng, hay người hầu rồng – với tâm ác ý, đi theo vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, hay cận sự nữ ấy khi đang đi, hoặc đứng gần khi đang đứng, hoặc ngồi gần khi đang ngồi, hoặc nằm gần khi đang nằm, thì thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không nhận được sự cúng dường hay tôn trọng trong các làng mạc hay thị tứ. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được ở hay cư ngụ trong kinh đô Āḷakamandā. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép đến hội chúng của các dạ-xoa. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ không gả con gái cho nó, cũng không cưới con gái của nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ mắng nhiếc nó bằng những lời chửi rủa thậm tệ, đầy đủ. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ úp một cái bát rỗng lên đầu nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân sẽ làm đầu nó vỡ ra bảy mảnh. ‘‘Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te [Pg.165] kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā … kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti. Thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô bạo. Chúng không tuân phục các vị Đại Vương, không tuân phục các vị tướng của các vị Đại Vương, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của các vị Đại Vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại Vương. Thưa ngài, ví như trong lãnh thổ của vua xứ Ma-kiệt-đà có những tên đại đạo tặc. Chúng không tuân phục vua xứ Ma-kiệt-đà, không tuân phục các vị tướng của vua xứ Ma-kiệt-đà, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của vua xứ Ma-kiệt-đà. Thưa ngài, những tên đại đạo tặc ấy được gọi là những kẻ chống đối vua xứ Ma-kiệt-đà. Cũng vậy, thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô bạo. Chúng không tuân phục các vị Đại Vương, không tuân phục các vị tướng của các vị Đại Vương, không tuân phục các thuộc hạ của các vị tướng của các vị Đại Vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại Vương. Thưa ngài, nếu có bất kỳ phi nhân nào, là dạ-xoa nam hay dạ-xoa nữ, ... cho đến ... là càn-thát-bà nam hay càn-thát-bà nữ, ... là cưu-bàn-trà nam hay cưu-bàn-trà nữ, ... là rồng chúa nam hay rồng chúa nữ, rồng con đực hay rồng con cái, đại thần rồng, tùy tùng rồng, hay thị giả rồng, với tâm ác ý, đi theo sau một vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần đứng cạnh một vị đang đứng; hoặc đến gần ngồi cạnh một vị đang ngồi; hoặc đến gần nằm cạnh một vị đang nằm. Thì nên trình báo, kêu la, loan tin cho các vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ-xoa này bắt giữ, dạ-xoa này nhập vào, dạ-xoa này quấy nhiễu, dạ-xoa này bức hại, dạ-xoa này làm hại, dạ-xoa này hãm hại, dạ-xoa này không buông tha’. 283. ‘‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ? 283. Nên trình báo cho những vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng nào? ‘‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati; Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca. Inda, Soma, và Varuṇa, Bhāradvāja, Pajāpati; Candana, Kāmaseṭṭha, và Kinnughaṇḍu, Nighaṇḍu. ‘‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali; Cittaseno ca gandhabbo, naḷo rājā janesabho. Panāda, Opamañña, và Mātali sứ giả của chư thiên; Cittasena vị càn-thát-bà, vua Naḷa, và Janesabha. ‘‘Sātāgiro hemavato, puṇṇako karatiyo guḷo; Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo. Sātāgira, Hemavata, Puṇṇaka, Karatiya, Guḷa; Sivaka, Mucalinda, và Vessāmitta, Yugandhara. ‘‘Gopālo supparodho ca, hiri netti ca mandiyo; Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho; Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho, atho serīsako saha. Gopāla, Supparodha, và Hiri, Netti, và Mandiya; Pañcālacaṇḍa, Āḷavaka, Pajjunna, Sumana, Sumukha; Dadhimukha, Maṇi, Māṇivara, Dīgha, và cùng với họ là Serīsaka. ‘‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti. Nên trình báo, kêu la, loan tin cho các vị dạ-xoa, đại dạ-xoa, các vị tướng, các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ-xoa này bắt giữ, dạ-xoa này nhập vào, dạ-xoa này quấy nhiễu, dạ-xoa này bức hại, dạ-xoa này làm hại, dạ-xoa này hãm hại, dạ-xoa này không buông tha’. ‘‘Ayaṃ [Pg.166] kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’ti. Thưa ngài, đây là thần chú hộ trì Āṭānāṭiya dùng để bảo vệ, che chở, không làm hại, và giúp cho các vị tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ được an trú. Thưa ngài, giờ đây chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.” – “Này các vị Đại Vương, các ngài hãy đi vào lúc nào các ngài cho là phải thời.” 284. Atha kho cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsūti. 284. Khi ấy, bốn vị Đại Vương từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ. Các vị dạ-xoa kia cũng từ chỗ ngồi đứng dậy, một số đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ. Một số cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, đáng hoan hỷ rồi biến mất tại chỗ. Một số chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi biến mất tại chỗ. Một số xưng tên và họ của mình rồi biến mất tại chỗ. Một số im lặng rồi biến mất tại chỗ. Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt chương tụng đọc thứ nhất. Dutiyabhāṇavāro Chương tụng đọc thứ hai 285. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ cattāro mahārājā mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya mahatiyā ca nāgasenāya catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā appekacce maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 285. Khi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn, Thế Tôn gọi các vị tỳ-khưu: “Này các tỳ-khưu, đêm nay, bốn vị Đại Vương cùng với đại quân dạ-xoa, đại quân càn-thát-bà, đại quân cưu-bàn-trà, và đại quân rồng chúa, đã cho bố trí đội hộ vệ ở bốn phương, cho bố trí đội quân ở bốn phương, cho bố trí vòng bảo vệ ở bốn phương, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, đã làm cho toàn thể núi Linh Thứu rực sáng, rồi đi đến chỗ ta; sau khi đến, đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này các tỳ-khưu, các vị dạ-xoa kia cũng vậy, một số đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Một số cùng với ta nói lên những lời chào hỏi thân hữu, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, đáng hoan hỷ rồi ngồi xuống một bên. Một số chắp tay hướng về phía ta rồi ngồi xuống một bên. Một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên. Một số im lặng rồi ngồi xuống một bên. 286. ‘‘Ekamantaṃ nisinno kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā maṃ etadavoca – ‘santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā…pe… santi hi[Pg.167], bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appasannāyeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi, bhante, pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti… surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana, bhante, yakkhā appaṭiviratāyeva pāṇātipātā… appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi, bhante, bhagavato sāvakā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino, ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā, tesaṃ pasādāya uggaṇhātu, bhante, bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’ti. Adhivāsesiṃ kho ahaṃ, bhikkhave, tuṇhībhāvena. Atha kho, bhikkhave, vessavaṇo mahārājā me adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi – 286. “Này các Tỳ khưu, sau khi ngồi xuống một bên, Đại vương Vessavaṇa đã nói với ta điều này: ‘Bạch Thế Tôn, có những dạ xoa hùng mạnh không có tín tâm đối với Thế Tôn... ... Bạch Thế Tôn, có những dạ xoa cấp thấp có tín tâm đối với Thế Tôn. Nhưng bạch Thế Tôn, phần lớn các dạ xoa quả thật không có tín tâm đối với Thế Tôn. Do nhân gì? Bạch Thế Tôn, vì Thế Tôn thuyết Pháp về sự từ bỏ sát sanh... thuyết Pháp về sự từ bỏ dùng các chất say, rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi. Và bạch Thế Tôn, phần lớn các dạ xoa quả thật không từ bỏ sát sanh... không từ bỏ dùng các chất say, rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi. Đối với họ, điều ấy là không đáng yêu, không vừa ý. Bạch Thế Tôn, có các vị đệ tử của Thế Tôn thường trú tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi, ít tiếng động, ít huyên náo, không có hơi người, kín đáo, thích hợp cho việc độc cư. Ở đó có các dạ xoa hùng mạnh cư ngụ, những vị này không có tín tâm đối với giáo pháp này của Thế Tôn. Để làm cho họ có tín tâm, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy học thuộc lòng bài hộ trì Āṭānāṭiya này vì sự che chở, bảo vệ, không bị hãm hại, và sự an trú cho các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ.’ Này các Tỳ khưu, ta đã im lặng chấp thuận. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Đại vương Vessavaṇa, biết được sự chấp thuận của ta, vào lúc ấy đã đọc bài hộ trì Āṭānāṭiya này:” 287. ‘Vipassissa ca namatthu, cakkhumantassa sirīmato. 287. “Xin đảnh lễ đức Phật Vipassī, bậc có mắt, bậc đầy vinh quang.” Sikhissapi ca namatthu, sabbabhūtānukampino. “Xin đảnh lễ đức Phật Sikhī, bậc có lòng bi mẫn đến tất cả chúng sanh.” ‘Vessabhussa ca namatthu, nhātakassa tapassino; Namatthu kakusandhassa, mārasenāpamaddino. “Xin đảnh lễ đức Phật Vessabhū, bậc đã thanh tẩy, bậc khổ hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kakusandha, bậc đã nhiếp phục quân ma.” ‘Koṇāgamanassa namatthu, brāhmaṇassa vusīmato; Kassapassa ca namatthu, vippamuttassa sabbadhi. “Xin đảnh lễ đức Phật Koṇāgamana, bậc Bà-la-môn đã sống đời phạm hạnh; Xin đảnh lễ đức Phật Kassapa, bậc đã hoàn toàn giải thoát trong mọi phương diện.” ‘Aṅgīrasassa namatthu, sakyaputtassa sirīmato; Yo imaṃ dhammaṃ desesi, sabbadukkhāpanūdanaṃ. “Xin đảnh lễ bậc Aṅgīrasa, người con của dòng họ Sakya đầy vinh quang; Ngài đã thuyết giảng Pháp này, là Pháp đoạn trừ mọi khổ đau.” ‘Ye cāpi nibbutā loke, yathābhūtaṃ vipassisuṃ; Te janā apisuṇātha, mahantā vītasāradā. “Và những bậc đã tịch tịnh ở đời, đã thấy rõ các pháp như thật; Các Ngài là những người không nói lời ly gián, là bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.” ‘Hitaṃ devamanussānaṃ, yaṃ namassanti gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Vì lợi ích của chư thiên và loài người, họ đảnh lễ đức Gotama; Bậc đầy đủ minh và hạnh, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.” 288. ‘Yato uggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā. 288. “Từ phương nào mặt trời mọc lên, là mặt trời, vầng sáng vĩ đại.” Yassa cuggacchamānassa, saṃvarīpi nirujjhati; Yassa cuggate sūriye, ‘‘divaso’’ti pavuccati. “Khi mặt trời đang mọc lên, đêm tối cũng tan biến; Khi mặt trời đã mọc lên, được gọi là ‘ban ngày’.” ‘Rahadopi [Pg.168] tattha gambhīro, samuddo saritodako; Evaṃ taṃ tattha jānanti, ‘‘samuddo saritodako’’. “Ở đó cũng có hồ nước sâu, là biển cả, nơi các dòng sông đổ về; Ở đó, người ta biết đến nó như là ‘biển cả, nơi các dòng sông đổ về’.” ‘Ito ‘‘sā purimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Đông’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.” ‘Gandhabbānaṃ adhipati, ‘‘dhataraṭṭho’’ti nāmaso; Ramatī naccagītehi, gandhabbehi purakkhato. “Là chúa tể của các Càn-thát-bà, tên là Dhataraṭṭha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các Càn-thát-bà vây quanh.” ‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. “Các con trai của ngài cũng rất nhiều, tôi nghe rằng cùng một tên; Chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.” ‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Và các vị ấy, khi thấy đức Phật, đức Phật, người bà con của mặt trời; Từ xa họ đã đảnh lễ, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.” ‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tassā evaṃ vademase. “Xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tuấn mã, xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tối thượng; Ngài nhìn thấy bằng thiện xảo, cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài; Điều này chúng tôi thường nghe, vì thế chúng tôi nói như vầy:” ‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’. “‘Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama; Bậc đầy đủ minh và hạnh, chúng tôi đảnh lễ đức Phật Gotama’.” 289. ‘Yena petā pavuccanti, pisuṇā piṭṭhimaṃsikā. 289. “Phương nào được gọi là nơi của những người đã chết, những kẻ nói lời ly gián, những kẻ nói xấu sau lưng.” Pāṇātipātino luddā, corā nekatikā janā. “Những kẻ sát sanh, hung dữ, những kẻ trộm cắp, lừa đảo.” ‘Ito ‘‘sā dakkhiṇā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Nam’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.” ‘Kumbhaṇḍānaṃ adhipati, ‘‘virūḷho’’ iti nāmaso; Ramatī naccagītehi, kumbhaṇḍehi purakkhato. “Là chúa tể của các Cưu-bàn-trà, tên là Virūḷha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các Cưu-bàn-trà vây quanh.” ‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. “Các con trai của ngài cũng rất nhiều, tôi nghe rằng cùng một tên; Chín mươi mốt vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại.” ‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. “Và các vị ấy, khi thấy đức Phật, đức Phật, người bà con của mặt trời; Từ xa họ đã đảnh lễ, bậc vĩ đại, không còn sợ hãi.” ‘Namo [Pg.169] te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. “Xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tuấn mã, xin đảnh lễ Ngài, bậc nhân trung tối thượng; Ngài nhìn thấy bằng thiện xảo, cả phi nhân cũng đảnh lễ Ngài; Điều này chúng tôi thường nghe, vì thế chúng tôi nói như vầy:” ‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’. “‘Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.’ ‘Chúng tôi đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama; Bậc đầy đủ minh và hạnh, chúng tôi đảnh lễ đức Phật Gotama’.” 290. ‘Yattha coggacchati sūriyo, ādicco maṇḍalī mahā. 290. “Phương nào mặt trời lặn xuống, là mặt trời, vầng sáng vĩ đại.” Yassa coggacchamānassa, divasopi nirujjhati; Yassa coggate sūriye, ‘‘saṃvarī’’ti pavuccati. “Khi mặt trời đang lặn xuống, ban ngày cũng chấm dứt; Khi mặt trời đã lặn xuống, được gọi là ‘ban đêm’.” ‘Rahadopi tattha gambhīro, samuddo saritodako; Evaṃ taṃ tattha jānanti, samuddo saritodako. “Ở đó cũng có hồ nước sâu, là biển cả, nơi các dòng sông đổ về; Ở đó, người ta biết đến nó như là biển cả, nơi các dòng sông đổ về.” ‘Ito ‘‘sā pacchimā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. “Từ đây, người ta gọi đó là ‘phương Tây’; Phương ấy được vị Đại vương lừng danh kia cai quản.” ‘Nāgānañca adhipati, ‘‘virūpakkho’’ti nāmaso; Ramatī naccagītehi, nāgeheva purakkhato. “Là chúa tể của các loài Rồng, tên là Virūpakkha; Ngài vui hưởng với ca múa, được các loài Rồng vây quanh.” ‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. ‘Vị ấy cũng có nhiều con trai, tôi nghe rằng họ có cùng một tên. Có tám mươi, mười, và một vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại. ‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. ‘Và những người con ấy, sau khi nhìn thấy đức Phật, bậc bà con của mặt trời, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi, đã đảnh lễ Ngài từ xa. ‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. ‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả các phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng con thường xuyên nghe điều này, vì vậy chúng con nói như thế này. ‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotamaṃ’’. ‘“Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ đức Phật Gotama, bậc đầy đủ minh và hạnh.”’ 291. ‘Yena uttarakuruvho, mahāneru sudassano. 291. ‘Ở phương ấy có châu Uttarakuru, nơi núi Đại Meru trông rất đẹp. Manussā tattha jāyanti, amamā apariggahā. Con người được sinh ra ở đó không có (tư tưởng) "của tôi", không có sở hữu. ‘Na [Pg.170] te bījaṃ pavapanti, nāpi nīyanti naṅgalā; Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā. ‘Họ không gieo hạt giống, cũng không mang cày ra đồng; con người ở đó ăn dùng loại lúa sāli chín mà không cần cày cấy. ‘Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ, sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ; Tuṇḍikīre pacitvāna, tato bhuñjanti bhojanaṃ. ‘Hạt gạo không tấm, không trấu, tinh khiết, thơm ngát; sau khi nấu trong nồi tuṇḍikīra, từ đó họ ăn thức ăn. ‘Gāviṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Pasuṃ ekakhuraṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. ‘Biến con bò thành con vật một móng, họ đi khắp mọi phương hướng; biến con thú thành con vật một móng, họ đi khắp mọi phương hướng. ‘Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Purisaṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. ‘Hoặc biến người nữ thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng; biến người nam thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng. ‘Kumāriṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ; Kumāraṃ vāhanaṃ katvā, anuyanti disodisaṃ. ‘Biến thiếu nữ thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng; biến thiếu niên thành cỗ xe, họ đi khắp mọi phương hướng. ‘Te yāne abhiruhitvā,Sabbā disā anupariyāyanti; Pacārā tassa rājino. ‘Các tùy tùng của vị vua ấy, sau khi leo lên những cỗ xe đó, đi vòng quanh khắp mọi phương hướng. ‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ,Dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ; Pāsādā sivikā ceva,Mahārājassa yasassino. ‘Xe voi, xe ngựa, xe trời hiện ra, và cả lâu đài và kiệu, cho vị đại vương lừng lẫy. ‘Tassa ca nagarā ahu,Antalikkhe sumāpitā; Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā,Nāṭasuriyā parakusiṭanāṭā. ‘Và vị ấy có những thành phố được tạo tác khéo léo trên không trung: Āṭānāṭā, Kusināṭā, Parakusināṭā, Nāṭasuriyā, Parakusiṭanāṭā. ‘Uttarena kasivanto,Janoghamaparena ca; Navanavutiyo ambaraambaravatiyo,Āḷakamandā nāma rājadhānī. ‘Về phía bắc là Kasivanta, và về phía tây là Janogha. Cũng có Navanavutiyo, Ambara-ambaravatiyo, và kinh đô tên là Āḷakamandā. ‘Kuverassa kho pana, mārisa, mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī; Tasmā kuvero mahārājā, ‘‘vessavaṇo’’ti pavuccati. ‘Thưa ngài, lại nữa, Đại vương Kuvera có kinh đô tên là Visāṇā; vì vậy, Đại vương Kuvera được gọi là ‘Vessavaṇa’. ‘Paccesanto [Pg.171] pakāsenti, tatolā tattalā tatotalā; Ojasi tejasi tatojasī, sūro rājā ariṭṭho nemi. ‘Các vị dò hỏi tin tức trình báo là: Tatolā, Tattalā, Tatotalā, Ojasi, Tejasi, Tatojasī, Sūro, Rājā, Ariṭṭho, và Nemi. ‘Rahadopi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti; Vassā yato patāyanti, sabhāpi tattha sālavatī nāma. ‘Ở đó cũng có một hồ nước tên là Dharaṇī, từ đó các đám mây làm mưa; từ đó mưa rơi xuống. Ở đó cũng có một hội trường tên là Sālavatī. ‘Yattha yakkhā payirupāsanti, tattha niccaphalā rukkhā; Nānā dijagaṇā yutā, mayūrakoñcābhirudā; Kokilādīhi vagguhi. ‘Nơi các dạ-xoa hội họp, ở đó có những cây luôn ra quả, đầy những đàn chim nhiều loại, vang tiếng công và sếu, cùng tiếng hót du dương của chim cu cu và các loài khác. ‘Jīvañjīvakasaddettha, atho oṭṭhavacittakā; Kukkuṭakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā. ‘Ở đây có tiếng chim jīvañjīvaka, lại còn có chim oṭṭhavacittaka, gà rừng và cua, và trong rừng có chim pokkharasātaka. ‘Sukasāḷika saddettha, daṇḍamāṇavakāni ca; Sobhati sabbakālaṃ sā, kuveranaḷinī sadā. ‘Ở đây có tiếng vẹt và sáo, và cả chim daṇḍamāṇavaka. Hồ sen của Kuvera ấy luôn luôn tươi đẹp. ‘Ito ‘‘sā uttarā disā’’, iti naṃ ācikkhatī jano; Yaṃ disaṃ abhipāleti, mahārājā yasassi so. Phương nào được bảo hộ bởi vị đại vương lừng lẫy ấy, người ta gọi phương ấy là: “Từ đây, đó là phương bắc.” ‘Yakkhānañca adhipati, ‘‘kuvero’’ iti nāmaso; Ramatī naccagītehi, yakkheheva purakkhato. ‘Vị chúa tể của các dạ-xoa, tên là ‘Kuvera’, vui thích với ca múa, được vây quanh bởi chính các dạ-xoa. ‘Puttāpi tassa bahavo, ekanāmāti me sutaṃ; Asīti dasa eko ca, indanāmā mahabbalā. ‘Vị ấy cũng có nhiều con trai, tôi nghe rằng họ có cùng một tên. Có tám mươi, mười, và một vị, tên là Inda, có sức mạnh vĩ đại. ‘Te cāpi buddhaṃ disvāna, buddhaṃ ādiccabandhunaṃ; Dūratova namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. ‘Và những người con ấy, sau khi nhìn thấy đức Phật, bậc bà con của mặt trời, bậc vĩ đại, bậc không còn sợ hãi, đã đảnh lễ Ngài từ xa. ‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Kusalena samekkhasi, amanussāpi taṃ vandanti; Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso, tasmā evaṃ vademase. ‘Kính lễ Ngài, bậc Nhân sĩ thuần chủng! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Ngài nhìn thấy với sự thiện xảo. Cả các phi nhân cũng đảnh lễ Ngài. Chúng con thường xuyên nghe điều này, vì vậy chúng con nói như thế này. ‘‘Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamaṃ; Vijjācaraṇasampannaṃ, buddhaṃ vandāma gotama’’nti. ‘“Hãy đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ bậc Chiến Thắng Gotama.” “Chúng con đảnh lễ đức Phật Gotama, bậc đầy đủ minh và hạnh.”’ 292. ‘Ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Yassa kassaci, mārisa, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya [Pg.172] vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati samattā pariyāputā taṃ ce amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā nāgapotako vā nāgapotikā vā nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Na me so, mārisa, amanusso labheyya gāmesu vā nigamesu vā sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so, mārisa, amanusso labheyya yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā anāvayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā attāhi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā rittaṃpissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ, mārisa, amanussā sattadhāpissa muddhaṃ phāleyyuṃ. Santi hi, mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Seyyathāpi, mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā. Te neva rañño māgadhassa ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti. Evameva kho, mārisa, santi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te, mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti. Yo hi koci, mārisa, amanusso yakkho vā yakkhinī vā…pe… gandhabbo vā gandhabbī vā…pe… kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā…pe… nāgo vā nāgī vā…pe… paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuniṃ vā upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā upagaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho [Pg.173] heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’ti. 292. ‘Thưa ngài, đây là pháp hộ trì Āṭānāṭiyā để bảo vệ, che chở, không làm hại, và đem lại sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Thưa ngài, nếu bất kỳ tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ nào đã học thuộc lòng, ghi nhớ đầy đủ pháp hộ trì Āṭānāṭiyā này, mà có một phi nhân nào, dù là dạ xoa nam hay dạ xoa nữ... cho đến... càn thát bà nam hay càn thát bà nữ... cho đến... cưu bàn trà nam hay cưu bàn trà nữ... cho đến... rồng chúa nam hay rồng chúa nữ, rồng con đực hay rồng con cái, đại thần rồng, quyến thuộc rồng, hay tùy tùng rồng, với tâm ác ý, đi theo một vị tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần khi vị ấy đang đứng; hoặc ngồi gần khi vị ấy đang ngồi; hoặc nằm gần khi vị ấy đang nằm. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không nhận được sự cúng dường hay tôn trọng trong các làng mạc hay thị tứ. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép ở hay cư ngụ tại kinh thành Āḷakamandā. Thưa ngài, phi nhân ấy sẽ không được phép tham dự hội chúng của các dạ xoa. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ không kết giao hôn nhân với nó, không nhận con gái của nó, cũng không gả con gái cho nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ dùng những lời mắng nhiếc thậm tệ để lăng mạ nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ úp cái bát rỗng lên đầu nó. Hơn nữa, thưa ngài, các phi nhân khác sẽ làm cho đầu nó vỡ thành bảy mảnh. Thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô lỗ; chúng không nghe lời các vị Đại vương, không nghe lời các thuộc hạ của các vị Đại vương, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các thuộc hạ của các vị Đại vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại vương. Ví như, thưa ngài, trong vương quốc của vua xứ Magadha có những tên đại đạo tặc. Chúng không nghe lời vua xứ Magadha, không nghe lời các quan chức của vua xứ Magadha, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các quan chức của vua xứ Magadha. Thưa ngài, những tên đại đạo tặc ấy được gọi là những kẻ chống đối vua xứ Magadha. Cũng vậy, thưa ngài, có những phi nhân hung dữ, tàn bạo, thô lỗ; chúng không nghe lời các vị Đại vương, không nghe lời các thuộc hạ của các vị Đại vương, cũng không nghe lời các thuộc hạ của các thuộc hạ của các vị Đại vương. Thưa ngài, những phi nhân ấy được gọi là những kẻ chống đối các vị Đại vương. Thưa ngài, nếu bất kỳ phi nhân nào, dù là dạ xoa nam hay dạ xoa nữ... cho đến... càn thát bà nam hay càn thát bà nữ... cho đến... cưu bàn trà nam hay cưu bàn trà nữ... cho đến... rồng chúa nam hay rồng chúa nữ... với tâm ác ý, đến gần một vị tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, hay nữ cư sĩ đang đi; hoặc đến gần khi vị ấy đang đứng; hoặc ngồi gần khi vị ấy đang ngồi; hoặc nằm gần khi vị ấy đang nằm, thì phải trình báo, kêu la, và loan tin cho các vị dạ xoa, đại dạ xoa, các vị tướng, và các vị đại tướng này rằng: ‘Dạ xoa này đang bắt giữ, dạ xoa này đang xâm nhập, dạ xoa này đang quấy nhiễu, dạ xoa này đang làm hại, dạ xoa này đang gây tổn thương, dạ xoa này đang gây đau khổ, dạ xoa này không chịu buông tha!’ 293. ‘Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ? 