နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා.

ဒီဃနိကာယော

දීඝ නිකාය

ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိ

පාථික වර්ග පාලිය

၁. ပါထိကသုတ္တံ

1. පාථික සූත්‍රය

သုနက္ခတ္တဝတ္ထု

සුනක්ඛත්ත වස්තුව

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု ဝိဟရတိ အနုပိယံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနုပိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ အနုပိယာယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ အာရာမော, ယေန ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ.

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රටෙහි, අනුපිය නම් වූ මල්ල රජවරුන්ගේ නියම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි (අඳනය) හැඳ පෙරවා, පා සිවුරු ගෙන පිඬු පිණිස අනුපිය නියම් ගමට පිවිසි සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "අනුපිය නියම් ගමෙහි පිඬු පිණිස හැසිරීමට තවම වේලා වැඩිය. එබැවින් මම භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයාගේ ආරාමය යම් තැනකද, භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා යම් තැනකද එතැනට යන්නෙම් නම් මැනවි" යනුවෙනි.

၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ အာရာမော, ယေန ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ [Pg.2] ပုရိမတရာနိ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပစ္စက္ခာတော ဒါနိ မယာ, ဘဂ္ဂဝ, ဘဂဝါ. န ဒါနာဟံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာမီ’တိ. ကစ္စေတံ, ဘန္တေ, တထေဝ, ယထာ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော အဝစာ’’တိ? ‘‘တထေဝ ခေါ ဧတံ, ဘဂ္ဂဝ, ယထာ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော အဝစ’’.

2. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයාගේ ආරාමය යම් තැනකද, භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා යම් තැනකද එතැනට වැඩි සේක. එවිට භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ මැනව. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පැමිණීම යහපත් පැමිණීමකි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩම කිරීමට බොහෝ කලකට පසු මෙබඳු අවස්ථාවක් සලසා ගත් සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින සේක්වා, මේ අසුන පනවන ලදී." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා ද එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනි, මෙයට පෙර දිනෙක ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට මෙසේ කීවේය: 'භග්ගව, දැන් මා විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අත්හරින ලදී. මම මින්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය නොකරමි' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත පැවසූ ඒ කරුණ එසේමද?" "භග්ගව, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත පැවසූ ඒ කරුණ ඒ අයුරින්ම සත්‍යයකි."

၃. ပုရိမာနိ, ဘဂ္ဂဝ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပစ္စက္ခာမိ ဒါနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ. န ဒါနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမီ’တိ. ‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အပိ နု တာဟံ, သုနက္ခတ္တ, ဧဝံ အဝစံ, ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘တွံ ဝါ ပန မံ ဧဝံ အဝစ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘ဣတိ ကိရ, သုနက္ခတ္တ, နေဝါဟံ တံ ဝဒါမိ – ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟီတိ. နပိ ကိရ မံ တွံ ဝဒေသိ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမီတိ. ဧဝံ သန္တေ, မောဃပုရိသ, ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသိ? ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓ’န္တိ.

3. "භග්ගව, පෙර දිනෙක ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, මම දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අත්හරිමි. මම මින්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය නොකරමි' යනුවෙනි. භග්ගව, මෙසේ කී කල මම ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට මෙසේ කීවෙමි: 'සුනක්ඛත්ත, මම කවර කලෙක හෝ තොපට "සුනක්ඛත්ත, එව, තෝ මා උදෙසා වාසය කරව" යි කීවෙම්ද?' 'නැත, ස්වාමීනි.' 'එසේත් නැතිනම් තෝ මට "ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය කරමි" යි කීවෙහිද?' 'නැත, ස්වාමීනි.' 'සුනක්ඛත්ත, මෙසේ මම තොපට "එව, මා උදෙසා වාසය කරව" යි නොකියමි; තෝ ද මට "ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය කරමි" යි නොකියන්නෙහිය. හිස් මිනිස, මෙසේ තිබියදී තෝ කවරෙකු වී කවරෙකු අත්හරින්නෙහිද? හිස් මිනිස, තොප විසින් කරගන්නා ලද මේ වරද කොතරම් දැයි බලව' යි (මම ඔහුට) පැවසුවෙමි."

၄. ‘န ဟိ ပန မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောတီ’တိ. ‘အပိ နု တာဟံ, သုနက္ခတ္တ, ဧဝံ အဝစံ – ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟိ, အဟံ တေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘တွံ ဝါ ပန မံ ဧဝံ အဝစ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘ဣတိ ကိရ, သုနက္ခတ္တ, နေဝါဟံ တံ ဝဒါမိ – ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟိ, အဟံ တေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿာမီ’တိ; နပိ ကိရ မံ တွံ ဝဒေသိ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတီ’တိ. ဧဝံ သန္တေ, မောဃပုရိသ, ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသိ? တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ကတေ ဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ အကတေ ဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ [Pg.3] ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ ယဿတ္ထာယ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ? ‘ကတေ ဝါ, ဘန္တေ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ အကတေ ဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ ယဿတ္ထာယ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ. ‘ဣတိ ကိရ, သုနက္ခတ္တ, ကတေ ဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ, အကတေ ဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ, ယဿတ္ထာယ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. တတြ, သုနက္ခတ္တ, ကိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကတံ ကရိဿတိ? ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓ’န္တိ.

4. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වා වදාරන්නේ නැතැ”යි (සුනක්ඛත්ත කීවේය). “සුනක්ඛත්ත, මම කිසි කලෙක ඔබට ‘සුනක්ඛත්ත, එව, ඔබ මා උදෙසා වාසය කරව, මම ඔබට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වන්නෙමි’යි කීවෙම්ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “නැතහොත් ඔබවත් මට ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වා වදාරන සේක් නම් මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා මහණ වී වාසය කරන්නෙමි’යි කීවෙහිද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “සුනක්ඛත්ත, මෙසේ මම ඔබට ‘එව, මා උදෙසා වාසය කරව, මම ඔබට සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වන්නෙමි’යි නොකීවෙමි; ඔබ ද මට ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වන සේක් නම් මම උන්වහන්සේ උදෙසා වාසය කරන්නෙමි’යි නොකීවෙහිය. හිස් මිනිස, කරුණු මෙසේ පවතිද්දී ඔබ කවරෙක්ව සිට කවරෙකු ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙහිද? සුනක්ඛත්ත, ඒ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කළත් හෝ නොකළත්, මා විසින් යම් අර්ථයක් පිණිස ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, ඒ ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින්නේ නොවේද?” “ස්වාමීනි, සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කළත් හෝ නොකළත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් අර්ථයක් පිණිස ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, ඒ ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතියි.” “සුනක්ඛත්ත, මෙසේ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කළත් හෝ නොකළත්, මා විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතියි නම්, සුනක්ඛත්ත, එහිදී උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදු කිරීමෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? හිස් මිනිස, ඔබ මෙහිදී කෙතරම් මහත් වරදක් කරගෙන ඇත්දැයි බලව.”

၅. ‘န ဟိ ပန မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အဂ္ဂညံ ပညပေတီ’တိ ? ‘အပိ နု တာဟံ, သုနက္ခတ္တ, ဧဝံ အဝစံ – ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟိ, အဟံ တေ အဂ္ဂညံ ပညပေဿာမီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘တွံ ဝါ ပန မံ ဧဝံ အဝစ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ အဂ္ဂညံ ပညပေဿတီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘ဣတိ ကိရ, သုနက္ခတ္တ, နေဝါဟံ တံ ဝဒါမိ – ဧဟိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရာဟိ, အဟံ တေ အဂ္ဂညံ ပညပေဿာမီတိ. နပိ ကိရ မံ တွံ ဝဒေသိ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ အဂ္ဂညံ ပညပေဿတီ’တိ. ဧဝံ သန္တေ, မောဃပုရိသ, ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသိ? တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ပညတ္တေ ဝါ အဂ္ဂညေ, အပညတ္တေ ဝါ အဂ္ဂညေ, ယဿတ္ထာယ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ? ‘ပညတ္တေ ဝါ, ဘန္တေ, အဂ္ဂညေ, အပညတ္တေ ဝါ အဂ္ဂညေ, ယဿတ္ထာယ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ. ‘ဣတိ ကိရ, သုနက္ခတ္တ, ပညတ္တေ ဝါ အဂ္ဂညေ, အပညတ္တေ ဝါ အဂ္ဂညေ, ယဿတ္ထာယ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. တတြ, သုနက္ခတ္တ, ကိံ အဂ္ဂညံ ပညတ္တံ ကရိဿတိ? ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓံ’.

5. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට ලෝකයේ ආරම්භය පිළිබඳ අග්‍රඥානය පනවා වදාරන්නේ නැතැ”යි (සුනක්ඛත්ත කීවේය). “සුනක්ඛත්ත, මම ඔබට කිසි කලෙක ‘සුනක්ඛත්ත, එව, ඔබ මා උදෙසා වාසය කරව, මම ඔබට ලෝකයේ ආරම්භය පිළිබඳ අග්‍රඥානය පනවා වදාරන්නෙමි’යි කීවෙම්ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “නැතහොත් ඔබවත් මට ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට ලෝකයේ ආරම්භය පිළිබඳ අග්‍රඥානය පනවා වදාරන සේක් නම් මම උන්වහන්සේ උදෙසා මහණ වී වාසය කරන්නෙමි’යි කීවෙහිද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “සුනක්ඛත්ත, මෙසේ මම ඔබට ‘එව, මා උදෙසා වාසය කරව, මම ඔබට අග්‍රඥානය පනවා වදාරන්නෙමි’යි නොකීවෙමි; ඔබ ද මට ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අග්‍රඥානය පනවා වදාරන සේක් නම් මම උන්වහන්සේ උදෙසා වාසය කරන්නෙමි’යි නොකීවෙහිය. හිස් මිනිස, කරුණු මෙසේ පවතිද්දී ඔබ කවරෙක්ව සිට කවරෙකු ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙහිද? සුනක්ඛත්ත, ඒ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අග්‍රඥානය පැනවූවත් හෝ නොපැනවූවත්, මා විසින් යම් අර්ථයක් පිණිස ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, ඒ ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින්නේ නොවේද?” “ස්වාමීනි, අග්‍රඥානය පැනවූවත් හෝ නොපැනවූවත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් අර්ථයක් පිණිස ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, ඒ ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතියි.” “සුනක්ඛත්ත, මෙසේ අග්‍රඥානය පැනවූවත් හෝ නොපැනවූවත්, මා විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය ඒ අනුව පිළිපදින්නාට මනා ලෙස දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතියි නම්, සුනක්ඛත්ත, එහිදී ලෝකයේ ආරම්භය පිළිබඳ අග්‍රඥානය පැනවීමෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? හිස් මිනිස, ඔබ මෙහිදී කෙතරම් මහත් වරදක් කර ඇත්දැයි බලව.”

၆. ‘အနေကပရိယာယေန ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, မမ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ – ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော [Pg.4] လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. ဣတိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, အနေကပရိယာယေန မမ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ.

6. “සුනක්ඛත්ත, ඔබ වජ්ජි ජනපදයේ ගම්වලදී බොහෝ ආකාරයෙන් මාගේ ගුණ ප්‍රකාශ කර ඇත. එනම්: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙනුත් අරහං වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක’ යනුවෙනි. සුනක්ඛත්ත, මෙසේ ඔබ වජ්ජි ජනපදයේ ගම්වලදී බොහෝ ආකාරයෙන් මාගේ ගුණ ප්‍රකාශ කර ඇත.”

‘အနေကပရိယာယေန ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ – သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, အနေကပရိယာယေန ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ.

“සුනක්ඛත්ත, ඔබ වජ්ජි ජනපදයේ ගම්වලදී බොහෝ ආකාරයෙන් ධර්මයේ ගුණ ද ප්‍රකාශ කර ඇත. එනම්: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මනාව දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙයි, “එන්න බලන්න” යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තම සිතට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ගේ සිතින් වෙන් වෙන්ව දත යුතුය’ යනුවෙනි. සුනක්ඛත්ත, මෙසේ ඔබ වජ්ජි ජනපදයේ ගම්වලදී බොහෝ ආකාරයෙන් ධර්මයේ ගුණ ප්‍රකාශ කර ඇත.”

‘အနေကပရိယာယေန ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, သံဃဿ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ – သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာတိ. ဣတိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, အနေကပရိယာယေန သံဃဿ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော ဝဇ္ဇိဂါမေ.

“සුනක්ඛත්ත, ඔබ වජ්ජි ජනපදයේ ගම්මානයකදී ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මනා පිළිවෙත් පුරන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ඍජු පිළිවෙත් පුරන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ න්‍යායසම්පන්න පිළිවෙත් පුරන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ සාමීචි පිළිවෙත් පුරන සේක. එනම් මේ පුරුෂ යුගල සතරක් වූ, පුරුෂ පුද්ගලයන් අට දෙනෙකුගෙන් යුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ආහුනෙය්‍ය වන සේක, පාහුනෙය්‍ය වන සේක, දක්ඛිණෙය්‍ය වන සේක, අඤ්ජලිකරණීය වන සේක, ලෝකයාගේ නිරුත්තර වූ පින්කෙත වන සේක’ යනුවෙන් බොහෝ ආකාරයෙන් සංඝයාගේ ගුණ වර්ණනා කළෙහිය. සුනක්ඛත්ත, මෙලෙසින් ඔබ වජ්ජි ජනපදයේදී බොහෝ ආකාරයෙන් සංඝයාගේ ගුණ වර්ණනා කළෙහිය.”

‘အာရောစယာမိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, ပဋိဝေဒယာမိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ. ဘဝိဿန္တိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, ဝတ္တာရော, နော ဝိသဟိ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ, သော အဝိသဟန္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တောတိ. ဣတိ ခေါ တေ, သုနက္ခတ္တ, ဘဝိဿန္တိ ဝတ္တာရော’တိ.

“සුනක්ඛත්ත, මම ඔබට පවසමි, සුනක්ඛත්ත, මම ඔබට දන්වමි. සුනක්ඛත්ත, ‘ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචාරීව වාසය කිරීමට නොහැකි විය, එබැවින් ඔහු එය දරාගත නොහැකිව ශික්ෂාව අත්හැර හීන වූ ගිහි ජීවිතයට පෙරළා ගියේය’ යි ඔබට නිග්‍රහ කරන්නෝ ඇති වන්නාහ. සුනක්ඛත්ත, මෙසේ ඔබට නිග්‍රහ කරන්නෝ ඇති වන්නාහ.”

ဧဝံ ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မယာ ဝုစ္စမာနော အပက္ကမေဝ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, ယထာ တံ အာပါယိကော နေရယိကော.

භග්ගව, මා මෙසේ පවසද්දී පවා ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත, නිරයට හෝ අපායට නියම වූවෙකු මෙන් මෙම ධර්ම විනයෙන් බැහැරව ගියේය.

ကောရက္ခတ္တိယဝတ္ထု

කෝරක්ඛත්තිය වස්තුව

၇. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သမယံ ထူလူသု ဝိဟရာမိ ဥတ္တရကာ နာမ ထူလူနံ နိဂမော. အထ ခွာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သုနက္ခတ္တေန လိစ္ဆဝိပုတ္တေန ပစ္ဆာသမဏေန ဥတ္တရကံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော ကုက္ကုရဝတိကော စတုက္ကုဏ္ဍိကော ဆမာနိကိဏ္ဏံ ဘက္ခသံ မုခေနေဝ ခါဒတိ, မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ ကုက္ကုရဝတိကံ [Pg.5] စတုက္ကုဏ္ဍိကံ ဆမာနိကိဏ္ဏံ ဘက္ခသံ မုခေနေဝ ခါဒန္တံ မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇန္တံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓုရူပေါ ဝတ, ဘော, အယံ သမဏော စတုက္ကုဏ္ဍိကော ဆမာနိကိဏ္ဏံ ဘက္ခသံ မုခေနေဝ ခါဒတိ, မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇတီ’တိ.

7. “භග්ගව, එක් කලෙක මම ථූලු ජනපදයේ උත්තරකා නම් වූ ථූලූන්ගේ නියම් ගමෙහි වාසය කළෙමි. එකල්හි භග්ගව, මම පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත පසුපස ශ්‍රමණයා කොට ගෙන උත්තරකා නියම් ගමට පිඬු පිණිස පිවිසියෙමි. එකල්හි සුනඛ ව්‍රතය රක්නා, හතර ගාතයෙන් යන, බිම තබන ලද ආහාර කටින්ම හපා කන, කටින්ම අනුභව කරන කෝරක්ඛත්තිය නම් අචේලකයෙක් විය. භග්ගව, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත සුනඛ ව්‍රතය රක්නා, හතර ගාතයෙන් යන, බිම තබන ලද ආහාර කටින්ම හපා කන, කටින්ම අනුභව කරන කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයාව දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘පින්වත්නි, හතර ගාතයෙන් ගොස් බිම දැමූ ආහාර කටින්ම කන මේ ශ්‍රමණයා කෙතරම් යහපත් රූපයක් ඇත්තෙක්ද!’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခွာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တဿ လိစ္ဆဝိပုတ္တဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘တွမ္ပိ နာမ, မောဃပုရိသ, သမဏော သကျပုတ္တိယော ပဋိဇာနိဿသီ’တိ! ‘ကိံ ပန မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘တွမ္ပိ နာမ, မောဃပုရိသ, သမဏော သကျပုတ္တိယော ပဋိဇာနိဿသီ’တိ? ‘နနု တေ, သုနက္ခတ္တ, ဣမံ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ ကုက္ကုရဝတိကံ စတုက္ကုဏ္ဍိကံ ဆမာနိကိဏ္ဏံ ဘက္ခသံ မုခေနေဝ ခါဒန္တံ မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇန္တံ ဒိသွာန ဧတဒဟောသိ – သာဓုရူပေါ ဝတ, ဘော, အယံ သမဏော စတုက္ကုဏ္ဍိကော ဆမာနိကိဏ္ဏံ ဘက္ခသံ မုခေနေဝ ခါဒတိ, မုခေနေဝ ဘုဉ္ဇတီ’တိ? ‘ဧဝံ, ဘန္တေ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယတီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, မောဃပုရိသ, အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယာမိ. အပိ စ, တုယှေဝေတံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ, တံ ပဇဟ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ယံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, မညသိ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ – သာဓုရူပေါ အယံ သမဏောတိ. သော သတ္တမံ ဒိဝသံ အလသကေန ကာလင်္ကရိဿတိ. ကာလင်္ကတော စ ကာလကဉ္စိကာ နာမ အသုရာ သဗ္ဗနိဟီနော အသုရကာယော, တတြ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာလင်္ကတဉ္စ နံ ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍေဿန္တိ. အာကင်္ခမာနော စ တွံ, သုနက္ခတ္တ, အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆေယျာသိ – ဇာနာသိ, အာဝုသော ကောရက္ခတ္တိယ, အတ္တနော ဂတိန္တိ? ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ တေ အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော ဗျာကရိဿတိ – ဇာနာမိ, အာဝုသော သုနက္ခတ္တ, အတ္တနော ဂတိံ; ကာလကဉ္စိကာ နာမ အသုရာ သဗ္ဗနိဟီနော အသုရကာယော, တတြာမှိ ဥပပန္နောတိ.

“එකල්හි භග්ගව, මම ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තගේ සිතේ හටගත් සිතුවිල්ල මගේ සිතින් දැන, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට මෙසේ කීවෙමි: ‘හිස් පුරුෂය, ඔබත් ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෙක් යැයි කියාගන්නවා නේද?’ ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇයි මට “හිස් පුරුෂය, ඔබත් ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෙක් යැයි කියාගන්නවා නේද?” කියා මෙසේ වදාළේ?’ ‘සුනක්ඛත්ත, සුනඛ ව්‍රතය රක්නා, හතර ගාතයෙන් යන, බිම දැමූ ආහාර කටින්ම කන මේ කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයාව දැක, “පින්වත්නි, හතර ගාතයෙන් ගොස් බිම දැමූ ආහාර කටින්ම කන මේ ශ්‍රමණයා කෙතරම් යහපත් රූපයක් ඇත්තෙක්ද!” කියා ඔබට සිතුණා නොවේද?’ ‘එසේය ස්වාමීනි. නමුත් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහත් භාවයට මසුරුකම් කරන සේක්ද?’ ‘හිස් පුරුෂය, මම රහත් භාවයට මසුරුකම් නොකරමි. එසේ වුවත් ඔබට මේ ලාමක වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය හටගෙන ඇත. එය අත්හරින්න. එය ඔබට බොහෝ කල් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතින්නට ඉඩ නොදෙන්න. සුනක්ඛත්ත, “මේ ශ්‍රමණයා යහපත් කෙනෙකි” කියා ඔබ යම් කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයෙකු ගැන සිතන්නේද, ඔහු සත්වැනි දින අජීර්ණ රෝගයකින් මිය යනු ඇත. මිය ගොස් අසුරයන් අතුරින් ඉතාම පහත් වූ කාලකඤ්ජික නම් අසුර කයේ උපදිනු ඇත. මිය ගිය පසු ඔහුව බිරණ තණ ගොඩක් ඇති සොහොනක දමනු ඇත. සුනක්ඛත්ත, ඔබට අවශ්‍ය නම් කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා වෙත ගොස් මෙසේ විමසන්න: “ඇවැත් කෝරක්ඛත්තිය, ඔබ ඔබේ මතු ගතිය දන්නේද?” සුනක්ඛත්ත, කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා ඔබට මෙසේ පිළිතුරු දීමට ඉඩ ඇත: “ඇවැත් සුනක්ඛත්ත, මම මගේ ගතිය දනිමි. මම අසුරයන් අතර ඉතා පහත් වූ කාලකඤ්ජික අසුරයෙකු වී ඉපදී සිටිමි” යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေန အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ ဧတဒဝေါစ [Pg.6] – ‘ဗျာကတော ခေါသိ, အာဝုသော ကောရက္ခတ္တိယ, သမဏေန ဂေါတမေန – အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော သတ္တမံ ဒိဝသံ အလသကေန ကာလင်္ကရိဿတိ. ကာလင်္ကတော စ ကာလကဉ္စိကာ နာမ အသုရာ သဗ္ဗနိဟီနော အသုရကာယော, တတြ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာလင်္ကတဉ္စ နံ ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍေဿန္တီ’တိ. ယေန တွံ, အာဝုသော ကောရက္ခတ္တိယ, မတ္တံ မတ္တဉ္စ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇေယျာသိ, မတ္တံ မတ္တဉ္စ ပါနီယံ ပိဝေယျာသိ. ယထာ သမဏဿ ဂေါတမဿ မိစ္ဆာ အဿ ဝစန’န္တိ.

“එකල්හි භග්ගව, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා වෙත ගොස් ඔහුට මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත් කෝරක්ඛත්තිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඔබ ගැන මෙසේ ප්‍රකාශ කර ඇත: “කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා සත්වැනි දින අජීර්ණ රෝගයකින් මිය යනු ඇත, මිය ගොස් අසුරයන් අතුරින් ඉතාම පහත් වූ කාලකඤ්ජික නම් අසුර කයේ උපදිනු ඇත, මිය ගිය පසු ඔහුව බිරණ තණ ගොඩක් ඇති සොහොනක දමනු ඇත” යනුවෙනි. එබැවින් ඇවැත් කෝරක්ඛත්තිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ වචනය බොරු වන පරිදි ඔබ පමණ දැන ආහාර අනුභව කරන්න, පමණ දැන පැන් පානය කරන්න.’”

၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဧကဒွီဟိကာယ သတ္တရတ္တိန္ဒိဝါနိ ဂဏေသိ, ယထာ တံ တထာဂတဿ အသဒ္ဒဟမာနော. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော သတ္တမံ ဒိဝသံ အလသကေန ကာလမကာသိ. ကာလင်္ကတော စ ကာလကဉ္စိကာ နာမ အသုရာ သဗ္ဗနိဟီနော အသုရကာယော, တတြ ဥပပဇ္ဇိ. ကာလင်္ကတဉ္စ နံ ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍေသုံ.

8. ‘‘භග්ගව, ඉක්බිති ලිච්ඡවී පුත්‍ර වූ සුනක්ඛත්ත, තථාගතයන් වහන්සේගේ වචනය කෙරෙහි අශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව, දිනක් දෙකක් වශයෙන් රාත්‍රී සහ දවල් හතක් ගණන් කළේය. භග්ගව, සැබවින්ම කෝරක්ඛත්තිය නම් අචේලකයා සත්වැනි දිනයෙහි අජීර්ණ රෝගයකින් කළුරිය කළේය. කළුරිය කළ ඔහු අසුරයන් අතර ඉතා පහත් වූ කාලකඤ්ජික නම් අසුර නිකායෙහි උපන්නේය. කළුරිය කළ ඔහුගේ සිරුර බීරණ තණ පඳුරු සහිත සොහොනෙහි දමා ගියහ.

၉. ‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော – ‘အစေလော ကိရ ကောရက္ခတ္တိယော အလသကေန ကာလင်္ကတော ဗီရဏတ္ထမ္ဗကေ သုသာနေ ဆဍ္ဍိတော’တိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေန ဗီရဏတ္ထမ္ဗကံ သုသာနံ, ယေန အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ တိက္ခတ္တုံ ပါဏိနာ အာကောဋေသိ – ‘ဇာနာသိ, အာဝုသော ကောရက္ခတ္တိယ, အတ္တနော ဂတိ’န္တိ? အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ကောရက္ခတ္တိယော ပါဏိနာ ပိဋ္ဌိံ ပရိပုဉ္ဆန္တော ဝုဋ္ဌာသိ. ‘ဇာနာမိ, အာဝုသော သုနက္ခတ္တ, အတ္တနော ဂတိံ. ကာလကဉ္စိကာ နာမ အသုရာ သဗ္ဗနိဟီနော အသုရကာယော, တတြာမှိ ဥပပန္နော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ ဥတ္တာနော ပပတိ.

9. ‘‘භග්ගව, ‘කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා අජීර්ණ රෝගයෙන් කළුරිය කර බීරණ තණ පඳුරු සහිත සොහොනෙහි දමා ඇතැයි’ ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට ඇසුණි. එවිට භග්ගව, ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත ඒ බීරණ තණ පඳුරු සහිත සොහොනෙහි කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා සිටි තැනට ගියේය. එහි ගොස් කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයාගේ සිරුරට අතින් තුන් වරක් තට්ටු කර, ‘ඇවැත් කෝරක්ඛත්තිය, ඔබ ඔබගේ ගතිය (උපන් ස්ථානය) දන්නෙහිද?’ යි ඇසීය. භග්ගව, එවිට කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා අතින් පිට පිරිමදිමින් නැගී සිටියේය. ‘ඇවැත් සුනක්ඛත්ත, මම මාගේ ගතිය දනිමි. අසුරයන් අතර ඉතා පහත් වූ කාලකඤ්ජික නම් අසුර නිකායෙහි මම උපන්නෙමි’යි කියා එතැනම උඩුකුරුව ඇද වැටුණේය.

၁၀. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယထေဝ တေ အဟံ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိံ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ, အညထာ ဝါ’တိ? ‘ယထေဝ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစေလံ ကောရက္ခတ္တိယံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ, နော အညထာ’တိ. ‘တံ [Pg.7] ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဝါ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, အကတံ ဝါတိ? ‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, နော အကတ’န္တိ. ‘ဧဝမ္ပိ ခေါ မံ တွံ, မောဃပုရိသ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောန္တံ ဧဝံ ဝဒေသိ – န ဟိ ပန မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောတီတိ. ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓ’န္တိ. ‘‘ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မယာ ဝုစ္စမာနော အပက္ကမေဝ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, ယထာ တံ အာပါယိကော နေရယိကော.

10. ‘‘භග්ගව, ඉක්බිති ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණ, මට වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. භග්ගව, එකත්පස්ව වාඩි වී සිටි ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට මම මෙසේ කීවෙමි: ‘සුනක්ඛත්ත, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා අරභයා මා යම් ලෙසකින් ප්‍රකාශ කළේද, එම විපාකය ඒ අයුරින්ම සිදු වූයේද නැතහොත් වෙනත් අයුරකින්ද?’ ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ කෝරක්ඛත්තිය අචේලකයා අරභයා යම් ලෙසකින් වදාළ සේක්ද, එම විපාකය ඒ අයුරින්ම සිදු විය; වෙනත් අයුරකින් සිදු නොවීය.’ ‘සුනක්ඛත්ත, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? එසේ වී නම් මෙය උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයක් වූ ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කරනු ලැබීමක්ද, නැතහොත් නොකිරීමක්ද?’ ‘ස්වාමීනී, සැබවින්ම එසේ වූ කල එය උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයක් වූ ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කිරීමකි; නොකිරීමක් නොවේ.’ ‘මෝඝ පුරුෂය, මා මෙසේ උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයක් වූ ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කරද්දීත්, ඔබ මට ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයක් වූ ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් නොකරන සේකැයි’ පවසන්නෙහිය. මෝඝ පුරුෂය, ඔබ කෙතරම් වරදක් කරගෙන ඇත්දැයි බලන්න.’ භග්ගව, මා මෙසේ පවසද්දීත්, නිරයගාමී වීමට නියම වූවකු මෙන් ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මෙම ධර්ම විනයෙන් බැහැරව ගියේය.

အစေလကဠာရမဋ္ဋကဝတ္ထု

අචේලක කළාරමට්ඨක වස්තුව

၁၁. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သမယံ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော ဝေသာလိယံ ပဋိဝသတိ လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တော စေဝ ယသဂ္ဂပ္ပတ္တော စ ဝဇ္ဇိဂါမေ. တဿ သတ္တဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ ဟောန္တိ – ‘ယာဝဇီဝံ အစေလကော အဿံ, န ဝတ္ထံ ပရိဒဟေယျံ, ယာဝဇီဝံ ဗြဟ္မစာရီ အဿံ, န မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျံ, ယာဝဇီဝံ သုရာမံသေနေဝ ယာပေယျံ, န ဩဒနကုမ္မာသံ ဘုဉ္ဇေယျံ. ပုရတ္ထိမေန ဝေသာလိံ ဥဒေနံ နာမ စေတိယံ, တံ နာတိက္ကမေယျံ, ဒက္ခိဏေန ဝေသာလိံ ဂေါတမကံ နာမ စေတိယံ, တံ နာတိက္ကမေယျံ, ပစ္ဆိမေန ဝေသာလိံ သတ္တမ္ဗံ နာမ စေတိယံ, တံ နာတိက္ကမေယျံ, ဥတ္တရေန ဝေသာလိံ ဗဟုပုတ္တံ နာမ စေတိယံ တံ နာတိက္ကမေယျ’န္တိ. သော ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဝတပဒါနံ သမာဒါနဟေတု လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တော စေဝ ယသဂ္ဂပ္ပတ္တော စ ဝဇ္ဇိဂါမေ.

11. ‘‘භග්ගව, එක් සමයෙක මම විශාලා මහනුවර මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වාසය කළෙමි. එසමයෙහි කළාරමට්ඨක නම් අචේලකයා වජ්ජි ජනපදයෙහි විශාලා මහනුවර මහත් වූ ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය ලබමින් වාසය කළේය. ඔහු විසින් සමාදන් වූ ව්‍රත පද හතක් විය: ‘මම ජීවිතාන්තය දක්වා අචේලක (නිවස්ත්‍ර) වන්නෙමි, වස්ත්‍ර නොදරන්නෙමි; ජීවිතාන්තය දක්වා බ්‍රහ්මචාරී වන්නෙමි, මෙතුන් දම්හි නොයෙදෙන්නෙමි; ජීවිතාන්තය දක්වා මත්පැන් හා මස් පමණක් අනුභව කරන්නෙමි, බත් හෝ රොටී අනුභව නොකරන්නෙමි. විශාලා මහනුවරට නැගෙනහිරින් ඇති උදේන නම් දේවස්ථානය ඉක්මවා නොයන්නෙමි; දකුණින් ඇති ගෝතමක නම් දේවස්ථානය ඉක්මවා නොයන්නෙමි; බටහිරින් ඇති සත්තම්බ නම් දේවස්ථානය ඉක්මවා නොයන්නෙමි; උතුරින් ඇති බහුපුත්ත නම් දේවස්ථානය ඉක්මවා නොයන්නෙමි’ යනු එම ව්‍රතයන්ය. ඔහු මෙම ව්‍රත පද හත සමාදන් වී රැකීම හේතුවෙන් වජ්ජි ජනපදයෙහි මහත් ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය ලැබීය.

၁၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေန အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ကဠာရမဋ္ဋကံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. တဿ အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယာသိ. အသမ္ပာယန္တော ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တဿ လိစ္ဆဝိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓုရူပံ ဝတ ဘော အရဟန္တံ သမဏံ အာသာဒိမှသေ. မာ ဝတ နော အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’တိ.

12. ‘‘භග්ගව, ඉක්බිති ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත කළාරමට්ඨක අචේලකයා වෙත ගොස් ඔහුගෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසීය. ඔහු විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට කළාරමට්ඨක අචේලකයාට නොහැකි විය. පිළිතුරු දිය නොහැකි වූ ඔහු ක්‍රෝධය, ද්වේෂය හා අප්‍රසාදය පළ කළේය. භග්ගව, එවිට ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට මෙසේ සිතුණි: ‘පින්වත්නි, සැබවින්ම අපි යහපත් ගතිගුණ ඇති රහතන් වහන්සේ නමකට අපහාස කළෙමු. එය දීර්ඝ කාලයක් අපට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස නොවේවා!’

၁၃. ‘‘အထ [Pg.8] ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘တွမ္ပိ နာမ, မောဃပုရိသ, သမဏော သကျပုတ္တိယော ပဋိဇာနိဿသီ’တိ! ‘ကိံ ပန မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – တွမ္ပိ နာမ, မောဃပုရိသ, သမဏော သကျပုတ္တိယော ပဋိဇာနိဿသီ’တိ? ‘နနု တွံ, သုနက္ခတ္တ, အစေလံ ကဠာရမဋ္ဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. တဿ တေ အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယာသိ. အသမ္ပာယန္တော ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. တဿ တေ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သာဓုရူပံ ဝတ, ဘော, အရဟန္တံ သမဏံ အာသာဒိမှသေ. မာ ဝတ နော အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘန္တေ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယတီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, မောဃပုရိသ, အရဟတ္တဿ မစ္ဆရာယာမိ, အပိ စ တုယှေဝေတံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ, တံ ပဇဟ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. ယံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, မညသိ အစေလံ ကဠာရမဋ္ဋကံ – သာဓုရူပေါ အယံ သမဏောတိ, သော နစိရဿေဝ ပရိဟိတော သာနုစာရိကော ဝိစရန္တော ဩဒနကုမ္မာသံ ဘုဉ္ဇမာနော သဗ္ဗာနေဝ ဝေသာလိယာနိ စေတိယာနိ သမတိက္ကမိတွာ ယသာ နိဟီနော ကာလံ ကရိဿတီ’တိ.

13. “භග්ගවය, ඉක්බිති ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. භග්ගවය, එකත්පසක හුන් ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත හට මම මෙසේ කීවෙමි – ‘මෝඝ පුරුෂය, ඔබත් ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෙකු බව පිළිගන්නෙහිද?’ ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුමක් නිසා මට මෙසේ පවසන සේක්ද – මෝඝ පුරුෂය, ඔබත් ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෙකු බව පිළිගන්නෙහිද?’ ‘සුනක්ඛත්ත, ඔබ අචේල (නිර්වස්ත්‍ර) කළාරමට්ඨක වෙත ගොස් ප්‍රශ්නයක් විමසුවේ නැද්ද? ඔබ ප්‍රශ්න විමසූ කල, ඒ අචේල කළාරමට්ඨක හට පිළිතුරු දිය නොහැකි විය. පිළිතුරු දිය නොහැකි වූ ඔහු ක්‍රෝධය, ද්වේෂය හා නොසතුට ප්‍රකට කළේය. එවිට ඔබට මෙසේ සිතුණි – “අහෝ, මේ පින්වත් රහතන් වහන්සේට මම නින්දා කළෙමි (පෙළීමි). එය බොහෝ කලක් මාගේ අහිත පිණිසත් දුක පිණිසත් නොවේවා!”’ ‘එසේය ස්වාමීනි. එහෙත් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහත් භාවය කෙරෙහි මසුරු වන්නේ කුමක් නිසාද?’ ‘මෝඝ පුරුෂය, මම රහත් භාවය කෙරෙහි මසුරු නොවෙමි. එහෙත් ඔබට මේ ලාමක වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය හටගෙන ඇත. එය අත්හරින්න. එය බොහෝ කලක් ඔබේ අහිත පිණිසත් දුක පිණිසත් වන්නට ඉඩ නොදෙන්න. සුනක්ඛත්ත, ඔබ යම් අචේල කළාරමට්ඨකයෙකු “මොහු යහපත් ස්වභාවයක් ඇති රහතන් වහන්සේ නමකැ”යි සිතන්නේද, ඔහු නොබෝ කලකින්ම ඇඳුම් හැඳ, බිරිඳක සමඟ සැරිසරමින්, බත් සහ කැඳ (ධාන්‍ය ආහාර) අනුභව කරමින්, වෛශාලියේ සියලු දේවස්ථානයන් (චෛත්‍යයන්) පසු කරමින් ගොස්, පිරිවර යසසින් පිරිහී මිය යනු ඇතැ’යි මම කීවෙමි.”

‘‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ကဠာရမဋ္ဋကော နစိရဿေဝ ပရိဟိတော သာနုစာရိကော ဝိစရန္တော ဩဒနကုမ္မာသံ ဘုဉ္ဇမာနော သဗ္ဗာနေဝ ဝေသာလိယာနိ စေတိယာနိ သမတိက္ကမိတွာ ယသာ နိဟီနော ကာလမကာသိ.

“භග්ගවය, ඉක්බිති ඒ අචේල කළාරමට්ඨක නොබෝ කලකින්ම ඇඳුම් හැඳ, බිරිඳක සමඟ සැරිසරමින්, බත් සහ කැඳ අනුභව කරමින්, වෛශාලියේ සියලු දේවස්ථානයන් පසු කරමින් ගොස්, පිරිවර යසසින් පිරිහී මිය ගියේය.”

၁၄. ‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော – ‘အစေလော ကိရ ကဠာရမဋ္ဋကော ပရိဟိတော သာနုစာရိကော ဝိစရန္တော ဩဒနကုမ္မာသံ ဘုဉ္ဇမာနော သဗ္ဗာနေဝ ဝေသာလိယာနိ စေတိယာနိ သမတိက္ကမိတွာ ယသာ နိဟီနော ကာလင်္ကတော’တိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယထေဝ တေ အဟံ အစေလံ ကဠာရမဋ္ဋကံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိံ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ, အညထာ ဝါ’တိ? ‘ယထေဝ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစေလံ ကဠာရမဋ္ဋကံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ, နော [Pg.9] အညထာ’တိ. ‘တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဝါ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ အကတံ ဝါ’တိ? ‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, နော အကတ’န္တိ. ‘ဧဝမ္ပိ ခေါ မံ တွံ, မောဃပုရိသ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောန္တံ ဧဝံ ဝဒေသိ – န ဟိ ပန မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောတီ’’တိ. ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓ’န္တိ. ‘‘ဧဝ’မ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မယာ ဝုစ္စမာနော အပက္ကမေဝ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, ယထာ တံ အာပါယိကော နေရယိကော.

14. “භග්ගවය, ‘අචේල කළාරමට්ඨක ඇඳුම් හැඳ, බිරිඳක සමඟ සැරිසරමින්, බත් සහ කැඳ අනුභව කරමින්, වෛශාලියේ සියලු දේවස්ථානයන් පසු කරමින් ගොස්, පිරිවර යසසින් පිරිහී මිය ගිය බව’ ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට ඇසුණි. භග්ගවය, එවිට ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. භග්ගවය, එකත්පසක හුන් ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත හට මම මෙසේ කීවෙමි – ‘සුනක්ඛත්ත, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මම අචේල කළාරමට්ඨක පිළිබඳව යම් ලෙසකින් ප්‍රකාශ කළෙමිද, ඒ විපාකය ඒ අයුරින්ම සිදු වූයේද නැතහොත් වෙනත් ආකාරයකින්ද?’ ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අචේල කළාරමට්ඨක පිළිබඳව යම් ලෙසකින් ප්‍රකාශ කළ සේක්ද, ඒ විපාකය ඒ අයුරින්ම සිදු විය. වෙනත් අයුරකින් නොවීය.’ ‘සුනක්ඛත්ත, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙසේ වූ කල, උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කරන ලද්දේ ද නැද්ද?’ ‘ස්වාමීනි, මෙසේ වූ කල ඒකාන්තයෙන්ම උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කරන ලද්දේමය. එය නොකළා නොවේ.’ ‘මෝඝ පුරුෂය, මෙසේ මා උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පෙන්වද්දීත්, ඔබ මට “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් නොකරයි” යනුවෙන් පවසන්නෙහිද? මෝඝ පුරුෂය, ඔබේ මේ වරද කොතරම්දැයි බලන්න.’ භග්ගවය, මා විසින් මෙසේ පවසනු ලැබූ ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත, නිරයේ උපදින සත්වයෙකු මෙන්, මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වී ගියේය.”

အစေလပါထိကပုတ္တဝတ္ထု

අචේල පාථිකපුත්ත කතා පුවත

၁၅. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သမယံ တတ္ထေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အစေလော ပါထိကပုတ္တော ဝေသာလိယံ ပဋိဝသတိ လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တော စေဝ ယသဂ္ဂပ္ပတ္တော စ ဝဇ္ဇိဂါမေ. သော ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘သမဏောပိ ဂေါတမော ဉာဏဝါဒေါ, အဟမ္ပိ ဉာဏဝါဒေါ. ဉာဏဝါဒေါ ခေါ ပန ဉာဏဝါဒေန အရဟတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတုံ. သမဏော ဂေါတမော ဥပဍ္ဎပထံ အာဂစ္ဆေယျ, အဟမ္ပိ ဥပဍ္ဎပထံ ဂစ္ဆေယျံ. တေ တတ္ထ ဥဘောပိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရေယျာမ. ဧကံ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, ဒွါဟံ ကရိဿာမိ. ဒွေ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, စတ္တာရာဟံ ကရိဿာမိ. စတ္တာရိ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, အဋ္ဌာဟံ ကရိဿာမိ. ဣတိ ယာဝတကံ ယာဝတကံ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီ’တိ.

15. “භග්ගවය, මම එක් සමයක වෛශාලියේ මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවේ වැඩ වසමි. එකල අචේල පාථිකපුත්ත වෛශාලියේ වජ්ජි ජනපදයේ මහත් වූ ලාභ සත්කාර හා පිරිවර යසස ලබමින් වසයි. ඔහු වෛශාලියේ පිරිසක් මැද මෙවැනි වචනයක් පවසයි – ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේත් ඥානවාදියෙකි, මම ද ඥානවාදියෙක් වෙමි. ඥානවාදියෙකු විසින් තවත් ඥානවාදියෙකු සමඟ උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පෙන්වීම සුදුසුය. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අඩමඟට පැමිණේවා, මම ද අඩමඟට යන්නෙමි. එහිදී අපි දෙදෙනාම උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පෙන්වන්නෙමු. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එක් උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් පෙන්වන්නේ නම් මම දෙකක් පෙන්වමි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ප්‍රාතිහාර්ය දෙකක් පෙන්වන්නේ නම් මම හතරක් පෙන්වමි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ප්‍රාතිහාර්ය හතරක් පෙන්වන්නේ නම් මම අටක් පෙන්වමි. මෙලෙස ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම්තාක් උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්ම සංඛ්‍යාත සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය දක්වන්නේද, මම ඒවාට වඩා දෙගුණයක් බැගින් පෙන්වන්නෙමි’ යි පවසයි.”

၁၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အစေလော, ဘန္တေ, ပါထိကပုတ္တော ဝေသာလိယံ ပဋိဝသတိ လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တော စေဝ ယသဂ္ဂပ္ပတ္တော စ ဝဇ္ဇိဂါမေ. သော ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – သမဏောပိ ဂေါတမော [Pg.10] ဉာဏဝါဒေါ, အဟမ္ပိ ဉာဏဝါဒေါ. ဉာဏဝါဒေါ ခေါ ပန ဉာဏဝါဒေန အရဟတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတုံ. သမဏော ဂေါတမော ဥပဍ္ဎပထံ အာဂစ္ဆေယျ, အဟမ္ပိ ဥပဍ္ဎပထံ ဂစ္ဆေယျံ. တေ တတ္ထ ဥဘောပိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရေယျာမ. ဧကံ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, ဒွါဟံ ကရိဿာမိ. ဒွေ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, စတ္တာရာဟံ ကရိဿာမိ. စတ္တာရိ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, အဋ္ဌာဟံ ကရိဿာမိ. ဣတိ ယာဝတကံ ယာဝတကံ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ.

16. “භග්ගව, එකල්හි ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. භග්ගව, එකත්පසක හුන් සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා මට මෙසේ කීවේය: ‘ස්වාමීනී, අචේලක පාථිකපුත්ත වෛශාලියෙහි වජ්ජි ගම්මානයෙහි අතිශය ලාභ සත්කාර හා යස පිරිවර සහිතව වාසය කරයි. ඔහු වෛශාලියේ පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඥානවාදියෙකි, මම ද ඥානවාදියෙක්මි. ඥානවාදියෙකු විසින් තවත් ඥානවාදියෙකු සමඟ උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය දැක්වීම සුදුසුය. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අතරමඟට පැමිණෙත්වා, මම ද අතරමඟට යන්නෙමි. එහිදී අපි දෙදෙනාම උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය දක්වන්නෙමු. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ එක් ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්යයක් කරන්නේ නම්, මම දෙකක් කරන්නෙමි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය දෙකක් කරන්නේ නම්, මම හතරක් කරන්නෙමි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය හතරක් කරන්නේ නම්, මම අටක් කරන්නෙමි. මෙසේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් යම් පමණකට උත්තරිමනුස්සධර්ම වූ ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය දක්වන්නේ නම්, මම එය මෙන් දෙගුණයක් දෙගුණයක් බැගින් දක්වන්නෙමි” කියායි.’

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘဗ္ဗော ခေါ, သုနက္ခတ္တ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

“භග්ගව, මෙසේ කී කල මම ලිච්ඡවී පුත්‍ර සුනක්ඛත්තට මෙසේ කීවෙමි: ‘සුනක්ඛත්ත, අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය වේ. ඉදින් ඔහුට මෙවැනි සිතක් ඇතිවුවහොත් - “මම ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් ඉදිරියට යන්නෙමි” කියා - ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත.’”

၁၇. ‘ရက္ခတေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝါစံ, ရက္ခတေတံ သုဂတော ဝါစ’န္တိ. ‘ကိံ ပန မံ တွံ, သုနက္ခတ္တ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ရက္ခတေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝါစံ, ရက္ခတေတံ သုဂတော ဝါစ’န္တိ? ‘ဘဂဝတာ စဿ, ဘန္တေ, ဧသာ ဝါစာ ဧကံသေန ဩဓာရိတာ – အဘဗ္ဗော အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာတိ. အစေလော စ, ဘန္တေ, ပါထိကပုတ္တော ဝိရူပရူပေန ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆေယျ, တဒဿ ဘဂဝတော မုသာ’တိ.

17. “‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම වචනය රැක ගන්නා සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ එම වචනය රැක ගන්නා සේක්වා!’ ‘සුනක්ඛත්ත, ඔබ මට මෙසේ පවසන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද - “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම වචනය රැක ගන්නා සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ එම වචනය රැක ගන්නා සේක්වා” කියා?’ ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පාථිකපුත්ත සම්බන්ධයෙන් මේ වචනය ඒකාන්තයෙන්ම පවසන ලදී - “අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය වේ; ඉදින් ඔහු එසේ පැමිණීමට සිතුවහොත් ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත” කියායි. ස්වාමීනී, ඉදින් අචේලක පාථිකපුත්ත වෙනස්ම වෙසකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියට පැමිණියහොත්, එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ වචනය මුසාවක් වනු ඇත.’”

၁၈. ‘အပိ နု, သုနက္ခတ္တ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ဒွယဂါမိနီ’တိ? ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အစေလော ပါထိကပုတ္တော စေတသာ [Pg.11] စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – အဘဗ္ဗော အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ?

18. “‘සුනක්ඛත්ත, තථාගතයන් වහන්සේ දෙපැත්තට යන (සැක සහිත) වචන පවසන සේක්ද?’ ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අචේලක පාථිකපුත්තගේ සිත පිරිසිඳ දත් සේක්ද - “අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය වේ; ඉදින් ඔහු එසේ පැමිණීමට සිතුවහොත් ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත” කියා?’”

‘ဥဒါဟု, ဒေဝတာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အဘဗ္ဗော, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ?

“‘එසේත් නැතිනම්, දෙවිවරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කළාහුද - “ස්වාමීනී, අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය වේ; ඉදින් ඔහු එසේ පැමිණීමට සිතුවහොත් ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත” කියා?’”

၁၉. ‘စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော စေဝ မေ, သုနက္ခတ္တ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော အဘဗ္ဗော အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

19. “‘සුනක්ඛත්ත, මම මගේ සිතින් ඔහුගේ සිත පිරිසිඳ දත්තෙමි, එනම් අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය බවයි. ඉදින් ඔහු එසේ පැමිණීමට සිතුවහොත් ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත. එමෙන්ම දෙවිවරු ද මට මේ කරුණ සැළ කළහ - “ස්වාමීනී, අචේලක පාථිකපුත්ත ඒ වචනය ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ සිත ප්‍රහීණ නොකොට, ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියට පැමිණීමට අභව්‍ය වේ; ඉදින් ඔහු එසේ පැමිණීමට සිතුවහොත් ඔහුගේ හිස පවා පැළී යනු ඇත” කියායි.’”

‘ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အဘဗ္ဗော, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

දේවතාවෝ ද මට මේ කරුණ පැවසූහ: 'ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත තෙමේ ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණීමට අපොහොසත් ය. ඉදින් ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වුවහොත් - මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ හමුවට යන්නෙමියි කියා - ඔහුගේ හිස ද පැළී යන්නේය' යනුවෙනි.

‘အဇိတောပိ နာမ လိစ္ဆဝီနံ သေနာပတိ အဓုနာ ကာလင်္ကတော တာဝတိံသကာယံ ဥပပန္နော. သောပိ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာရောစေသိ – အလဇ္ဇီ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော; မုသာဝါဒီ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော. မမ္ပိ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော ဗျာကာသိ ဝဇ္ဇိဂါမေ – အဇိတော လိစ္ဆဝီနံ သေနာပတိ မဟာနိရယံ ဥပပန္နောတိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, မဟာနိရယံ ဥပပန္နော; တာဝတိံသကာယမှိ ဥပပန္နော. အလဇ္ဇီ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော; မုသာဝါဒီ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော; အဘဗ္ဗော စ, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ [Pg.12] ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

ලිච්ඡවීන්ගේ අජිත නම් සේනාපති තෙමේ මෑතකදී කළුරිය කර තාවතිංස භවයෙහි උපන්නේය. ඔහු ද මා වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත ලැජ්ජා නැත්තෙකි; ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත මුසාවාදියෙකි. ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත වජ්ජි ජනපදයේ ගම්මානයකදී මා ගැන මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: 'ලිච්ඡවීන්ගේ අජිත සේනාපති මහා නිරයේ උපන්නේය' කියාය. එහෙත් ස්වාමීනි, මම මහා නිරයේ නූපන්නෙමි; තාවතිංස භවයෙහි උපන්නෙමි. ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත ලැජ්ජා නැත්තෙකි, මුසාවාදියෙකි. ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත තෙමේ ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණීමට අපොහොසත් ය. ඉදින් ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වුවහොත් - මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ හමුවට යන්නෙමියි කියා - ඔහුගේ හිස ද පැළී යන්නේය' කියායි.

‘ဣတိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော စေဝ မေ အစေလော ပါထိကပုတ္တော အဘဗ္ဗော အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာတိ. ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အဘဗ္ဗော, ဘန္တေ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

සුනක්ඛත්ත, මෙසේ මම සිතින් ඔහුගේ සිත පිරිසිඳ අචේල පාථිකපුත්තයා ගැන මෙසේ දැනගත්තෙමි: 'අචේල පාථිකපුත්ත තෙමේ ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර මා හමුවට පැමිණීමට අපොහොසත් ය; ඉදින් ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වුවහොත් - මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ හමුවට යන්නෙමියි කියා - ඔහුගේ හිස ද පැළී යන්නේය' කියායි. දේවතාවෝ ද මට මේ කරුණ පැවසූහ: 'ස්වාමීනි, අචේල පාථිකපුත්ත තෙමේ ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණීමට අපොහොසත් ය. ඉදින් ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වුවහොත් - මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ හමුවට යන්නෙමියි කියා - ඔහුගේ හිස ද පැළී යන්නේය' යනුවෙනි.

‘သော ခေါ ပနာဟံ, သုနက္ခတ္တ, ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ယေန အစေလဿ ပါထိကပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိဿာမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. ယဿဒါနိ တွံ, သုနက္ခတ္တ, ဣစ္ဆသိ, တဿ အာရောစေဟီ’တိ.

සුනක්ඛත්ත, මම වෛශාලියෙහි පිඬු පිණිස හැසිර, පස්බත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, අචේල පාථිකපුත්තයාගේ ආරාමය යම් තැනක ද, එතැනට දිවා විහරණය සඳහා පැමිණෙන්නෙමි. සුනක්ඛත්ත, දැන් ඔබට යමෙකුට මේ බව දැනුම් දීමට අවශ්‍ය නම්, ඔහුට දැනුම් දෙන්න.

ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယကထာ

ඉද්ධිප්‍රාතිහාර්ය පිළිබඳ කථාව

၂၀. ‘‘အထ ခွာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ယေန အစေလဿ ပါထိကပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံ ဒိဝါဝိဟာရာယ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော တရမာနရူပေါ ဝေသာလိံ ပဝိသိတွာ ယေန အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိညာတေ အဘိညာတေ လိစ္ဆဝီ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧသာဝုသော, ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ယေန အစေလဿ ပါထိကပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, သာဓုရူပါနံ သမဏာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဘဝိဿတီ’တိ[Pg.13]. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အဘိညာတာနံ အဘိညာတာနံ လိစ္ဆဝီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓုရူပါနံ ကိရ, ဘော, သမဏာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဘဝိဿတိ; ဟန္ဒ ဝတ, ဘော, ဂစ္ဆာမာ’တိ. ယေန စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိညာတေ အဘိညာတေ နာနာတိတ္ထိယေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧသာဝုသော, ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ယေန အစေလဿ ပါထိကပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, သာဓုရူပါနံ သမဏာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဘဝိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အဘိညာတာနံ အဘိညာတာနံ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓုရူပါနံ ကိရ, ဘော, သမဏာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဘဝိဿတိ; ဟန္ဒ ဝတ, ဘော, ဂစ္ဆာမာ’တိ.

20. භග්ගව, එසේ කළ මම පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන විශාලා මහනුවරට පිඬු පිණිස පිවිසියෙමි. විශාලා මහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු එන්නේ, නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයාගේ ආරාමය යම් තැනක ද, එහි දිවා විහරණය පිණිස ගියෙමි. භග්ගව, එකල සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා වහා විශාලා මහනුවරට පිවිස, ප්‍රකට වූ ලිච්ඡවී රජුන් යම් තැනක ද එහි ගොස් ඔවුන්ට මෙසේ කීවේය: 'නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයාගේ ආරාමය යම් තැනක ද, එහි දිවා විහරණය පිණිස වැඩම කර සිටිති. පින්වතුනි, ඔබලා වහා යන්න. යහපත් ගති ඇති ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාගේ මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදුවනු ඇත.' භග්ගව, එවිට ප්‍රකට වූ ඒ ලිච්ඡවී රජුන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: 'පින්වතුනි, යහපත් ගති ඇති ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාගේ මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදුවන්නේ යැයි අසන්නට ලැබේ. පින්වතුනි, අපි දැන් යමු නම් මැනවි.' මෙසේ සිතා ඔවුන් ප්‍රකට වූ බ්‍රාහ්මණ මහාසාරවරුන් ද, වස්තු සම්පත් රැස් කළා වූ ගෘහපතියන් ද, නන්වැදෑරුම් තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ද යම් තැනක ද, එහි ගොස් ඔවුන්ට මෙසේ කීහ: 'නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයාගේ ආරාමය යම් තැනක ද, එහි දිවා විහරණය පිණිස වැඩම කර සිටිති. පින්වතුනි, ඔබලා වහා යන්න. පින්වතුනි, ඔබලා වහා යන්න. යහපත් ගති ඇති ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාගේ මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදුවනු ඇත.' භග්ගව, එවිට ප්‍රකට වූ ඒ නන්වැදෑරුම් තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ද මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: 'පින්වතුනි, යහපත් ගති ඇති ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාගේ මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදුවන්නේ යැයි අසන්නට ලැබේ. පින්වතුනි, අපි දැන් යමු නම් මැනවි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ယေန အစေလဿ ပါထိကပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံသု. သာ ဧသာ, ဘဂ္ဂဝ, ပရိသာ မဟာ ဟောတိ အနေကသတာ အနေကသဟဿာ.

භග්ගව, ඉක්බිති ප්‍රකට වූ ලිච්ඡවී රජවරු ද, ප්‍රකට වූ බ්‍රාහ්මණ මහාසාරවරු ද, වස්තු සම්පත් රැස් කළ ගෘහපතියෝ ද, නන්වැදෑරුම් තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ද නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයාගේ ආරාමය යම් තැනක ද එහි පැමිණියහ. භග්ගව, ඒ පිරිස සිය ගණන් දහස් ගණන් වූ අතිවිශාල පිරිසක් වූහ.

၂၁. ‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော – ‘အဘိက္ကန္တာ ကိရ အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ. သမဏောပိ ဂေါတမော မယှံ အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’တိ. သုတွာနဿ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော ဥဒပါဒိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ.

21. භග්ගව, එවිට නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයාට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: 'ප්‍රකට වූ ලිච්ඡවී රජුන් පැමිණ සිටින බව ද, ප්‍රකට වූ බ්‍රාහ්මණ මහාසාරවරුන්, වස්තු සම්පත් රැස් කළ ගෘහපතියන් සහ නන්වැදෑරුම් තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් පැමිණ සිටින බව ද, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ තම ආරාමයෙහි දිවා විහරණය පිණිස වැඩසිටින බව ද' ඔහුට අසන්නට ලැබුණි. එය ඇසීමෙන් ඔහුට බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති විය. භග්ගව, ඉක්බිති බියට පත් වූ, තැතිගත්, ලොමුඩැහැගත් නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයා තින්දුකඛාණු නම් පරිබ්‍රාජක ආරාමය යම් තැනක ද, එහි පලා ගියේය.

‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သာ ပရိသာ – ‘အစေလော ကိရ ပါထိကပုတ္တော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော [Pg.14] တေနုပသင်္ကန္တော’တိ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သာ ပရိသာ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ –

භග්ගව, එවිට ඒ පිරිසට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: 'නිගණ්ඨ පාථිකපුත්තයා බියට පත්ව, තැතිගෙන, ලොමුඩැහැගැනීමෙන් යුතුව තින්දුකඛාණු පරිබ්‍රාජක ආරාමයට පලා ගොස් ඇති බවයි.' භග්ගව, එකල ඒ පිරිස එක්තරා පුරුෂයෙකු කැඳවා මෙසේ කීහ:

‘ဧဟိ တွံ, ဘော ပုရိသ, ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, ယေန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ. ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – အဘိက္ကမာဝုသော, ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ, သမဏောပိ ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော; ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ ဧသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဝါစာ သမဏောပိ ဂေါတမော ဉာဏဝါဒေါ, အဟမ္ပိ ဉာဏဝါဒေါ. ဉာဏဝါဒေါ ခေါ ပန ဉာဏဝါဒေန အရဟတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတုံ. သမဏော ဂေါတမော ဥပဍ္ဎပထံ အာဂစ္ဆေယျ အဟမ္ပိ ဥပဍ္ဎပထံ ဂစ္ဆေယျံ. တေ တတ္ထ ဥဘောပိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရေယျာမ. ဧကံ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, ဒွါဟံ ကရိဿာမိ. ဒွေ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, စတ္တာရာဟံ ကရိဿာမိ. စတ္တာရိ စေ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ ကရိဿတိ, အဋ္ဌာဟံ ကရိဿာမိ. ဣတိ ယာဝတကံ ယာဝတကံ သမဏော ဂေါတမော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ, တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီ’တိ အဘိက္ကမဿေဝ ခေါ; အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဥပဍ္ဎပထံ. သဗ္ဗပဌမံယေဝ အာဂန္တွာ သမဏော ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’တိ.

“පින්වත, එව, තිණ්ඩුකඛාණු පරිබ්‍රාජක ආරාමය යම් තැනක ද, අචේලක පාථිකපුත්තයා යම් තැනක ද එතැනට යන්න. ගොස් අචේලක පාථිකපුත්තයාට මෙසේ පවසන්න: ‘ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ඉදිරියට එන්න. ඉතා ප්‍රකට වූ ලිච්ඡවීහු ද, ඉතා ප්‍රකට වූ බ්‍රාහ්මණ මහාසාරයෝ ද, මහා ධනවත් ගෘහපතියෝ ද, විවිධ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ද මෙතැනට පැමිණ සිටිති. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඔබගේම ආරාමයෙහි දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටිති. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ඔබ විසින් වෛශාලී නුවර පිරිස මැද මෙබඳු වචනයක් ප්‍රකාශ කරන ලදී: “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේත් ඥානවාදියෙකි (ඥානය ඇත්තෙකැයි කියාගන්නෙකි), මම ද ඥානවාදියෙක්මි. ඥානවාදියෙකු විසින් තවත් ඥානවාදියෙකු සමඟ උත්තරීමනුස්සධර්ම සංඛ්‍යාත ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය දැක්වීමට සුදුසුය. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අර්ධ මාර්ගයකට වඩින්නේ නම්, මම ද අර්ධ මාර්ගයක් යන්නෙමි. එහිදී අප දෙදෙනාම උත්තරීමනුස්සධර්ම සංඛ්‍යාත ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය දක්වන්නෙමු. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එක් උත්තරීමනුස්සධර්ම ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් කරන්නේ නම්, මම දෙකක් කරන්නෙමි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය දෙකක් කරන්නේ නම්, මම සතරක් කරන්නෙමි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය සතරක් කරන්නේ නම්, මම අටක් කරන්නෙමි. මෙසේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් තාක් ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය කරන්නේ ද, මම එයට දෙගුණයක් දෙගුණයක් කරන්නෙමි” යනුවෙනි. එබැවින් ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, අර්ධ මාර්ගය දක්වා හෝ වහාම එන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සැමටම පෙර පැමිණ ඔබගේ ආරාමයෙහි දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටින සේක’ යනුවෙනි.”

၂၂. ‘‘ဧဝံ, ဘောတိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သော ပုရိသော တဿာ ပရိသာယ ပဋိဿုတွာ ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, ယေန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိက္ကမာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ. သမဏောပိ ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော. ဘာသိတာ [Pg.15] ခေါ ပန တေ ဧသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဝါစာ – သမဏောပိ ဂေါတမော ဉာဏဝါဒေါ; အဟမ္ပိ ဉာဏဝါဒေါ. ဉာဏဝါဒေါ ခေါ ပန ဉာဏဝါဒေန အရဟတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတုံ…ပေ… တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီတိ. အဘိက္ကမဿေဝ ခေါ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဥပဍ္ဎပထံ. သဗ္ဗပဌမံယေဝ အာဂန္တွာ သမဏော ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’တိ.

22. භග්ගවය, එවිට ඒ පුරුෂයා ‘එසේය පින්වතුනි’ යි ඒ පිරිසට පිළිතුරු දී, තිණ්ඩුකඛාණු පරිබ්‍රාජක ආරාමය යම් තැනක ද, අචේලක පාථිකපුත්තයා යම් තැනක ද එතැනට ගියේය. ගොස් අචේලක පාථිකපුත්තයාට මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ඉදිරියට එන්න. ඉතා ප්‍රකට ලිච්ඡවීහු ද, ඉතා ප්‍රකට බ්‍රාහ්මණ මහාසාරයෝ ද, මහා ධනවත් ගෘහපතියෝ ද, විවිධ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ද පැමිණ සිටිති. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඔබගේම ආරාමයෙහි දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටිති. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ඔබ විසින් වෛශාලී නුවර පිරිස මැද මෙබඳු වචනයක් ප්‍රකාශ කරන ලදී: “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේත් ඥානවාදියෙකි, මම ද ඥානවාදියෙක්මි. ඥානවාදියෙකු විසින් තවත් ඥානවාදියෙකු සමඟ උත්තරීමනුස්සධර්ම සංඛ්‍යාත ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය දැක්වීමට සුදුසුය... (පෙ)... මම එයට දෙගුණයක් දෙගුණයක් කරන්නෙමි” යනුවෙනි. එබැවින් ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, අර්ධ මාර්ගය දක්වා හෝ වහාම එන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සැමටම පෙර පැමිණ ඔබගේ ආරාමයෙහි දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටින සේක’ යනුවෙනි.”

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုံ. အထ ခေါ သော, ဘဂ္ဂဝ, ပုရိသော အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကိံ သု နာမ တေ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ပါဝဠာ သု နာမ တေ ပီဌကသ္မိံ အလ္လီနာ, ပီဌကံ သု နာမ တေ ပါဝဠာသု အလ္လီနံ? အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပသိ, န သက္ကောသိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဝုစ္စမာနော အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုံ.

භග්ගවය, මෙසේ කී විට අචේලක පාථිකපුත්තයා ‘ඇවැත්නි, මම එන්නම්; ඇවැත්නි, මම එන්නම්’ යැයි පවසමින් එතැනම දඟලයි; ඔහුට අසුනෙන් නැගිටීමට පවා නොහැකිය. භග්ගවය, එවිට ඒ පුරුෂයා අචේලක පාථිකපුත්තයාට මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, මෙය කුමක්ද? ඔබගේ තට්ටම් අසුනට ඇලී තිබේද, නැතහොත් අසුන ඔබගේ තට්ටම්වල ඇලී තිබේද? “ඇවැත්නි, මම එන්නම්; ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි පවසමින් එතැනම දඟලනවා මිස, අසුනෙන් නැගිටීමට පවා ඔබට නොහැකිය.’ භග්ගවය, මෙසේ කියනු ලැබුවත් අචේලක පාථිකපුත්තයා ‘ඇවැත්නි, මම එන්නම්; ඇවැත්නි, මම එන්නම්’ යැයි පවසමින් එතැනම දඟලයි; අසුනෙන් නැගිටීමට පවා නොහැකි වෙයි.”

၂၃. ‘‘ယဒါ ခေါ သော, ဘဂ္ဂဝ, ပုရိသော အညာသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ အယံ အစေလော ပါထိကပုတ္တော. အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. အထ တံ ပရိသံ အာဂန္တွာ ဧဝမာရောစေသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ, ဘော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော. အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘဗ္ဗော ခေါ, အာဝုသော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျ’န္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာတိ.

23. භග්ගවය, ඒ පුරුෂයා ‘මේ අචේලක පාථිකපුත්තයා පරාජයට පත් වූවෙකි; ඔහු “ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි කියමින් එතැනම දඟලනවා මිස අසුනෙන් නැගිටීමටවත් නොහැකිය’ යන්න දැනගත් විට, ඔහු නැවත ඒ පිරිස වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: ‘පින්වතුනි, අචේලක පාථිකපුත්තයා පරාජිතයෙකු හා සමානය. ඔහු “ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි පවසමින් එතැනම දඟලයි; අසුනෙන් නැගිටීමට පවා ඔහුට නොහැකිය’ යනුවෙනි. භග්ගවය, මෙසේ කී විට මම ඒ පිරිසට මෙසේ කීවෙමි: ‘පින්වතුනි, අචේලක පාථිකපුත්තයා ඒ (අසත්‍ය) වචනය අත් නොහැර, ඒ (පාපී) සිත අත් නොහැර, ඒ (වැරදි) දෘෂ්ටිය අත් නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අපොහොසත්ය. ඉදින් ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති වුවහොත්, එනම් “මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් ඉදිරියට යන්නෙමි” යනුවෙනි, එවිට ඔහුගේ හිස පවා පැලී යන්නේය’ යනුවෙනි.”

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමු භාණවාරය නිම විය.

၂၄. ‘‘အထ [Pg.16] ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, အညတရော လိစ္ဆဝိမဟာမတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘တေန ဟိ, ဘော, မုဟုတ္တံ တာဝ အာဂမေထ, ယာဝါဟံ ဂစ္ဆာမိ. အပ္ပေဝ နာမ အဟမ္ပိ သက္ကုဏေယျံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဣမံ ပရိသံ အာနေတု’န္တိ.

24. භග්ගවය, එවිට එක්තරා ලිච්ඡවී මහා ඇමතියෙක් අසුනෙන් නැගිට ඒ පිරිසට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, එසේ නම් මම යන තෙක් මොහොතක් රැඳී සිටින්න. අචේලක පාථිකපුත්තයා මේ පිරිස මැදට කැඳවාගෙන ඒමට සමහරවිට මට හැකි වනු ඇත’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ သော, ဘဂ္ဂဝ, လိစ္ဆဝိမဟာမတ္တော ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, ယေန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိက္ကမာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကန္တံ တေ သေယျော, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ. သမဏောပိ ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ ဧသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဝါစာ – သမဏောပိ ဂေါတမော ဉာဏဝါဒေါ…ပေ… တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီတိ. အဘိက္ကမဿေဝ ခေါ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဥပဍ္ဎပထံ. သဗ္ဗပဌမံယေဝ အာဂန္တွာ သမဏော ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သမဏေန ဂေါတမေန ပရိသတိ ဝါစာ – အဘဗ္ဗော ခေါ အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာတိ. အဘိက္ကမာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကမနေနေဝ တေ ဇယံ ကရိဿာမ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရာဇယ’န္တိ.

භග්ගවය, එවිට අර ලිච්ඡවී මහා ඇමතියා තින්දුකඛාණු පරිබ්‍රාජක ආරාමය තිබූ තැනට, එනම් අචේලක පාථිකපුත්ත සිටි තැනට ගියේය. ගොස් අචේලක පාථිකපුත්තට මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, එන්න. ඔබ පැමිණීම ඔබට යහපතකි. බොහෝ ප්‍රසිද්ධ ලිච්ඡවීහු ද, ප්‍රසිද්ධ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයෝ හා මහා ධනවත් ගෘහපතියෝ ද, විවිධ ශාස්තෘවරුන් පිළිගන්නා ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ද මෙහි පැමිණ සිටිති. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඔබගේම ආරාමයේ දිවා විහරණය පිණිස වැඩ හිඳිති. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ඔබ විසින් විශාලා මහනුවර පිරිස මැද මෙවැනි වචනයක් පවසන ලදී: “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඥානවාදියෙකි... (පෙ)... උන්වහන්සේ දක්වන ප්‍රාතිහාර්යයට වඩා දෙගුණයක් දෙගුණයක් ප්‍රාතිහාර්ය මම දක්වන්නෙමි” යනුවෙනි. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, අවම වශයෙන් අඩ මඟකට හෝ එන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සැමටම පෙර පැමිණ ඔබගේ ආරාමයේ දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටිති. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද පිරිස මැද මෙසේ පවසා ඇත: “අචේලක පාථිකපුත්ත තමා කී ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අසමත්ය. ඉදින් ඔහුට මෙවැනි අදහසක් ඇති වුවහොත්, එනම් ‘මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් හමුවීමට යන්නෙමි’ කියා නම්, ඔහුගේ හිස පවා පැලී යනු ඇත” යනුවෙනි. ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, එන්න. ඔබ පැමිණීමෙන්ම පමණක් අපි ඔබව ජයග්‍රාහකයා කරන්නෙමු, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් පරාජය කරන්නෙමු’ කියාය.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုံ. အထ ခေါ သော, ဘဂ္ဂဝ, လိစ္ဆဝိမဟာမတ္တော အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကိံ သု နာမ တေ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ပါဝဠာ သု နာမ တေ ပီဌကသ္မိံ အလ္လီနာ, ပီဌကံ သု နာမ တေ ပါဝဠာသု အလ္လီနံ[Pg.17]? အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပသိ, န သက္ကောသိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဝုစ္စမာနော အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုံ.

භග්ගවය, මෙසේ කී කල අචේලක පාථිකපුත්ත, ‘ඇවැත්නි, මම එන්නම්, ඇවැත්නි, මම එන්නම්’ යැයි කීවත් එතැනම දඟලමින් සිටියා මිස අසුනෙන් නැගිටීමට පවා නොහැකි විය. භග්ගවය, එවිට අර ලිච්ඡවී මහා ඇමතියා අචේලක පාථිකපුත්තට මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි පාථිකපුත්තය, මේ කුමක්ද? ඔබේ තට්ටම් අසුනෙහි ඇලී තිබේද, නැතහොත් අසුන ඔබේ තට්ටම්වල ඇලී තිබේද? “ඇවැත්නි, මම එන්නම්, ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි කියමින් ඔබ එතැනම දඟලනවා මිස අසුනෙන් නැගිටින්නටවත් ඔබට නොහැකියි’ කියාය. භග්ගවය, මෙසේ කියද්දී පවා අචේලක පාථිකපුත්ත, ‘ඇවැත්නි, මම එන්නම්, ඇවැත්නි, මම එන්නම්’ යැයි කියමින් එතැනම දඟලමින් සිටියා මිස අසුනෙන් නැගිටීමට නොහැකි විය.

၂၅. ‘‘ယဒါ ခေါ သော, ဘဂ္ဂဝ, လိစ္ဆဝိမဟာမတ္တော အညာသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ အယံ အစေလော ပါထိကပုတ္တော အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. အထ တံ ပရိသံ အာဂန္တွာ ဧဝမာရောစေသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ, ဘော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘဗ္ဗော ခေါ, အာဝုသော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျ. သစေ ပါယသ္မန္တာနံ လိစ္ဆဝီနံ ဧဝမဿ – မယံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဝရတ္တာဟိ ဗန္ဓိတွာ ဂေါယုဂေဟိ အာဝိဉ္ဆေယျာမာတိ, တာ ဝရတ္တာ ဆိဇ္ဇေယျုံ ပါထိကပုတ္တော ဝါ. အဘဗ္ဗော ပန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

25. භග්ගවය, ‘මේ අචේලක පාථිකපුත්ත “ඇවැත්නි, මම එන්නම්, ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි කීවත් එතැනම දඟලමින් සිටිනවා මිස අසුනෙන් නැගිටීමට නොහැකිව පරාජිත ස්වරූපයකින් සිටින බව’ අර ලිච්ඡවී මහා ඇමතියා වටහාගත් විට, ඔහු පිරිස වෙත පැමිණ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: ‘පින්වතුනි, අචේලක පාථිකපුත්ත පරාජයට පත්ව ඇත. “ඇවැත්නි, මම එන්නම්, ඇවැත්නි, මම එන්නම්” යැයි කීවත් ඔහු එතැනම දඟලනවා මිස අසුනෙන් නැගිටීමටවත් ඔහුට නොහැකිය’ කියාය. භග්ගවය, මෙසේ කී විට මම ඒ පිරිසට මෙසේ කීවෙමි: ‘ඇවැත්නි, අචේලක පාථිකපුත්ත තමා කී ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අසමත්ය. ඉදින් ඔහුට මෙවැනි අදහසක් ඇති වුවහොත්, එනම් “මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් හමුවීමට යන්නෙමි” කියා නම්, ඔහුගේ හිස පැලී යනු ඇත. ඇවැත්නි, ඉදින් ලිච්ඡවීන්ට “අපි අචේලක පාථිකපුත්තව හම් පටිවලින් බැඳ ගව යුගල මගින් ඇදගෙන එන්නෙමු” යැයි සිතේ නම්, ඒ හම් පටි හෝ සිඳී යනු ඇත, නැතහොත් පාථිකපුත්ත හෝ දෙකඩ වී යනු ඇත. එහෙත් ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර අචේලක පාථිකපුත්ත මා ඉදිරියට පැමිණීමට අසමත්ය. ඉදින් ඔහුට මෙවැනි අදහසක් ඇති වුවහොත්, එනම් “මම ඒ වචනය අත් නොහැර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය අත් නොහැර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් හමුවීමට යන්නෙමි” කියා නම්, ඔහුගේ හිස පැලී යනු ඇත’ කියාය.

၂၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ဥဋ္ဌာယာသနာ တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘တေန ဟိ, ဘော, မုဟုတ္တံ တာဝ အာဂမေထ, ယာဝါဟံ ဂစ္ဆာမိ; အပ္ပေဝ နာမ အဟမ္ပိ သက္ကုဏေယျံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဣမံ ပရိသံ အာနေတု’’န္တိ.

26. භග්ගවය, එවිට දාරුපත්තික පරිබ්‍රාජකයාගේ අතේවැසි ජාලිය අසුනෙන් නැගිට එම පිරිසට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, එසේ නම් මම ගොස් එනතුරු මොහොතක් රැඳී සිටින්න. සමහරවිට මටවත් අචේලක පාථිකපුත්තව මේ පිරිස මැදට කැඳවාගෙන ඒමට හැකිවනු ඇත’ කියාය.

‘‘အထ [Pg.18] ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ယေန တိန္ဒုကခါဏုပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, ယေန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိက္ကမာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကန္တံ တေ သေယျော. အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ လိစ္ဆဝီ, အဘိက္ကန္တာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိနေစယိကာ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ. သမဏောပိ ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ ဧသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဝါစာ – သမဏောပိ ဂေါတမော ဉာဏဝါဒေါ…ပေ… တဒ္ဒိဂုဏံ တဒ္ဒိဂုဏာဟံ ကရိဿာမီတိ. အဘိက္ကမဿေဝ, ခေါ အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ဥပဍ္ဎပထံ. သဗ္ဗပဌမံယေဝ အာဂန္တွာ သမဏော ဂေါတမော အာယသ္မတော အာရာမေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သမဏေန ဂေါတမေန ပရိသတိ ဝါစာ – အဘဗ္ဗော အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျ. သစေ ပါယသ္မန္တာနံ လိစ္ဆဝီနံ ဧဝမဿ – မယံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဝရတ္တာဟိ ဗန္ဓိတွာ ဂေါယုဂေဟိ အာဝိဉ္ဆေယျာမာတိ. တာ ဝရတ္တာ ဆိဇ္ဇေယျုံ ပါထိကပုတ္တော ဝါ. အဘဗ္ဗော ပန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာတိ. အဘိက္ကမာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, အဘိက္ကမနေနေဝ တေ ဇယံ ကရိဿာမ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရာဇယ’န္တိ.

භග්ගවය, එකල දාරුපත්තික නම් පරිබ්‍රාජකයාගේ අතේවැසි ජාලිය, තිණ්ඩූකඛාණු පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි අචේල පාථිකපුත්ත සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ අචේල පාථිකපුත්තට මෙසේ කීය: ‘ඇවැත් පාථිකපුත්තය, එන්න. ඔබ පැමිණීමම ඔබට යහපත්ය. ප්‍රකට වූ ලිච්ඡවි රජවරුන් පැමිණ ඇත. ප්‍රකට බ්‍රාහ්මණ මහාසාරවරුන්, සිටුවරුන් සහ විවිධ දෘෂ්ටි ගත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ද පැමිණ ඇත. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ද ඔබගේම ආරාමයෙහි දිවා විහරණය පිණිස වැඩ සිටිති. ඇවැත් පාථිකපුත්තය, ඔබ විසින් විශාලා මහනුවර පිරිස මැද මෙබඳු වචනයක් පවසන ලදී: “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් ද ඥානවාදියෙකි... මම ඔහු පෙන්වන ප්‍රාතිහාර්යයට වඩා දෙගුණයක ප්‍රාතිහාර්ය පෙන්වන්නෙමි” යනුවෙනි. ඇවැත් පාථිකපුත්තය, අඩමගක් හෝ ඉදිරියට එන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සැමටම පෙර පැමිණ ඔබගේ ආරාමයේ දිවා විහරණයෙන් වැඩ සිටිති. ඇවැත් පාථිකපුත්තය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පිරිස මැද මෙසේ වදාළ සේක: “අචේල පාථිකපුත්ත ඒ වචන අත්නොහැර, ඒ සිත අත්නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකොට මා ඉදිරියට ඒමට අසමර්ථය. ඉදින් ඔහු ‘මම ඒ වචන අත්නොහැර, ඒ සිත අත්නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකොට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් හමුවට යන්නෙමි’යි සිතන්නේ නම්, ඔහුගේ හිස පවා පැළී වැටෙන්නේය” යනුවෙනි. ඉදින් ආයුෂ්මත් ලිච්ඡවි රජවරුන්ට, “අපි අචේල පාථිකපුත්තව හම් පටිවලින් බැඳ ගොන් යුගල මගින් ඇදගෙන එන්නෙමු”යි සිතුණහොත්, ඒ හම් පටි හෝ පාථිකපුත්ත හෝ සිඳී යනු ඇත. අචේල පාථිකපුත්ත ඒ වචන අත්නොහැර, ඒ සිත අත්නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකොට මා ඉදිරියට ඒමට අසමර්ථය. ඉදින් ඔහු ‘මම ඒ වචන අත්නොහැර... ශ්‍රමණ ගෞතමයන් හමුවට යන්නෙමි’යි සිතන්නේ නම්, ඔහුගේ හිස පැළී වැටෙන්නේය. ඇවැත් පාථිකපුත්තය, එන්න. ඔබ පැමිණීමෙන්ම අපි ඔබව ජයග්‍රාහකයා කරන්නෙමු, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් පරාජිතයා කරන්නෙමු.’

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂ္ဂဝ, အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုံ. အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကိံ သု နာမ တေ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, ပါဝဠာ သု နာမ တေ ပီဌကသ္မိံ အလ္လီနာ, ပီဌကံ သု နာမ တေ ပါဝဠာသု အလ္လီနံ? အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ [Pg.19] သံသပ္ပသိ, န သက္ကောသိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဝုစ္စမာနော အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသော’’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတုန္တိ.

භග්ගවය, මෙසේ කී කල අචේල පාථිකපුත්ත ‘ඇවැත්නි, මම එන්නෙමි, ඇවැත්නි, මම එන්නෙමි’යි කියා එතැනම දඟලයි (ඇඹරෙයි), නමුත් අසුනෙන් නැගිටීමට පවා ඔහුට නොහැකිය. එකල දාරුපත්තික අතේවැසි ජාලිය අචේල පාථිකපුත්තට මෙසේ කීය: ‘ඇවැත් පාථිකපුත්තය, කුමක්ද මේ? ඔබගේ තට්ටම් අසුනට ඇලී තිබේද, නැතිනම් අසුන ඔබගේ තට්ටම්වල ඇලී තිබේද? “ඇවැත්නි එන්නෙමි, ඇවැත්නි එන්නෙමි”යි පවසමින් එතැනම දඟලනවා මිස අසුනෙන් නැගිටීමට පවා ඔබට නොහැකිය.’ භග්ගවය, මෙසේ කීවද අචේල පාථිකපුත්ත ‘ඇවැත්නි එන්නෙමි, ඇවැත්නි එන්නෙමි’යි පවසමින් එතැනම දඟලයි; අසුනෙන් නැගිටීමට ඔහුට නොහැකිය.

၂၇. ‘‘ယဒါ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ အညာသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ အယံ အစေလော ပါထိကပုတ္တော ‘အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ, အထ နံ ဧတဒဝေါစ –

27. භග්ගවය, ‘මේ අචේල පාථිකපුත්ත පරාජිත ස්වභාවයකට පත්ව සිටියි, “ඇවැත්නි එන්නෙමි”යි කීවත් එතැනම දඟලයි, අසුනෙන් නැගිටීමට පවා නොහැකිය’යි දාරුපත්තික අතේවැසි ජාලිය තේරුම් ගත් විට, ඔහුට මෙසේ කීය:

‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သီဟဿ မိဂရညော ဧတဒဟောသိ – ယံနူနာဟံ အညတရံ ဝနသဏ္ဍံ နိဿာယ အာသယံ ကပ္ပေယျံ. တတြာသယံ ကပ္ပေတွာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမေယျံ, အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘေယျံ, ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေယျံ, သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒေယျံ, တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမေယျံ. သော ဝရံ ဝရံ မိဂသံဃေ ဝဓိတွာ မုဒုမံသာနိ မုဒုမံသာနိ ဘက္ခယိတွာ တမေဝ အာသယံ အဇ္ဈုပေယျ’န္တိ.

‘ඇවැත් පාථිකපුත්තය, පෙර දිනක මෘගරාජ වූ සිංහයෙකුට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “මම යම් වනාන්තරයක් ඇසුරු කොට වාසස්ථානයක් කරගන්නෙමි නම් මැනවි. එහි ලැගුම්ගෙන සවස් කාලයේ ලැගුම්ගෙයින් පිටතට පැමිණෙන්නෙමි. පිටතට පැමිණ ඈනුම් ඇර සිරුර දිග හැර, හාත්පස සිවු දිශාව බලන්නෙමි. සිවු දිශාව බලා තෙවරක් සිංහනාද පවත්වන්නෙමි. තෙවරක් සිංහනාද පවත්වා ගොදුරු පිණිස පිටත් වන්නෙමි. මම උතුම් උතුම් මෘග සමූහයා නසා මෘදු මස් අනුභව කොට නැවතත් ඒ ලැගුම්ගෙටම පැමිණෙන්නෙමි” යනුවෙනි.’

‘အထ ခေါ, အာဝုသော, သော သီဟော မိဂရာဇာ အညတရံ ဝနသဏ္ဍံ နိဿာယ အာသယံ ကပ္ပေသိ. တတြာသယံ ကပ္ပေတွာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမိ, အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘိ, ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေသိ, သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိ, တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကာမိ. သော ဝရံ ဝရံ မိဂသံဃေ ဝဓိတွာ မုဒုမံသာနိ မုဒုမံသာနိ ဘက္ခယိတွာ တမေဝ အာသယံ အဇ္ဈုပေသိ.

‘ඇවැත්නි, ඉන්පසු ඒ මෘගරාජ වූ සිංහයා යම් වනාන්තරයක් ඇසුරු කොට ලැගුම් ගත්තේය. එහි ලැගුම්ගෙන සවස් යාමයේ ලැගුම්ගෙයින් පිටතට පැමිණියේය. පිටතට පැමිණ සිරුර දිග හැර ඈනුම් ඇර, හාත්පස සිවු දිශාව බැලීය. සිවු දිශාව බලා තෙවරක් සිංහනාද පැවැත්වීය. තෙවරක් සිංහනාද පවත්වා ගොදුරු පිණිස පිටත් විය. හෙතෙමේ උතුම් උතුම් මෘග සමූහයා නසා මෘදු මස් අනුභව කොට නැවතත් ඒ ලැගුම්ගෙටම පැමිණියේය.’

၂၈. ‘တဿေဝ ခေါ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သီဟဿ မိဂရညော ဝိဃာသသံဝဍ္ဎော ဇရသိင်္ဂါလော ဒိတ္တော စေဝ ဗလဝါ စ. အထ ခေါ, အာဝုသော, တဿ ဇရသိင်္ဂါလဿ ဧတဒဟောသိ – ကော စာဟံ, ကော သီဟော မိဂရာဇာ. ယံနူနာဟမ္ပိ အညတရံ ဝနသဏ္ဍံ နိဿာယ အာသယံ ကပ္ပေယျံ. တတြာသယံ ကပ္ပေတွာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမေယျံ, အာသယာ [Pg.20] နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘေယျံ, ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေယျံ, သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒေယျံ, တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမေယျံ. သော ဝရံ ဝရံ မိဂသံဃေ ဝဓိတွာ မုဒုမံသာနိ မုဒုမံသာနိ ဘက္ခယိတွာ တမေဝ အာသယံ အဇ္ဈုပေယျ’န္တိ.

28. “ඇවැත්නි පාථිකපුත්ත, මෘගරාජ වූ ඒ සිංහයාගේ ඉඳුල් කා පෝෂණය වූ, තරබාරු වූ ද ශක්තිමත් වූ ද එක්තරා මහලු නරියෙක් විය. එවිට ඇවැත්නි, ඒ මහලු නරියාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘මම කවුද? මෘගරාජ වූ සිංහයා කවුද? මම ද එක්තරා වන ලැහැබක් ඇසුරු කරගෙන වාසස්ථානයක් සාදාගන්නෙමි. එහි වාසස්ථානයක් සාදාගෙන, සවස් කාලයේ වාසස්ථානයෙන් නික්මෙන්නෙමි. නික්ම ඇඟපත කඩා කම්මැලිකම හැර හතර දිග බලන්නෙමි. හතර දිග බලා තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි. එසේ තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වා ගොදුරු සොයා යන්නෙමි. මම උතුම් මෘග සමූහයා මරා, මොළොක් මස් අනුභව කර නැවතත් ඒ වාසස්ථානයටම එන්නෙමි’ කියායි.”

‘အထ ခေါ သော, အာဝုသော, ဇရသိင်္ဂါလော အညတရံ ဝနသဏ္ဍံ နိဿာယ အာသယံ ကပ္ပေသိ. တတြာသယံ ကပ္ပေတွာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမိ, အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘိ, ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေသိ, သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိဿာမီတိ သိင်္ဂါလကံယေဝ အနဒိ ဘေရဏ္ဍကံယေဝ အနဒိ, ကေ စ ဆဝေ သိင်္ဂါလေ, ကေ ပန သီဟနာဒေတိ.

“ඇවැත්නි, ඉන්පසු ඒ මහලු නරියා එක්තරා වන ලැහැබක් ඇසුරු කොට වාසස්ථානයක් සාදා ගත්තේය. එහි වාසස්ථානයක් සාදා සවස් කාලයේ ඉන් නික්මුණේය. නික්ම ඇඟපත කඩා කම්මැලිකම හැර හතර දිග බැලුවේය. හතර දිග බලා ‘මම තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි’යි කියා නරි හඬක්ම නැගීය, පිළිකුල් සහගත හඬක්ම නැගීය. අල්ප වූ ඒ කාලකණ්ණි නරියා කොහේද? සිංහ නාදය කොහේද?”

‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သုဂတာပဒါနေသု ဇီဝမာနော သုဂတာတိရိတ္တာနိ ဘုဉ္ဇမာနော တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အာသာဒေတဗ္ဗံ မညသိ. ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ, ကာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ အာသာဒနာ’တိ.

“එලෙසම ඇවැත්නි පාථිකපුත්ත, ඔබ ද සුගතයන් වහන්සේගේ ශාසනය තුළ ජීවත් වෙමින්, සුගතයන් වහන්සේගේ ඉඳුල් (ධර්ම දායාදයන්) පරිභෝජනය කරමින්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේට අභියෝග කළ හැකියයි සිතන්නෙහිය. කාලකණ්ණි වූ පාථිකපුත්ත කොහේද? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේලාට අභියෝග කිරීම කොහේද?”

၂၉. ‘‘ယတော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ဣမိနာ ဩပမ္မေန နေဝ အသက္ခိ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ တမှာ အာသနာ စာဝေတုံ. အထ နံ ဧတဒဝေါစ –

29. “භග්ගවය, දාරුපත්තිකයාගේ ශිෂ්‍ය ජාලිය මේ උපමාවෙන් ද ඒ නිරුවත් පාථිකපුත්තව ආසනයෙන් සෙලවීමට පවා අසමත් වූ විට, ඔහුට මෙසේ කීවේය:”

‘သီဟောတိ အတ္တာနံ သမေက္ခိယာန,အမညိ ကောတ္ထု မိဂရာဇာဟမသ္မိ;

တထေဝ သော သိင်္ဂါလကံ အနဒိ,ကေ စ ဆဝေ သိင်္ဂါလေ ကေ ပန သီဟနာဒေ’တိ.

“‘තමා සිංහයෙකැයි සලකා, “මම මෘගරාජයා වෙමි”යි ඒ නරියා සිතුවේය. එසේ සිතුව ද ඔහු නැගුවේ නරි හඬමය. කාලකණ්ණි නරියා කොහේද? සිංහ නාදය කොහේද?’

‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သုဂတာပဒါနေသု ဇီဝမာနော သုဂတာတိရိတ္တာနိ ဘုဉ္ဇမာနော တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အာသာဒေတဗ္ဗံ မညသိ. ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ, ကာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ အာသာဒနာ’တိ.

‘එලෙසම ඇවැත්නි පාථිකපුත්ත, ඔබ ද සුගතයන් වහන්සේගේ ශාසනය තුළ ජීවත් වෙමින්, සුගතයන් වහන්සේගේ ඉඳුල් පරිභෝජනය කරමින්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේට අභියෝග කළ හැකියයි සිතන්නෙහිය. කාලකණ්ණි වූ පාථිකපුත්ත කොහේද? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේලාට අභියෝග කිරීම කොහේද?’”

၃၀. ‘‘ယတော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ဣမိနာပိ ဩပမ္မေန နေဝ အသက္ခိ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ တမှာ အာသနာ စာဝေတုံ. အထ နံ ဧတဒဝေါစ –

30. “භග්ගවය, ජාලිය මේ උපමාවෙන් ද ඒ නිරුවත් පාථිකපුත්තව ආසනයෙන් සෙලවීමට පවා අසමත් වූ විට, ඔහුට මෙසේ කීවේය:”

‘အညံ [Pg.21] အနုစင်္ကမနံ, အတ္တာနံ ဝိဃာသေ သမေက္ခိယ;

ယာဝ အတ္တာနံ န ပဿတိ, ကောတ္ထု တာဝ ဗျဂ္ဃောတိ မညတိ.

“‘අන්‍ය වූ (සිංහයා) පසුපස යමින්, ඔහුගේ ඉඳුල් කා පෝෂණය වූ තමා දෙස බලා, තමාගේ සැබෑ තතු නොදන්නා තාක් ඒ නරියා තමා ව්‍යාඝ්‍රයෙකැයි සිතයි.’

တထေဝ သော သိင်္ဂါလကံ အနဒိ;

ကေ စ ဆဝေ သိင်္ဂါလေ ကေ ပန သီဟနာဒေ’တိ.

‘එසේ සිතුව ද ඔහු නැගුවේ නරි හඬමය. කාලකණ්ණි නරියා කොහේද? සිංහ නාදය කොහේද?’

‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သုဂတာပဒါနေသု ဇီဝမာနော သုဂတာတိရိတ္တာနိ ဘုဉ္ဇမာနော တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အာသာဒေတဗ္ဗံ မညသိ. ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ, ကာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ အာသာဒနာ’တိ.

‘එලෙසම ඇවැත්නි පාථිකපුත්ත, ඔබ ද සුගතයන් වහන්සේගේ ශාසනය තුළ ජීවත් වෙමින්, සුගතයන් වහන්සේගේ ඉඳුල් පරිභෝජනය කරමින්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේට අභියෝග කළ හැකියයි සිතන්නෙහිය. කාලකණ්ණි වූ පාථිකපුත්ත කොහේද? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේලාට අභියෝග කිරීම කොහේද?’”

၃၁. ‘‘ယတော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ဣမိနာပိ ဩပမ္မေန နေဝ အသက္ခိ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ တမှာ အာသနာ စာဝေတုံ. အထ နံ ဧတဒဝေါစ –

31. “භග්ගවය, ජාලිය මේ උපමාවෙන් ද ඒ නිරුවත් පාථිකපුත්තව ආසනයෙන් සෙලවීමට පවා අසමත් වූ විට, ඔහුට මෙසේ කීවේය:”

‘ဘုတွာန ဘေကေ ခလမူသိကာယော,ကဋသီသု ခိတ္တာနိ စ ကောဏပါနိ ;

မဟာဝနေ သုညဝနေ ဝိဝဍ္ဎော,အမညိ ကောတ္ထု မိဂရာဇာဟမသ္မိ.

“‘කමතේ සිටින ගෙම්බන් සහ මීයන් ද, සොහොනේ දමා ඇති කුණුකුණප ද අනුභව කරමින්, පාළු මහා වනයේ හැදී වැඩුණු නරියා තමා මෘගරාජයා යැයි සිතුවේය.’

တထေဝ သော သိင်္ဂါလကံ အနဒိ;

ကေ စ ဆဝေ သိင်္ဂါလေ ကေ ပန သီဟနာဒေ’တိ.

‘එසේ සිතුව ද ඔහු නැගුවේ නරි හඬමය. කාලකණ්ණි නරියා කොහේද? සිංහ නාදය කොහේද?’ කියායි.

‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, အာဝုသော ပါထိကပုတ္တ, သုဂတာပဒါနေသု ဇီဝမာနော သုဂတာတိရိတ္တာနိ ဘုဉ္ဇမာနော တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အာသာဒေတဗ္ဗံ မညသိ. ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ, ကာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ အာသာဒနာ’တိ.

‘එලෙසම ඇවැත්නි පාථිකපුත්ත, ඔබ ද සුගතයන් වහන්සේගේ ශාසනය තුළ ජීවත් වෙමින්, සුගතයන් වහන්සේගේ ඉඳුල් පරිභෝජනය කරමින්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේට අභියෝග කළ හැකියයි සිතන්නෙහිය. කාලකණ්ණි වූ පාථිකපුත්ත කොහේද? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේලාට අභියෝග කිරීම කොහේද?’”

၃၂. ‘‘ယတော ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, ဇာလိယော ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ဣမိနာပိ ဩပမ္မေန နေဝ အသက္ခိ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ တမှာ အာသနာ စာဝေတုံ. အထ တံ ပရိသံ အာဂန္တွာ ဧဝမာရောစေသိ – ‘ပရာဘူတရူပေါ, ဘော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော အာယာမိ အာဝုသော, အာယာမိ အာဝုသောတိ ဝတွာ တတ္ထေဝ သံသပ္ပတိ, န သက္ကောတိ အာသနာပိ ဝုဋ္ဌာတု’န္တိ.

32. “භග්ගවය, ජාලිය මේ උපමාවෙන් ද ඒ නිරුවත් පාථිකපුත්තව ආසනයෙන් සෙලවීමට පවා අසමත් වූ විට, පිරිස මැදට පැමිණ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: ‘පින්වත්නි, නිරුවත් පාථිකපුත්ත පරාජයට පත් වූ ස්වභාවයක් පෙන්වයි. “ඇවැත්නි, දැන් එන්නෙමි, ඇවැත්නි, දැන් එන්නෙමි” කියා එහිම ඇඹරෙමින් සිටියි. ඔහුට තමා සිටින ආසනයෙන් නැගී සිටීමට පවා නොහැකිය’ කියායි.”

၃၃. ‘‘ဧဝံ [Pg.22] ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘဗ္ဗော ခေါ, အာဝုသော, အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျ. သစေပါယသ္မန္တာနံ လိစ္ဆဝီနံ ဧဝမဿ – မယံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ ဝရတ္တာဟိ ဗန္ဓိတွာ နာဂေဟိ အာဝိဉ္ဆေယျာမာတိ. တာ ဝရတ္တာ ဆိဇ္ဇေယျုံ ပါထိကပုတ္တော ဝါ. အဘဗ္ဗော ပန အစေလော ပါထိကပုတ္တော တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမ သမ္မုခီဘာဝံ အာဂန္တုံ. သစေပိဿ ဧဝမဿ – အဟံ တံ ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆေယျန္တိ, မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’တိ.

33. “භග්ගව, මා මෙසේ ප්‍රකාශ කළ විට මම ඒ පිරිසට මෙසේ කීවෙමි: ‘ඇවැත්නි, අචේලක පාථිකපුත්තයා ඒ වචන ඉවත් නොකර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ (මිථ්‍යා) දෘෂ්ටිය බැහැර නොකර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අපොහොසත් ය. ඉදින් ඔහුට මෙවන් සිතක් ඇති වුවහොත් - එනම්, මා ඒ වචන ඉවත් නොකර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඉදිරියට යමියි කියා - ඔහුගේ හිස පවා පැලී වැටෙන්නේය. ඉදින් ආයුෂ්මත් ලිච්ඡවී රජවරුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති වුවහොත් - එනම්, අප අචේලක පාථිකපුත්තයාව හම් පටිවලින් බැඳ ගොනුන් යොදා ඇදගෙන එමු කියා - එවිට ඒ හම් පටි හෝ පාථිකපුත්තයා හෝ කැඩී බිඳී යනු ඇත. එහෙත් අචේලක පාථිකපුත්තයා ඒ වචන ඉවත් නොකර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකර මා ඉදිරියට පැමිණීමට අපොහොසත් ය. ඉදින් ඔහුට මෙවන් සිතක් ඇති වුවහොත් - එනම්, මා ඒ වචන ඉවත් නොකර, ඒ සිත අත් නොහැර, ඒ දෘෂ්ටිය බැහැර නොකර ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඉදිරියට යමියි කියා - ඔහුගේ හිස පවා පැලී වැටෙන්නේය’ කියායි.”

၃၄. ‘‘အထ ခွာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, တံ ပရိသံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိံ သမာဒပေသိံ သမုတ္တေဇေသိံ သမ္ပဟံသေသိံ, တံ ပရိသံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ မဟာဗန္ဓနာ မောက္ခံ ကရိတွာ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ မဟာဝိဒုဂ္ဂါ ဥဒ္ဓရိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ သတ္တတာလံ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အညံ သတ္တတာလမ္ပိ အစ္စိံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ပဇ္ဇလိတွာ ဓူမာယိတွာ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ ပစ္စုဋ္ဌာသိံ.

34. “භග්ගව, ඉන්පසු මම ඒ පිරිසට ධර්ම කතාවෙන් (අර්ථය) මැනවින් පෙන්වා දුන්නෙමි, සමාදන් කරවූවෙමි, උනන්දු කරවූවෙමි, සතුටු කරවූවෙමි. මෙසේ ඒ පිරිසට ධර්ම කතාවෙන් කරුණු පෙන්වා දී, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා, (කෙලෙස් නමැති) මහා බන්ධනයෙන් මිදීම සලසා, සූ අසූ දහසක් ප්‍රාණීන් මහා දුර්ගයෙන් (සසරින්) එතෙර කරවා, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී තල් ගස් සතක් පමණ අහසට පැන නැගී, තවත් තල් ගස් සතක් පමණ උසට ගිනිසිළු මවා, දිලිසෙමින් හා දුම් පිට කරමින් මහ වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවට වැඩම කළෙමි.”

၃၅. ‘‘အထ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဟံ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယထေဝ တေ အဟံ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိံ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ အညထာ ဝါ’တိ? ‘ယထေဝ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစေလံ ပါထိကပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဗျာကာသိ, တထေဝ တံ ဝိပါကံ, နော အညထာ’တိ.

35. “භග්ගව, ඉන්පසු ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්තගෙන් මම මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘සුනක්ඛත්ත, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? අචේලක පාථිකපුත්තයා අරභයා මා යම් සේ ප්‍රකාශ කළෙමිද, එහි ප්‍රතිඵලය එම ලෙසම සිදු වූයේද නැතහොත් වෙනත් අයුරකින්ද?’ ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අචේලක පාථිකපුත්තයා අරභයා යම් සේ ප්‍රකාශ කළ සේක්ද, එහි ප්‍රතිඵලය එම ලෙසම සිදු විය, වෙනත් අයුරකින් සිදු නොවීය’ (යැයි ඔහු කීවේය).”

‘တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဝါ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, အကတံ ဝါ’တိ? ‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ ကတံ ဟောတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, နော အကတ’န္တိ. ‘ဧဝမ္ပိ ခေါ [Pg.23] မံ တွံ, မောဃပုရိသ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောန္တံ ဧဝံ ဝဒေသိ – န ဟိ ပန မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောတီတိ. ပဿ, မောဃပုရိသ, ယာဝဉ္စ တေ ဣဒံ အပရဒ္ဓံ’တိ.

“‘සුනක්ඛත්ත, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? එසේ වූ විට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයට අයත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදු වූයේද නැතහොත් සිදු නොවූයේද?’ ‘ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම එසේ වූ විට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයට අයත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදු විය, සිදු නොවූවා නොවේ.’ ‘හිස් මිනිස, මා මෙසේ උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයට අයත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදු කරද්දී පවා ඔබ මට මෙසේ කියන්නෙහිය: ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට උත්තරීමනුෂ්‍ය ධර්මයට අයත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයක් නොකරන සේක’ කියායි. හිස් මිනිස, ඔබ කළ මේ වරදෙහි ප්‍රමාණය කොතරම්දැයි බලන්න’ යැයි මම කීවෙමි.”

‘‘ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘဂ္ဂဝ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော မယာ ဝုစ္စမာနော အပက္ကမေဝ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, ယထာ တံ အာပါယိကော နေရယိကော.

“භග්ගව, මා මෙසේ පවසද්දී පවා ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත, අපායගාමී වූ නිරයට යාමට සුදුස්සෙකු මෙන් මේ සද්ධර්ම විනයෙන් බැහැරව ගියේමය.”

အဂ္ဂညပညတ္တိကထာ

අග්ගඤ්ඤ (ලෝකෝත්පත්ති) පැනවීම පිළිබඳ කතාව

၃၆. ‘‘အဂ္ဂညဉ္စာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပဇာနာမိ. တဉ္စ ပဇာနာမိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမိ, တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမိ, အပရာမသတော စ မေ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ, ယဒဘိဇာနံ တထာဂတော နော အနယံ အာပဇ္ဇတိ.

36. “භග්ගව, මම ලෝකයේ ආරම්භය (අග්ගඤ්ඤය) දනිමි. එය පමණක් නොව ඊට වඩා උසස් වූ ධර්මයද දනිමි. එසේ දන්නා නමුත් මම එය (තණ්හා මාන දෘෂ්ටිවලින්) අල්ලා නොගනිමි. එසේ අල්ලා නොගන්නා මට තම තුළම වූ කෙලෙස් නිවීම (නිර්වාණය) ප්‍රත්‍යක්ෂ විය. යම් (නිවීමක්) දැනගත් තථාගතයන් වහන්සේ විපතට (දුකට) පත් නොවෙති.”

၃၇. ‘‘သန္တိ, ဘဂ္ဂဝ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဣဿရကုတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဣဿရကုတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ, ‘အာမော’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကထံဝိဟိတကံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဣဿရကုတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ မယာ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, အသမ္ပာယန္တာ မမညေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ. တေသာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ –

37. “භග්ගව, ‘ඊශ්වරයෙකු විසින් මවන ලද්දක් හෝ බ්‍රහ්මයෙකු විසින් මවන ලද්දක් හෝ ගුරු සම්ප්‍රදායක් හෝ ලෝකයේ ආරම්භය වේ’ යැයි පවසන ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා ඊශ්වර නිර්මාණය හෝ බ්‍රහ්ම නිර්මාණය හෝ ගුරු සම්ප්‍රදාය හෝ ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවනවා යන කරුණ සැබෑවක්ද?’ මා මෙසේ ඇසූ විට ඔවුහු ‘එසේය’ යැයි පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ගෙන් මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා කුමන ආකාරයකින් ඊශ්වර නිර්මාණය හෝ බ්‍රහ්ම නිර්මාණය හෝ ගුරු සම්ප්‍රදාය හෝ ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවන්නෙහිද?’ මා මෙසේ ඇසූ විට ඔවුහු කරුණු පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වෙති. එසේ අපොහොසත් වී මාගෙන්ම ඒ ගැන ආපසු විමසති. එවිට විමසන ලද මම ඔවුන්ට මෙසේ පිළිතුරු දෙමි:”

၃၈. ‘ဟောတိ ခေါ သော, အာဝုသော, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော သံဝဋ္ဋတိ. သံဝဋ္ဋမာနေ လောကေ ယေဘုယျေန သတ္တာ အာဘဿရသံဝတ္တနိကာ ဟောန္တိ. တေ တတ္ထ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

38. “‘ඇවැත්නි, දීර්ඝ කාලයක් ඇවෑමෙන් යම් කලෙක මේ ලෝකය විනාශ වන (සංවට්ට වන) සමයක් පැමිණෙයි. ලෝකය විනාශ වන විට බොහෝ දුරට සත්ත්වයන් ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපදින්නෝ වෙති. ඔවුහු එහි මනෝමයව, ප්‍රීතිය ආහාර කොට ගෙන, ස්වයංප්‍රභා (තම සිරුරෙන් විහිදෙන ආලෝකය) ඇතිව, අහසෙහි හැසිරෙමින්, සුබ ස්ථානයන්හි වාසය කරමින් ඉතා දීර්ඝ කාලයක් එහි වෙසෙති.’”}]```

‘ဟောတိ ခေါ သော, အာဝုသော, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော ဝိဝဋ္ဋတိ. ဝိဝဋ္ဋမာနေ လောကေ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ပါတုဘဝတိ. အထ ခေါ အညတရော သတ္တော အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါ အာဘဿရကာယာ စဝိတွာ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော [Pg.24] တတ္ထ ဟောတိ မနောမယော ပီတိဘက္ခော သယံပဘော အန္တလိက္ခစရော သုဘဋ္ဌာယီ, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌတိ.

“ඇවැත්නි, දීර්ඝ කාලයක් ඇවෑමෙන් යම් අවස්ථාවක මේ ලෝකය නැවත හටගන්නා (විවර්ත වන) කාලයක් එයි. ලෝකය හටගන්නා කල්හි හිස් වූ බ්‍රහ්ම විමානයක් පහළ වෙයි. එකල්හි එක්තරා සත්වයෙක් ආයුෂ ක්ෂය වීමෙන් හෝ පින් ක්ෂය වීමෙන් හෝ ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් චුත වී හිස් වූ බ්‍රහ්ම විමානයෙහි උපදියි. ඔහු එහි මනෝමයව, ප්‍රීතිය ආහාර කොට ඇතිව, ස්වයංප්‍රභාස්වරව (තමාගේම ශරීරාලෝකයෙන් යුක්තව), අහසෙහි හැසිරෙමින්, සුබ ස්ථානයක වෙසෙමින් දීර්ඝ කාලයක් පවතියි.”

‘တဿ တတ္ထ ဧကကဿ ဒီဃရတ္တံ နိဝုသိတတ္တာ အနဘိရတိ ပရိတဿနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျုန္တိ. အထ အညေပိ သတ္တာ အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါ အာဘဿရကာယာ စဝိတွာ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇန္တိ တဿ သတ္တဿ သဟဗျတံ. တေပိ တတ္ထ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

“එහි දීර්ඝ කාලයක් තනිව වාසය කිරීම හේතුවෙන් ඔහුට නොඇල්මක් හා තනිකමක් (තැතිගැනීමක්) ඇති වෙයි. ‘අහෝ, අනෙක් සත්වයෝත් මෙහි පැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙන් ඔහුට සිතෙයි. එවිට අනෙක් සත්වයෝද ආයුෂ ක්ෂය වීමෙන් හෝ පින් ක්ෂය වීමෙන් හෝ ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් චුත වී ඒ සත්වයාගේ සහචරයන් ලෙස බ්‍රහ්ම විමානයෙහි උපදිති. ඔවුන්ද එහි මනෝමයව, ප්‍රීතිය ආහාර කොට ඇතිව, ස්වයංප්‍රභාස්වරව, අහසෙහි හැසිරෙමින්, සුබ ස්ථානයන්හි වෙසෙමින් දීර්ඝ කාලයක් පවතිති.”

၃၉. ‘တတြာဝုသော, ယော သော သတ္တော ပဌမံ ဥပပန္နော, တဿ ဧဝံ ဟောတိ – အဟမသ္မိ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ, မယာ ဣမေ သတ္တာ နိမ္မိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မမဉှိ ပုဗ္ဗေ ဧတဒဟောသိ – အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျုန္တိ; ဣတိ မမ စ မနောပဏိဓိ. ဣမေ စ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာတိ.

39. “ඇවැත්නි, එහිදී පළමුව උපන් සත්වයාට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම බ්‍රහ්මයා වෙමි, මහා බ්‍රහ්මයා වෙමි, සියල්ල අභිබවා සිටින්නා වෙමි, කිසිවෙකුට යටත් නොවන්නා වෙමි, සියල්ල දකින්නා වෙමි, සියල්ල තම වසඟයේ පවත්වන්නා වෙමි, ඊශ්වරයා වෙමි, කර්තෘ වෙමි, නිර්මාතෘ වෙමි, ශ්‍රේෂ්ඨයා වෙමි, විධාන කරන්නා වෙමි, වශීකෘත වූවෙමි, උපන් හා උපදින සත්වයන්ගේ පියා වෙමි. මා විසින් මේ සත්වයෝ මවන ලදහ. එයට හේතුව කිමද? මට මීට පෙර ‘අහෝ, අනෙක් සත්වයෝත් මෙහි පැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ කියා සිතුණි. මාගේ ඒ මනෝප්‍රණිධිය නිසා (සිතේ පැතුම නිසා) මේ සත්වයෝ මෙහි පැමිණියහ’ කියායි.”

‘ယေပိ တေ သတ္တာ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာ, တေသမ္ပိ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ ဘဝံ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ; ဣမိနာ မယံ ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမဉှိ မယံ အဒ္ဒသာမ ဣဓ ပဌမံ ဥပပန္နံ; မယံ ပနာမှ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာတိ.

“පසුව උපන් සත්වයන්ට ද මෙසේ සිතෙයි: ‘මේ භවත් බ්‍රහ්මයා මහා බ්‍රහ්මයාය, සියල්ල අභිබවා සිටින්නාය, කිසිවෙකුට යටත් නොවන්නාය, සියල්ල දකින්නාය, සියල්ල තම වසඟයේ පවත්වන්නාය, ඊශ්වරයාය, කර්තෘය, නිර්මාතෘය, ශ්‍රේෂ්ඨයාය, විධාන කරන්නාය, වශීකෘත වූවෙකි, උපන් හා උපදින සත්වයන්ගේ පියාය. මේ භවත් බ්‍රහ්මයා විසින් අපි මවන ලද්දෙමු. එයට හේතුව කිමද? අප මෙහි පැමිණෙන විට මොහු පළමුව උපදී සිටිනු අප දුටුවෙමු. අප උපන්නේ ඔහුට පසුවය’ කියායි.”

၄၀. ‘တတြာဝုသော, ယော သော သတ္တော ပဌမံ ဥပပန္နော, သော ဒီဃာယုကတရော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏဝန္တတရော စ မဟေသက္ခတရော စ. ယေ ပန တေ သတ္တာ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာ, တေ အပ္ပာယုကတရာ စ ဟောန္တိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတရာ စ အပ္ပေသက္ခတရာ စ.

40. “ඇවැත්නි, එහිදී පළමුව උපන් ඒ සත්වයා වඩාත් දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් ද, වඩාත් රූමත් අයෙක් ද, වඩාත් මහේශාක්‍ය (ප්‍රතාපවත්) අයෙක් ද වෙයි. පසුව උපන් සත්වයෝ ආයුෂයෙන් අඩු, රූපයෙන් අඩු (දුර්වර්ණ), අල්පේශාක්‍ය වූවෝ වෙති.”

‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော [Pg.25] အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ; တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

“ඇවැත්නි, යම් සත්වයෙක් ඒ (බ්‍රහ්ම) ලෝකයෙන් චුත වී මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයට පැමිණීම සිදු විය හැකිය. ඔහු එසේ පැමිණ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙයි. පැවිදි වූ ඔහු දැඩි වීර්යයෙන්, උත්සාහයෙන්, යෝගාභ්‍යාසයෙන්, අප්‍රමාදයෙන් හා නිවැරදි මෙනෙහි කිරීමෙන් යුක්තව මෙවන් වූ චිත්ත සමාධියක් ලබයි. සිත සමාහිත වූ කල්හි ඔහු තමාගේ පෙර විසූ ඒ (බ්‍රහ්ම) භවය සිහි කරයි. නමුත් ඉන් එහාට සිහි කළ නොහැකිය.”

‘သော ဧဝမာဟ – ယော ခေါ သော ဘဝံ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ, ယေန မယံ ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ. သော နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ တေန ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ, တေ မယံ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာ’တိ. ဧဝံဝိဟိတကံ နော တုမှေ အာယသ္မန္တော ဣဿရကုတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာတိ. ‘တေ ဧဝမာဟံသု – ဧဝံ ခေါ နော, အာဝုသော ဂေါတမ, သုတံ, ယထေဝါယသ္မာ ဂေါတမော အာဟာ’တိ. ‘‘အဂ္ဂညဉ္စာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပဇာနာမိ. တဉ္စ ပဇာနာမိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမိ, တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမိ, အပရာမသတော စ မေ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ယဒဘိဇာနံ တထာဂတော နော အနယံ အာပဇ္ဇတိ.

“ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘යම් ඒ භවත් මහා බ්‍රහ්මයෙක් වේද, ඔහු නිත්‍යය, ස්ථිරය, සදාකාලිකය, වෙනස් නොවන සුළුය, සැමදා එලෙසම පවතියි. ඒ භවත් බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද අපි වනාහි අනිත්‍ය වන්නෙමු, අස්ථිර වන්නෙමු, කෙටි ආයුෂ ඇත්තෝ වන්නෙමු, චුත වන සුළු වන්නෙමු, එබැවින් මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයට පැමිණියෙමු’ කියායි. ඇවැත්නි, ඔබවහන්සේලා මෙබඳු වූ ‘ඊශ්වර නිර්මාණය’ හෝ ‘බ්‍රහ්ම නිර්මාණය’ මුල් කොට ගත් ආචාර්යවාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවන්නහුද? ඔවුන් මෙසේ පවසයි: ‘ඇවැත් ගෝතමයන් වහන්ස, අප අසා ඇත්තේද ඔබවහන්සේ පැවසූ පරිදිමය’. භග්ගවය, මම ලෝකයේ ආරම්භය (අග්‍රඥතාවය) දනිමි. එය ද දනිමි, ඊට වඩා උසස් වූ දෙයද දනිමි. එසේ දැනගෙනත් මම එයට වැරදි ලෙස ඇලී නොසිටිමි. එසේ නොඇලී සිටින බැවින් මටම අවබෝධ වන ශාන්තිය (නිර්වාණය) මම විඳිමි. යමක් දැනගැනීමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ විපතට පත් නොවෙත්ද මම ඒ ඥානය ඇත්තෙමි.”

၄၁. ‘‘သန္တိ, ဘဂ္ဂဝ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ခိဍ္ဍာပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမော’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကထံဝိဟိတကံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ခိဍ္ဍာပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ မယာ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, အသမ္ပာယန္တာ မမညေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ –

41. “භග්ගවය, ක්‍රීඩාවෙහි ප්‍රමාද වීමෙන් (ඛිඩ්ඩාපදෝසික) ඇතිවන ලෝකයේ ආරම්භය පවසන ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ අසමි: ‘ඇවැත්නි, ඔබලා ක්‍රීඩාවෙහි ප්‍රමාද වීම ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පවසන්නාහුද?’ කියායි. මා එසේ ඇසූ විට ඔවුන් ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. පසුව මම ඔවුන්ගෙන් එය කෙසේ වන්නේ දැයි විමසමි. මා ඇසූ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට ඔවුහු අපොහොසත් වෙති. ඔවුහු අපොහොසත් වී නැවත මගෙන්ම ඒ ගැන විමසති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ විස්තර කර දෙමි:”

၄၂. ‘သန္တာဝုသော, ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ နာမ ဒေဝါ. တေ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ သမ္မုဿတိ, သတိယာ သမ္မောသာ တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ.

42. “‘ඇවැත්නි, ‘ඛිඩ්ඩාපදෝසික’ නම් වූ දෙවිවරු සිටිති. ඔවුන් අධික වේලාවක් සිනාසෙමින්, කෙළිදෙලෙන් හා ක්‍රීඩාවෙන් යුක්තව වාසය කරති. එසේ අධික ලෙස ක්‍රීඩාවෙහි හා කෙළිදෙලෙහි ඇලී සිටින ඔවුන්ට සිහිය මුළා වෙයි. සිහිය මුළා වීමෙන් ඒ දෙවිවරු ඒ භවයෙන් චුත වෙති.’”

‘ဌာနံ [Pg.26] ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ; တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

“ඇවැත්නි, කිසියම් සත්ත්වයෙක් ඒ (දේව) නිකායෙන් චුතව මෙලොවට පැමිණෙන්නේද, එසේ මෙලොවට පැමිණි ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නේද, පැවිදි වූ ඔහු කෙලෙස් තවන වීරියෙන්, උත්සාහයෙන්, නිරන්තර යෝගයෙන්, අප්‍රමාදයෙන් හා මනා මනසිකාරයෙන් යුක්තව එබඳු වූ චිත්ත සමාධියක් ලබන්නේද, ඒ මනා කොට සමාධිගත වූ සිතින් තමාගේ ඒ පෙර විසූ බවය සිහි කරයිද, ඉන් ඔබ්බට සිහි කළ නොහැකි වන්නේද, ඇවැත්නි, එබඳු අවස්ථාවක් විද්‍යමාන වන්නේමය.”

‘သော ဧဝမာဟ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော ဒေဝါ န ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ တေ န အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ နာတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ န သမ္မုဿတိ, သတိယာ အသမ္မောသာ တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ န စဝန္တိ, နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ တေ မယံ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရိမှာ, တေသံ နော အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ သမ္မုဿတိ, သတိယာ သမ္မောသာ ဧဝံ မယံ တမှာ ကာယာ စုတာ, အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာတိ. ဧဝံဝိဟိတကံ နော တုမှေ အာယသ္မန္တော ခိဍ္ဍာပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ. ‘တေ ဧဝမာဟံသု – ဧဝံ ခေါ နော, အာဝုသော ဂေါတမ, သုတံ, ယထေဝါယသ္မာ ဂေါတမော အာဟာ’တိ. ‘‘အဂ္ဂညဉ္စာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပဇာနာမိ…ပေ… ယဒဘိဇာနံ တထာဂတော နော အနယံ အာပဇ္ဇတိ.

“ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘යම් ඒ භවත් දෙවි කෙනෙක් කෙළිලොලින් සිත් දූෂණය කරගත් (ක්‍රීඩා ප්‍රදෝෂික) නොවෙත්ද, ඔවුහු පමණ ඉක්මවා සිනහවෙන් හා ක්‍රීඩාවෙන් යුක්තව වාසය නොකරති. අධික ලෙස කෙළිලොලින් වාසය නොකරන ඔවුන්ගේ සිහිය මුළා නොවේ. සිහිය මුළා නොවීම නිසා ඒ දෙවිවරු එම නිකායෙන් චුත නොවෙති; ඔවුහු නිත්‍යයහ, ස්ථිරයහ, සදාකාලිකයහ, වෙනස් නොවන ස්වභාව ඇත්තාහ, සදාකාලික වස්තූන් මෙන් එලෙසම පවතිති. එහෙත් යම් අපි කෙළිලොලින් සිත් දූෂණය කරගත්තෙමුද, අපි පමණ ඉක්මවා සිනහවෙන් හා ක්‍රීඩාවෙන් යුක්තව වාසය කළෙමු. එසේ පමණ ඉක්මවා කෙළිලොලින් වාසය කළ අපගේ සිහිය මුළා විය. සිහිය මුළා වීම නිසා අපි ඒ නිකායෙන් චුත වීමු; අපි අනිත්‍යයහ, අස්ථිරයහ, කෙටි ආයුෂ ඇත්තාහ, චුත වන ස්වභාව ඇත්තාහ, මෙලොවට පැමිණියෙමු’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, ඔබලා ක්‍රීඩා ප්‍රදෝෂික දෙවිවරුන් මුල් කරගත් මෙබඳු වූ ඇදුරු වාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය (අග්ගඤ්ඤය) ලෙස පනවන්නහුද?” එවිට ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැවසූ පරිදිම අපටද අසන්නට ලැබී ඇත.” “භග්ගව, මම ලෝකයේ ආරම්භය දනිමි... යම් කරුණක් දැනගැනීමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ කිසිදු විපතකට පත් නොවේ.”

၄၃. ‘‘သန္တိ, ဘဂ္ဂဝ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မနောပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော မနောပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမော’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကထံဝိဟိတကံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော မနောပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ မယာ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, အသမ္ပာယန္တာ မမညေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ. တေသာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ –

43. “භග්ගව, ඇතැම් මහණ බමුණෝ මනස දූෂණය කර ගැනීම (මනෝප්‍රදෝෂික) මුල් කරගත් ඇදුරු වාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවති. මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, ඔබලා මනෝප්‍රදෝෂික දෙවිවරුන් මුල් කරගත් ඇදුරු වාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවන්නහු යන්න සැබෑද?’ මා එසේ විමසූ විට ඔවුහු ‘එසේය’ යි පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ගෙන් මෙසේ අසමි: ‘පින්වතුනි, ඔබලා කිනම් ආකාරයකින් මනෝප්‍රදෝෂික දෙවිවරුන් මුල් කරගත් ඇදුරු වාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවන්නහුද?’ මා විසින් විමසන ලදුව ඔවුහු එය විසඳාගත නොහැකිව, මගෙන්ම පෙරළා ප්‍රශ්න කරති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පැහැදිලි කරමි:”

၄၄. ‘သန္တာဝုသော, မနောပဒေါသိကာ နာမ ဒေဝါ. တေ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တိ. တေ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ [Pg.27] ပဒူသေန္တိ. တေ အညမညံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ ကိလန္တကာယာ ကိလန္တစိတ္တာ. တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ.

44. “ඇවැත්නි, මනෝප්‍රදෝෂික නම් වූ දෙවි කෙනෙක් සිටිති. ඔවුහු පමණ ඉක්මවා එකිනෙකා දෙස ඊර්ෂ්‍යාවෙන් බලා සිටිති. එසේ පමණ ඉක්මවා එකිනෙකා දෙස බලා සිටින ඔවුන් එකිනෙකා කෙරෙහි සිත් දූෂණය කර ගනිති. එසේ එකිනෙකා කෙරෙහි දූෂිත සිත් ඇති ඔවුන්ගේ කය ක්ලාන්ත වෙයි, සිතද ක්ලාන්ත වෙයි. ඒ දෙවිවරු එම (දේව) නිකායෙන් චුත වෙති.”

‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

“ඇවැත්නි, කිසියම් සත්ත්වයෙක් ඒ (දේව) නිකායෙන් චුතව මෙලොවට පැමිණෙන්නේද, එසේ මෙලොවට පැමිණි ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නේද, පැවිදි වූ ඔහු කෙලෙස් තවන වීරියෙන්, උත්සාහයෙන්, නිරන්තර යෝගයෙන්, අප්‍රමාදයෙන් හා මනා මනසිකාරයෙන් යුක්තව එබඳු වූ චිත්ත සමාධියක් ලබන්නේද, ඒ මනා කොට සමාධිගත වූ සිතින් තමාගේ ඒ පෙර විසූ බවය සිහි කරයිද, ඉන් ඔබ්බට සිහි කළ නොහැකි වන්නේද, ඇවැත්නි, එබඳු අවස්ථාවක් විද්‍යමාන වන්නේමය.”