293. ‘Phải trình báo cho những vị dạ xoa, đại dạ xoa, tướng, và đại tướng nào?’ ‘Indo somo varuṇo ca, bhāradvājo pajāpati; Candano kāmaseṭṭho ca, kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca. ‘Inda, Soma, và Varuṇa, Bhāradvāja, Pajāpati; Candana, Kāmaseṭṭha, và Kinnughaṇḍu, Nighaṇḍu. ‘Panādo opamañño ca, devasūto ca mātali; Cittaseno ca gandhabbo, naḷo rājā janesabho. ‘Panāda, Opamañña, và Mātali, sứ giả của chư thiên; Cittasena, vị càn thát bà, và vua Naḷa, Janesabha. ‘Sātāgiro hevamato, puṇṇako karatiyo guḷo; Sivako mucalindo ca, vessāmitto yugandharo. ‘Sātāgira, Hemavata, Puṇṇaka, Karatiya, Guḷa; Sivaka, Mucalinda, và Vessāmitta, Yugandhara. ‘Gopālo supparodho ca, hiri netti ca mandiyo; Pañcālacaṇḍo āḷavako, pajjunno sumano sumukho; Dadhimukho maṇi māṇivaro dīgho, atho serīsako saha. ‘Gopāla, Supparodha, và Hiri, Netti, và Mandiya; Pañcālacaṇḍa, Āḷavaka, Pajjunna, Sumana, Sumukha; Dadhimukha, Maṇi, Māṇivara, Dīgha, và cùng với họ là Serīsaka. ‘Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ – ‘‘ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī’’ti. Ayaṃ kho, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāya. Handa ca dāni mayaṃ, mārisa, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’’ti. ‘‘‘Yassa dāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā’’’ti. ‘Phải trình báo, kêu la, và loan tin cho các vị dạ xoa, đại dạ xoa, tướng, và đại tướng này rằng: ‘Dạ xoa này đang bắt giữ, dạ xoa này đang xâm nhập, dạ xoa này đang quấy nhiễu, dạ xoa này đang làm hại, dạ xoa này đang gây tổn thương, dạ xoa này đang gây đau khổ, dạ xoa này không chịu buông tha!’ Thưa ngài, đây là pháp hộ trì Āṭānāṭiyā để bảo vệ, che chở, không làm hại, và đem lại sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Và thưa ngài, bây giờ chúng con xin phép đi, chúng con có nhiều việc phải làm, nhiều phận sự phải chu toàn.’ ‘Này các vị Đại vương, bây giờ là lúc nào các ngài cho là phải thời thì hãy làm như vậy.’ 294. ‘‘Atha kho, bhikkhave, cattāro mahārājā uṭṭhāyāsanā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Tepi kho, bhikkhave, yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce mayā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ [Pg.174] sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsu. 294. ‘Này các tỳ khưu, khi ấy, bốn vị Đại vương từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ ta, đi nhiễu quanh bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Này các tỳ khưu, các vị dạ xoa ấy cũng từ chỗ ngồi đứng dậy. Một số vị đảnh lễ ta, đi nhiễu quanh bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị cùng ta nói lên những lời chào hỏi thân thiện, sau khi trao đổi những lời thăm hỏi đáng ghi nhớ, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị chắp tay hướng về phía ta, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị xưng tên và dòng họ, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Một số vị giữ im lặng, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.’ 295. ‘‘Uggaṇhātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Pariyāpuṇātha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Dhāretha, bhikkhave, āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Atthasaṃhitā, bhikkhave, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. 295. “Này các tỳ khưu, hãy học thuộc lòng bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, hãy thông suốt bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, hãy ghi nhớ bài hộ kinh Āṭānāṭiya. Này các tỳ khưu, bài hộ kinh Āṭānāṭiya có liên quan đến lợi ích, đưa đến sự bảo vệ, sự che chở, sự không bị hãm hại, sự an lạc cho các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ.” Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn. Āṭānāṭiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ. Kinh Āṭānāṭiya, phẩm thứ chín, đã chấm dứt. 10. Saṅgītisuttaṃ 10. Kinh Saṅgīti (Kinh Phúng Tụng) 296. Evaṃ [Pg.175] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena pāvā nāma mallānaṃ nagaraṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane. 296. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, và đã đi đến một thành phố của dân Malla tên là Pāvā. Tại đấy, Đức Thế Tôn trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn. Ubbhatakanavasandhāgāraṃ Hội trường mới Ubbhataka 297. Tena kho pana samayena pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Assosuṃ kho pāveyyakā mallā – ‘‘bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane’’ti. Atha kho pāveyyakā mallā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ nāma navaṃ sandhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Tañca kho, bhante, bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu, bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā pāveyyakā mallā paribhuñjissanti. Tadassa pāveyyakānaṃ mallānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Adhivāsesi kho bhagavā tuṇhībhāvena. 297. Vào lúc bấy giờ, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Dân Malla ở Pāvā nghe tin: “Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, đã đến Pāvā và đang trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn.” Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, dân Malla ở Pāvā bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, ở đây, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy là người đầu tiên sử dụng hội trường ấy. Sau khi được Đức Thế Tôn sử dụng trước, dân Malla ở Pāvā sẽ sử dụng sau. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho dân Malla ở Pāvā.” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời. 298. Atha kho pāveyyakā mallā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ sandhāgāraṃ santharitvā bhagavato āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhapetvā telapadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ, bhante, sandhāgāraṃ, bhagavato āsanāni [Pg.176] paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telapadīpo āropito. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti. 298. Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā, khi biết được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi đi đến hội trường. Sau khi đến, họ trải thảm khắp hội trường, chuẩn bị các chỗ ngồi, đặt một bình nước, và thắp đèn dầu. Rồi họ quay lại chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, dân Malla ở Pāvā ấy bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải thảm khắp nơi, các chỗ ngồi đã được chuẩn bị, bình nước đã được đặt, và đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, nay Đức Thế Tôn hãy làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.” 299. Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Pāveyyakāpi kho mallā pāde pakkhāletvā sandhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāveyyake malle bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, vāseṭṭhā, ratti. Yassadāni tumhe kālaṃ maññathā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho pāveyyakā mallā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. 299. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với chúng tỳ khưu đi đến hội trường. Sau khi đến, Ngài rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phía đông. Chúng tỳ khưu cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía tây, mặt hướng về phía đông, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Dân Malla ở Pāvā cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía đông, mặt hướng về phía tây, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ dân Malla ở Pāvā bằng một bài pháp thoại kéo dài đến khuya, rồi cho họ ra về: “Này các Vāseṭṭha, đêm đã khuya. Nay các ông hãy làm những gì các ông nghĩ là phải thời.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” dân Malla ở Pāvā đáp lời Đức Thế Tôn, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi ra về. 300. Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāveyyakesu mallesu tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṃghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammīkathā. Piṭṭhi me āgilāyati. Tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. 300. Bấy giờ, không lâu sau khi dân Malla ở Pāvā đã ra về, Đức Thế Tôn nhìn quanh chúng tỳ khưu đang im lặng rồi nói với Tôn giả Sāriputta: “Này Sāriputta, chúng tỳ khưu đã hết buồn ngủ và hôn trầm. Này Sāriputta, hãy thuyết một bài pháp thoại cho các tỳ khưu. Lưng của Ta bị mỏi. Ta sẽ duỗi lưng.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Sāriputta đáp lời Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn gấp tư y tăng-già-lê, trải ra, rồi nằm xuống trong tư thế con sư tử, nghiêng về phía bên phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm, tỉnh giác, và tác ý đến lúc thức dậy. Bhinnanigaṇṭhavatthu Câu chuyện về các Nigaṇṭha bị chia rẽ 301. Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato hoti. Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ [Pg.177] mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati. Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe. 301. Vào lúc bấy giờ, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống với việc đả thương nhau bằng những ngọn giáo bằng miệng: ‘Ngươi không biết Pháp và Luật này, ta biết Pháp và Luật này. Làm sao ngươi có thể biết được Pháp và Luật này! Ngươi đã thực hành sai lạc, ta đã thực hành đúng đắn. Lời của ta có lợi ích, lời của ngươi không có lợi ích. Điều đáng nói trước ngươi lại nói sau, điều đáng nói sau ngươi lại nói trước. Điều ngươi đã quen thực hành từ lâu đã bị đảo lộn. Luận thuyết của ngươi đã bị bác bỏ. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi đi để giải thoát khỏi luận thuyết, hoặc hãy gỡ rối nếu ngươi có thể.’ Dường như chỉ có sự tàn hại đang diễn ra giữa các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta. Ngay cả những đệ tử tại gia của Ni-kiền-tử Nāṭaputta, những người mặc y trắng, cũng có thái độ chán ngán, ghê tởm, và quay lưng lại với các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta, giống như đối với một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa. 302. Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto pāvāyaṃ adhunākālaṅkato, tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā…pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’’. ‘‘Evañhetaṃ, āvuso, hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Ayaṃ kho panāvuso amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. 302. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư Hiền, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, ... giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa.’ ‘Này chư Hiền, sự việc là như vậy, xảy ra trong một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn Pháp này của chúng ta, này chư Hiền, đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’ ‘‘Katamo cāvuso, amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito; yattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ? ‘Và này chư Hiền, Pháp nào của chúng ta đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết; ở nơi ấy, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người?’ Ekakaṃ Pháp số một 303. ‘‘Atthi [Pg.178] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo eko dhammo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā. Ayaṃ kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. 303. ‘Này chư Hiền, có một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Một pháp ấy là gì? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ các hành. Này chư Hiền, đây là một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’ Dukaṃ Pháp số hai 304. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dve ? 304. ‘Này chư Hiền, có hai pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Hai pháp ấy là gì?’ ‘‘Nāmañca rūpañca. ‘Danh và sắc.’ ‘‘Avijjā ca bhavataṇhā ca. ‘Vô minh và hữu ái.’ ‘‘Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca. ‘Thường kiến và đoạn kiến.’ ‘‘Ahirikañca anottappañca. ‘Vô tàm và vô quý.’ ‘‘Hirī ca ottappañca. ‘Tàm và quý.’ ‘‘Dovacassatā ca pāpamittatā ca. ‘Sự khó dạy và bạn bè xấu ác.’ ‘‘Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca. ‘Sự dễ dạy và bạn bè tốt lành.’ ‘‘Āpattikusalatā ca āpattivuṭṭhānakusalatā ca. ‘Thiện xảo về tội và thiện xảo về việc ra khỏi tội.’ ‘‘Samāpattikusalatā ca samāpattivuṭṭhānakusalatā ca. ‘Sự thiện xảo về việc nhập định và sự thiện xảo về việc xuất định.’ ‘‘Dhātukusalatā [Pg.179] ca manasikārakusalatā ca. ‘Sự thiện xảo về các giới và sự thiện xảo về tác ý.’ ‘‘Āyatanakusalatā ca paṭiccasamuppādakusalatā ca. ‘Sự thiện xảo về các xứ và sự thiện xảo về duyên khởi.’ ‘‘Ṭhānakusalatā ca aṭṭhānakusalatā ca. ‘Thiện xảo về xứ và phi xứ.’ ‘‘Ajjavañca lajjavañca. ‘Sự ngay thẳng và sự nhu mì.’ ‘‘Khanti ca soraccañca. ‘Sự nhẫn nại và sự hiền hòa.’ ‘‘Sākhalyañca paṭisanthāro ca. ‘Sự thân ái và sự tiếp đãi.’ ‘‘Avihiṃsā ca soceyyañca. ‘Sự bất hại và sự trong sạch.’ ‘‘Muṭṭhassaccañca asampajaññañca. ‘Sự thất niệm và sự bất tỉnh giác.’ ‘‘Sati ca sampajaññañca. ‘Niệm và tỉnh giác.’ ‘‘Indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca. ‘Sự không phòng hộ các căn và sự không biết tiết độ trong ăn uống.’ ‘‘Indriyesu guttadvāratā ca bhojane mattaññutā ca. ‘Sự phòng hộ các căn và sự biết tiết độ trong ăn uống.’ ‘‘Paṭisaṅkhānabalañca bhāvanābalañca. ‘Sức mạnh của sự thẩm sát và sức mạnh của sự tu tập.’ ‘‘Satibalañca samādhibalañca. ‘Niệm lực và định lực.’ ‘‘Samatho ca vipassanā ca. ‘Chỉ và quán.’ ‘‘Samathanimittañca paggahanimittañca. Tướng tịnh chỉ và tướng sách tấn. ‘‘Paggaho ca avikkhepo ca. Sự sách tấn và sự không tán loạn. ‘‘Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca. Sự hư hỏng về giới và sự hư hỏng về tri kiến. ‘‘Sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca. Sự đầy đủ về giới và sự đầy đủ về tri kiến. ‘‘Sīlavisuddhi ca diṭṭhivisuddhi ca. Sự trong sạch về giới và sự trong sạch về tri kiến. ‘‘Diṭṭhivisuddhi kho pana yathā diṭṭhissa ca padhānaṃ. Sự trong sạch về tri kiến và sự tinh tấn của người có tri kiến như vậy. ‘‘Saṃvego ca saṃvejanīyesu ṭhānesu saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ. Sự xúc động ở các trạng thái đáng xúc động và sự tinh tấn như lý của người đã xúc động. ‘‘Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu appaṭivānitā ca padhānasmiṃ. Sự không thỏa mãn đối với các thiện pháp và sự không thối chuyển trong tinh tấn. ‘‘Vijjā [Pg.180] ca vimutti ca. Minh và giải thoát. ‘‘Khayeñāṇaṃ anuppādeñāṇaṃ. Trí về sự đoạn tận và trí về sự không sanh khởi. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, hai pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; điều ấy là vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại. Tikaṃ Phần Ba Pháp 305. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo? 305. Này chư hiền, có ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc ... vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại. Ba pháp ấy là gì? ‘‘Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Ba bất thiện căn: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. ‘‘Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. Ba thiện căn: vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn. ‘‘Tīṇi duccaritāni – kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh. ‘‘Tīṇi sucaritāni – kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ. Ba thiện hạnh: thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh. ‘‘Tayo akusalavitakkā – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Ba tầm bất thiện: dục tầm, sân tầm, hại tầm. ‘‘Tayo kusalavitakkā – nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṃsāvitakko. Ba tầm thiện: tầm xuất ly, tầm vô sân, tầm vô hại. ‘‘Tayo akusalasaṅkappā – kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṃsāsaṅkappo. Ba tư duy bất thiện: dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy. ‘‘Tayo kusalasaṅkappā – nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo. Ba tư duy thiện: tư duy xuất ly, tư duy vô sân, tư duy vô hại. ‘‘Tisso [Pg.181] akusalasaññā – kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṃsāsaññā. Ba tưởng bất thiện: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng. ‘‘Tisso kusalasaññā – nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṃsāsaññā. Ba tưởng thiện: tưởng xuất ly, tưởng vô sân, tưởng vô hại. ‘‘Tisso akusaladhātuyo – kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu. Ba giới bất thiện: dục giới, sân giới, hại giới. ‘‘Tisso kusaladhātuyo – nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu. Ba giới thiện: giới xuất ly, giới vô sân, giới vô hại. ‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Lại nữa, ba giới khác: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. ‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu. Lại nữa, ba giới khác: sắc giới, vô sắc giới, diệt giới. ‘‘Aparāpi tisso dhātuyo – hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu. Lại nữa, ba giới khác: giới hạ liệt, giới trung bình, giới cao thượng. ‘‘Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ba ái: dục ái, hữu ái, phi hữu ái. ‘‘Aparāpi tisso taṇhā – kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā. Lại nữa, ba ái khác: dục ái, sắc ái, vô sắc ái. ‘‘Aparāpi tisso taṇhā – rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā. Lại nữa, có ba loại ái: sắc ái, vô sắc ái, và diệt ái. ‘‘Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. Có ba kiết sử: thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ. ‘‘Tayo āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo. Có ba lậu hoặc: dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. ‘‘Tayo bhavā – kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo. Có ba cõi hữu: dục hữu, sắc hữu, và vô sắc hữu. ‘‘Tisso esanā – kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā. Có ba sự tìm cầu: tìm cầu dục lạc, tìm cầu sự hiện hữu, và tìm cầu phạm hạnh. ‘‘Tisso vidhā – seyyohamasmīti vidhā, sadisohamasmīti vidhā, hīnohamasmīti vidhā. Có ba loại ngã mạn: ngã mạn ‘ta hơn người’, ngã mạn ‘ta bằng người’, và ngã mạn ‘ta thua người’. ‘‘Tayo addhā – atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā. Có ba thời: thời quá khứ, thời vị lai, và thời hiện tại. ‘‘Tayo antā – sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto. Có ba cực biên: thân kiến là một cực biên, sự tập khởi của thân kiến là một cực biên, và sự đoạn diệt của thân kiến là một cực biên. ‘‘Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Có ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, và bất khổ bất lạc thọ. ‘‘Tisso dukkhatā – dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhatā. Có ba loại khổ: khổ khổ, hành khổ, và hoại khổ. ‘‘Tayo rāsī [Pg.182] – micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi. Có ba tụ: tà định tụ, chánh định tụ, và bất định tụ. ‘‘Tayo tamā – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Có ba sự hoài nghi: đối với thời quá khứ mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời vị lai mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời hiện tại mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc. ‘‘Tīṇi tathāgatassa arakkheyyāni – parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, āvuso, tathāgato, natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Có ba điều Như Lai không cần phòng hộ: Này chư hiền, Như Lai có thân hành thanh tịnh, Như Lai không có thân ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có khẩu hành thanh tịnh, Như Lai không có khẩu ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có ý hành thanh tịnh, Như Lai không có ý ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. ‘‘Tayo kiñcanā – rāgo kiñcanaṃ, doso kiñcanaṃ, moho kiñcanaṃ. Có ba chướng ngại: tham là chướng ngại, sân là chướng ngại, si là chướng ngại. ‘‘Tayo aggī – rāgaggi, dosaggi, mohaggi. Có ba ngọn lửa: lửa tham, lửa sân, và lửa si. ‘‘Aparepi tayo aggī – āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi. Lại nữa, có ba ngọn lửa khác: lửa đáng được cúng dường, lửa của gia chủ, và lửa đáng được tôn kính. ‘‘Tividhena rūpasaṅgaho – sanidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanaappaṭighaṃ rūpaṃ. Sự phân loại sắc pháp có ba loại: sắc hữu kiến hữu đối ngại, sắc vô kiến hữu đối ngại, và sắc vô kiến vô đối ngại. ‘‘Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. Có ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành. ‘‘Tayo puggalā – sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkhonāsekkho puggalo. Có ba hạng người: người hữu học, người vô học, và người phi hữu học phi vô học. ‘‘Tayo therā – jātithero, dhammathero, sammutithero. Có ba hạng trưởng lão: trưởng lão do sanh, trưởng lão do pháp, và trưởng lão do quy ước. ‘‘Tīṇi puññakiriyavatthūni – dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu. Có ba phước sự: phước sự do bố thí, phước sự do trì giới, và phước sự do tu tập. ‘‘Tīṇi codanāvatthūni – diṭṭhena, sutena, parisaṅkāya. Có ba cơ sở để khiển trách: do thấy, do nghe, và do nghi ngờ. ‘‘Tisso [Pg.183] kāmūpapattiyo – santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā, te paccupaṭṭhitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā kāmūpapatti. Santāvuso, sattā nimmitakāmā, te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā nimmānaratī. Ayaṃ dutiyā kāmūpapatti. Santāvuso sattā paranimmitakāmā, te paranimmitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā paranimmitavasavattī. Ayaṃ tatiyā kāmūpapatti. Có ba sự hưởng thụ dục lạc: Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc hiện có, họ làm chủ các dục lạc hiện có ấy. Ví như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do mình hóa hiện, họ hóa hiện rồi hóa hiện và làm chủ các dục lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Hóa Lạc Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do người khác hóa hiện, họ làm chủ các dục lạc do người khác hóa hiện ấy. Ví như chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ ba. ‘‘Tisso sukhūpapattiyo – santāvuso sattā uppādetvā uppādetvā sukhaṃ viharanti, seyyathāpi devā brahmakāyikā. Ayaṃ paṭhamā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ dutiyā sukhūpapatti. Santāvuso, sattā sukhena abhisannā parisannā paripūrā paripphuṭā. Te santaṃyeva tusitā sukhaṃ paṭisaṃvedenti, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ tatiyā sukhūpapatti. Có ba sự hưởng thụ lạc thú: Này chư hiền, có những chúng sanh, sau khi làm cho lạc sanh khởi, họ an trú trong lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Phạm Chúng Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Thỉnh thoảng, họ thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, thật là lạc! Ôi, thật là lạc!’. Ví như chư thiên ở cõi Quang Âm Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Họ cảm nhận được niềm lạc vi diệu và hoan hỷ. Ví như chư thiên ở cõi Biến Tịnh Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ ba. ‘‘Tisso paññā – sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhānāsekkhā paññā. Có ba loại tuệ: tuệ của bậc hữu học, tuệ của bậc vô học, và tuệ của bậc phi hữu học phi vô học. ‘‘Aparāpi tisso paññā – cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā. Lại nữa, có ba loại tuệ: tuệ do tư duy, tuệ do văn, và tuệ do tu. ‘‘Tīṇāvudhāni – sutāvudhaṃ, pavivekāvudhaṃ, paññāvudhaṃ. Có ba vũ khí: vũ khí văn, vũ khí viễn ly, và vũ khí trí tuệ. ‘‘Tīṇindriyāni – anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ. Có ba quyền: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền. ‘‘Tīṇi cakkhūni – maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu. Có ba loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, và tuệ nhãn. ‘‘Tisso sikkhā – adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. Có ba môn học: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học. ‘‘Tisso bhāvanā – kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā. Ba sự tu tập – tu tập về thân, tu tập về tâm, tu tập về tuệ. ‘‘Tīṇi [Pg.184] anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, paṭipadānuttariyaṃ, vimuttānuttariyaṃ. Ba pháp vô thượng – kiến vô thượng, đạo vô thượng, giải thoát vô thượng. ‘‘Tayo samādhī – savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi. Ba loại định – định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ. ‘‘Aparepi tayo samādhī – suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi. Ba loại định khác nữa – không định, vô tướng định, vô nguyện định. ‘‘Tīṇi soceyyāni – kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Ba sự trong sạch – thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch. ‘‘Tīṇi moneyyāni – kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Ba sự mặc nhiên của bậc thánh – thân mặc nhiên, khẩu mặc nhiên, ý mặc nhiên. ‘‘Tīṇi kosallāni – āyakosallaṃ, apāyakosallaṃ, upāyakosallaṃ. Ba sự thiện xảo – thiện xảo về hưng thịnh, thiện xảo về suy vong, thiện xảo về phương tiện. ‘‘Tayo madā – ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado. Ba sự kiêu mạn – kiêu mạn về sức khỏe, kiêu mạn về tuổi trẻ, kiêu mạn về sự sống. ‘‘Tīṇi ādhipateyyāni – attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ. Ba sự uy quyền – tự mình làm chủ, thế gian làm chủ, Chánh pháp làm chủ. ‘‘Tīṇi kathāvatthūni – atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti; anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ hoti etarahi paccuppannaṃ addhāna’nti. Ba cơ sở để nói chuyện – hoặc là nói chuyện liên quan đến thời quá khứ: ‘Trong thời quá khứ đã xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời vị lai: ‘Trong thời vị lai sẽ xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời hiện tại: ‘Trong thời hiện tại đang xảy ra như thế này’. ‘‘Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāteñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khayeñāṇaṃ vijjā. Ba minh – minh về trí tuệ nhớ lại các kiếp sống quá khứ, minh về trí tuệ đối với sự sinh tử của chúng sanh, minh về trí tuệ đối với sự đoạn tận các lậu hoặc. ‘‘Tayo vihārā – dibbo vihāro, brahmā vihāro, ariyo vihāro. Ba cách an trú – thiên trú, phạm trú, thánh trú. ‘‘Tīṇi pāṭihāriyāni – iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Ba loại thần thông – thần túc thông, tha tâm thông, giáo hóa thông. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Catukkaṃ Phẩm Bốn Pháp 306. ‘‘Atthi [Pg.185] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cattāro? 306. Này chư hiền, có bốn pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bốn pháp ấy là gì? ‘‘Cattāro satipaṭṭhānā. Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī…pe… citte cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bốn niệm xứ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ ... sống quán tâm trên tâm ... sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. ‘‘Cattāro sammappadhānā. Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Bốn chánh cần. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn trừ, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho băng hoại, làm cho tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. ‘‘Cattāro iddhipādā. Idhāvuso, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Bốn như ý túc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do dục và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tâm và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tinh tấn và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do thẩm sát và các hành tinh cần. ‘‘Cattāri jhānāni. Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca [Pg.186] kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Bốn thiền. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vị ấy ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. 307. ‘‘Catasso samādhibhāvanā. Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati. Atthāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati. Atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati. 307. Bốn sự tu tập định. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự chứng đắc tri kiến. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến chánh niệm tỉnh giác. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc. ‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati. Và này chư hiền, thế nào là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, có tầm... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, đây là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú. ‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Ayaṃ, āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati. Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tác ý đến quang tưởng, an trú vào tưởng ban ngày; ban ngày thế nào, ban đêm thế ấy; ban đêm thế nào, ban ngày thế ấy. Như vậy, với tâm rộng mở, không bị bao phủ, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến. ‘‘Katamā cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati. Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác? Này chư hiền, ở đây, đối với vị tỳ khưu, các cảm thọ được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tưởng được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tầm được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác. ‘‘Katamā [Pg.187] cāvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? Idhāvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati. Iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo. Iti vedanā…pe… iti saññā… iti saṅkhārā… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo. Ayaṃ, āvuso, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati. Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán sự sinh diệt trong năm thủ uẩn: ‘Đây là sắc, đây là sự sinh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc. Đây là thọ… đây là tưởng… đây là các hành… đây là thức, đây là sự sinh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc. 308. ‘‘Catasso appamaññā. Idhāvuso, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. 308. Có bốn vô lượng tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không sân, không hận. Với tâm câu hữu với bi… với tâm câu hữu với hỷ… với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không sân, không hận. ‘‘Cattāro āruppā. Idhāvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Có bốn thiền vô sắc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. ‘‘Cattāri apassenāni. Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Có bốn sự nương tựa. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi suy xét, sử dụng một số thứ; sau khi suy xét, chịu đựng một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ. 309. ‘‘Cattāro [Pg.188] ariyavaṃsā. Idhāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’. 309. Có bốn dòng dõi bậc Thánh. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào; không vì y mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được y thì không lo lắng; khi được y thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại y nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào; không vì vật thực khất thực mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được vật thực khất thực thì không lo lắng; khi được vật thực khất thực thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato, ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào; không vì sàng tọa mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được sàng tọa thì không lo lắng; khi được sàng tọa thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato, bhāvanārāmo hoti bhāvanārato; tāya ca pana pahānārāmatāya pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ; có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập. Và do vì có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ, có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây là người khéo léo, không biếng nhác, có tỉnh giác, có chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là ‘người an trú trong dòng dõi Thánh xưa cũ, cao quý’. 310. ‘‘Cattāri [Pg.189] padhānāni. Saṃvarapadhānaṃ pahānapadhānaṃ bhāvanāpadhānaṃ anurakkhaṇāpadhānaṃ. Katamañcāvuso, saṃvarapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Idaṃ vuccatāvuso, saṃvarapadhānaṃ. 310. Bốn sự tinh cần. Tinh cần phòng hộ, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập, tinh cần bảo hộ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần phòng hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu khi thấy sắc bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ nhãn căn, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Khi nghe tiếng bằng tai… khi ngửi mùi bằng mũi… khi nếm vị bằng lưỡi… khi cảm xúc vật xúc chạm bằng thân… khi biết pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ ý căn, bảo vệ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần phòng hộ. ‘‘Katamañcāvuso, pahānapadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantiṃ karoti anabhāvaṃ gameti. Idaṃ vuccatāvuso, pahānapadhānaṃ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần đoạn tận? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không dung chứa dục tầm đã khởi lên, từ bỏ nó, loại trừ nó, làm cho nó chấm dứt, đưa nó đến chỗ không còn hiện hữu. Không dung chứa sân tầm đã khởi lên… không dung chứa hại tầm đã khởi lên… không dung chứa các pháp ác, bất thiện đã khởi lên, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng chấm dứt, đưa chúng đến chỗ không còn hiện hữu. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần đoạn tận. ‘‘Katamañcāvuso, bhāvanāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Idaṃ vuccatāvuso, bhāvanāpadhānaṃ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần tu tập? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập niệm giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Vị ấy tu tập trạch pháp giác chi… tu tập tinh tấn giác chi… tu tập hỷ giác chi… tu tập khinh an giác chi… tu tập định giác chi… tu tập xả giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần tu tập. ‘‘Katamañcāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ? Idhāvuso, bhikkhu uppannaṃ bhadrakaṃ samādhinimittaṃ anurakkhati – aṭṭhikasaññaṃ, puḷuvakasaññaṃ, vinīlakasaññaṃ, vicchiddakasaññaṃ, uddhumātakasaññaṃ. Idaṃ vuccatāvuso, anurakkhaṇāpadhānaṃ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần bảo hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu bảo hộ tướng định tốt đẹp đã khởi lên – tưởng xương, tưởng giòi bọ, tưởng xanh bầm, tưởng nứt nẻ, tưởng sình trương. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần bảo hộ. ‘‘Cattāri ñāṇāni – dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ. Bốn loại trí: trí về pháp, trí về loại suy, trí về phân biệt tâm người, trí về quy ước. ‘‘Aparānipi [Pg.190] cattāri ñāṇāni – dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Lại nữa, bốn loại trí khác: trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt. 311. ‘‘Cattāri sotāpattiyaṅgāni – sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti. 311. Bốn chi phần của Dự lưu: thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp và tùy pháp. ‘‘Cattāri sotāpannassa aṅgāni. Idhāvuso, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho, bhagavā’ti. Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Bốn chi phần của bậc Dự lưu. Này chư hiền, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với Đức Phật: ‘Như vậy, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Tăng: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi, tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời’. Vị ấy thành tựu các giới được bậc Thánh ái mộ, không bị phá hoại, không bị sứt mẻ, không tỳ vết, không ô nhiễm, đưa đến giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến thiền định. ‘‘Cattāri sāmaññaphalāni – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ. Bốn quả của Sa-môn: quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, quả A-la-hán. ‘‘Catasso dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu. Bốn giới: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới. ‘‘Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Bốn loại thức ăn: đoàn thực, dù thô hay tế; xúc thực là thứ hai; tư niệm thực là thứ ba; thức thực là thứ tư. ‘‘Catasso viññāṇaṭṭhitiyo. Rūpūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati; vedanūpāyaṃ [Pg.191] vā āvuso…pe… saññūpāyaṃ vā, āvuso…pe… saṅkhārūpāyaṃ vā, āvuso, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati. Bốn thức trú. Này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào sắc, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển; hoặc này chư hiền, nương vào thọ… hoặc này chư hiền, nương vào tưởng… hoặc này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào các hành, lấy các hành làm đối tượng, lấy các hành làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển. ‘‘Cattāri agatigamanāni – chandāgatiṃ gacchati, dosāgati gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati. Bốn sự đi đến chỗ không nên đến: đi đến vì tham dục, đi đến vì sân hận, đi đến vì si mê, đi đến vì sợ hãi. ‘‘Cattāro taṇhuppādā – cīvarahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; piṇḍapātahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; senāsanahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; itibhavābhavahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Bốn sự sanh khởi của ái dục – Này chư hiền, do vì y phục, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì vật thực khất thực, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sàng tọa, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sự hiện hữu thế này hay thế khác, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu. ‘‘Catasso paṭipadā – dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Bốn pháp hành – pháp hành khổ với thắng trí chậm lụt, pháp hành khổ với thắng trí mau lẹ, pháp hành lạc với thắng trí chậm lụt, pháp hành lạc với thắng trí mau lẹ. ‘‘Aparāpi catasso paṭipadā – akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā. Lại nữa, bốn pháp hành khác – pháp hành không kham nhẫn, pháp hành kham nhẫn, pháp hành điều phục, pháp hành an tịnh. ‘‘Cattāri dhammapadāni – anabhijjhā dhammapadaṃ, abyāpādo dhammapadaṃ, sammāsati dhammapadaṃ, sammāsamādhi dhammapadaṃ. Bốn pháp mục – vô tham là pháp mục, vô sân là pháp mục, chánh niệm là pháp mục, chánh định là pháp mục. ‘‘Cattāri dhammasamādānāni – atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ. Atthāvuso, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ. Bốn sự thực hành pháp – Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai. ‘‘Cattāro dhammakkhandhā – sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho. Bốn pháp uẩn – giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn. ‘‘Cattāri balāni – vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ. Bốn lực – tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực. ‘‘Cattāri adhiṭṭhānāni – paññādhiṭṭhānaṃ, saccādhiṭṭhānaṃ, cāgādhiṭṭhānaṃ, upasamādhiṭṭhānaṃ. Bốn sự quyết định – trí tuệ quyết định, chân thật quyết định, xả ly quyết định, an tịnh quyết định. 312. ‘‘Cattāri [Pg.192] pañhabyākaraṇāni – ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho, vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapanīyo pañho. 312. Bốn cách trả lời câu hỏi – câu hỏi cần được trả lời một cách dứt khoát, câu hỏi cần được trả lời bằng cách hỏi lại, câu hỏi cần được trả lời bằng cách phân tích, câu hỏi cần được gác lại. ‘‘Cattāri kammāni – atthāvuso, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthāvuso, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Bốn loại nghiệp – Này chư hiền, có nghiệp đen, quả đen; này chư hiền, có nghiệp trắng, quả trắng; này chư hiền, có nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng; này chư hiền, có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận nghiệp. ‘‘Cattāro sacchikaraṇīyā dhammā – pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo; sattānaṃ cutūpapāto cakkhunā sacchikaraṇīyo; aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā; āsavānaṃ khayo paññāya sacchikaraṇīyo. Bốn pháp cần được chứng ngộ – tiền kiếp cần được chứng ngộ bằng niệm; sự sanh tử của chúng sanh cần được chứng ngộ bằng thiên nhãn; tám giải thoát cần được chứng ngộ bằng thân; sự đoạn tận các lậu hoặc cần được chứng ngộ bằng trí tuệ. ‘‘Cattāro oghā – kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho. Bốn bộc lưu – dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu. ‘‘Cattāro yogā – kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo. Bốn ách phược – dục ách phược, hữu ách phược, kiến ách phược, vô minh ách phược. ‘‘Cattāro visaññogā – kāmayogavisaññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo, avijjāyogavisaññogo. Bốn sự ly hệ – ly hệ khỏi dục ách phược, ly hệ khỏi hữu ách phược, ly hệ khỏi kiến ách phược, ly hệ khỏi vô minh ách phược. ‘‘Cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Bốn triền phược nơi thân – tham ái là triền phược nơi thân, sân hận là triền phược nơi thân, giới cấm thủ là triền phược nơi thân, chấp thủ đây là sự thật là triền phược nơi thân. ‘‘Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Bốn thủ – dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ. ‘‘Catasso yoniyo – aṇḍajayoni, jalābujayoni, saṃsedajayoni, opapātikayoni. Bốn loại sanh – noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh. ‘‘Catasso gabbhāvakkantiyo. Idhāvuso, ekacco asampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco [Pg.193] sampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti. Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṃ catutthā gabbhāvakkanti. Bốn cách nhập thai. Này chư hiền, ở đây có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ hai. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ ba. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ tư. ‘‘Cattāro attabhāvapaṭilābhā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva kamati, no parasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva kamati, no attasañcetanā. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca. Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Bốn cách thành tựu tự thể. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tự tư tác của mình có hiệu lực, không có tư tác của người khác. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tư tác của người khác có hiệu lực, không có tự tư tác của mình. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều có hiệu lực. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều không có hiệu lực. 313. ‘‘Catasso dakkhiṇāvisuddhiyo. Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato. Atthāvuso, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato. Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca. 313. Bốn sự thanh tịnh của vật cúng dường. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người cho, không phải từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người nhận, không phải từ người cho. Này chư hiền, có vật cúng dường không được thanh tịnh từ người cho, cũng không từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ cả người cho lẫn người nhận. ‘‘Cattāri saṅgahavatthūni – dānaṃ, peyyavajjaṃ, atthacariyā, samānattatā. Bốn nhiếp pháp – bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. ‘‘Cattāro anariyavohārā – musāvādo, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpo. Bốn cách nói năng không của bậc Thánh – nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích. ‘‘Cattāro ariyavohārā – musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī. Bốn cách nói năng của bậc Thánh – từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích. ‘‘Aparepi cattāro anariyavohārā – adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā. Lại nữa, bốn cách nói năng không của bậc Thánh khác – trong cái không thấy lại nói là đã thấy, trong cái không nghe lại nói là đã nghe, trong cái không cảm nhận lại nói là đã cảm nhận, trong cái không biết lại nói là đã biết. ‘‘Aparepi [Pg.194] cattāro ariyavohārā – adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā. “Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều không thấy, nói là không thấy; đối với điều không nghe, nói là không nghe; đối với điều không cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều không biết, nói là không biết. ‘‘Aparepi cattāro anariyavohārā – diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā. “Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của người không phải bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là không thấy; đối với điều đã nghe, nói là không nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là không biết. ‘‘Aparepi cattāro ariyavohārā – diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā. “Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là đã thấy; đối với điều đã nghe, nói là đã nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là đã cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là đã biết. 314. ‘‘Cattāro puggalā. Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idhāvuso, ekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati. 314. “Có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người vừa làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không làm khổ mình, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, không làm khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Vị ấy, người không làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên. ‘‘Aparepi cattāro puggalā. Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya. Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. “Lại nữa, có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình, không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của người khác, không vì lợi ích của mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không thực hành vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình và cũng vì lợi ích của người khác. ‘‘Aparepi cattāro puggalā – tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano. “Lại nữa, có bốn hạng người: người từ bóng tối đi vào bóng tối, người từ bóng tối đi ra ánh sáng, người từ ánh sáng đi vào bóng tối, người từ ánh sáng đi ra ánh sáng. ‘‘Aparepi cattāro puggalā – samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo. “Lại nữa, có bốn hạng người: sa-môn bất động, sa-môn như hoa sen hồng, sa-môn như hoa sen trắng, sa-môn tế nhị giữa các sa-môn. ‘‘Ime [Pg.195] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. “Này chư hiền, bốn pháp này đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt phẩm tụng thứ nhất. Pañcakaṃ Phẩm Năm Pháp 315. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame pañca? 315. “Này chư hiền, có năm pháp đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Năm pháp ấy là gì? ‘‘Pañcakkhandhā. Rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho. “Năm uẩn: sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn. ‘‘Pañcupādānakkhandhā. Rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho. “Năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. ‘‘Pañca kāmaguṇā. Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā. “Năm dục trưởng dưỡng: các sắc được nhận biết bởi nhãn thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô; các tiếng được nhận biết bởi nhĩ thức... các hương được nhận biết bởi tỷ thức... các vị được nhận biết bởi thiệt thức... các xúc được nhận biết bởi thân thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô. ‘‘Pañca gatiyo – nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā. “Năm cõi: địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên. ‘‘Pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ. “Năm sự bỏn xẻn: bỏn xẻn về trú xứ, bỏn xẻn về gia đình, bỏn xẻn về lợi lộc, bỏn xẻn về dung sắc, bỏn xẻn về pháp. ‘‘Pañca nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. “Năm triền cái: triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi. ‘‘Pañca orambhāgiyāni saññojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo. “Năm hạ phần kiết sử: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận. ‘‘Pañca [Pg.196] uddhambhāgiyāni saññojanāni – rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā. “Năm thượng phần kiết sử: sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh. ‘‘Pañca sikkhāpadāni – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī. “Năm học giới: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các chất say là rượu men rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi. 316. ‘‘Pañca abhabbaṭṭhānāni. Abhabbo, āvuso, khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ, seyyathāpi pubbe āgārikabhūto. 316. “Năm điều không thể xảy ra. Này chư hiền, vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể lấy của không cho được xem là trộm cắp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể thực hành dâm pháp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý nói dối. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể tích trữ và hưởng thụ các dục như khi còn là người tại gia. ‘‘Pañca byasanāni – ñātibyasanaṃ, bhogabyasanaṃ, rogabyasanaṃ, sīlabyasanaṃ, diṭṭhibyasanaṃ. Nāvuso, sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Sīlabyasanahetu vā, āvuso, sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. “Năm sự tổn thất: tổn thất về quyến thuộc, tổn thất về tài sản, tổn thất vì bệnh tật, tổn thất về giới, tổn thất về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do tổn thất về quyến thuộc, hay vì lý do tổn thất về tài sản, hay vì lý do tổn thất vì bệnh tật mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này chư hiền, chính vì lý do tổn thất về giới, hay vì lý do tổn thất về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. ‘‘Pañca sampadā – ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā. Nāvuso, sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Sīlasampadāhetu vā, āvuso, sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. “Năm sự thành tựu: thành tựu về quyến thuộc, thành tựu về tài sản, thành tựu về sức khỏe, thành tựu về giới, thành tựu về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do thành tựu về quyến thuộc, hay vì lý do thành tựu về tài sản, hay vì lý do thành tựu về sức khỏe mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Này chư hiền, chính vì lý do thành tựu về giới, hay vì lý do thành tựu về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. ‘‘Pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā. Idhāvuso, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati, ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno [Pg.197] yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Puna caparaṃ, āvuso, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Năm sự nguy hại này cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Này các hiền hữu, ở đây, người ác giới, giới bị hư hoại, do sự phóng dật, đi đến sự tổn thất tài sản lớn lao. Đây là sự nguy hại thứ nhất cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người ác giới, giới bị hư hoại, tiếng xấu đồn xa. Đây là sự nguy hại thứ hai cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ sợ sệt, rụt rè. Đây là sự nguy hại thứ ba cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, làm thời mạng trong trạng thái mê muội. Đây là sự nguy hại thứ tư cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là sự nguy hại thứ năm cho người ác giới, do giới bị hư hoại. ‘‘Pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Idhāvuso, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati, ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ, āvuso, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Năm quả báu này cho người có giới, do giới được đầy đủ. Này các hiền hữu, ở đây, người có giới, giới được đầy đủ, do sự không phóng dật, đạt được khối tài sản lớn. Đây là quả báu thứ nhất cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người có giới, giới được đầy đủ, tiếng tốt đồn xa. Đây là quả báu thứ hai cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ tự tin, không rụt rè. Đây là quả báu thứ ba cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, làm thời mạng trong trạng thái không mê muội. Đây là quả báu thứ tư cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời. Đây là quả báu thứ năm cho người có giới, do giới được đầy đủ. ‘‘Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo. Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena vakkhāmi no anatthasaṃhitena, mettacittena vakkhāmi no dosantarenāti. Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác. (Nghĩ rằng:) ‘Tôi sẽ nói đúng thời, không nói phi thời; tôi sẽ nói điều thật, không nói điều không thật; tôi sẽ nói lời nhu hòa, không nói lời thô ác; tôi sẽ nói lời có lợi ích, không nói lời không có lợi ích; tôi sẽ nói với tâm từ, không nói với tâm sân.’ Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác. 317. ‘‘Pañca [Pg.198] padhāniyaṅgāni. Idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato, lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. 317. Năm chi phần của sự tinh tấn. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu có đức tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy ít bệnh, ít não, sở hữu tỳ vị tiêu hóa đều, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn. Vị ấy không xảo trá, không lừa dối, bộc lộ bản thân đúng như thật đối với bậc Đạo Sư, hoặc đối với các bậc trí, hoặc đối với các vị đồng phạm hạnh. Vị ấy sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Vị ấy có trí tuệ, sở hữu trí tuệ thấy rõ sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. 318. ‘‘Pañca suddhāvāsā – avihā, atappā, sudassā, sudassī, akaniṭṭhā. 318. Năm cõi Tịnh Cư là: Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, và Sắc Cứu Cánh. ‘‘Pañca anāgāmino – antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsotoakaniṭṭhagāmī. Năm hạng Bất Lai là: vị Trung gian Bát-niết-bàn, vị Tổn hại Bát-niết-bàn, vị Vô hành Bát-niết-bàn, vị Hữu hành Bát-niết-bàn, và vị Thượng lưu đi đến cõi Sắc Cứu Cánh. 319. ‘‘Pañca cetokhilā. Idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto. Yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhilo. 319. Năm sự hoang vu của tâm. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ nhất. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự nơi Pháp... (như trên)... nghi ngờ, do dự nơi Tăng... nghi ngờ, do dự nơi học giới... phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ năm. 320. ‘‘Pañca cetasovinibandhā. Idhāvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho [Pg.199] avigatataṇho. Yo so, āvuso, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ paṭhamo cetaso vinibandho. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kāye avītarāgo hoti…pe… rūpe avītarāgo hoti…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati…pe… puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, āvuso, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetaso vinibandho. 320. Này chư hiền, có năm pháp trói buộc của tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu chưa ly tham đối với thân... (như trên)... chưa ly tham đối với sắc... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sau khi ăn no cho đến thỏa thích, sống chuyên tâm vào sự thoải mái của việc nằm, sự thoải mái của việc co mình, sự thoải mái của sự ngủ nghỉ... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ năm. ‘‘Pañcindriyāni – cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ. Năm quyền là: nhãn quyền, nhĩ quyền, tỷ quyền, thiệt quyền, thân quyền. ‘‘Aparānipi pañcindriyāni – sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Lại nữa, có năm quyền khác là: lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền. ‘‘Aparānipi pañcindriyāni – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Lại nữa, có năm quyền khác là: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền. 321. ‘‘Pañca nissaraṇiyā dhātuyo. Idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ. 321. Năm pháp xuất ly. Này chư hiền, ở đây, khi vị tỳ khưu tác ý đến các dục, tâm không đi vào các dục, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự xuất ly, tâm đi vào sự xuất ly, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các dục. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các dục, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các dục. ‘‘Puna [Pg.200] caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến sân, tâm không đi vào sân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sân, tâm đi vào vô sân, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến sân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên sân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi sân. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến hại, tâm không đi vào hại, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô hại, tâm đi vào vô hại, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến hại. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên hại, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi hại. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến các sắc, tâm không đi vào các sắc, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sắc, tâm đi vào vô sắc, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các sắc. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các sắc, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các sắc. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến thân, tâm không đi vào thân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến thân diệt, tâm đi vào thân diệt, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến thân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên thân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi thân. 322. ‘‘Pañca vimuttāyatanāni. Idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī[Pg.201]. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ. 322. Năm pháp là nhân duyên giải thoát. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp cho vị tỳ khưu, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti…pe… api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati…pe… api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết giảng, nhưng vị ấy thuyết giảng Pháp cho người khác một cách rộng rãi theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy tụng đọc một cách rộng rãi Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy suy xét, thẩm sát, quán chiếu bằng tâm về Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, một định tướng nào đó đã được vị ấy khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà một định tướng nào đó đã được vị tỳ khưu khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ năm. ‘‘Pañca vimuttiparipācanīyā saññā – aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā. Năm tưởng làm cho giải thoát được chín muồi: tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn tận, tưởng về sự ly tham. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, năm pháp này đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Chakkaṃ Phẩm Sáu Pháp 323. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cha? 323. Này chư hiền, có sáu pháp đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Sáu pháp ấy là gì? ‘‘Cha ajjhattikāni [Pg.202] āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Sáu nội xứ: nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. ‘‘Cha bāhirāni āyatanāni – rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Sáu ngoại xứ: sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. ‘‘Cha viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. Sáu thân thức: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. ‘‘Cha phassakāyā – cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso. Sáu thân xúc: nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. ‘‘Cha vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Sáu thân thọ: thọ sanh do nhãn xúc, thọ sanh do nhĩ xúc, thọ sanh do tỷ xúc, thọ sanh do thiệt xúc, thọ sanh do thân xúc, thọ sanh do ý xúc. ‘‘Cha saññākāyā – rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā. Sáu thân tưởng: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng. ‘‘Cha sañcetanākāyā – rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. Sáu thân tư: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư. ‘‘Cha taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Sáu thân ái: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái. 324. ‘‘Cha agāravā. Idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso; dhamme agāravo viharati appatisso; saṅghe agāravo viharati appatisso; sikkhāya agāravo viharati appatisso; appamāde agāravo viharati appatisso; paṭisanthāre agāravo viharati appatisso. 324. Sáu sự không tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống không tôn kính, không thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Pháp; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Tăng; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với học giới; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự tiếp đãi. ‘‘Cha gāravā. Idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso; dhamme sagāravo viharati sappatisso; saṅghe sagāravo viharati sappatisso; sikkhāya sagāravo viharati sappatisso; appamāde sagāravo viharati sappatisso; paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso. Sáu sự tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống có tôn kính, có thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Pháp; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Tăng; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với học giới; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự tiếp đãi. ‘‘Cha somanassūpavicārā[Pg.203]. Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati; sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā. Manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Sáu sự thẩm sát liên hệ đến hỷ. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của hỷ; nghe tiếng bằng tai... ngửi mùi bằng mũi... nếm vị bằng lưỡi... chạm xúc bằng thân. Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của hỷ. ‘‘Cha domanassūpavicārā. Cakkhunā rūpaṃ disvā domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Sáu sự thẩm sát liên hệ đến ưu. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của ưu... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của ưu. ‘‘Cha upekkhūpavicārā. Cakkhunā rūpaṃ disvā upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati…pe… manasā dhammaṃ viññāya upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Sáu sự thẩm sát liên hệ đến xả. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của xả... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của xả. ‘‘Cha sāraṇīyā dhammā. Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Có sáu pháp đáng ghi nhớ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có ý nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, những lợi lộc nào đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến cả những gì chứa đựng trong bình bát, vị tỳ khưu là người không hưởng dụng riêng những lợi lộc như vậy, mà chia sẻ chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có giới bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong những giới luật không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí. ‘‘Puna [Pg.204] caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có tri kiến bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong tri kiến thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí. 325. Cha vivādamūlāni. Idhāvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, āvuso, bhikkhu kodhano hoti upanāhī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. 325. Có sáu gốc rễ của tranh cãi. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, hay thù oán. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào hay phẫn nộ, hay thù oán, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī…pe… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhī… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī…pe… yo so, āvuso, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso[Pg.205], sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, āvuso, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, āvuso, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu hay gièm pha, hay ganh đua... tật đố, bỏn xẻn... xảo trá, lừa dối... có ác dục, có tà kiến... cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ... Này chư hiền, vị tỳ khưu nào cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. ‘‘Cha dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Có sáu giới: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại, và thức đại. 326. ‘‘Cha nissaraṇiyā dhātuyo. Idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’, tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettā cetovimuttī’ti. 326. “Này các Hiền giả, có sáu pháp xuất ly này. Ở đây, này các Hiền giả, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng từ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng từ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng từ này là sự xuất ly khỏi sân.’” ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso, anavakāso, yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya [Pg.206] anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vihesāya, yadidaṃ karuṇā cetovimuttī’ti. “Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng bi của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng bi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng bi này là sự xuất ly khỏi hại.’” ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti, so ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, aratiyā, yadidaṃ muditā cetovimuttī’ti. “Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng hỷ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng hỷ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng hỷ này là sự xuất ly khỏi bất lạc.’” ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa, yadidaṃ upekkhā cetovimuttī’ti. “Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng xả của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng xả đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng xả này là sự xuất ly khỏi tham.’” ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa nimittānusāri [Pg.207] viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ, yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti. “Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát vô tướng của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, thức của tôi lại chạy theo các tướng.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát vô tướng đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà thức của vị ấy lại chạy theo các tướng, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát vô tướng này là sự xuất ly khỏi tất cả các tướng.’” ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso, yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato, atha ca panassa vicikicchākathaṅkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṅkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāto’ti. “Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Đối với tôi, “tôi là” đã được loại bỏ, tôi không còn quán xét “đây là tôi”. Tuy vậy, mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi “tôi là” đã được loại bỏ và không còn quán xét “đây là tôi”, mà mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính sự nhổ sạch ngã mạn “tôi là” này là sự xuất ly khỏi mũi tên nghi hoặc và phân vân.’” 327. ‘‘Cha anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. 327. Sáu pháp vô thượng: thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi lộc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng, và tùy niệm vô thượng. ‘‘Cha anussatiṭṭhānāni – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Sáu pháp tùy niệm: tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm giới, tùy niệm thí, và tùy niệm thiên. 328. ‘‘Cha satatavihārā. Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. 328. Sáu pháp thường trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi dùng mắt thấy sắc, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi dùng tai nghe tiếng... cho đến... sau khi dùng ý biết pháp, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. 329. ‘‘Chaḷābhijātiyo. Idhāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco kaṇhābhijātiko samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panāvuso, ekacco sukkābhijātiko samāno [Pg.208] akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. 329. Sáu loại dòng dõi. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch. ‘‘Cha nibbedhabhāgiyā saññā – aniccasaññā anicce, dukkhasaññā dukkhe, anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Sáu tưởng thuộc phần thể nhập – tưởng về vô thường trong cái vô thường, tưởng về khổ trong cái khổ, tưởng vô ngã, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, sáu pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Sattakaṃ Phẩm Bảy Pháp 330. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame satta? 330. Này chư hiền, có bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bảy pháp ấy là gì? ‘‘Satta ariyadhanāni – saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Bảy thánh tài sản – tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài. ‘‘Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo. Bảy giác chi – niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi. ‘‘Satta samādhiparikkhārā – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati. Bảy tư cụ của định – chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm. ‘‘Satta asaddhammā – idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Bảy phi chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không có tín, không có tàm, không có quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, và liệt tuệ. ‘‘Satta saddhammā – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti. Bảy chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có tín, có tàm, có quý, nghe nhiều, tinh cần, trú niệm, và có trí tuệ. ‘‘Satta sappurisadhammā – idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca. Bảy pháp của bậc chân nhân – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu là người biết pháp, biết nghĩa, biết mình, biết tiết độ, biết thời, biết hội chúng, và biết các hạng người. 331. ‘‘Satta [Pg.209] niddasavatthūni. Idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyārambhe tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo. Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. 331. Bảy nền tảng chỉ định. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học giới, và có tình thương không phai nhạt trong việc thọ trì học giới trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thẩm sát pháp, và có tình thương không phai nhạt trong việc thẩm sát pháp trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc điều phục dục vọng, và có tình thương không phai nhạt trong việc điều phục dục vọng trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc độc cư, và có tình thương không phai nhạt trong việc độc cư trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc khởi sự tinh tấn, và có tình thương không phai nhạt trong việc khởi sự tinh tấn trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong chánh niệm và tỉnh giác, và có tình thương không phai nhạt trong chánh niệm và tỉnh giác trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thể nhập chánh kiến, và có tình thương không phai nhạt trong việc thể nhập chánh kiến trong tương lai. ‘‘Satta saññā – aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Bảy tưởng – tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng bất tịnh, tưởng sự nguy hại, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt. ‘‘Satta balāni – saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ. Bảy lực – tín lực, tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực. 332. ‘‘Satta viññāṇaṭṭhitiyo. Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti. 332. Bảy thức trú. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ nhất. ‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm thiên được sanh lên do sơ thiền. Đây là thức trú thứ hai. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là thức trú thứ ba. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là thức trú thứ tư. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn sắc tưởng, do chấm dứt đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác nhau, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên,’ đã đạt đến cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ năm. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên,’ đã đạt đến cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ sáu. ‘‘Santāvuso[Pg.210], sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả,’ đã đạt đến cõi Vô Sở Hữu Xứ. Đây là thức trú thứ bảy. ‘‘Satta puggalā dakkhiṇeyyā – ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī. Bảy hạng người đáng được cúng dường – bậc câu phần giải thoát, bậc tuệ giải thoát, bậc thân chứng, bậc kiến đáo, bậc tín giải thoát, bậc tùy pháp hành, bậc tùy tín hành. ‘‘Satta anusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Bảy tùy miên – dục tham tùy miên, sân tùy miên, kiến tùy miên, nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu tham tùy miên, vô minh tùy miên. ‘‘Satta saññojanāni – anunayasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, diṭṭhisaññojanaṃ, vicikicchāsaññojanaṃ, mānasaññojanaṃ, bhavarāgasaññojanaṃ, avijjāsaññojanaṃ. Bảy pháp kiết sử: thuận-ý-kiết-sử, nghịch-ý-kiết-sử, kiến-kiết-sử, nghi-kiết-sử, mạn-kiết-sử, hữu-tham-kiết-sử, và vô-minh-kiết-sử. ‘‘Satta adhikaraṇasamathā – uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya kāretabbaṃ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako. Bảy pháp dàn xếp các vụ tranh tụng: để làm cho lắng dịu, để làm cho an tịnh các vụ tranh tụng đã và đang phát sanh, cần phải áp dụng hiện-diện-tỳ-ni, ức-niệm-tỳ-ni, bất-si-tỳ-ni, tự-thú-làm, đa-số-chấp-nhận, trị-tội-xứng-đáng, và lấy-cỏ-che-đất. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt phẩm thứ hai. Aṭṭhakaṃ Phẩm Tám Pháp 333. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame aṭṭha? 333. Này chư hiền, có tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Tám pháp ấy là những gì? ‘‘Aṭṭha micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo micchāsati, micchāsamādhi. Tám pháp tà vạy: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, và tà định. ‘‘Aṭṭha [Pg.211] sammattā – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Tám pháp chân chánh: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định. ‘‘Aṭṭha puggalā dakkhiṇeyyā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno; sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno; arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno. Tám hạng người đáng được cúng dường: bậc Dự Lưu, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu; bậc Nhất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai; bậc Bất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai; bậc A-la-hán, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán. 334. ‘‘Aṭṭha kusītavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu. 334. Tám cơ sở của sự biếng nhác. Này chư hiền, ở đây, có vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải làm công việc này. Khi làm việc, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ nhất của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc. Khi làm việc, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ hai của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi con đường này. Khi đi đường, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ ba của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường. Khi đi đường, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ tư của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta mệt mỏi, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ năm của sự biếng nhác. ‘‘Puna [Pg.212] caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta nặng nề, không thích hợp để làm việc, ta cảm thấy như bị nhồi đậu. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ sáu của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho; atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu bị một cơn bệnh nhẹ khởi lên. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta bị cơn bệnh nhẹ này khởi lên. Có thể nằm nghỉ được. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ bảy của sự biếng nhác. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti! So nipajjati na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Thân ta yếu ớt, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ tám của sự biếng nhác. 335. ‘‘Aṭṭha ārambhavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu. 335. “Có tám căn cứ để khởi sự tinh tấn. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, ta sẽ khó tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ!’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là căn cứ thứ nhất để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ hai để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna [Pg.213] caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có con đường phải đi, và trong khi đi đường, ta sẽ khó tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ ba để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường, và trong khi đi đường, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ tư để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta nhẹ nhàng, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ năm để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta có sức mạnh, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ sáu để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… so vīriyaṃ ārabhati… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tăng trưởng. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ bảy để khởi sự tinh tấn. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti! So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā [Pg.214] anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu. “Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tái phát. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ!’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là căn cứ thứ tám để khởi sự tinh tấn. 336. ‘‘Aṭṭha dānavatthūni. Āsajja dānaṃ deti, bhayā dānaṃ deti, ‘adāsi me’ti dānaṃ deti, ‘dassati me’ti dānaṃ deti, ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti, ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ na dātu’nti dānaṃ deti, ‘idaṃ me dānaṃ dadato kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchatī’ti dānaṃ deti. Cittālaṅkāra-cittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti. 336. “Có tám căn cứ của việc bố thí. Vị ấy bố thí vì có người đến gần, bố thí vì sợ hãi, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy đã cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy sẽ cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘bố thí là thiện lành’, bố thí vì nghĩ rằng ‘ta nấu ăn, còn những người này không nấu ăn; ta là người nấu ăn không nên không cho những người không nấu ăn’, bố thí vì nghĩ rằng ‘khi ta thực hiện việc bố thí này, tiếng tăm tốt đẹp sẽ được lan truyền’, bố thí vì mục đích trang hoàng tâm, trang bị cho tâm. 337. ‘‘Aṭṭha dānūpapattiyo. Idhāvuso, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. So passati khattiyamahāsālaṃ vā brāhmaṇamahāsālaṃ vā gahapatimahāsālaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā. 337. “Có tám sự tái sanh do bố thí. Này chư hiền, ở đây, có người bố thí cho sa-môn hoặc bà-la-môn các vật dụng như đồ ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, thuốc xoa, giường nằm, trú xứ, đèn dầu. Vị ấy bố thí vật gì thì mong cầu quả báo của vật ấy. Vị ấy thấy các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ đang thụ hưởng, được cung phụng, được hầu hạ với năm dục trưởng dưỡng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ!’ Vị ấy nắm giữ tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm của vị ấy hướng về điều thấp kém, không được tu tập để hướng thượng, nên dẫn đến sự tái sanh ở nơi ấy. Và ta nói điều này là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này chư hiền, ước nguyện của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā. Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch. ‘‘Puna [Pg.215] caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ…pe… seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā …pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā. Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba... chư thiên ở cõi Dạ Ma... chư thiên ở cõi Đâu Suất... chư thiên ở cõi Hóa Lạc... chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti, tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ uttari abhāvitaṃ tatrūpapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa; vītarāgassa no sarāgassa. Ijjhatāvuso, sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā. Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, vật thoa, chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Phạm Thiên được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Phạm Thiên!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới; dành cho người ly tham, không phải cho người còn tham. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do đã ly tham. ‘‘Aṭṭha parisā – khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā. Tám hội chúng: hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hội chúng sa-môn, hội chúng Tứ Đại Thiên Vương, hội chúng Ba Mươi Ba, hội chúng của Ma vương, hội chúng Phạm thiên. ‘‘Aṭṭha lokadhammā – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Tám pháp thế gian: được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ. 338. ‘‘Aṭṭha abhibhāyatanāni. Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. 338. Tám thắng xứ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ nhất. ‘‘Ajjhattaṃ [Pg.216] rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ hai. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ ba. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ tư. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Ví như hoa lanh màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ năm. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ sáu. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko [Pg.217] bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ. “Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Ví như đóa hoa bandhujīvaka có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy.” ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ. Evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. “Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Ví như sao mai có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám.” 339. ‘‘Aṭṭha vimokkhā. Rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho. 339. “Có tám giải thoát. Vị ấy có sắc, thấy các sắc. Đây là giải thoát thứ nhất.” ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho. “Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới. Đây là giải thoát thứ hai.” ‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho. “Vị ấy chỉ chuyên chú vào tịnh. Đây là giải thoát thứ ba.” ‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho. “Do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, vị ấy trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Hư không là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ tư.” ‘‘Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho. “Do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Thức Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Thức là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ năm.” ‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho. “Do đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm: ‘Không có gì cả.’ Đây là giải thoát thứ sáu.” ‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho. “Do đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là giải thoát thứ bảy.” ‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayita nirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. “Do đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy trú vào Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là giải thoát thứ tám.” ‘‘Ime [Pg.218] kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. “Này chư hiền, tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại.” Navakaṃ Phẩm Chín Pháp 340. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā; tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame nava? 340. “Này chư hiền, có chín pháp đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại. Chín pháp ấy là gì?” ‘‘Nava āghātavatthūni. ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… anatthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ caratīti āghātaṃ bandhati…pe… atthaṃ carissatīti āghātaṃ bandhati. “Có chín hiềm hận sự. Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta.’ ... đang làm ... sẽ làm ... Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích.’ ... đang làm ... sẽ làm.” ‘‘Nava āghātapaṭivinayā. ‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti. “Có chín cách điều phục hiềm hận. Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’” 341. ‘‘Nava sattāvāsā. Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso. 341. “Có chín chúng sanh cư. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là chúng sanh cư thứ nhất.” ‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Phạm Chúng Thiên được sanh vào lúc khởi đầu. Đây là chúng sanh cư thứ hai.” ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh cư thứ ba.” ‘‘Santāvuso[Pg.219], sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh cư thứ tư.” ‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh cư thứ năm.” ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, với ý niệm: ‘Hư không là vô biên,’ đã sanh vào cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ sáu.” ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso. “Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm: ‘Thức là vô biên,’ đã sanh vào cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ bảy.” ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcāññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) rằng ‘không có vật gì,’ được sanh vào Vô Sở Hữu Xứ. Đây là trú xứ thứ tám của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, được sanh vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là trú xứ thứ chín của chúng sanh. 342. ‘‘Nava akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. 342. Có chín thời phi thời, chín cơ hội không thuận tiện để sống đời phạm hạnh. Này chư hiền, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào địa ngục. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ nhất để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa, này chư hiền, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào loài bàng sanh. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ hai để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ ba để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna [Pg.220] caparaṃ…pe… asurakāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh vào loài a-tu-la. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tư để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh vào một trong các cõi trời trường thọ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ năm để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ biên địa, giữa những người man di không được khai hóa, nơi không có sự đi lại của các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ sáu để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy có tà kiến, có tri kiến sai lạc: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế tự; không có kết quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’ Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ bảy để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy là người không có trí tuệ, ngu si, câm ngọng, không có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tám để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsita-dubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ navamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa, này chư hiền, Như Lai không xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp không được thuyết giảng, là pháp đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh ở các xứ trung ương, là người có trí tuệ, không ngu si, không câm ngọng, có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ chín để sống đời phạm hạnh. 343. ‘‘Nava anupubbavihārā. Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā [Pg.221] …pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. 343. Có chín sự an trú tuần tự. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho tầm và tứ tịnh chỉ... vân vân... chứng và trú thiền thứ hai. Do ly hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... vân vân... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘không có vật gì,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định. 344. ‘‘Nava anupubbanirodhā. Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti. Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti. Tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti. Ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti. Viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti. Nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. 344. Có chín sự đoạn diệt tuần tự. Đối với người đã nhập thiền thứ nhất, dục tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ tư, hơi thở vô và hơi thở ra được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Này chư hiền, chín pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người. Dasakaṃ Phẩm Mười Pháp 345. ‘‘Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ…pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame dasa? 345. Này chư hiền, có mười pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người. Mười pháp ấy là gì? ‘‘Dasa nāthakaraṇā dhammā. Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti. Pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu [Pg.222] sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Mười pháp tạo ra nơi nương tựa. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có giới hạnh. Vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn, ghi nhớ những điều đã nghe, tích lũy những điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, quen thuộc bằng lời nói, quán xét bằng ý, và thông suốt bằng trí tuệ. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... và thông suốt bằng trí tuệ. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu suvaco hoti…pe… padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người dễ nói, sở hữu những pháp khiến cho dễ nói, kham nhẫn, và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người dễ nói... cho đến... và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, đối với các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh, vị tỳ khưu ở đấy là người khéo léo, không biếng nhác, có sự thẩm sát về phương tiện thích hợp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp xếp. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu đối với các công việc của các vị đồng phạm hạnh... cho đến... có khả năng sắp xếp. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yaṃpāvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti…pe… uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người ham thích Pháp, có lời nói khả ái, có niềm hân hoan to lớn trong Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người ham thích Pháp... cho đến... có niềm hân hoan to lớn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna [Pg.223] caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi. Yaṃpāvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti…pe… parikkhārehi. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người biết đủ với bất cứ các vật dụng nào như y phục, vật thực, chỗ ở, và dược phẩm trị bệnh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người biết đủ... cho đến... với các vật dụng. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống tinh tấn, để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, là người có nỗ lực, có sự kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu sống tinh tấn... cho đến... không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu satimā hoti…pe… saritā anussaritā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có chánh niệm và sự thận trọng tối thượng, có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại những việc đã làm và những lời đã nói từ lâu. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có chánh niệm... cho đến... có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu paññavā hoti…pe… sammādukkhakkhayagāminiyā. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, có trí tuệ quán xét sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thấu, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có trí tuệ... cho đến... đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa. 346. Dasa kasiṇāyatanāni. Pathavīkasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti, uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. 346. Mười xứ biến xứ. Có người nhận thức biến xứ đất, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng. Có người nhận thức biến xứ nước... cho đến... có người nhận thức biến xứ lửa... có người nhận thức biến xứ gió... có người nhận thức biến xứ xanh... có người nhận thức biến xứ vàng... có người nhận thức biến xứ đỏ... có người nhận thức biến xứ trắng... có người nhận thức biến xứ hư không... có người nhận thức biến xứ thức, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng. 347. ‘‘Dasa akusalakammapathā – pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi. 347. Mười con đường nghiệp bất thiện: sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến. ‘‘Dasa [Pg.224] kusalakammapathā – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi. Mười con đường nghiệp thiện: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không sân hận, chánh kiến. 348. ‘‘Dasa ariyavāsā. Idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño. 348. Mười trú xứ của bậc thánh. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần, có đầy đủ sáu chi phần, có sự phòng hộ duy nhất, có bốn nơi nương tựa, đã loại bỏ các sự thật cá biệt, đã từ bỏ hoàn toàn sự tìm cầu, có các tư duy không bị khuấy động, có thân hành được an tịnh, có tâm giải thoát tốt đẹp, có trí tuệ giải thoát tốt đẹp. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti. Và này chư hiền, thế nào là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đã từ bỏ tham dục, đã từ bỏ sân hận, đã từ bỏ hôn trầm và thụy miên, đã từ bỏ trạo cử và hối quá, đã từ bỏ hoài nghi. Này chư hiền, như vậy là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... cho đến... sau khi biết pháp bằng ý, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu thành tựu tâm được niệm phòng hộ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi suy xét, thọ dụng một số thứ; sau khi suy xét, kham nhẫn một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, những chân lý riêng lẻ đa dạng của các Sa-môn, Bà-la-môn đa dạng, tất cả những chân lý ấy đã được loại bỏ, đã được trừ tuyệt, đã được từ bỏ, đã được khạc nhổ, đã được giải thoát, đã được đoạn tận, đã được xả ly. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ. ‘‘Kathañcāvuso[Pg.225], bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, sự tìm cầu dục đã được đoạn tận, sự tìm cầu hữu đã được đoạn tận, sự tìm cầu phạm hạnh đã được lắng dịu. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, dục tư duy đã được đoạn tận, sân tư duy đã được đoạn tận, hại tư duy đã được đoạn tận. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu, do đoạn trừ lạc và khổ, do diệt mất hỷ và ưu từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, tâm đã giải thoát khỏi tham, tâm đã giải thoát khỏi sân, tâm đã giải thoát khỏi si. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ: ‘Tham của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Sân của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Si của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát. ‘‘Dasa asekkhā dhammā – asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti. Mười pháp vô học – chánh kiến vô học, chánh tư duy vô học, chánh ngữ vô học, chánh nghiệp vô học, chánh mạng vô học, chánh tinh tấn vô học, chánh niệm vô học, chánh định vô học, chánh trí vô học, chánh giải thoát vô học. ‘‘Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na [Pg.226] vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti. Này chư hiền, mười pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi, để phạm hạnh này được trường tồn, được tồn tại lâu dài, vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người. 349. Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘sādhu sādhu, sāriputta, sādhu kho tvaṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ saṅgītipariyāyaṃ abhāsī’ti. Idamavocāyasmā sāriputto, samanuñño satthā ahosi. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti. 349. Rồi Thế Tôn đứng dậy, gọi Tôn giả Sāriputta: ‘Lành thay, lành thay, Sāriputta! Lành thay, này Sāriputta, ông đã thuyết pháp môn Trùng Tụng cho các Tỳ khưu’. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này, bậc Đạo Sư đã hoan hỷ. Các Tỳ khưu ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Tôn giả Sāriputta. Saṅgītisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ. Kinh Trùng Tụng, phẩm thứ mười, đã kết thúc. 11. Dasuttarasuttaṃ 11. Kinh Thập Thượng 350. Evaṃ [Pg.227] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca – 350. Tôi nghe như vầy – một thời, Thế Tôn trú ở Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với đại chúng Tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ khưu. Tại đó, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư hiền Tỳ khưu!’. ‘Thưa hiền giả’, các Tỳ khưu ấy đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói điều này: ‘‘Dasuttaraṃ pavakkhāmi, dhammaṃ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sabbaganthappamocanaṃ’’. ‘Ta sẽ thuyết kinh Thập Thượng, pháp môn để chứng đắc Niết-bàn; để chấm dứt khổ, giải thoát khỏi mọi trói buộc’. Eko dhammo Pháp Một Chi 351. ‘‘Eko, āvuso, dhammo bahukāro, eko dhammo bhāvetabbo, eko dhammo pariññeyyo, eko dhammo pahātabbo, eko dhammo hānabhāgiyo, eko dhammo visesabhāgiyo, eko dhammo duppaṭivijjho, eko dhammo uppādetabbo, eko dhammo abhiññeyyo, eko dhammo sacchikātabbo. 351. Này chư hiền, có một pháp có nhiều lợi ích, một pháp cần được tu tập, một pháp cần được liễu tri, một pháp cần được đoạn tận, một pháp thuộc phần tổn giảm, một pháp thuộc phần thù thắng, một pháp khó thông đạt, một pháp cần được phát sanh, một pháp cần được thắng tri, một pháp cần được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katamo eko dhammo bahukāro? Appamādo kusalesu dhammesu. Ayaṃ eko dhammo bahukāro. (a) Thế nào là một pháp có nhiều lợi ích? Sự không dể duôi trong các thiện pháp. Đây là một pháp có nhiều lợi ích. (Kha) ‘‘katamo eko dhammo bhāvetabbo? Kāyagatāsati sātasahagatā. Ayaṃ eko dhammo bhāvetabbo. (b) Thế nào là một pháp cần được tu tập? Niệm thân hành đi kèm với hỷ. Đây là một pháp cần được tu tập. (Ga) ‘‘katamo eko dhammo pariññeyyo? Phasso sāsavo upādāniyo. Ayaṃ eko dhammo pariññeyyo. (c) Thế nào là một pháp cần được liễu tri? Xúc hữu lậu, là đối tượng của thủ. Đây là một pháp cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katamo eko dhammo pahātabbo? Asmimāno. Ayaṃ eko dhammo pahātabbo. Pháp nào là một pháp cần phải đoạn trừ? Ngã mạn. Đây là một pháp cần phải đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katamo eko dhammo hānabhāgiyo? Ayoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo hānabhāgiyo. Pháp nào là một pháp thuộc phần giảm sút? Tác ý không như lý. Đây là một pháp thuộc phần giảm sút. (Ca) ‘‘katamo eko dhammo visesabhāgiyo? Yoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo visesabhāgiyo. Pháp nào là một pháp thuộc phần đặc thù? Tác ý như lý. Đây là một pháp thuộc phần đặc thù. (Cha) ‘‘katamo [Pg.228] eko dhammo duppaṭivijjho? Ānantariko cetosamādhi. Ayaṃ eko dhammo duppaṭivijjho. Pháp nào là một pháp khó thể nhập? Tâm định vô gián. Đây là một pháp khó thể nhập. (Ja) ‘‘katamo eko dhammo uppādetabbo? Akuppaṃ ñāṇaṃ. Ayaṃ eko dhammo uppādetabbo. Pháp nào là một pháp cần phải làm cho sanh khởi? Trí tuệ không bị lay chuyển. Đây là một pháp cần phải làm cho sanh khởi. (Jha) ‘‘katamo eko dhammo abhiññeyyo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Ayaṃ eko dhammo abhiññeyyo. Pháp nào là một pháp cần phải được thắng tri? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Đây là một pháp cần phải được thắng tri. (Ña) ‘‘katamo eko dhammo sacchikātabbo? Akuppā cetovimutti. Ayaṃ eko dhammo sacchikātabbo. Pháp nào là một pháp cần phải được chứng ngộ? Tâm giải thoát không bị lay chuyển. Đây là một pháp cần phải được chứng ngộ. ‘‘Iti ime dasa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, mười pháp này là chân thật, xác thực, đúng như vậy, không sai khác, không khác hơn, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Dve dhammā Hai pháp 352. ‘‘Dve dhammā bahukārā, dve dhammā bhāvetabbā, dve dhammā pariññeyyā, dve dhammā pahātabbā, dve dhammā hānabhāgiyā, dve dhammā visesabhāgiyā, dve dhammā duppaṭivijjhā, dve dhammā uppādetabbā, dve dhammā abhiññeyyā, dve dhammā sacchikātabbā. 