‘သော ဧဝမာဟ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော ဒေဝါ န မနောပဒေါသိကာ တေ နာတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တိ. တေ နာတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ နပ္ပဒူသေန္တိ. တေ အညမညံ အပ္ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ အကိလန္တကာယာ အကိလန္တစိတ္တာ. တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ န စဝန္တိ, နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ မနောပဒေါသိကာ, တေ မယံ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယိမှာ. တေ မယံ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ ပဒူသိမှာ. တေ မယံ အညမညံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ ကိလန္တကာယာ ကိလန္တစိတ္တာ. ဧဝံ မယံ တမှာ ကာယာ စုတာ, အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာတိ. ဧဝံဝိဟိတကံ နော တုမှေ အာယသ္မန္တော မနောပဒေါသိကံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ. ‘တေ ဧဝမာဟံသု – ဧဝံ ခေါ နော, အာဝုသော ဂေါတမ, သုတံ, ယထေဝါယသ္မာ ဂေါတမော အာဟာ’တိ. ‘‘အဂ္ဂညဉ္စာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပဇာနာမိ…ပေ… ယဒဘိဇာနံ တထာဂတော နော အနယံ အာပဇ္ဇတိ.

“ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘යම් ඒ භවත් දෙවි කෙනෙක් මනස දූෂණය කරගත් (මනෝප්‍රදෝෂික) නොවෙත්ද, ඔවුහු පමණ ඉක්මවා එකිනෙකා දෙස (ඊර්ෂ්‍යාවෙන්) බලා නොසිටිති. එසේ එකිනෙකා දෙස බලා නොසිටින ඔවුන් එකිනෙකා කෙරෙහි සිත් දූෂණය කර නොගනිති. එසේ එකිනෙකා කෙරෙහි දූෂිත නොවූ සිත් ඇති ඔවුන්ගේ කය හෝ සිත ක්ලාන්ත නොවේ. ඒ දෙවිවරු එම නිකායෙන් චුත නොවෙති; ඔවුහු නිත්‍යයහ, ස්ථිරයහ, සදාකාලිකයහ, වෙනස් නොවන ස්වභාව ඇත්තාහ, සදාකාලික වස්තූන් මෙන් එලෙසම පවතිති. එහෙත් යම් අපි මනෝප්‍රදෝෂික වූවෙමුද, අපි පමණ ඉක්මවා එකිනෙකා දෙස බලා සිටියෙමු. එසේ එකිනෙකා දෙස බලා සිටීමෙන් අපි එකිනෙකා කෙරෙහි සිත් දූෂණය කර ගත්තෙමු. දූෂිත වූ සිත් ඇති අපගේ කයද සිතද ක්ලාන්ත විය. මෙසේ අපි ඒ නිකායෙන් චුත වීමු; අපි අනිත්‍යයහ, අස්ථිරයහ, කෙටි ආයුෂ ඇත්තාහ, චුත වන ස්වභාව ඇත්තාහ, මෙලොවට පැමිණියෙමු’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, ඔබලා මනෝප්‍රදෝෂික දෙවිවරුන් මුල් කරගත් මෙබඳු වූ ඇදුරු වාදයක් ලෝකයේ ආරම්භය ලෙස පනවන්නහුද?” එවිට ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැවසූ පරිදිම අපටද අසන්නට ලැබී ඇත.” “භග්ගව, මම ලෝකයේ ආරම්භය (අග්ගඤ්ඤය) දනිමි... යම් කරුණක් දැනගැනීමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ කිසිදු විපතකට පත් නොවේ.”

၄၅. ‘‘သန္တိ, ဘဂ္ဂဝ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမော’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကထံဝိဟိတကံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? တေ [Pg.28] မယာ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, အသမ္ပာယန္တာ မမညေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ. တေသာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ –

45. “භග්ගව, ලෝකයේ ආරම්භය කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව (අහඹු ලෙස) සිදුවූවක් බව පවසන සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ අසමි: ‘පින්වතුනි, ඔබලා ලෝකයේ ආරම්භය අහේතුකව සිදුවූවක් බව ප්‍රකාශ කරනවා කියා පවසන්නේ සැබෑවක්ද?’ එවිට ඔවුන් ‘එසේය’ යි පිළිගනිති. මම ඔවුන්ගෙන් ‘පින්වතුනි, ඔබලා ලෝකයේ ආරම්භය අහේතුකව සිදුවූවක් බව පනවන්නේ කුමන කරුණක් පදනම් කරගෙනද?’ යි විමසමි. මා එසේ ඇසූ විට ඔවුන්ට කරුණු සහිතව එය පැහැදිලි කළ නොහැකි වෙයි. එසේ කරුණු පැහැදිලි කළ නොහැකි වූ ඔවුන් පෙරළා මගෙන්ම ඒ ගැන විමසති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පිළිතුරු දෙමි:”

၄၆. ‘သန္တာဝုသော, အသညသတ္တာ နာမ ဒေဝါ. သညုပ္ပာဒါ စ ပန တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ.

46. “‘ඇවැත්නි, අසංඥසත්ව නම් වූ දෙවිවරු සිටිති. යම් දිනක ඒ දෙවිවරුන්ට සංඥාව පහළ වේද, එකෙණෙහිම ඔවුන් ඒ දෙව් ලොවෙන් චුත වෙති.”

‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ. ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ သညုပ္ပာဒံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

“‘ඇවැත්නි, මෙබඳු අවස්ථාවක් තිබිය හැකිය. යම් සත්වයෙක් ඒ දෙව් ලොවෙන් චුතව මෙලොවට පැමිණෙයි. මෙලොවට පැමිණි ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වෙයි. මහණ වී කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, මනා වීර්යයෙන් හා කැපවීමෙන්, අප්‍රමාදීව හා මනා සිහියෙන් යුතුව එබඳු වූ චිත්ත සමාධියකට පත් වෙයි. ඒ සමාධිමත් සිතින් යුතුව තමාට (අසංඥ ලොවෙන් චුත වීමට පෙර) සංඥාව පහළ වූ අවස්ථාව පමණක් සිහිපත් කරයි. එහෙත් ඊට පෙර පැවති කිසිවක් සිහිපත් කළ නොහැකි වෙයි.”

‘သော ဧဝမာဟ – အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ နာဟောသိံ, သောမှိ ဧတရဟိ အဟုတွာ သန္တတာယ ပရိဏတောတိ. ဧဝံဝိဟိတကံ နော တုမှေ အာယသ္မန္တော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အာစရိယကံ အဂ္ဂညံ ပညပေထာ’တိ? ‘တေ ဧဝမာဟံသု – ဧဝံ ခေါ နော, အာဝုသော ဂေါတမ, သုတံ ယထေဝါယသ္မာ ဂေါတမော အာဟာ’တိ. ‘‘အဂ္ဂညဉ္စာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ပဇာနာမိ တဉ္စ ပဇာနာမိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမိ, တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမိ, အပရာမသတော စ မေ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ယဒဘိဇာနံ တထာဂတော နော အနယံ အာပဇ္ဇတိ.

“‘එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: ආත්මයත් ලෝකයත් අහේතුකව (අහඹු ලෙස) හටගෙන ඇත. ඒ මන්ද යත්, මම මීට පෙර කිසිලෙසකත් නොසිටියෙමි. මීට පෙර නොසිටි මම දැන් සත්වයෙකු ලෙස මෙසේ ඉපදී සිටිමි කියායි. පින්වතුනි, ඔබලා ලෝකයේ ආරම්භය අහේතුකව සිදුවූවක් බව පවසන්නේ මෙබඳු වූ කරුණක් නිසාද?’ එවිට ඔවුන් ‘ඇවැත්නි ගෝතමයන් වහන්ස, අප අසා ඇත්තේද ඔබ වහන්සේ දැන් පැවසූ ආකාරයටමය’ යි පවසති. භග්ගව, මම ලෝකයේ ආරම්භයත් දනිමි, එයට වඩා උසස් වූ දෙයද දනිමි. මම ඒ දැනුම කෙරෙහි තෘෂ්ණා මානාදියෙන් ඇලී නොසිටිමි. එසේ ඇලී නොසිටින නිසාම මම මා තුළම පවතින උතුම් නිවීම (නිර්වාණය) අත්දකිමි. යම් අවබෝධයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ කිසිදා දුකට හෝ විනාශයට පත් නොවේද, ඒ අවබෝධය මම ලබා සිටිමි.”

၄၇. ‘‘ဧဝံဝါဒိံ ခေါ မံ, ဘဂ္ဂဝ, ဧဝမက္ခာယိံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ – ‘ဝိပရီတော သမဏော ဂေါတမော ဘိက္ခဝေါ စ. သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ယသ္မိံ သမယေ သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သဗ္ဗံ တသ္မိံ သမယေ အသုဘန္တွေဝ ပဇာနာတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယသ္မိံ သမယေ သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သဗ္ဗံ တသ္မိံ သမယေ အသုဘန္တွေဝ ပဇာနာတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ခွာဟံ, ဘဂ္ဂဝ, ဝဒါမိ – ‘ယသ္မိံ သမယေ သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သုဘန္တွေဝ တသ္မိံ သမယေ ပဇာနာတီ’တိ.

47. “භග්ගව, මෙසේ පවසන්නා වූ, මෙසේ ධර්මය දේශනා කරන්නා වූ මට සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අසත්‍ය වූ, හිස් වූ, බොරු වූ, අභූත චෝදනා නගති. ‘ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේත් භික්ෂූනුත් මුලාවට පත් වූවෝ වෙති. ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ පවසන්නේ යම් කිසිවෙක් ශුභ විමොක්ෂය (පිරිසිදු බව නමැති විමුක්තිය) ලබා වාසය කරන අවස්ථාවේදී, ඔහු සියල්ල අශුභ ලෙසම දකින බවයි’ කියායි. භග්ගව, මම කිසිසේත් එසේ නොපවසමි. මම පවසන්නේ යම් කිසිවෙක් ශුභ විමොක්ෂය ලබා වාසය කරන්නේ නම්, ඔහු ඒ අවස්ථාවේදී එය ‘ශුභ’ ලෙසම දකින බවයි.”

‘‘တေ [Pg.29] စ, ဘန္တေ, ဝိပရီတာ, ယေ ဘဂဝန္တံ ဝိပရီတတော ဒဟန္တိ ဘိက္ခဝေါ စ. ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ. ပဟောတိ မေ ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, ယထာ အဟံ သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේටත් භික්ෂූන්ටත් මෙසේ වැරදි ලෙස චෝදනා නගන ඒ අයමයි මුලාවට පත් වී සිටින්නේ. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙලෙස පැහැදී සිටිමි. මටත් ඒ ශුභ විමොක්ෂය ලබා වාසය කළ හැකි වන පරිදි ධර්මය දේශනා කිරීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට හැකියාව පවතින බව මම විශ්වාස කරමි.”

၄၈. ‘‘ဒုက္ကရံ ခေါ ဧတံ, ဘဂ္ဂဝ, တယာ အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြာယောဂေန အညတြာစရိယကေန သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. ဣင်္ဃ တွံ, ဘဂ္ဂဝ, ယော စ တေ အယံ မယိ ပသာဒေါ, တမေဝ တွံ သာဓုကမနုရက္ခာ’’တိ. ‘‘သစေ တံ, ဘန္တေ, မယာ ဒုက္ကရံ အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြာယောဂေန အညတြာစရိယကေန သုဘံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. ယော စ မေ အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပသာဒေါ, တမေဝါဟံ သာဓုကမနုရက္ခိဿာမီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ဘဂ္ဂဝဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

48. “භග්ගව, වෙනත් දෘෂ්ටියක් දරන, වෙනත් මතයකට කැමති, වෙනත් රුචිකත්වයක් ඇති, වෙනත් සම්ප්‍රදායක යෙදෙන, වෙනත් ගුරුවරයෙකු යටතේ ඉගෙන ගන්නා ඔබට ඒ ශුභ විමොක්ෂය ලබා වාසය කිරීම ඉතා අපහසු කරුණකි. භග්ගව, එබැවින් ඔබ මා කෙරෙහි ඇති කරගත් ඒ ශ්‍රද්ධාවම හොඳින් ආරක්ෂා කරගන්න.’ ‘ස්වාමීනි, මා වැනි වෙනත් මතයක් ඇති අයෙකුට ඒ ශුභ විමොක්ෂය ලැබීම අපහසු නම්, මා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇති කරගත් මේ පැහැදීමම මම හොඳින් ආරක්ෂා කරගන්නෙමි.’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. භග්ගවගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා සතුටු සිතින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන් විය.”

ပါထိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

පළමු වන පාථික සූත්‍රය නිම විය.

၂. ဥဒုမ္ဗရိကသုတ္တံ

2. උදුම්බරික සූත්‍රය

နိဂြောဓပရိဗ္ဗာဇကဝတ္ထု

නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයාගේ කථාව

၄၉. ဧဝံ [Pg.30] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော ဥဒုမ္ဗရိကာယ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ တိံသမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ သန္ဓာနော ဂဟပတိ ဒိဝါ ဒိဝဿ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အထ ခေါ သန္ဓာနဿ ဂဟပတိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ. မနောဘာဝနီယာနမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အသမယော ဒဿနာယ. ပဋိသလ္လီနာ မနောဘာဝနီယာ ဘိက္ခူ. ယံနူနာဟံ ယေန ဥဒုမ္ဗရိကာယ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, ယေန နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ သန္ဓာနော ဂဟပတိ ယေန ဥဒုမ္ဗရိကာယ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော, တေနုပသင်္ကမိ.

49. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි නිග්‍රෝධ නම් පරිබ්‍රාජකයා උදුම්බරිකා පරිබ්‍රාජිකාරාමයෙහි තුන්සියයක් පමණ වූ මහත් පරිබ්‍රාජක පිරිසක් සමග වාසය කළේය. එකල සන්ධාන නම් ගෘහපතියා දහවල් කාලයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම සඳහා රජගහනුවරින් නික්මුණේය. එවිට සන්ධාන ගෘහපතියාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීමට සුදුසු වේලාව නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම විවේකීව (ධ්‍යානයෙන්) වැඩ සිටින සේක. සිත් දියුණු කළා වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා දැකගැනීමටද මෙය සුදුසු වේලාව නොවේ. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාද විවේකීව වැඩ සිටිති. එබැවින් මම උදුම්බරිකා පරිබ්‍රාජිකාරාමයෙහි නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා සිටින තැනට ගියහොත් මැනවි’ කියායි. ඉක්බිති සන්ධාන ගෘහපතියා උදුම්බරිකා පරිබ්‍රාජිකාරාමයේ නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා සිටි තැනට ගියේය.

၅၀. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ.

50. ඒ අවස්ථාවෙහි නිග්‍රෝධ නම් පරිබ්‍රාජකයා, මහත් හඬ නගමින් කෑගසමින් විවිධ වූ තිරශ්චීන කථාවන්හි (නිසරු කථාවන්හි) යෙදී සිටින විශාල පරිබ්‍රාජක පිරිසක් සමඟ වාඩි වී සිටියේය. ඒ කථා නම්: රජුන් පිළිබඳ කථා, සොරුන් පිළිබඳ කථා, මහා ඇමතිවරුන් පිළිබඳ කථා, සේනාවන් පිළිබඳ කථා, බිය පිළිබඳ කථා, යුද්ධ පිළිබඳ කථා, ආහාර පිළිබඳ කථා, පාන වර්ග පිළිබඳ කථා, වස්ත්‍ර පිළිබඳ කථා, යහන් පිළිබඳ කථා, මල් පිළිබඳ කථා, සුවඳ විලවුන් පිළිබඳ කථා, ඥාතීන් පිළිබඳ කථා, යාන වාහන පිළිබඳ කථා, ගම් පිළිබඳ කථා, නියම්ගම් පිළිබඳ කථා, නගර පිළිබඳ කථා, ජනපද පිළිබඳ කථා, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කථා, ශූරයන් පිළිබඳ කථා, වීදි පිළිබඳ කථා, දිය තොටවල් පිළිබඳ කථා, මියගිය නෑයන් පිළිබඳ කථා, නානාවිධ දේ පිළිබඳ කථා, ලෝකයේ තොරතුරු පිළිබඳ කථා, සමුද්‍රය පිළිබඳ කථා සහ පැවැත්ම හෝ නොපැවැත්ම (දියුණුව හෝ පිරිහීම) පිළිබඳ කථා යනාදියයි.

၅၁. အဒ္ဒသာ ခေါ နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော သန္ဓာနံ ဂဟပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာ သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော အာဂစ္ဆတိ သန္ဓာနော ဂဟပတိ. ယာဝတာ ခေါ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ရာဇဂဟေ ပဋိဝသန္တိ, အယံ တေသံ အညတရော သန္ဓာနော ဂဟပတိ. အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ခေါ ပနေတေ အာယသ္မန္တော အပ္ပသဒ္ဒဝိနီတာ[Pg.31], အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒိနော. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

51. නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා දුරදීම සන්ධාන ගෘහපතියා පැමිණෙනු දුටුවේය. දැක, තම පිරිස මෙසේ නිශ්ශබ්ද කරවීය: "පින්වතුනි, නිහඬ වන්න. පින්වතුනි, ශබ්ද නොකරන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙකු වූ මේ සන්ධාන ගෘහපතියා පැමිණෙයි. රජගහ නුවර වසන, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ යම් පමණ සුදු වත් හැඳි ගිහි ශ්‍රාවකයෝ වෙත්ද, සන්ධාන ගෘහපතියා ඔවුන් අතරින් එක් අයෙකි. ඒ පින්වතුන් නිහඬ බව ප්‍රිය කරන්නෝය, නිහඬ බවෙහි හික්මුණෝය, නිහඬ බවෙහි ගුණ කියන්නෝය. ඉදින් පිරිස නිහඬ බව දුටුවහොත් ඔහු අප වෙත පැමිණීමට සුදුසු යැයි සිතනු ඇත." මෙසේ කී විට ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ නිහඬ වූහ.

၅၂. အထ ခေါ သန္ဓာနော ဂဟပတိ ယေန နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂြောဓေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သန္ဓာနော ဂဟပတိ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အညထာ ခေါ ဣမေ ဘောန္တော အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ…ပေ… ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အညထာ ခေါ ပန သော ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနီ’’တိ.

52. ඉන්පසු සන්ධාන ගෘහපතියා නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා වෙත ගොස් ඔහු සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කථාව නිමවා ඔහු එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ සන්ධාන ගෘහපතියා නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ පැවසීය: "පින්වතුනි, මේ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ රැස්ව මහත් හඬ නගමින්, ඝෝෂා කරමින් විවිධ වූ තිරශ්චීන කථාවන්හි (නිසරු කථාවන්හි) යෙදී වසති. එනම්, රජුන් පිළිබඳ කථා...පෙ... පැවැත්ම හෝ නොපැවැත්ම පිළිබඳ කථා යනාදියයි. එහෙත් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නම් ශබ්ද අඩු, ඝෝෂා නොමැති, විවේකී වූ, මිනිසුන්ගේ රහස් කටයුතුවලින් තොර වූ, හුදෙකලාව වාසය කිරීමට සුදුසු වනගත සේනාසනයන්ම ඇසුරු කරන සේක."

၅၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော သန္ဓာနံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေ ဂဟပတိ, ဇာနေယျာသိ, ကေန သမဏော ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သလ္လပတိ, ကေန သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇတိ, ကေန ပညာဝေယျတ္တိယံ သမာပဇ္ဇတိ? သုညာဂါရဟတာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာ အပရိသာဝစရော သမဏော ဂေါတမော နာလံ သလ္လာပါယ. သော အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ. သေယျထာပိ နာမ ဂေါကာဏာ ပရိယန္တစာရိနီ အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ. ဧဝမေဝ သုညာဂါရဟတာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာ; အပရိသာဝစရော သမဏော ဂေါတမော; နာလံ သလ္လာပါယ. သော အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ. ဣင်္ဃ, ဂဟပတိ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ပရိသံ အာဂစ္ဆေယျ, ဧကပဉှေနေဝ နံ သံသာဒေယျာမ, တုစ္ဆကုမ္ဘီဝ နံ မညေ ဩရောဓေယျာမာ’’တိ.

53. මෙසේ කී විට නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා සන්ධාන ගෘහපතියාට මෙසේ කීවේය: "ගෘහපතිය, ඔබ දැනගත යුතුය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කවුරුන් සමඟ කතා කරයිද? කවුරුන් සමඟ සාකච්ඡා කරයිද? කා සමඟ සාකච්ඡා කොට ප්‍රඥා පාටවයට (ඥාන වෘද්ධියට) පත්වෙයිද? ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ප්‍රඥාව හුදෙකලාව වාසය කිරීම නිසා විනාශ වී ඇත. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් පිරිස් මැදට යාමට අසමත්ය. ඔහු කතා කිරීමට දක්ෂ නැත. ඔහු ඇසුරු කරන්නේ හුදෙකලා වූ කෙළවරක ඇති සේනාසනයන්මය. හරියට එක් ඇසක් පෙනෙන දෙනක සමූහයාට පිටින් කෙළවරකම ඇවිදිමින් තණ කන්නාක් මෙනි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ප්‍රඥාවද හුදෙකලාව නිසා විනාශ වී ඇත; ඔහු පිරිසට නොයයි; කතා කිරීමට දක්ෂ නැත; හුදෙකලා කෙළවරකම වාසය කරයි. ගෘහපතිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් ඉදින් මේ පිරිස මැදට පැමිණෙන්නේ නම්, එකම ප්‍රශ්නයකින් ඔහු අසරණ කරන්නෙමු; හිස් කළයක් පටලවන්නාක් මෙන් ඔහු (ප්‍රශ්නවලින්) පටලවා නිහඬ කරන්නෙමු."

၅၄. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ သန္ဓာနဿ ဂဟပတိဿ နိဂြောဓေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟိတွာ ယေန သုမာဂဓာယ တီရေ မောရနိဝါပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.32] သုမာဂဓာယ တီရေ မောရနိဝါပေ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ သုမာဂဓာယ တီရေ မောရနိဝါပေ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ, အယံ သမဏော ဂေါတမော သုမာဂဓာယ တီရေ မောရနိဝါပေ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ. အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ ပန သော အာယသ္မာ, အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျ. သစေ သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ပရိသံ အာဂစ္ဆေယျ, ဣမံ တံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျာမ – ‘ကော နာမ သော, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မော, ယေန ဘဂဝါ သာဝကေ ဝိနေတိ, ယေန ဘဂဝတာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဿာသပ္ပတ္တာ ပဋိဇာနန္တိ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

54. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් කන ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය සෝත ධාතුවෙන්, සන්ධාන ගෘහපතියා සහ නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා අතර වූ මෙම කථාබහ අසා වදාළ සේක. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගිජ්ජකූට පර්වතයෙන් බැස, සුමාගධා පොකුණ අසල මොර නිවාපය වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට, සුමාගධා තීරයෙහි මොර නිවාපයෙහි එළිමහනේ සක්මන් කළ සේක. නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුමාගධා පොකුණ අසල සක්මන් කරනු දැක තම පිරිස මෙසේ නිහඬ කළේය: "පින්වතුනි, නිහඬ වන්න. පින්වතුනි, ශබ්ද නොකරන්න. මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සුමාගධා පොකුණ අසල සක්මන් කරති. ඒ පින්වත් ගෞතමයන් වහන්සේ නිහඬ බව ප්‍රිය කරති, නිහඬ බවෙහි ගුණ කියති. පිරිස නිහඬ බව දුටුවහොත් උන්වහන්සේ අප වෙත වැඩම කළ යුතු යැයි සිතනු ඇත. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අප වෙත වැඩම කළහොත් උන්වහන්සේගෙන් මෙසේ ප්‍රශ්න කරන්නෙමු: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයකින් ශ්‍රාවකයන් හික්මවන සේක්ද, ඒ ධර්මය කුමක්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හික්මවන ලද ශ්‍රාවකයෝ යම් ධර්මයක් නිසා සැනසීමට පත්ව, උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාව සම්පූර්ණ කළෙමු යැයි පිළිගනිත්ද, ඒ ධර්මය කුමක්ද?'" මෙසේ කී විට ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ නිහඬ වූහ.

တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒေါ

තපෝජිගුච්ඡා වාදය

၅၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိဂြောဓောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, နိဂြောဓ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ, ‘‘ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, အဒ္ဒသာမ ဘဂဝန္တံ သုမာဂဓာယ တီရေ မောရနိဝါပေ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တံ, ဒိသွာန ဧဝံ အဝေါစုမှာ – ‘သစေ သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ပရိသံ အာဂစ္ဆေယျ, ဣမံ တံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျာမ – ကော နာမ သော, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မော, ယေန ဘဂဝါ သာဝကေ ဝိနေတိ, ယေန ဘဂဝတာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဿာသပ္ပတ္တာ ပဋိဇာနန္တိ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယ’န္တိ? အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ; အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

55. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා සිටි තැනට වැඩම කළ සේක. එවිට නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කරන සේක්වා! භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වැඩමවීම සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩම කිරීමට මෙතරම් දීර්ඝ කාලයකට පසු මේ අවස්ථාව සලසා ගත් සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටින සේක්වා, මේ අසුන පනවා ඇත.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා ද එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “නිග්‍රෝධ, ඔබ දැන් කිනම් කතාවකින් යුතුව රැස්ව සිටින්නෙහිද? ඔබ අතර අතරමග නැවතුණු කතාව කුමක්ද?” මෙසේ වදාළ විට නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුමාගධී පොකුණ අසල මොනරුන්ට ආහාර දෙන තැන (මයුර නිවාපයේ) එළිමහනේ සක්මන් කරනු අපි දුටුවෙමු. එසේ දැක අපි මෙසේ කීවෙමු: ‘ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මේ පිරිස වෙත වඩින්නේ නම්, අපි උන්වහන්සේගෙන් මේ ප්‍රශ්නය අසන්නෙමු: ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තම ශ්‍රාවකයන් හික්මවන්නේ කිනම් ධර්මයකින්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හික්මවන ලද ඒ ශ්‍රාවකයෝ කිනම් ධර්මයක් සම්පූර්ණ කර සැනසීමට පත්ව, උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාවේ සාරය අත්පත් කර ගත්තෙමු යැයි පිළිගනිත්ද?’ ස්වාමීනි, අප අතර අතරමග නැවතුණු කතාව මෙයයි; එවිටමය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළේ.”

၅၆. ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, နိဂြောဓ, တယာ အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြာယောဂေန အညတြာစရိယကေန, ယေနာဟံ သာဝကေ ဝိနေမိ[Pg.33], ယေန မယာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဿာသပ္ပတ္တာ ပဋိဇာနန္တိ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ. ဣင်္ဃ တွံ မံ, နိဂြောဓ, သကေ အာစရိယကေ အဓိဇေဂုစ္ဆေ ပဉှံ ပုစ္ဆ – ‘ကထံ သန္တာ နု ခေါ, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတိ, ကထံ အပရိပုဏ္ဏာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, သမဏဿ ဂေါတမဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ, ယတြ ဟိ နာမ သကဝါဒံ ဌပေဿတိ, ပရဝါဒေန ပဝါရေဿတီ’’တိ.

56. “නිග්‍රෝධ, වෙනත් දෘෂ්ටියක් ඇති, වෙනත් මතයක් දරන, වෙනත් රුචියක් ඇති, වෙනත් පිළිවෙතක නිරත, වෙනත් ගුරුවරයෙකු ඇසුරු කරන ඔබට, මා මගේ ශ්‍රාවකයන් හික්මවන ඒ ධර්මයත්, මා විසින් හික්මවන ලද ඒ ශ්‍රාවකයන් සැනසීමට පත්ව උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාවේ සාරය අත්කර ගත්තෙමු යැයි පවසන ඒ ධර්මයත් තේරුම් ගැනීම දුෂ්කරය. නිග්‍රෝධ, එබැවින් ඔබ ඔබේම ගුරුවරයාගේ ඉගැන්වීමක් වන ‘අධිජේගුච්ඡ’ (පාපය පිළිකුල් කරමින් තපස් රැකීම) පිළිබඳව මගෙන් මෙසේ ප්‍රශ්න විමසන්න: ‘ස්වාමීනි, තපස් රැකීම සම්පූර්ණ වන්නේ කෙසේද? එය අසම්පූර්ණ වන්නේ කෙසේද?’ කියා.” මෙසේ වදාළ විට, ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ මහත් හඬින් ඝෝෂා කරමින් මෙසේ කීහ: “පින්වත්නි, මෙය නම් ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, මෙය නම් අද්භූතයකි! ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත්භාවය හා මහා අනුභාවය කෙතරම්ද යත්, උන්වහන්සේ තමන්ගේ වාදය පසෙක තබා අන්‍යයන්ගේ වාදය පිළිබඳව විමසීමට අවස්ථාව ලබා දෙන සේක!”

၅၇. အထ ခေါ နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယံ ခေါ, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ တပေါဇိဂုစ္ဆာသာရာ တပေါဇိဂုစ္ဆာအလ္လီနာ ဝိဟရာမ. ကထံ သန္တာ နု ခေါ, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတိ, ကထံ အပရိပုဏ္ဏာ’’တိ?

57. ඉන්පසු නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා ඒ පරිබ්‍රාජකයන් නිශ්ශබ්ද කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, අපි තපස් රැකීම ගැන කතා කරන්නෝ වෙමු, තපස් රැකීමම සාරය කොට සලකන්නෝ වෙමු, තපස් රැකීමෙහිම නිරත වී වාසය කරන්නෝ වෙමු. ස්වාමීනි, තපස් රැකීම කිනම් ආකාරයකින් යුක්ත වූ විටද සම්පූර්ණ වන්නේ? කිනම් ආකාරයකින් යුක්ත වූ විටද එය අසම්පූර්ණ වන්නේ?”

‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော, န ဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော, န တိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော, နာဘိဟဋံ, န ဥဒ္ဒိဿကတံ, န နိမန္တနံ သာဒိယတိ, သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ဧဠကမန္တရံ, န ဒဏ္ဍမန္တရံ, န မုသလမန္တရံ, န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ, န ဂဗ္ဘိနိယာ, န ပါယမာနာယ, န ပုရိသန္တရဂတာယ, န သင်္ကိတ္တီသု, န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ, န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ, န မစ္ဆံ, န မံသံ, န သုရံ, န မေရယံ, န ထုသောဒကံ ပိဝတိ, သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော, သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော, ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ, သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ ဟောတိ; ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ[Pg.34], မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ, ဖလကသေယျမ္ပိ ကပ္ပေတိ, ထဏ္ဍိလသေယျမ္ပိ ကပ္ပေတိ, ဧကပဿယိကောပိ ဟောတိ ရဇောဇလ္လဓရော, အဗ္ဘောကာသိကောပိ ဟောတိ ယထာသန္ထတိကော, ဝေကဋိကောပိ ဟောတိ ဝိကဋဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အပါနကောပိ ဟောတိ အပါနကတ္တမနုယုတ္တော, သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိပုဏ္ဏာ ဝါ ဟောတိ အပရိပုဏ္ဏာ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတိ, နော အပရိပုဏ္ဏာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏာယပိ ခေါ အဟံ, နိဂြောဓ, တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အနေကဝိဟိတေ ဥပက္ကိလေသေ ဝဒါမီ’’တိ.

“නග්ග්‍රෝධ, මේ ලෝකයෙහි තපස්වියා නිරුවත් වෙයි, සම්ප්‍රදායික පැවැත්මෙන් තොර වෙයි, අතින් පිරිසිදු කරගන්නා සුළු වෙයි, 'පින්වත, වඩින්න' යැයි කියා පිළිගන්වන දානය පිළි නොගනියි, 'පින්වත, නතර වන්න' යැයි කියා පිරිනමන දානය පිළි නොගනියි, තමා වෙනුවෙන් ගෙනෙන ලද දානය හෝ තමා උදෙසාම පිළියෙළ කරන ලද දානය හෝ ආරාධනා කරන ලද දානය හෝ පිළි නොගනියි. ඔහු සැළියකින් හෝ පැසකින් හෝ පිරිනමන දානය පිළි නොගනියි. එළිපත්තක් අතරෙහි සිට හෝ දණ්ඩක් අතරෙහි සිට හෝ මෝල්ගසක් අතරෙහි සිට හෝ පිරිනමන දානය පිළි නොගනියි. දෙදෙනෙකු ආහාර අනුභව කරමින් සිටින විට එක් අයෙකු නැගී සිට ලබාදෙන දානය පිළි නොගනියි. ගර්භණී කාන්තාවකගෙන් හෝ දරුවෙකුට කිරි පොවමින් සිටින කාන්තාවකගෙන් හෝ පුරුෂයෙකු වෙත ගොස් සිටින කාන්තාවකගෙන් ලබාදෙන දානය පිළි නොගනියි. සම්මාදම් කොට පිළියෙළ කළ දානය පිළි නොගනියි. බල්ලෙකු රැක සිටින තැනක හෝ මැස්සන් රංචු ගැසී සිටින තැනක දානය පිළි නොගනියි. මසුන් අනුභව නොකරයි, මස් අනුභව නොකරයි, මද්‍යසාර හෝ සුරා වර්ග පානය නොකරයි, ධාන්‍ය පොතු සේදූ ජලය පානය නොකරයි. ඔහු එක් නිවසකින් පමණක් දානය පිළිගන්නා අතර එක් බත් පිඩක් පමණක් වළඳයි, නැතහොත් නිවාස දෙකකින් පිළිගෙන බත් පිඬු දෙකක් වළඳයි, නැතහොත් නිවාස හතකින් පිළිගෙන බත් පිඬු හතක් වළඳයි. එක් කුඩා බඳුනකින් ලැබෙන ආහාරයෙන් හෝ බඳුන් දෙකකින් ලැබෙන ආහාරයෙන් හෝ බඳුන් හතකින් ලැබෙන ආහාරයෙන් යැපෙයි. දිනක් හැර දිනක් හෝ දින දෙකක් හැර දිනක් හෝ දින හතක් හැර දිනක් හෝ ආහාර වළඳයි. මේ අයුරින් අර්ධ මාසයක් දක්වා වූ කාල පරාසයන් අනුව වාර ක්‍රමයට ආහාර අනුභව කිරීමේ පිළිවෙතෙහි යෙදී වාසය කරයි. ඔහු පලා වර්ග හෝ බඩ අමු හෝ වල් වී හෝ සම් කැබලි හෝ පාසි හෝ දහයියා හෝ බත් කඳ (බත් සීරුව) හෝ තල පිඬු හෝ තණකොළ හෝ ගොම හෝ ආහාර ලෙස ගනියි. වනයේ අල මුල් හා ගෙඩි වර්ග ආහාර කොට ගෙන වැටී ඇති ගෙඩි අනුභව කරමින් යැපෙයි. ඔහු හණ රෙදි හෝ මිශ්‍ර රෙදි හෝ මිනී වැසුම් රෙදි හෝ පාංශුකූල රෙදි හෝ ගස් පට්ටා රෙදි හෝ අඳුන් දිවි සම් හෝ තණකොළ හෝ ගස් ලෙලි හෝ ලෑලි හෝ මිනිස් කෙස්වලින් කළ කම්බිලි හෝ සත්ව ලොම්වලින් කළ කම්බිලි හෝ බකමුණු පියාපත්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරයි. කෙස් හා රැවුල් උදුරා දැමීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදෙයි. ආසන ප්‍රතික්ෂේප කර සිටගෙනම වාසය කරයි. උක්කුටිකයෙන් වාසය කරමින් උක්කුටික ප්‍රධානයෙහි යෙදෙයි. කටු ඇඳන් මත වාසය කරයි. ලෑලි මත හෝ හිස් බිම මත හෝ සැතපෙයි. එක් පසෙකට බරව නිදාගනිමින් ශරීරයේ දූවිලි හා කුණු දරා සිටියි. එළිමහනේ වාසය කරමින් පිරිනමන ඕනෑම ආසනයකින් සතුටු වෙයි. අසූචි ආහාරයට ගැනීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදෙයි. ජලය පානය නොකිරීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදෙයි. සවස් කාලය වන විට තෙවන වරටත් දියේ ගිලී පාපය සේදීමේ පිළිවෙතෙහි යෙදී වාසය කරයි. නග්ග්‍රෝධ, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මෙලෙස පවතින තපෝ-ජිගුච්ඡාව (තපසෙන් කෙලෙස් පිළිකුල් කිරීම) සම්පූර්ණද නැද්ද?” “ස්වාමීනි, සැබවින්ම මෙසේ පවතින තපෝ-ජිගුච්ඡාව සම්පූර්ණයි, අසම්පූර්ණ නොවේ.” “නග්ග්‍රෝධ, මෙලෙස සම්පූර්ණ වූ තපෝ-ජිගුච්ඡාවෙහි පවා පවතින නානාවිධ උපක්කිලේසයන් (කිලුටු) ගැන මම පවසමි.”

ဥပက္ကိလေသော

උපක්කිලේස (කෙලෙස්)

၅၈. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏာယ တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အနေကဝိဟိတေ ဥပက္ကိလေသေ ဝဒတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ အတ္တမနော ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ အတ္တမနော ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

58. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු සම්පූර්ණ වූ තපෝ-ජිගුච්ඡාවෙහි පවතින විවිධ වූ උපක්කිලේසයන් පවසන්නේ කෙසේද?” “නග්ග්‍රෝධ, මේ ලෝකයෙහි තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් සතුටු සිතැති වෙයි, තම අභිප්‍රායයන් සම්පූර්ණ වූයේ යැයි තෘප්තියට පත්වෙයි. නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස සමාදන් වී එම තපස නිසා සතුටු සිත් ඇතිව තම අරමුණ ඉටු වූයේ යැයි සිතීම, ඔහුගේ එක් උපක්කිලේසයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

“නැවතත් නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් තමා උසස් කොට සලකයි, අන් අය පහත් කොට සලකයි. නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස සමාදන් වී එම තපස නිසා තමා උසස් කොට සැලකීම හා අන්‍යයන් හෙළා දැකීම, ඔහුගේ තවත් උපක්කිලේසයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ မဇ္ဇတိ မုစ္ဆတိ ပမာဒမာပဇ္ဇတိ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော [Pg.35] တေန တပသာ မဇ္ဇတိ မုစ္ဆတိ ပမာဒမာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

“නැවතත් නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් මත්වෙයි, මුළා වෙයි, ප්‍රමාදයට පැමිණෙයි. නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස සමාදන් වී එම තපස නිසා මානයෙන් මත්වීම, මුළා වීම හා ප්‍රමාදයට පැමිණීම, ඔහුගේ තවත් උපක්කිලේසයකි.”

၅၉. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန အတ္တမနော ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန အတ္တမနော ဟောတိ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

59. “නැවතත් නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවා ගනියි. එම ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා නිසා ඔහු සතුටු සිත් ඇතිව තම අභිප්‍රායයන් සම්පූර්ණ වූයේ යැයි සිතයි. නග්ග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස සමාදන් වී එමඟින් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවා ගෙන, ඒවායින් සතුටු සිතින් යුතුව තම අරමුණ ඉටු වූයේ යැයි සැලකීම, ඔහුගේ තවත් උපක්කිලේසයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

“නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා තපස් සමාදන් වෙයි. ඔහු ඒ තපස හේතුවෙන් ලාභ, සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවා ගනියි. ඔහු ඒ ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා නිසා තමා උසස් කොට සලකයි, අනුන් හෙළා දකියි. නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස් සමාදන් වී ඒ තපසින් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවාගෙන, ඒ නිසා තමා උසස් කොට සලකා අනුන් හෙළා දැකීම යන යමක් ඇද්ද, නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි (කෙලෙසීමකි).

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန မဇ္ဇတိ မုစ္ဆတိ ပမာဒမာပဇ္ဇတိ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန မဇ္ဇတိ မုစ္ဆတိ ပမာဒမာပဇ္ဇတိ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා තපස් සමාදන් වෙයි. ඔහු ඒ තපස හේතුවෙන් ලාභ, සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවා ගනියි. ඔහු ඒ ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා නිසා මත්වෙයි, මුළාවෙයි, ප්‍රමාදයට පැමිණෙයි. නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපස් සමාදන් වී ඒ තපසින් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා උපදවාගෙන, ඒ නිසා මත් වීම, මුළා වීම හා ප්‍රමාදයට පැමිණීම යන යමක් ඇද්ද, නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

၆၀. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ဘောဇနေသု ဝေါဒါသံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ဣဒံ မေ ခမတိ, ဣဒံ မေ နက္ခမတီ’တိ. သော ယဉ္စ ခွဿ နက္ခမတိ, တံ သာပေက္ခော ပဇဟတိ. ယံ ပနဿ ခမတိ, တံ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈာပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

60. නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා ආහාර සම්බන්ධයෙන් බෙදීමකට (වෙන් කිරීමකට) පැමිණෙයි - ‘මෙය මට රුචියි, මෙය මට අරුචියි’ යනුවෙනි. ඔහු තමාට යමක් අරුචි වේද, එය (ඇල්ම සහිතවම) අත්හරියි. යමක් තමාට රුචි වේද, එය ගිජු වූයේ, මුළා වූයේ, දැඩිව බැඳුණේ, එහි ආදීනව (දෝෂ) නොදක්නේ, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් තොරව අනුභව කරයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ လာဘသက္ကာရသိလောကနိကန္တိဟေတု – ‘သက္ကရိဿန္တိ မံ ရာဇာနော ရာဇမဟာမတ္တာ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ [Pg.36] ဂဟပတိကာ တိတ္ထိယာ’တိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසාවලට ඇති ආශාව නිසා - ‘රජවරු, රජමහාමාත්‍යවරු, ක්ෂත්‍රියයෝ, බ්‍රාහ්මණයෝ, ගෘහපතියෝ හා තීර්ථකයෝ මට සත්කාර කරන්නාහුය’ යන අදහසින් තපස් සමාදන් වෙයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

၆၁. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အညတရံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ အပသာဒေတာ ဟောတိ – ‘ကိံ ပနာယံ သမ္ဗဟုလာဇီဝေါ သဗ္ဗံ သံဘက္ခေတိ. သေယျထိဒံ – မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇမေဝ ပဉ္စမံ, အသနိဝိစက္ကံ ဒန္တကူဋံ, သမဏပ္ပဝါဒေနာ’တိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

61. නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට මෙසේ ගර්හා කරයි (නින්දා කරයි) - ‘බොහෝ දෑ අනුභව කරන මේ පුද්ගලයා සියල්ල කා දමයි. එනම් මුල්වලින් හටගත් බීජ, කඳින් හටගත් බීජ, පුරුකෙන් හටගත් බීජ, අග්‍රයෙන් හටගත් බීජ හා පස්වැනිව බීජයෙන් හටගත් බීජ යන මේ සියල්ල අකුණු පහරක් වැනි දත්වලින් හපමින් අනුභව කරයි; එසේ වුවත් මොහුට ශ්‍රමණයෙකැයි කියති’ යනුවෙනි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ပဿတိ အညတရံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ကုလေသု သက္ကရိယမာနံ ဂရုကရိယမာနံ မာနိယမာနံ ပူဇိယမာနံ. ဒိသွာ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣမဉှိ နာမ သမ္ဗဟုလာဇီဝံ ကုလေသု သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ. မံ ပန တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ကုလေသု န သက္ကရောန္တိ န ဂရုံ ကရောန္တိ န မာနေန္တိ န ပူဇေန္တီ’တိ, ဣတိ သော ဣဿာမစ္ဆရိယံ ကုလေသု ဥပ္ပာဒေတာ ဟောတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා කුලවතුන් විසින් සත්කාර කරනු ලබන, ගරු කරනු ලබන, බහුමාන කරනු ලබන, පූජා කරනු ලබන වෙනත් ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු දකියි. එසේ දැක ඔහුට මෙසේ සිතෙයි - ‘බොහෝ දෑ අනුභව කරන මොහුට කුලවතුන් සත්කාර කරති, ගරු කරති, සලකති, පුදති. එහෙත් රළු දිවිපෙවෙතක් ඇති තපස්වියෙකු වන මට කුලවතුන් සත්කාර නොකරති, ගරු නොකරති, නොසලකති, නොපුදති’ යනුවෙනි. මෙසේ ඔහු ඒ කුලවතුන් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම උපදවයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

၆၂. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အာပါထကနိသာဒီ ဟောတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

62. නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා (මිනිසුන්ට පෙනෙන පිණිස) ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල හිඳින්නෙකු වෙයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အတ္တာနံ အဒဿယမာနော ကုလေသု စရတိ – ‘ဣဒမ္ပိ မေ တပသ္မိံ ဣဒမ္ပိ မေ တပသ္မိ’န္တိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා ‘මෙයද මාගේ තපසකි, මෙයද මාගේ තපසකි’ යි තමා ප්‍රදර්ශනය කරමින් (හුවා දක්වමින්) කුලවතුන් අතර හැසිරෙයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ကိဉ္စိဒေဝ ပဋိစ္ဆန္နံ သေဝတိ. သော ‘ခမတိ တေ ဣဒ’န္တိ ပုဋ္ဌော သမာနော အက္ခမမာနံ အာဟ – ‘ခမတီ’တိ. ခမမာနံ အာဟ – ‘နက္ခမတီ’တိ. ဣတိ သော သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා රහසින් යම් යම් වැරදි දේ කරයි. ‘ඔබ මෙය අනුමත කරන්නේද?’ කියා විමසූ විට, ඔහු එය අනුමත නොකරන්නේ වුවද ‘අනුමත කරමි’ යි පවසයි. අනුමත කරන්නේ වුවද ‘අනුමත නොකරමි’ යි පවසයි. මෙසේ ඔහු දැන දැනම මුසාවාද (බොරු) පවසන්නෙකු වෙයි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တထာဂတဿ ဝါ တထာဂတသာဝကဿ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သန္တံယေဝ ပရိယာယံ အနုညေယျံ နာနုဇာနာတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා, තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හෝ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, එහි ඇති සත්‍ය වූද, අනුමත කළ යුතු වූද කරුණු පිළිනොගනියි. නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

၆၃. ‘‘ပုန [Pg.37] စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

63. නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා ක්‍රෝධ කරන්නෙකු හා වෛර බඳින්නෙකු වෙයි. නිග්‍රෝධ, තපස්වියා ක්‍රෝධ කරන්නෙකු හා වෛර බඳින්නෙකු වීම යන යමක් ඇද්ද, නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီ …ပေ… ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီ… သဌော ဟောတိ မာယာဝီ… ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အတိမာနီ… ပါပိစ္ဆော ဟောတိ ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတော… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော… သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. အယမ္ပိ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿိနော ဥပက္ကိလေသော ဟောတိ.

නිග්‍රෝධ, නැවතත් තපස්වියා ගුණමකු වෙයි, අනුන් හා කරට කර සිටීමට තැත් කරන්නෙකු වෙයි, ඊර්ෂ්‍යා සහගත වෙයි, මසුරු වෙයි, කපටි වෙයි, මායාවී වෙයි, මුරණ්ඩු වෙයි, අතිමානය ඇත්තෙකු වෙයි, ලාමක ආශාවන් ඇත්තෙකු හා ඒ ලාමක ආශාවන්ට වසඟ වූවෙකු වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අන්තග්‍රාහී දෘෂ්ටි ඇත්තෙකු වෙයි, තමාගේම දෘෂ්ටිය දැඩිව ගත්තෙකු හා එය අත්හැරීමට අපහසු තැනැත්තෙකු වෙයි. නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තමාගේ දෘෂ්ටිය දැඩිව ගත්තෙකු හා එය අත්හැරීමට අපහසු තැනැත්තෙකු වීම යන යමක් ඇද්ද, නිග්‍රෝධ, මෙයද තපස්වියාගේ කිලුටකි.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ, ယဒိမေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ဥပက္ကိလေသာ ဝါ အနုပက္ကိလေသာ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ ဣမေ, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ ဥပက္ကိလေသာ, နော အနုပက္ကိလေသာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘန္တေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော တပဿီ သဗ္ဗေဟေဝ ဣမေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ သမန္နာဂတော အဿ; ကော ပန ဝါဒေါ အညတရညတရေနာ’’တိ.

“නිග්‍රෝධ, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? තපස්වීන් පිළිකුල් කරන මේ උපක්ලේශයෝ (කෙලෙස්) කෙලෙස් සහිත වෙතිද, නැතහොත් කෙලෙස් රහිත වෙතිද?” “ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම මේ තපෝජිගුච්ඡාවෝ උපක්ලේශයෝ (කෙලෙස්) වෙති, කෙලෙස් රහිත නොවෙති. ස්වාමීනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් තපස්වී පුද්ගලයෙක් මේ සියලුම උපක්ලේශයන්ගෙන් යුක්ත වීමට ඉඩ ඇත්තේය. එවැනි කලෙක මෙයින් එක් එක් කෙලෙස් ගැන කවර කතාද?”

ပရိသုဒ္ဓပပဋိကပ္ပတ္တကထာ

පිරිසිදු පොතු මට්ටමට පැමිණීම පිළිබඳ කථාව

၆၄. ‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ န အတ္တမနော ဟောတိ န ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ န အတ္တမနော ဟောတိ န ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော. ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

64. “නිග්‍රෝධ, මෙහි තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් සතුටු සිත් ඇත්තෙක් නොවෙයි, එමගින් තම අරමුණ සම්පූර්ණ වූයේ යැයි ද නොසිතයි. නිග්‍රෝධ, යම් හෙයකින් තපස්වියා තපසක් සමාදන් වූ විට එම තපසින් ඔහු සතුටු නොවෙයිද, පූර්ණ සංකල්ප ඇත්තෙක් නොවෙයිද, මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ န အတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් තමා උසස් කොට නොදකියි, අනෙකාව හෙළා නොදකියි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ န မဇ္ဇတိ န မုစ္ဆတိ န ပမာဒမာပဇ္ဇတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් මත්වීමකට හෝ මුලාවීමකට හෝ ප්‍රමාදයට හෝ පත් නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

၆၅. ‘‘ပုန [Pg.38] စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန န အတ္တမနော ဟောတိ န ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

65. “නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා ලබයි. ඔහු එම ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසාවලින් සතුටු නොවෙයි, තම අරමුණ සම්පූර්ණ වූයේ යැයි ද නොසිතයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန န အတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා ලබයි. ඔහු එම ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා හේතුවෙන් තමා උසස් කොට නොදකියි, අනෙකාව හෙළා නොදකියි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တပံ သမာဒိယတိ, သော တေန တပသာ လာဘသက္ကာရသိလောကံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, သော တေန လာဘသက္ကာရသိလောကေန န မဇ္ဇတိ န မုစ္ဆတိ န ပမာဒမာပဇ္ဇတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තපසක් සමාදන් වෙයි. ඔහු එම තපස හේතුවෙන් ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා ලබයි. ඔහු එම ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා හේතුවෙන් මත්වීමකට හෝ මුලාවීමකට හෝ ප්‍රමාදයට හෝ පත් නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

၆၆. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ဘောဇနေသု န ဝေါဒါသံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ဣဒံ မေ ခမတိ, ဣဒံ မေ နက္ခမတီ’တိ. သော ယဉ္စ ခွဿ နက္ခမတိ, တံ အနပေက္ခော ပဇဟတိ. ယံ ပနဿ ခမတိ, တံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

66. “නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා භෝජන කෙරෙහි 'මට මෙය ප්‍රියයි, මෙය අප්‍රියයි' යනුවෙන් බෙදා වෙන් කර ගැනීමකට පත් නොවෙයි. ඔහු තමාට යමක් අප්‍රිය වේ නම් එය කිසිදු බැඳීමකින් තොරව අත්හරියි. තමාට යමක් ප්‍රිය වේ නම්, එයට ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳීමකින් තොරව, එහි ආදීනව දකිමින් සහ ඉන් මිදීමේ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව අනුභව කරයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ န တပံ သမာဒိယတိ လာဘသက္ကာရသိလောကနိကန္တိဟေတု – ‘သက္ကရိဿန္တိ မံ ရာဇာနော ရာဇမဟာမတ္တာ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဂဟပတိကာ တိတ္ထိယာ’တိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා 'රජවරු, මහා අමාත්‍යවරු, ක්ෂත්‍රියයෝ, බ්‍රාහ්මණයෝ, ගෘහපතියෝ සහ අන්‍ය තීර්ථකයෝ මට සත්කාර කරනු ඇතැයි' ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා ලැබීමේ ආශාවෙන් යුතුව තපස් සමාදන් නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

၆၇. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အညတရံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ နာပသာဒေတာ ဟောတိ – ‘ကိံ ပနာယံ သမ္ဗဟုလာဇီဝေါ သဗ္ဗံ သံဘက္ခေတိ. သေယျထိဒံ – မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇမေဝ ပဉ္စမံ, အသနိဝိစက္ကံ ဒန္တကူဋံ, သမဏပ္ပဝါဒေနာ’တိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

67. “නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා අන්‍ය වූ ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට මෙසේ පවසමින් නින්දා අපහාස කරන්නෙකු නොවෙයි: 'මොහු මේ තරම් ආහාර රැස් කරගෙන සියල්ල අනුභව කරන්නේ කුමටද? එනම්: මුල් බීජ, කඳ බීජ, පුරුක් බීජ, අග්‍ර බීජ සහ පස්වනුව බීජ බීජ යන මේවාය. ශ්‍රමණයෙකු යැයි කියා ගත්තද, අකුණු සැර වැනි දත් ඇතිව ආහාර බුදින්නෙකි.' මෙලෙස ඔහු නිග්‍රහ කරන්නෙකු නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ ပဿတိ အညတရံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ကုလေသု သက္ကရိယမာနံ ဂရု ကရိယမာနံ မာနိယမာနံ ပူဇိယမာနံ. ဒိသွာ တဿ န ဧဝံ [Pg.39] ဟောတိ – ‘ဣမဉှိ နာမ သမ္ဗဟုလာဇီဝံ ကုလေသု သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ. မံ ပန တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ကုလေသု န သက္ကရောန္တိ န ဂရုံ ကရောန္တိ န မာနေန္တိ န ပူဇေန္တီ’တိ, ဣတိ သော ဣဿာမစ္ဆရိယံ ကုလေသု နုပ္ပာဒေတာ ဟောတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා යම් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු කුලයන් අතර සත්කාර ලබනවා, ගරු සත්කාර ලබනවා, බහුමානයට සහ පිදීමට පත් වෙනවා දකියි. එසේ දැක ඔහුට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති නොවෙයි: 'බොහෝ ආහාර ගන්නා මේ ශ්‍රමණයාට කුලයන් සත්කාර ගරු සත්කාර කරති. නමුත් රළු ජීවිතයක් ගත කරන තපස්වී මට කුලයන් සත්කාර ගරු සත්කාර නොකරති' යනුවෙනි. මෙලෙස ඔහු කුලයන් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාව හෝ මසුරුකම ඇති කරගන්නෙකු නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

၆၈. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ န အာပါထကနိသာဒီ ဟောတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

68. “නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා අන්‍යයන්ට පෙනෙන සේ ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල වාඩි වී සිටින්නෙකු නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ န အတ္တာနံ အဒဿယမာနော ကုလေသု စရတိ – ‘ဣဒမ္ပိ မေ တပသ္မိံ, ဣဒမ္ပိ မေ တပသ္မိ’န္တိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා 'මෙයද මාගේ තපසකි, මෙයද මාගේ තපසකි' යැයි පවසමින් තමා ප්‍රදර්ශනය කරමින් කුලයන් අතර නොහැසිරෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ န ကဉ္စိဒေဝ ပဋိစ္ဆန္နံ သေဝတိ, သော – ‘ခမတိ တေ ဣဒ’န္တိ ပုဋ္ဌော သမာနော အက္ခမမာနံ အာဟ – ‘နက္ခမတီ’တိ. ခမမာနံ အာဟ – ‘ခမတီ’တိ. ဣတိ သော သမ္ပဇာနမုသာ န ဘာသိတာ ဟောတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා කිසිදු දෙයක් රහසින් නොකරයි. ඔහුගෙන් 'ඔබට මෙය ප්‍රියද?' කියා ඇසූ විට, එය අප්‍රිය නම් 'නැත, මට මෙය අප්‍රියයි' කියා පවසයි. එය ප්‍රිය නම් 'මට මෙය ප්‍රියයි' කියා පවසයි. මෙලෙස ඔහු දැන දැන බොරු පවසන්නෙකු නොවෙයි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ တထာဂတဿ ဝါ တထာဂတသာဝကဿ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သန္တံယေဝ ပရိယာယံ အနုညေယျံ အနုဇာနာတိ…ပေ… ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නැවත ද නිග්‍රෝධ, තපස්වියා තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, එහි පවතින සත්‍ය වූ කරුණු පිළිගත යුතු ලෙසම පිළිගනියි. ... පෙ ... මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් වෙයි.

၆၉. ‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အက္ကောဓနော ဟောတိ အနုပနာဟီ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ အက္ကောဓနော ဟောတိ အနုပနာဟီ ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

69. “නීග්‍රෝධ, නැවතත් තවද, තපස්වී තැනැත්තා ක්‍රෝධ නොකරන්නෙකු වෙයි, වෛර නොබඳින්නෙකු වෙයි. නීග්‍රෝධ, තපස්වී තැනැත්තා යම් හෙයකින් ක්‍රෝධ නොකරන්නේ, වෛර නොබඳින්නේ වේ ද, මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වන්නේ වෙයි.”

‘‘ပုန စပရံ, နိဂြောဓ, တပဿီ အမက္ခီ ဟောတိ အပဠာသီ…ပေ… အနိဿုကီ ဟောတိ အမစ္ဆရီ… အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ… အတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အနတိမာနီ… န ပါပိစ္ဆော ဟောတိ န ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတော… န မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ န အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော… န သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ န အာဓာနဂ္ဂါဟီ သုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. ယမ္ပိ, နိဂြောဓ, တပဿီ န သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ န အာဓာနဂ္ဂါဟီ သုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. ဧဝံ သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ.

“නීග්‍රෝධ, නැවතත් තවද, තපස්වී තැනැත්තා අන් අයගේ ගුණ මකන්නෙකු (මක්ඛී) නොවෙයි, කරට කර සිටින්නෙකු (පලාසී) නොවෙයි... ඊර්ෂ්‍යා නොකරන්නෙකු වෙයි, මසුරුකමෙන් තොර වූවෙකු වෙයි... කපටි නොවෙයි, මායාකාරී නොවෙයි... දැඩි සිත් ඇත්තෙකු නොවෙයි, අධිමානය ඇත්තෙකු නොවෙයි... ලාමක ආශාවන් ඇත්තෙකු නොවෙයි, ලාමක ආශාවන්ට වසඟ වූවෙකු නොවෙයි... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික නොවෙයි, අන්තග්‍රාහී දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත නොවෙයි... තමාගේ අදහස් (සන්දිට්ඨි) පමණක්ම නිවැරදි යයි ගන්නෙකු නොවෙයි, වැරදි මතයන් දැඩිව අල්ලාගෙන සිටින්නෙකු නොවෙයි, ඒවා පහසුවෙන් අත්හරින්නෙකු වෙයි. නීග්‍රෝධ, තපස්වී තැනැත්තා යම් හෙයකින් තමාගේ අදහස් පමණක් නිවැරදි යයි නොගන්නේ, වැරදි මතයන් දැඩිව අල්ලාගෙන නොසිටින්නේ, ඒවා පහසුවෙන් අත්හරින්නේ වේ ද, මෙසේ ඔහු ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් පිරිසිදු වන්නේ වෙයි.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဝါ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓါ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ [Pg.40] ဟောတိ နော အပရိသုဒ္ဓါ, အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ သာရပ္ပတ္တာ စာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, နိဂြောဓ, ဧတ္တာဝတာ တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ; အပိ စ ခေါ ပပဋိကပ္ပတ္တာ ဟောတီ’’တိ.

“නීග්‍රෝධ, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හි, තපස් පිළිවෙත පිරිසිදු ද නැතහොත් අපිරිසිදු ද?” “ස්වාමීනි, මෙසේ ඇති කල්හි තපස් පිළිවෙත ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වෙයි, අපිරිසිදු නොවෙයි. එය අග්‍රත්වයට පත් වූවක් මෙන්ම සාරයට (හරයට) පත් වූවක් ද වෙයි.” “නීග්‍රෝධ, මෙපමණකින් තපස් පිළිවෙත අග්‍රත්වයට හෝ සාරයට පත් වූවක් නොවේ. සැබවින්ම එය (ගසක) සිවියට (පිට පොත්තට) පත් වූවා පමණි.”

ပရိသုဒ္ဓတစပ္ပတ္တကထာ

පිරිසිදු පිටපොත්තට පත්වීම පිළිබඳ කථාව

၇၀. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အဂ္ဂညေဝ ပါပေတု, သာရညေဝ ပါပေတူ’’တိ. ‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ. ကထဉ္စ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ? ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ န ပါဏံ အတိပါတေတိ, န ပါဏံ အတိပါတယတိ, န ပါဏမတိပါတယတော သမနုညော ဟောတိ. န အဒိန္နံ အာဒိယတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယာပေတိ, န အဒိန္နံ အာဒိယတော သမနုညော ဟောတိ. န မုသာ ဘဏတိ, န မုသာ ဘဏာပေတိ, န မုသာ ဘဏတော သမနုညော ဟောတိ. န ဘာဝိတမာသီသတိ, န ဘာဝိတမာသီသာပေတိ, န ဘာဝိတမာသီသတော သမနုညော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ.

70. “ස්වාමීනි, කොපමණකින් නම් තපස් පිළිවෙත අග්‍රත්වයටත් සාරයටත් පත් වේ ද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ තපස් පිළිවෙත අග්‍රත්වයට පමුණුවන සේක්වා, සාරයට පමුණුවන සේක්වා!” “නීග්‍රෝධ, මෙහිලා තපස්වී තැනැත්තා සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් (චාතුයාම සංවරය) යුක්ත වෙයි. නීග්‍රෝධ, තපස්වී තැනැත්තා සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් යුක්ත වන්නේ කෙසේ ද? නීග්‍රෝධ, මෙහිලා තපස්වී තැනැත්තා සතුන් නොමරයි, සතුන් නොමරවයි, සතුන් මරන්නා අනුමත නොකරයි. නුදුන් දෙය නොගනියි, නුදුන් දෙය නොගන්වයි, නුදුන් දෙය ගන්නා අනුමත නොකරයි. බොරු නොකියයි, බොරු නොකියවයි, බොරු කියන්නා අනුමත නොකරයි. පංච කාම ගුණයන් (භාවිතං) කෙරෙහි ආශා නොකරයි, ආශා කරවන්නේ නැත, ආශා කරන්නා අනුමත නොකරයි. නීග්‍රෝධ, මෙසේ තපස්වී තැනැත්තා සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් යුක්ත වෙයි.”

‘‘ယတော ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ, အဒုံ စဿ ဟောတိ တပဿိတာယ. သော အဘိဟရတိ နော ဟီနာယာဝတ္တတိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဗျာပါဒပ္ပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပ္ပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

“නීග්‍රෝධ, යම් කලක පටන් තපස්වී තැනැත්තා මෙසේ සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් යුක්ත වේ ද, එවිට ඔහුගේ තපස් බව නිසා (උසස් ප්‍රතිඵල කරා) නැගී සිටීමක් ඇති වෙයි. ඔහු එය දියුණු කරයි, පහත් තත්ත්වයට (පිරිහීමට) පත් නොවෙයි. ඔහු වනාන්තරය, රුක්මුල, පර්වත, කඳුරැළි, ගිරිගුහා, සොහොන්, වනලැහැබ්, එළිමහන, පිදුරු ගොඩවල් වැනි විවේකී සේනාසන ඇසුරු කරයි. ඔහු පිණ්ඩපාතයෙන් පසු පෙරළා පැමිණ, පර්යංකය බැඳ, කය ඍජුව තබා, කර්මස්ථානය කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන වාඩි වෙයි. ඔහු ලෝකය කෙරෙහි වූ අභිජ්ඣාව (විෂම ලෝභය) අත්හැර, අභිජ්ඣාවෙන් තොර සිතින් වාසය කරයි, අභිජ්ඣාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ව්‍යාපාදය හා ක්‍රෝධය අත්හැර, ක්‍රෝධ නොකරන සිතින් යුක්තව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වාසය කරයි, ව්‍යාපාදයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ථීනමිද්ධය (සිතේ හා කයේ අලස බව) අත්හැර, ථීනමිද්ධයෙන් තොරව, ආලෝක සංඥාව ඇතිව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වාසය කරයි, ථීනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. උද්ධච්ච කුක්කුච්චය (නොසන්සුන් බව හා පසුතැවිල්ල) අත්හැර, නොසන්සුන් නොවී, අධ්‍යාත්මයෙහි සංසිඳුණු සිතින් යුක්තව වාසය කරයි, උද්ධච්ච කුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. විචිකිච්ඡාව (සැකය) අත්හැර, සැකයෙන් එතෙර වූවෙකුව, කුසල් දහම්හි සැක රහිතව වාසය කරයි, විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි.”

၇၁. ‘‘သော [Pg.41] ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

71. “ඔහු සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන මේ නීවරණ පස අත්හැර, මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරුවයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, මුළු ලෝකයම තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින්... මුදිතා සහගත සිතින්... උපේක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරුවයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, මුළු ලෝකයම තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපේක්ඛා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ. ယဒိ ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဝါ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓါ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဟောတိ နော အပရိသုဒ္ဓါ, အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ သာရပ္ပတ္တာ စာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, နိဂြောဓ, ဧတ္တာဝတာ တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ; အပိ စ ခေါ တစပ္ပတ္တာ ဟောတီ’’တိ.

“නීග්‍රෝධ, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හි තපස් පිළිවෙත පිරිසිදු ද නැතහොත් අපිරිසිදු ද?” “ස්වාමීනි, මෙසේ ඇති කල්හි තපස් පිළිවෙත ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වෙයි, අපිරිසිදු නොවෙයි. එය අග්‍රත්වයට පත් වූවක් මෙන්ම සාරයට පත් වූවක් ද වෙයි.” “නීග්‍රෝධ, මෙපමණකින් තපස් පිළිවෙත අග්‍රත්වයට හෝ සාරයට පත් වූවක් නොවේ. සැබවින්ම එය (ගසක) අභ්‍යන්තර පොත්තට (ත්වක්/එලය) පත් වූවා පමණි.”

ပရိသုဒ္ဓဖေဂ္ဂုပ္ပတ္တကထာ

පිරිසිදු එලය (ඇතුළු පොත්ත) පිළිබඳ කථාව

၇၂. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အဂ္ဂညေဝ ပါပေတု, သာရညေဝ ပါပေတူ’’တိ. ‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ. ကထဉ္စ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ…ပေ… ယတော ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ, အဒုံ စဿ ဟောတိ တပဿိတာယ. သော အဘိဟရတိ နော ဟီနာယာဝတ္တတိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ [Pg.42] ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ, တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

72. “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, තපෝ-ජිගුච්ඡාව (අකුසල් පිළිකුල් කරමින් කෙරෙන තපස) කොපමණකින් අග්‍රත්වයට මෙන්ම හරයට පත් වූයේ වන්නේද? ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාව තපෝ-ජිගුච්ඡාවෙහි අග්‍රත්වයටම පමුණුවන සේක්වා, හරයටම පමුණුවන සේක්වා!” “නිග්‍රෝධ, මේ ලෝකයෙහි තපස්වී තෙමේ සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් සංවර වූයේ වෙයි. නිග්‍රෝධ, තපස්වී තෙමේ කෙසේ නම් සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් සංවර වූයේ වේද? ... (පෙ) ... නිග්‍රෝධ, යම් කලක තපස්වී තෙමේ සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් සංවර වූයේ වේද, එය ඔහුගේ තපස්කමෙහි ලක්ෂණයක් (ප්‍රතිඵලයක්) වෙයි. ඔහු එම ගුණයන් දියුණු කරයි, පිරිහීමට (හීන භාවයට) ඉඩ නොදෙයි. ඔහු විවේකී සේනාසන ඇසුරු කරයි ... (පෙ) ... ඔහු ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නා වූ සිතේ කෙලෙස් වූ මේ පඤ්ච නීවරණයන් ප්‍රහාණය කර, මෛත්‍රී සහගත සිතින් ... (පෙ) ... කරුණා සහගත සිතින් ... (පෙ) ... මුදිතා සහගත සිතින් ... (පෙ) ... උපේක්ෂා සහගත වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. ඔහු අනේකවිධ වූ පූර්ව ජාතීන් සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දහයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් සංවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් විවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් සංවට්ට-විවට්ට කල්පයන් ද, ‘අසවල් තැන මම මෙබඳු නම් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු සැප දුක් වින්දෙමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. ඒ මම එතැනින් චුත වී අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහි ද මම මෙබඳු නම් ඇත්තෙක් ... මෙබඳු සැප දුක් වින්දෙමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. ඒ මම එතැනින් චුත වී මෙහි උපන්නෙමි’යි මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව අනේකවිධ වූ පූර්ව ජාතීන් සිහි කරයි.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဝါ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓါ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဟောတိ, နော အပရိသုဒ္ဓါ, အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ သာရပ္ပတ္တာ စာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, နိဂြောဓ, ဧတ္တာဝတာ တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ; အပိ စ ခေါ ဖေဂ္ဂုပ္ပတ္တာ ဟောတီ’’တိ.

“නිග්‍රෝධ, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මෙසේ වූ කල තපෝ-ජිගුච්ඡාව පිරිසිදු වූවක් ද නැතහොත් අපිරිසිදු වූවක් ද?” “ස්වාමීනී, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ වූ කල තපෝ-ජිගුච්ඡාව පිරිසිදුය, අපිරිසිදු නොවේ. එය අග්‍රත්වයටත් හරයටත් පත් වූවකි.” “නිග්‍රෝධ, තපෝ-ජිගුච්ඡාව එපමණකින් අග්‍රත්වයට පත් වූයේ හෝ හරයට පත් වූයේ හෝ නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම එය එලයට (අරටුවට පිටින් ඇති කොටසට) පත් වූවා පමණි.”

ပရိသုဒ္ဓအဂ္ဂပ္ပတ္တသာရပ္ပတ္တကထာ

පරිශුද්ධ-අග්‍රප්‍රාප්ත-සාරප්‍රාප්ත කථාව

၇၃. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အဂ္ဂညေဝ ပါပေတု, သာရညေဝ ပါပေတူ’’တိ. ‘‘ဣဓ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ. ကထဉ္စ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ…ပေ… ယတော ခေါ, နိဂြောဓ, တပဿီ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ, အဒုံ စဿ ဟောတိ တပဿိတာယ. သော အဘိဟရတိ နော ဟီနာယာဝတ္တတိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန [Pg.43] သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

73. “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, තපෝ-ජිගුච්ඡාව කොපමණකින් අග්‍රත්වයට මෙන්ම හරයට පත් වූයේ වන්නේද? ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාව තපෝ-ජිගුච්ඡාවෙහි අග්‍රත්වයටම පමුණුවන සේක්වා, හරයටම පමුණුවන සේක්වා!” “නිග්‍රෝධ, මේ ලෝකයෙහි තපස්වී තෙමේ සිවු වැදෑරුම් සංවරයෙන් සංවර වූයේ වෙයි ... (පෙ) ... ඔහු අනේකවිධ වූ පූර්ව ජාතීන් සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක් ... (පෙ) ... මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව අනේකවිධ වූ පූර්ව ජාතීන් සිහි කරයි. ඔහු පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, මනා වර්ණ ඇත්තා වූ ද, දුර්වර්ණ වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකියි. කර්මානුරූපව උපදින සත්ත්වයන් මෙසේ හඳුනා ගනියි: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කාය දුශ්චරිතයෙන්, වාග් දුශ්චරිතයෙන් හා මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට අපවාද කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපන්නාහුය. මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කාය සුචරිතයෙන්, වාග් සුචරිතයෙන් හා මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට අපවාද නොකළහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහුය’යි මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද සත්ත්වයන් දකියි, කර්මානුරූපව උපදින සත්ත්වයන් පිරිසිඳ හඳුනා ගනියි.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဝါ ဟောတိ အပရိသုဒ္ဓါ ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တပေါဇိဂုစ္ဆာ ပရိသုဒ္ဓါ ဟောတိ နော အပရိသုဒ္ဓါ, အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ သာရပ္ပတ္တာ စာ’’တိ.

“නිග්‍රෝධ, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මෙසේ වූ කල තපෝ-ජිගුච්ඡාව පිරිසිදු වූවක් ද නැතහොත් අපිරිසිදු වූවක් ද?” “ස්වාමීනී, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ වූ කල තපෝ-ජිගුච්ඡාව පිරිසිදුය, අපිරිසිදු නොවේ. එය අග්‍රත්වයටත් හරයටත් පත් වූවකි.”

၇၄. ‘‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, နိဂြောဓ, တပေါဇိဂုစ္ဆာ အဂ္ဂပ္ပတ္တာ စ ဟောတိ သာရပ္ပတ္တာ စ. ဣတိ ခေါ, နိဂြောဓ, ယံ မံ တွံ အဝစာသိ – ‘ကော နာမ သော, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မော, ယေန ဘဂဝါ သာဝကေ ဝိနေတိ, ယေန ဘဂဝတာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဿာသပ္ပတ္တာ ပဋိဇာနန္တိ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယ’န္တိ. ဣတိ ခေါ တံ, နိဂြောဓ, ဌာနံ ဥတ္တရိတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ, ယေနာဟံ သာဝကေ ဝိနေမိ, ယေန မယာ သာဝကာ ဝိနီတာ အဿာသပ္ပတ္တာ ပဋိဇာနန္တိ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ.

74. “නිග්‍රෝධ, තපෝ-ජිගුච්ඡාව (තපසින් පව් පිළිකුල් කිරීමේ පිළිවෙත) මෙපමණකින් අග්‍රප්‍රාප්ත වන්නේ මෙන්ම හරයට (සාරයට) පත් වන්නේ ද වේ. නිග්‍රෝධ, 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයකින් ශ්‍රාවකයන් හික්මවන්නේ ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හික්මවන ලද යම් ශ්‍රාවකයෝ සැනසීමට පත්ව, උතුම් වූ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සම්පූර්ණ කළ බවට පිළින කරත් ද, ඒ ධර්මය කුමක් ද?' යනුවෙන් ඔබ මගෙන් යමක් විමසුවේ ද, නිග්‍රෝධ, මා යම් කරුණකින් (ධර්මයකින්) ශ්‍රාවකයන් හික්මවන්නේ ද, මා විසින් හික්මවන ලද යම් ශ්‍රාවකයෝ සැනසීමට පත්ව උතුම් වූ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සම්පූර්ණ කළ බවට පිළින කරත් ද, ඒ කරුණ (මාර්ගය) මීට වඩා බෙහෙවින් උත්තරීතර ය, බෙහෙවින් ප්‍රණීත ය.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ – ‘‘ဧတ္ထ မယံ အနဿာမ သာစရိယကာ, န မယံ ဣတော ဘိယျော ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမာ’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ඒ පිරිවැජියෝ “මෙහි දී අපි අපගේ ගුරුවරුන් සමඟ විනාශ වුණෙමු; මීට වඩා උසස් වූ හෝ උත්තරීතර වූ දෙයක් අපි නොදන්නෙමු” යැයි පවසමින් මහත් වූ ඝෝෂා පැවැත්වූහ.

နိဂြောဓဿ ပဇ္ဈာယနံ

නිග්‍රෝධ පිරිවැජියා කනගාටුවෙන් කල්පනා කිරීම

၇၅. ယဒါ အညာသိ သန္ဓာနော ဂဟပတိ – ‘‘အညဒတ္ထု ခေါ ဒါနိမေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာစိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေန္တီ’’တိ. အထ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ [Pg.44] – ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘန္တေ နိဂြောဓ, ယံ မံ တွံ အဝစာသိ – ‘ယဂ္ဃေ, ဂဟပတိ, ဇာနေယျာသိ, ကေန သမဏော ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သလ္လပတိ, ကေန သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇတိ, ကေန ပညာဝေယျတ္တိယံ သမာပဇ္ဇတိ, သုညာဂါရဟတာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာ, အပရိသာဝစရော သမဏော ဂေါတမော နာလံ သလ္လာပါယ, သော အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ; သေယျထာပိ နာမ ဂေါကာဏာ ပရိယန္တစာရိနီ အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ. ဧဝမေဝ သုညာဂါရဟတာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာ, အပရိသာဝစရော သမဏော ဂေါတမော နာလံ သလ္လာပါယ; သော အန္တမန္တာနေဝ သေဝတိ; ဣင်္ဃ, ဂဟပတိ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ပရိသံ အာဂစ္ဆေယျ, ဧကပဉှေနေဝ နံ သံသာဒေယျာမ, တုစ္ဆကုမ္ဘီဝ နံ မညေ ဩရောဓေယျာမာ’တိ. အယံ ခေါ သော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣဓာနုပ္ပတ္တော, အပရိသာဝစရံ ပန နံ ကရောထ, ဂေါကာဏံ ပရိယန္တစာရိနိံ ကရောထ, ဧကပဉှေနေဝ နံ သံသာဒေထ, တုစ္ဆကုမ္ဘီဝ နံ ဩရောဓေထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

75. යම් විටෙක සන්ධාන ගෘහපතියා, “මේ අන්‍ය තීර්ථක පිරිවැජියෝ දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව ශ්‍රවණය කිරීමට කැමති වෙති, ඒ කෙරෙහි කන් යොමු කරති, අවබෝධ කරගැනීමේ සිතින් යුක්ත වෙති” යැයි දැනගත්තේ ද, එකල්හි ඔහු නිග්‍රෝධ පිරිවැජියාට මෙසේ පැවසීය: “නිග්‍රෝධ ස්වාමීනි, ඔබ මා හට මෙසේ පැවසූහ: ‘ගෘහපතිය, ඔබ දන්නෙහි ද? ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කා සමඟ කතාබස් කරයි ද? කා සමඟ සාකච්ඡා කරයි ද? කවුරුන් ඉදිරියේ තම ප්‍රඥාව පෙන්වයි ද? ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ප්‍රඥාව හුදෙකලා වාසය නිසා නැසී ගොස් ඇත. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් පිරිසක් මැදට යාමට අසමත් ය, කතාබස් කිරීමට නොහැකි ය. ඔහු හුදෙකලා ස්ථානම සේවනය කරයි. කෙළවරක හැසිරෙන එකැස් කණ වැස්සියක් කෙළවර ප්‍රදේශයන්ම සේවනය කරන්නාක් මෙනි. එමෙන්ම ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ප්‍රඥාව හුදෙකලා වාසය නිසා නැසී ඇත, පිරිසක් මැද කතාබස් කිරීමට නොහැකි ය, ඔහු හුදෙකලා ස්ථානම සේවනය කරයි. ගෘහපතිය, ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මේ පිරිස මැදට පැමිණෙන්නේ නම්, එකම ප්‍රශ්නයකින් ඔහුව නිරුත්තර කරන්නෙමු, හිස් කළයක් මෙන් ඔහුව මුළා කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ මෙහි වැඩම කර සිටිති. දැන් උන්වහන්සේව පිරිසක් මැද හැසිරෙන්නට නොහැකි අයෙකු බවට පත් කරන්න, කෙළවර හැසිරෙන එකැස් කණ වැස්සියක් මෙන් කරන්න, එකම ප්‍රශ්නයකින් උන්වහන්සේව නිරුත්තර කරන්න, හිස් කළයක් මෙන් මුළා කරන්න.” මෙසේ පැවසූ කල්හි, නිග්‍රෝධ පිරිවැජියා නිශ්ශබ්දව, ලජ්ජාවට පත්ව, කරබාගෙන, යටිකුරු කළ මුහුණින් යුතුව, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව වාඩි වී සිටියේය.

၇၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ နိဂြောဓံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, နိဂြောဓ, ဘာသိတာ တေ ဧသာ ဝါစာ’’တိ? ‘‘သစ္စံ, ဘန္တေ, ဘာသိတာ မေ ဧသာ ဝါစာ, ယထာဗာလေန ယထာမူဠှေန ယထာအကုသလေနာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, နိဂြောဓ. ကိန္တိ တေ သုတံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုဍ္ဎာနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယေ တေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, ဧဝံ သု တေ ဘဂဝန္တော သံဂမ္မ သမာဂမ္မ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ…ပေ… ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော. ဥဒါဟု, ဧဝံ သု တေ ဘဂဝန္တော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, သေယျထာပါဟံ ဧတရဟီ’တိ.

76. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිග්‍රෝධ පිරිවැජියා නිශ්ශබ්දව, ලජ්ජාවට පත්ව, කරබාගෙන, යටිකුරු කළ මුහුණින් යුතුව, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව සිටිනු දැක ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසූහ: “නිග්‍රෝධ, ඔබ එවැනි වචනයක් පැවසූ බව සැබෑ ද?” “ස්වාමීනි, අඥානයෙකු මෙන්, මුළා වූවෙකු මෙන්, අදක්ෂයෙකු මෙන් මා එවැනි වචනයක් පැවසූ බව සැබෑවකි.” “නිග්‍රෝධ, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? වයෝවෘද්ධ වූ, ගුරු-ප්‍රගුරු වූ පිරිවැජියන් කතා කරන විට ඔබ මෙසේ අසා තිබේ ද? ‘අතීතයෙහි වැඩසිටි යම් ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේලා වූවාහු ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා දැන් ඔබ ඔබේ ගුරුවරුන් සමඟ කරන්නාක් මෙන්, එක් රැස්ව මහත් හඬ නගමින් නොයෙක් ආකාර වූ තිරශ්චීන කථාවල (රාජ කථා, සොර කථා... දියුණුව හා පිරිහීම පිළිබඳ කථා) යෙදුණාහු ද? එසේත් නැතිනම්, මා දැන් කරන්නාක් මෙන්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා ශබ්ද අඩු, ඝෝෂා අඩු, ජනයාගෙන් තොර වූ, මිනිසුන්ගේ රහස් කටයුතුවලට සුදුසු, විවේකීව වාසය කිරීමට සුදුසු ආරණ්‍ය සේනාසනයන්ම සේවනය කළාහු ද?’”

‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ. ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုဍ္ဎာနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယေ တေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ[Pg.45], န ဧဝံ သု တေ ဘဂဝန္တော သံဂမ္မ သမာဂမ္မ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ…ပေ… ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ, သေယျထာပါဟံ ဧတရဟိ သာစရိယကော. ဧဝံ သု တေ ဘဂဝန္တော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ ဧတရဟီ’’’တိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙසේ අසා ඇත්තෙමි. වයෝවෘද්ධ වූ, ගුරු-ප්‍රගුරු වූ පිරිවැජියන් පවසන්නේ ‘අතීතයෙහි වැඩසිටි අරහත් සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේලා දැන් මා මගේ ගුරුවරුන් සමඟ කරන්නාක් මෙන් එක් රැස්ව මහත් හඬ නගමින් තිරශ්චීන කථාවල නොයෙදුණු බවයි. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා ද දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරන්නාක් මෙන්, ශබ්ද අඩු, ඝෝෂා අඩු, විවේකී වූ ආරණ්‍ය සේනාසනයන්ම සේවනය කළාහුය’ යනුවෙනි.”

‘‘တဿ တေ, နိဂြောဓ, ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – ‘ဗုဒ္ဓေါ သော ဘဂဝါ ဗောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဒန္တော သော ဘဂဝါ ဒမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, သန္တော သော ဘဂဝါ သမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, တိဏ္ဏော သော ဘဂဝါ တရဏာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’’တိ?

“නිග්‍රෝධ, නුවණැති, වයෝවෘද්ධ වූ ඔබට මෙසේ සිතුණේ නැද් ද? ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ අවබෝධ කළ බැවින් (අන්‍යයන්ට ද) අවබෝධය පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, තමන් වහන්සේ දමනය වූ බැවින් (අන්‍යයන්) දමනය පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, තමන් වහන්සේ ශාන්ත වූ බැවින් (අන්‍යයන්ට) ශමනය පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, තමන් වහන්සේ සසරින් එතෙර වූ බැවින් (අන්‍යයන්) එතෙර කරවීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, තමන් වහන්සේ පිරිනිවුණු (නිවුණු) බැවින් (අන්‍යයන්ට) පිරිනිවන් පෑම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති’ යනුවෙනි.”

ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနသစ္ဆိကိရိယာ

බ්‍රහ්මචර්යාවේ අවසානය සාක්ෂාත් කිරීම

၇၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂြောဓော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယွာဟံ ဧဝံ ဘဂဝန္တံ အဝစာသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, နိဂြောဓ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယော မံ တွံ ဧဝံ အဝစာသိ. ယတော စ ခေါ တွံ, နိဂြောဓ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိ ဟေသာ, နိဂြောဓ, အရိယဿ ဝိနယေ, ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. အဟံ ခေါ ပန, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဝဒါမိ –

77. මෙසේ වදාළ කල්හි, නිග්‍රෝධ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය: "ස්වාමීනි, අඥානයෙකු මෙන්, මුළා වූවෙකු මෙන්, අදක්ෂයෙකු මෙන් මා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එසේ පැවසීමෙන් මා හට වරදක් සිදු විය. ස්වාමීනි, මාගේ ඒ වරද වරදක් ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිගෙන, මතු සංවරය පිණිස මට ක්ෂමා වන සේක්වා." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "නිග්‍රෝධය, අඥානයෙකු මෙන්, මුළා වූවෙකු මෙන්, අදක්ෂයෙකු මෙන් ඔබ මට එසේ පැවසූ බැවින් ඒකාන්තයෙන්ම ඔබ අතින් වරදක් සිදු විය. නිග්‍රෝධය, ඔබ වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව එය පිළිසකර කරගන්නා බැවින්, අපි ඔබට ක්ෂමා කරමු. නිග්‍රෝධය, යමෙක් වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව පිළිසකර කරගෙන මතු සංවරයට පැමිණෙන්නේද, එය ආර්ය විනයෙහි දියුණුවකි. නිග්‍රෝධය, මම මෙසේ පවසමි:"

‘ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော, ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ သတ္တဝဿာနိ. တိဋ္ဌန္တု, နိဂြောဓ, သတ္တ ဝဿာနိ. ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော, ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ [Pg.46] သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ ဆ ဝဿာနိ. ပဉ္စ ဝဿာနိ… စတ္တာရိ ဝဿာနိ… တီဏိ ဝဿာနိ… ဒွေ ဝဿာနိ… ဧကံ ဝဿံ. တိဋ္ဌတု, နိဂြောဓ, ဧကံ ဝဿံ. ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော, ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ သတ္တ မာသာနိ. တိဋ္ဌန္တု, နိဂြောဓ, သတ္တ မာသာနိ… ဆ မာသာနိ… ပဉ္စ မာသာနိ … စတ္တာရိ မာသာနိ… တီဏိ မာသာနိ… ဒွေ မာသာနိ… ဧကံ မာသံ… အဍ္ဎမာသံ. တိဋ္ဌတု, နိဂြောဓ, အဍ္ဎမာသော. ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော, ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ သတ္တာဟံ’.

"කපටි නොවූ, මායම් නැති, අවංක ගතිගුණ ඇති, නුවණැති පුරුෂයෙක් එත්වා. මම ඔහුට අනුශාසනා කරමි, මම ධර්මය දේශනා කරමි. මා අනුශාසනා කළ පරිදි පිළිපදින්නා වූ ඔහු, යම් අරමුණක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනාකොට ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙත්ද, ඒ අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවේ අවසානය වන රහත් ඵලය මේ ජීවිතයේදීම තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ අවුරුදු හතකින් වාසය කරනු ඇත. නිග්‍රෝධය, අවුරුදු හතක් තිබේවා. කපටි නොවූ, මායම් නැති, අවංක ගතිගුණ ඇති, නුවණැති පුරුෂයෙක් එත්වා. මම ඔහුට අනුශාසනා කරමි, මම ධර්මය දේශනා කරමි. මා අනුශාසනා කළ පරිදි පිළිපදින්නා වූ ඔහු... අවුරුදු හයක්, අවුරුදු පහක්, හතරක්, තුනක්, දෙකක්, අවුරුද්දක් ඇතුළත රහත් ඵලය ලබා වාසය කරනු ඇත. නිග්‍රෝධය, එක අවුරුද්දක් තිබේවා. කපටි නොවූ, මායම් නැති, අවංක ගතිගුණ ඇති, නුවණැති පුරුෂයෙක් එත්වා... ඔහු මාස හතක් ඇතුළත රහත් ඵලය ලබා වාසය කරනු ඇත. නිග්‍රෝධය, මාස හතක් තිබේවා. මාස හයක්, පහක්, හතරක්, තුනක්, දෙකක්, මාසයක්, අඩ මසක් ඇතුළත රහත් ඵලය ලබා වාසය කරනු ඇත. නිග්‍රෝධය, අඩ මසක් තිබේවා. කපටි නොවූ, මායම් නැති, අවංක ගතිගුණ ඇති, නුවණැති පුරුෂයෙක් එත්වා. මම ඔහුට අනුශාසනා කරමි, මම ධර්මය දේශනා කරමි. මා අනුශාසනා කළ පරිදි පිළිපදින්නා වූ ඔහු සත් දිනක් ඇතුළත එම උතුම් අරමුණ සාක්ෂාත් කරගෙන වාසය කරනු ඇත."

ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ပဇ္ဈာယနံ

පරිබ්‍රාජකයන්ගේ මවිතය

၇၈. ‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ, နိဂြောဓ, ဧဝမဿ – ‘အန္တေဝါသိကမျတာ နော သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယော ဧဝ ဝေါ အာစရိယော, သော ဧဝ ဝေါ အာစရိယော ဟောတု. သိယာ ခေါ ပန တေ, နိဂြောဓ, ဧဝမဿ – ‘ဥဒ္ဒေသာ နော စာဝေတုကာမော သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယော ဧဝ ဝေါ ဥဒ္ဒေသော သော ဧဝ ဝေါ ဥဒ္ဒေသော ဟောတု. သိယာ ခေါ ပန တေ, နိဂြောဓ, ဧဝမဿ – ‘အာဇီဝါ နော စာဝေတုကာမော သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယော ဧဝ ဝေါ အာဇီဝေါ, သော ဧဝ ဝေါ အာဇီဝေါ ဟောတု. သိယာ ခေါ ပန တေ, နိဂြောဓ, ဧဝမဿ – ‘ယေ နော ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ သာစရိယကာနံ, တေသု ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အကုသလာ စေဝ ဝေါ တေ ဓမ္မာ ဟောန္တု အကုသလသင်္ခါတာ စ သာစရိယကာနံ. သိယာ ခေါ ပန တေ[Pg.47], နိဂြောဓ, ဧဝမဿ – ‘ယေ နော ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ သာစရိယကာနံ, တေဟိ ဝိဝေစေတုကာမော သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, နိဂြောဓ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုသလာ စေဝ ဝေါ တေ ဓမ္မာ ဟောန္တု ကုသလသင်္ခါတာ စ သာစရိယကာနံ. ဣတိ ခွာဟံ, နိဂြောဓ, နေဝ အန္တေဝါသိကမျတာ ဧဝံ ဝဒါမိ, နပိ ဥဒ္ဒေသာ စာဝေတုကာမော ဧဝံ ဝဒါမိ, နပိ အာဇီဝါ စာဝေတုကာမော ဧဝံ ဝဒါမိ, နပိ ယေ ဝေါ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ သာစရိယကာနံ, တေသု ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော ဧဝံ ဝဒါမိ, နပိ ယေ ဝေါ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ သာစရိယကာနံ, တေဟိ ဝိဝေစေတုကာမော ဧဝံ ဝဒါမိ. သန္တိ စ ခေါ, နိဂြောဓ, အကုသလာ ဓမ္မာ အပ္ပဟီနာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ယေသာဟံ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနီယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’’တိ.

78. “නිග්‍රෝධ, ඔබට මෙබඳු සිතක් ඇති විය හැකිය: ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අපව අතේවාසිකයන් (ගෝලයන්) කරගැනීමේ කැමැත්තෙන් මෙසේ පවසති’ කියායි. නිග්‍රෝධ, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ඔබගේ යම් ආචාර්යවරයෙක් වෙයිද, ඔහුම ඔබගේ ආචාර්යවරයා වේවා. නිග්‍රෝධ, ඔබට මෙබඳු සිතක් ඇති විය හැකිය: ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අපව අපගේ උද්දේසයන්ගෙන් (ඉගැන්වීම්වලින්) බැහැර කරවනු කැමැත්තෙන් මෙසේ පවසති’ කියායි. නිග්‍රෝධ, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ඔබගේ යම් උද්දේසයක් (ඉගැන්වීමක්) වෙයිද, එයම ඔබගේ උද්දේසය වේවා. නිග්‍රෝධ, ඔබට මෙබඳු සිතක් ඇති විය හැකිය: ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අපව අපගේ ආජීවයෙන් (ජීවනෝපායෙන්) බැහැර කරවනු කැමැත්තෙන් මෙසේ පවසති’ කියායි. නිග්‍රෝධ, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ඔබගේ යම් ආජීවයක් වෙයිද, එයම ඔබගේ ආජීවය වේවා. නිග්‍රෝධ, ඔබට මෙබඳු සිතක් ඇති විය හැකිය: ‘ඔබගේ ආචාර්යවරුන් සමඟ පිළිගත් යම් අකුසල වූ, අකුසල් යැයි සම්මත ධර්මයන් වෙයිද, ඒවායෙහි අපව පිහිටුවනු කැමැත්තෙන් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මෙසේ පවසති’ කියායි. නිග්‍රෝධ, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ඔබගේත් ආචාර්යවරුන්ගේත් ඒ අකුසල වූ, අකුසල් යැයි සම්මත ධර්මයන් එසේම පවතීවා. නිග්‍රෝධ, ඔබට මෙබඳු සිතක් ඇති විය හැකිය: ‘ඔබගේ ආචාර්යවරුන් සමඟ පිළිගත් යම් කුසල වූ, කුසල් යැයි සම්මත ධර්මයන් වෙයිද, ඒවායින් අපව වෙන් කරනු කැමැත්තෙන් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මෙසේ පවසති’ කියායි. නිග්‍රෝධ, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ඔබගේත් ආචාර්යවරුන්ගේත් ඒ කුසල වූ, කුසල් යැයි සම්මත ධර්මයන් එසේම පවතීවා. නිග්‍රෝධ, මම අතේවාසිකයන් කරගැනීමේ කැමැත්තෙන් හෝ, උද්දේසයන්ගෙන් බැහැර කිරීමේ කැමැත්තෙන් හෝ, ආජීවයෙන් බැහැර කිරීමේ කැමැත්තෙන් හෝ, ඔබගේ ආචාර්යවරුන් සමඟ පිළිගත් ඒ අකුසල ධර්මයන්හි පිහිටුවීමේ කැමැත්තෙන් හෝ, ඔබගේ ආචාර්යවරුන් සමඟ පිළිගත් ඒ කුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන් කිරීමේ කැමැත්තෙන් හෝ මෙසේ නොකියමි. නිග්‍රෝධ, ප්‍රහීණ නොකරන ලද, කෙලෙස් සහිත වූ, නැවත භවයක් ඇති කරන්නා වූ, දැවිලි සහිත වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ, මතු ජාති ජරා මරණ ඇති කරන්නා වූ අකුසල ධර්මයන් පවතී; මම ධර්මය දේශනා කරනුයේ ඒවා ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසය. ඔබ ඒ අනුව පිළිපදින්නේ නම්, එම කෙලෙස් සහිත ධර්මයන් ප්‍රහීණ වනු ඇත, පාරිශුද්ධිය ඇති කරන ධර්මයන් වැඩි දියුණු වනු ඇත, තවද ප්‍රඥාවෙහි පාරිපූරියත් විපුල බවත් මෙලොවදීම ඔබ විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, සාක්ෂාත් කොට, එයට එළඹ වාසය කරනු ඇත.”

၇၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီဘူတာ မင်္ကုဘူတာ ပတ္တက္ခန္ဓာ အဓောမုခါ ပဇ္ဈာယန္တာ အပ္ပဋိဘာနာ နိသီဒိံသု ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တာ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘သဗ္ဗေ ပိမေ မောဃပုရိသာ ဖုဋ္ဌာ ပါပိမတာ. ယတြ ဟိ နာမ ဧကဿပိ န ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဟန္ဒ မယံ အညာဏတ္ထမ္ပိ သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမ, ကိံ ကရိဿတိ သတ္တာဟော’’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥဒုမ္ဗရိကာယ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ပစ္စုပဋ္ဌာသိ. သန္ဓာနော ပန ဂဟပတိ တာဝဒေဝ ရာဇဂဟံ ပါဝိသီတိ.

79. මෙසේ වදාළ කල්හි, ඒ පිරිවැජියෝ නිශ්ශබ්ද වූහ, මලානික වූහ, කරබා ගත්තාහු වූහ, බිමට මුහුණ යොමු කර ගත්තාහු වූහ, කල්පනා කරමින් නිරුත්තරව හුන්හ. එය හරියටම මාරයා විසින් මඩනා ලද සිත් ඇත්තවුන් සේ විය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සිතිණි: “මේ සියලු මෝඝ පුරුෂයෝ පාපිෂ්ඨ මාරයා විසින් වසඟ කර ගන්නා ලද්දාහ. ඔවුන් අතරින් එක් අයෙකුට හෝ මෙසේ නොසිතෙන්නේ කෙසේද— ‘එම්බා, අපි අවබෝධය පිණිස හෝ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වෙත බඹසර වසන්නෙමු, සත් දවසකින් කුමක් වේද?’ කියායි.” ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදුම්බරිකා පිරිවැජි ආරාමයෙහි සිංහනාද පවත්වා අහසට පැන නැඟ ගිජුකුළු පර්වතයට වැඩි සේක. සන්ධාන ගෘහපති තෙමේ එකෙණෙහිම රජගහ නුවරට පිවිසියේය.

ဥဒုမ္ဗရိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

දෙවන උදුම්බරික සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၃. စက္ကဝတ္တိသုတ္တံ

3. සක්කවත්ති සූත්‍රය (චක්කවත්තීසීහනාද සූත්‍රය)

အတ္တဒီပသရဏတာ

තමාම ද්වීපයක් හා සරණක් කොට වාසය කිරීම

၈၀. ဧဝံ [Pg.48] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရတိ မာတုလာယံ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္တဒီပါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော, ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော, ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော.

80. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ දනව්වෙහි මාතුලා නම් නුවර වාසය කළ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “වහන්ස” යැයි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, තමාම ද්වීපයක් (පිහිටක්) කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරව්; ධර්මයම ද්වීපයක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරව්. මහණෙනි, මහණෙකු තමාම ද්වීපයක් කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව, ධර්මයම ද්වීපයක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, සම්පජන්නයෙන් හා සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි වේදනා අනුව බලමින්... සිතෙහි සිත අනුව බලමින්... ධර්මයන්හි ධර්ම අනුව බලමින් කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, සම්පජන්නයෙන් හා සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ තමාම ද්වීපයක් කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව, ධර්මයම ද්වීපයක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරයි.

‘‘ဂေါစရေ, ဘိက္ခဝေ, စရထ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ. ဂေါစရေ, ဘိက္ခဝေ, စရတံ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ န လစ္ဆတိ မာရော ဩတာရံ, န လစ္ဆတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ကုသလာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ.

මහණෙනි, තමන්ගේම වූ පිය පරම්පරාවෙන් ආ ගෝචරයෙහි (විෂයයෙහි) හැසිරෙන්න. මහණෙනි, තමන්ගේම වූ පිය පරම්පරාවෙන් ආ ගෝචරයෙහි හැසිරෙන්නවුන්ට මාරයා අවස්ථාවක් (ඇතුළු වීමට සිදුරක්) නොලබන්නේය, මාරයාට අරමුණක් නොලබන්නේය. මහණෙනි, කුසල ධර්මයන් සමාදන් වීමේ හේතුවෙන් මෙසේ මේ පින (කුසලයේ වර්ධනය) වැඩෙන්නේමය.”

ဒဠှနေမိစက္ကဝတ္တိရာဇာ

දළ්හනේමි සක්විති රජු

၈၁. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဒဠှနေမိ နာမ အဟောသိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ အဟေသုံ သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံဥ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ အဟေသုံ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသိ.

81. මහණෙනි, අතීතයෙහි දළ්හනේමි නම් වූ දැහැමි, ධර්මරාජ වූ, සතර සාගරය කෙළවර කොට ඇති සතර මහා දීපය ජයගත්, රාජ්‍යය ස්ථාවර භාවයට පත් කළ, සප්ත රත්නයෙන් යුක්ත වූ සක්විති රජෙක් විය. ඔහුට මේ සප්ත රත්නයෝ වූහ. එනම්, චක්‍ර රත්නය, හස්ති රත්නය, අශ්ව රත්නය, මණි රත්නය, ස්ත්‍රී රත්නය, ගෘහපති රත්නය සහ හත්වැනිව පරිනායක රත්නයයි. ඔහුට සූර වීර වූ, සතුරු සේනාවන් මර්දනය කළ හැකි දහසකට අධික පුත්‍රයෝ වූහ. ඔහු දඬුවමින් තොරව, ආයුධයෙන් තොරව, ධර්මයෙන් ජයගෙන සාගරය කෙළවර කොට ඇති මේ පොළොව පාලනය කළේය.

၈၂. ‘‘အထ [Pg.49] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဒဠှနေမိ ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသတာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပဿေယျာသိ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ရညော ဒဠှနေမိဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသတာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ, ဒိသွာန ယေန ရာဇာ ဒဠှနေမိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ဒဠှနေမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ, ဇာနေယျာသိ, ဒိဗ္ဗံ တေ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဒဠှနေမိ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒိဗ္ဗံ ကိရ မေ, တာတ ကုမာရ, စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ – ယဿ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကတိ ဌာနာ စဝတိ, န ဒါနိ တေန ရညာ စိရံ ဇီဝိတဗ္ဗံ ဟောတီတိ. ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ, သမယော ဒါနိ မေ ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ.

82. මහණෙනි, ඉන්පසු දළ්හනේමි රජතුමා වසර ගණනාවකට, වසර සිය ගණනාවකට, වසර දහස් ගණනාවකට පසු එක්තරා පුරුෂයෙකු කැඳවා මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් පුරුෂය, යම් දිනක දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය ස්වකීය ස්ථානයෙන් මඳක් ගිලිහී පහළට වැටී තිබෙනු දුටුවහොත්, වහාම මට ඒ බව දන්වන්න.' මහණෙනි, 'එසේය, දේවයන් වහන්ස' යැයි ඒ පුරුෂයා දළ්හනේමි රජුට පිළිතුරු දුන්නේය. මහණෙනි, වසර ගණනාවකට, වසර සිය ගණනාවකට, වසර දහස් ගණනාවකට පසු ඒ පුරුෂයා දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය තම ස්ථානයෙන් ගිලිහී පහළට වැටී තිබෙනු දැක, දළ්හනේමි රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනව; ඔබ වහන්සේගේ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය ස්ථානයෙන් ගිලිහී පහළට වැටී තිබේ.' මහණෙනි, එවිට දළ්හනේමි රජතුමා තම වැඩිමහල් පුත් කුමරු කැඳවා මෙසේ කීවේය: 'පුත්‍රය, මගේ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය ස්ථානයෙන් ගිලිහී පහළට වැටී ඇති බව කියනු ලැබේ. සක්විති රජෙකුගේ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය ස්ථානයෙන් ගිලිහී පහළට වැටුණහොත්, ඒ රජු තවදුරටත් බොහෝ කලක් ජීවත් නොවන බව මම අසා ඇත්තෙමි. මා විසින් මනුෂ්‍ය සැප විඳින ලදී. දැන් මට දිව්‍ය සැප සෙවීමට කාලයයි. පුත්‍රය, එන්න, සාගරය කෙළවර කොට ඇති මේ පොළොව භාරගෙන පාලනය කරන්න. මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.'

၈၃. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဒဠှနေမိ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သတ္တာဟပဗ္ဗဇိတေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ရာဇိသိမှိ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ အန္တရဓာယိ.

83. මහණෙනි, ඉන්පසු දළ්හනේමි රජතුමා තම වැඩිමහල් පුත් කුමරුට රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව මැනවින් අනුශාසනා කොට, කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි විය. මහණෙනි, ඒ රාජකීය සෘෂිවරයා පැවිදි වී සත්වැනි දින දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය අතුරුදහන් විය.

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရော ပုရိသော ယေန ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ခတ္တိယံ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ, ဇာနေယျာသိ, ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ အန္တရဟိတ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော ဒိဗ္ဗေ စက္ကရတနေ အန္တရဟိတေ အနတ္တမနော အဟောသိ, အနတ္တမနတဉ္စ ပဋိသံဝေဒေသိ. သော ယေန ရာဇိသိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇိသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ, ဇာနေယျာသိ, ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ အန္တရဟိတ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇိသိ ရာဇာနံ ခတ္တိယံ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘မာ ခေါ တွံ, တာတ, ဒိဗ္ဗေ [Pg.50] စက္ကရတနေ အန္တရဟိတေ အနတ္တမနော အဟောသိ, မာ အနတ္တမနတဉ္စ ပဋိသံဝေဒေသိ, န ဟိ တေ, တာတ, ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပေတ္တိကံ ဒါယဇ္ဇံ. ဣင်္ဃ တွံ, တာတ, အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တာဟိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ တေ အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တမာနဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝိဿတိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရ’န္တိ.

මහණෙනි, එවිට එක්තරා පුරුෂයෙක් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනව; දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය අතුරුදහන් වී තිබේ.' මහණෙනි, දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය අතුරුදහන් වූ කල්හි අභිෂේක ලත් ඒ ක්ෂත්‍රිය රජු නොසතුටට පත්විය, තම නොසතුට ද ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු රාජකීය සෘෂිවරයා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනව; දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය අතුරුදහන් වී තිබේ.' මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි රාජකීය සෘෂිවරයා අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජුට මෙසේ කීවේය: 'පුත්‍රය, දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය අතුරුදහන් වූ පමණින් නොසතුටු නොවන්න, ඔබගේ නොසතුට ප්‍රකාශ නොකරන්න. පුත්‍රය, දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය යනු ඔබට පිය උරුමයෙන් ලැබෙන දායාදයක් නොවේ. පුත්‍රය, ඔබ උතුම් වූ සක්විති වත් පිළිවෙත්හි නිරත වන්න. ඔබ උතුම් සක්විති වත් පිළිවෙත් පුරමින් සිටින විට, යම් පසළොස්වක පොහෝ දිනක, හිස නා ස්නානය කොට, පෙහෙවස් සමාදන් වී, උතුම් ප්‍රාසාදය මතුපිට සිටින කල්හි, අර දහසක් ඇති, නිම්වළලු සහිත, පෙකණිය සහිත, සියලු අයුරින් පරිපූර්ණ වූ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය පහළ වීමට ඉඩ කඩ ඇත්තේය.'

စက္ကဝတ္တိအရိယဝတ္တံ

සක්විති රජවරුන්ගේ උතුම් වත් පිළිවෙත්

၈၄. ‘‘‘ကတမံ ပန တံ, ဒေဝ, အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တ’န္တိ? ‘တေန ဟိ တွံ, တာတ, ဓမ္မံယေဝ နိဿာယ ဓမ္မံ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ မာနေန္တော ဓမ္မံ ပူဇေန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဓမ္မဒ္ဓဇော ဓမ္မကေတု ဓမ္မာဓိပတေယျော ဓမ္မိကံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟဿု အန္တောဇနသ္မိံ ဗလကာယသ္မိံ ခတ္တိယေသု အနုယန္တေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမဇာနပဒေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု မိဂပက္ခီသု. မာ စ တေ, တာတ, ဝိဇိတေ အဓမ္မကာရော ပဝတ္တိတ္ထ. ယေ စ တေ, တာတ, ဝိဇိတေ အဓနာ အဿု, တေသဉ္စ ဓနမနုပ္ပဒေယျာသိ. ယေ စ တေ, တာတ, ဝိဇိတေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မဒပ္ပမာဒါ ပဋိဝိရတာ ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌာ ဧကမတ္တာနံ ဒမေန္တိ, ဧကမတ္တာနံ သမေန္တိ, ဧကမတ္တာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေန္တိ, တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆေယျာသိ ပရိဂ္ဂဏှေယျာသိ – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ, ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ, ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဿ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ အဿာ’’တိ? တေသံ သုတွာ ယံ အကုသလံ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေယျာသိ, ယံ ကုသလံ တံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာသိ. ဣဒံ ခေါ, တာတ, တံ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တ’န္တိ.

84. "දේවයන් වහන්ස, ඒ ආර්ය චක්‍රවර්ති වත යනු කුමක්ද?" "පින්වත් පුත්‍රය, එසේ නම් ඔබ දස කුසල කර්මපථ ධර්මයම ඇසුරු කරමින්, ධර්මයටම සත්කාර කරමින්, ධර්මයටම ගරු කරමින්, ධර්මයම මැනවින් පුදමින්, ධර්මයටම යටහත් වෙමින්, ධර්මයම ධජය කොට, ධර්මයම පතාකය කොට, ධර්මයම අධිපතියා කොට ගෙන, අන්තඃපුර වැසියන් කෙරෙහි ද, සේනාව කෙරෙහි ද, ක්‍ෂත්‍රිය රජවරුන් කෙරෙහි ද, අනුගාමික පිරිස් කෙරෙහි ද, බමුණන් හා ගෘහපතියන් කෙරෙහි ද, නියම්ගම් හා ජනපදවාසීන් කෙරෙහි ද, ශ්‍රමණ බමුණන් කෙරෙහි ද, මෘග පක්ෂීන් කෙරෙහි ද ධර්මානුකූල රැකවරණය, ආවරණය හා ආරක්ෂාව සලසන්න. පුත්‍රය, ඔබේ රාජ්‍යයෙහි කිසිදු අධාර්මික ක්‍රියාවක් සිදු වීමට ඉඩ නොදෙන්න. පුත්‍රය, ඔබේ රාජ්‍යයෙහි යම් දිළිඳු ජනයෙක් වෙත් නම්, ඔවුන්ට ධනය ලබා දෙන්න. පුත්‍රය, ඔබේ රාජ්‍යයෙහි යම් ශ්‍රමණ බමුණන් මත්වීමෙන් හා ප්‍රමාදයෙන් වැළකී, ඉවසීමෙන් හා සන්සුන් බවෙන් යුක්තව, තමන්ම දමනය කරගනිමින්, තමන්ම සන්සුන් කරගනිමින්, තමන්ම ක්ලේශයන්ගෙන් පිරිනිවන් පාන්නට වෙහෙසෙත් නම්, ඔවුන් කරා කලින් කලට ගොස් මෙසේ විමසන්න, සොයා බලන්න: 'ස්වාමීනි, කුසල් යනු කුමක්ද? අකුසල් යනු කුමක්ද? වැරදි සහිත දේ මොනවාද? නිවැරදි දේ මොනවාද? සේවනය කළ යුත්තේ මොනවාද? සේවනය නොකළ යුත්තේ මොනවාද? මා කරන කුමන ක්‍රියාවක් දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතීද? මා කරන කුමන ක්‍රියාවක් දීර්ඝ කාලයක් හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතීද?' ඔවුන්ගෙන් අසා දැනගෙන, යම් අකුසලයක් වේද එය සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු කරන්න, යම් කුසලයක් වේද එය සමාදන්ව පිළිපදින්න. පුත්‍රය, මෙය වනාහි ඒ ආර්ය චක්‍රවර්ති වතයි."

စက္ကရတနပါတုဘာဝေါ

චක්‍ර රත්නය පහළ වීම

၈၅. ‘‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော ရာဇိသိဿ ပဋိဿုတွာ အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တိ. တဿ အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တမာနဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ [Pg.51] ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုရဟောသိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ. ဒိသွာန ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ – ယဿ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝတိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ, သော ဟောတိ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’တိ. အဿံ နု ခေါ အဟံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီတိ.

85. "මහණෙනි, 'එසේය දේවයන් වහන්සැ'යි මෝර්ධ්වාභිෂේක ලත් ඒ ක්‍ෂත්‍රිය රජතුමා රාජ සෘෂිවරයාගේ වචනය පිළිගෙන ආර්ය චක්‍රවර්ති වතෙහි නිරත විය. ඔහු ආර්ය චක්‍රවර්ති වත රකින කල්හි, දසපහළොස්වක පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කොට පෙහෙවස් සමාදන්ව ප්‍රාසාදතලයට නැඟ සිටියදී, දහසක් අර සහිත, නිම් වළලු සහිත, පෙකණි සහිත, සියලු අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය පහළ විය. එය දැක මෝර්ධ්වාභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජුට මෙසේ සිතිණි: 'මෝර්ධ්වාභිෂේක ලත් යම් ක්‍ෂත්‍රිය රජෙකුට දසපහළොස්වක පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කොට පෙහෙවස් සමාදන්ව ප්‍රාසාදතලයට නැඟ සිටින කල්හි, දහසක් අර සහිත, නිම් වළලු සහිත, පෙකණි සහිත, සියලු අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නයක් පහළ වේද, ඔහු චක්‍රවර්ති රජෙක් වන්නේයැයි මා අසා ඇත. මම ද දැන් චක්‍රවර්ති රජෙක් වන්නෙම්ද?'"

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝါမေန ဟတ္ထေန ဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန စက္ကရတနံ အဗ္ဘုက္ကိရိ – ‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတနံ, အဘိဝိဇိနာတု ဘဝံ စက္ကရတန’န္တိ.

"මහණෙනි, ඉක්බිති මෝර්ධ්වාභිෂේක ලත් ඒ ක්‍ෂත්‍රිය රජතුමා අසුනෙන් නැගිට, උතුරු සළුව එකාංශ කොට පොරවාගෙන, වම් අතින් රන් කෙණ්ඩිය ගෙන, දකුණු අතින් චක්‍ර රත්නය මත පැන් ඉසිමින් මෙසේ පැවසීය: 'පින්වත් චක්‍ර රත්නය කැරකේවා, පින්වත් චක්‍ර රත්නය ජයග්‍රහණය කෙරේවා!'"

‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ပဝတ္တိ, အနွဒေဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာသိ, တတ္ထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, သကံ တေ, မဟာရာဇ, အနုသာသ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသုမိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘာသိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ အဟေသုံ.

"මහණෙනි, එවිට ඒ චක්‍ර රත්නය පෙරදිග දෙසට කැරකී ගියේය. චක්‍රවර්ති රජතුමා ද සිව් රඟ සේනාව සමඟ ඒ පසුපස ගියේය. මහණෙනි, චක්‍ර රත්නය යම් තැනක නැවතුණේ ද, චක්‍රවර්ති රජතුමා සිව් රඟ සේනාව සමඟ එහි ලැගුම් ගත්තේය. මහණෙනි, පෙරදිග දෙසෙහි යම් ප්‍රතිරාජවරු වූවෝ ද, ඔවුහු චක්‍රවර්ති රජු වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: 'මහ රජතුමනි, වැඩම කළ මැනව. මහ රජතුමනි, ඔබගේ පැමිණීම යහපත්ය. මහ රජතුමනි, මේ ඔබේ රාජ්‍යයයි, අපව පාලනය කළ මැනව.' චක්‍රවර්ති රජතුමා මෙසේ පැවසීය: 'පණ ඇති සතුන් නොමැරිය යුතුය. නුදුන් දේ නොගත යුතුය. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුය. මුසාවාද නොපැවසිය යුතුය. මත්පැන් නොබිය යුතුය. පෙර පරිදිම (ධාර්මිකව) භුක්ති විඳින්න.' මහණෙනි, පෙරදිග දෙසෙහි ඒ ප්‍රතිරාජවරු චක්‍රවර්ති රජුගේ අනුගාමිකයෝ වූහ."

၈၆. ‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပဝတ္တိ…ပေ… ဒက္ခိဏံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ပဝတ္တိ, အနွဒေဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာသိ, တတ္ထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ, သွာဂတံ တေ, မဟာရာဇ, သကံ တေ, မဟာရာဇ, အနုသာသ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ [Pg.52] ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသုမိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘာသိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ အဟေသုံ.

86. "මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ චක්‍ර රත්නය පෙරදිග සාගරයට බැස නැවත ගොඩට අවුත්, දකුණු දිශාවට ගියේය...පෙ... දකුණු සාගරයට බැස නැවත ගොඩට අවුත්, බටහිර දිශාවට ගියේය. චක්‍රවර්ති රජතුමා ද සිව් රඟ සේනාව සමඟ ඒ පසුපස ගියේය. මහණෙනි, චක්‍ර රත්නය යම් තැනක නැවතුණේ ද, චක්‍රවර්ති රජතුමා සිව් රඟ සේනාව සමඟ එහි ලැගුම් ගත්තේය. මහණෙනි, බටහිර දිශාවෙහි යම් ප්‍රතිරාජවරු වූවෝ ද, ඔවුහු චක්‍රවර්ති රජු වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: 'මහ රජතුමනි, වැඩම කළ මැනව. මහ රජතුමනි, ඔබගේ පැමිණීම යහපත්ය. මහ රජතුමනි, මේ ඔබේ රාජ්‍යයයි, අපව පාලනය කළ මැනව.' චක්‍රවර්ති රජතුමා මෙසේ පැවසීය: 'පණ ඇති සතුන් නොමැරිය යුතුය. නුදුන් දේ නොගත යුතුය. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුය. මුසාවාද නොපැවසිය යුතුය. මත්පැන් නොබිය යුතුය. පෙර පරිදිම (ධාර්මිකව) භුක්ති විඳින්න.' මහණෙනි, බටහිර දිශාවෙහි ඒ ප්‍රතිරාජවරු චක්‍රවර්ති රජුගේ අනුගාමිකයෝ වූහ."

၈၇. ‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ ပစ္ဆိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဥတ္တရံ ဒိသံ ပဝတ္တိ, အနွဒေဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာသိ, တတ္ထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ, သွာဂတံ တေ, မဟာရာဇ, သကံ တေ, မဟာရာဇ, အနုသာသ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသုမိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘာသိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ အဟေသုံ.

87. “මහණෙනි, එකල්හි ඒ සක්රත්නය බටහිර සාගරයට බැස නැවත ඉන් ගොඩවී උතුරු දිශාවට ගමන් කළේය. සක්විති රජතුමා ද සිව්ගුණ සේනාව සමඟ එය පසුපසින්ම ගියේය. මහණෙනි, යම් ප්රදේශයක සක්රත්නය නතර වූයේ ද, සක්විති රජතුමා සිව්ගුණ සේනාව සමඟ එහි ලැගුම් ගත්තේය. මහණෙනි, උතුරු දිශාවෙහි යම් ප්රතිරාජයෝ (ප්රාදේශීය රජවරු) වෙත්ද, ඔවුහු සක්විති රජු වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: ‘මහ රජතුමනි, වැඩම කළ මැනව. මහ රජතුමනි, ඔබගේ පැමිණීම යහපත් පැමිණීමකි. මහ රජතුමනි, මෙය ඔබගේම රාජ්යයකි. මහ රජතුමනි, මෙහි අනුශාසනා කළ මැනව’ කියායි. එවිට සක්විති රජතුමා මෙසේ පැවසීය: ‘සතුන් නොමැරිය යුතුය, නුදුන් දේ නොගත යුතුය, කාමයෙහි වරදවා නොහැසිරිය යුතුය, මුසාවාද නොපැවසිය යුතුය, මත්පැන් පානය නොකළ යුතුය, පෙර පරිදිම රාජ බදු අය කරගනිමින් භුක්ති විඳින්න’ කියායි. මහණෙනි, උතුරු දිශාවේ යම් ප්රතිරාජයෝ වූවාහුද, ඔවුහු සක්විති රජුගේ අනුගාමිකයෝ වූහ.”

‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အဘိဝိဇိနိတွာ တမေဝ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အန္တေပုရဒွါရေ အတ္ထကရဏပမုခေ အက္ခာဟတံ မညေ အဋ္ဌာသိ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အန္တေပုရံ ဥပသောဘယမာနံ.

“මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ සක්රත්නය සාගරය කෙළවර කොට ඇති මුළු පෘථිවියම ජයගෙන, නැවත ඒ සක්විති රජුගේ අගනුවරටම පැමිණ, සක්විති රජුගේ අන්තඃපුර ද්වාරයෙහි ඇති විනිශ්චය ශාලාව ඉදිරිපිට, රජමාලිගාව බබළවමින් අක්ෂයෙහි (ඇක්සලයෙහි) ස්ථිරව සවිකළාක් මෙන් නැවතී තිබුණේය.”

ဒုတိယာဒိစက္ကဝတ္တိကထာ

දෙවන සක්විති රජු ආදීන් පිළිබඳ කතාව

၈၈. ‘‘ဒုတိယောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… တတိယောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ… စတုတ္ထောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ… ပဉ္စမောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ… ဆဋ္ဌောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ… သတ္တမောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသတာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပဿေယျာသိ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ[Pg.53], ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသတာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတံ. ဒိသွာန ယေန ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ, ဇာနေယျာသိ, ဒိဗ္ဗံ တေ စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ ဌာနာ စုတ’န္တိ?

88. “මහණෙනි, දෙවන සක්විති රජු ද... (පෙ.)... තෙවන සක්විති රජු ද... සිව්වන සක්විති රජු ද... පස්වන සක්විති රජු ද... සවන සක්විති රජු ද... හත්වන සක්විති රජු ද බොහෝ වසර, බොහෝ සියවස්, බොහෝ සහස්ර වසර ගෙවී ගිය පසු එක්තරා පුරුෂයෙකු අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් පුරුෂය, යම් කලක දිව්යමය වූ සක්රත්නය තම ස්ථානයෙන් පහළට ගිලිහී ගිය බව හෝ ස්වකීය ස්ථානයෙන් චුත වූ බව ඔබ දකින්නේ ද, එවිට මට ඒ බව දන්වන්න’ කියායි. මහණෙනි, ‘දේවයන් වහන්ස, එසේය’ කියා ඒ පුරුෂයා සක්විති රජුට පොරොන්දු විය. මහණෙනි, බොහෝ වසර, බොහෝ සියවස්, බොහෝ සහස්ර වසර ගෙවී ගිය පසු ඒ පුරුෂයා ඒ දිව්යමය සක්රත්නය තම ස්ථානයෙන් පහළට ගිලිහී ගිය බව, ස්ථානයෙන් චුත වූ බව දුටුවේය. දැක සක්විති රජු වෙත පැමිණ, සක්විති රජුට මෙසේ පැවසීය: ‘දේවයන් වහන්ස, දැනගත මැනව. ඔබ වහන්සේගේ දිව්යමය සක්රත්නය ස්ථානයෙන් පහළට ගිලිහී ගොස් ඇත, එය ස්ථානයෙන් චුත වී ඇත’ කියායි.”

၈၉. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒိဗ္ဗံ ကိရ မေ, တာတ ကုမာရ, စက္ကရတနံ ဩသက္ကိတံ, ဌာနာ စုတံ, သုတံ ခေါ ပန မေတံ – ယဿ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ဩသက္ကတိ, ဌာနာ စဝတိ, န ဒါနိ တေန ရညာ စိရံ ဇီဝိတဗ္ဗံ ဟောတီတိ. ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ, သမယော ဒါနိ မေ ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ, ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ.

89. “මහණෙනි, එවිට සක්විති රජතුමා තම වැඩිමහල් පුත් කුමරු කැඳවා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් කුමාරය, මගේ දිව්යමය සක්රත්නය තම ස්ථානයෙන් ගිලිහී ගොස් ඇති බවත්, ස්ථානයෙන් චුත වී ඇති බවත් අසන්නට ලැබුණි. යම් සක්විති රජෙකුගේ දිව්යමය සක්රත්නය ස්ථානයෙන් ගිලිහී යන්නේ ද, චුත වන්නේ ද, එවිට ඒ රජුට තවදුරටත් බොහෝ කල් ජීවත් විය නොහැකි යැයි මා අසා ඇත. මා විසින් මනුෂ්ය ලෝකයේ කාම සම්පත් භුක්ති විඳින ලදී. දැන් මට දිව්යමය වූ කාමයන් සෙවීමට කාලය පැමිණ ඇත. පින්වත් කුමාරය, මෙහි එන්න. සාගරය කෙළවර කොට ඇති මේ පොළොව ඔබ පාලනය කරන්න. මම නම් කෙස් රැවුල් බා, කසාය වස්ත්ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම අගාරික නොවන ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නෙමි’ කියායි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သတ္တာဟပဗ္ဗဇိတေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ရာဇိသိမှိ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ အန္တရဓာယိ.

“මහණෙනි, ඉක්බිති සක්විති රජතුමා වැඩිමහල් පුත් කුමරුට රාජ්ය පාලනය පිළිබඳ මනාව අනුශාසනා කොට, කෙස් රැවුල් බා, කසාය වස්ත්ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි විය. මහණෙනි, ඒ රාජර්ෂි (පැවිදි වූ රජු) පැවිදි වී සත් දිනක් ගත වූ කල, ඒ දිව්යමය සක්රත්නය අතුරුදහන් විය.”

၉၀. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရော ပုရိသော ယေန ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ခတ္တိယံ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ, ဇာနေယျာသိ, ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ အန္တရဟိတ’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော ဒိဗ္ဗေ စက္ကရတနေ အန္တရဟိတေ အနတ္တမနော အဟောသိ. အနတ္တမနတဉ္စ ပဋိသံဝေဒေသိ; နော စ ခေါ ရာဇိသိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပုစ္ဆိ. သော သမတေနေဝ သုဒံ ဇနပဒံ ပသာသတိ. တဿ သမတေန ဇနပဒံ ပသာသတော ပုဗ္ဗေနာပရံ ဇနပဒါ န ပဗ္ဗန္တိ, ယထာ တံ ပုဗ္ဗကာနံ ရာဇူနံ အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တမာနာနံ.