352. Hai pháp có nhiều hỗ trợ, hai pháp cần phải được tu tập, hai pháp cần phải được liễu tri, hai pháp cần phải được đoạn trừ, hai pháp thuộc phần giảm sút, hai pháp thuộc phần đặc thù, hai pháp khó thể nhập, hai pháp cần phải làm cho sanh khởi, hai pháp cần phải được thắng tri, hai pháp cần phải được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame dve dhammā bahukārā? Sati ca sampajaññañca. Ime dve dhammā bahukārā. Những pháp nào là hai pháp có nhiều hỗ trợ? Niệm và tỉnh giác. Đây là hai pháp có nhiều hỗ trợ. (Kha) ‘‘katame dve dhammā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca. Ime dve dhammā bhāvetabbā. Những pháp nào là hai pháp cần phải được tu tập? Chỉ và quán. Đây là hai pháp cần phải được tu tập. (Ga) ‘‘katame dve dhammā pariññeyyā? Nāmañca rūpañca. Ime dve dhammā pariññeyyā. Những pháp nào là hai pháp cần phải được liễu tri? Danh và sắc. Đây là hai pháp cần phải được liễu tri. (Gha) ‘‘katame dve dhammā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca. Ime dve dhammā pahātabbā. Những pháp nào là hai pháp cần phải được đoạn trừ? Vô minh và hữu ái. Đây là hai pháp cần phải được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame dve dhammā hānabhāgiyā? Dovacassatā ca pāpamittatā ca. Ime dve dhammā hānabhāgiyā. Những pháp nào là hai pháp thuộc phần giảm sút? Sự khó dạy và bạn bè xấu ác. Đây là hai pháp thuộc phần giảm sút. (Ca) ‘‘katame dve dhammā visesabhāgiyā? Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca. Ime dve dhammā visesabhāgiyā. Những pháp nào là hai pháp thuộc phần đặc thù? Sự dễ dạy và bạn bè tốt lành. Đây là hai pháp thuộc phần đặc thù. (Cha) ‘‘katame [Pg.229] dve dhammā duppaṭivijjhā? Yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ime dve dhammā duppaṭivijjhā. Những pháp nào là hai pháp khó thể nhập? Nhân nào và duyên nào làm cho các chúng sanh bị ô nhiễm, và nhân nào và duyên nào làm cho các chúng sanh được thanh tịnh. Đây là hai pháp khó thể nhập. (Ja) ‘‘katame dve dhammā uppādetabbā? Dve ñāṇāni – khaye ñāṇaṃ, anuppāde ñāṇaṃ. Ime dve dhammā uppādetabbā. Những pháp nào là hai pháp cần phải làm cho sanh khởi? Hai trí tuệ: trí về sự đoạn tận, trí về sự không sanh khởi. Đây là hai pháp cần phải làm cho sanh khởi. (Jha) ‘‘katame dve dhammā abhiññeyyā? Dve dhātuyo – saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Ime dve dhammā abhiññeyyā. Những pháp nào là hai pháp cần phải được thắng tri? Hai giới: giới hữu vi và giới vô vi. Đây là hai pháp cần phải được thắng tri. (Ña) ‘‘katame dve dhammā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca. Ime dve dhammā sacchikātabbā. Những pháp nào là hai pháp cần phải được chứng ngộ? Minh và giải thoát. Đây là hai pháp cần phải được chứng ngộ. ‘‘Iti ime vīsati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, hai mươi pháp này là chân thật, xác thực, đúng như vậy, không sai khác, không khác hơn, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Tayo dhammā Ba pháp 353. ‘‘Tayo dhammā bahukārā, tayo dhammā bhāvetabbā…pe… tayo dhammā sacchikātabbā. 353. Ba pháp có nhiều hỗ trợ, ba pháp cần phải được tu tập, ... đến ... ba pháp cần phải được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame tayo dhammā bahukārā? Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, dhammānudhammappaṭipatti. Ime tayo dhammā bahukārā. Những pháp nào là ba pháp có nhiều hỗ trợ? Thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, thực hành pháp và tùy pháp. Đây là ba pháp có nhiều hỗ trợ. (Kha) ‘‘katame tayo dhammā bhāvetabbā? Tayo samādhī – savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi. Ime tayo dhammā bhāvetabbā. Những pháp nào là ba pháp cần phải được tu tập? Ba loại định: định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ. Đây là ba pháp cần phải được tu tập. (Ga) ‘‘katame tayo dhammā pariññeyyā? Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ime tayo dhammā pariññeyyā. Những pháp nào là ba pháp cần phải được liễu tri? Ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, thọ không khổ không lạc. Đây là ba pháp cần phải được liễu tri. (Gha) ‘‘katame tayo dhammā pahātabbā? Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ime tayo dhammā pahātabbā. Những pháp nào là ba pháp cần phải được đoạn trừ? Ba loại ái: dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Đây là ba pháp cần phải được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame tayo dhammā hānabhāgiyā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā hānabhāgiyā. Những pháp nào là ba pháp thuộc phần giảm sút? Ba bất thiện căn: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn. Đây là ba pháp thuộc phần giảm sút. (Ca) ‘‘katame [Pg.230] tayo dhammā visesabhāgiyā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā visesabhāgiyā. Những pháp nào là ba pháp thuộc phần đặc thù? Ba thiện căn: vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn. Đây là ba pháp thuộc phần đặc thù. (Cha) ‘‘katame tayo dhammā duppaṭivijjhā? Tisso nissaraṇiyā dhātuyo – kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ arūpaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Ime tayo dhammā duppaṭivijjhā. Những pháp nào là ba pháp khó thể nhập? Ba giới xuất ly: sự xuất ly khỏi các dục, tức là sự xuất gia; sự xuất ly khỏi các sắc, tức là vô sắc; và đối với bất cứ điều gì đã hiện hữu, hữu vi, do duyên sanh, sự đoạn diệt của nó là sự xuất ly. Đây là ba pháp khó thể nhập. (Ja) ‘‘katame tayo dhammā uppādetabbā? Tīṇi ñāṇāni – atītaṃse ñāṇaṃ, anāgataṃse ñāṇaṃ, paccuppannaṃse ñāṇaṃ. Ime tayo dhammā uppādetabbā. (Ja) “Thế nào là ba pháp cần được làm cho sanh khởi? Ba loại trí – trí về quá khứ, trí về vị lai, trí về hiện tại. Ba pháp này cần được làm cho sanh khởi.” (Jha) ‘‘katame tayo dhammā abhiññeyyā? Tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Ime tayo dhammā abhiññeyyā. (Jha) “Thế nào là ba pháp cần được thắng tri? Ba giới – dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Ba pháp này cần được thắng tri.” (Ña) ‘‘katame tayo dhammā sacchikātabbā? Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā. Ime tayo dhammā sacchikātabbā. (Ña) “Thế nào là ba pháp cần được chứng ngộ? Ba minh – minh là trí túc mạng tùy niệm, minh là trí về sự sanh tử của chúng sanh, minh là trí về sự đoạn tận các lậu hoặc. Ba pháp này cần được chứng ngộ.” ‘‘Iti ime tiṃsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. “Như vậy, ba mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.” Cattāro dhammā Bốn Pháp 354. ‘‘Cattāro dhammā bahukārā, cattāro dhammā bhāvetabbā…pe… cattāro dhammā sacchikātabbā. 354. “Bốn pháp có nhiều lợi ích, bốn pháp cần được tu tập... cho đến... bốn pháp cần được chứng ngộ.” (Ka) ‘‘katame cattāro dhammā bahukārā? Cattāri cakkāni – patirūpadesavāso, sappurisūpanissayo, attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā. Ime cattāro dhammā bahukārā. (Ka) “Thế nào là bốn pháp có nhiều lợi ích? Bốn bánh xe – sống ở nơi thích hợp, thân cận bậc chân nhân, tự mình hướng đến chánh đạo, và đã tạo phước từ trước. Bốn pháp này có nhiều lợi ích.” (Kha) ‘‘katame cattāro dhammā bhāvetabbā? Cattāro satipaṭṭhānā – idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte… dhammesu [Pg.231] dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime cattāro dhammā bhāvetabbā. (Kha) “Thế nào là bốn pháp cần được tu tập? Bốn niệm xứ – này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Trên các cảm thọ... cho đến... trên tâm... trên các pháp, vị ấy sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Bốn pháp này cần được tu tập.” (Ga) ‘‘katame cattāro dhammā pariññeyyā? Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime cattāro dhammā pariññeyyā. (Ga) “Thế nào là bốn pháp cần được liễu tri? Bốn loại thực – đoàn thực, hoặc thô hoặc tế; xúc thực là thứ hai; tư niệm thực là thứ ba; thức thực là thứ tư. Bốn pháp này cần được liễu tri.” (Gha) ‘‘katame cattāro dhammā pahātabbā? Cattāro oghā – kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho. Ime cattāro dhammā pahātabbā. (Gha) “Thế nào là bốn pháp cần được đoạn trừ? Bốn bộc lưu – dục bộc, hữu bộc, kiến bộc, vô minh bộc. Bốn pháp này cần được đoạn trừ.” (Ṅa) ‘‘katame cattāro dhammā hānabhāgiyā? Cattāro yogā – kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo. Ime cattāro dhammā hānabhāgiyā. (Ṅa) “Thế nào là bốn pháp thuộc phần thoái thất? Bốn ách – dục ách, hữu ách, kiến ách, vô minh ách. Bốn pháp này thuộc phần thoái thất.” (Ca) ‘‘katame cattāro dhammā visesabhāgiyā? Cattāro visaññogā – kāmayogavisaṃyogo, bhavayogavisaṃyogo, diṭṭhiyogavisaṃyogo, avijjāyogavisaṃyogo. Ime cattāro dhammā visesabhāgiyā. (Ca) “Thế nào là bốn pháp thuộc phần thù thắng? Bốn sự thoát ly – thoát ly dục ách, thoát ly hữu ách, thoát ly kiến ách, thoát ly vô minh ách. Bốn pháp này thuộc phần thù thắng.” (Cha) ‘‘katame cattāro dhammā duppaṭivijjhā? Cattāro samādhī – hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi. Ime cattāro dhammā duppaṭivijjhā. (Cha) “Thế nào là bốn pháp khó thông đạt? Bốn định – định thuộc phần thoái thất, định thuộc phần trì trệ, định thuộc phần thù thắng, định thuộc phần thể nhập. Bốn pháp này khó thông đạt.” (Ja) ‘‘katame cattāro dhammā uppādetabbā? Cattāri ñāṇāni – dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ. Ime cattāro dhammā uppādetabbā. (Ja) “Thế nào là bốn pháp cần được làm cho sanh khởi? Bốn loại trí – trí về pháp, trí về tùy tri, trí về tha tâm, trí về tục đế. Bốn pháp này cần được làm cho sanh khởi.” (Jha) ‘‘katame cattāro dhammā abhiññeyyā? Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ime cattāro dhammā abhiññeyyā. (Jha) “Thế nào là bốn pháp cần được thắng tri? Bốn Thánh đế – Thánh đế về khổ, Thánh đế về khổ tập, Thánh đế về khổ diệt, Thánh đế về con đường đưa đến khổ diệt. Bốn pháp này cần được thắng tri.” (Ña) ‘‘katame cattāro dhammā sacchikātabbā? Cattāri sāmaññaphalāni – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ. Ime cattāro dhammā sacchikātabbā. (Ña) “Thế nào là bốn pháp cần được chứng ngộ? Bốn quả Sa-môn – quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, quả A-la-hán. Bốn pháp này cần được chứng ngộ.” ‘‘Iti [Pg.232] ime cattārīsadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. “Như vậy, bốn mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác.” Pañca dhammā Năm Pháp 355. ‘‘Pañca dhammā bahukārā…pe… pañca dhammā sacchikātabbā. 355. “Năm pháp có nhiều lợi ích... cho đến... năm pháp cần được chứng ngộ.” (Ka) ‘‘katame pañca dhammā bahukārā? Pañca padhāniyaṅgāni – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtamattānaṃ āvīkattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ime pañca dhammā bahukārā. (Ka) “Thế nào là năm pháp có nhiều lợi ích? Năm chi phần tinh cần – này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Vì thế, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy ít bệnh, ít não, có tiêu hóa tốt, không quá lạnh, không quá nóng, quân bình, thích hợp cho sự tinh cần. Vị ấy không xảo trá, không lừa dối, thể hiện bản thân như thật đối với bậc Đạo sư hoặc các vị đồng phạm hạnh có trí. Vị ấy sống tinh tấn, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, kiên trì, bền chí, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Vị ấy có trí tuệ, có trí tuệ thấy được sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng thể nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Năm pháp này có nhiều lợi ích.” (Kha) ‘‘katame pañca dhammā bhāvetabbā? Pañcaṅgiko sammāsamādhi – pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇanimittaṃ. Ime pañca dhammā bhāvetabbā. (Kha) “Thế nào là năm pháp cần được tu tập? Chánh định có năm chi phần – sự biến mãn của hỷ, sự biến mãn của lạc, sự biến mãn của tâm, sự biến mãn của ánh sáng, và tướng để phản khán. Năm pháp này cần được tu tập.” (Ga) ‘‘katame pañca dhammā pariññeyyā? Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho. Ime pañca dhammā pariññeyyā. (Ga) “Thế nào là năm pháp cần được liễu tri? Năm thủ uẩn – sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm pháp này cần được liễu tri.” (Gha) ‘‘katame pañca dhammā pahātabbā? Pañca nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime pañca dhammā pahātabbā. (Gha) “Thế nào là năm pháp cần được đoạn trừ? Năm triền cái – triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi. Năm pháp này cần được đoạn trừ.” (Ṅa) ‘‘katame pañca dhammā hānabhāgiyā? Pañca cetokhilā – idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa [Pg.233] cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati…pe… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati…pe… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetokhilo. Ime pañca dhammā hānabhāgiyā. Năm pháp nào thuộc phần suy thoái? Năm tâm hoang vu. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với bậc Đạo Sư có sự hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với bậc Đạo Sư có sự hoài nghi, do dự, không quyết đoán, không có niềm tin trong sạch, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Đây là tâm hoang vu thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đối với Pháp có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với Tăng có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với học giới có sự hoài nghi, do dự... (như trên)... đối với các vị đồng phạm hạnh thì phẫn nộ, không hoan hỷ, có tâm tổn hại, sanh lòng chai cứng. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với các vị đồng phạm hạnh thì phẫn nộ, không hoan hỷ, có tâm tổn hại, sanh lòng chai cứng, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Tâm của người nào không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Đây là tâm hoang vu thứ năm. Năm pháp này thuộc phần suy thoái. (Ca) ‘‘katame pañca dhammā visesabhāgiyā? Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ime pañca dhammā visesabhāgiyā. Năm pháp nào thuộc phần thù thắng? Năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, và tuệ quyền. Năm pháp này thuộc phần thù thắng. (Cha) ‘‘katame pañca dhammā duppaṭivijjhā? Pañca nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ. Năm pháp nào khó thể thông suốt? Năm giới có tính cách xuất ly. Này chư hiền, ở đây, khi vị tỳ khưu tác ý đến các dục, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong các dục. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự xuất gia, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong sự xuất gia. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với các dục. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các dục, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các dục. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến sân, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong sân. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sân, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô sân. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với sân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên sân, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi sân. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati[Pg.234]. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến hại, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong hại. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô hại, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô hại. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với hại. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên hại, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi hại. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến các sắc, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong các sắc. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sắc, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong vô sắc. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với các sắc. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các sắc, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các sắc. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ. Ime pañca dhammā duppaṭivijjhā. Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến thân kiến, tâm không hướng đến, không có niềm tin trong sạch, không an trú, không giải thoát trong thân kiến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự đoạn diệt thân kiến, tâm hướng đến, có niềm tin trong sạch, an trú, giải thoát trong sự đoạn diệt thân kiến. Tâm ấy của vị ấy đã khéo đi, khéo tu tập, khéo vượt lên, khéo giải thoát, không liên hệ với thân kiến. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên thân kiến, vị ấy được giải thoát khỏi chúng. Vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi thân kiến. Năm pháp này khó thể thông suốt. (Ja) ‘‘katame pañca dhammā uppādetabbā? Pañca ñāṇiko sammāsamādhi – ‘ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi ariyo nirāmiso’ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi akāpurisasevito’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato, na sasaṅkhāraniggayhavāritagato’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘So kho panāhaṃ imaṃ samādhiṃ satova samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. Ime pañca dhammā uppādetabbā. Năm pháp nào cần phải được làm cho sanh khởi? Chánh định có năm loại trí. Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này đem lại lạc trong hiện tại và có kết quả an lạc trong tương lai.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này là thánh thiện, không thuộc về vật chất.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này không phải là pháp được người hạ liệt thực hành.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Định này là tịch tịnh, vi diệu, đạt được nhờ sự an tịnh, đạt được nhờ nhất tâm, không phải là pháp được duy trì bằng sự chế ngự và ngăn chặn có cố gắng.’ Trí tự mình sanh khởi rằng: ‘Ta nhập định này với chánh niệm, và ta xuất khỏi định này với chánh niệm.’ Năm pháp này cần phải được làm cho sanh khởi. (Jha) ‘‘katame pañca dhammā abhiññeyyā? Pañca vimuttāyatanāni – idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā [Pg.235] yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ. (Jha) "Năm pháp nào cần được thắng tri? Năm xứ sở của sự giải thoát. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, hoặc được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng). Này chư hiền, khi vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, hoặc được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết giảng theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), nhưng vị ấy lại thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), và cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Nhưng vị ấy lại đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yathā yathā[Pg.236], āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ catutthaṃ vimuttāyatanaṃ. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, và cũng không đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Nhưng vị ấy lại dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc. Này chư hiền, khi vị tỳ khưu dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ tư. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati; api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammappaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ. Ime pañca dhammā abhiññeyyā. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng giáo pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó (thuyết giảng), cũng không thuyết giảng một cách rộng rãi cho người khác về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, cũng không đọc tụng một cách rộng rãi về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc, và cũng không dùng tâm để tầm cầu, tứ sát, và dùng ý để quán chiếu về giáo pháp đã được nghe, đã được học thuộc; nhưng một định tướng nào đó đã được vị ấy khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhớ, và khéo thông suốt bằng trí tuệ. Này chư hiền, khi một định tướng nào đó đã được vị tỳ khưu khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhớ, và khéo thông suốt bằng trí tuệ theo cách thức như thế nào, thì vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được giáo pháp trong pháp ấy theo cách thức như thế ấy. Đối với vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa, người cảm nhận được giáo pháp, sự hân hoan sanh khởi; khi đã hoan hỷ, hỷ sanh khởi; khi có tâm hoan hỷ, thân được khinh an; khi thân được khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là xứ sở của sự giải thoát thứ năm. Năm pháp này cần được thắng tri. (Ña) ‘‘katame pañca dhammā sacchikātabbā? Pañca dhammakkhandhā – sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho, vimuttiñāṇadassanakkhandho. Ime pañca dhammā sacchikātabbā. (Ña) "Năm pháp nào cần được chứng ngộ? Năm pháp uẩn: giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, và giải thoát tri kiến uẩn. Năm pháp này cần được chứng ngộ. ‘‘Iti ime paññāsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, năm mươi pháp này là chân thật, là xác thực, là như vậy, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Cha dhammā Sáu Pháp 356. ‘‘Cha dhammā bahukārā…pe… cha dhammā sacchikātabbā. 356. Sáu pháp có nhiều hỗ trợ... cho đến... sáu pháp cần được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame cha dhammā bahukārā? Cha sāraṇīyā dhammā. Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho [Pg.237] ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. (Ka) "Sáu pháp nào có nhiều hỗ trợ? Sáu pháp đáng ghi nhớ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ ái được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi công khai lẫn khi kín đáo. Pháp này cũng là pháp đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ ái... cho đến... đưa đến sự nhất trí. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Này chư hiền, lại nữa, ý nghiệp từ của vị tỳ khưu... này... đưa đến sự hợp nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với những lợi lộc đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến chỉ là những gì còn lại trong bát, vị ấy không dùng riêng mà dùng chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ... này... đưa đến sự hợp nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu, yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với những giới luật không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị lốm đốm, không bị vằn vện, có tính giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định, vị ấy sống đồng đẳng về giới với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ... này... đưa đến sự hợp nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhi sāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo, saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime cha dhammā bahukārā. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đối với tri kiến nào là thánh thiện, có khả năng hướng xuất, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh cho người thực hành, vị ấy sống đồng đẳng về tri kiến với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng được ghi nhớ, làm phát sinh lòng thương mến, làm phát sinh lòng kính trọng, đưa đến sự nhiếp trì, không tranh cãi, hòa hợp, hợp nhất. Sáu pháp này có nhiều lợi ích. (Kha) ‘‘katame cha dhammā bhāvetabbā? Cha anussatiṭṭhānāni – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Ime cha dhammā bhāvetabbā. (b) Sáu pháp nào cần được tu tập? Sáu đề mục tùy niệm: tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm Giới, tùy niệm Thí, tùy niệm Thiên. Sáu pháp này cần được tu tập. (Ga) ‘‘katame cha dhammā pariññeyyā? Cha ajjhattikāni āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Ime cha dhammā pariññeyyā. (c) Sáu pháp nào cần được liễu tri? Sáu nội xứ: nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Sáu pháp này cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katame cha dhammā pahātabbā? Cha taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ime cha dhammā pahātabbā. (d) Sáu pháp nào cần được đoạn trừ? Sáu thân ái: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái. Sáu pháp này cần được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame [Pg.238] cha dhammā hānabhāgiyā? Cha agāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso. Dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre agāravo viharati appatisso. Ime cha dhammā hānabhāgiyā. (đ) Sáu pháp nào thuộc phần tổn giảm? Sáu sự không kính trọng. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống không kính trọng, không vâng phục đối với bậc Đạo Sư. Đối với Pháp... này... đối với Tăng... đối với học giới... đối với sự không dể duôi... đối với sự tiếp đãi, vị ấy sống không kính trọng, không vâng phục. Sáu pháp này thuộc phần tổn giảm. (Ca) ‘‘katame cha dhammā visesabhāgiyā? Cha gāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso. Ime cha dhammā visesabhāgiyā. (e) Sáu pháp nào thuộc phần thù thắng? Sáu sự kính trọng. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống có kính trọng, có vâng phục đối với bậc Đạo Sư. Đối với Pháp... này... đối với Tăng... đối với học giới... đối với sự không dể duôi... đối với sự tiếp đãi, vị ấy sống có kính trọng, có vâng phục. Sáu pháp này thuộc phần thù thắng. (Cha) ‘‘katame cha dhammā duppaṭivijjhā? Cha nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me, cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi. Na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassatīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettācetovimuttī’ti. (g) Sáu pháp nào khó thể nhập? Sáu giới có khả năng xuất ly. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng từ của tôi đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự. Thế nhưng, sân vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy, chớ vu khống Đức Thế Tôn. Vì vu khống Đức Thế Tôn là không tốt, Đức Thế Tôn không nói như vậy. Này chư hiền, đây là điều không thể xảy ra, không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng từ đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự, mà sân vẫn xâm chiếm tâm và tồn tại, trường hợp ấy không xảy ra. Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng từ này là sự xuất ly khỏi sân'. ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vihesāya, yadidaṃ karuṇācetovimuttī’ti. Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng bi của tôi đã được tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự. Thế nhưng, sự não hại vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy, chớ vu khống Đức Thế Tôn... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng bi này là sự xuất ly khỏi sự não hại'. ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso aratiyā, yadidaṃ muditācetovimuttī’ti. Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng hỷ của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, sự không hoan hỷ vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng hỷ này là sự xuất ly khỏi sự không hoan hỷ'. ‘‘Idha [Pg.239] panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’ti. Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát bằng xả của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, tham ái vẫn xâm chiếm tâm tôi và tồn tại'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát bằng xả này là sự xuất ly khỏi tham ái'. ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti. Này chư hiền, lại nữa, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: 'Tâm giải thoát vô tướng của tôi đã được tu tập... này... Thế nhưng, thức của tôi lại đi theo các tướng'. Vị ấy nên được nói rằng: 'Chớ nói vậy, hiền giả chớ nói vậy... này... Này chư hiền, chính tâm giải thoát vô tướng này là sự xuất ly khỏi tất cả các tướng'. ‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato. Atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāṭo’ti. Ime cha dhammā duppaṭivijjhā. Này chư hiền, ở đây, có vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Đối với tôi, (ý niệm) “tôi là” đã được loại bỏ, tôi không còn quán xét “đây là tôi”, tuy nhiên, mũi tên nghi ngờ và phân vân vẫn còn xâm chiếm và tồn tại trong tâm tôi.’ Vị ấy nên được trả lời rằng: ‘Thưa hiền giả, chớ có nói như vậy. Thưa hiền giả, chớ có nói như vậy, chớ có vu khống Đức Thế Tôn. Việc vu khống Đức Thế Tôn là không tốt. Đức Thế Tôn sẽ không nói như vậy. Này chư hiền, điều này không thể xảy ra, không có trường hợp nào mà khi (ý niệm) “tôi là” đã được loại bỏ, khi không còn quán xét “đây là tôi”, mà mũi tên nghi ngờ và phân vân lại có thể xâm chiếm và tồn tại trong tâm. Trường hợp ấy không thể có. Này chư hiền, chính sự nhổ bật ngã mạn “tôi là” này là lối thoát khỏi mũi tên nghi ngờ và phân vân.’ Sáu pháp này thật khó thâm nhập. (Ja) ‘‘katame cha dhammā uppādetabbā? Cha satatavihārā. Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Ime cha dhammā uppādetabbā. (Ja) Sáu pháp nào cần được phát triển? Sáu pháp thường trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không vui mừng cũng không buồn rầu, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... cho đến... sau khi ngửi mùi bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi xúc chạm bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý, vị ấy không vui mừng cũng không buồn rầu, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sáu pháp này cần được phát triển. (Jha) ‘‘katame cha dhammā abhiññeyyā? Cha anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. Ime cha dhammā abhiññeyyā. (Jha) Sáu pháp nào cần được thắng tri? Sáu pháp vô thượng: thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi lộc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng, tưởng niệm vô thượng. Sáu pháp này cần được thắng tri. (Ña) ‘‘katame cha dhammā sacchikātabbā? Cha abhiññā – idhāvuso, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti. Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse[Pg.240]. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. (Ña) Sáu pháp nào cần được chứng ngộ? Sáu thắng trí. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu chứng nghiệm được các loại thần thông: một mình hiện ra nhiều hình, nhiều hình hiện ra một mình; hiện hình, biến hình; đi xuyên tường, xuyên thành, xuyên núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ trồi lên trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim có cánh; với bàn tay, vị ấy chạm và xoa mặt trăng, mặt trời, những vật có đại thần lực, đại uy lực như vậy; vị ấy dùng thân để điều khiển quyền lực cho đến cõi Phạm thiên. ‘‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca. Với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, vị ấy nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. ‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti, sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti …pe… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti. Vị ấy biết được tâm của các chúng sanh khác, của các người khác bằng tâm của mình. Vị ấy biết tâm có tham là tâm có tham... cho đến... hoặc biết tâm chưa giải thoát là tâm chưa giải thoát. ‘‘So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là một đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. ‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti …pe… Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt cõi người, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết đi và đang sanh lại, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, thiện thú và ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ... cho đến... ‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime cha dhammā sacchikātabbā. Do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, vị ấy tự mình thắng tri, chứng ngộ và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Sáu pháp này cần được chứng ngộ. ‘‘Iti ime saṭṭhi dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, sáu mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như vậy, không sai khác, không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng chánh giác. Satta dhammā Bảy Pháp 357. ‘‘Satta dhammā bahukārā…pe… satta dhammā sacchikātabbā. 357. Bảy pháp có nhiều công đức... cho đến... bảy pháp cần được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame satta dhammā bahukārā? Satta ariyadhanāni – saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Ime satta dhammā bahukārā. (Ka) Bảy pháp nào có nhiều công đức? Bảy thánh tài sản: tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài. Bảy pháp này có nhiều công đức. (Kha) ‘‘katame [Pg.241] satta dhammā bhāvetabbā? Satta sambojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo. Ime satta dhammā bhāvetabbā. (Kha) Bảy pháp nào cần được tu tập? Bảy giác chi: niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi. Bảy pháp này cần được tu tập. (Ga) ‘‘katame satta dhammā pariññeyyā? Satta viññāṇaṭṭhitiyo – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti. (Ga) Bảy pháp nào cần được liễu tri? Bảy thức trú. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên và một số các loài trong cõi đoạ. Đây là thức trú thứ nhất. ‘‘Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm chúng, những vị được sanh lần đầu tiên. Đây là thức trú thứ hai. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là thức trú thứ ba. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là thức trú thứ tư. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng... cho đến... đạt đến cõi Không Vô Biên Xứ với nhận thức ‘hư không là vô biên’. Đây là thức trú thứ năm. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti. Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua cõi Không Vô Biên Xứ, đạt đến cõi Thức Vô Biên Xứ với nhận thức ‘thức là vô biên’. Đây là thức trú thứ sáu. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti. Ime satta dhammā pariññeyyā. Này chư hiền, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua cõi Thức Vô Biên Xứ, đạt đến cõi Vô Sở Hữu Xứ với nhận thức ‘không có gì cả’. Đây là thức trú thứ bảy. Bảy pháp này cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katame satta dhammā pahātabbā? Sattānusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Ime satta dhammā pahātabbā. (d) Bảy pháp nào cần phải đoạn trừ? Bảy tùy miên: Dục ái tùy miên, sân hận tùy miên, tà kiến tùy miên, hoài nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu ái tùy miên, vô minh tùy miên. Bảy pháp này cần phải đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame satta dhammā hānabhāgiyā? Satta asaddhammā – idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto [Pg.242] hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Ime satta dhammā hānabhāgiyā. (đ) Bảy pháp nào thuộc phần tổn giảm? Bảy phi pháp: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu không có tín, không có tàm, không có quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, và không có trí tuệ. Bảy pháp này thuộc phần tổn giảm. (Ca) ‘‘katame satta dhammā visesabhāgiyā? Satta saddhammā – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti. Ime satta dhammā visesabhāgiyā. (e) Bảy pháp nào thuộc phần thù thắng? Bảy diệu pháp: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có tín, có tàm, có quý, nghe nhiều, tinh cần tinh tấn, có niệm hiện tiền, và có trí tuệ. Bảy pháp này thuộc phần thù thắng. (Cha) ‘‘katame satta dhammā duppaṭivijjhā? Satta sappurisadhammā – idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca. Ime satta dhammā duppaṭivijjhā. (g) Bảy pháp nào khó thông đạt? Bảy pháp của bậc chân nhân: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu là người biết pháp, biết nghĩa, biết mình, biết chừng mực, biết thời, biết hội chúng, và biết người. Bảy pháp này khó thông đạt. (Ja) ‘‘katame satta dhammā uppādetabbā? Satta saññā – aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime satta dhammā uppādetabbā. (h) Bảy pháp nào cần phải làm cho sanh khởi? Bảy tưởng: Vô thường tưởng, vô ngã tưởng, bất tịnh tưởng, nguy hại tưởng, đoạn trừ tưởng, ly tham tưởng, và đoạn diệt tưởng. Bảy pháp này cần phải làm cho sanh khởi. (Jha) ‘‘katame satta dhammā abhiññeyyā? Satta niddasavatthūni – idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyāramme tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyāramme avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo. Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Ime satta dhammā abhiññeyyā. (i) Bảy pháp nào cần phải thắng tri? Bảy sự việc của bậc vô học: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học giới, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thọ trì học giới. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc thẩm sát pháp, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thẩm sát pháp. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc điều phục dục vọng, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc điều phục dục vọng. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc độc cư, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc độc cư. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc khởi sự tinh tấn, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc khởi sự tinh tấn. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong chánh niệm và sự thận trọng, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với chánh niệm và sự thận trọng. Vị ấy có ước muốn mãnh liệt trong việc thông đạt tri kiến, và trong tương lai không từ bỏ lòng yêu mến đối với việc thông đạt tri kiến. Bảy pháp này cần phải thắng tri. (Ña) ‘‘katame satta dhammā sacchikātabbā? Satta khīṇāsavabalāni – idhāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. (j) Bảy pháp nào cần phải chứng ngộ? Bảy lậu tận lực: Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật tất cả các hành là vô thường. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật tất cả các hành là vô thường, đây cũng là một năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna [Pg.243] caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc, nhờ chánh trí tuệ, đã khéo thấy như thật các dục ví như hố than hừng. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti. Lại nữa, này chư hiền, tâm của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, nghiêng về viễn ly, an trú trong viễn ly, ưa thích xuất ly, đã chấm dứt hoàn toàn các pháp thuộc về lậu hoặc. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập bốn niệm xứ. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập năm căn. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập bảy giác chi. Này chư hiền, ... cho đến ... ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. Ime satta dhammā sacchikātabbā. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập Thánh đạo tám ngành. Này chư hiền, việc vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc đã tu tập, khéo tu tập Thánh đạo tám ngành, đây cũng là một năng lực của vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhờ năng lực này, vị tỳ khưu đã đoạn tận các lậu hoặc tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc: ‘Các lậu hoặc của tôi đã được đoạn tận.’ Bảy pháp này cần phải chứng ngộ. ‘‘Itime sattati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Bảy mươi pháp này là như thật, là chân xác, là như vậy, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. Dứt phẩm tụng thứ nhất. Aṭṭha dhammā Tám Pháp 358. ‘‘Aṭṭha dhammā bahukārā…pe… aṭṭha dhammā sacchikātabbā. 358. Tám pháp có nhiều công năng ... cho đến ... tám pháp cần phải chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame aṭṭha dhammā bahukārā? Aṭṭha hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya [Pg.244] vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattanti. Katame aṭṭha? Idhāvuso, bhikkhu satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Ayaṃ paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya. Paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. (a) Tám pháp nào có nhiều công năng? Tám nhân, tám duyên này đưa đến sự chứng đắc trí tuệ thuộc sơ khởi phạm hạnh chưa được chứng đắc, và khi đã chứng đắc, đưa đến sự tăng trưởng, quảng đại, tu tập, và viên mãn. Tám pháp ấy là gì? Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu sống nương tựa vào bậc Đạo sư hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào khác, nơi vị ấy tàm và quý mãnh liệt được thiết lập, cùng với lòng yêu mến và kính trọng. Đây là nhân thứ nhất, là duyên thứ nhất đưa đến sự chứng đắc trí tuệ thuộc sơ khởi phạm hạnh chưa được chứng đắc, và khi đã chứng đắc, đưa đến sự tăng trưởng, quảng đại, tu tập, và viên mãn. ‘‘Taṃ kho pana satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ? Imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānī karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ayaṃ dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya, vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Vị ấy sống nương tựa vào vị đạo sư ấy, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng tôn kính nào đó, là người mà vị ấy có lòng tàm quý mãnh liệt, có lòng thương mến và kính trọng. Vị ấy thỉnh thoảng đến gần các vị ấy để hỏi han, thẩm vấn: ‘Thưa ngài, điều này là thế nào? Ý nghĩa của điều này là gì?’ Đối với vị ấy, các vị tôn giả ấy đã làm cho sáng tỏ điều chưa được sáng tỏ, đã làm cho rõ ràng điều chưa được rõ ràng, và đã xua tan sự hoài nghi về các pháp ở nhiều phương diện đáng hoài nghi. Đây là nhân thứ hai, là duyên thứ hai, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Taṃ kho pana dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. Ayaṃ tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Sau khi đã nghe pháp ấy, vị ấy thành tựu hai loại viễn ly: thân viễn ly và tâm viễn ly. Đây là nhân thứ ba, là duyên thứ ba, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của giới bổn, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Đây là nhân thứ tư, là duyên thứ tư, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā [Pg.245] paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayaṃ pañcamo hetu pañcamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu là người đa văn, ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe. Những pháp nào có sự tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, tuyên thuyết về phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, đã được ghi nhớ, đã được thực hành quen thuộc bằng lời nói, đã được quán xét bằng ý, đã được khéo thông đạt bằng trí tuệ. Đây là nhân thứ năm, là duyên thứ năm, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayaṃ chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống với tinh tấn đã được khởi sự để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, là người có sức mạnh, có sự kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Đây là nhân thứ sáu, là duyên thứ sáu, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato. Cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Ayaṃ sattamo hetu sattamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có đầy đủ chánh niệm và sự thận trọng tối thượng, có thể ghi nhớ, có thể hồi tưởng lại việc đã làm từ lâu và lời đã nói từ lâu. Đây là nhân thứ bảy, là duyên thứ bảy, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu, udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo; iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo; iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Ayaṃ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Ime aṭṭha dhammā bahukārā. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu sống quán xét sự sanh diệt ở năm thủ uẩn: ‘Đây là sắc, đây là sự sanh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là sự sanh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Đây là nhân thứ tám, là duyên thứ tám, đưa đến việc thành tựu trí tuệ thuộc về phạm hạnh sơ khởi vốn chưa được thành tựu, và đưa đến sự tăng trưởng, sự rộng lớn, sự tu tập, sự viên mãn của trí tuệ đã được thành tựu. Tám pháp này là những pháp có nhiều sự hỗ trợ. (Kha) ‘‘katame aṭṭha dhammā bhāvetabbā? Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā. (b) Tám pháp nào cần được tu tập? Đó là Thánh đạo Tám ngành, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Tám pháp này cần được tu tập. (Ga) ‘‘katame aṭṭha dhammā pariññeyyā? Aṭṭha lokadhammā – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Ime aṭṭha dhammā pariññeyyā. (c) Tám pháp nào cần được liễu tri? Đó là tám pháp thế gian: được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ. Tám pháp này cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katame [Pg.246] aṭṭha dhammā pahātabbā? Aṭṭha micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā pahātabbā. (d) Tám pháp nào cần được đoạn trừ? Đó là tám sự sai lầm: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Tám pháp này cần được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame aṭṭha dhammā hānabhāgiyā? Aṭṭha kusītavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu. (e) Tám pháp nào thuộc về phần suy thoái? Đó là tám cơ sở của sự lười biếng. Này các hiền hữu, ở đây vị tỳ khưu có công việc phải làm, vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, thân của ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đạt điều chưa chứng đạt, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ nhất của sự lười biếng. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, thân của ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là cơ sở thứ hai của sự lười biếng. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu phải đi đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi đường, và trong khi đi đường, thân của ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là trường hợp biếng nhác thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã đi đường xong. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi đường xong, trong khi đi đường thân của ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống, không khởi sự tinh tấn... Đây là trường hợp biếng nhác thứ tư. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti…pe… idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây mệt mỏi, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống.’... Đây là trường hợp biếng nhác thứ năm. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa [Pg.247] vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây nặng nề, không thích hợp để làm việc, ta nghĩ nó giống như bị nhồi đậu. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ sáu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho, tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu. Này chư hiền, lại nữa, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta, có lý do để nằm xuống. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ bảy. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānāvuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Ime aṭṭha dhammā hānabhāgiyā. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu sau cơn bệnh. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu sau cơn bệnh. Thân của ta đây yếu ớt, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống.’ Vị ấy nằm xuống... Đây là trường hợp biếng nhác thứ tám. Tám pháp này thuộc phần suy thoái. (Ca) ‘‘katame aṭṭha dhammā visesabhāgiyā? Aṭṭha ārambhavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu. Thế nào là tám pháp thuộc phần thù thắng? Tám trường hợp để khởi sự tinh tấn. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có công việc phải làm, và trong khi làm việc, ta sẽ không dễ dàng tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ.’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ nhất. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, ta đã không thể tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ hai. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu phải đi đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi đường, và trong khi đi đường, ta sẽ không dễ dàng tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ ba. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu đã đi đường xong. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi đường xong, và trong khi đi đường, ta đã không thể tác ý đến lời dạy của chư Phật. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ tư. ‘‘Puna [Pg.248] caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây nhẹ nhàng, thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ năm. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta, trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến mức vừa đủ no. Thân của ta đây có sức mạnh, thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ sáu. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu. Này chư hiền, lại nữa, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta. Có khả năng là cơn bệnh này của ta sẽ tăng thêm. Thôi, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Đây là trường hợp để khởi sự tinh tấn thứ bảy. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu. Ime aṭṭha dhammā visesabhāgiyā. Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới khỏi bệnh chưa bao lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới khỏi bệnh chưa bao lâu. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tái phát. Vậy ta hãy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng.’ Vị ấy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng. Đây là cơ sở thứ tám để khởi sự tinh tấn. Tám pháp này đưa đến sự thù thắng. (Cha) ‘‘katame aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā? Aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. (Sáu) Tám pháp khó chứng ngộ là những gì? Tám thời điểm không thuận lợi, không phải lúc để sống đời phạm hạnh. Này chư hiền, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào địa ngục. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ nhất để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī [Pg.249] sugatappavedito, ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Này chư hiền, lại nữa, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết; nhưng cá nhân này lại sanh vào loài bàng sanh. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ hai để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ ba để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh vào một trong các cõi trời trường thọ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ tư để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... cho đến... cá nhân này lại sanh ở các xứ biên địa, trong những người man di không hiểu biết, nơi không có sự đi lại của các tỳ khưu, tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ năm để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, nhưng lại có tà kiến, có tri kiến sai lạc: ‘Không có sự bố thí, không có sự cúng dường, không có sự tế tự; không có kết quả của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’ Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ sáu để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, nhưng lại là người liệt tuệ, ngu đần, câm ngọng, không có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ bảy để sống đời phạm hạnh. ‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Ime aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā. Lại nữa... cho đến... và cá nhân này sanh ở trung ương quốc, là người có trí tuệ, không ngu đần, không câm ngọng, có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời điểm không thuận lợi, không phải lúc thứ tám để sống đời phạm hạnh. Tám pháp này là những pháp khó chứng ngộ. (Ja) ‘‘katame aṭṭha dhammā uppādetabbā? Aṭṭha mahāpurisavitakkā – appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa. Santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa. Pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa. Āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa. Upaṭṭhitasatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa. Samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa[Pg.250]. Paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa. Nippapañcassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo papañcārāmassāti ime aṭṭha dhammā uppādetabbā. (Bảy) Tám pháp cần được phát sanh là những gì? Tám tư duy của bậc đại nhân: Pháp này dành cho người ít ham muốn, không phải cho người nhiều ham muốn. Pháp này dành cho người biết đủ, không phải cho người không biết đủ. Pháp này dành cho người sống độc cư, không phải cho người thích hội chúng. Pháp này dành cho người tinh tấn, không phải cho người lười biếng. Pháp này dành cho người có niệm an trú, không phải cho người thất niệm. Pháp này dành cho người có định, không phải cho người không có định. Pháp này dành cho người có trí tuệ, không phải cho người liệt tuệ. Pháp này dành cho người không hý luận, không phải cho người ưa thích hý luận. Tám pháp này cần được phát sanh. (Jha) ‘‘katame aṭṭha dhammā abhiññeyyā? Aṭṭha abhibhāyatanāni – ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. (Tám) Tám pháp cần được thắng tri là những gì? Tám thắng xứ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ nhất. ‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, vô lượng, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ hai. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, có giới hạn, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ ba. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ. Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở bên ngoài, vô lượng, đẹp và xấu. Vị ấy có tưởng rằng: ‘Sau khi chinh phục chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tư. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ. Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Ví như hoa umā màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu xanh, có sắc xanh, hiện rõ màu xanh, có ánh sáng xanh, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ năm. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ [Pg.251] ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ. Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu vàng, có sắc vàng, hiện rõ màu vàng, có ánh sáng vàng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ sáu. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ. Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Ví như hoa bandhujīvaka màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu đỏ, có sắc đỏ, hiện rõ màu đỏ, có ánh sáng đỏ, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Ime aṭṭha dhammā abhiññeyyā. Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Ví như sao mai màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī, được chải kỹ cả hai mặt, màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng. Cũng vậy, một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài màu trắng, có sắc trắng, hiện rõ màu trắng, có ánh sáng trắng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chế ngự chúng, ta biết, ta thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám. Tám pháp này cần được thắng tri. (Ña) ‘‘katame aṭṭha dhammā sacchikātabbā? Aṭṭha vimokkhā – rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho. (Ña) Tám pháp nào cần được chứng ngộ? Tám sự giải thoát – Vị có sắc thấy các sắc. Đây là sự giải thoát thứ nhất. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho. Một người không có tưởng về sắc ở bên trong, thấy các sắc ở bên ngoài. Đây là sự giải thoát thứ hai. ‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho. Chỉ chuyên chú vào cái đẹp. Đây là sự giải thoát thứ ba. ‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho. Do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác biệt, vị ấy chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Hư không là vô biên.’ Đây là sự giải thoát thứ tư. ‘‘Sabbaso [Pg.252] ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho. Do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Thức là vô biên.’ Đây là sự giải thoát thứ năm. ‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho. Do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm: ‘Không có gì cả.’ Đây là sự giải thoát thứ sáu. ‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho. Do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là sự giải thoát thứ bảy. ‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. Ime aṭṭha dhammā sacchikātabbā. Do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là sự giải thoát thứ tám. Tám pháp này cần được chứng ngộ. ‘‘Iti ime asīti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, tám mươi pháp này là có thật, xác thực, đúng như vậy, không sai lệch, không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Nava dhammā Chín Pháp 359. ‘‘Nava dhammā bahukārā…pe… nava dhammā sacchikātabbā. 359. Chín pháp có nhiều lợi ích… (vân vân)… chín pháp cần được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame nava dhammā bahukārā? Nava yonisomanasikāramūlakā dhammā, yonisomanasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhite citte yathābhūtaṃ jānāti passati, yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Ime nava dhammā bahukārā. (Ka) Chín pháp nào có nhiều lợi ích? Chín pháp có sự tác ý như lý làm gốc rễ. Khi có sự tác ý như lý, hân hoan sanh khởi; khi có hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh; khi tâm định tĩnh, vị ấy biết và thấy như thật; khi biết và thấy như thật, vị ấy nhàm chán; khi nhàm chán, vị ấy ly tham; do ly tham, vị ấy được giải thoát. Chín pháp này có nhiều lợi ích. (Kha) ‘‘katame nava dhammā bhāvetabbā? Nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni – sīlavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, cittavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, diṭṭhivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, maggāmaggañāṇadassana – visuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, ñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paññāvisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, vimuttivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ. Ime nava dhammā bhāvetabbā. (Kha) Chín pháp nào cần được tu tập? Chín chi phần tinh cần thanh tịnh – chi phần tinh cần thanh tịnh là giới thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tâm thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là đoạn nghi thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là hành trình tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tri kiến thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là tuệ thanh tịnh, chi phần tinh cần thanh tịnh là giải thoát thanh tịnh. Chín pháp này cần được tu tập. (Ga) ‘‘katame nava dhammā pariññeyyā? Nava sattāvāsā – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso. Này chư hiền, chín pháp nào cần được liễu tri? Chín trú xứ của chúng sanh. Này chư hiền, có những chúng sanh thân dị biệt, tưởng dị biệt. Ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là trú xứ thứ nhất của chúng sanh. ‘‘Santāvuso[Pg.253], sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh thân dị biệt, tưởng đồng nhất. Ví như chư thiên cõi Phạm chúng, được sanh ra đầu tiên (ở cõi Sơ thiền). Đây là trú xứ thứ hai của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhất, tưởng dị biệt. Ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là trú xứ thứ ba của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhất, tưởng đồng nhất. Ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là trú xứ thứ tư của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh vô tưởng, vô thọ. Ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là trú xứ thứ năm của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng dị biệt, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên’, nên đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Đây là trú xứ thứ sáu của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên’, nên đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là trú xứ thứ bảy của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả’, nên đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là trú xứ thứ tám của chúng sanh. ‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso. Ime nava dhammā pariññeyyā. Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, nên đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là trú xứ thứ chín của chúng sanh. Chín pháp này cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katame nava dhammā pahātabbā? Nava taṇhāmūlakā dhammā – taṇhaṃ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṃ paṭicca lābho, lābhaṃ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṃ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ, ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho, pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ, macchariyaṃ paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṃtuvaṃpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Ime nava dhammā pahātabbā. Này chư hiền, chín pháp nào cần được đoạn trừ? Chín pháp lấy ái làm gốc rễ. Duyên ái có tìm cầu; duyên tìm cầu có đạt được; duyên đạt được có quyết định; duyên quyết định có tham dục; duyên tham dục có chấp thủ; duyên chấp thủ có chiếm hữu; duyên chiếm hữu có keo kiệt; duyên keo kiệt có bảo vệ; do nhân duyên bảo vệ mà có việc cầm gậy, cầm đao, cãi cọ, tranh chấp, tranh luận, nói ‘mày, mày’, nói hai lưỡi, nói dối, và vô số các pháp ác, bất thiện khác sanh khởi. Chín pháp này cần được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame [Pg.254] nava dhammā hānabhāgiyā? Nava āghātavatthūni – ‘anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati. Ime nava dhammā hānabhāgiyā. Này chư hiền, chín pháp nào thuộc phần hạ liệt? Chín hiềm hận sự. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đang làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia sẽ làm điều bất lợi cho ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta’... ‘đang làm’... ‘sẽ làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta’. Người ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta’... ‘đang làm’... ‘sẽ làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta’. Chín pháp này thuộc phần hạ liệt. (Ca) ‘‘katame nava dhammā visesabhāgiyā? Nava āghātapaṭivinayā – ‘anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti. Ime nava dhammā visesabhāgiyā. Này chư hiền, chín pháp nào thuộc phần thù thắng? Chín phương pháp điều phục hiềm hận. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, người quý mến của ta... đang làm... sẽ làm..., nhưng làm sao có thể khác được?’. Người ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người kia đã làm điều lợi ích cho người không thân yêu, người không quý mến của ta... đang làm... sẽ làm..., nhưng làm sao có thể khác được?’. Chín pháp này thuộc phần thù thắng. (Cha) ‘‘katame nava dhammā duppaṭivijjhā? Nava nānattā – dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ, phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattaṃ, vedanānānattaṃ paṭicca uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṃ, saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānattaṃ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṃ, pariḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ, pariyesanānānattaṃ paṭicca uppajjati lābhanānattaṃ. Ime nava dhammā duppaṭivijjhā. Này chư hiền, chín pháp nào khó thể nhập? Chín sự dị biệt. Duyên giới dị biệt sanh khởi xúc dị biệt; duyên xúc dị biệt sanh khởi thọ dị biệt; duyên thọ dị biệt sanh khởi tưởng dị biệt; duyên tưởng dị biệt sanh khởi tầm dị biệt; duyên tầm dị biệt sanh khởi dục dị biệt; duyên dục dị biệt sanh khởi nhiệt não dị biệt; duyên nhiệt não dị biệt sanh khởi tìm cầu dị biệt; duyên tìm cầu dị biệt sanh khởi đạt được dị biệt. Chín pháp này khó thể nhập. (Ja) ‘‘katame nava dhammā uppādetabbā? Nava saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā, sabbalokeanabhiratisaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā. Ime nava dhammā uppādetabbā. Này chư hiền, chín pháp nào cần được phát triển? Chín loại tưởng: tưởng bất tịnh, tưởng sự chết, tưởng ghê tởm trong vật thực, tưởng không hoan hỷ trong tất cả thế gian, tưởng vô thường, tưởng khổ trong cái vô thường, tưởng vô ngã trong cái khổ, tưởng đoạn trừ, tưởng ly tham. Chín pháp này cần được phát triển. (Jha) ‘‘katame nava dhammā abhiññeyyā? Nava anupubbavihārā – idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ [Pg.255] pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ime nava dhammā abhiññeyyā. (Jha) Chín pháp nào cần được thắng tri? Chín pháp tuần tự trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho an tịnh tầm và tứ... cho đến... chứng và trú thiền thứ hai. Do ly hỷ... cho đến... chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... cho đến... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định. Chín pháp này cần được thắng tri. (Ña) ‘‘katame nava dhammā sacchikātabbā? Nava anupubbanirodhā – paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Ime nava dhammā sacchikātabbā. (Ña) Chín pháp nào cần được chứng ngộ? Chín pháp tuần tự diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ nhất, dục tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ tư, hơi thở vô hơi thở ra được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Chín pháp này cần được chứng ngộ. ‘‘Iti ime navuti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā. Như vậy, chín mươi pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng giác. Dasa dhammā Mười pháp 360. ‘‘Dasa dhammā bahukārā…pe… dasa dhammā sacchikātabbā. 360. Mười pháp có nhiều công đức... cho đến... mười pháp cần được chứng ngộ. (Ka) ‘‘katame dasa dhammā bahukārā? Dasa nāthakaraṇādhammā – idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, yaṃpāvuso, bhikkhu sīlavā hoti…pe… sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. (Ka) Mười pháp nào có nhiều công đức? Mười pháp tạo nên chỗ nương tựa. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống chế ngự trong sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu có giới hạnh... cho đến... tu học trong các học giới. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna [Pg.256] caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... được tri kiến khéo thông đạt. Này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, có xu hướng về người lành. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có xu hướng về người lành. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người dễ nói, hội đủ các pháp khiến trở thành người dễ nói, kham nhẫn, và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... lời giáo huấn. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ, alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đối với các công việc lớn nhỏ của các vị đồng phạm hạnh, là người khéo léo, không biếng nhác, có trí tuệ suy xét thích hợp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp đặt. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có khả năng sắp đặt. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người yêu thích Chánh pháp, có lời nói khả ái, có niềm hân hoan lớn lao trong thắng pháp và thắng luật. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... có niềm hân hoan lớn lao. Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi. Yaṃpāvuso, bhikkhu …pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người biết đủ với bất kỳ các vật dụng nào như y, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn... cho đến... trong các thiện pháp. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có chánh niệm và tỉnh giác tối thượng, có thể nhớ lại, tùy niệm những việc đã làm, những lời đã nói từ lâu. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. ‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Ime dasa dhammā bahukārā. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, bậc thánh, có khả năng thể nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này chư hiền, vị tỳ khưu... cho đến... Pháp này cũng tạo nên chỗ nương tựa. Mười pháp này có nhiều công đức. (Kha) ‘‘katame [Pg.257] dasa dhammā bhāvetabbā? Dasa kasiṇāyatanāni – pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Ime dasa dhammā bhāvetabbā. (Kha) Mười pháp nào cần được tu tập? Mười biến xứ. Có người nhận thức biến xứ đất: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Có người nhận thức biến xứ nước... cho đến... có người nhận thức biến xứ lửa... có người nhận thức biến xứ gió... có người nhận thức biến xứ xanh... có người nhận thức biến xứ vàng... có người nhận thức biến xứ đỏ... có người nhận thức biến xứ trắng... có người nhận thức biến xứ hư không... có người nhận thức biến xứ thức: trên, dưới, ngang, không hai, vô lượng. Mười pháp này cần được tu tập. (Ga) ‘‘katame dasa dhammā pariññeyyā? Dasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ. Ime dasa dhammā pariññeyyā. Mười pháp nào cần được liễu tri? Mười xứ: nhãn xứ, sắc xứ, nhĩ xứ, thanh xứ, tỷ xứ, hương xứ, thiệt xứ, vị xứ, thân xứ, xúc xứ. Mười pháp này cần được liễu tri. (Gha) ‘‘katame dasa dhammā pahātabbā? Dasa micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti. Ime dasa dhammā pahātabbā. Mười pháp nào cần được đoạn trừ? Mười tà tánh: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, tà trí, tà giải thoát. Mười pháp này cần được đoạn trừ. (Ṅa) ‘‘katame dasa dhammā hānabhāgiyā? Dasa akusalakammapathā – pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi. Ime dasa dhammā hānabhāgiyā. Mười pháp nào thuộc phần tổn giảm? Mười con đường nghiệp bất thiện: sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến. Mười pháp này thuộc phần tổn giảm. (Ca) ‘‘katame dasa dhammā visesabhāgiyā? Dasa kusalakammapathā – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi. Ime dasa dhammā visesabhāgiyā. Mười pháp nào thuộc phần thù thắng? Mười con đường nghiệp thiện: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không sân hận, chánh kiến. Mười pháp này thuộc phần thù thắng. (Cha) ‘‘katame dasa dhammā duppaṭivijjhā? Dasa ariyavāsā – idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño. Mười pháp nào khó thể thông đạt? Mười Thánh trú: Này chư hiền, ở đây vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần, thành tựu sáu chi phần, có sự phòng hộ duy nhất, có bốn sự nương tựa, đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ, đã chấm dứt mọi sự tìm cầu, có tư duy không vẩn đục, có thân hành được an tịnh, có tâm được khéo giải thoát, có tuệ được khéo giải thoát. ‘‘Kathañcāvuso[Pg.258], bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ được tham dục, đã đoạn trừ được sân hận, đã đoạn trừ được hôn trầm và thụy miên, đã đoạn trừ được trạo cử và hối quá, đã đoạn trừ được hoài nghi. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi phần? Này chư hiền, ở đây, sau khi thấy sắc bằng mắt, vị Tỳ khưu không hoan hỷ, không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận xúc bằng thân... sau khi nhận biết pháp bằng ý, vị ấy không hoan hỷ, không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi phần. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu thành tựu tâm được niệm phòng hộ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có bốn sự nương tựa? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi thẩm xét, thọ dụng một số thứ; sau khi thẩm xét, kham nhẫn một số thứ; sau khi thẩm xét, né tránh một số thứ; sau khi thẩm xét, loại trừ một số thứ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có bốn sự nương tựa. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, những chân lý riêng lẻ đa dạng của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đa dạng, tất cả những điều ấy đã được gạt bỏ, loại trừ, từ bỏ, khước từ, giải thoát, đoạn trừ, xả ly. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã chấm dứt mọi sự tìm cầu? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ sự tìm cầu dục, đã đoạn trừ sự tìm cầu hữu, và sự tìm cầu phạm hạnh đã được an tịnh. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã chấm dứt mọi sự tìm cầu. ‘‘Kathañcāvuso[Pg.259], bhikkhu anāvilasaṅkappā hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu đã đoạn trừ dục tư duy, đã đoạn trừ sân tư duy, đã đoạn trừ hại tư duy. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có thân hành được an tịnh? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn trừ lạc và khổ, do sự diệt mất của hỷ và ưu đã có từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có thân hành được an tịnh. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tâm được khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, tâm của vị Tỳ khưu được giải thoát khỏi tham, tâm được giải thoát khỏi sân, tâm được giải thoát khỏi si. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tâm được khéo giải thoát. ‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno…pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno …pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti. Ime dasa dhammā duppaṭivijjhā. Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tuệ được khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ rằng: ‘Tham của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như cây thốt nốt không đầu, đã được làm cho không thể hiện hữu, có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Vị ấy biết rõ rằng: ‘Sân của ta đã được đoạn trừ... có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Vị ấy biết rõ rằng: ‘Si của ta đã được đoạn trừ... có bản chất không sanh khởi trong tương lai.’ Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tuệ được khéo giải thoát. Mười pháp này khó thể thông đạt. (Ja) ‘‘katame dasa dhammā uppādetabbā? Dasa saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā, sabbalokeanabhiratisaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime dasa dhammā uppādetabbā. Mười pháp nào cần được làm cho sanh khởi? Mười tưởng: tưởng bất tịnh, tưởng về sự chết, tưởng về sự ghê tởm trong vật thực, tưởng về sự không hoan hỷ trong toàn thế gian, tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn trừ, tưởng về sự ly tham, tưởng về sự diệt. Mười pháp này cần được làm cho sanh khởi. (Jha) ‘‘katame dasa dhammā abhiññeyyā? Dasa nijjaravatthūni – sammādiṭṭhissa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Sammāsaṅkappassa micchāsaṅkappo…pe… sammāvācassa micchāvācā… sammākammantassa micchākammanto… sammāājīvassa micchāājīvo… sammāvāyāmassa micchāvāyāmo… sammāsatissa micchāsati… sammāsamādhissa micchāsamādhi… sammāñāṇassa micchāñāṇaṃ nijjiṇṇaṃ hoti. Sammāvimuttissa micchāvimutti [Pg.260] nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Ime dasa dhammā abhiññeyyā. (Jha) Mười pháp nào cần được thắng tri? Mười sự việc cần được đoạn trừ. Đối với người có chánh kiến, tà kiến được đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi sanh do duyên tà kiến, những pháp ấy cũng được đoạn trừ nơi vị ấy. Đối với người có chánh tư duy, tà tư duy... này đây... đối với người có chánh ngữ, tà ngữ... đối với người có chánh nghiệp, tà nghiệp... đối với người có chánh mạng, tà mạng... đối với người có chánh tinh tấn, tà tinh tấn... đối với người có chánh niệm, tà niệm... đối với người có chánh định, tà định... đối với người có chánh trí, tà trí được đoạn trừ. Đối với người có chánh giải thoát, tà giải thoát được đoạn trừ. Và những pháp ác, bất thiện nào khởi sanh do duyên tà giải thoát, những pháp ấy cũng được đoạn trừ nơi vị ấy. Mười pháp này cần được thắng tri. (Ña) ‘‘katame dasa dhammā sacchikātabbā? Dasa asekkhā dhammā – asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti. Ime dasa dhammā sacchikātabbā. (Ña) Mười pháp nào cần được chứng ngộ? Mười pháp vô học. Chánh kiến vô học, chánh tư duy vô học, chánh ngữ vô học, chánh nghiệp vô học, chánh mạng vô học, chánh tinh tấn vô học, chánh niệm vô học, chánh định vô học, chánh trí vô học, chánh giải thoát vô học. Mười pháp này cần được chứng ngộ. ‘‘Iti ime satadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā’’ti. Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti. Như vậy, một trăm pháp này là có thật, là chân thật, là như thật, là không sai khác, là không khác đi, đã được Như Lai chánh đẳng chánh giác.’ Tôn giả Sāriputta đã nói như vậy. Các vị tỳ khưu ấy đã hoan hỷ, tín thọ lời dạy của tôn giả Sāriputta. Dasuttarasuttaṃ niṭṭhitaṃ ekādasamaṃ. Kinh Thập Thượng, bài kinh thứ mười một, đã chấm dứt. Pāthikavaggo niṭṭhito. Phẩm Pāthika đã chấm dứt. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của phẩm ấy: Pāthiko ca udumbaraṃ, cakkavatti aggaññakaṃ; Sampasādanapāsādaṃ, mahāpurisalakkhaṇaṃ. Kinh Pāthika, kinh Udumbara, kinh Cakkavatti, kinh Aggañña; kinh Sampasādana, kinh Pāsāda, kinh Mahāpurisalakkhaṇa. Siṅgālāṭānāṭiyakaṃ, saṅgīti ca dasuttaraṃ; Ekādasahi suttehi, pāthikavaggoti vuccati. Kinh Siṅgāla, kinh Āṭānāṭiya, kinh Saṅgīti, và kinh Dasuttara; do có mười một bài kinh này nên được gọi là phẩm Pāthika. Pāthikavaggapāḷi niṭṭhitā. Phần Pāḷi của phẩm Pāthika đã chấm dứt. Tīhi vaggehi paṭimaṇḍito sakalo Toàn bộ, được trang hoàng với ba phẩm, Dīghanikāyo samatto. Trường Bộ Kinh đã hoàn tất.