90. “මහණෙනි, එවිට එක්තරා පුරුෂයෙක් මූර්ධාවිෂේක ලත් ක්ෂත්රිය රජු වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘දේවයන් වහන්ස, දැනගත මැනව. දිව්යමය වූ සක්රත්නය අතුරුදහන් වී ඇත’ කියායි. මහණෙනි, දිව්යමය සක්රත්නය අතුරුදහන් වූ විට මූර්ධාවිෂේක ලත් ක්ෂත්රිය රජු නොසතුටට පත් විය. සිය නොසතුට ද ප්රකාශ කළේය. එහෙත් ඔහු රාජර්ෂීන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ආර්ය වූ සක්විති වත් (පිළිවෙත්) පිළිබඳ විමසුවේ නැත. ඒ රජු තමාගේම බුද්ධියෙන් (මතයෙන්) ජනපදය පාලනය කළේය. ඔහු තමාගේම මතයෙන් ජනපදය පාලනය කරන විට, ආර්ය වූ සක්විති පිළිවෙත් රකින ලද්දා වූ පෙර රජවරුන්ගේ කාලයේදී මෙන් ජනපදවාසීහු එලෙසින්ම දියුණුවට පත් නොවූහ.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ မန္တဿာဇီဝိနော သန္နိပတိတွာ ရာဇာနံ ခတ္တိယံ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘န ခေါ တေ, ဒေဝ, သမတေန (သုဒံ) ဇနပဒံ ပသာသတော ပုဗ္ဗေနာပရံ [Pg.54] ဇနပဒါ ပဗ္ဗန္တိ, ယထာ တံ ပုဗ္ဗကာနံ ရာဇူနံ အရိယေ စက္ကဝတ္တိဝတ္တေ ဝတ္တမာနာနံ. သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဝိဇိတေ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ မန္တဿာဇီဝိနော မယဉ္စေဝ အညေ စ ယေ မယံ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ဓာရေမ. ဣင်္ဃ တွံ, ဒေဝ, အမှေ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပုစ္ဆ. တဿ တေ မယံ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပုဋ္ဌာ ဗျာကရိဿာမာ’တိ.

‘‘මහණෙනි, එකල්හි අමාත්‍යයෝ ද, සභිකයෝ ද, ගණක මහාමාත්‍යයෝ ද, අශ්වාරෝහක ආදී සෙන්පතියෝ ද, ද්වාරපාලකයෝ ද, රාජකීය උපදේශකවරු ද රැස්ව අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජු වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළහ: ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ස්වකීය මතිමතයට අනුව ජනපදය පාලනය කරන කල්හි, උතුම් සක්විති වත් පුරමින් සිටි පෙර රජවරුන්ගේ කාලයේ මෙන් ජනපදවැසියෝ දියුණුවට පත් නොවෙති. දේවයන් වහන්ස, උතුම් සක්විති වත් පිළිබඳ දැනුම ඇති අපි ද තවත් පඬිවරු ද ඔබ වහන්සේගේ රාජ්‍යයෙහි සිටිමු. දේවයන් වහන්ස, එබැවින් ඔබ වහන්සේ අපගෙන් උතුම් සක්විති වත් පිළිබඳව විමසන සේක්වා. ඔබ වහන්සේ විමසූ කල්හි අපි ඒ උතුම් සක්විති වත් පිළිබඳව විස්තර කර දෙන්නෙමු’ යනුයි.

အာယုဝဏ္ဏာဒိပရိယာနိကထာ

ආයුෂය හා වර්ණය ආදිය පිරිහීම පිළිබඳ කථාව

၉၁. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော အမစ္စေ ပါရိသဇ္ဇေ ဂဏကမဟာမတ္တေ အနီကဋ္ဌေ ဒေါဝါရိကေ မန္တဿာဇီဝိနော သန္နိပါတေတွာ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပုစ္ဆိ. တဿ တေ အရိယံ စက္ကဝတ္တိဝတ္တံ ပုဋ္ဌာ ဗျာကရိံသု. တေသံ သုတွာ ဓမ္မိကဉှိ ခေါ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟိ, နော စ ခေါ အဓနာနံ ဓနမနုပ္ပဒါသိ. အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အညတရော ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ. ဂဟေတွာ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဒဿေသုံ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘သစ္စံ ကိရ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ ? ‘သစ္စံ, ဒေဝါ’တိ. ‘ကိံ ကာရဏာ’တိ? ‘န ဟိ, ဒေဝ, ဇီဝါမီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တဿ ပုရိသဿ ဓနမနုပ္ပဒါသိ – ‘ဣမိနာ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဓနေန အတ္တနာ စ ဇီဝါဟိ, မာတာပိတရော စ ပေါသေဟိ, ပုတ္တဒါရဉ္စ ပေါသေဟိ, ကမ္မန္တေ စ ပယောဇေဟိ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌာပေဟိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိက’န္တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ပစ္စဿောသိ.

91. ‘‘මහණෙනි, එකල්හි අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජතුමා අමාත්‍යයන්, සභිකයන්, ගණක මහාමාත්‍යයන්, සෙන්පතියන්, ද්වාරපාලකයන් හා උපදේශකවරුන් කැඳවා උතුම් සක්විති වත් පිළිබඳව විමසුවේය. ඔවුහු රජතුමා විසින් විමසන ලදුව උතුම් සක්විති වත් පැහැදිලි කර දුන්හ. රජතුමා ඔවුන්ගේ බස් අසා ධර්මානුකූල රැකවරණය හා ආරක්ෂාව සැලසුවේය. එහෙත් දිළිඳු අයට ධනය ලබා නොදුන්නේය. දිළිඳු අයට ධනය ලබා නොදීම නිසා දිළිඳුකම පැතිර ගියේය. දිළිඳුකම පැතිර ගිය කල්හි එක්තරා පුරුෂයෙක් අන්සතු දේ සොරකම් කළේය. මිනිස්සු ඔහුව අල්ලා ගෙන අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජු වෙත ඉදිරිපත් කොට, ‘දේවයන් වහන්ස, මේ පුරුෂයා අන්සතු දේ සොරකම් කළේය’ යි පැවසූහ. මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි රජතුමා ඒ පුරුෂයාගෙන්, ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ අන්සතු දේ සොරකම් කළේ සැබෑවක් ද?’ යි විමසුවේය. ‘දේවයන් වහන්ස, එය සැබෑවකි’ යි ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. ‘කුමන හේතුවක් නිසා ද?’ යි රජු විමසූ විට, ‘දේවයන් වහන්ස, මට ජීවත් වීමට මගක් නැති බැවිනි’ යි ඔහු පැවසීය. මහණෙනි, එකල්හි අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජතුමා ඒ පුරුෂයාට ධනය දී මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ මේ ධනයෙන් ජීවත් වන්න, මවුපියන් පෝෂණය කරන්න, අඹුදරුවන් පෝෂණය කරන්න, කර්මාන්තයන්හි නිරත වන්න, උසස් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව පිණිස වූ, සුගතියෙහි උපත ලබා දෙන, සැප විපාක ඇති, දෙව්ලොවට මග පෙන්වන දානයන් මහණ බමුණන් උදෙසා පිරිනමන්න’ යනුයි. මහණෙනි, ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ යැයි පවසා ඒ පුරුෂයා අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජුගේ අවවාදය පිළිගත්තේය.

‘‘အညတရောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ. ဂဟေတွာ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဒဿေသုံ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘သစ္စံ [Pg.55] ကိရ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ? ‘သစ္စံ, ဒေဝါ’တိ. ‘ကိံ ကာရဏာ’တိ? ‘န ဟိ, ဒေဝ, ဇီဝါမီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တဿ ပုရိသဿ ဓနမနုပ္ပဒါသိ – ‘ဣမိနာ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဓနေန အတ္တနာ စ ဇီဝါဟိ, မာတာပိတရော စ ပေါသေဟိ, ပုတ္တဒါရဉ္စ ပေါသေဟိ, ကမ္မန္တေ စ ပယောဇေဟိ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌာပေဟိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိက’န္တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ပစ္စဿောသိ.

‘‘මහණෙනි, තවත් පුරුෂයෙක් ද අන්සතු දේ සොරකම් කළේය. මිනිස්සු ඔහුව අල්ලා ගෙන අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජු වෙත ඉදිරිපත් කොට, ‘දේවයන් වහන්ස, මේ පුරුෂයා අන්සතු දේ සොරකම් කළේය’ යි පැවසූහ. මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි රජතුමා ඒ පුරුෂයාගෙන්, ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ අන්සතු දේ සොරකම් කළේ සැබෑවක් ද?’ යි විමසුවේය. ‘දේවයන් වහන්ස, එය සැබෑවකි’ යි ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. ‘කුමන හේතුවක් නිසා ද?’ යි රජු විමසූ විට, ‘දේවයන් වහන්ස, මට ජීවත් වීමට මගක් නැති බැවිනි’ යි ඔහු පැවසීය. මහණෙනි, එකල්හි අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජතුමා ඒ පුරුෂයාට ධනය දී මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ මේ ධනයෙන් ජීවත් වන්න, මවුපියන් පෝෂණය කරන්න, අඹුදරුවන් පෝෂණය කරන්න, කර්මාන්තයන්හි නිරත වන්න, උසස් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව පිණිස වූ, සුගතියෙහි උපත ලබා දෙන, සැප විපාක ඇති, දෙව්ලොවට මග පෙන්වන දානයන් මහණ බමුණන් උදෙසා පිරිනමන්න’ යනුයි. මහණෙනි, ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ යැයි පවසා ඒ පුරුෂයා අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජුගේ අවවාදය පිළිගත්තේය.

၉၂. ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မနုဿာ – ‘ယေ ကိရ, ဘော, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယန္တိ, တေသံ ရာဇာ ဓနမနုပ္ပဒေတီ’တိ. သုတွာန တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူန မယမ္ပိ ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရော ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ. ဂဟေတွာ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဒဿေသုံ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘သစ္စံ ကိရ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ? ‘သစ္စံ, ဒေဝါ’တိ. ‘ကိံ ကာရဏာ’တိ? ‘န ဟိ, ဒေဝ, ဇီဝါမီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ယော ယော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိဿတိ, တဿ တဿ ဓနမနုပ္ပဒဿာမိ, ဧဝမိဒံ အဒိန္နာဒါနံ ပဝဍ္ဎိဿတိ. ယံနူနာဟံ ဣမံ ပုရိသံ သုနိသေဓံ နိသေဓေယျံ, မူလဃစ္စံ ကရေယျံ, သီသမဿ ဆိန္ဒေယျ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော ပုရိသေ အာဏာပေသိ – ‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ဣမံ ပုရိသံ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သုနိသေဓံ နိသေဓေထ, မူလဃစ္စံ ကရောထ, သီသမဿ ဆိန္ဒထာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တေ ပုရိသာ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ [Pg.56] ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သုနိသေဓံ နိသေဓေသုံ, မူလဃစ္စံ အကံသု, သီသမဿ ဆိန္ဒိံသု.

92. ‘‘මහණෙනි, ‘පින්වත්නි, අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගන්නා අයට රජතුමා ධනය ලබා දෙන්නේලැ’යි මිනිස්සු ඇසූහ. එය ඇසූ ඔවුනට මෙසේ සිතුණි: ‘අපිත් අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගනිමු’ කියායි. මහණෙනි, එකල්හි එක්තරා මිනිසෙක් අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේය. ඔවුහු ඔහුව අල්ලා ගත්හ. අල්ලාගෙන මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජු වෙත ඉදිරිපත් කොට, ‘දේවයන් වහන්ස, මේ මිනිසා අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේය’යි කීහ. මහණෙනි, මෙසේ කී කල මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජතුමා ඒ මිනිසාගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේ සැබෑද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, සැබෑවකි’යි ඔහු කීය. ‘කුමන කරුණක් නිසාද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, මට ජීවත් වීමට මඟක් නැති බැවිනි’යි ඔහු කීය. මහණෙනි, එකල්හි මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජුට මෙසේ සිතුණි: ‘යම් යම් අය අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගනිත්ද, ඔවුන්ට මා ධනය ලබා දුන්නොත් මෙසේ මේ අදත්තාදානය (සොරකම) තවත් වැඩි වනු ඇත. එබැවින් මම මේ මිනිසාට දැඩි දඬුවම් පමුණුවා, මොහුගේ මුල් සිඳ දමා (විනාශ කොට), හිස ගසා දමන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි. මහණෙනි, ඉන්පසු මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජතුමා සේවකයන්ට මෙසේ අණ කළේය: ‘එම්බා පුරුෂයෙනි, එසේ නම් මේ මිනිසාගේ දෑත් පිටුපසට තදින් බැඳ, හිස මුඩු කර, රළු හඬ ඇති බෙරයක් වයමින් වීදියෙන් වීදියට, සතර මංසන්ධියෙන් සතර මංසන්ධියට ගෙන ගොස්, දකුණු දොරටුවෙන් නගරයෙන් බැහැරට ගෙන ගොස්, මොහුට දැඩි දඬුවම් පමුණුවා, මුල් සිඳ දමා, මොහුගේ හිස ගසා දමව්’ කියායි. මහණෙනි, ‘දේවයන් වහන්ස, එසේය’ කියා ඒ සේවකයෝ මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජුගේ අණ පිළිගෙන, ඒ මිනිසාගේ දෑත් පිටුපසට තදින් බැඳ, හිස මුඩු කර, රළු හඬ ඇති බෙරයක් වයමින් වීදියෙන් වීදියට, සතර මංසන්ධියෙන් සතර මංසන්ධියට ගෙන ගොස්, දකුණු දොරටුවෙන් නගරයෙන් බැහැරට ගෙන ගොස්, දැඩි දඬුවම් පමුණුවා, මුල් සිඳ දමා, ඔහුගේ හිස ගසා දැමූහ.

၉၃. ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မနုဿာ – ‘ယေ ကိရ, ဘော, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယန္တိ, တေ ရာဇာ သုနိသေဓံ နိသေဓေတိ, မူလဃစ္စံ ကရောတိ, သီသာနိ တေသံ ဆိန္ဒတီ’တိ. သုတွာန တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူန မယမ္ပိ တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ကာရာပေဿာမ, တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ကာရာပေတွာ ယေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိဿာမ, တေ သုနိသေဓံ နိသေဓေဿာမ, မူလဃစ္စံ ကရိဿာမ, သီသာနိ တေသံ ဆိန္ဒိဿာမာ’တိ. တေ တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ကာရာပေသုံ, တိဏှာနိ သတ္ထာနိ ကာရာပေတွာ ဂါမဃာတမ္ပိ ဥပက္ကမိံသု ကာတုံ, နိဂမဃာတမ္ပိ ဥပက္ကမိံသု ကာတုံ, နဂရဃာတမ္ပိ ဥပက္ကမိံသု ကာတုံ, ပန္ထဒုဟနမ္ပိ ဥပက္ကမိံသု ကာတုံ. ယေသံ တေ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယန္တိ, တေ သုနိသေဓံ နိသေဓေန္တိ, မူလဃစ္စံ ကရောန္တိ, သီသာနိ တေသံ ဆိန္ဒန္တိ.

93. ‘‘මහණෙනි, ‘පින්වත්නි, අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගන්නා අයට රජතුමා දැඩි ලෙස දඬුවම් පමුණුවන්නේල, මුල් සිඳ දමන්නේල, ඔවුන්ගේ හිස් ගසා දමන්නේලැ’යි මිනිස්සු ඇසූහ. එය ඇසූ ඔවුනට මෙසේ සිතුණි: ‘අපිත් තියුණු ආයුධ සාදවා ගනිමු. තියුණු ආයුධ සාදවා ගෙන යම් මිනිසුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගනිමුද, ඔවුනට දැඩි ලෙස දඬුවම් පමුණුවමු, ඔවුන්ගේ මුල් සිඳ දමමු, ඔවුන්ගේ හිස් ගසා දමමු’ කියායි. ඔවුහු තියුණු ආයුධ සාදවා ගත්හ. තියුණු ආයුධ සාදවා ගෙන ගම් පැහැරීමට ද, නියම්ගම් පැහැරීමට ද, නගර පැහැරීමට ද, මංපැහැරීම් කිරීමට ද පටන් ගත්හ. ඔවුහු යම් අයෙකුගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගනිත්ද, ඔවුනට දැඩි ලෙස දඬුවම් කළහ, ඔවුන්ගේ මුල් සිඳ දැමූහ, ඔවුන්ගේ හිස් ගසා දැමූහ.

၉၄. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အဒိန္နာဒါနံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, အဒိန္နာဒါနေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ သတ္ထံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, သတ္ထေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပါဏာတိပါတော ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ပါဏာတိပါတေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ အသီတိဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရီသဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

94. ‘‘මහණෙනි, මෙසේ දිළිඳුන්ට ධනය ලබා නොදීම නිසා දිළිඳුකම ව්‍යාප්ත විය. දිළිඳුකම ව්‍යාප්ත වූ කල අදත්තාදානය ව්‍යාප්ත විය. අදත්තාදානය ව්‍යාප්ත වූ කල ශස්ත්‍ර (ආයුධ භාවිතය) ව්‍යාප්ත විය. ශස්ත්‍ර ව්‍යාප්ත වූ කල ප්‍රාණාතිපාතය ව්‍යාප්ත විය. ප්‍රාණාතිපාතය ව්‍යාප්ත වූ කල ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ ද පිරිහුණි, වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී යන්නා වූ අසූදහසක් ආයුෂ තිබූ මිනිසුන්ගේ පුත්‍රයෝ හතළිස් දහසක් ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ.

‘‘စတ္တာရီသဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အညတရော ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ. ဂဟေတွာ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ ဒဿေသုံ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘သစ္စံ ကိရ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ? ‘န ဟိ, ဒေဝါ’တိ သမ္ပဇာနမုသာ အဘာသိ.

‘‘මහණෙනි, හතළිස් දහසක් ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර එක්තරා මිනිසෙක් අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේය. ඔවුහු ඔහුව අල්ලා ගත්හ. අල්ලාගෙන මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජු වෙත ඉදිරිපත් කොට, ‘දේවයන් වහන්ස, මේ මිනිසා අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේය’යි කීහ. මහණෙනි, මෙසේ කී කල මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජතුමා ඒ මිනිසාගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ අනුන්ගේ නොදුන් දෙය සොර සිතින් ගත්තේ සැබෑද?’ ‘නැත, දේවයන් වහන්ස’යි ඔහු දැන දැනම මුසාවාද (බොරු) කීවේය.

၉၅. ‘‘ဣတိ [Pg.57] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အဒိန္နာဒါနံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, အဒိန္နာဒါနေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ သတ္ထံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. သတ္ထေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပါဏာတိပါတော ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ပါဏာတိပါတေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ မုသာဝါဒေါ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, မုသာဝါဒေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ စတ္တာရီသဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝီသတိဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

95. මහණෙනි, මෙසේ දිළිඳු අයට ධනය ලබා නොදීම හේතුවෙන් දිළිඳුකම බහුල විය. දිළිඳුකම බහුල වීමෙන් සොරකම ද, සොරකම බහුල වීමෙන් ආයුධ භාවිතය ද, ආයුධ භාවිතය බහුල වීමෙන් ප්‍රාණඝාතය ද, ප්‍රාණඝාතය බහුල වීමෙන් මුසාවාදය ද බහුල විය. මුසාවාදය බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම ශරීර වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර හතළිස් දහසක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන්ගේ ආයුෂ වසර විසි දහසක් විය.

‘‘ဝီသတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အညတရော ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တမေနံ အညတရော ပုရိသော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ အာရောစေသိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော, ဒေဝ, ပုရိသော ပရေသံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယီ’တိ ပေသုညမကာသိ.

මහණෙනි, වසර විසි දහසක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර එක්තරා පුරුෂයෙක් අනුන් සතු නොදුන් දෙයක් සොරකම් කිරීමේ අදහසින් ගත්තේය. එවිට තවත් පුරුෂයෙක් මූර්ධාවිෂික්ත ක්ෂත්‍රිය රජු වෙත ගොස්, ‘දේවයන් වහන්ස, අසවල් පුරුෂයා අනුන් සතු නොදුන් දෙයක් සොරකම් කිරීමේ අදහසින් ගත්තේය’ යි දන්වා සිටියේය. මෙසේ ඔහු කේලාම් කීම (පිසුණු බස) සිදු කළේය.

၉၆. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အဒိန္နာဒါနံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, အဒိန္နာဒါနေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ သတ္ထံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, သတ္ထေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပါဏာတိပါတော ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ပါဏာတိပါတေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ မုသာဝါဒေါ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, မုသာဝါဒေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပိသုဏာ ဝါစာ ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေပုလ္လံ ဂတာယ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝီသတိဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဒသဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

96. මහණෙනි, මෙසේ දිළිඳු අයට ධනය ලබා නොදීම හේතුවෙන් දිළිඳුකම බහුල විය. දිළිඳුකම බහුල වීමෙන් සොරකම ද, සොරකම බහුල වීමෙන් ආයුධ භාවිතය ද, ආයුධ භාවිතය බහුල වීමෙන් ප්‍රාණඝාතය ද, ප්‍රාණඝාතය බහුල වීමෙන් මුසාවාදය ද, මුසාවාදය බහුල වීමෙන් කේලාම් කීම (පිසුණු බස) ද බහුල විය. කේලාම් කීම බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර විසි දහසක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන්ගේ ආයුෂ වසර දස දහසක් විය.

‘‘ဒသဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ဧကိဒံ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော ဟောန္တိ, ဧကိဒံ သတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. တတ္ထ ယေ တေ သတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ, တေ ဝဏ္ဏဝန္တေ သတ္တေ အဘိဇ္ဈာယန္တာ ပရေသံ ဒါရေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိံသု.

මහණෙනි, වසර දස දහසක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර ඇතැම් සත්ත්වයෝ වර්ණවත් වූහ, ඇතැම් සත්ත්වයෝ දුර්වර්ණ වූහ. එහි දුර්වර්ණ වූ සත්ත්වයෝ, වර්ණවත් සත්ත්වයන් කෙරෙහි අභිධ්‍යාව (ඊර්ෂ්‍යා සහගත ලෝභය) ඇති කරගෙන අනුන්ගේ භාර්යාවන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරුණහ.

၉၇. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ…ပေ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ဝေပုလ္လမဂမာသိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ [Pg.58] ပရိဟာယမာနာနံ ဒသဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ပဉ္စဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

97. මහණෙනි, මෙසේ දිළිඳු අයට ධනය ලබා නොදීම හේතුවෙන් දිළිඳුකම බහුල විය. දිළිඳුකම බහුල වීමෙන්... (පෙ)... කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම (කාමේසු මිච්ඡාචාරය) බහුල විය. කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර දස දහසක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන්ගේ ආයුෂ වසර පන් දහසක් විය.

၉၈. ‘‘ပဉ္စဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ဒွေ ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု – ဖရုသာဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ. ဒွီသု ဓမ္မေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ ပဉ္စဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ အပ္ပေကစ္စေ အဍ္ဎတေယျဝဿသဟဿာယုကာ, အပ္ပေကစ္စေ ဒွေဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

98. මහණෙනි, වසර පන් දහසක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර පරුෂ වචනය හා සම්ඵප්පලාපය (හිස් වචන) යන ධර්මයන් දෙක බහුල විය. ඒ ධර්මයන් දෙක බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර පන් දහසක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන් අතර ඇතැමුන්ගේ ආයුෂ වසර දෙදහස් පන්සියයක් ද, ඇතැමුන්ගේ ආයුෂ වසර දෙදහසක් ද විය.

၉၉. ‘‘အဍ္ဎတေယျဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒါ ဝေပုလ္လမဂမံသု. အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ အဍ္ဎတေယျဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

99. මහණෙනි, වසර දෙදහස් පන්සියයක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර අභිධ්‍යාව හා ව්‍යාපාදය බහුල විය. අභිධ්‍යාව හා ව්‍යාපාදය බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර දෙදහස් පන්සියයක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන්ගේ ආයුෂ වසර දහසක් විය.

၁၀၀. ‘‘ဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ဝေပုလ္လံ ဂတာယ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ပဉ္စဝဿသတာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

100. මහණෙනි, වසර දහසක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය බහුල විය. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර දහසක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන්ගේ ආයුෂ වසර පන්සියයක් විය.

၁၀၁. ‘‘ပဉ္စဝဿသတာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု တယော ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု. အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော မိစ္ဆာဓမ္မော. တီသု ဓမ္မေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ ပဉ္စဝဿသတာယုကာနံ မနုဿာနံ အပ္ပေကစ္စေ အဍ္ဎတေယျဝဿသတာယုကာ, အပ္ပေကစ္စေ ဒွေဝဿသတာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

101. මහණෙනි, වසර පන්සියයක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර අධර්ම රාගය (වැරදි ලිංගික ඇල්ම), විෂම ලෝභය (අසීමිත තෘෂ්ණාව) සහ මිථ්‍යා ධර්මය (පවිටු හැසිරීම්) යන කරුණු තුන බහුල විය. මේ කරුණු තුන බහුල වීමත් සමඟ ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ මෙන්ම වර්ණය ද පිරිහුණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහී ගිය, වසර පන්සියයක් ආයුෂ තිබූ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවන් අතර ඇතැමුන්ගේ ආයුෂ වසර දෙසිය පනහක් ද, ඇතැමුන්ගේ ආයුෂ වසර දෙසියක් ද විය.

‘‘အဍ္ဎတေယျဝဿသတာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ဣမေ ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု. အမတ္တေယျတာ အပေတ္တေယျတာ အသာမညတာ အဗြဟ္မညတာ န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိတာ.

මහණෙනි, වසර දෙසිය පනහක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර මවට නොසැලකීම, පියාට නොසැලකීම, ශ්‍රමණයන්ට නොසැලකීම, බ්‍රාහ්මණයන්ට නොසැලකීම සහ කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු සරු නොකිරීම යන මේ අකුසල ධර්මයන් බහුල විය.

၁၀၂. ‘‘ဣတိ [Pg.59] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓနာနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒိယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အဒိန္နာဒါနံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. အဒိန္နာဒါနေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ သတ္ထံ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. သတ္ထေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပါဏာတိပါတော ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ပါဏာတိပါတေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ မုသာဝါဒေါ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. မုသာဝါဒေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ပိသုဏာ ဝါစာ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေပုလ္လံ ဂတာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ဝေပုလ္လမဂမာသိ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ ဒွေ ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု, ဖရုသာ ဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ. ဒွီသု ဓမ္မေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒါ ဝေပုလ္လမဂမံသု. အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝေပုလ္လမဂမာသိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ဝေပုလ္လံ ဂတာယ တယော ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု, အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော မိစ္ဆာဓမ္မော. တီသု ဓမ္မေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု ဣမေ ဓမ္မာ ဝေပုလ္လမဂမံသု, အမတ္တေယျတာ အပေတ္တေယျတာ အသာမညတာ အဗြဟ္မညတာ န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိတာ. ဣမေသု ဓမ္မေသု ဝေပုလ္လံ ဂတေသု တေသံ သတ္တာနံ အာယုပိ ပရိဟာယိ, ဝဏ္ဏောပိ ပရိဟာယိ. တေသံ အာယုနာပိ ပရိဟာယမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ပရိဟာယမာနာနံ အဍ္ဎတေယျဝဿသတာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝဿသတာယုကာ ပုတ္တာ အဟေသုံ.

102. “මහණෙනි, මෙසේ වනාහි දිළිඳු අයට ධනය නොදෙන කල්හි දිළිඳුකම පැතිර ගියේය. දිළිඳුකම පැතිර ගිය කල්හි සොරකම (අදත්තාදානය) පැතිර ගියේය. සොරකම පැතිර ගිය කල්හි ආයුධ භාවිතය පැතිර ගියේය. ආයුධ භාවිතය පැතිර ගිය කල්හි ප්‍රාණඝාතය පැතිර ගියේය. ප්‍රාණඝාතය පැතිර ගිය කල්හි මුසාවාදය පැතිර ගියේය. මුසාවාදය පැතිර ගිය කල්හි කේලාම් කීම (පිසුණු බස) පැතිර ගියේය. කේලාම් කීම පැතිර ගිය කල්හි කාමේසුමිච්ඡාචාරය පැතිර ගියේය. කාමේසුමිච්ඡාචාරය පැතිර ගිය කල්හි පරුෂ වචනය හා හිස් වචනය (සම්ඵප්පලාපය) යන ධර්ම දෙක පැතිර ගියේය. ඒ ධර්ම දෙක පැතිර ගිය කල්හි අභිජ්ඣාව හා ව්‍යාපාදය පැතිර ගියේය. අභිජ්ඣා ව්‍යාපාද පැතිර ගිය කල්හි මිත්‍යා දෘෂ්ටිය පැතිර ගියේය. මිත්‍යා දෘෂ්ටිය පැතිර ගිය කල්හි අධර්ම රාගය (වැරදි ඇලීම), විසම ලෝභය හා මිත්‍යා ධර්මය (ප්‍රකෘති විරෝධී ඇලීම්) යන ධර්ම තුන පැතිර ගියේය. ඒ ධර්ම තුන පැතිර ගිය කල්හි මව්ට නොසැලකීම, පියාට නොසැලකීම, මහණ පිරිසට නොසැලකීම, බමුණු (උතුම් සිල්වතුන්) පිරිසට නොසැලකීම හා කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු නොකිරීම යන මේ ධර්මයෝ පැතිර ගියහ. මේ ධර්මයන් පැතිර ගිය කල්හි ඒ සත්ත්වයන්ගේ ආයුෂ ද පිරිහිණි, වර්ණය ද පිරිහිණි. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් පිරිහෙන්නා වූ, අවුරුදු දෙසිය පනහක් ආයුෂ තිබූ මිනිසුන්ගේ දරුවෝ අවුරුදු සියයක් ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ.”

ဒသဝဿာယုကသမယော

දස අවුරුදු ආයු කාලය ඇති සමය

၁၀၃. ‘‘ဘဝိဿတိ, ဘိက္ခဝေ, သော သမယော, ယံ ဣမေသံ မနုဿာနံ ဒသဝဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ. ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ပဉ္စဝဿိကာ ကုမာရိကာ အလံပတေယျာ ဘဝိဿန္တိ. ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ဣမာနိ ရသာနိ အန္တရဓာယိဿန္တိ, သေယျထိဒံ, သပ္ပိ နဝနီတံ တေလံ မဓု ဖာဏိတံ လောဏံ. ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ကုဒြူသကော အဂ္ဂံ ဘောဇနာနံ ဘဝိဿတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သာလိမံသောဒနော အဂ္ဂံ ဘောဇနာနံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသဝဿာယုကေသု မနုဿေသု ကုဒြူသကော အဂ္ဂံ ဘောဇနာနံ ဘဝိဿတိ.

103. “මහණෙනි, මේ මිනිසුන්ගේ දරුවන් අවුරුදු දහයක් ආයුෂ විඳිනා වූ සමයක් පැමිණෙන්නේය. මහණෙනි, අවුරුදු දහයක් ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර, පස් හැවිරිදි දැරියෝ විවාහයට සුදුසු වන්නාහ. මහණෙනි, අවුරුදු දහයක් ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර මේ ප්‍රණීත රසයන් අතුරුදහන් වන්නාහ. එනම්: ගිතෙල්, වෙඬරු, තෙල්, මීපැණි, උක් පැණි සහ ලුණු ය. මහණෙනි, අවුරුදු දහයක් ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර කුද්රූසක ධාන්‍යය (අමු වැනි පහත් ධාන්‍ය) භෝජනයන් අතර අග්‍ර වන්නේය. මහණෙනි, යම් සේ දැන් මස් මිශ්‍ර සාලි බත භෝජනයන් අතර අග්‍ර වේ ද, එසේම මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර කුද්රූසක ධාන්‍යය භෝජනයන් අතර අග්‍ර වන්නේය.”

‘‘ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ဒသ ကုသလကမ္မပထာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အန္တရဓာယိဿန္တိ, ဒသ အကုသလကမ္မပထာ အတိဗျာဒိပ္ပိဿန္တိ. ဒသဝဿာယုကေသု[Pg.60], ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ကုသလန္တိပိ န ဘဝိဿတိ, ကုတော ပန ကုသလဿ ကာရကော. ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ယေ တေ ဘဝိဿန္တိ အမတ္တေယျာ အပေတ္တေယျာ အသာမညာ အဗြဟ္မညာ န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, တေ ပုဇ္ဇာ စ ဘဝိဿန္တိ ပါသံသာ စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ မတ္တေယျာ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ပုဇ္ဇာ စ ပါသံသာ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသဝဿာယုကေသု မနုဿေသု ယေ တေ ဘဝိဿန္တိ အမတ္တေယျာ အပေတ္တေယျာ အသာမညာ အဗြဟ္မညာ န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, တေ ပုဇ္ဇာ စ ဘဝိဿန္တိ ပါသံသာ စ.

“මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර දස කුසල් කම්පථයෝ සහමුලින්ම අතුරුදහන් වන්නාහ. දස අකුසල් කම්පථයෝ අතිශයින්ම පැතිරී බැබළෙන්නාහ. මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර ‘කුසල්’ යන නාමය පවා නොවන්නේය, එසේ කල්හි කුසල් කරන්නෙකු කොහින් වන්න ද? මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර යම් කෙනෙක් මව්ට නොසලකන්නාහු, පියාට නොසලකන්නාහු, මහණ පිරිසට නොසලකන්නාහු, බමුණු පිරිසට නොසලකන්නාහු, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු නොකරන්නාහු වෙත් ද, ඔවුහුම පිදිය යුත්තෝ හා පැසසිය යුත්තෝ වන්නාහ. මහණෙනි, යම් සේ දැන් මව්ට සලකන්නා වූ, පියාට සලකන්නා වූ, මහණ පිරිසට සලකන්නා වූ, බමුණු පිරිසට සලකන්නා වූ, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්නා වූ අය පිදිය යුත්තෝ හා පැසසිය යුත්තෝ වෙත් ද, එසේම මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර මව්ට නොසලකන්නා වූ, පියාට නොසලකන්නා වූ, මහණ පිරිසට නොසලකන්නා වූ, බමුණු පිරිසට නොසලකන්නා වූ, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු නොකරන්නා වූ අයම පිදිය යුත්තෝ හා පැසසිය යුත්තෝ වන්නාහ.”

‘‘ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု န ဘဝိဿတိ မာတာတိ ဝါ မာတုစ္ဆာတိ ဝါ မာတုလာနီတိ ဝါ အာစရိယဘရိယာတိ ဝါ ဂရူနံ ဒါရာတိ ဝါ. သမ္ဘေဒံ လောကော ဂမိဿတိ ယထာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ သောဏသိင်္ဂါလာ.

“මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර ‘මව’ කියා හෝ, ‘මව්ගේ සහෝදරිය’ කියා හෝ, ‘නැන්දා’ කියා හෝ, ‘ගුරු බිරිඳ’ කියා හෝ, ‘වැඩිහිටියන්ගේ භාර්යාවන්’ කියා හෝ ගරුත්වයක් නොවන්නේය. එළුවන්, බැටළුවන්, කුකුළන්, ඌරන්, බල්ලන් හා හිවලුන් මෙන් ලෝකය අනාචාරයේ සංකලනයට (සම්භේදයට) පත් වන්නේය.”

‘‘ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု တေသံ သတ္တာနံ အညမညမှိ တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတိ တိဗ္ဗော ဗျာပါဒေါ တိဗ္ဗော မနောပဒေါသော တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တံ. မာတုပိ ပုတ္တမှိ ပုတ္တဿပိ မာတရိ; ပိတုပိ ပုတ္တမှိ ပုတ္တဿပိ ပိတရိ; ဘာတုပိ ဘဂိနိယာ ဘဂိနိယာပိ ဘာတရိ တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတိ တိဗ္ဗော ဗျာပါဒေါ တိဗ္ဗော မနောပဒေါသော တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မာဂဝိကဿ မိဂံ ဒိသွာ တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ တိဗ္ဗော ဗျာပါဒေါ တိဗ္ဗော မနောပဒေါသော တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသဝဿာယုကေသု မနုဿေသု တေသံ သတ္တာနံ အညမညမှိ တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတိ တိဗ္ဗော ဗျာပါဒေါ တိဗ္ဗော မနောပဒေါသော တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တံ. မာတုပိ ပုတ္တမှိ ပုတ္တဿပိ မာတရိ; ပိတုပိ ပုတ္တမှိ ပုတ္တဿပိ ပိတရိ; ဘာတုပိ ဘဂိနိယာ ဘဂိနိယာပိ ဘာတရိ တိဗ္ဗော အာဃာတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဘဝိဿတိ တိဗ္ဗော ဗျာပါဒေါ တိဗ္ဗော မနောပဒေါသော တိဗ္ဗံ ဝဓကစိတ္တံ.

“මහණෙනි, දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර ඒ සත්ත්වයන්ට ඔවුනොවුන් කෙරෙහි තදබල ක්‍රෝධය, තදබල ව්‍යාපාදය, තදබල දූෂිත සිත (මනෝපදෝෂය) හා තදබල මරණ චේතනාව (වධක චිත්තය) ඇති වන්නේය. මවට පුතු කෙරෙහි ද, පුතුට මව කෙරෙහි ද, පියාට පුතු කෙරෙහි ද, පුතුට පියා කෙරෙහි ද, සොහොයුරාට සොහොයුරිය කෙරෙහි ද, සොහොයුරියට සොහොයුරා කෙරෙහි ද තදබල ක්‍රෝධය, තදබල ව්‍යාපාදය, තදබල දූෂිත සිත හා තදබල මරණ චේතනාව ඇති වන්නේය. මහණෙනි, මෘග වැද්දෙකුට මුවෙකු දැක තදබල ක්‍රෝධය, තදබල ව්‍යාපාදය, තදබල දූෂිත සිත හා තදබල මරණ චේතනාව ඇති වන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එසේම දස අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර ඒ සත්ත්වයන්ට ඔවුනොවුන් කෙරෙහි තදබල ක්‍රෝධය, තදබල ව්‍යාපාදය, තදබල දූෂිත සිත හා තදබල මරණ චේතනාව ඇති වන්නේය. මවට පුතු කෙරෙහි ද, පුතුට මව කෙරෙහි ද, පියාට පුතු කෙරෙහි ද, පුතුට පියා කෙරෙහි ද, සොහොයුරාට සොහොයුරිය කෙරෙහි ද, සොහොයුරියට සොහොයුරා කෙරෙහි ද තදබල ක්‍රෝධය, තදබල ව්‍යාපාදය, තදබල දූෂිත සිත හා තදබල මරණ චේතනාව ඇති වන්නේය.”

၁၀၄. ‘‘ဒသဝဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု သတ္တာဟံ သတ္ထန္တရကပ္ပော ဘဝိဿတိ. တေ အညမညမှိ မိဂသညံ ပဋိလဘိဿန္တိ. တေသံ တိဏှာနိ သတ္ထာနိ [Pg.61] ဟတ္ထေသု ပါတုဘဝိဿန္တိ. တေ တိဏှေန သတ္ထေန ‘ဧသ မိဂေါ ဧသ မိဂေါ’တိ အညမညံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ.

104. “මහණෙනි, අවුරුදු දහයක් ආයුෂ ඇති මනුෂ්‍යයන් අතර සත් දිනක් මුළුල්ලේ ‘සත්ථන්තර කල්පය’ (ආයුධ මගින් විනාශ වන කාලය) ඇති වන්නේය. එකල ඔවුහු එකිනෙකා කෙරෙහි ‘මෘග සංඥාව’ (මුවෙකු යන හැඟීම) ඇති කරගන්නෝය. ඔවුන්ගේ දෑත්හි තියුණු ආයුධ පහළ වන්නේය. ඔවුහු තියුණු ආයුධයෙන් ‘මූ මුවෙකි, මූ මුවෙකි’ යි සිතා එකිනෙකාගේ ජීවිත විනාශ කරගන්නෝය.”

‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧကစ္စာနံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘မာ စ မယံ ကဉ္စိ, မာ စ အမှေ ကောစိ, ယံနူန မယံ တိဏဂဟနံ ဝါ ဝနဂဟနံ ဝါ ရုက္ခဂဟနံ ဝါ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ ဝါ ပဗ္ဗတဝိသမံ ဝါ ပဝိသိတွာ ဝနမူလဖလာဟာရာ ယာပေယျာမာ’တိ. တေ တိဏဂဟနံ ဝါ ဝနဂဟနံ ဝါ ရုက္ခဂဟနံ ဝါ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ ဝါ ပဗ္ဗတဝိသမံ ဝါ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟံ ဝနမူလဖလာဟာရာ ယာပေဿန္တိ. တေ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တိဏဂဟနာ ဝနဂဟနာ ရုက္ခဂဟနာ နဒီဝိဒုဂ္ဂါ ပဗ္ဗတဝိသမာ နိက္ခမိတွာ အညမညံ အာလိင်္ဂိတွာ သဘာဂါယိဿန္တိ သမဿာသိဿန္တိ – ‘ဒိဋ္ဌာ, ဘော, သတ္တာ ဇီဝသိ, ဒိဋ္ဌာ, ဘော, သတ္တာ ဇီဝသီ’တိ.

“මහණෙනි, එවිට ඒ සත්ත්වයන්ගෙන් ඇතැමෙකුට මෙවැනි අදහසක් ඇති වන්නේය: ‘අපි කිසිවෙකු මරා නොදමමු, කිසිවෙක් අපව ද මරා නොදමාවා. අපි තණගොමු, ළඳුගොමු, ගස්ගොමු, දුෂ්කර ගංගා මධ්‍යයේ වූ දූපත් හෝ දුෂ්කර පර්වත අතරට පිවිස, වනයේ අල මුල් හා පලතුරු අනුභව කරමින් ජීවත් වෙමු’ කියායි. ඔවුහු තණගොමු, ළඳුගොමු, ගස්ගොමු, දුෂ්කර ගංගා දූපත් හෝ දුෂ්කර පර්වත අතරට පිවිස සත් දිනක් මුළුල්ලේ වනයේ අල මුල් හා පලතුරු අනුභව කරමින් ජීවත් වන්නෝය. ඒ සත් දින අවසානයේ ඔවුහු එම ස්ථානවලින් නික්ම අවුත්, එකිනෙකා වැළඳගෙන සතුටු වන්නෝය. ‘පින්වත් සත්ත්වයනි, ඔබ දකින්නට ලැබීම වාසනාවකි, ඔබ ජීවතුන් අතර සිටිනවා’ යැයි පවසමින් එකිනෙකා සනසන්නෝය.”

အာယုဝဏ္ဏာဒိဝဍ္ဎနကထာ

ආයුෂ, වර්ණය ආදිය වැඩීම පිළිබඳ කතාව

၁၀၅. ‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘မယံ ခေါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝရူပံ အာယတံ ဉာတိက္ခယံ ပတ္တာ. ယံနူန မယံ ကုသလံ ကရေယျာမ. ကိံ ကုသလံ ကရေယျာမ? ယံနူန မယံ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမေယျာမ, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာမာ’တိ. တေ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမိဿန္တိ, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တေ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. တေသံ အာယုနာပိ ဝဍ္ဎမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎမာနာနံ ဒသဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝီသတိဝဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ.

105. “මහණෙනි, එවිට ඒ සත්ත්වයන්ට මෙවැනි අදහසක් ඇති වන්නේය: ‘අපි අකුසල ධර්මයන් සමාදන් වීම නිසා මෙවැනි දීර්ඝ වූ ඥාති විනාශයකට පැමිණියෙමු. අපි දැන් කුසල් දහම්හි යෙදෙමු නම් යෙහෙකි. අප කුමන කුසලයක් කළ යුතු ද? අපි ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකෙමු. මේ කුසල ධර්මය සමාදන්ව හැසිරෙමු’ කියායි. ඔවුහු ප්‍රාණඝාතයෙන් වළකින්නෝය, මේ කුසල ධර්මය සමාදන්ව හැසිරෙන්නෝය. කුසල ධර්ම සමාදන් වීම හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ආයුෂ ද වර්ණය ද වැඩෙන්නේය. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් වැඩෙන, දස වසක ආයු ඇති ඒ මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ විසි වසක ආයු ඇති වන්නෝය.”

‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘မယံ ခေါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎာမ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎာမ. ယံနူန မယံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ကုသလံ ကရေယျာမ. ကိံ ကုသလံ ကရေယျာမ? ယံနူန မယံ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမေယျာမ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမေယျာမ… မုသာဝါဒါ ဝိရမေယျာမ… ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝိရမေယျာမ… ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝိရမေယျာမ… သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝိရမေယျာမ… အဘိဇ္ဈံ ပဇဟေယျာမ… ဗျာပါဒံ ပဇဟေယျာမ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဇဟေယျာမ… တယော ဓမ္မေ ပဇဟေယျာမ – အဓမ္မရာဂံ ဝိသမလောဘံ မိစ္ဆာဓမ္မံ… ယံနူန မယံ မတ္တေယျာ အဿာမ ပေတ္တေယျာ သာမညာ ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာမာ’တိ. တေ မတ္တေယျာ ဘဝိဿန္တိ ပေတ္တေယျာ သာမညာ [Pg.62] ဗြဟ္မညာ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော, ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ.

“මහණෙනි, එවිට ඒ සත්ත්වයන්ට මෙවැනි අදහසක් ඇති වන්නේය: ‘කුසල ධර්ම සමාදන් වීම නිසා අපගේ ආයුෂය ද වර්ණය ද වැඩෙන්නේය. අපි තව තවත් වැඩියෙන් කුසල් කරමු නම් යෙහෙකි. අප කුමන කුසලයක් කළ යුතු ද? අපි සොරකමෙන්, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන්, මුසාවාදයෙන්, පිසුණු බසින්, පරුෂ බසින්, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් (හිස් වචනයෙන්) වැළකෙමු. දැඩි ලෝභය, ව්‍යාපාදය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අත්හරිමු. අධාර්මික රාගය, විෂම ලෝභය හා මිථ්‍යා ධර්ම යන ධර්ම තුන අත්හරිමු. අපි මවුපියන්ට උපස්ථාන කරන්නෝ ද, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ගරු කරන්නෝ ද, කුල දෙටුවන්ට සලකන්නෝ ද වෙමු. මෙසේ මේ කුසල ධර්මයන් සමාදන්ව හැසිරෙමු’ කියායි. ඔවුහු මවුපියන්ට උපස්ථාන කරන්නන් ද, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන්නන් ද, කුල දෙටුවන්ට සලකන්නන් ද වී, එම කුසල ධර්මයන් සමාදන්ව හැසිරෙන්නෝය.”

‘‘တေ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. တေသံ အာယုနာပိ ဝဍ္ဎမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎမာနာနံ ဝီသတိဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရီသဝဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… စတ္တာရီသဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ အသီတိဝဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… အသီတိဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ သဋ္ဌိဝဿသတာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… သဋ္ဌိဝဿသတာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝီသတိတိဝဿသတာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… ဝီသတိတိဝဿသတာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရီသဆဗ္ဗဿသတာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ. စတ္တာရီသဆဗ္ဗဿသတာယုကာနံ မနုဿာနံ ဒွေဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… ဒွေဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရိဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… စတ္တာရိဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ အဋ္ဌဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… အဋ္ဌဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝီသတိဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… ဝီသတိဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရီသဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… စတ္တာရီသဝဿသဟဿာယုကာနံ မနုဿာနံ အသီတိဝဿသဟဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ… အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ပဉ္စဝဿသတိကာ ကုမာရိကာ အလံပတေယျာ ဘဝိဿန္တိ.

“කුසල ධර්ම සමාදන් වීම හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ආයුෂ ද වර්ණය ද වැඩෙන්නේය. ආයුෂයෙන් හා වර්ණයෙන් වැඩෙන, විසි වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ සතළිස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. සතළිස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ අසූ වසක ආයු ඇති වන්නෝය. අසූ වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ එකසිය සැට වසක ආයු ඇති වන්නෝය. එකසිය සැට වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ තුන්සිය විසි වසක ආයු ඇති වන්නෝය. තුන්සිය විසි වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ හයසිය සතළිස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. හයසිය සතළිස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ දෙදහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. දෙදහස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ හාරදහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. හාරදහස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ අටදහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. අටදහස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ විසිදහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. විසිදහස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ සතළිස් දහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. සතළිස් දහස් වසක ආයු ඇති මනුෂ්‍යයන්ගේ දරුවෝ අසූ දහස් වසක ආයු ඇති වන්නෝය. මහණෙනි, මනුෂ්‍යයන්ගේ ආයුෂ අසූ දහසක් වන කල්හි, පන්සියයක් වයසැති කුමරියෝ විවාහයට සුදුසු (ආවාහ විවාහ විය හැකි) වන්නෝය.”

သင်္ခရာဇဥပ္ပတ္တိ

සංඛ රජුගේ උපත

၁၀၆. ‘‘အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု တယော အာဗာဓာ ဘဝိဿန္တိ, ဣစ္ဆာ, အနသနံ, ဇရာ. အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အယံ ဇမ္ဗုဒီပေါ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတော စ, ကုက္ကုဋသမ္ပာတိကာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော. အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အယံ ဇမ္ဗုဒီပေါ အဝီစိ မညေ ဖုဋော ဘဝိဿတိ မနုဿေဟိ, သေယျထာပိ နဠဝနံ ဝါ သရဝနံ ဝါ. အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု အယံ ဗာရာဏသီ ကေတုမတီ နာမ ရာဇဓာနီ ဘဝိဿတိ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏမနုဿာ စ သုဘိက္ခာ စ. အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု [Pg.63] ဣမသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိနဂရသဟဿာနိ ဘဝိဿန္တိ ကေတုမတီရာဇဓာနီပမုခါနိ. အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု ကေတုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ သင်္ခေါ နာမ ရာဇာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝိဿန္တိ, သေယျထိဒံ, စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသိဿတိ.

106. “මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල ඔවුනට රෝග තුනක් පමණක් ඇති වන්නේය. එනම්, ආශාව (කෑමට ඇති තෘෂ්ණාව), කුසගින්න සහ ජරාව (මහලු බව) යි. මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල මේ දඹදිව ඉතා දියුණු වන්නේය, සමෘද්ධිමත් වන්නේය. ගම්, නියම්ගම් සහ රාජධානි කුකුළෙකුට පියඹා යා හැකි තරම් එකිනෙකට ආසන්නව පිහිටන්නේය. මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල මේ දඹදිව, මනාව වැඩුණු උණ වනයක් හෝ බට වනයක් මෙන් මිනිසුන්ගෙන් පිරී, අවීචි මහා නිරය මෙන් තෙරපී පවතින්නේය. මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල මේ බරණැස ‘කේතුමතී’ නම් වූ රාජධානියක් වන්නේය. එය ඉතා දියුණු, සමෘද්ධිමත්, බොහෝ ජනයා වාසය කරන, නන්විධ මිනිසුන්ගෙන් ගහණ වූ, ආහාර පාන සුලභ නගරයක් වන්නේය. මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල මේ දඹදිව කේතුමතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ කොට ගත් අසූහතරදහසක් නගරයන් වන්නේය. මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල කේතුමතී රාජධානියෙහි ‘සංඛ’ නමින් සක්විති රජෙක් උපදින්නේය. ඔහු දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ, සිව්මහ සාගරය කෙළවර කොට ඇති පෘථිවිය ජයගත්, ජනපදයන්හි ස්ථාවර භාවයට පත්, සත්රුවනින් සමලංකෘත රජෙක් වන්නේය. ඔහුට චක්‍ර රත්නය, ඇත් රත්නය, අස් රත්නය, මණි රත්නය, ස්ත්‍රී රත්නය, ගෘහපති රත්නය සහ සත්වන පරිනායක රත්නය යන සත්රුවන පහළ වන්නේය. ඔහුට නිර්භීත වූ, වීර ශක්තියෙන් පිරිපුන්, සතුරු සේනා මර්දනය කළ හැකි දහසකට වඩා වැඩි පුත්‍රයෝ වන්නාහ. ඒ රජතුමා සාගරය කෙළවර කොට ඇති මේ පෘථිවිය දඬුවමකින් තොරව, ආයුධයකින් තොරව, ධර්මයෙන්ම ජයගෙන පාලනය කරන්නේය.”

မေတ္တေယျဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ

මෛත්‍රෙය බුද්ධෝත්පාදය (මෙතේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පහළ වීම)

၁၀၇. ‘‘အသီတိဝဿသဟဿာယုကေသု, ဘိက္ခဝေ, မနုဿေသု မေတ္တေယျော နာမ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သေယျထာပါဟမေတရဟိ လောကေ ဥပ္ပန္နော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေဿတိ, သေယျထာပါဟမေတရဟိ ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေမိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေဿတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေဿတိ; သေယျထာပါဟမေတရဟိ ဓမ္မံ ဒေသေမိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. သော အနေကသဟဿံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿတိ, သေယျထာပါဟမေတရဟိ အနေကသတံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရာမိ.

107. “මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අසූදහසක් වන කල ලොවෙහි අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්ම සාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ ‘මෛත්‍රෙය’ නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපදින්නාහ. එය දැන් ලොවෙහි අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්ම සාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ මම උපදී සිටින්නාක් මෙනි. උන්වහන්සේ දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත මේ ලෝකය ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව ද තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන ලොවට ප්‍රකාශ කරන සේක. එය දැන් මා මේ ලෝකය සහ ප්‍රජාව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කරන්නාක් මෙනි. උන්වහන්සේ මුල, මැද, අග යන තුන් තන්හී යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන සේක. සර්වප්‍රකාරයෙන්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන සේක. එය දැන් මා ධර්මය දේශනා කරන්නාක් හා බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්නාක් මෙනි. උන්වහන්සේ දහස් ගණන් වූ භික්ෂු සංඝයා පිරිවර කරගන්නා සේක. එය දැන් මා සිය ගණන් වූ භික්ෂු සංඝයා පිරිවර කරගන්නාක් මෙනි.”

၁၀၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခေါ နာမ ရာဇာ ယော သော ယူပေါ ရညာ မဟာပနာဒေန ကာရာပိတော. တံ ယူပံ ဥဿာပေတွာ အဇ္ဈာဝသိတွာ တံ ဒတွာ [Pg.64] ဝိဿဇ္ဇိတွာ သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကဝဏိဗ္ဗကယာစကာနံ ဒါနံ ဒတွာ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ.

108. “මහණෙනි, ඉක්බිති සංඛ රජතුමා මහාපනාද රජු විසින් කරවන ලද ඒ ප්‍රාසාදය යළි කරවා, එහි වාසය කොට, පසුව එය මහණ බමුණන්ට ද, දිළිඳුන්ට ද, මගීන්ට ද, යාචකයින්ට ද දන් දී අතහැර, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මෛත්‍රෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේය. ඔහු එසේ පැවිදි වී, හුදෙකලාව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුක්තව වාසය කරමින්, යම් උතුම් අරමුණක් උදෙසා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වෙත් ද, ඒ අනුත්තර බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර වූ අරහත් ඵලය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.”

၁၀၉. ‘‘အတ္တဒီပါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော.

109. “මහණෙනි, තමන්ම තමාට ද්වීපයක් (පිහිටක්) කරගෙන වාසය කරව්, තමන්ම සරණ කරගන්න, අන් සරණක් පතන්න එපා. ධර්මයම ද්වීපයක් කරගන්න, ධර්මයම සරණ කරගන්න, අන් සරණක් පතන්න එපා. මහණෙනි, භික්ෂුවක් තමන්ම ද්වීපයක් කරගන්නේ, තමන්ම සරණ කරගන්නේ, ධර්මයම ද්වීපයක් හා සරණ කරගන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කය කෙරෙහි කය අනුපස්සනා කරමින් (කය දකිමින්), කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකය කෙරෙහි පවත්නා අභිධ්‍යාව (තෘෂ්ණාව) හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි. වේදනාවන් කෙරෙහි... සිත කෙරෙහි... ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්ම අනුපස්සනා කරමින්, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකය කෙරෙහි පවත්නා අභිධ්‍යාව හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් තමන්ම ද්වීපයක් හා සරණ කරගන්නේත්, ධර්මයම ද්වීපයක් හා සරණ කරගන්නේත් මෙසේය.”

ဘိက္ခုနောအာယုဝဏ္ဏာဒိဝဍ္ဎနကထာ

භික්ෂුවගේ ආයුෂ, වර්ණය ආදිය වැඩීම පිළිබඳ කථාව

၁၁၀. ‘‘ဂေါစရေ, ဘိက္ခဝေ, စရထ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ. ဂေါစရေ, ဘိက္ခဝေ, စရန္တာ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိဿထ, ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိဿထ, သုခေနပိ ဝဍ္ဎိဿထ, ဘောဂေနပိ ဝဍ္ဎိဿထ, ဗလေနပိ ဝဍ္ဎိဿထ.

110. “මහණෙනි, පියාගෙන් (බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන්) උරුම වූ ස්වකීය ගෝචර භූමියෙහි (සතර සතිපට්ඨානයෙහි) හැසිරෙන්න. මහණෙනි, පියාගෙන් උරුම වූ ස්වකීය ගෝචර භූමියෙහි හැසිරෙන්නා වූ ඔබ, ආයුෂයෙන් ද වැඩෙන්නාහුය, වර්ණයෙන් (ශෝභාවෙන්) ද වැඩෙන්නාහුය, සැපයෙන් ද වැඩෙන්නාහුය, භෝග සම්පත්තියෙන් ද වැඩෙන්නාහුය, බලයෙන් ද වැඩෙන්නාහුය.”

‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အာယုသ္မိံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. သော ဣမေသံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အာယုသ္မိံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ ආයුෂය (වැඩීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ඡන්ද සමාධි පධාන සංඛාරයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි; වීරිය සමාධි පධාන සංඛාරයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි; චිත්ත සමාධි පධාන සංඛාරයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි; වීමංසා සමාධි පධාන සංඛාරයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. ඔහු මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වැඩීම නිසාත්, ඒවා නිරන්තරයෙන් පුරුදු කිරීම නිසාත්, කැමති වන්නේ නම් ආයු කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා වැඩි කාලයක් හෝ ජීවත් විය හැකිය. මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවගේ ආයුෂය (වැඩීම) ලෙස හැඳින්වේ.”

‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏသ္မိံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု [Pg.65] ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝဏ္ဏသ္မိံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ වර්ණය (ශෝභාව) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි; ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර සීලයෙන් සංවර වූයේ, යහපත් ආචාරයෙන් හා නිවැරදි හැසිරීමෙන් යුක්ත වූයේ, අණුමාත්‍ර වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වූයේ, ශික්ෂාපදයන්හි මැනවින් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවගේ වර්ණය (ශෝභාව) ලෙස හැඳින්වේ.”

‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သုခသ္မိံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော, သုခသ္မိံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ සැපය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ)... දෙවන ධ්‍යානයට, තෙවන ධ්‍යානයට, සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවගේ සැපය ලෙස හැඳින්වේ.”

‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘောဂသ္မိံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘောဂသ္မိံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ භෝග සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි; එසේම දෙවන, තෙවන සහ සතරවන දිශාවන් ද පතුරුවයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සතුන් කෙරෙහි ස්වකීය ආත්මය හා සමාන කර ගනිමින්, මුළු ලෝකයම පතළ වූ ද, මහග්ගත වූ ද, අප්‍රමාණ වූ ද, වෛර රහිත වූ ද, තරහක් නොමැති වූ ද මෙත්තා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින් ද... (පෙ)... මුදිතා සහගත සිතින් ද... (පෙ)... උපේක්ඛා සහගත සිතින් ද එක් දිශාවක්, එසේම දෙවන, තෙවන, සතරවන දිශාවන් ද, මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම මුළු ලෝකයම මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, තරහක් නොමැති වූ උපේක්ඛා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවගේ භෝග සම්පත්තිය ලෙස හැඳින්වේ.”

‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဗလသ္မိံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဗလသ္မိံ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ බලය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවගේ බලය ලෙස හැඳින්වේ.”

‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကဗလမ္ပိ သမနုပဿာမိ ယံ ဧဝံ ဒုပ္ပသဟံ, ယထယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, မာရဗလံ. ကုသလာနံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

“මහණෙනි, මේ මාර බලය මෙන් මැඩලීමට අපහසු වූ අන් කිසිදු තනි බලයක් මම නොදකිමි. මහණෙනි, කුසල ධර්මයන් සමාදන්ව පිළිපැදීම හේතුවෙන් මෙසේ මේ පින (ආනිසංසය) වැඩෙයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්හ.

စက္ကဝတ္တိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

තෙවන සක්විති සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၄. အဂ္ဂညသုတ္တံ

4. අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය

ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ

වාසෙට්ඨ සහ භාරද්වාජ

၁၁၁. ဧဝံ [Pg.66] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ ဘိက္ခူသု ပရိဝသန္တိ ဘိက္ခုဘာဝံ အာကင်္ခမာနာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ပါသာဒါ ဩရောဟိတွာ ပါသာဒပစ္ဆာယာယံ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ.

111. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතෘ ප්‍රාසාදය නම් වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වාසෙට්ඨ සහ භාරද්වාජ යන දෙදෙනා භික්ෂූන් අතර වෙසෙමින් උපසම්පදාව අපේක්ෂාවෙන් පසුවෙති. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගිට ප්‍රාසාදයෙන් බැස ප්‍රාසාදයේ සෙවනැල්ල ඇති එළිමහන් පෙදෙසෙහි සක්මන් කළ සේක.

၁၁၂. အဒ္ဒသာ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော ဘဂဝန္တံ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတံ ပါသာဒါ ဩရောဟိတွာ ပါသာဒပစ္ဆာယာယံ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တံ. ဒိသွာန ဘာရဒွါဇံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, အာဝုသော ဘာရဒွါဇ, ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ပါသာဒါ ဩရောဟိတွာ ပါသာဒပစ္ဆာယာယံ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ. အာယာမာဝုသော ဘာရဒွါဇ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; အပ္ပေဝ နာမ လဘေယျာမ ဘဂဝတော သန္တိကာ ဓမ္မိံ ကထံ သဝနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌဿ ပစ္စဿောသိ.

112. වාසෙට්ඨ තෙමේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගිට ප්‍රාසාදයෙන් බැස ප්‍රාසාදයේ සෙවනැල්ල ඇති එළිමහන් පෙදෙසෙහි සක්මන් කරන භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක, ඔහු භාරද්වාජ ඇමතුවේය: “ඇවැත්නි භාරද්වාජ, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගිට ප්‍රාසාදයෙන් බැස ප්‍රාසාදයේ සෙවනැල්ල ඇති එළිමහන් පෙදෙසෙහි සක්මන් කරන සේක. ඇවැත්නි භාරද්වාජ, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත යමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතින් දහම් කතාවක් අසන්නට ලැබුණහොත් එය ඉතා මැනවි.” “එසේය ඇවැත්නි” යි භාරද්වාජ වාසෙට්ඨට පිළිතුරු දුන්නේය.

၁၁၃. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဘဂဝန္တံ စင်္ကမန္တံ အနုစင်္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝါသေဋ္ဌံ အာမန္တေသိ – ‘‘တုမှေ ခွတ္ထ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏဇစ္စာ ဗြာဟ္မဏကုလီနာ ဗြာဟ္မဏကုလာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ ဝေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏာ န အက္ကောသန္တိ န ပရိဘာသန္တီ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ နော, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏာ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ အတ္တရူပါယ ပရိဘာသာယ ပရိပုဏ္ဏာယ, နော အပရိပုဏ္ဏာယာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန ဝေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏာ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ အတ္တရူပါယ ပရိဘာသာယ ပရိပုဏ္ဏာယ, နော အပရိပုဏ္ဏာယာ’’တိ? ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနာ အညေ ဝဏ္ဏာ. ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော[Pg.67], ကဏှာ အညေ ဝဏ္ဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ. တေ တုမှေ သေဋ္ဌံ ဝဏ္ဏံ ဟိတွာ ဟီနမတ္ထ ဝဏ္ဏံ အဇ္ဈုပဂတာ, ယဒိဒံ မုဏ္ဍကေ သမဏကေ ဣဗ္ဘေ ကဏှေ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စေ. တယိဒံ န သာဓု, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယံ တုမှေ သေဋ္ဌံ ဝဏ္ဏံ ဟိတွာ ဟီနမတ္ထ ဝဏ္ဏံ အဇ္ဈုပဂတာ ယဒိဒံ မုဏ္ဍကေ သမဏကေ ဣဗ္ဘေ ကဏှေ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စေ’တိ. ဧဝံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏာ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ အတ္တရူပါယ ပရိဘာသာယ ပရိပုဏ္ဏာယ, နော အပရိပုဏ္ဏာယာ’’တိ.

113. එකල්හි වාසෙට්ඨ සහ භාරද්වාජ යන දෙදෙනා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, සක්මන් කරමින් සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිටුපසින් සක්මන් කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාසෙට්ඨගෙන් මෙසේ විමසා සිටියහ: "වාසෙට්ඨයෙනි, ඔබලා බ්‍රාහ්මණ වංශිකයෝය, බ්‍රාහ්මණ කුලවල උපන් බ්‍රාහ්මණ ජාතිකයෝය. එබඳු වූ ඔබලා ගිහිගෙය හැර දමා ගොස් සසුන්ගත වූවහුය. වාසෙට්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයෝ ඔබට ආක්‍රෝශ පරිභව නොකරන්නාහුද?" "ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණයෝ ඒකාන්තයෙන්ම අපට ආක්‍රෝශ පරිභව කරති. ඔවුහු තමන්ටම ආවේණික වූ, ඉතා පූර්ණ වූ අපහාස බස්වලින් අපට දොස් නගති." "වාසෙට්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයෝ තමන්ටම ආවේණික වූ ඒ පූර්ණ අපහාස බස්වලින් ඔබට නින්දා අපහාස කරන්නේ කෙසේද?" "ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ පවසති: 'බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම ශ්‍රේෂ්ඨය, අනෙක් වර්ණ හීනය. බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම ශුක්ල (පිරිසිදු) වර්ණයයි, අනෙක් වර්ණ කෘෂ්ණ (අපිරිසිදු) වර්ණයන්ය. බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වෙති, බ්‍රාහ්මණ නොවන අය පිරිසිදු නොවෙති. බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රයෝය, ඔහුගේ මුඛයෙන් උපන්හ, බ්‍රහ්මයාගෙන් හටගත්හ, බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලදහ, බ්‍රහ්මයාගේ දායාද හිමිකරුවෝ වෙති. එබඳු වූ ඔබලා ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණය අතහැර, මේ මුඩු මහණුන්, වැසියන්, කළු ජාතිකයන්, මාරයාගේ පිරිසට අයත්, බ්‍රහ්මයාගේ පාදයෙන් උපන් හීන වර්ණයකට එකතු වූවහුය. ඔබලා ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණය අතහැර මේ මුඩු මහණුන්, වැසියන්, කළු ජාතිකයන්, මාර පක්ෂයට අයත්, බ්‍රහ්මයාගේ පාදයෙන් උපන් හීන වර්ණයකට පැමිණීම යහපත් නොවේ, එය නුසුදුසුය' කියායි. ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ තමන්ටම ආවේණික වූ පූර්ණ අපහාස බස්වලින් අපට ආක්‍රෝශ පරිභව කරති."

၁၁၄. ‘‘တဂ္ဃ ဝေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ အဿရန္တာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဒိဿန္တိ ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဗြာဟ္မဏိယော ဥတုနိယောပိ ဂဗ္ဘိနိယောပိ ဝိဇာယမာနာပိ ပါယမာနာပိ. တေ စ ဗြာဟ္မဏာ ယောနိဇာဝ သမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. တေ ဗြဟ္မာနဉ္စေဝ အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, မုသာ စ ဘာသန္တိ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝန္တိ.

114. "වාසෙට්ඨයෙනි, සැබවින්ම බ්‍රාහ්මණයෝ පැරණි පුවත් අමතක කොට මෙසේ පවසති: 'බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම ශ්‍රේෂ්ඨය, අනෙක් වර්ණ හීනය... බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රයෝය, බ්‍රහ්මයාගේ දායාද හිමිකරුවෝ වෙති' කියායි. වාසෙට්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ බ්‍රාහ්මණ කාන්තාවන්ගේ ඔසප් වීම් ද, ගැබ් ගැනීම් ද, ප්‍රසූත කිරීම් ද, දරුවන්ට කිරි පෙවීම් ද දක්නට ලැබේ. මෙසේ මව්කුසින්ම උපන් බ්‍රාහ්මණයෝම 'බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම ශ්‍රේෂ්ඨය... බ්‍රහ්මයාගේ දායාද හිමිකරුවෝ වෙති' යි පවසති. ඔවුහු බ්‍රහ්මයාට ද අසත්‍යයෙන් චෝදනා කරති, මුසාවාද පවසති, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කර ගනිති."

စတုဝဏ္ဏသုဒ္ဓိ

සිව් වර්ණයන්ගේ පිරිසිදු බව

၁၁၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဝါသေဋ္ဌ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ခတ္တိယောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ယေမေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ နအလမရိယာ နအလမရိယသင်္ခါတာ ကဏှာ ကဏှဝိပါကာ ဝိညုဂရဟိတာ, ခတ္တိယေပိ တေ ဣဓေကစ္စေ သန္ဒိဿန္တိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော [Pg.68] ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ယေမေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ…ပေ… ကဏှာ ကဏှဝိပါကာ ဝိညုဂရဟိတာ; သုဒ္ဒေပိ တေ ဣဓေကစ္စေ သန္ဒိဿန္တိ.

115. "වාසෙට්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශුද්‍ර යනුවෙන් මේ වර්ණ සතරකි. වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ක්ෂත්‍රියයෙක් ද ප්‍රාණඝාතය කරන්නෙක් වෙයි, අදත්තාදානය කරන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, රළු බස් පවසන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි, දැඩි ලෝභය ඇත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇත්තෙක් වෙයි. වාසෙට්ඨයෙනි, මෙසේ යම් ධර්ම කෙනෙක් අකුසල් වෙත්ද, අකුසල් ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙත්ද, වරද සහිත වෙත්ද, වරද සහිත ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙත්ද, සේවනය නොකළ යුතු වෙත්ද, සේවනය නොකළ යුතු ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙත්ද, ආර්ය භාවයට නුසුදුසු වෙත්ද, ආර්ය භාවයට නුසුදුසු ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙත්ද, කළු ධර්ම වෙත්ද, කළු විපාක දෙන්නාහු වෙත්ද, නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිත වෙත්ද, එවැනි ධර්මයන් ඇතැම් ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහි ද දක්නට ලැබේ. වාසෙට්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ද... වෛශ්‍යයන් කෙරෙහි ද... වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ශුද්‍රයෙක් ද ප්‍රාණඝාතය කරන්නෙක් වෙයි, අදත්තාදානය කරන්නෙක් වෙයි... මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇත්තෙක් වෙයි. වාසෙට්ඨයෙනි, මෙසේ යම් ධර්ම කෙනෙක් අකුසල් වෙත්ද... කළු විපාක දෙන්නාහු වෙත්ද, නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිත වෙත්ද, එවැනි ධර්මයන් ඇතැම් ශුද්‍රයන් කෙරෙහි ද දක්නට ලැබේ."

‘‘ခတ္တိယောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော, သမ္မာဒိဋ္ဌီ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ယေမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ သုက္ကာ သုက္ကဝိပါကာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ, ခတ္တိယေပိ တေ ဣဓေကစ္စေ သန္ဒိဿန္တိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… အနဘိဇ္ဈာလု, အဗျာပန္နစိတ္တော, သမ္မာဒိဋ္ဌီ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ယေမေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ သုက္ကာ သုက္ကဝိပါကာ ဝိညုပ္ပသတ္ထာ; သုဒ္ဒေပိ တေ ဣဓေကစ္စေ သန္ဒိဿန္တိ.

“වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ක්ෂත්‍රියයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමමිච්ඡාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ බසින් වැළකුණේ වෙයි, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්සතු දේට ලෝභ නොකරන්නෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨි ඇත්තෙක් වෙයි. වාසෙට්ඨයෙනි, මෙලෙසින් යම් මේ ධර්ම කෙනෙක් කුසල් වූවාහුද, කුසල් යැයි කියනු ලබන්නාහුද, නිවැරදි වූවාහුද, නිවැරදි යැයි කියනු ලබන්නාහුද, සේවනය කළ යුත්තාහුද, සේවනය කළ යුතු යැයි කියනු ලබන්නාහුද, ආර්යයන්ට සුදුසු වූවාහුද, ආර්යයන්ට සුදුසු යැයි කියනු ලබන්නාහුද, පිවිතුරු වූවාහුද, පිවිතුරු විපාක ඇත්තාහුද, විඥ්ඥයන් විසින් ප්‍රශංසා කරන ලද්දාහුද, එවැනි ධර්මයෝ මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහිද දක්නට ලැබෙති. වාසෙට්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයෙක් වුවද... වෛශ්‍යයෙක් වුවද... ක්ෂුද්‍රයෙක් වුවද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි... අන්සතු දේට ලෝභ නොකරන්නෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨි ඇත්තෙක් වෙයි. වාසෙට්ඨයෙනි, මෙලෙසින් යම් මේ ධර්ම කෙනෙක් කුසල් වූවාහුද, කුසල් යැයි කියනු ලබන්නාහුද, නිවැරදි වූවාහුද, නිවැරදි යැයි කියනු ලබන්නාහුද, සේවනය කළ යුත්තාහුද, සේවනය කළ යුතු යැයි කියනු ලබන්නාහුද, ආර්යයන්ට සුදුසු වූවාහුද, ආර්යයන්ට සුදුසු යැයි කියනු ලබන්නාහුද, පිවිතුරු වූවාහුද, පිවිතුරු විපාක ඇත්තාහුද, විඥ්ඥයන් විසින් ප්‍රශංසා කරන ලද්දාහුද, එවැනි ධර්මයෝ මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ක්ෂුද්‍රයන් කෙරෙහිද දක්නට ලැබෙති.”

၁၁၆. ‘‘ဣမေသု ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, စတူသု ဝဏ္ဏေသု ဧဝံ ဥဘယဝေါကိဏ္ဏေသု ဝတ္တမာနေသု ကဏှသုက္ကေသု ဓမ္မေသု ဝိညုဂရဟိတေသု စေဝ ဝိညုပ္ပသတ္ထေသု စ ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှာ အညေ ဝဏ္ဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. တံ တေသံ ဝိညူ နာနုဇာနန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမေသဉှိ, ဝါသေဋ္ဌ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ယော ဟောတိ ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, သော နေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ ဓမ္မေနေဝ, နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

116. “වාසෙට්ඨයෙනි, මෙසේ මේ සිව් වර්ණයන් කෙරෙහි විඥ්ඥයන් විසින් ගර්හිත වූද, විඥ්ඥයන් විසින් ප්‍රශංසිත වූද, කළු-සුදු (අකුසල්-කුසල්) යන ධර්මයන් දෙවර්ගයම මිශ්‍රව පවතිද්දී, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ පවසති: ‘බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම ශ්‍රේෂ්ඨය, සෙසු වර්ණයෝ හීනයහ; බ්‍රාහ්මණ වර්ණයම පිවිතුරුය, සෙසු වර්ණයෝ අඳුරුය; බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වෙති, බ්‍රාහ්මණ නොවන අය පිරිසිදු නොවෙති; බ්‍රාහ්මණයෝම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ළයෙහි උපන්, මුවින් උපන්, බ්‍රහ්මයාගෙන් හටගත්, බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද, බ්‍රහ්මයාගේ දායාද වූ පුත්‍රයෝ වෙති’ යි කියාය. විඥ්ඥයෝ ඔවුන්ගේ ඒ ප්‍රකාශය පිළිනොගනිති. ඒ මන්ද? වාසෙට්ඨයෙනි, මේ සිව් වර්ණයන් අතරින් යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේද, බඹසර වැස නිම කළේද, කළ යුතු දේ නිම කළේද, කෙලෙස් බර බිම තැබුවේද, තමාගේ උතුම් අර්ථය (අර්හත්වය) සාක්ෂාත් කළේද, භව සංයෝජනයන් සහමුලින් නැතිකළේද, මනා දැනුමෙන් විමුක්තිය ලැබුවේද, ඔහු ධර්මය නිසාම ඒ සියල්ලන්ටම වඩා අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ; අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨයෙනි, මෙලොව මෙන්ම පරලොව යන උභය ලෝකයෙහිම සත්ත්වයා කෙරෙහි ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.”

၁၁၇. ‘‘တဒမိနာပေတံ, ဝါသေဋ္ဌ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဓမ္မောဝ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

117. “වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ලෝකයෙහි මෙන්ම පරලොවෙහිද ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨ වන බව මේ ක්‍රමයෙන්ද දත යුතුය.”

‘‘ဇာနာတိ [Pg.69] ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော – ‘သမဏော ဂေါတမော အနန္တရာ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော’တိ. သကျာ ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အနုယုတ္တာ ဘဝန္တိ. ကရောန္တိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သကျာ ရညေ ပသေနဒိမှိ ကောသလေ နိပစ္စကာရံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ယံ ကရောန္တိ သကျာ ရညေ ပသေနဒိမှိ ကောသလေ နိပစ္စကာရံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ, ကရောတိ တံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တထာဂတေ နိပစ္စကာရံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ, န နံ ‘သုဇာတော သမဏော ဂေါတမော, ဒုဇ္ဇာတောဟမသ္မိ. ဗလဝါ သမဏော ဂေါတမော, ဒုဗ္ဗလောဟမသ္မိ. ပါသာဒိကော သမဏော ဂေါတမော, ဒုဗ္ဗဏ္ဏောဟမသ္မိ. မဟေသက္ခော သမဏော ဂေါတမော, အပ္ပေသက္ခောဟမသ္မီ’တိ. အထ ခေါ နံ ဓမ္မံယေဝ သက္ကရောန္တော ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောန္တော ဓမ္မံ မာနေန္တော ဓမ္မံ ပူဇေန္တော ဓမ္မံ အပစာယမာနော ဧဝံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တထာဂတေ နိပစ္စကာရံ ကရောတိ, အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဝါသေဋ္ဌ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဓမ္မောဝ သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

“වාසෙට්ඨයෙනි, ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූහ’ යන්න පසේනදී කොසොල් රජතුමා දනියි. වාසෙට්ඨයෙනි, ශාක්‍යයෝ වනාහි පසේනදී කොසොල් රජුගේ යටත් වැසියෝ වෙති. වාසෙට්ඨයෙනි, ශාක්‍යයෝ පසේනදී කොසොල් රජුට ගරු බුහුමන් කිරීම, වැඳීම, අසුනෙන් නැගී සිටීම, ඇඳිලි බැඳ වැඳීම සහ උචිත සත්කාර කිරීම් කරති. වාසෙට්ඨයෙනි, ශාක්‍යයෝ පසේනදී කොසොල් රජු කෙරෙහි යම්බඳු ගරු බුහුමන්, වැඳීම්, නැගී සිටීම්, ඇඳිලි බැඳීම් හා සත්කාරයන් කරද්ද, පසේනදී කොසොල් රජතුමා එම ගරු බුහුමන් ආදිය තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි කරයි. ඔහු එසේ කරන්නේ ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ උසස් ජාතියක උපන්හ, මම පහත් ජාතියක උපන්නෙමි; ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහා බලසම්පන්නය, මම දුබලයෙමි; ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ප්‍රසාදජනක රූපයකින් යුක්තය, මම අවලස්සනයෙමි; ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහා තේජවන්තය, මම අල්ප තේජවන්තයෙමි’ යි සිතා නොවේ. වැදෑරුම් ලෙසම, ධර්මයටම සත්කාර කරමින්, ධර්මයටම ගරු කරමින්, ධර්මයටම මානය කරමින්, ධර්මයටම පූජා කරමින්, ධර්මයටම යටහත් වෙමින් පසේනදී කොසොල් රජතුමා තථාගතයන් වහන්සේට මෙසේ ගරු බුහුමන්, වැඳීම්, නැගී සිටීම්, ඇඳිලි බැඳීම් හා සත්කාරයන් කරයි. වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ක්‍රමයෙන්ද මෙලොව හා පරලොව ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨ බව දත යුතුය.”

၁၁၈. ‘‘တုမှေ ခွတ္ထ, ဝါသေဋ္ဌ, နာနာဇစ္စာ နာနာနာမာ နာနာဂေါတ္တာ နာနာကုလာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. ‘ကေ တုမှေ’တိ – ပုဋ္ဌာ သမာနာ ‘သမဏာ သကျပုတ္တိယာမှာ’တိ – ပဋိဇာနာထ. ယဿ ခေါ ပနဿ, ဝါသေဋ္ဌ, တထာဂတေ သဒ္ဓါ နိဝိဋ္ဌာ မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာ ဒဠှာ အသံဟာရိယာ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, တဿေတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဘဂဝတောမှိ ပုတ္တော ဩရသော မုခတော ဇာတော ဓမ္မဇော ဓမ္မနိမ္မိတော ဓမ္မဒါယာဒေါ’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာဂတဿ ဟေတံ, ဝါသေဋ္ဌ, အဓိဝစနံ ‘ဓမ္မကာယော’ ဣတိပိ, ‘ဗြဟ္မကာယော’ ဣတိပိ, ‘ဓမ္မဘူတော’ ဣတိပိ, ‘ဗြဟ္မဘူတော’ ဣတိပိ.

118. “වාසෙට්ඨයෙනි, ඔබ විවිධ ජාති, විවිධ නම්, විවිධ ගෝත්‍ර හා විවිධ කුලවලින් නික්ම ගිහිගෙයින් වෙන්ව මහණ වූවාහුය. ‘ඔබ කවුද?’ කියා විමසනු ලැබූ කල, ‘අපි ශාක්‍යපුත්තීය ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යි ඔබ පිළිගන්නාහුය. වාසෙට්ඨයෙනි, යම් අයෙකුගේ ශ්‍රද්ධාව තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි තදින් පිහිටියේද, මූලිකව හටගත්තේද, ස්ථාපිත වූයේද, ස්ථිර වූයේද, ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හෝ දෙවියෙකුට හෝ මාරයෙකුට හෝ බ්‍රහ්මයෙකුට හෝ ලෝකයෙහි කිසිවෙකුට හෝ සෙලවිය නොහැකිද, ඔහුට ‘මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ළයෙහි උපන්, මුඛයෙන් උපන්, ධර්මයෙන් හටගත්, ධර්මයෙන් නිර්මිත, ධර්ම දායාදය උරුම කරගත් පුත්‍රයෙක් වෙමි’ යි කීම සුදුසුය. ඒ මන්ද? වාසෙට්ඨයෙනි, ‘ධර්මකාය’ කියා හෝ ‘බ්‍රහ්මකාය’ කියා හෝ ‘ධර්මභූත’ කියා හෝ ‘බ්‍රහ්මභූත’ කියා හෝ යන මේවා තථාගතයන් වහන්සේටම කියනු ලබන නාමයන් වන බැවිනි.”

၁၁၉. ‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော သံဝဋ္ဋတိ. သံဝဋ္ဋမာနေ လောကေ ယေဘုယျေန သတ္တာ အာဘဿရသံဝတ္တနိကာ ဟောန္တိ. တေ တတ္ထ ဟောန္တိ [Pg.70] မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

119. ‘‘වාසෙට්ඨයෙනි, දීර්ඝ කාලයක් ඇවෑමෙන් යම් කලෙක මේ ලෝකය විනාශ වන (සංවර්ත වන) සමයක් එළඹෙයි. ලෝකය විනාශ වන්නා වූ කාලයෙහි සත්ත්වයෝ බොහෝ සෙයින් ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපදිති. ඔවුහු එහි මනෝමය වූ ශරීර ඇතිව, ප්‍රීතියම ආහාර කොට ඇතිව, ස්වයංප්‍රභා (තම සිරුරින්ම විහිදෙන ආලෝකය) ඇතිව, ආකාශයෙහි හැසිරෙමින්, යහපත් ලෙස වෙසෙමින් ඉතා දීර්ඝ කාලයක් එහි වෙසෙති.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော ဝိဝဋ္ဋတိ. ဝိဝဋ္ဋမာနေ လောကေ ယေဘုယျေန သတ္တာ အာဘဿရကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ. တေဓ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

‘‘වාසෙට්ඨයෙනි, දීර්ඝ කාලයක් ඇවෑමෙන් යම් කලෙක මේ ලෝකය නැවත හටගන්නා (විවර්ත වන) සමයක් එළඹෙයි. ලෝකය නැවත හටගන්නා කාලයෙහි බොහෝ සෙයින් සත්ත්වයෝ ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් චුතව මේ මනුෂ්‍ය භවයට පැමිණෙති. ඔවුහු මෙහිද මනෝමයව, ප්‍රීතියම ආහාර කොට ඇතිව, ස්වයංප්‍රභා ඇතිව, ආකාශයෙහි හැසිරෙමින්, යහපත් ලෙස වෙසෙමින් ඉතා දීර්ඝ කාලයක් වෙසෙති.

ရသပထဝိပါတုဘာဝေါ

රස පෘථිවිය පහළ වීම

၁၂၀. ‘‘ဧကောဒကီဘူတံ ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, တေန သမယေန ဟောတိ အန္ဓကာရော အန္ဓကာရတိမိသာ. န စန္ဒိမသူရိယာ ပညာယန္တိ, န နက္ခတ္တာနိ တာရကရူပါနိ ပညာယန္တိ, န ရတ္တိန္ဒိဝါ ပညာယန္တိ, န မာသဍ္ဎမာသာ ပညာယန္တိ, န ဥတုသံဝစ္ဆရာ ပညာယန္တိ, န ဣတ္ထိပုမာ ပညာယန္တိ, သတ္တာ သတ္တာတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. အထ ခေါ တေသံ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ရသပထဝီ ဥဒကသ္မိံ သမတနိ ; သေယျထာပိ နာမ ပယသော တတ္တဿ နိဗ္ဗာယမာနဿ ဥပရိ သန္တာနကံ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ပါတုရဟောသိ. သာ အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဂန္ဓသမ္ပန္နာ ရသသမ္ပန္နာ, သေယျထာပိ နာမ သမ္ပန္နံ ဝါ သပ္ပိ သမ္ပန္နံ ဝါ နဝနီတံ ဧဝံဝဏ္ဏာ အဟောသိ. သေယျထာပိ နာမ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေဠကံ, ဧဝမဿာဒါ အဟောသိ. အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရော သတ္တော လောလဇာတိကော – ‘အမ္ဘော, ကိမေဝိဒံ ဘဝိဿတီ’တိ ရသပထဝိံ အင်္ဂုလိယာ သာယိ. တဿ ရသပထဝိံ အင်္ဂုလိယာ သာယတော အစ္ဆာဒေသိ, တဏှာ စဿ ဩက္ကမိ. အညေပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ တဿ သတ္တဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇမာနာ ရသပထဝိံ အင်္ဂုလိယာ သာယိံသု. တေသံ ရသပထဝိံ အင်္ဂုလိယာ သာယတံ အစ္ဆာဒေသိ, တဏှာ စ တေသံ ဩက္ကမိ.

120. ‘‘වාසෙට්ඨයෙනි, එකල්හි මුළු ලෝකයම එකම ජල කඳක්ව පවතී. අතිශය ඝන අන්ධකාරයක්ව පවතී. සඳ හිරු නොපෙනෙයි, තාරකා හා නක්ෂත්‍ර රූප නොපෙනෙයි, රෑ දාවල් නොපෙනෙයි, මාස හා අඩමසක් නොපෙනෙයි, ඍතු හා අවුරුදු නොපෙනෙයි, ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදයක් නොපෙනෙයි. සත්ත්වයෝ 'සත්ත්වයන්' යනුවෙන් පමණක් හඳුන්වනු ලැබෙති. වාසෙට්ඨයෙනි, ඉක්බිති බොහෝ කාලයක් ඇවෑමෙන් රස පෘථිවිය (මිහිතලය) ජලය මතුපිට පැතිරී පිහිටයි. උණු කළ කිරි නිවෙන විට මතුපිට යොදයක් බැඳෙන්නාක් මෙන් එය පහළ විය. එය වර්ණයෙන්, සුවඳින් හා රසයෙන් යුක්ත විය. එය මනාකොට සිද්ධ කළ ගිතෙල් හෝ වෙඬරු වැනි පැහැයක් ගත්තේය. පිරිසිදු මීපැණි මෙන් රසවත් විය. වාසෙට්ඨයෙනි, එකල්හි ලෝල ස්වභාවයක් ඇති එක් සත්ත්වයෙක් 'පින්වත, මෙය කුමක් විය හැකිද?' යි සිතා රස පෘථිවිය ඇඟිල්ලෙන් ගෙන රස බැලීය. එසේ රස බලන විට එම රසය ඔහු මුළුමනින්ම පිනවූ අතර, ඔහු තුළ තෘෂ්ණාව හටගත්තේය. වාසෙට්ඨයෙනි, අනෙක් සත්ත්වයෝද එම සත්ත්වයා අනුගමනය කරමින් රස පෘථිවිය ඇඟිල්ලෙන් ගෙන රස බැලූහ. ඔවුන්ටද එම රසය ප්‍රසන්න වූ අතර, ඔවුන් තුළද තෘෂ්ණාව හටගත්තේය.

စန္ဒိမသူရိယာဒိပါတုဘာဝေါ

චන්ද්‍ර සූර්යයාදීන් පහළ වීම

၁၂၁. ‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ရသပထဝိံ ဟတ္ထေဟိ အာလုပ္ပကာရကံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. ယတော ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ရသပထဝိံ [Pg.71] ဟတ္ထေဟိ အာလုပ္ပကာရကံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. အထ တေသံ သတ္တာနံ သယံပဘာ အန္တရဓာယိ. သယံပဘာယ အန္တရဟိတာယ စန္ဒိမသူရိယာ ပါတုရဟေသုံ. စန္ဒိမသူရိယေသု ပါတုဘူတေသု နက္ခတ္တာနိ တာရကရူပါနိ ပါတုရဟေသုံ. နက္ခတ္တေသု တာရကရူပေသု ပါတုဘူတေသု ရတ္တိန္ဒိဝါ ပညာယိံသု. ရတ္တိန္ဒိဝေသု ပညာယမာနေသု မာသဍ္ဎမာသာ ပညာယိံသု. မာသဍ္ဎမာသေသု ပညာယမာနေသု ဥတုသံဝစ္ဆရာ ပညာယိံသု. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အယံ လောကော ပုန ဝိဝဋ္ဋော ဟောတိ.

121. ‘‘ඉන්පසු වාසෙට්ඨයෙනි, එම සත්ත්වයෝ රස පෘථිවිය අතින් ගුළි කොට ආහාරයට ගැනීමට පටන් ගත්හ. යම් කලෙක ඔවුන් රස පෘථිවිය එසේ ආහාරයට ගැනීමට පටන් ගත්තේද, එකල්හි ඔවුන්ගේ ස්වයංප්‍රභා ශක්තිය අතුරුදන් විය. ස්වයංප්‍රභා ශක්තිය අතුරුදන් වූ පසු චන්ද්‍ර සූර්යයෝ පහළ වූහ. චන්ද්‍ර සූර්යයන් පහළ වූ පසු නක්ෂත්‍ර හා තාරකා රූප පහළ විය. නක්ෂත්‍ර හා තාරකා රූප පහළ වීමත් සමඟ රෑ දාවල් ප්‍රකට විය. රෑ දාවල් සමඟ මාස හා අඩමසද, මාස අඩමස සමඟ ඍතු හා අවුරුදුද ප්‍රකට විය. වාසෙට්ඨයෙනි, මේ ප්‍රමාණයෙන් ලෝකය නැවත හටගත්තේ (විවර්ත වූයේ) වෙයි.

၁၂၂. ‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ရသပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု. ယထာ ယထာ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ရသပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု, တထာ တထာ တေသံ သတ္တာနံ (ရသပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ) ခရတ္တဉ္စေဝ ကာယသ္မိံ ဩက္ကမိ, ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ စ ပညာယိတ္ထ. ဧကိဒံ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော ဟောန္တိ, ဧကိဒံ သတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. တတ္ထ ယေ တေ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော, တေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သတ္တေ အတိမညန္တိ – ‘မယမေတေဟိ ဝဏ္ဏဝန္တတရာ, အမှေဟေတေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတရာ’တိ. တေသံ ဝဏ္ဏာတိမာနပစ္စယာ မာနာတိမာနဇာတိကာနံ ရသပထဝီ အန္တရဓာယိ. ရသာယ ပထဝိယာ အန္တရဟိတာယ သန္နိပတိံသု. သန္နိပတိတွာ အနုတ္ထုနိံသု – ‘အဟော ရသံ, အဟော ရသ’န္တိ! တဒေတရဟိပိ မနုဿာ ကဉ္စိဒေဝ သုရသံ လဘိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အဟော ရသံ, အဟော ရသ’န္တိ! တဒေဝ ပေါရာဏံ အဂ္ဂညံ အက္ခရံ အနုသရန္တိ, န တွေဝဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ.

122. ‘‘ඉන්පසු වාසෙට්ඨයෙනි, එම සත්ත්වයෝ රස පෘථිවිය වළඳමින්, එයම ආහාර හා පෝෂණය කොට ගනිමින් බොහෝ දීර්ඝ කාලයක් සිටියහ. ඔවුන් රස පෘථිවිය වළඳමින් සිටින කල්හි ඔවුන්ගේ ශරීරයන්හි රළු ස්වභාවයක් හටගත් අතර වර්ණයන්ගේ වෙනසක් දක්නට ලැබුණි. ඇතැම් සත්ත්වයෝ පැහැපත් වූහ, ඇතැම්හු අවපැහැ වූහ. එහි පැහැපත් වූ සත්ත්වයෝ අවපැහැ වූ සත්ත්වයන් හෙළා දකිමින් 'අපි මොවුන්ට වඩා පැහැපත් වෙමු, මොවුහු අපට වඩා අවලස්සන වෙති' යි අතිශය මානයෙන් හා අභිමානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුන්ගේ ඒ මානය හා අභිමානය නිසා රස පෘථිවිය අතුරුදන් විය. රස පෘථිවිය අතුරුදන් වූ පසු ඔවුහු රැස්ව 'අහෝ රසයකි! අහෝ රසයකි!' යි පවසමින් ශෝක කළහ. වර්තමානයෙහිද මිනිසුන් යම් රසවත් දෙයක් ලැබූ විට 'අහෝ රසයකි!' යි පවසන්නේ ඒ පැරණි ප්‍රථම ව්‍යවහාරයම අනුගමනය කරමිනි. එහෙත් ඔවුහු එහි සැබෑ අර්ථය වටහා නොගනිති.

ဘူမိပပ္ပဋကပါတုဘာဝေါ

භූමි පර්පටකය පහළ වීම

၁၂၃. ‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ရသာယ ပထဝိယာ အန္တရဟိတာယ ဘူမိပပ္ပဋကော ပါတုရဟောသိ. သေယျထာပိ နာမ အဟိစ္ဆတ္တကော, ဧဝမေဝ ပါတုရဟောသိ. သော အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော, သေယျထာပိ နာမ သမ္ပန္နံ ဝါ သပ္ပိ သမ္ပန္နံ ဝါ နဝနီတံ ဧဝံဝဏ္ဏော အဟောသိ. သေယျထာပိ နာမ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေဠကံ, ဧဝမဿာဒေါ အဟောသိ.

123. ‘‘ඉන්පසු වාසෙට්ඨයෙනි, රස පෘථිවිය අතුරුදන් වූ පසු සත්ත්වයන්ට භූමි පර්පටකය (බිම්මල් වැනි පස් ස්ථරයක්) පහළ විය. එය හතු පිපෙන්නාක් මෙන් පහළ විය. එයද වර්ණයෙන්, සුවඳින් හා රසයෙන් යුක්ත විය. එය මනාකොට සිද්ධ කළ ගිතෙල් හෝ වෙඬරු වැනි පැහැයක් ගත් අතර, පිරිසිදු මීපැණි මෙන් රසවත් විය.

‘‘အထ [Pg.72] ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ဘူမိပပ္ပဋကံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. တေ တံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု. ယထာ ယထာ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ဘူမိပပ္ပဋကံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု, တထာ တထာ တေသံ သတ္တာနံ ဘိယျောသော မတ္တာယ ခရတ္တဉ္စေဝ ကာယသ္မိံ ဩက္ကမိ, ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ စ ပညာယိတ္ထ. ဧကိဒံ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော ဟောန္တိ, ဧကိဒံ သတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. တတ္ထ ယေ တေ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော, တေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သတ္တေ အတိမညန္တိ – ‘မယမေတေဟိ ဝဏ္ဏဝန္တတရာ, အမှေဟေတေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတရာ’တိ. တေသံ ဝဏ္ဏာတိမာနပစ္စယာ မာနာတိမာနဇာတိကာနံ ဘူမိပပ္ပဋကော အန္တရဓာယိ.

“වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ භූමි පර්පටකය අනුභව කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුහු එය අනුභව කරමින්, එයම ආහාර කොට ගෙන බොහෝ දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වූහ. වාසෙට්ඨ, ඒ සත්ත්වයන් භූමි පර්පටකය අනුභව කරමින් බොහෝ කලක් සිටින විට, ඔවුන්ගේ ශරීරවල රළු බවක් ඇති වූ අතර, වර්ණවල වෙනස පැහැදිලිව පෙනෙන්නට විය. ඇතැම් සත්ත්වයෝ වර්ණවත් වූහ, ඇතැම් සත්ත්වයෝ දුර්වර්ණ වූහ. එහිදී වර්ණවත් සත්ත්වයෝ දුර්වර්ණ සත්ත්වයන්ට ‘අපි මොවුන්ට වඩා වර්ණවත් වෙමු, මොවුහු අපට වඩා දුර්වර්ණ වෙති’යි අවඥා කළහ. ඔවුන්ගේ වර්ණය පිළිබඳ මානය හා අහංකාරය හේතුවෙන් ඒ සත්ත්වයන්ට භූමි පර්පටකය අතුරුදන් විය.”

ပဒါလတာပါတုဘာဝေါ

බදලතා පහළ වීම

၁၂၄. ‘‘ဘူမိပပ္ပဋကေ အန္တရဟိတေ ပဒါလတာ ပါတုရဟောသိ, သေယျထာပိ နာမ ကလမ္ဗုကာ, ဧဝမေဝ ပါတုရဟောသိ. သာ အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဂန္ဓသမ္ပန္နာ ရသသမ္ပန္နာ, သေယျထာပိ နာမ သမ္ပန္နံ ဝါ သပ္ပိ သမ္ပန္နံ ဝါ နဝနီတံ ဧဝံဝဏ္ဏာ အဟောသိ. သေယျထာပိ နာမ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေဠကံ, ဧဝမဿာဒါ အဟောသိ.

124. “භූමි පර්පටකය අතුරුදන් වූ පසු බදලතාවක් පහළ විය. එය හරියට කලඹුක වැලක් මෙන් පහළ විය. එය වර්ණයෙන්, සුවඳින් හා රසයෙන් යුක්ත විය. ඉතා උසස් ගිතෙල් හෝ වෙඬරු යම් වර්ණයකින් යුක්ත වේද, මෙයද එවැනිම වර්ණයකින් යුක්ත විය. පිරිසිදු මී පැණි මෙන් මෙය ඉතා මිහිරි රසයකින් යුක්ත විය.”

‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ပဒါလတံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. တေ တံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု. ယထာ ယထာ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ပဒါလတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု, တထာ တထာ တေသံ သတ္တာနံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ခရတ္တဉ္စေဝ ကာယသ္မိံ ဩက္ကမိ, ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ စ ပညာယိတ္ထ. ဧကိဒံ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော ဟောန္တိ, ဧကိဒံ သတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. တတ္ထ ယေ တေ သတ္တာ ဝဏ္ဏဝန္တော, တေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သတ္တေ အတိမညန္တိ – ‘မယမေတေဟိ ဝဏ္ဏဝန္တတရာ, အမှေဟေတေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတရာ’တိ. တေသံ ဝဏ္ဏာတိမာနပစ္စယာ မာနာတိမာနဇာတိကာနံ ပဒါလတာ အန္တရဓာယိ.

“වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ බදලතාව අනුභව කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුහු එය අනුභව කරමින්, එයම ආහාර කොට ගෙන බොහෝ දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වූහ. වාසෙට්ඨ, ඒ සත්ත්වයන් බදලතාව අනුභව කරමින් බොහෝ කලක් සිටින විට, ඔවුන්ගේ ශරීරවල රළු බව වඩාත් වැඩි වූ අතර, වර්ණවල වෙනස පැහැදිලිව පෙනෙන්නට විය. ඇතැම් සත්ත්වයෝ වර්ණවත් වූහ, ඇතැම් සත්ත්වයෝ දුර්වර්ණ වූහ. එහිදී වර්ණවත් සත්ත්වයෝ දුර්වර්ණ සත්ත්වයන්ට ‘අපි මොවුන්ට වඩා වර්ණවත් වෙමු, මොවුහු අපට වඩා දුර්වර්ණ වෙති’යි අවඥා කළහ. ඔවුන්ගේ වර්ණය පිළිබඳ මානය හා අහංකාරය හේතුවෙන් ඒ සත්ත්වයන්ට බදලතාව අතුරුදන් විය.”

‘‘ပဒါလတာယ အန္တရဟိတာယ သန္နိပတိံသု. သန္နိပတိတွာ အနုတ္ထုနိံသု – ‘အဟု ဝတ နော, အဟာယိ ဝတ နော ပဒါလတာ’တိ! တဒေတရဟိပိ မနုဿာ ကေနစိ ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌာ ဧဝမာဟံသု – ‘အဟု ဝတ နော, အဟာယိ [Pg.73] ဝတ နော’တိ! တဒေဝ ပေါရာဏံ အဂ္ဂညံ အက္ခရံ အနုသရန္တိ, န တွေဝဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ.

“බදලතාව අතුරුදන් වූ විට ඔවුහු රැස් වූහ. රැස් වී ‘අහෝ අපට තිබුණ දේ! අහෝ අපට අහිමි වූ දේ!’ යැයි පවසමින් වැළපුණහ. අද කාලයේ පවා මිනිසුන් යම් දුකකට පත් වූ විට ‘අහෝ අපට තිබුණ දේ, අහෝ අපට අහිමි වූ දේ’ යැයි පවසන්නේ ඒ පැරණි ලෝක සම්භවය පිළිබඳ වචනයම අනුගමනය කරමිනි. එහෙත් ඔවුහු එහි නියම අර්ථය නොදනිති.”

အကဋ္ဌပါကသာလိပါတုဘာဝေါ

නොවැපුරූ ඇල් වී පහළ වීම

၁၂၅. ‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ပဒါလတာယ အန္တရဟိတာယ အကဋ္ဌပါကော သာလိ ပါတုရဟောသိ အကဏော အထုသော သုဒ္ဓေါ သုဂန္ဓော တဏ္ဍုလပ္ဖလော. ယံ တံ သာယံ သာယမာသာယ အာဟရန္တိ, ပါတော တံ ဟောတိ ပက္ကံ ပဋိဝိရူဠှံ. ယံ တံ ပါတော ပါတရာသာယ အာဟရန္တိ, သာယံ တံ ဟောတိ ပက္ကံ ပဋိဝိရူဠှံ; နာပဒါနံ ပညာယတိ. အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ အကဋ္ဌပါကံ သာလိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု.

125. “වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයන්ට බදලතාව අතුරුදන් වූ පසු, සී සෑමෙන් තොරව ඉබේ හටගන්නා වූ, කුඩු හා දහයියා රහිත වූ, පිරිසිදු වූ, සුවඳවත් වූ, සහල්ම ඵලය කොට ඇති ඇල් වී පහළ විය. සවස් වරුවේ සන්ධ්‍යා ආහාරය සඳහා යම් ප්‍රමාණයක් ගෙන එන්නේද, පසුදා උදෑසන වන විට එය නැවත පැසී සකස් වී තිබේ. උදෑසන ආහාරය සඳහා යම් ප්‍රමාණයක් ගෙන එන්නේද, සවස් වන විට එය නැවත පැසී සකස් වී තිබේ. අස්වැන්න කැපූ සලකුණක්වත් දක්නට නැත. වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ මේ ඇල් වී අනුභව කරමින් එයම ආහාර කොට ගෙන බොහෝ දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වූහ.”

ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂပါတုဘာဝေါ

ස්ත්‍රී පුරුෂ ලිංග පහළ වීම

၁၂၆. ‘‘ယထာ ယထာ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ အကဋ္ဌပါကံ သာလိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌံသု, တထာ တထာ တေသံ သတ္တာနံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ခရတ္တဉ္စေဝ ကာယသ္မိံ ဩက္ကမိ, ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ စ ပညာယိတ္ထ, ဣတ္ထိယာ စ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ပါတုရဟောသိ ပုရိသဿ စ ပုရိသလိင်္ဂံ. ဣတ္ထီ စ ပုရိသံ အတိဝေလံ ဥပနိဇ္ဈာယတိ ပုရိသော စ ဣတ္ထိံ. တေသံ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယတံ သာရာဂေါ ဥဒပါဒိ, ပရိဠာဟော ကာယသ္မိံ ဩက္ကမိ. တေ ပရိဠာဟပစ္စယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိံသု.

126. “වාසෙට්ඨ, ඒ සත්ත්වයන් මේ ඇල් වී අනුභව කරමින් බොහෝ කලක් සිටින විට, ඔවුන්ගේ ශරීරවල රළු බව වඩාත් වැඩි වූ අතර වර්ණවල වෙනස පැහැදිලිව පෙනෙන්නට විය. ස්ත්‍රියට ස්ත්‍රී ලිංගයද පුරුෂයාට පුරුෂ ලිංගයද පහළ විය. ස්ත්‍රිය පුරුෂයා දෙසත් පුරුෂයා ස්ත්‍රිය දෙසත් අසීමිත ලෙස බලා සිටියහ. මෙසේ එකිනෙකා දෙස අසීමිත ලෙස බලා සිටින විට ඔවුන් තුළ දැඩි රාගයක් උපන්නේය, ශරීරය තුළ දැවිල්ලක් ඇති විය. ඒ දැවිල්ල හේතුවෙන් ඔවුහු මෛථුන ධර්මයෙහි හැසිරුණහ.”

‘‘ယေ ခေါ ပန တေ, ဝါသေဋ္ဌ, တေန သမယေန သတ္တာ ပဿန္တိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တေ, အညေ ပံသုံ ခိပန္တိ, အညေ သေဋ္ဌိံ ခိပန္တိ, အညေ ဂေါမယံ ခိပန္တိ – ‘နဿ အသုစိ, နဿ အသုစီ’တိ. ‘ကထဉှိ နာမ သတ္တော သတ္တဿ ဧဝရူပံ ကရိဿတီ’တိ! တဒေတရဟိပိ မနုဿာ ဧကစ္စေသု ဇနပဒေသု ဝဓုယာ နိဗ္ဗုယှမာနာယ အညေ ပံသုံ ခိပန္တိ, အညေ သေဋ္ဌိံ ခိပန္တိ, အညေ ဂေါမယံ ခိပန္တိ. တဒေဝ ပေါရာဏံ အဂ္ဂညံ အက္ခရံ အနုသရန္တိ, န တွေဝဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ.

“වාසෙට්ඨ, ඒ කාලයේ යම් සත්ත්ව කෙනෙකු මෛථුන ධර්මයෙහි හැසිරෙනු දුටුවහොත්, අනෙක් අය ‘අපවිත්‍ර සත්ත්වය විනාශ වේවා, අපවිත්‍ර සත්ත්වය විනාශ වේවා’ යැයි කියමින් ඔවුන්ට පස් ගැසූහ, අළු ගැසූහ, ගොම ගැසූහ. ‘සත්ත්වයෙක් තවත් සත්ත්වයෙකුට මෙවැනි දෙයක් කරන්නේ කෙසේද’යි පවසමින් ඔවුහු ගැසූහ. අද කාලයේ පවා ඇතැම් ජනපදවල මනාලියක කැඳවාගෙන යන විට, ඇතැම්හු පස් ගසති, ඇතැම්හු අළු ගසති, ඇතැම්හු ගොම ගසති. ඔවුහු ඒ පැරණි ලෝක සම්භවය පිළිබඳ වචනයම අනුගමනය කරති, නමුත් එහි නියම අර්ථය නොදනිති.”

မေထုနဓမ္မသမာစာရော

මෛථුන ධර්මයේ හැසිරීම

၁၂၇. ‘‘အဓမ္မသမ္မတံ [Pg.74] ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, တေန သမယေန ဟောတိ, တဒေတရဟိ ဓမ္မသမ္မတံ. ယေ ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, တေန သမယေန သတ္တာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တိ, တေ မာသမ္ပိ ဒွေမာသမ္ပိ န လဘန္တိ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပဝိသိတုံ. ယတော ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ တသ္မိံ အသဒ္ဓမ္မေ အတိဝေလံ ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇိံသု. အထ အဂါရာနိ ဥပက္ကမိံသု ကာတုံ တဿေဝ အသဒ္ဓမ္မဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရဿ သတ္တဿ အလသဇာတိကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အမ္ဘော, ကိမေဝါဟံ ဝိဟညာမိ သာလိံ အာဟရန္တော သာယံ သာယမာသာယ ပါတော ပါတရာသာယ! ယံနူနာဟံ သာလိံ အာဟရေယျံ သကိံဒေဝ သာယပါတရာသာယာ’တိ!

127. “වාසෙට්ඨය, එකල (මෛථුන ධර්මයෙහි හැසිරීම) අධර්මයක් ලෙස සම්මතව තිබුණි. දැන් එය ධර්මයක් (සම්මතයක්) ලෙස පවතී. වාසෙට්ඨය, එකල යම් සත්ත්වයෝ මෛථුන ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නාහු ද, ඔවුහු මසක් හෝ දෙමසක් හෝ ගමකට හෝ නියම්ගමකට හෝ ඇතුළු වීමට අවසර නොලැබූහ. වාසෙට්ඨය, යම් කලක සිට ඒ සත්ත්වයෝ ඒ අසද්ධර්මයෙහි (මෛථුන සේවනයෙහි) පමණ ඉක්මවා ඇලී වාසය කරන්නට පටන් ගත්තාහු ද, එකල්හි ඒ අසද්ධර්මය වසා ගැනීම පිණිස ඔවුහු ගෙවල් සෑදීමට පටන් ගත්හ. ඉන්පසු වාසෙට්ඨය, අලස ගති ඇති එක්තරා සත්ත්වයෙකුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘එම්බා, මම සවස ආහාරය සඳහා සවසටත්, උදෑසන ආහාරය සඳහා උදෑසනටත් හැල් වී රැගෙන එමින් ඇයි මෙසේ වෙහෙසෙන්නේ? මම එකවරම සවස සහ උදෑසන යන වේල් දෙකටම සෑහෙන සේ හැල් වී රැගෙන එන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි.”

‘‘အထ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တော သာလိံ အာဟာသိ သကိံဒေဝ သာယပါတရာသာယ. အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရော သတ္တော ယေန သော သတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ သတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ, ဘော သတ္တ, သာလာဟာရံ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘အလံ, ဘော သတ္တ, အာဟတော မေ သာလိ သကိံဒေဝ သာယပါတရာသာယာ’တိ. အထ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တော တဿ သတ္တဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇမာနော သာလိံ အာဟာသိ သကိံဒေဝ ဒွီဟာယ. ‘ဧဝမ္ပိ ကိရ, ဘော, သာဓူ’တိ.

“ඉන්පසු වාසෙට්ඨය, ඒ සත්ත්වයා සවස සහ උදෑසන ආහාරය සඳහා එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවේය. වාසෙට්ඨය, එවිට වෙනත් සත්ත්වයෙක් ඒ සත්ත්වයා සිටි තැනට පැමිණ, ‘පින්වත් සත්ත්වය, එන්න, අපි හැල් වී රැගෙන ඒමට යමු’ යි කීවේය. ‘පින්වත් සත්ත්වය, මට එය අවශ්‍ය නැත, මම දෙවේලටම සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවෙමි’ යි ඔහු පැවසීය. එවිට වාසෙට්ඨය, ඒ අනෙක් සත්ත්වයා ද ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරමින්, ‘පින්වත, මෙසේ කිරීමත් හොඳයි’ කියා දින දෙකකට සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවේය.”

‘‘အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရော သတ္တော ယေန သော သတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ သတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ, ဘော သတ္တ, သာလာဟာရံ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘အလံ, ဘော သတ္တ, အာဟတော မေ သာလိ သကိံဒေဝ ဒွီဟာယာ’တိ. အထ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တော တဿ သတ္တဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇမာနော သာလိံ အာဟာသိ သကိံဒေဝ စတူဟာယ, ‘ဧဝမ္ပိ ကိရ, ဘော, သာဓူ’တိ.

“වාසෙට්ඨය, ඉන්පසු තවත් සත්ත්වයෙක් ඒ සත්ත්වයා වෙත පැමිණ, ‘පින්වත් සත්ත්වය, එන්න, අපි හැල් වී රැගෙන ඒමට යමු’ යි කීවේය. ‘පින්වත් සත්ත්වය, මට එය අවශ්‍ය නැත, මම දින දෙකකට සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවෙමි’ යි ඔහු පැවසීය. එවිට වාසෙට්ඨය, ඒ අනෙක් සත්ත්වයා ද ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරමින්, ‘පින්වත, මෙසේ කිරීමත් හොඳයි’ කියා දින හතරකට සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවේය.”

‘‘အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရော သတ္တော ယေန သော သတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ သတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ, ဘော သတ္တ, သာလာဟာရံ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘အလံ, ဘော သတ္တ, အာဟတော မေ သာလိ သကိဒေဝ စတူဟာယာ’တိ. အထ ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တော တဿ သတ္တဿ [Pg.75] ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇမာနော သာလိံ အာဟာသိ သကိဒေဝ အဋ္ဌာဟာယ, ‘ဧဝမ္ပိ ကိရ, ဘော, သာဓူ’တိ.

“වාසෙට්ඨය, ඉන්පසු තවත් සත්ත්වයෙක් ඒ සත්ත්වයා වෙත පැමිණ, ‘පින්වත් සත්ත්වය, එන්න, අපි හැල් වී රැගෙන ඒමට යමු’ යි කීවේය. ‘පින්වත් සත්ත්වය, මට එය අවශ්‍ය නැත, මම දින හතරකට සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවෙමි’ යි ඔහු පැවසීය. එවිට වාසෙට්ඨය, ඒ අනෙක් සත්ත්වයා ද ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරමින්, ‘පින්වත, මෙසේ කිරීමත් හොඳයි’ කියා දින අටකට සෑහෙන සේ එකවරම හැල් වී රැගෙන ආවේය.”

‘‘ယတော ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ သန္နိဓိကာရကံ သာလိံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. အထ ကဏောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနန္ဓိ, ထုသောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနန္ဓိ; လူနမ္ပိ နပ္ပဋိဝိရူဠှံ, အပဒါနံ ပညာယိတ္ထ, သဏ္ဍသဏ္ဍာ သာလယော အဋ္ဌံသု.

“වාසෙට්ඨය, යම් කලෙක ඒ සත්ත්වයෝ හැල් වී රැස් කොට තබාගෙන අනුභව කිරීමට පටන් ගත්තාහු ද, එකල්හි සහල් වටා කුඩු (නිවුඩු) ද හටගත්තේය, සහල් වටා දහයියා ද හටගත්තේය. නෙළාගත් තැන්වල නැවත හැල් වී හට නොගත්තේය. කපාගත් තැන් (හිස් තැන් ලෙස) පැහැදිලිව පෙනෙන්නට විය. හැල් වී පැලෑටි තැනින් තැන පඳුරු වශයෙන් පිහිටියේය.”

သာလိဝိဘာဂေါ

“හැල් වී බෙදා ගැනීම”

၁၂၈. ‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ သန္နိပတိံသု, သန္နိပတိတွာ အနုတ္ထုနိံသု – ‘ပါပကာ ဝတ, ဘော, ဓမ္မာ သတ္တေသု ပါတုဘူတာ. မယဉှိ ပုဗ္ဗေ မနောမယာ အဟုမှာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌမှာ. တေသံ နော အမှာကံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ရသပထဝီ ဥဒကသ္မိံ သမတနိ. သာ အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဂန္ဓသမ္ပန္နာ ရသသမ္ပန္နာ. တေ မယံ ရသပထဝိံ ဟတ္ထေဟိ အာလုပ္ပကာရကံ ဥပက္ကမိမှ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, တေသံ နော ရသပထဝိံ ဟတ္ထေဟိ အာလုပ္ပကာရကံ ဥပက္ကမတံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သယံပဘာ အန္တရဓာယိ. သယံပဘာယ အန္တရဟိတာယ စန္ဒိမသူရိယာ ပါတုရဟေသုံ, စန္ဒိမသူရိယေသု ပါတုဘူတေသု နက္ခတ္တာနိ တာရကရူပါနိ ပါတုရဟေသုံ, နက္ခတ္တေသု တာရကရူပေသု ပါတုဘူတေသု ရတ္တိန္ဒိဝါ ပညာယိံသု, ရတ္တိန္ဒိဝေသု ပညာယမာနေသု မာသဍ္ဎမာသာ ပညာယိံသု. မာသဍ္ဎမာသေသု ပညာယမာနေသု ဥတုသံဝစ္ဆရာ ပညာယိံသု. တေ မယံ ရသပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌမှာ. တေသံ နော ပါပကာနံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ ရသပထဝီ အန္တရဓာယိ. ရသပထဝိယာ အန္တရဟိတာယ ဘူမိပပ္ပဋကော ပါတုရဟောသိ. သော အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော. တေ မယံ ဘူမိပပ္ပဋကံ ဥပက္ကမိမှ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. တေ မယံ တံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌမှာ. တေသံ နော ပါပကာနံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ ဘူမိပပ္ပဋကော အန္တရဓာယိ. ဘူမိပပ္ပဋကေ အန္တရဟိတေ ပဒါလတာ ပါတုရဟောသိ. သာ အဟောသိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဂန္ဓသမ္ပန္နာ ရသသမ္ပန္နာ. တေ မယံ ပဒါလတံ ဥပက္ကမိမှ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. တေ မယံ တံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌမှာ. တေသံ နော ပါပကာနံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ [Pg.76] ပဒါလတာ အန္တရဓာယိ. ပဒါလတာယ အန္တရဟိတာယ အကဋ္ဌပါကော သာလိ ပါတုရဟောသိ အကဏော အထုသော သုဒ္ဓေါ သုဂန္ဓော တဏ္ဍုလပ္ဖလော. ယံ တံ သာယံ သာယမာသာယ အာဟရာမ, ပါတော တံ ဟောတိ ပက္ကံ ပဋိဝိရူဠှံ. ယံ တံ ပါတော ပါတရာသာယ အာဟရာမ, သာယံ တံ ဟောတိ ပက္ကံ ပဋိဝိရူဠှံ. နာပဒါနံ ပညာယိတ္ထ. တေ မယံ အကဋ္ဌပါကံ သာလိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ တံဘက္ခာ တဒါဟာရာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ အဋ္ဌမှာ. တေသံ နော ပါပကာနံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ ကဏောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနန္ဓိ, ထုသောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနန္ဓိ, လူနမ္ပိ နပ္ပဋိဝိရူဠှံ, အပဒါနံ ပညာယိတ္ထ, သဏ္ဍသဏ္ဍာ သာလယော ဌိတာ. ယံနူန မယံ သာလိံ ဝိဘဇေယျာမ, မရိယာဒံ ဌပေယျာမာ’တိ! အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ သာလိံ ဝိဘဇိံသု, မရိယာဒံ ဌပေသုံ.

128. වාසෙට්ඨයෙනි, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ රැස් වූහ. රැස් වී මෙසේ පවසමින් ශෝක වූහ: ‘භවත්නි, සැබවින්ම සත්ත්වයන් අතර පාපී ධර්මයෝ පහළ වූහ. අපි පෙර මනෝමය වූවෝ, ප්‍රීතියම ආහාර කොට ගත්තෝ, ස්වයංප්‍රභා වූවෝ, අහසෙහි හැසිරෙන්නෝ, යහපත් ලෙස පවතින්නෝ ව දීර්ඝ කාලයක් සිටියෙමු. අපට යම් කලෙක දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් ජලය මතුපිට රස පෘථිවිය බැඳුණි. එය වර්ණයෙන්, සුවඳින් හා රසයෙන් යුක්ත විය. අපි ඒ රස පෘථිවිය දෑතින් පිඬු කොට අනුභව කිරීමට පටන් ගත්තෙමු. අප එසේ අනුභව කරන විට අපගේ ස්වයංප්‍රභා ආලෝකය අතුරුදන් විය. ස්වයංප්‍රභා ආලෝකය අතුරුදන් වූ විට හිරු හා සඳු පහළ විය. හිරු සඳු පහළ වූ විට තාරකා හා නක්ෂත්‍ර රූප පහළ විය. නක්ෂත්‍ර හා තාරකා රූප පහළ වූ විට දිවා රෑ දෙක පෙනෙන්නට විය. දිවා රෑ පෙනෙන විට මාස හා අඩ මාස පෙනෙන්නට විය. මාස හා අඩ මාස පෙනෙන විට ඍතු හා වර්ෂ පෙනෙන්නට විය. අපි ඒ රස පෘථිවිය අනුභව කරමින්, එයම ආහාර කොට ගනිමින් දීර්ඝ කාලයක් පවතිමු. අප තුළ පාපී අකුසල ධර්මයන් පහළ වීම නිසා ඒ රස පෘථිවිය අතුරුදන් විය. රස පෘථිවිය අතුරුදන් වූ විට භූමි පර්පටකය පහළ විය. එයද වර්ණයෙන්, සුවඳින් හා රසයෙන් යුක්ත විය. අපි එය අනුභව කිරීමට පටන් ගත්තෙමු. අපි එය අනුභව කරමින් දීර්ඝ කාලයක් සිටියෙමු. පාපී අකුසල ධර්මයන් පහළ වීම නිසා භූමි පර්පටකය ද අතුරුදන් විය. එය අතුරුදන් වූ විට බදාලතාව පහළ විය. එයද වර්ණ, ගන්ධ, රස සම්පන්න විය. අපි එය අනුභව කිරීමට පටන් ගත්තෙමු. එය අනුභව කරමින් දීර්ඝ කාලයක් සිටියෙමු. පාපී අකුසල ධර්මයන් පහළ වීම නිසා බදාලතාව ද අතුරුදන් විය. බදාලතාව අතුරුදන් වූ විට නොඋයා (ඉබේ) පැසෙන, කුඩු රහිත, දහයියා රහිත, පිරිසිදු, සුවඳැති, සහල් ඵලය ඇති සාලි සහල් පහළ විය. සවස ආහාරය සඳහා යම් සහලක් ගෙන එන්නෙමු ද, පසුදා උදෑසන වන විට එය නැවත පැසී හටගෙන තිබුණි. උදෑසන ආහාරය සඳහා යම් සහලක් ගෙන එන්නෙමු ද, සවස වන විට එය නැවත පැසී හටගෙන තිබුණි. කැපූ සලකුණක්වත් පෙනෙන්නට නොවීය. අපි ඒ සාලි සහල් අනුභව කරමින් දීර්ඝ කාලයක් සිටියෙමු. අප තුළ පාපී අකුසල ධර්මයන් පහළ වීම නිසා සහල් ඇටය වටා කුඩු ද බැඳුණි, දහයියා ද බැඳුණි. කැපූ තැන නැවත හට නොගත්තේය. කැපූ සලකුණු පෙනෙන්නට විය. සාලි පඳුරු පඳුරු වශයෙන් පිහිටියේය. එවිට ‘අපි මේ සාලි සහල් බෙදාගෙන සීමාවන් පනවා ගනිමු’ යැයි කතා කර ගත්හ. වාසෙට්ඨයෙනි, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ සාලි බෙදාගෙන සීමාවන් පනවා ගත්හ.

၁၂၉. ‘‘အထ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အညတရော သတ္တော လောလဇာတိကော သကံ ဘာဂံ ပရိရက္ခန္တော အညတရံ ဘာဂံ အဒိန္နံ အာဒိယိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ဂဟေတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော သတ္တ, ကရောသိ, ယတြ ဟိ နာမ သကံ ဘာဂံ ပရိရက္ခန္တော အညတရံ ဘာဂံ အဒိန္နံ အာဒိယိတွာ ပရိဘုဉ္ဇသိ. မာဿု, ဘော သတ္တ, ပုနပိ ဧဝရူပမကာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သော သတ္တော တေသံ သတ္တာနံ ပစ္စဿောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သော သတ္တော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သော သတ္တော သကံ ဘာဂံ ပရိရက္ခန္တော အညတရံ ဘာဂံ အဒိန္နံ အာဒိယိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ. တမေနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ဂဟေတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ပါပကံ ဝတ, ဘော သတ္တ, ကရောသိ, ယတြ ဟိ နာမ သကံ ဘာဂံ ပရိရက္ခန္တော အညတရံ ဘာဂံ အဒိန္နံ အာဒိယိတွာ ပရိဘုဉ္ဇသိ. မာဿု, ဘော သတ္တ, ပုနပိ ဧဝရူပမကာသီ’တိ. အညေ ပါဏိနာ ပဟရိံသု, အညေ လေဍ္ဍုနာ ပဟရိံသု, အညေ ဒဏ္ဍေန ပဟရိံသု. တဒဂ္ဂေ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အဒိန္နာဒါနံ ပညာယတိ, ဂရဟာ ပညာယတိ, မုသာဝါဒေါ ပညာယတိ, ဒဏ္ဍာဒါနံ ပညာယတိ.

129. වාසෙට්ඨයෙනි, ඉක්බිති ලෝභී ස්වභාවයක් ඇති එක් සත්ත්වයෙක් තමාගේ කොටස ආරක්ෂා කර ගන්නා අතරතුර, අන් අයෙකුගේ කොටසක් නොදන්වාම ගෙන අනුභව කළේය. සෙසු සත්ත්වයෝ ඔහුව අල්ලාගෙන මෙසේ කීහ: ‘භවත් සත්ත්වය, ඔබ සැබවින්ම පාපී ක්‍රියාවක් කරන්නෙහිය. තමාගේ කොටස ආරක්ෂා කරන අතරතුර අන් සත්ත්වයෙකුගේ කොටසක් නොදන්වා ගෙන අනුභව කරන්නෙහිය. භවත් සත්ත්වය, නැවත මෙවැන්නක් නොකරන්න.’ වාසෙට්ඨයෙනි, ‘භවත්නි, එසේය’ කියා ඒ සත්ත්වයා ඔවුන්ට පිළිතුරු දුන්නේය. වාසෙට්ඨයෙනි, දෙවන වරටත්... වාසෙට්ඨයෙනි, තෙවන වරටත් ඒ සත්ත්වයා තමාගේ කොටස ආරක්ෂා කරන අතර අන් සත්ත්වයෙකුගේ කොටසක් නොදන්වා ගෙන අනුභව කළේය. ඔහුව අල්ලාගෙන මෙසේ කීහ: ‘භවත් සත්ත්වය, ඔබ සැබවින්ම පාපී ක්‍රියාවක් කරන්නෙහිය. තමාගේ කොටස ආරක්ෂා කරන අතර අන් සත්ත්වයෙකුගේ කොටසක් නොදන්වා ගෙන අනුභව කරන්නෙහිය. භවත් සත්ත්වය, නැවත මෙවැන්නක් නොකරන්න.’ එවිට ඇතැමෙක් අතින් පහර දුන්හ, ඇතැමෙක් කැටවලින් ගැසූහ, ඇතැමෙක් දණ්ඩෙන් පහර දුන්හ. වාසෙට්ඨයෙනි, එතැන් පටන් අදත්තාදානය (සොරකම) පෙනෙන්නට විය, ගර්හාව පෙනෙන්නට විය, මුසාවාදය පෙනෙන්නට විය, දණ්ඩනය (දඬුවම් දීම) පෙනෙන්නට විය.

မဟာသမ္မတရာဇာ

මහාසම්මත රජ

၁၃၀. ‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ သန္နိပတိံသု, သန္နိပတိတွာ အနုတ္ထုနိံသု – ‘ပါပကာ ဝတ ဘော ဓမ္မာ သတ္တေသု ပါတုဘူတာ, ယတြ ဟိ နာမ [Pg.77] အဒိန္နာဒါနံ ပညာယိဿတိ, ဂရဟာ ပညာယိဿတိ, မုသာဝါဒေါ ပညာယိဿတိ, ဒဏ္ဍာဒါနံ ပညာယိဿတိ. ယံနူန မယံ ဧကံ သတ္တံ သမ္မန္နေယျာမ, ယော နော သမ္မာ ခီယိတဗ္ဗံ ခီယေယျ, သမ္မာ ဂရဟိတဗ္ဗံ ဂရဟေယျ, သမ္မာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗံ ပဗ္ဗာဇေယျ. မယံ ပနဿ သာလီနံ ဘာဂံ အနုပ္ပဒဿာမာ’တိ.

130. “වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ රැස් වූහ. රැස්ව මෙසේ ශෝක කළහ: ‘භවත්නි, සත්ත්වයන් අතර සැබවින්ම පාපී ධර්මයන් පහළ වී තිබේ. සොරකම, ගැරහීම, මුසාවාදය සහ දණ්ඩනය (දඬුවම් පැමිණවීම) යන මේවා ප්‍රකට වී ඇත. එබැවින්, අප අතරින් එක් සත්ත්වයෙකු තෝරා පත් කර ගනිමු. ඔහු මැනවින් නිග්‍රහ කළ යුත්තාට නිග්‍රහ කරන්නේය, ගැරහිය යුත්තාට ගරහන්නේය, පිටුවහල් කළ යුත්තා පිටුවහල් කරන්නේය. ඒ වෙනුවෙන් අපි ඔහුට අපගේ හැල් වී අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලබා දෙන්නෙමු’ යනුයි.”

‘‘အထ ခေါ တေ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာ ယော နေသံ သတ္တော အဘိရူပတရော စ ဒဿနီယတရော စ ပါသာဒိကတရော စ မဟေသက္ခတရော စ တံ သတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဧဟိ, ဘော သတ္တ, သမ္မာ ခီယိတဗ္ဗံ ခီယ, သမ္မာ ဂရဟိတဗ္ဗံ ဂရဟ, သမ္မာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗံ ပဗ္ဗာဇေဟိ. မယံ ပန တေ သာလီနံ ဘာဂံ အနုပ္ပဒဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သော သတ္တော တေသံ သတ္တာနံ ပဋိဿုဏိတွာ သမ္မာ ခီယိတဗ္ဗံ ခီယိ, သမ္မာ ဂရဟိတဗ္ဗံ ဂရဟိ, သမ္မာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗံ ပဗ္ဗာဇေသိ. တေ ပနဿ သာလီနံ ဘာဂံ အနုပ္ပဒံသု.

“වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයෝ තමන් අතර සිටි වඩාත් රූපසම්පන්න වූ, දර්ශනීය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ මෙන්ම මහානුභාවසම්පන්න වූ සත්ත්වයා වෙත එළඹ මෙසේ කීහ: ‘භවත් සත්ත්වය, එව; මැනවින් නිග්‍රහ කළ යුත්තාට නිග්‍රහ කරන්න, ගැරහිය යුත්තාට ගරහන්න, පිටුවහල් කළ යුත්තා පිටුවහල් කරන්න. අපි ඔබට අපගේ හැල් වී අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලබා දෙන්නෙමු’ යනුයි. වාසෙට්ඨ, ‘එසේය, භවත්නි’ යි පවසා ඒ සත්ත්වයා එම සත්ත්වයන්ට එකඟ වී, මැනවින් නිග්‍රහ කළ යුත්තාට නිග්‍රහ කළේය, ගැරහිය යුත්තාට ගැරහීය, පිටුවහල් කළ යුත්තා පිටුවහල් කළේය. ඔවුහුද ඔහුට හැල් වී අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලබා දුන්හ.”

၁၃၁. ‘‘မဟာဇနသမ္မတောတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘မဟာသမ္မတော, မဟာသမ္မတော’ တွေဝ ပဌမံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ခေတ္တာနံ အဓိပတီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘ခတ္တိယော, ခတ္တိယော’ တွေဝ ဒုတိယံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ဓမ္မေန ပရေ ရဉ္ဇေတီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘ရာဇာ, ရာဇာ’ တွေဝ တတိယံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝမေတဿ ခတ္တိယမဏ္ဍလဿ ပေါရာဏေန အဂ္ဂညေန အက္ခရေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ တေသံယေဝ သတ္တာနံ, အနညေသံ. သဒိသာနံယေဝ, နော အသဒိသာနံ. ဓမ္မေနေဝ, နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

131. “වාසෙට්ඨ, ‘මහාජනයා විසින් සම්මත කරන ලද්දේය’ යන අරුතින් ‘මහා සම්මත, මහා සම්මත’ යන පළමු නාමය උපත ලැබීය. වාසෙට්ඨ, ‘ක්ෂේත්‍රයන්ට (කුඹුරු වලට) අධිපතියාය’ යන අරුතින් ‘ක්ෂත්තිය, ක්ෂත්තිය’ යන දෙවන නාමය උපත ලැබීය. වාසෙට්ඨ, ‘ධර්මයෙන් අනුන් රංජනය කරන්නේය (සතුටු කරන්නේය)’ යන අරුතින් ‘රාජා, රාජා’ යන තෙවන නාමය උපත ලැබීය. වාසෙට්ඨ, මෙසේ මේ ක්ෂත්තිය මණ්ඩලයේ ආරම්භය පුරාණ වූ, ලෝකෝත්පත්ති සමයට අයත් වූ නාමයන්ගෙන් සිදු විය. එය සිදු වූයේ ඒ සත්ත්වයන් අතරින්මය, අන් අයගෙන් නොවේ. සමාන අයගෙන් මිස අසමාන අයගෙන් නොවේ. ධර්මයෙන්ම මිස අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨ, මෙලොව හා පරලොව යන දෙලොවෙහිම මිනිසුන් අතර ධර්මයම උතුම් වන්නේය.”

ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလံ

බ්‍රාහ්මණ මණ්ඩලය

၁၃၂. ‘‘အထ ခေါ တေသံ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံယေဝ ဧကစ္စာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ပါပကာ ဝတ, ဘော, ဓမ္မာ သတ္တေသု ပါတုဘူတာ, ယတြ ဟိ နာမ အဒိန္နာဒါနံ ပညာယိဿတိ, ဂရဟာ ပညာယိဿတိ, မုသာဝါဒေါ ပညာယိဿတိ, ဒဏ္ဍာဒါနံ ပညာယိဿတိ, ပဗ္ဗာဇနံ ပညာယိဿတိ. ယံနူန မယံ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ဝါဟေယျာမာ’တိ. တေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ဝါဟေသုံ. ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ဝါဟေန္တီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘ဗြာဟ္မဏာ, ဗြာဟ္မဏာ’ တွေဝ ပဌမံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. တေ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋိယော [Pg.78] ကရိတွာ ပဏ္ဏကုဋီသု ဈာယန္တိ ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာ ပန္နမုသလာ သာယံ သာယမာသာယ ပါတော ပါတရာသာယ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ဩသရန္တိ ဃာသမေသမာနာ. တေ ဃာသံ ပဋိလဘိတွာ ပုနဒေဝ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု ဈာယန္တိ. တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣမေ ခေါ, ဘော, သတ္တာ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋိယော ကရိတွာ ပဏ္ဏကုဋီသု ဈာယန္တိ, ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာ ပန္နမုသလာ သာယံ သာယမာသာယ ပါတော ပါတရာသာယ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ဩသရန္တိ ဃာသမေသမာနာ. တေ ဃာသံ ပဋိလဘိတွာ ပုနဒေဝ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု ဈာယန္တီ’တိ, ဈာယန္တီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘ဈာယကာ, ဈာယကာ’ တွေဝ ဒုတိယံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. တေသံယေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ဧကစ္စေ သတ္တာ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု တံ ဈာနံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနာ ဂါမသာမန္တံ နိဂမသာမန္တံ ဩသရိတွာ ဂန္ထေ ကရောန္တာ အစ္ဆန္တိ. တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣမေ ခေါ, ဘော, သတ္တာ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု တံ ဈာနံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနာ ဂါမသာမန္တံ နိဂမသာမန္တံ ဩသရိတွာ ဂန္ထေ ကရောန္တာ အစ္ဆန္တိ, န ဒါနိမေ ဈာယန္တီ’တိ. န ဒါနိမေ ဈာယန္တီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘အဇ္ဈာယကာ အဇ္ဈာယကာ’ တွေဝ တတိယံ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ဟီနသမ္မတံ ခေါ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, တေန သမယေန ဟောတိ, တဒေတရဟိ သေဋ္ဌသမ္မတံ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝမေတဿ ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလဿ ပေါရာဏေန အဂ္ဂညေန အက္ခရေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ တေသံယေဝ သတ္တာနံ, အနညေသံ သဒိသာနံယေဝ နော အသဒိသာနံ ဓမ္မေနေဝ, နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

132. “වාසෙට්ඨ, ඉක්බිති ඒ සත්ත්වයන් අතරින්ම ඇතැමුන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘භවත්නි, සත්ත්වයන් අතර සැබවින්ම පාපී ධර්මයන් පහළ වී තිබේ. සොරකම, ගැරහීම, මුසාවාදය, දණ්ඩනය සහ පිටුවහල් කිරීම යන මොවුහු ප්‍රකට වී ඇත. එබැවින් අපි මේ පාපී අකුසල ධර්මයන් බැහැර කරන්නෙමු නම් මැනවි’ යනුයි. ඔවුහු ඒ පාපී අකුසල ධර්මයන් බැහැර කළහ. වාසෙට්ඨ, ‘පාපී අකුසල ධර්මයන් බැහැර කරන්නා’ යන අරුතින් ‘බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණ’ යන පළමු නාමය උපත ලැබීය. ඔවුහු ආරණ්‍යයෙහි පන්සල් (කොළ සෙවිලි කළ කුටි) සාදාගෙන, ඒ පන්සල්වල ධ්‍යාන වැඩූහ. ගිනි අඟුරු රහිතව, දුම් රහිතව, වංගෙඩි මෝල්ගස් බැහැර කර, සවස් කාලයෙහි සන්ධ්‍යා භෝජනය සඳහාත්, උදය කාලයෙහි උදෑසන භෝජනය සඳහාත් ගම් නියම්ගම් හා රාජධානිවලට ආහාර සොයා පිවිසුණහ. ඔවුහු ආහාර ලබාගෙන නැවතත් ආරණ්‍යයේ පන්සල් වෙත ගොස් ධ්‍යාන වැඩූහ. මිනිස්සු ඔවුන් දැක මෙසේ කීහ: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ ආරණ්‍යයෙහි පන්සල් සාදාගෙන එහි ධ්‍යාන වඩති. ගිනි අඟුරු හා දුම් රහිතව, මෝල්ගස් බැහැර කර, සවස හා උදය ආහාර සොයා ගම් නියම්ගම්වලට පිවිසෙති. ආහාර ලබාගෙන නැවතත් ආරණ්‍යයේ පන්සල්වල ධ්‍යාන වඩති’ යනුයි. වාසෙට්ඨ, ‘ධ්‍යාන වඩන්නෝය’ යන අරුතින් ‘ධ්‍යායක, ධ්‍යායක’ යන දෙවන නාමය උපත ලැබීය. වාසෙට්ඨ, ඒ සත්ත්වයන් අතරින්ම ඇතැම් සත්ත්වයෝ ආරණ්‍යයේ පන්සල්වල ඒ ධ්‍යානයන් ලැබීමට අපොහොසත් වී, ගම් අසල හෝ නියම්ගම් අසල පදිංචි වී ග්‍රන්ථකරණයෙහි (වේද ග්‍රන්ථ හැදෑරීමෙහි) නියැලුණහ. මිනිස්සු ඔවුන් දැක මෙසේ කීහ: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ ආරණ්‍යයේ ධ්‍යාන වැඩීමට නොහැකිව, ගම් නියම්ගම් අසල වාසය කරමින් ග්‍රන්ථකරණයෙහි නියැලෙති. මොවුහු දැන් ධ්‍යාන නොවඩති’ යනුයි. වාසෙට්ඨ, ‘දැන් මොවුහු ධ්‍යාන නොවඩති’ යන අරුතින් ‘අජ්ඣායක, අජ්ඣායක’ යන තෙවන නාමය උපත ලැබීය. වාසෙට්ඨ, ඒ සමයෙහි එය හීන සම්මතයක් ලෙස සැලකුණද, දැන් එය ශ්‍රේෂ්ඨ සම්මතයක් ලෙස සැලකේ. වාසෙට්ඨ, මෙසේ මේ බ්‍රාහ්මණ මණ්ඩලයේ ආරම්භය පුරාණ වූ නාමයන්ගෙන් සිදු විය. එය සිදු වූයේ ඒ සත්ත්වයන් අතරින්මය, අන් අයගෙන් නොවේ. සමාන අයගෙන් මිස අසමාන අයගෙන් නොවේ. ධර්මයෙන්ම මිස අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨ, මෙලොව හා පරලොව යන දෙලොවෙහිම මිනිසුන් අතර ධර්මයම උතුම් වන්නේය.”

ဝေဿမဏ္ဍလံ

වෛශ්‍ය මණ්ඩලය

၁၃၃. ‘‘တေသံယေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ဧကစ္စေ သတ္တာ မေထုနံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝိသုကမ္မန္တေ ပယောဇေသုံ. မေထုနံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝိသုကမ္မန္တေ ပယောဇေန္တီတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘ဝေဿာ, ဝေဿာ’ တွေဝ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝမေတဿ ဝေဿမဏ္ဍလဿ ပေါရာဏေန အဂ္ဂညေန အက္ခရေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ တေသညေဝ သတ္တာနံ အနညေသံ သဒိသာနံယေဝ[Pg.79], နော အသဒိသာနံ, ဓမ္မေနေဝ နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

133. වාසෙට්ඨ, ඒ සත්වයන්ගෙන් ම ඇතැම් සත්වයන් මෛථුන ධර්මයෙහි (ගෘහ ජීවිතයෙහි) යෙදී, විවිධ කර්මාන්තයන්හි (වෙළඳාම, ගව පාලනය, ගොවිතැන ආදී) නියැලුණාහ. වාසෙට්ඨ, මෙසේ ‘විවිධ වූ’ කර්මාන්තයන්හි නියැලෙන බැවින් ‘වෙස්ස’ (වෛශ්‍ය) යන නාමය ප්‍රකට විය. වාසෙට්ඨ, මෙලෙසින් ඒ සත්වයන්ගෙන් ම, ඔවුන් හා සමාන වූවන්ගෙන් මිස අන්‍යයන්ගෙන් නොව, ධර්මයෙන් ම මිස අධර්මයෙන් නොව, ලෝක සම්මුතියට අනුව මේ ‘වෙස්ස’ මණ්ඩලයේ උපත සිදු විය. වාසෙට්ඨ, සැබවින් ම මේ සත්ව ලෝකයෙහි මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ධර්මය ම උතුම් වන්නේ ය.

သုဒ္ဒမဏ္ဍလံ

ශුද්‍ර මණ්ඩලය (ශුද්‍ර පිරිස)

၁၃၄. ‘‘တေသညေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သတ္တာနံ ယေ တေ သတ္တာ အဝသေသာ တေ လုဒ္ဒါစာရာ ခုဒ္ဒါစာရာ အဟေသုံ. လုဒ္ဒါစာရာ ခုဒ္ဒါစာရာတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ‘သုဒ္ဒါ, သုဒ္ဒါ’ တွေဝ အက္ခရံ ဥပနိဗ္ဗတ္တံ. ဣတိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝမေတဿ သုဒ္ဒမဏ္ဍလဿ ပေါရာဏေန အဂ္ဂညေန အက္ခရေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ တေသံယေဝ သတ္တာနံ အနညေသံ, သဒိသာနံယေဝ နော အသဒိသာနံ, ဓမ္မေနေဝ, နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

134. වාසෙට්ඨ, ඒ සත්වයන් අතරින් ඉතිරි වූ යම් සත්ව කෙනෙක් වූවාහු ද, ඔවුහු රෞද්‍ර වූ චර්යාවන් හා පහත් වූ චර්යාවන් ඇති අය වූහ. වාසෙට්ඨ, රෞද්‍ර හා පහත් චර්යාවන් ඇති බැවින් ‘සුද්ද’ (ශුද්‍ර) යන නාමය ප්‍රකට විය. වාසෙට්ඨ, මෙලෙසින් ඒ සත්වයන්ගෙන් ම, ඔවුන් හා සමාන වූවන්ගෙන් මිස අන්‍යයන්ගෙන් නොව, ධර්මයෙන් ම මිස අධර්මයෙන් නොව, ලෝක සම්මුතියට අනුව මේ ‘සුද්ද’ මණ්ඩලයේ උපත සිදු විය. වාසෙට්ඨ, සැබවින් ම මේ සත්ව ලෝකයෙහි මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ධර්මය ම උතුම් වන්නේ ය.

၁၃၅. ‘‘အဟု ခေါ သော, ဝါသေဋ္ဌ, သမယော, ယံ ခတ္တိယောပိ သကံ ဓမ္မံ ဂရဟမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ – ‘သမဏော ဘဝိဿာမီ’တိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, သကံ ဓမ္မံ ဂရဟမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ – ‘သမဏော ဘဝိဿာမီ’တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, စတူဟိ မဏ္ဍလေဟိ သမဏမဏ္ဍလဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ, တေသံယေဝ သတ္တာနံ အနညေသံ, သဒိသာနံယေဝ နော အသဒိသာနံ, ဓမ္မေနေဝ နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

135. වාසෙට්ඨ, ක්ෂත්‍රියයෙකු වුව ද ස්වකීය (කුල) ධර්මය පිළිකුල් කරමින්, ‘මම ශ්‍රමණයෙක් වන්නෙමි’ යි පවසා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන කාලයක් තිබුණි. වාසෙට්ඨ, බ්‍රාහ්මණයෙකු වුව ද... වෛශ්‍යයෙකු වුව ද... වාසෙට්ඨ, ශුද්‍රයෙකු වුව ද ස්වකීය ධර්මය පිළිකුල් කරමින්, ගිහිගෙයින් නික්ම ‘මම ශ්‍රමණයෙක් වන්නෙමි’ යි පැවිදි වෙයි. වාසෙට්ඨ, මේ කුල හතරෙන් ම ශ්‍රමණ මණ්ඩලය (ශ්‍රමණ පිරිස) ඇති විය. එය ද ඒ සත්වයන්ගෙන් ම, ඔවුන් හා සමාන වූවන්ගෙන් මිස අන්‍යයන්ගෙන් නොව, ධර්මයෙන් ම මිස අධර්මයෙන් නොව සිදු විය. වාසෙට්ඨ, සැබවින් ම මේ සත්ව ලෝකයෙහි මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ධර්මය ම උතුම් වන්නේ ය.

ဒုစ္စရိတာဒိကထာ

දුශ්චරිතය ආදිය පිළිබඳ විස්තරය

၁၃၆. ‘‘ခတ္တိယောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သမဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

136. වාසෙට්ඨ, ක්ෂත්‍රියයෙකු වුව ද කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකව, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිගත කර්මයන් සමාදන්ව ඒ හේතුවෙන් කය බිඳී මරණයෙන් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. වාසෙට්ඨ, බ්‍රාහ්මණයෙකු වුව ද... වෛශ්‍යයෙකු වුව ද... ශුද්‍රයෙකු වුව ද... වාසෙට්ඨ, ශ්‍රමණයෙකු වුව ද කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකව, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිගත කර්මයන් සමාදන්ව ඒ හේතුවෙන් කය බිඳී මරණයෙන් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි.

‘‘ခတ္တိယောပိ [Pg.80] ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သမဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

වාසෙට්ඨ, ක්ෂත්‍රියයෙකු වුව ද කයින් සුචරිතයෙහි යෙදී, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි යෙදී, මනසින් සුචරිතයෙහි යෙදී, සම්මා දෘෂ්ටිකව, සම්මා දෘෂ්ටිගත කර්මයන් සමාදන්ව ඒ හේතුවෙන් කය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. වාසෙට්ඨ, බ්‍රාහ්මණයෙකු වුව ද... වෛශ්‍යයෙකු වුව ද... ශුද්‍රයෙකු වුව ද... වාසෙට්ඨ, ශ්‍රමණයෙකු වුව ද කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් සුචරිතයෙහි යෙදී, සම්මා දෘෂ්ටිකව, සම්මා දෘෂ්ටිගත කර්මයන් සමාදන්ව ඒ හේතුවෙන් කය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි.

၁၃၇. ‘‘ခတ္တိယောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန ဒွယကာရီ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ, ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကော ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဟောတိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ …ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ… သမဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန ဒွယကာရီ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ, ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကော ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနော ဝိမိဿဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနဟေတု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဟောတိ.

137. වාසෙට්ඨ, ක්ෂත්‍රියයෙකු වුව ද කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් (සුචරිත හා දුශ්චරිත යන) මිශ්‍ර දේ කරන්නේ නම්, මිශ්‍ර දෘෂ්ටියක් ඇතිව, මිශ්‍ර දෘෂ්ටිගත කර්මයන් සමාදන්ව ඒ හේතුවෙන් කය බිඳී මරණයෙන් මතු සැප හා දුක යන දෙක ම විඳින්නෙකු වෙයි. වාසෙට්ඨ, බ්‍රාහ්මණයෙකු... වෛශ්‍යයෙකු... ශුද්‍රයෙකු... වාසෙට්ඨ, ශ්‍රමණයෙකු වුව ද කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් දෙවැදෑරුම් දේ ම කරන්නේ නම්, මිශ්‍ර දෘෂ්ටියක් ඇතිව ඒ හේතුවෙන් මරණයෙන් මතු සැප හා දුක යන දෙක ම විඳින්නෙකු වෙයි.

ဗောဓိပက္ခိယဘာဝနာ

බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීම

၁၃၈. ‘‘ခတ္တိယောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော သတ္တန္နံ ဗောဓိပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနမနွာယ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ…ပေ… ဝေဿောပိ ခေါ ဝါသေဋ္ဌ… သုဒ္ဒေါပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ … သမဏောပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော သတ္တန္နံ ဗောဓိပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနမနွာယ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

138. වාසෙට්ඨ, ක්ෂත්‍රියයෙකු වුව ද කයෙන් සංවරව, වචනයෙන් සංවරව, මනසින් සංවරව, සත් වැදෑරුම් බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීම නිසා මේ ජීවිතයේ දී ම පිරිනිවන් පායි. වාසෙට්ඨ, බ්‍රාහ්මණයෙකු... වෛශ්‍යයෙකු... ශුද්‍රයෙකු... වාසෙට්ඨ, ශ්‍රමණයෙකු වුව ද කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් සංවරව, සත් වැදෑරුම් බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීම නිසා මේ ජීවිතයේ දී ම (කෙලෙස් පිරිනිවනින්) පිරිනිවන් පායි.

၁၃၉. ‘‘ဣမေသဉှိ, ဝါသေဋ္ဌ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ယော ဟောတိ ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော [Pg.81] သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော သော နေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ ဓမ္မေနေဝ. နော အဓမ္မေန. ဓမ္မော ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ.

139. වාසෙට්ඨ, මේ සිව් වර්ගයේ ජනයා අතරින් යම් මහණෙක් අර්හත් ද, ක්ෂීණාශ්‍රව ද, මග බඹසර වැස නිම කළේ ද, කළ යුතු දේ නිම කළේ ද, බහා තැබූ බර ඇත්තේ ද, තමාගේ පරමාර්ථය (අරහත් ඵලය) අත්පත් කරගත්තේ ද, භව සංයෝජන ක්ෂය කළේ ද, මැනවින් දැන විමුක්ත වූයේ ද, ඔහු මේ සිව් වර්ගයා අතර ධර්මයෙන් ම අග්‍ර යයි කියනු ලැබේ; අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨ, මේ ලෝකයෙහි ද පරලොවෙහි ද ජනයා අතර ධර්මය ම ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේ ය.

၁၄၀. ‘‘ဗြဟ္မုနာ ပေသာ, ဝါသေဋ္ဌ, သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ ဘာသိတာ –

140. වාසෙට්ඨ, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා විසින් ද මෙම ගාථාව පවසන ලදී:

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

'ගෝත්‍රය ගැන සලකන ජනයා අතර ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. එහෙත් විද්‍යා චරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ යමෙක් වේ ද, හෙතෙම දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වේ' යනුවෙනි.

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြဟ္မုနာ သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ သုဂီတာ, နော ဒုဂ္ဂီတာ. သုဘာသိတာ, နော ဒုဗ္ဘာသိတာ. အတ္ထသံဟိတာ, နော အနတ္ထသံဟိတာ. အနုမတာ မယာ. အဟမ္ပိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝံ ဝဒါမိ –

වාසෙට්ඨ, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා විසින් පවසන ලද ඒ ගාථාව මැනවින් ගයන ලද්දකි, නපුරු ලෙස ගයන ලද්දක් නොවේ; මැනවින් පවසන ලද්දකි, නපුරු ලෙස පවසන ලද්දක් නොවේ; අර්ථ සහිත ය, අනර්ථ සහිත නොවේ. මා විසින් ද එය අනුමත කරනු ලැබේ. වාසෙට්ඨ, මම ද මෙසේ පවසමි:

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

'ගෝත්‍රය ගැන සලකන ජනයා අතර ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. එහෙත් විද්‍යා චරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ යමෙක් වේ ද, හෙතෙම දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වේ' යනුවෙනි.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ සිත් ඇති වාසෙට්ඨ සහ භාරද්වාජ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගත්හ.

အဂ္ဂညသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

සිව්වැනි අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၅. သမ္ပသာဒနီယသုတ္တံ

5. සම්පසාදනීය සූත්‍රය

သာရိပုတ္တသီဟနာဒေါ

සාරිපුත්ත සීහනාදය (සැරියුත් හිමියන්ගේ සිංහනාදය)

၁၄၁. ဧဝံ [Pg.82] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ, န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ.

141. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාලන්දා නුවර පාවාරික අඹ උයනෙහි වැඩ වසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ; පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මම කෙතරම් පැහැදී සිටිමි ද යත්, සම්බෝධිය (බුද්ධත්වය) සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උතුම් වූ අවබෝධයක් ඇති වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් අතීතයෙහි නොවූහ, අනාගතයෙහි නොවන්නාහ, දැන් වර්තමානයෙහි ද නැතැයි මට සිතේ' යනුවෙනි.

၁၄၂. ‘‘ဥဠာရာ ခေါ တေ အယံ, သာရိပုတ္တ, အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဧကံသော ဂဟိတော, သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ. ကိံ တေ, သာရိပုတ္တ, ယေ တေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ – ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

142. “සාරිපුත්තය, ඔබ විසින් මේ උදාර වූ, අභීත වූ, ඒකාන්ත වූ සිංහනාදයක් පවත්වන ලදී: ‘ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙසේ පැහැදී සිටිමි; එනම් සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ හෝ වඩාත් විශිෂ්ට ලෙස දන්නා වූ අන් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් අතීතයෙහි නොවූහ, අනාගතයෙහි නොවන්නාහ, වර්තමානයෙහි ද විද්‍යමාන නොවෙති’ යනුවෙනි. සාරිපුත්තය, අතීත කාලයෙහි වැඩසිටි අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා සියලු දෙනාගේම සිත් ඔබ ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ දැනගත්තෙහිද? ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු සීලයකින් යුක්ත වූහ, මෙබඳු ධර්මයකින් යුක්ත වූහ, මෙබඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වූහ, මෙබඳු විහරණයකින් යුක්ත වූහ, මෙබඳු විමුක්තියකින් යුක්ත වූහ’ යනුවෙන් ඔබ දන්නෙහිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.”

‘‘ကိံ ပန တေ, သာရိပုတ္တ, ယေ တေ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ, `ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ…ပေ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“සාරිපුත්තය, එසේනම් අනාගත කාලයෙහි පහළ වන්නා වූ අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා සියලු දෙනාගේම සිත් ඔබ ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ දැනගත්තෙහිද? ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු සීලයකින් යුක්ත වන්නාහ, මෙබඳු ධර්මයකින්... (පෙ)... මෙබඳු ප්‍රඥාවකින්... මෙබඳු විහරණයකින්... මෙබඳු විමුක්තියකින් යුක්ත වන්නාහ’ යනුවෙන් ඔබ දන්නෙහිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.”

‘‘ကိံ ပန တေ, သာရိပုတ္တ, အဟံ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘ဧဝံသီလော ဘဂဝါ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော [Pg.83]… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော ဘဂဝါ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“සාරිපුත්තය, එසේනම් වර්තමානයෙහි අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මාගේ සිත ඔබ ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ දැනගත්තෙහිද? ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු සීලයකින් යුක්ත වන සේක, මෙබඳු ධර්මයකින්... (පෙ)... මෙබඳු ප්‍රඥාවකින්... මෙබඳු විහරණයකින්... මෙබඳු විමුක්තියකින් යුක්ත වන සේක’ යනුවෙන් ඔබ දන්නෙහිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.”

‘‘ဧတ္ထ စ ဟိ တေ, သာရိပုတ္တ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ နတ္ထိ. အထ ကိံ စရဟိ တေ အယံ, သာရိပုတ္တ, ဥဠာရာ အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဧကံသော ဂဟိတော, သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ, န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’’’န္တိ?

“සාරිපුත්තය, මෙසේ ඔබ හට අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන යන කාලත්‍රයටම අයත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා පිළිබඳව පරසිත් දන්නා ඥානයක් (චේතෝපරිය ඥානයක්) නැත. සාරිපුත්තය, එසේ තිබියදී ඔබ විසින් ‘ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙසේ පැහැදී සිටිමි; එනම් සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ හෝ වඩාත් විශිෂ්ට වූ අන් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් අතීතයෙහි නොවූහ, අනාගතයෙහි නොවන්නාහ, වර්තමානයෙහි ද විද්‍යමාන නොවෙති’ යනුවෙන් මේ උදාර වූ, අභීත වූ, ඒකාන්ත වූ සිංහනාදය පවත්වන ලද්දේ කුමක් නිසාද?”

၁၄၃. ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ အတ္ထိ. အပိ စ, မေ ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရညော ပစ္စန္တိမံ နဂရံ ဒဠှုဒ္ဓါပံ ဒဠှပါကာရတောရဏံ ဧကဒွါရံ. တတြဿ ဒေါဝါရိကော ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ အညာတာနံ နိဝါရေတာ, ဉာတာနံ ပဝေသေတာ. သော တဿ နဂရဿ သမန္တာ အနုပရိယာယပထံ အနုက္ကမမာနော န ပဿေယျ ပါကာရသန္ဓိံ ဝါ ပါကာရဝိဝရံ ဝါ အန္တမသော ဗိဠာရနိက္ခမနမတ္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ ဩဠာရိကာ ပါဏာ ဣမံ နဂရံ ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ, သဗ္ဗေ တေ ဣမိနာဝ ဒွါရေန ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော. ယေ တေ, ဘန္တေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ, သတ္တ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိံသု. ယေပိ တေ, ဘန္တေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ, သတ္တ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿန္တိ. ဘဂဝါပိ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော [Pg.84] သတ္တ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ.

143. “ස්වාමීනි, ධර්මයේ අනුකූලතාවය (ධර්මයේ නියමය) මම දනිමි. ස්වාමීනි, එය මෙවැනි දෙයකි: රජෙකුට ස්ථිර අත්තිවාරම් සහිත, ස්ථිර පවුරු හා තොරණ ඇති, එක් දොරටුවක් පමණක් ඇති ප්‍රත්‍යන්ත (දේශ සීමා බද) නගරයක් වන්නේද, එහි නුවණැති, දක්ෂ, ප්‍රඥාවන්ත, නාඳුනන්නන් වළක්වන හා දන්නා හඳුනන්නන් පමණක් ඇතුළු කරන දොරටු පාලකයෙකු වන්නේද, ඔහු එම නගරය වටා ඇති පවුරු මාවතේ ඇවිද යන විට පවුරේ කිසිදු සිදුරක් හෝ පිපිරීමක්, අවසානයේ බළලෙකුටවත් රිංගා යා හැකි සිදුරක්වත් නොදකින්නේය. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් පහළ වන්නේය: 'මේ නගරයට ඇතුළු වන හෝ මෙයින් පිටවන සියලු විශාල සත්වයෝ මේ දොරටුවෙන්ම ඇතුළු විය යුතුය, පිටවිය යුතුය' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, එලෙසම ධර්මයේ අනුකූලතාවය මම දනිමි. ස්වාමීනි, අතීත කාලයේ යම් රහත් සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා වැඩසිටියේද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන නීවරණ පස ප්‍රහාණය කර, සතර සතිපට්ඨානයන්හි මනාව පිහිටුවූ සිත් ඇතිව, සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් තත්ත්වාකාරයෙන් වඩා, අනුත්තර වූ සම්මාසම්බෝධිය අවබෝධ කරගත් සේක. ස්වාමීනි, අනාගත කාලයේ යම් රහත් සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා පහළ වන්නේද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාද සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන නීවරණ පස ප්‍රහාණය කර, සතර සතිපට්ඨානයන්හි මනාව පිහිටුවූ සිත් ඇතිව, සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් තත්ත්වාකාරයෙන් වඩා, අනුත්තර වූ සම්මාසම්බෝධිය අවබෝධ කරගනු ලබන්නාහ. ස්වාමීනි, දැනට වැඩසිටින රහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේද සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන නීවරණ පස ප්‍රහාණය කර, සතර සතිපට්ඨානයන්හි මනාව පිහිටුවූ සිත් ඇතිව, සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් තත්ත්වාකාරයෙන් වඩා, අනුත්තර වූ සම්මාසම්බෝධිය අවබෝධ කරගත් සේක.”

၁၄၄. ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံ ဓမ္မဿဝနာယ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဥတ္တရုတ္တရံ ပဏီတပဏီတံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂံ. ယထာ ယထာ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ ဥတ္တရုတ္တရံ ပဏီတပဏီတံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂံ, တထာ တထာဟံ တသ္မိံ ဓမ္မေ အဘိညာ ဣဓေကစ္စံ ဓမ္မံ ဓမ္မေသု နိဋ္ဌမဂမံ; သတ္ထရိ ပသီဒိံ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သာဝကသံဃော’တိ.

144. “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ධර්මය ශ්‍රවණය කරනු පිණිස පැමිණියෙමි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට වඩ වඩාත් උසස් වූ, ප්‍රණීත වූ, කුසල් හා අකුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත ධර්මය දේශනා කළ සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් යම් අයුරින් මට වඩ වඩාත් උසස් වූ, ප්‍රණීත වූ, කුසල් හා අකුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තව දේශනා කළ සේක්ද, මම එම ධර්මයෙහි විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුතුව යම් එක්තරා ධර්මයක අවසානයට (නිශ්චයට) පැමිණියෙමි. මම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණෙමි. එනම්: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්මාසම්බුද්ධය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මනාව දේශනා කරන ලද්දේය, ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මනා පිළිවෙතෙහි යෙදී සිටිති' යනුවෙනි.”

ကုသလဓမ္မဒေသနာ

“කුසල ධර්ම දේශනාව”

၁၄၅. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. တတြိမေ ကုသလာ ဓမ္မာ သေယျထိဒံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ကုသလေသု ဓမ္မေသု. တံ ဘဂဝါ အသေသမဘိဇာနာတိ, တံ ဘဂဝတော အသေသမဘိဇာနတော ဥတ္တရိ အဘိညေယျံ နတ္ထိ, ယဒဘိဇာနံ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော အဿ, ယဒိဒံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

145. “ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසල ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන යම් දේශනාවක් ඇද්ද, එය අනුත්තරීය වේ. ඒ කුසල ධර්මයෝ නම් මේවාය: සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පංච ඉන්ද්‍රිය, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. ස්වාමීනි, මෙහි මහණ තෙමේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ සිතේ මිදීම හා ප්‍රඥාවේ මිදීම මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. ස්වාමීනි, කුසල ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තරීය වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණයෙන්ම දන්නා සේක. එසේ සම්පූර්ණයෙන්ම දන්නා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා ඉහළින් දැනගත යුතු අන් කිසිවක් නැත. කුසල ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ හෝ වඩාත් විශිෂ්ට ඥානයක් ඇති අන් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් නැත.”

အာယတနပဏ္ဏတ္တိဒေသနာ

“ආයතන පැනවීම පිළිබඳ දේශනාව”

၁၄၆. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာယတနပဏ္ဏတ္တီသု. ဆယိမာနိ, ဘန္တေ, အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ. စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ, သောတဉ္စေဝ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စေဝ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှာ စေဝ ရသာ စ, ကာယော စေဝ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စေဝ ဓမ္မာ စ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, အာယတနပဏ္ဏတ္တီသု. တံ ဘဂဝါ အသေသမဘိဇာနာတိ, တံ ဘဂဝတော အသေသမဘိဇာနတော ဥတ္တရိ အဘိညေယျံ နတ္ထိ, ယဒဘိဇာနံ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော အဿ ယဒိဒံ အာယတနပဏ္ဏတ္တီသု.

146. “ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයතන පැනවීම සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන යම් දේශනාවක් ඇද්ද, එය අනුත්තරීය වේ. ස්වාමීනි, ආධ්‍යාත්මික හා බාහිර ආයතන සයකි. එනම්: ඇස සහ රූප, කන සහ ශබ්ද, නාසය සහ ගන්ධ, දිව සහ රස, කය සහ ස්පර්ශ, මනස සහ ධර්ම අරමුණු යන මේවාය. ස්වාමීනි, ආයතන පැනවීම් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තරීය වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණයෙන්ම දන්නා සේක. එසේ සම්පූර්ණයෙන්ම දන්නා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා ඉහළින් දැනගත යුතු අන් කිසිවක් නැත. ආයතන පැනවීම් සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ හෝ වඩාත් විශිෂ්ට ඥානයක් ඇති අන් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් නැත.”

ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိဒေသနာ

“කුස පිළිසිඳ ගැනීම් පිළිබඳ දේශනාව”

၁၄၇. ‘‘အပရံ [Pg.85] ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တီသု. စတဿော ဣမာ, ဘန္တေ, ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိယော. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ; အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ; အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ. အယံ ပဌမာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ.

147. “ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුස පිළිසිඳ ගැනීම් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන යම් දේශනාවක් ඇද්ද, එය අනුත්තරීය වේ. ස්වාමීනි, පිළිසිඳ ගැනීම් සතරකි. ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් අයෙක් සිහි මුළාවෙන් මවුකුසට ඇතුළු වෙයි, සිහි මුළාවෙන් මවුකුස තුළ වෙසෙයි, සිහි මුළාවෙන්ම මවුකුසින් බිහිවෙයි. මෙය පළමු වන පිළිසිඳ ගැනීමයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ; အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ; အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ. အယံ ဒုတိယာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ.

“ස්වාමීනි, තවද මෙහි ඇතැම් අයෙක් සිහි නුවණින් යුතුව මවුකුසට ඇතුළු වෙයි; එහෙත් සිහි මුළාවෙන් මවුකුස තුළ වෙසෙයි; සිහි මුළාවෙන්ම මවුකුසින් බිහිවෙයි. මෙය දෙවන පිළිසිඳ ගැනීමයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ; သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ; အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ. အယံ တတိယာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මනා සිහි නුවණින් යුතුව මව්කුසට ඇතුළු වෙයි. මනා සිහි නුවණින් යුතුව මව්කුසෙහි වාසය කරයි. එහෙත් මුළාවට පත්ව (සිහියක් නොමැතිව) මව්කුසින් නික්මෙයි. මෙය තෙවන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමේ ආකාරයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ; သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ; သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ. အယံ စတုတ္ထာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တီသု.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මනා සිහි නුවණින් යුතුව මව්කුසට ඇතුළු වෙයි. මනා සිහි නුවණින් යුතුව මව්කුසෙහි වාසය කරයි. මනා සිහි නුවණින් යුතුව ම මව්කුසින් නික්මෙයි. මෙය සිව්වන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමේ ආකාරයයි. ස්වාමීනි, මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීම් පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන මෙම දේශනාව අනුත්තර (සම කළ නොහැකි උතුම්) දේශනාවකි.”

အာဒေသနဝိဓာဒေသနာ

ආදේසන විධි දේශනාව (පරසිත් දැනගැනීමේ ක්‍රම පිළිබඳ දේශනාව)

၁၄၈. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒေသနဝိဓာသု. စတဿော ဣမာ, ဘန္တေ, အာဒေသနဝိဓာ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော နိမိတ္တေန အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ, တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. အယံ ပဌမာ အာဒေသနဝိဓာ.

148. “ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රම පිළිබඳව යම් දහමක් දේශනා කරන සේක් ද, එය ද අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රම සතරකි. ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිත්තකින් ‘ඔබේ මනස මෙබඳු ස්වභාවයක් ගනී, ඔබේ මනසෙහි මෙබඳු අදහසක් ඇත, ඔබේ සිත මෙසේ ය’ කියා පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුව ද, එය ඒ අයුරින් ම සිදු වෙයි, අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. මෙය පළමු පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රමයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ. အပိ စ ခေါ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ, တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. အယံ ဒုတိယာ အာဒေသနဝိဓာ.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිත්තකින් පරසිත් පවසන්නේ නැත. එහෙත් මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ දේවතාවුන්ගේ ශබ්දය අසා, ‘ඔබේ මනස මෙබඳු ය, ඔබේ මනසෙහි මෙබඳු අදහසක් ඇත, ඔබේ සිත මෙසේ ය’ කියා පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුව ද, එය ඒ අයුරින් ම සිදු වෙයි, අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. මෙය දෙවන පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රමයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ, နာပိ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ. အပိ စ ခေါ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ [Pg.86] – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ, တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. အယံ တတိယာ အာဒေသနဝိဓာ.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිත්තකින් පරසිත් පවසන්නේ නැත. මනුෂ්‍ය, අමනුෂ්‍ය හෝ දේව ශබ්දයකින් ද පවසන්නේ නැත. එහෙත් විතර්ක විචාර පවත්වන පුද්ගලයෙකුගේ විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දය (සිතුවිලි නිසා හටගන්නා සියුම් ශබ්දය) අසා, ‘ඔබේ මනස මෙබඳු ය, ඔබේ මනසෙහි මෙබඳු අදහසක් ඇත, ඔබේ සිත මෙසේ ය’ කියා පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුව ද, එය ඒ අයුරින් ම සිදු වෙයි, අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. මෙය තෙවන පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රමයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော န ဟေဝ ခေါ နိမိတ္တေန အာဒိသတိ, နာပိ မနုဿာနံ ဝါ အမနုဿာနံ ဝါ ဒေဝတာနံ ဝါ သဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ, နာပိ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ဝိတက္ကဝိပ္ဖာရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတိ. အပိ စ ခေါ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိံ သမာပန္နဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – ‘ယထာ ဣမဿ ဘောတော မနောသင်္ခါရာ ပဏိဟိတာ. တထာ ဣမဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ ဣမံ နာမ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတီ’တိ. သော ဗဟုံ စေပိ အာဒိသတိ, တထေဝ တံ ဟောတိ, နော အညထာ. အယံ စတုတ္ထာ အာဒေသနဝိဓာ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, အာဒေသနဝိဓာသု.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිත්තෙන් හෝ, මනුෂ්‍ය-අමනුෂ්‍ය-දේව ශබ්දයෙන් හෝ, විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දයෙන් හෝ පරසිත් පවසන්නේ නැත. එහෙත් විතර්ක විචාර රහිත සමාධියකට සමවැදුණු පුද්ගලයාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැන, ‘මෙම පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් යම් අයුරකින් පිහිටා තිබේ ද, මෙම සිතට අනතුරුව (ඊළඟට) මෙබඳු සිතුවිල්ලක් මොහු විතර්ක කරන්නේ ය’ යයි පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුව ද, එය ඒ අයුරින් ම සිදු වෙයි, අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. මෙය සිව්වන පරසිත් දැනගන්නා ක්‍රමයයි. ස්වාමීනි, පරසිත් දැනගැනීමේ ක්‍රම අතුරෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවයි.”

ဒဿနသမာပတ္တိဒေသနာ

දස්සන සමාපත්ති දේශනාව (දර්ශන සමාපත්ති පිළිබඳ දේශනාව)

၁၄၉. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဒဿနသမာပတ္တီသု. စတဿော ဣမာ, ဘန္တေ, ဒဿနသမာပတ္တိယော. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာနိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. အယံ ပဌမာ ဒဿနသမာပတ္တိ.

149. “ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දර්ශන සමාපත්ති පිළිබඳව යම් දහමක් දේශනා කරන සේක් ද, එය ද අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, දර්ශන සමාපත්ති සතරකි. ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන්, උත්සාහයෙන්, නිරන්තර අභ්‍යාසයෙන්, අප්‍රමාදයෙන් හා මනා මනසිකාරයෙන් යුතුව එවැනි චිත්ත සමාධියක් ලබයි ද, සිත සමාහිත වූ කල්හි යටි පතුලෙන් ඉහළටත්, කෙස් මුදුනෙන් පහළටත්, සම කෙළවර කොට ඇති නානාප්‍රකාර අශුචියෙන් පිරි මෙම ශරීරය ම මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: ‘මේ ශරීරයෙහි කෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම්, මස්, නහර, ඇට, ඇටමිදුළු, වකුගඩු, හදවත, අක්මාව, දළබුව, බඩදිව, පෙනහැල්ල, බඩවැල, අතුණුබහන්, නොපැසුණු ආහාර, පෑසූ ආහාර (අසූචි), පිත, සෙම, සැරව, ලේ, දඩිය, මේදය, කඳුළු, වුරුණු තෙල්, කෙළ, සොටු, සන්ධි මිදුළු, මුත්‍රා ඇත’ යි කියා ය. මෙය පළමු දර්ශන සමාපත්තියයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ [Pg.87] လောမာ…ပေ… လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. အတိက္ကမ္မ စ ပုရိသဿ ဆဝိမံသလောဟိတံ အဋ္ဌိံ ပစ္စဝေက္ခတိ. အယံ ဒုတိယာ ဒဿနသမာပတ္တိ.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් ...පෙ... එවැනි චිත්ත සමාධියක් ලබයි. සිත සමාහිත වූ කල්හි යටි පතුලෙන් ඉහළටත්, කෙස් මුදුනෙන් පහළටත්, සම කෙළවර කොට ඇති නානාප්‍රකාර අශුචියෙන් පිරි මෙම ශරීරය ම ‘මේ ශරීරයෙහි කෙස්, ලොම් ...පෙ... මුත්‍රා ඇත’ යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. තව ද ඔහු පුද්ගලයාගේ සිවිය, මස් හා ලේ ද ඉක්මවා ගොස් ඇටසැකිල්ල ද ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. මෙය දෙවන දර්ශන සමාපත්තියයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ…ပေ… လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. အတိက္ကမ္မ စ ပုရိသဿ ဆဝိမံသလောဟိတံ အဋ္ဌိံ ပစ္စဝေက္ခတိ. ပုရိသဿ စ ဝိညာဏသောတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတော အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဣဓ လောကေ ပတိဋ္ဌိတဉ္စ ပရလောကေ ပတိဋ္ဌိတဉ္စ. အယံ တတိယာ ဒဿနသမာပတ္တိ.

“ස්වාමීනි, නැවතත් අනෙකක් කියමි. මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් ...පෙ... සිත සමාහිත වූ කල්හි ‘මේ ශරීරයෙහි කෙස්, ලොම් ...පෙ... මුත්‍රා ඇත’ යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. සිවිය, මස්, ලේ ඉක්මවා ඇටසැකිල්ල ද ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. තව ද ඔහු ඒ පුද්ගලයාගේ විඤ්ඤාණ ප්‍රවාහය (විඤ්ඤාණ සෝතය) දෙපසින් ම නොසිඳී මේ ලෝකයෙහි ද පිහිටා ඇති බවත්, පරලොවෙහි ද පිහිටා ඇති බවත් දැනගනියි. මෙය තෙවන දර්ශන සමාපත්තියයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ…ပေ… လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. အတိက္ကမ္မ စ ပုရိသဿ ဆဝိမံသလောဟိတံ အဋ္ဌိံ ပစ္စဝေက္ခတိ. ပုရိသဿ စ ဝိညာဏသောတံ ပဇာနာတိ, ဥဘယတော အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဣဓ လောကေ အပ္ပတိဋ္ဌိတဉ္စ ပရလောကေ အပ္ပတိဋ္ဌိတဉ္စ. အယံ စတုတ္ထာ ဒဿနသမာပတ္တိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ဒဿနသမာပတ္တီသု.

"ස්වාමීනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව... එවැනි වූ සිතේ එකඟතාවයක් ලබයි ද, සමාහිත වූ සිතින් යුතුව පතුලෙන් ඉහළත්, හිසකෙස්වලින් පහළත්, සම් පටලයෙන් කෙළවර වූත්, නානාවිධ අශුචියෙන් පිරුණු මේ ශරීරයම 'මේ ශරීරයෙහි කෙස්, ලොම්... පීකූදු, මුත්‍රා ඇතැ'යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. මිනිසාගේ සම, මස් හා ලේ ඉක්මවා ගොස් ඇට පද්ධතිය ද ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි. තවද, මේ ලෝකයෙහි හෝ පරලෝකයෙහි පිහිටක් නැති, දෙපසින්ම සිඳී ගිය මිනිසාගේ විඤ්ඤාණ සෝතය (විඤ්ඤාණ ප්‍රවාහය) අවබෝධ කරගනියි. මෙය සතරවන දර්ශන සමාපත්තියයි. ස්වාමීනි, දර්ශන සමාපත්ති සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

ပုဂ္ဂလပဏ္ဏတ္တိဒေသနာ

පුද්ගල ප්‍රඥප්ති දේශනාව

၁၅၀. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပုဂ္ဂလပဏ္ဏတ္တီသု. သတ္တိမေ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလာ. ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တော ကာယသက္ခီ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော ဓမ္မာနုသာရီ သဒ္ဓါနုသာရီ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလပဏ္ဏတ္တီသု.

150. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පුද්ගල ප්‍රඥප්තීන් පිළිබඳව යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක් ද, මෙය අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, මේ පුද්ගලයෝ සත් දෙනෙකි. එනම්: උභතෝභාගවිමුත්ත, ප්‍රඥාවිමුත්ත, කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්ත, ශ්‍රද්ධාවිමුත්ත, ධම්මානුසාරී සහ සද්ධානුසාරී යන පුද්ගලයන්ය. ස්වාමීනි, පුද්ගල ප්‍රඥප්තීන් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

ပဓာနဒေသနာ

ප්‍රධාන (වීර්යය) දේශනාව

၁၅၁. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပဓာနေသု. သတ္တိမေ, ဘန္တေ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ [Pg.88] ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပဓာနေသု.

151. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රධාන (වීර්යය) ධර්මයන් පිළිබඳව යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක් ද, මෙය අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, මේ සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයෝ වෙති. එනම්: සති සම්බොජ්ඣංගය, ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය, විරිය සම්බොජ්ඣංගය, පීති සම්බොජ්ඣංගය, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය සහ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය යි. ස්වාමීනි, ප්‍රධාන ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

ပဋိပဒါဒေသနာ

ප්‍රතිපදා දේශනාව

၁၅၂. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပဋိပဒါသု. စတဿော ဣမာ, ဘန္တေ, ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ဒန္ဓာဘိညာ, အယံ, ဘန္တေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ဟီနာ အက္ခာယတိ ဒုက္ခတ္တာ စ ဒန္ဓတ္တာ စ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ခိပ္ပာဘိညာ, အယံ ပန, ဘန္တေ, ပဋိပဒါ ဒုက္ခတ္တာ ဟီနာ အက္ခာယတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ဒန္ဓာဘိညာ, အယံ ပန, ဘန္တေ, ပဋိပဒါ ဒန္ဓတ္တာ ဟီနာ အက္ခာယတိ. တတြ, ဘန္တေ, ယာယံ ပဋိပဒါ သုခါ ခိပ္ပာဘိညာ, အယံ ပန, ဘန္တေ, ပဋိပဒါ ဥဘယေနေဝ ပဏီတာ အက္ခာယတိ သုခတ္တာ စ ခိပ္ပတ္တာ စ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပဋိပဒါသု.

152. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රතිපදාවන් පිළිබඳව යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක් ද, මෙය අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, මේ ප්‍රතිපදාවෝ සතරකි. එනම්: දුක්ඛා ප්‍රතිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා (දුෂ්කර පිළිවෙත හා මන්දගාමී අවබෝධය), දුක්ඛා ප්‍රතිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා (දුෂ්කර පිළිවෙත හා වේගවත් අවබෝධය), සුඛා ප්‍රතිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා (සහන පිළිවෙත හා මන්දගාමී අවබෝධය) සහ සුඛා ප්‍රතිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා (සහන පිළිවෙත හා වේගවත් අවබෝධය) යනුයි. ස්වාමීනි, එහි යම් මේ දුක්ඛා ප්‍රතිපදා දන්ධාභිඤ්ඤාවක් වේ ද, එය දුෂ්කර බැවින් හා මන්දගාමී බැවින් යන කරුණු දෙකෙන්ම හීන යැයි කියනු ලැබේ. එහි යම් දුක්ඛා ප්‍රතිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤාවක් වේ ද, එය දුෂ්කර බැවින් හීන යැයි කියනු ලැබේ. එහි යම් සුඛා ප්‍රතිපදා දන්ධාභිඤ්ඤාවක් වේ ද, එය මන්දගාමී බැවින් හීන යැයි කියනු ලැබේ. එහි යම් සුඛා ප්‍රතිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤාවක් වේ ද, එය සහනදායී බැවින් හා වේගවත් බැවින් යන කරුණු දෙකෙන්ම ප්‍රණීත යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, ප්‍රතිපදාවන් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

ဘဿသမာစာရာဒိဒေသနာ

භස්සසමාචාර (වචන සංවරය) ආදී දේශනාව

၁၅၃. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဘဿသမာစာရေ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော န စေဝ မုသာဝါဒုပသဉှိတံ ဝါစံ ဘာသတိ န စ ဝေဘူတိယံ န စ ပေသုဏိယံ န စ သာရမ္ဘဇံ ဇယာပေက္ခော; မန္တာ မန္တာ စ ဝါစံ ဘာသတိ နိဓာနဝတိံ ကာလေန. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ဘဿသမာစာရေ.

153. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වචන සංවරය (භස්සසමාචාර) පිළිබඳව යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක් ද, මෙය අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බොරු නොකියයි, කේලාම් නොකියයි, අනුන් බිඳවන වචන නොකියයි, ජයග්‍රහණයම පතා රළු වචන කථා නොකරයි; හෙතෙම නුවණින් විමසා, අර්ථවත් වූ ද, සුදුසු කල්හි පවසන්නා වූ ද වචන කථා කරයි. ස්වාමීනි, වචන සංවරය සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပုရိသသီလသမာစာရေ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သစ္စော စဿ သဒ္ဓေါ စ, န စ ကုဟကော, န စ လပကော, န စ နေမိတ္တိကော, န စ နိပ္ပေသိကော, န စ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနကော, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော, ဘောဇနေ မတ္တညူ, သမကာရီ, ဇာဂရိယာနုယောဂမနုယုတ္တော, အတန္ဒိတော, အာရဒ္ဓဝီရိယော, ဈာယီ, သတိမာ, ကလျာဏပဋိဘာနော, ဂတိမာ, ဓိတိမာ, မတိမာ, န စ ကာမေသု ဂိဒ္ဓေါ, သတော စ နိပကော စ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပုရိသသီလသမာစာရေ.

"ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පුද්ගලයාගේ ශීල සමාචාරය පිළිබඳව යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක් ද, මෙය අනුත්තර වේ. ස්වාමීනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සත්‍යගරුක වෙයි, ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, කපටි නැති, බොරු ප්‍රශංසා නොකරන, පෙරනිමිති නොපෙන්වන, ලාභ පතා පීඩා නොකරන, ලාභයෙන් ලාභය නොසොයන, ඉන්ද්‍රියන්හි සංවර දොරටු ඇති, ආහාරයෙහි පමණ දන්නා, මධ්‍යස්ථව කටයුතු කරන, නිදි වරා අවධියෙන් සිටීමේ යෙදුණු, කුසීත නොවන, ආරම්භ කළ වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන, සිහි නුවණ ඇති, යහපත් වැටහීම ඇති, ගති සම්පන්න, ධෘති සම්පන්න, මති සම්පන්න, කාමයන්හි ගිජු නොවන, සිහි ඇත්තෙක් හා නුවණ ඇත්තෙක් වෙයි. ස්වාමීනි, පුද්ගල ශීල සමාචාරය සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි."

အနုသာသနဝိဓာဒေသနာ

අනුශාසනා විධි දේශනාව

၁၅၄. ‘‘အပရံ [Pg.89] ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုသာသနဝိဓာသု. စတဿော ဣမာ ဘန္တေ အနုသာသနဝိဓာ – ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဘဝိဿတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဘဝိဿတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဘဝိဿတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတီ’တိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, အနုသာသနဝိဓာသု.

154. “ස්වාමීනි, තවද අනුශාසනා ක්‍රමයන් පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක්ද, මෙය අනුත්තර වූ කරුණකි. ස්වාමීනි, මෙම අනුශාසනා ක්‍රම සතරකි: ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා අනුශාසනා කරන ලද පරිදි පිළිපදින්නේ නම්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන්, අපායගාමී නොවන ස්වභාවය ඇති, නියත වූ, සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති සෝතාපන්නයෙකු වන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා අනුශාසනා කරන ලද පරිදි පිළිපදින්නේ නම්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් සහ රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී වන්නේය, ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා අනුශාසනා කරන ලද පරිදි පිළිපදින්නේ නම්, පංච ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ක්ෂය වීමෙන් (බඹලොව) ඕපපාතිකව උපදින්නේය, එහිදීම පිරිනිවන් පාන්නේය, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාවය ඇත්තේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා අනුශාසනා කරන ලද පරිදි පිළිපදින්නේ නම්, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අනුශාසනා ක්‍රමයන් පිළිබඳව මෙය අනුත්තර වූ කරුණකි.”

ပရပုဂ္ဂလဝိမုတ္တိဉာဏဒေသနာ

අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ විමුක්ති ඥානය පිළිබඳ දේශනාව

၁၅၅. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပရပုဂ္ဂလဝိမုတ္တိဉာဏေ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဘဝိဿတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဘဝိဿတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဘဝိဿတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. ဇာနာတိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပရံ ပုဂ္ဂလံ ပစ္စတ္တံ ယောနိသောမနသိကာရာ – ‘အယံ ပုဂ္ဂလော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ [Pg.90] ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတီ’တိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပရပုဂ္ဂလဝိမုတ္တိဉာဏေ.

155. “ස්වාමීනි, තවද අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ විමුක්ති ඥානය පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක්ද, මෙය අනුත්තර වූ කරුණකි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායගාමී නොවන ස්වභාවය ඇති, නියත වූ, සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති සෝතාපන්නයෙකු වන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් සහ රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී වන්නේය, ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා පංච ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ක්ෂය වීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේය, එහිදීම පිරිනිවන් පාන්නේය, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාවය ඇත්තේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්‍ය පුද්ගලයෙකු පිළිබඳව තම නුවණින් මෙනෙහි කොට මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘මෙම පුද්ගලයා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ විමුක්ති ඥානය පිළිබඳව මෙය අනුත්තර වූ කරුණකි.”

သဿတဝါဒဒေသနာ

ශාශ්වතවාද දේශනාව

၁၅၆. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ သဿတဝါဒေသု. တယောမေ, ဘန္တေ, သဿတဝါဒါ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသဟဿာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတသဟဿာနိ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတီတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ – သံဝဋ္ဋိ ဝါ လောကော ဝိဝဋ္ဋိ ဝါတိ. အနာဂတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ – သံဝဋ္ဋိဿတိ ဝါ လောကော ဝိဝဋ္ဋိဿတိ ဝါတိ. သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော. တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’န္တိ. အယံ ပဌမော သဿတဝါဒေါ.

156. “ස්වාමීනි, තවද ශාශ්වතවාදයන් පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක්ද, මෙය අනුත්තර වූ කරුණකි. ස්වාමීනි, මේ ශාශ්වතවාද තුනකි. ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් කෙලෙස් තවන වීර්යය නිසා... (පෙ)... එබඳු වූ චේතෝසමාධියකට පැමිණෙයිද, ඒ සමාහිත සිතින් අනේකවිධ වූ පූර්වෙනිවාසයන් සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දසයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක්, අනේකවිධ වූ ජාති සිය ගණන්, අනේකවිධ වූ ජාති දහස් ගණන්, අනේකවිධ වූ ජාති ලක්ෂ ගණන් වශයෙන්, ‘අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු පැහැයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිද මම මෙබඳු නමක් ඇතිව... (පෙ)... සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි’ යනුවෙනි. මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව අනේකවිධ වූ පූර්වෙනිවාසයන් සිහි කරයි. ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘මම අතීත කාලය දනිමි - ලෝකය විනාශ වූයේ හෝ හටගත්තේ මෙසේය කියාය. මම අනාගත කාලය දනිමි - ලෝකය විනාශ වන්නේ හෝ හටගන්නේ මෙසේය කියාය. ආත්මය හා ලෝකය ශාශ්වතය, වඳය (අලුතින් යමක් නිර්මාණය නොකරන), කූටස්ථය (කඳු මුදුනක් සේ ස්ථාවරය), ඉන්ද්‍රඛීලයක් මෙන් ස්ථාවරය. සත්වයෝ සැරිසරති, සංසාරයෙහි හැසිරෙති, චුත වෙති, උපදිති, එහෙත් එම ස්වභාවය ශාශ්වතව පවතින්නේය’ යනුවෙනි. මෙය පළමුවන ශාශ්වතවාදයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဧကမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ဒွေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တီဏိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာရိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ပဉ္စပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော [Pg.91] ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတီတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ သံဝဋ္ဋိ ဝါ လောကော ဝိဝဋ္ဋိ ဝါတိ. အနာဂတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ သံဝဋ္ဋိဿတိ ဝါ လောကော ဝိဝဋ္ဋိဿတိ ဝါတိ. သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော. တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’န္တိ. အယံ ဒုတိယော သဿတဝါဒေါ.

"ස්වාමීනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව, ප්‍රධාන වීර්යයෙන් යුක්තව, නැවත නැවත යෙදීමෙන් යුක්තව, අප්‍රමාදීව හා මැනවින් මෙනෙහි කිරීමෙන් යුක්තව, යම්බඳු වූ චිත්ත සමාධියක් ස්පර්ශ කරයිද, ඒ මැනවින් සමාහිත වූ සිතින් යුක්තව විවිධ වූ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසය) සිහිපත් කරයි. එනම්, එක් සංවට්ට විවට්ටයක් (ලෝකය විනාශ වීමේ හා හටගැනීමේ කල්පයක්), සංවට්ට විවට්ට දෙකක්, සංවට්ට විවට්ට තුනක්, හතරක්, පහක් හෝ දහයක් දක්වා, 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු වර්ණයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැපදුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිද මෙබඳු නමක්, මෙබඳු ගෝත්‍රයක්, මෙබඳු වර්ණයක්, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැපදුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි' යි මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව විවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරයි. ඔහු මෙසේ පවසයි: 'අතීත කාලයෙහි ලෝකය විනාශ වූයේ හෝ හටගත්තේ හෝ යැයි මම දනිමි. අනාගත කාලයෙහි ලෝකය විනාශ වන්නේ හෝ හටගන්නේ හෝ යැයි මම දනිමි. ආත්මය ද ලෝකය ද සදාකාලිකය, වඳය (වෙනස් නොවන බැවින්), කූටස්ථය (කූටයක් මෙන් ස්ථාවරය), ඉන්ද්‍රඛීලයක් මෙන් ස්ථිරව පිහිටා තිබේ. ඒ සත්ත්වයෝම සැරිසරති, සංසාරයෙහි ගමන් කරති, චුත වෙති, උපදිති; එහෙත් ලෝකය හා ආත්මය සදාකාලික වස්තූන් හා සමානව පවතින්නේමය' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, මෙය දෙවන ශාස්වතවාදයයි."

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဝီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တိံသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာလီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတီတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ သံဝဋ္ဋိပိ လောကော ဝိဝဋ္ဋိပီတိ; အနာဂတံပါဟံ အဒ္ဓါနံ ဇာနာမိ သံဝဋ္ဋိဿတိပိ လောကော ဝိဝဋ္ဋိဿတိပီတိ. သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော. တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’န္တိ. အယံ တတိယော သဿတဝါဒေါ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, သဿတဝါဒေသု.

"ස්වාමීනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව...පෙ... යම්බඳු වූ චිත්ත සමාධියක් ස්පර්ශ කරයිද, ඒ මැනවින් සමාහිත වූ සිතින් යුක්තව විවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහිපත් කරයි. එනම්, සංවට්ට විවට්ට දහයක්, විස්සක්, තිහක් හෝ හතළිහක් දක්වා, 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු වර්ණයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැපදුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිද මෙබඳු නමක්, මෙබඳු ගෝත්‍රයක්, මෙබඳු වර්ණයක්, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැපදුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි' යි මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව විවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරයි. ඔහු මෙසේ පවසයි: 'අතීත කාලයෙහි ලෝකය විනාශ වූයේ හෝ හටගත්තේ හෝ යැයි මම දනිමි. අනාගත කාලයෙහි ලෝකය විනාශ වන්නේ හෝ හටගන්නේ හෝ යැයි මම දනිමි. ආත්මය ද ලෝකය ද සදාකාලිකය, වඳය, කූටස්ථය, ඉන්ද්‍රඛීලයක් මෙන් ස්ථිරව පිහිටා තිබේ. ඒ සත්ත්වයෝම සැරිසරති, සංසාරයෙහි ගමන් කරති, චුත වෙති, උපදිති; එහෙත් ලෝකය හා ආත්මය සදාකාලික වස්තූන් හා සමානව පවතින්නේමය' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, මෙය තුන්වන ශාස්වතවාදයයි. ස්වාමීනි, ශාස්වතවාදයන් සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම දේශනාව අනුත්තර වන්නේය."

ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဒေသနာ

පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥාන දේශනාව

၁၅၇. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ [Pg.92] ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သန္တိ, ဘန္တေ, ဒေဝါ, ယေသံ န သက္ကာ ဂဏနာယ ဝါ သင်္ခါနေန ဝါ အာယု သင်္ခါတုံ. အပိ စ, ယသ္မိံ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အဘိနိဝုဋ္ဌပုဗ္ဗော ဟောတိ ယဒိ ဝါ ရူပီသု ယဒိ ဝါ အရူပီသု ယဒိ ဝါ သညီသု ယဒိ ဝါ အသညီသု ယဒိ ဝါ နေဝသညီနာသညီသု. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေ.

157. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය සම්බන්ධයෙන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරත්ද, එයද අනුත්තර කරුණකි. ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව...පෙ... යම්බඳු වූ චිත්ත සමාධියක් ස්පර්ශ කරයිද, ඒ මැනවින් සමාහිත වූ සිතින් යුක්තව විවිධ වූ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහිපත් කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, තුනක්, හතරක්, පහක්, දහයක්, විස්සක්, තිහක්, හතළිහක්, පනහක්, ජාති සියයක්, දහසක්, ලක්ෂයක් මෙන්ම බොහෝ සංවට්ට කල්පයන් ද, බොහෝ විවට්ට කල්පයන් ද, බොහෝ සංවට්ට විවට්ට කල්පයන් ද සිහිපත් කරයි. 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු වර්ණයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැපදුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිද මෙබඳු නමක්...පෙ... මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි' යි මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව විවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරයි. ස්වාමීනි, යම් දෙවිවරුන්ගේ ආයුෂ ගණනය කිරීමකින් හෝ ප්‍රමාණය කිරීමකින් මෙතෙකැයි කිව නොහැකිද, එබඳු දෙවිවරු ද සිටිති. එසේ වුවත්, යම් යම් අත්තභාවයක පෙර විසුවේ නම්, රූපී භවයන්හි හෝ වේවා, අරූපී භවයන්හි හෝ වේවා, සංඥී භවයන්හි හෝ වේවා, අසංඥී භවයන්හි හෝ වේවා, නේවසංඥානාසංඥී භවයන්හි හෝ වේවා, ඒ ඒ අත්තභාවයන්හි මෙසේ ආකාර සහිතව විස්තර සහිතව විවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරයි. ස්වාමීනි, පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවයි."

စုတူပပါတဉာဏဒေသနာ

චුතූපපාත ඥාන දේශනාව

၁၅၈. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏေ. ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ [Pg.93] သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏေ.

158. “ස්වාමීනී, තවද සත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති පිළිබඳ ඥානය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක්ද, මෙයද අනුත්තර කරුණකි. ස්වාමීනී, මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව... (පෙ)... එබඳු වූ සිතේ සමාධියක් ලබා ගනියි. එසේ සමාධිගත වූ සිතින්, පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූත්, උපදින්නා වූත් සත්වයන් දකියි. හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද, කර්මානුරූපව සැරිසරන සත්වයන් මෙසේ හඳුනා ගනියි: ‘භවත්නි, මේ සත්වයෝ වනාහි කාය දුශ්චරිතයෙන්, වාග් දුශ්චරිතයෙන් සහ මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය නම් වූ, දුගතිය නම් වූ, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපන්නාහ. මේ සත්වයෝ වනාහි කාය සුචරිතයෙන්, වාග් සුචරිතයෙන් සහ මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද නොකළහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහ’ යනුවෙනි. මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූත්, උපදින්නා වූත්, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද, කර්මානුරූපව සැරිසරන සත්වයන් හඳුනා ගනියි. ස්වාමීනී, සත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති පිළිබඳ ඥානය සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි.”

ဣဒ္ဓိဝိဓဒေသနာ

ඍද්ධිවිධ දේශනාව

၁၅၉. ‘‘အပရံ ပန, ဘန္တေ, ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ယထာ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဣဒ္ဓိဝိဓာသု. ဒွေမာ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိဝိဓာယော – အတ္ထိ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ သာသဝါ သဥပဓိကာ, ‘နော အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ. အတ္ထိ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ အနာသဝါ အနုပဓိကာ ‘အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကတမာ စ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ သာသဝါ သဥပဓိကာ, ‘နော အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ…ပေ… တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ. ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ. ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ. အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော. ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ. ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ. အယံ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ သာသဝါ သဥပဓိကာ, ‘နော အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ.

159. “ස්වාමීනී, තවද ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දේශනා කරන සේක්ද, මෙයද අනුත්තර කරුණකි. ස්වාමීනී, මේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෝ දෙවර්ගයකි. ස්වාමීනී, ආශ්‍රව සහිත වූ, කෙලෙස් සහිත වූ, ‘අනාර්ය’ යැයි කියනු ලබන ඍද්ධියක් ඇත. ස්වාමීනී, ආශ්‍රව රහිත වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, ‘ආර්ය’ යැයි කියනු ලබන ඍද්ධියක් ඇත. ස්වාමීනී, ආශ්‍රව සහිත වූ, කෙලෙස් සහිත වූ, ‘අනාර්ය’ යැයි කියනු ලබන ඍද්ධිය කුමක්ද? ස්වාමීනී, මෙහි ඇතැම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව... (පෙ)... එබඳු වූ සිතේ සමාධියක් ලබා ගනියි. එසේ සමාධිගත වූ සිතින් නොයෙක් ආකාර වූ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳියි. එනම්, එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු වෙයි, බොහෝ දෙනෙකු වී එක් අයෙකු වෙයි; පෙනී සිටීම හා නොපෙනී යාම සිදු කරයි; බිත්ති හරහා ද, තාප්ප හරහා ද, පර්වත හරහා ද ආකාශයෙහි මෙන් නොගැටී ගමන් කරයි. ජලයෙහි මෙන් පොළොවෙහි මතුවීම් හා ගිලීම් කරයි. පොළොවෙහි මෙන් ජලය මත නොබිඳී ගමන් කරයි. පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු මෙන් ආකාශයෙහි පලක් බැඳගෙන සැරිසරයි. මහා ඍද්ධිමත් වූ, මහා ආනුභාව ඇති මේ සඳ හා හිරු පවා අතින් ස්පර්ශ කරයි, පිරිමදියි. බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වයි. ස්වාමීනී, මෙය ආශ්‍රව සහිත වූ, කෙලෙස් සහිත වූ, ‘අනාර්ය’ යැයි කියනු ලබන ඍද්ධියයි.”

‘‘ကတမာ ပန, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ အနာသဝါ အနုပဓိကာ, ‘အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရေယျံ သတော သမ္ပဇာနော’တိ, ဥပေက္ခကော တတ္ထ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. အယံ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိ အနာသဝါ အနုပဓိကာ ‘အရိယာ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧတဒါနုတ္တရိယံ, ဘန္တေ, ဣဒ္ဓိဝိဓာသု. တံ ဘဂဝါ အသေသမဘိဇာနာတိ, တံ ဘဂဝတော အသေသမဘိဇာနတော ဥတ္တရိ အဘိညေယျံ နတ္ထိ, ယဒဘိဇာနံ အညော သမဏော [Pg.94] ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော အဿ ယဒိဒံ ဣဒ္ဓိဝိဓာသု.

“ස්වාමීනි, ‘ආර්ය’ වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, උපධි රහිත වූ ඍද්ධිය කවරේ ද? ස්වාමීනි, මෙහි මහණෙක් ඉදින් කැමති වන්නේ නම්—‘පිළිකුල් වූ දෙයෙහි පිළිකුල් නොවන සංඥාව ඇතිව වාසය කරන්නෙමි’යි, එහි පිළිකුල් නොවන සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. ඉදින් කැමති වන්නේ නම්—‘පිළිකුල් නොවන දෙයෙහි පිළිකුල් සංඥාව ඇතිව වාසය කරන්නෙමි’යි, එහි පිළිකුල් සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. ඉදින් කැමති වන්නේ නම්—‘පිළිකුල් වූත් පිළිකුල් නොවූත් යන දෙකෙහි ම පිළිකුල් නොවන සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරන්නෙමි’යි, එහි පිළිකුල් නොවන සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. ඉදින් කැමති වන්නේ නම්—‘පිළිකුල් වූත් පිළිකුල් නොවූත් යන දෙකෙහි ම පිළිකුල් සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරන්නෙමි’යි, එහි පිළිකුල් සංඥාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. ඉදින් කැමති වන්නේ නම්—‘පිළිකුල් වූත් පිළිකුල් නොවූත් යන අරමුණු දෙක ම මඟහැර සිහි නුවණින් යුතුව උපේක්ෂකව වාසය කරන්නෙමි’යි, එහි සිහි නුවණින් යුතුව උපේක්ෂකව වාසය කරයි. ස්වාමීනි, මේ ආශ්‍රව රහිත වූ, උපධි රහිත වූ ‘ආර්ය’ ඍද්ධිය යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, ඍද්ධි විධීන් සම්බන්ධයෙන් මෙය අනුත්තර දේශනාවකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණයෙන් ම දන්නා සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණයෙන් ම දන්නා බැවින් ඉන් ඔබ්බට දත යුතු දෙයක් නැත. ඍද්ධි ප්‍රභේදයන් සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා වැඩි යමක් දන්නා වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් නැත.”

အညထာသတ္ထုဂုဏဒဿနံ

ශාස්තෘ ගුණ ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ අන්‍ය ආකාරය

၁၆၀. ‘‘ယံ တံ, ဘန္တေ, သဒ္ဓေန ကုလပုတ္တေန ပတ္တဗ္ဗံ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ထာမဝတာ ပုရိသထာမေန ပုရိသဝီရိယေန ပုရိသပရက္ကမေန ပုရိသဓောရယှေန, အနုပ္ပတ္တံ တံ ဘဂဝတာ. န စ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တော ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, န စ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တော ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ. စတုန္နဉ္စ ဘဂဝါ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

160. “ස්වාමීනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, උත්සාහවන්ත වූ, ස්ථිර වීර්යයෙන් යුත්, පුරුෂ ශක්තියෙන්, පුරුෂ වීර්යයෙන්, පුරුෂ පරාක්‍රමයෙන් හා පුරුෂ ධෛර්යයෙන් යුත් කුලපුත්‍රයෙකු විසින් යම් ලෝකෝත්තර ධර්ම සමූහයක් පැමිණිය යුතු ද, එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සම්පූර්ණයෙන් ම සාක්ෂාත් කර ගන්නා ලදි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අදාළ වූ, ආර්ය නොවන, අනර්ථකාරී වූ කාමසුඛල්ලිකානුයෝගයෙහි නොයෙදෙන සේක. එමෙන්ම දුක් සහගත වූ, ආර්ය නොවන, අනර්ථකාරී වූ අත්තකිලමථානුයෝගයෙහි ද නොයෙදෙන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උසස් සිතින් ලැබිය යුතු වූ, මෙලොව සැප පිණිස පවතින සතර මහා ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ම ලබන සේක.”

အနုယောဂဒါနပ္ပကာရော

අනුයෝග දානයෙහි ආකාරය

၁၆၁. ‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အညေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရာ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ‘နော’တိ ဝဒေယျံ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အညေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရာ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ‘နော’တိ ဝဒေယျံ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အတ္ထေတရဟိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ‘နော’တိ ဝဒေယျံ.

161. “ස්වාමීනි, ඉදින් යමෙක් මගෙන් මෙසේ ඇසුවහොත් - ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, අතීත කාලයෙහි සම්බෝධිය (සර්වඥතා ඥානය) සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ අභිඥා ඇති වෙනත් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටියෝද?’ කියායි. ස්වාමීනි, මෙසේ ඇසූ කල මම ‘නැත’ කියා පවසන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, අනාගත කාලයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ අභිඥා ඇති වෙනත් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ වන්නාහුද?’ කියා ඇසුවහොත්, ස්වාමීනි, මම ‘නැත’ කියා පවසන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, මේ වර්තමානයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ අභිඥා ඇති වෙනත් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් ඇද්ද?’ කියා ඇසුවහොත්, ස්වාමීනි, මම ‘නැත’ කියා පවසන්නෙමි.”

‘‘သစေ ပန မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အညေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဂဝတာ သမသမာ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ‘ဧဝ’န္တိ ဝဒေယျံ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အညေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဂဝတာ သမသမာ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ‘‘ဧဝ’’န္တိ ဝဒေယျံ. ‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အတ္ထေတရဟိ အညေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဂဝတာ သမသမာ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ ဘန္တေ ‘နော’တိ ဝဒေယျံ.

“ස්වාමීනි, ඉදින් යමෙක් මගෙන් මෙසේ ඇසුවහොත් - ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, අතීත කාලයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සමාන වූ වෙනත් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටියෝද?’ කියායි. ස්වාමීනි, මෙසේ ඇසූ කල මම ‘එසේය (සිටියහ)’ කියා පවසන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, අනාගත කාලයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සමාන වූ වෙනත් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ වන්නාහුද?’ කියා ඇසුවහොත්, ස්වාමීනි, මම ‘එසේය (වන්නාහ)’ කියා පවසන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රය, මේ වර්තමානයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සමාන වූ වෙනත් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇද්ද?’ කියා ඇසුවහොත්, ස්වාමීනි, මම ‘නැත’ කියා පවසන්නෙමි.”

‘‘သစေ ပန မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံ ပနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧကစ္စံ အဗ္ဘနုဇာနာတိ, ဧကစ္စံ န အဗ္ဘနုဇာနာတီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ [Pg.95] – ‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘‘အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ မယာ သမသမာ သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ. သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘‘ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ မယာ သမသမာ သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ. သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ.

“ස්වාමීනි, ඉදින් යමෙක් මගෙන් මෙසේ ඇසුවහොත් - ‘ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයෝ ඇතැම් කරුණක් (සමාන බුදුවරුන් සිටීම) පිළිගෙන, ඇතැම් කරුණක් (දැනට සිටීම) පිළි නොගන්නේ කුමක් හෙයින්ද?’ කියායි. ස්වාමීනි, මෙසේ ඇසූ කල මම මෙසේ පවසන්නෙමි - ‘ඇවැත්නි, අතීත කාලයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් මා හා සමාන වූ අර්හත් සම්මා සම්බුදුවරු වැඩසිටියහ යන මෙය මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේගෙන්ම පිළිගත්තෙමි. අනාගත කාලයෙහි සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් මා හා සමාන වූ අර්හත් සම්මා සම්බුදුවරු වැඩවසන්නාහ යන මෙය මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේගෙන්ම පිළිගත්තෙමි. ඇවැත්නි, එකම ලෝක ධාතුවක අර්හත් සම්මා සම්බුදුවරුන් දෙනමක් පෙර පසු නොවී (එක්වර) පහළ වීම සිදු නොවන දෙයකි, එයට අවකාශයක් නැත, එබඳු අවස්ථාවක් නොපවතී යන මෙය මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේගෙන්ම පිළිගත්තෙමි.’”

‘‘ကစ္စာဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော ဟောမိ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခာမိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောမိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ ဟောသိ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခသိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောသိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

“ස්වාමීනි, මෙසේ ඇසූ කල මෙබඳු පිළිතුරු දීමෙන් මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දෙයම පවසන්නෙකු වෙම්ද? අසත්‍යයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට චෝදනා නොකරන්නෙක් වෙම්ද? ධර්මයට අනුකූල වූ කරුණුම ප්‍රකාශ කරන්නෙක් වෙම්ද? කිසියම් සහධර්මිකයෙකුගේ කරුණු සහිත වාදයක් ගැරහිය යුතු තත්ත්වයකට පත් නොවේද?” “ශාරිපුත්‍රය, ඒකාන්තයෙන්ම ඔබ මෙසේ පිළිතුරු දීමේදී මා වදාළ දෙයම පවසන්නෙකු වෙයි. මට අසත්‍යයකින් චෝදනා නොකරයි. ධර්මයට අනුකූල වූ කරුණුම පවසයි. කිසියම් සහධර්මිකයෙකුගේ කරුණු සහිත වාදයක් ගැරහිය යුතු තත්ත්වයකට පත් නොවේ.”

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတံ

අසිරිමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු

၁၆၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ သလ္လေခတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ, အထ စ ပန နေဝတ္တာနံ ပါတုကရိဿတိ! ဧကမေကဉ္စေပိ ဣတော, ဘန္တေ, ဓမ္မံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အတ္တနိ သမနုပဿေယျုံ, တေ တာဝတကေနေဝ ပဋာကံ ပရိဟရေယျုံ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ သလ္လေခတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ. အထ စ ပန နေဝတ္တာနံ ပါတုကရိဿတီ’’တိ!

162. මෙසේ වදාළ කල්හි, ආයුෂ්මත් උදායී තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අල්පේච්ඡතාව, සන්තෝෂය සහ සල්ලේඛතාව (කෙලෙස් සිඳලීම) අසිරිමත්ය, ස්වාමීනි, අද්භූතය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති සේක් නමුදු, තමන් වහන්සේව (ලෝකයා ඉදිරියේ) ප්‍රකට නොකරන සේක! ස්වාමීනි, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙහි ඇති එකම එක ගුණයක් හෝ තමන් තුළ දකිත් නම්, ඔවුහු ඒ පමණකින්ම ධජ පතාක ඔසවාගෙන මුළු නාලන්දාව පුරාම ඇවිදිනු ඇත. ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි හා ආනුභාව ඇතිව සිටිමින් තමන්ව ප්‍රකට නොකිරීම, උන්වහන්සේගේ අල්පේච්ඡතාව, සන්තෝෂය හා සල්ලේඛතාව අසිරිමත්ය, අද්භූතය.”

‘‘ပဿ ခေါ တွံ, ဥဒါယိ, ‘တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ သလ္လေခတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ, အထ စ ပန နေဝတ္တာနံ ပါတုကရိဿတိ’! ဧကမေကဉ္စေပိ ဣတော, ဥဒါယိ, ဓမ္မံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အတ္တနိ သမနုပဿေယျုံ, တေ တာဝတကေနေဝ ပဋာကံ [Pg.96] ပရိဟရေယျုံ. ပဿ ခေါ တွံ, ဥဒါယိ, ‘တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ သလ္လေခတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ, အထ စ ပန နေဝတ္တာနံ ပါတုကရိဿတီ’’’တိ!

“උදායී, තථාගතයන් වහන්සේගේ අල්පේච්ඡතාව, සන්තෝෂය හා සල්ලේඛතාව දෙස බලන්න. තථාගතයන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති සේක් නමුදු, තමන් වහන්සේව ප්‍රකට නොකරන සේක. උදායී, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙහි ඇති එකම එක ගුණයක් හෝ තමන් තුළ දකිත් නම්, ඔවුහු ඒ පමණකින්ම ධජ පතාක ඔසවාගෙන නාලන්දාව පුරා ඇවිදිනු ඇත. උදායී, තථාගතයන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි හා ආනුභාව ඇතිව සිටිමින් තමන්ව ප්‍රකට නොකිරීම, උන්වහන්සේගේ අල්පේච්ඡතාව, සන්තෝෂය හා සල්ලේඛතාව දෙස බලන්න.”

၁၆၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘တသ္မာ တိဟ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ အဘိက္ခဏံ ဘာသေယျာသိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. ယေသမ္ပိ ဟိ, သာရိပုတ္တ, မောဃပုရိသာနံ ဘဝိဿတိ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, တေသမိမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, သာ ပဟီယိဿတီ’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော သမ္မုခါ သမ္ပသာဒံ ပဝေဒေသိ. တသ္မာ ဣမဿ ဝေယျာကရဏဿ သမ္ပသာဒနီယံ တွေဝ အဓိဝစနန္တိ.

163. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක: “සාරිපුත්ත, එබැවින් ඔබ මෙම ධර්ම ක්‍රමය භික්ෂූන්ට, භික්ෂුණීන්ට, උපාසකයන්ට සහ උපාසිකාවන්ට නිරන්තරයෙන් දේශනා කරන්න. සාරිපුත්ත, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි යම් මෝඝ පුරුෂයන්ට සැකයක් හෝ විමතියක් ඇති වේ ද, ඔවුන් මෙම ධර්ම ක්‍රමය ඇසීමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි වූ එම සැකය හෝ විමතිය පහව යන්නේය.” මෙසේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිය ශ්‍රද්ධාව හා ප්‍රසාදය ප්‍රකාශ කළ සේක. එබැවින් මෙම දේශනාවට ‘සම්පසාදනීය’ යන නාමයම ව්‍යවහාර කරනු ලැබේ.

သမ္ပသာဒနီယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

පස්වන සම්පසාදනීය සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၆. ပါသာဒိကသုတ္တံ

6. පාසාදික සූත්‍රය

၁၆၄. ဧဝံ [Pg.97] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ဝေဓညာ နာမ သကျာ, တေသံ အမ္ဗဝနေ ပါသာဒေ.

164. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි වේධඤ්ඤ නම් ශාක්‍යයන්ගේ අඹ වනයෙහි පිහිටි ප්‍රාසාදයක වැඩවසන සේක.

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တကာလင်္ကိရိယာ

නිගණ්ඨ නාටපුත්තගේ අභාවය

တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ. ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဝဓောယေဝ ခေါ မညေ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု ဝတ္တတိ. ယေပိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ, တေပိ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု နိဗ္ဗိန္နရူပါ ဝိရတ္တရူပါ ပဋိဝါနရူပါ, ယထာ တံ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ.

එකල නිගණ්ඨ නාටපුත්ත පාවා නුවරදී මියගොස් වැඩි කලක් නොවීය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු නිගණ්ඨයෝ භේද වී, දෙකොටසකට බෙදී, කලහකාරී වී, අඬදබර කරගනිමින්, විවාදයට පත් වී එකිනෙකාට මුඛ සංචය නමැති හෙල්ලවලින් ඇන ගනිමින් (පරුෂ වචනයෙන් පහර දෙමින්) වාසය කළහ. “ඔබ මෙම ධර්ම විනය නොදනියි, මම මෙම ධර්ම විනය දනිමි. ඔබ කෙසේ නම් මෙම ධර්ම විනය දැනගන්නෙහිද? ඔබ වැරදි මඟ ගත් අයෙකි, මම නිවැරදි මඟ ගත් අයෙක්මි. මාගේ වචන අර්ථවත්ය, ඔබගේ වචන අර්ථ ශූන්‍යය. ඔබ මුලින් කිව යුත්ත පසුව කීවෙහිය, පසුව කිව යුත්ත මුලින් කීවෙහිය. ඔබ කලක් තිස්සේ පුරුදු කළ දේ දැන් නිෂ්ප්‍රභ වී ඇත. ඔබගේ වාදය බිඳ දමන ලදී, ඔබ පරාජය කරනු ලැබුවේය. දැන් ඔබේ මතය නිවැරදි බව ඔප්පු කිරීමට උත්සාහ කරන්න, ඉදින් හැකියාවක් ඇත්නම් එය ලිහා දක්වන්න” යැයි ඔවුහු වාද කළහ. නාටපුත්තගේ අනුගාමික නිගණ්ඨයන් අතර මිනීමරා ගැනීම් පවා සිදුවන තරමට තත්ත්වය නරක අතට හැරී තිබුණි. සුදු වස්ත්‍ර හැඳි නාටපුත්තගේ ගිහි ශ්‍රාවකයෝ පවා ඒ නිගණ්ඨයන් කෙරෙහි කලකිරීමටත්, නොපැහැදීමටත්, පිළිකුලටත් පත් වූහ. ඒ මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ එම ධර්ම විනය වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද, නිසි ලෙස ප්‍රකාශ නොකළ, සසරින් එතෙර වීමට මඟ නොවන, කෙලෙස් සංසිඳවීම පිණිස නොපවතින, සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද, පදනමක් බිඳී ගිය, පිළිසරණක් රහිත එකක් වූ බැවිනි.

၁၆၅. အထ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ပါဝါယံ ဝဿံဝုဋ္ဌော ယေန သာမဂါမော, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ…ပေ… ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’’တိ.

165. එකල්හි පාවා නුවර වස් වැස නිම කළ චුන්ද සමණුද්දේස තෙමේ (සාමණේරයන් වහන්සේ) ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටි සාමගාමයට වැඩම කොට, ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ චුන්ද සමණුද්දේස තෙමේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, නිගණ්ඨ නාටපුත්ත පාවා නුවරදී මියගොස් ඇත. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු නිගණ්ඨයෝ භේද වී ... (පෙ) ... පිළිසරණක් රහිතව සිටිති.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော စုန္ဒံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော စုန္ဒ, ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အာယာမာဝုသော [Pg.98] စုန္ဒ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ.

මෙසේ කී කල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ චුන්ද සමණුද්දේස හට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත් චුන්ද, මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට යාමට සුදුසු කරුණකි. ඇවැත් චුන්ද, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත යමු. ගොස් මෙම කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පවසමු.” “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි චුන්ද සමණුද්දේස ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော စုန္ဒော စ သမဏုဒ္ဒေသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ, ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော, တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ…ပေ… ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’’’တိ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සහ චුන්ද සමණුද්දේස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹුනාහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මෙම චුන්ද සමණුද්දේස මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, නිගණ්ඨ නාටපුත්ත පාවා නුවරදී මියගොස් ඇත. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු නිගණ්ඨයෝ භේද වී ... (පෙ) ... පිළිසරණක් රහිතව සිටිති’” යැයි පවසා සිටියේය.

အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဓမ္မဝိနယော

සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද ධර්ම විනය

၁၆၆. ‘‘ဧဝံ ဟေတံ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ. ဣဓ, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ ဟောတိ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒုရက္ခာတော ဒုပ္ပဝေဒိတော အနိယျာနိကော အနုပသမသံဝတ္တနိကော အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, သာဝကော စ တသ္မိံ ဓမ္မေ န ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ န သာမီစိပ္ပဋိပန္နော န အနုဓမ္မစာရီ, ဝေါက္ကမ္မ စ တမှာ ဓမ္မာ ဝတ္တတိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘တဿ တေ, အာဝုသော, လာဘာ, တဿ တေ သုလဒ္ဓံ, သတ္ထာ စ တေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒုရက္ခာတော ဒုပ္ပဝေဒိတော အနိယျာနိကော အနုပသမသံဝတ္တနိကော အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တွဉ္စ တသ္မိံ ဓမ္မေ န ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရသိ, န သာမီစိပ္ပဋိပန္နော, န အနုဓမ္မစာရီ, ဝေါက္ကမ္မ စ တမှာ ဓမ္မာ ဝတ္တသီ’တိ. ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာပိ တတ္ထ ဂါရယှော, ဓမ္မောပိ တတ္ထ ဂါရယှော, သာဝကော စ တတ္ထ ဧဝံ ပါသံသော. ယော ခေါ, စုန္ဒ, ဧဝရူပံ သာဝကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတာယသ္မာ တထာ ပဋိပဇ္ဇတု, ယထာ တေ သတ္ထာရာ ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော’တိ. ယော စ သမာဒပေတိ, ယဉ္စ သမာဒပေတိ, ယော စ သမာဒပိတော တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇတိ. သဗ္ဗေ တေ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝံ ဟေတံ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ.

166. “චුන්ද, වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද, වැරදි ලෙස පනවන ලද, සසරින් එතෙර නොකරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද ධර්ම විනයක තත්ත්වය මෙසේය. චුන්ද, මෙහි ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ නොවේ; ධර්මය ද වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද, වැරදි ලෙස පනවන ලද, සසරින් එතෙර නොකරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද්දකි. එසේ වුවත් ශ්‍රාවකයා ඒ ධර්මයෙහි අනුකූලව පිළිපදින්නෙකු නොවේ නම්, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙයි නම්, ධර්මානුකූලව නොහැසිරෙයි නම්, ඒ ධර්මයෙන් බැහැරව කටයුතු කරයි නම්, ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, ඔබට වාසනාවකි, ඔබ ලැබූ දෙය මනා ලැබීමකි. මන්ද, ඔබේ ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ නොවේ, ධර්මය ද වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද... කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන එකකි. එසේ තිබියදීත් ඔබ ඒ ධර්මයෙහි අනුකූලව නොපිළිපදියි, මනා පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙයි, ධර්මානුකූලව නොහැසිරෙයි, ඒ ධර්මයෙන් බැහැරව කටයුතු කරයි.’ චුන්ද, මෙසේ එවැනි තැනක ශාස්තෘවරයා ද දොසට ලක්විය යුතුය, ධර්මය ද දොසට ලක්විය යුතුය, නමුත් ශ්‍රාවකයා මෙසේ ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. චුන්ද, යමෙක් මෙබඳු ශ්‍රාවකයෙකුට, ‘පින්වත, එන්න, ඔබේ ශාස්තෘවරයා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලද ද, පනවන ලද ද, ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිපදින්න’ යැයි පවසයි නම්, එසේ සමාදන් කරවන තැනැත්තා ද, යමෙකු සමාදන් කරවනු ලබයි ද, යමෙක් එසේ සමාදන් වී ඒ අනුව පිළිපදියි ද, ඒ සියල්ලෝම බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනිති. එයට හේතුව කුමක්ද? චුන්ද, වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද, වැරදි ලෙස පනවන ලද, සසරින් එතෙර නොකරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද ධර්ම විනයක ස්වභාවය මෙබඳු බැවිනි.”

၁၆၇. ‘‘ဣဓ [Pg.99] ပန, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ ဟောတိ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒုရက္ခာတော ဒုပ္ပဝေဒိတော အနိယျာနိကော အနုပသမသံဝတ္တနိကော အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, သာဝကော စ တသ္မိံ ဓမ္မေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သမာဒါယ တံ ဓမ္မံ ဝတ္တတိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘တဿ တေ, အာဝုသော, အလာဘာ, တဿ တေ ဒုလ္လဒ္ဓံ, သတ္ထာ စ တေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒုရက္ခာတော ဒုပ္ပဝေဒိတော အနိယျာနိကော အနုပသမသံဝတ္တနိကော အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တွဉ္စ တသ္မိံ ဓမ္မေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရသိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သမာဒါယ တံ ဓမ္မံ ဝတ္တသီ’တိ. ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာပိ တတ္ထ ဂါရယှော, ဓမ္မောပိ တတ္ထ ဂါရယှော, သာဝကောပိ တတ္ထ ဧဝံ ဂါရယှော. ယော ခေါ, စုန္ဒ, ဧဝရူပံ သာဝကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဒ္ဓါယသ္မာ ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဉာယမာရာဓေဿတီ’တိ. ယော စ ပသံသတိ, ယဉ္စ ပသံသတိ, ယော စ ပသံသိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ ဝီရိယံ အာရဘတိ. သဗ္ဗေ တေ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ.

167. “නැවතත් චුන්ද, මෙහි ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ නොවේ, ධර්මය ද වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද, වැරදි ලෙස පනවන ලද, සසරින් එතෙර නොකරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද්දකි. එහෙත් ශ්‍රාවකයා ඒ ධර්මයෙහි අනුකූලව පිළිපදියි, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදෙයි, ධර්මානුකූලව හැසිරෙයි, ඒ ධර්මයම සමාදන්ව කටයුතු කරයි. ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, ඔබට අවාසනාවකි, ඔබ ලැබූ දෙය අයහපත් ලැබීමකි. මන්ද, ඔබේ ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ නොවේ... ඔබ ඒ ධර්මයෙහිම අනුකූලව පිළිපදියි, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදෙයි, ධර්මානුකූලව හැසිරෙමින් ඒ ධර්මයම සමාදන්ව කටයුතු කරයි.’ චුන්ද, මෙසේ එවැනි තැනක ශාස්තෘවරයා ද දොසට ලක්විය යුතුය, ධර්මය ද දොසට ලක්විය යුතුය, ශ්‍රාවකයා ද මෙසේ දොසට ලක්විය යුතුය. චුන්ද, යමෙක් මෙබඳු ශ්‍රාවකයෙකුට ‘පින්වතා සැබවින්ම නිවැරදි මඟෙහි පිළිපන්නේය, ඔහු ඒ නිවැරදි මඟ (ධර්මය) සාක්ෂාත් කරනු ඇත’ යැයි පවසයි නම්, එසේ යමෙක් ප්‍රශංසා කරයි ද, යමෙකුට ප්‍රශංසා කරනු ලබයි ද, යමෙක් ප්‍රශංසා කරනු ලැබීම නිසා වඩාත් වීර්යය කරයි ද, ඒ සියල්ලෝම බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනිති. එයට හේතුව කුමක්ද? චුන්ද, වැරදි ලෙස දේශනා කරන ලද... කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු නොවන ධර්ම විනයක ස්වභාවය මෙබඳු බැවිනි.”

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဓမ္မဝိနယော

සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය

၁၆၈. ‘‘ဣဓ ပန, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, သာဝကော စ တသ္မိံ ဓမ္မေ န ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ, န သာမီစိပ္ပဋိပန္နော, န အနုဓမ္မစာရီ, ဝေါက္ကမ္မ စ တမှာ ဓမ္မာ ဝတ္တတိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘တဿ တေ, အာဝုသော, အလာဘာ, တဿ တေ ဒုလ္လဒ္ဓံ, သတ္ထာ စ တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တွဉ္စ တသ္မိံ ဓမ္မေ န ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရသိ, န သာမီစိပ္ပဋိပန္နော, န အနုဓမ္မစာရီ, ဝေါက္ကမ္မ စ တမှာ ဓမ္မာ ဝတ္တသီ’တိ. ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာပိ တတ္ထ ပါသံသော, ဓမ္မောပိ တတ္ထ ပါသံသော, သာဝကော စ တတ္ထ ဧဝံ ဂါရယှော. ယော ခေါ, စုန္ဒ, ဧဝရူပံ သာဝကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတာယသ္မာ တထာ ပဋိပဇ္ဇတု ယထာ တေ သတ္ထာရာ ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော’တိ. ယော စ သမာဒပေတိ, ယဉ္စ သမာဒပေတိ, ယော စ သမာဒပိတော တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇတိ. သဗ္ဗေ တေ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ[Pg.100], စုန္ဒ, ဟောတိ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ သုပ္ပဝေဒိတေ နိယျာနိကေ ဥပသမသံဝတ္တနိကေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ.

168. “නැවතත් චුන්ද, මෙහි ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ වෙයි, ධර්මය ද මනාව දේශනා කරන ලද (ස්වාක්ඛාත), මනාව පනවන ලද, සසරින් එතෙර කරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු වන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා කරන ලද්දකි. එහෙත් ශ්‍රාවකයා ඒ ධර්මයෙහි අනුකූලව පිළිපදින්නෙකු නොවේ නම්, මනා පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙයි නම්, ධර්මානුකූලව නොහැසිරෙයි නම්, ඒ ධර්මයෙන් බැහැරව කටයුතු කරයි නම්, ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, ඔබට අවාසනාවකි, ඔබ ලැබූ දෙය අයහපත් ලැබීමකි. මන්ද, ඔබේ ශාස්තෘවරයා සම්මා සම්බුද්ධ වෙයි, ධර්මය ද මනාව දේශනා කරන ලද... කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු වන එකකි. එසේ තිබියදීත් ඔබ ඒ ධර්මයෙහි අනුකූලව නොපිළිපදියි, මනා පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙයි, ධර්මානුකූලව නොහැසිරෙයි, ඒ ධර්මයෙන් බැහැරව කටයුතු කරයි.’ චුන්ද, මෙසේ එවැනි තැනක ශාස්තෘවරයා ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය, ධර්මය ද ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය, නමුත් ශ්‍රාවකයා මෙසේ දොසට ලක්විය යුතුය. චුන්ද, යමෙක් මෙබඳු ශ්‍රාවකයෙකුට ‘පින්වත, එන්න, ඔබේ ශාස්තෘවරයා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලද ද, පනවන ලද ද, ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිපදින්න’ යැයි පවසයි නම්, එසේ සමාදන් කරවන තැනැත්තා ද, යමෙකු සමාදන් කරවනු ලබයි ද, යමෙක් එසේ සමාදන් වී ඒ අනුව පිළිපදියි ද, ඒ සියල්ලෝම බොහෝ පින් රැස් කරගනිති. එයට හේතුව කුමක්ද? චුන්ද, මනාව දේශනා කරන ලද, මනාව පනවන ලද, සසරින් එතෙර කරවන, කෙලෙස් සංසිඳීමට හේතු වන, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයක ස්වභාවය මෙබඳු බැවිනි.”

၁၆၉. ‘‘ဣဓ ပန, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, သာဝကော စ တသ္မိံ ဓမ္မေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သမာဒါယ တံ ဓမ္မံ ဝတ္တတိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘တဿ တေ, အာဝုသော, လာဘာ, တဿ တေ သုလဒ္ဓံ, သတ္ထာ စ တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တွဉ္စ တသ္မိံ ဓမ္မေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရသိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သမာဒါယ တံ ဓမ္မံ ဝတ္တသီ’တိ. ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာပိ တတ္ထ ပါသံသော, ဓမ္မောပိ တတ္ထ ပါသံသော, သာဝကောပိ တတ္ထ ဧဝံ ပါသံသော. ယော ခေါ, စုန္ဒ, ဧဝရူပံ သာဝကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဒ္ဓါယသ္မာ ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဉာယမာရာဓေဿတီ’တိ. ယော စ ပသံသတိ, ယဉ္စ ပသံသတိ, ယော စ ပသံသိတော ဘိယျောသော မတ္တာယ ဝီရိယံ အာရဘတိ. သဗ္ဗေ တေ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, စုန္ဒ, ဟောတိ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ သုပ္ပဝေဒိတေ နိယျာနိကေ ဥပသမသံဝတ္တနိကေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ.

169. චුන්ද, මේ ලෝකයෙහි ශාස්තෘන් වහන්සේ සම්මා සම්බුදු වෙති. ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය, සංසාර දුකෙන් නික්ම යෑමට පවතින්නකි, කෙලෙස් සංසිඳුවීමට පවතින්නකි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ම පවසන ලද්දේය. ශ්‍රාවකයා ද ඒ ධර්මයෙහි ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙයි, සාමීචි ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙයි, අනුධර්මචාරී වෙයි, ඒ ධර්මය සමාදන්ව පිළිපදියි. ඔහුට මෙසේ පැවසිය යුතුය: 'ඇවැත්නි, ඔබට ලාභයකි, ඔබ මනුෂ්‍ය ජීවිතය මැනවින් ලබන ලදී. ඔබේ ශාස්තෘන් වහන්සේ සම්මා සම්බුදු වෙති, ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය, සංසාර දුකෙන් නික්ම යෑමට පවතින්නකි, කෙලෙස් සංසිඳුවීමට පවතින්නකි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ම පවසන ලද්දේය. ඔබ ද ඒ ධර්මයෙහි ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙයි, සාමීචි ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙයි, අනුධර්මචාරී වෙයි, ඒ ධර්මය සමාදන්ව පිළිපදියි' යනුවෙනි. චුන්ද, මෙසේ එහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ප්‍රශංසනීය වෙති, ධර්මය ද ප්‍රශංසනීය වෙයි, ශ්‍රාවකයා ද එලෙසින්ම ප්‍රශංසනීය වෙයි. චුන්ද, යමෙක් මෙබඳු ශ්‍රාවකයෙකුට 'ඒකාන්තයෙන්ම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ නිවනට පමුණුවන මගෙහි පිළිපන්නේය, නිවන අවබෝධ කරගන්නේය'යි පවසන්නේ නම්, එසේ පසසන්නා ද, යමෙකු පසසන්නේ ද, පසසන ලද්දාවූ යම් ශ්‍රාවකයෙක් අධික වූ වීර්යයක් ආරම්භ කරන්නේ ද, ඒ සියල්ලෝම බොහෝ පින් රැස් කරති. එයට හේතුව කුමක්ද? චුන්ද, මැනවින් දේශනා කරන ලද, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද, සංසාර දුකෙන් නික්ම යෑමට පවතින, කෙලෙස් සංසිඳුවීමට පවතින, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පවසන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ස්වභාවය මෙසේ වන බැවිනි.

သာဝကာနုတပ္ပသတ္ထု

ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු වන ශාස්තෘවරයා

၁၇၀. ‘‘ဣဓ ပန, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ လောကေ ဥဒပါဒိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, အဝိညာပိတတ္ထာ စဿ ဟောန္တိ သာဝကာ သဒ္ဓမ္မေ, န စ တေသံ ကေဝလံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ အာဝိကတံ ဟောတိ ဥတ္တာနီကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. အထ နေသံ သတ္ထုနော အန္တရဓာနံ ဟောတိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနုတပ္ပော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ စ နော လောကေ ဥဒပါဒိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော, အဝိညာပိတတ္ထာ စမှ သဒ္ဓမ္မေ, န စ နော ကေဝလံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ အာဝိကတံ ဟောတိ [Pg.101] ဥတ္တာနီကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. အထ နော သတ္ထုနော အန္တရဓာနံ ဟောတီတိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနုတပ္ပော ဟောတိ.

170. චුන්ද, මේ ලෝකයෙහි අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් උපදිති. ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය, සංසාරයෙන් නික්ම යෑමට පවතින්නකි, කෙලෙස් සංසිඳුවීමට පවතින්නකි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පවසන ලද්දේය. එහෙත් උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ සද්ධර්මයෙහි අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කර නොගත්තෝ වෙති. ඔවුන්ගේ මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකට කරන ලද්දේ නොවේ, පැහැදිලි කරන ලද්දේ නොවේ, සියලු කරුණු ඇතුළත් කොට සකස් කරන ලද්දේ නොවේ, සාප්‍රාතිහාර්ය ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ නොවේ, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රචලිත වූයේ ද නොවේ. එවිට ඔවුන්ගේ ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ අභාවයට පත් වෙති. චුන්ද, මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අභාවයට පත් වූ කල්හි එය ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු වෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? 'අප වෙනුවෙන් අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් ලොව උපන්හ, ධර්මය ද මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය... එහෙත් අප සද්ධර්මයෙහි අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කර නොගත්තෙමු, අපට බ්‍රහ්මචර්යාව පරිපූර්ණ ලෙස ප්‍රකට කරනු නොලැබිණි... එවිට අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අභාවයට පත් වූහ' යනුවෙන් ඔවුන් පසුතැවෙන බැවිනි. චුන්ද, මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අභාවයට පත් වූ විට එය ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු වෙයි.

သာဝကာနနုတပ္ပသတ္ထု

ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු නොවන ශාස්තෘවරයා

၁၇၁. ‘‘ဣဓ ပန, စုန္ဒ, သတ္ထာ စ လောကေ ဥဒပါဒိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. ဝိညာပိတတ္ထာ စဿ ဟောန္တိ သာဝကာ သဒ္ဓမ္မေ, ကေဝလဉ္စ တေသံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ အာဝိကတံ ဟောတိ ဥတ္တာနီကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. အထ နေသံ သတ္ထုနော အန္တရဓာနံ ဟောတိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနနုတပ္ပော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သတ္ထာ စ နော လောကေ ဥဒပါဒိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. ဝိညာပိတတ္ထာ စမှ သဒ္ဓမ္မေ, ကေဝလဉ္စ နော ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ အာဝိကတံ ဟောတိ ဥတ္တာနီကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. အထ နော သတ္ထုနော အန္တရဓာနံ ဟောတီတိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, စုန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနနုတပ္ပော ဟောတိ.

171. චුන්ද, මේ ලෝකයෙහි අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් උපදිති. ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය, සංසාරයෙන් නික්ම යෑමට පවතින්නකි, කෙලෙස් සංසිඳුවීමට පවතින්නකි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පවසන ලද්දේය. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ සද්ධර්මයෙහි අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කර ගත්තෝ වෙති. ඔවුන්ගේ මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකට කරන ලද්දේ වෙයි, පැහැදිලි කරන ලද්දේ වෙයි, සියලු කරුණු ඇතුළත් කොට සකස් කරන ලද්දේ වෙයි, සාප්‍රාතිහාර්ය ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රචලිත වූයේ ද වෙයි. එවිට ඔවුන්ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අභාවයට පත් වෙති. චුන්ද, මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අභාවයට පත් වූ කල්හි එය ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු නොවේ. එයට හේතුව කුමක්ද? 'අප වෙනුවෙන් අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් ලොව උපන්හ... අප සද්ධර්මයෙහි අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කර ගත්තෙමු, අපට බ්‍රහ්මචර්යාව පරිපූර්ණ ලෙස ප්‍රකට කරන ලදී... එවිට අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අභාවයට පත් වූහ' යනුවෙන් ඔවුන් සතුටට පත් වන බැවිනි. චුන්ද, මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අභාවයට පත් වූ විට එය ශ්‍රාවකයන්ගේ පසුතැවිල්ලට හේතු නොවේ.

ဗြဟ္မစရိယအပရိပူရာဒိကထာ

බ්‍රහ්මචර්යාව අපරිපූර්ණ වීම ආදී කථාව

၁၇၂. ‘‘ဧတေဟိ စေပိ, စုန္ဒ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, နော စ ခေါ သတ္ထာ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

172. චුන්ද, ඉදින් බ්‍රහ්මචර්යාව මේ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වුවත්, ශාස්තෘන් වහන්සේ ස්ථවිර වූ, බොහෝ කල් දන්නා, පැවිදි වී බොහෝ කලක් ගත වූ, මාර්ගයට පැමිණි, වයෝවෘද්ධ වූ කෙනෙකු නොවන්නේ නම්, එවිට ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය නිසා අපරිපූර්ණ වෙයි.

‘‘ယတော စ ခေါ, စုန္ဒ, ဧတေဟိ စေဝ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, သတ္ထာ စ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

චුන්ද, යම් කලෙක බ්‍රහ්මචර්යාව මේ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ස්ථවිර වූ, බොහෝ කල් දන්නා, පැවිදි වී බොහෝ කලක් ගත වූ, මාර්ගයට පැමිණි, වයෝවෘද්ධ වූ කෙනෙකු වෙති ද, එවිට ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය නිසා පරිපූර්ණ වෙයි.

၁၇၃. ‘‘ဧတေဟိ စေပိ, စုန္ဒ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, သတ္ထာ စ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, နော စ ခွဿ ထေရာ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ပတ္တယောဂက္ခေမာ. အလံ သမက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿ, အလံ ဥပ္ပန္နံ [Pg.102] ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေဟိ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

173. “චුන්ද, ඉදින් මේ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වූ බ්‍රහ්මචර්යාවක් (ශාසනයක්) පවතී නම්, එහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ද බොහෝ කල් දන්නා (රත්නඤ්ඤූ), බොහෝ කලකට පෙර පැවිදි වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජරාවට පත් වූ ස්ථවිර කෙනෙක් වෙති. එහෙත් එම ශාස්තෘන් වහන්සේට ව්‍යුත්පන්න වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, අරහත්වය ලැබූ ස්ථවිර භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ නොවෙත් නම්, සද්ධර්මය මැනවින් දේශනා කිරීමටත්, පැනනගින පරප්පවාදයන් (අන්‍ය මතයන්) ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කිරීමටත් ඔවුහු සමර්ථ නොවෙත් නම්, මෙසේ ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය හේතුවෙන් අපරිපූර්ණ වෙයි.”

‘‘ယတော စ ခေါ, စုန္ဒ, ဧတေဟိ စေဝ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, သတ္ထာ စ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ထေရာ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ပတ္တယောဂက္ခေမာ. အလံ သမက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿ, အလံ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေဟိ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

“චුන්ද, යම් කලක පටන් මේ අංගයන්ගෙන් ම යුක්ත වූ බ්‍රහ්මචර්යාව පවතී නම්, එහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ද බොහෝ කල් දන්නා, බොහෝ කලකට පෙර පැවිදි වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජරාවට පත් වූ ස්ථවිර කෙනෙක් වෙති. එමෙන්ම එම ශාස්තෘන් වහන්සේට ව්‍යුත්පන්න වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, අරහත්වය ලැබූ ස්ථවිර භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ සිටිත් නම්, සද්ධර්මය මැනවින් දේශනා කිරීමටත්, පැනනගින පරප්පවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කිරීමටත් ඔවුහු සමර්ථ වෙත් නම්, මෙසේ ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය හේතුවෙන් පරිපූර්ණ වෙයි.”

၁၇၄. ‘‘ဧတေဟိ စေပိ, စုန္ဒ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, သတ္ထာ စ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ထေရာ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ပတ္တယောဂက္ခေမာ. အလံ သမက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿ, အလံ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေဟိ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. နော စ ခွဿ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… မဇ္ဈိမာ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ, နော စ ခွဿ နဝါ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… နဝါ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ, နော စ ခွဿ ထေရာ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… ထေရာ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ, နော စ ခွဿ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… မဇ္ဈိမာ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ, နော စ ခွဿ နဝါ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… နဝါ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ, နော စ ခွဿ ဥပါသကာ သာဝကာ ဟောန္တိ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော…ပေ… ဥပါသကာ စဿ သာဝကာ ဟောန္တိ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော, နော စ ခွဿ ဥပါသကာ သာဝကာ ဟောန္တိ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော…ပေ… ဥပါသကာ စဿ သာဝကာ ဟောန္တိ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော, နော စ ခွဿ ဥပါသိကာ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော…ပေ… ဥပါသိကာ စဿ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော, နော စ ခွဿ ဥပါသိကာ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော…ပေ… ဥပါသိကာ စဿ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော, နော စ ခွဿ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယဉ္စဿ ဟောတိ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ [Pg.103] ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ, နော စ ခေါ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

174. “චුන්ද, ඉදින් මේ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වූ බ්‍රහ්මචර්යාවක් පවතී නම්, එහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ද වයෝවෘද්ධ ස්ථවිර කෙනෙක් වෙති. ව්‍යුත්පන්න වූ ස්ථවිර භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද සිටිති. ඔවුහු සද්ධර්මය දේශනා කිරීමටත්, පරප්පවාදයන් මර්දනය කිරීමටත් සමර්ථ වෙති. එහෙත් එම ශාස්තෘන් වහන්සේට මධ්‍යම භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... මධ්‍යම භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ සිටිති, එහෙත් නවක භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... නවක භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ සිටිති, එහෙත් ස්ථවිර භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... ස්ථවිර භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ සිටිති, එහෙත් මධ්‍යම භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... මධ්‍යම භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ සිටිති, එහෙත් නවක භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... නවක භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ සිටිති, එහෙත් සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසක ශ්‍රාවකයෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසකයෝ සිටිති, එහෙත් සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසක ශ්‍රාවකයෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසකයෝ සිටිති, එහෙත් සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසිකා ශ්‍රාවිකාවෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසිකාවෝ සිටිති, එහෙත් සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසිකා ශ්‍රාවිකාවෝ නොවෙත් නම්... (පෙ)... සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසිකාවෝ සිටිති. එමෙන්ම ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධිමත්, පැතිරුණු, බහුජනයා දන්නා වූ, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිත වූයේ නොවෙයි නම්... (පෙ)... බ්‍රහ්මචර්යාව දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිත වී තිබුණ ද, එය ලාභයෙන් හා කීර්තියෙන් අග්‍රස්ථානයට පත්ව නොවෙයි නම්, මෙසේ ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය හේතුවෙන් අපරිපූර්ණ වෙයි.”

‘‘ယတော စ ခေါ, စုန္ဒ, ဧတေဟိ စေဝ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဟောတိ, သတ္ထာ စ ဟောတိ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ထေရာ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ပတ္တယောဂက္ခေမာ. အလံ သမက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿ, အလံ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေဟိ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. မဇ္ဈိမာ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… နဝါ စဿ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… ထေရာ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… မဇ္ဈိမာ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… နဝါ စဿ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ ဟောန္တိ…ပေ… ဥပါသကာ စဿ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော. ဥပါသကာ စဿ သာဝကာ ဟောန္တိ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော…ပေ… ဥပါသိကာ စဿ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော…ပေ… ဥပါသိကာ စဿ သာဝိကာ ဟောန္တိ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော…ပေ… ဗြဟ္မစရိယဉ္စဿ ဟောတိ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ, လာဘဂ္ဂပ္ပတ္တဉ္စ ယသဂ္ဂပ္ပတ္တဉ္စ. ဧဝံ တံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ ဟောတိ တေနင်္ဂေန.

“චුන්ද, යම් කලක පටන් මේ අංගයන්ගෙන් ම යුක්ත වූ බ්‍රහ්මචර්යාව පවතී නම්, එහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ද බොහෝ කල් දන්නා ස්ථවිර කෙනෙක් වෙති. එමෙන්ම එහි ව්‍යුත්පන්න වූ ස්ථවිර භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද, මධ්‍යම භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද, නවක භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද, ස්ථවිර භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ ද, මධ්‍යම භික්ෂුණීහු ද, නවක භික්ෂුණීහු ද, සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසකයෝ ද, සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසකයෝ ද, සුදු වත හැඳි බ්‍රහ්මචාරී උපාසිකාවෝ ද, සුදු වත හැඳි කාමභෝගී උපාසිකාවෝ ද සිටිත් නම්, ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව ද සමෘද්ධිමත් ව, පැතිරී ගොස්, බොහෝ ජනයා දන්නා වූ, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිත ව, ලාභ කීර්ති දෙකෙන් ම අග්‍රස්ථානයට පත්ව තිබේ නම්, මෙසේ ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ අංගය හේතුවෙන් පරිපූර්ණ වෙයි.”

၁၇၅. ‘‘အဟံ ခေါ ပန, စုန္ဒ, ဧတရဟိ သတ္ထာ လောကေ ဥပ္ပန္နော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဓမ္မော စ သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. ဝိညာပိတတ္ထာ စ မေ သာဝကာ သဒ္ဓမ္မေ, ကေဝလဉ္စ တေသံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ အာဝိကတံ ဥတ္တာနီကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. အဟံ ခေါ ပန, စုန္ဒ, ဧတရဟိ သတ္ထာ ထေရော ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော.

175. “චුන්ද, මම දැන් ලොව පහළ වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙමි. ධර්මය ද ස්වක්ඛාතය (මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි), මැනවින් දන්වන ලද්දකි, සසරින් එතෙර කරවන සුලුය, කෙලෙස් සංසිඳුවන සුලුය, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්ම මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දකි. මාගේ ශ්‍රාවකයෝ ද සද්ධර්මයෙහි අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කර ගත්තෝ වෙති. ඔවුන් හට මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ වූ බ්‍රහ්මචරියාව (ශ්‍රේෂ්ඨ ජීවන මාර්ගය) ප්‍රකාශ කරන ලද්දකි, පැහැදිලි කරන ලද්දකි, සියලු ශාසනික කරුණු සංග්‍රහ කරන ලද පදවලින් යුක්තව සකස් කරන ලද්දකි, ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව දෙවි මිනිසුන් දක්වාම මැනවින් පතුරුවන ලද්දකි. චුන්ද, දැන් මම ස්ථවිර වූ, බොහෝ කල් දන්නා (රත්තඤ්ඤූ), බොහෝ කලකට පෙර පැවිදි වූ, දීර්ඝ කාලයක් ගෙවා පැමිණි, මහලු වයසට පත් ශාස්තෘවරයෙක් වෙමි.”

‘‘သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ထေရာ ဘိက္ခူ သာဝကာ ဟောန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ပတ္တယောဂက္ခေမာ. အလံ သမက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿ, အလံ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေဟိ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခူ သာဝကာ…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ နဝါ ဘိက္ခူ သာဝကာ…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ထေရာ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ…ပေ… သန္တိ ခေါ [Pg.104] ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ နဝါ ဘိက္ခုနိယော သာဝိကာ…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ဥပါသကာ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ဥပါသကာ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ဥပါသိကာ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော…ပေ… သန္တိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ ဥပါသိကာ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော…ပေ… ဧတရဟိ ခေါ ပန မေ, စုန္ဒ, ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ.

“චුන්ද, දැන් මා හට ව්‍යක්ත වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, යෝගක්ෂේමයට (අර්හත් ඵලයට) පත් වූ ස්ථවිර භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ සිටිති. ඔවුහු සද්ධර්මය දේශනා කිරීමට ද, පැනනගින පරප්පවාදයන් (අන්‍ය මතයන්) ධර්මානුකූලව මැනවින් මැඩපවත්වා ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කිරීමට ද සමර්ථ වෙති. චුන්ද, දැන් මා හට මධ්‍යම භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද... නවක භික්ෂු ශ්‍රාවකයෝ ද... ස්ථවිර භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ ද... මධ්‍යම භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ ද... නවක භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවෝ ද සිටිති. චුන්ද, දැන් මා හට සුදු වත් හැඳි බ්‍රහ්මචාරී ගිහි උපාසක ශ්‍රාවකයෝ ද... සුදු වත් හැඳි කාමභෝගී ගිහි උපාසක ශ්‍රාවකයෝ ද... සුදු වත් හැඳි බ්‍රහ්මචාරී ගිහි උපාසිකා ශ්‍රාවිකාවෝ ද... සුදු වත් හැඳි කාමභෝගී ගිහි උපාසිකා ශ්‍රාවිකාවෝ ද සිටිති. චුන්ද, දැන් මාගේ මෙම බ්‍රහ්මචරියාව සමෘද්ධය, දියුණුය, පැතිරුණකි, බොහෝ ජනයා දන්නා වූවකි, මහත් බවට පත් වූවකි, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිත වූවකි.”

၁၇၆. ‘‘ယာဝတာ ခေါ, စုန္ဒ, ဧတရဟိ သတ္ထာရော လောကေ ဥပ္ပန္နာ, နာဟံ, စုန္ဒ, အညံ ဧကသတ္ထာရမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံလာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ ယထရိဝါဟံ. ယာဝတာ ခေါ ပန, စုန္ဒ, ဧတရဟိ သံဃော ဝါ ဂဏော ဝါ လောကေ ဥပ္ပန္နော; နာဟံ, စုန္ဒ, အညံ ဧကံ သံဃမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံလာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ ယထရိဝါယံ, စုန္ဒ, ဘိက္ခုသံဃော. ယံ ခေါ တံ, စုန္ဒ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အနူနမနဓိကံ သွာက္ခာတံ ကေဝလံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ. ဣဒမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ…ပေ… သုပ္ပကာသိတ’န္တိ.

176. “චුන්ද, දැනට ලොව පහළ වී සිටින යම්තාක් ශාස්තෘවරුන් සිටිත් ද, ඔවුන් අතරින් මා මෙන් මෙතරම් ලාභාග්‍ර හා යශෝඅග්‍ර භාවයට පත් වූ වෙනත් කිසිදු ශාස්තෘවරයෙකු මම නොදකිමි. චුන්ද, දැනට ලොව පහළ වී සිටින යම්තාක් සංඝයෙකු හෝ ගණයෙකු සිටිත් ද, ඔවුන් අතරින් මාගේ මෙම භික්ෂු සංඝයා මෙන් මෙතරම් ලාභාග්‍ර හා යශෝඅග්‍ර භාවයට පත් වූ වෙනත් කිසිදු සංඝයෙකු මම නොදකිමි. චුන්ද, යමෙක් ‘සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ වූ, සියලු ආකාරයෙන් පිරිපුන් වූ, අඩුවක් හෝ වැඩියක් නැති, මැනවින් දේශනා කරන ලද, මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ බ්‍රහ්මචරියාව මැනවින් ප්‍රකාශිතය’ කියා නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු පවසන්නේ මේ ශාසනය ගැනමය.”

‘‘ဥဒကော သုဒံ, စုန္ဒ, ရာမပုတ္တော ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘ပဿံ န ပဿတီ’တိ. ကိဉ္စ ပဿံ န ပဿတီတိ? ခုရဿ သာဓုနိသိတဿ တလမဿ ပဿတိ, ဓာရဉ္စ ခွဿ န ပဿတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ – ‘ပဿံ န ပဿတီ’တိ. ယံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဥဒကေန ရာမပုတ္တေန ဘာသိတံ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ ခုရမေဝ သန္ဓာယ. ယဉ္စ တံ, စုန္ဒ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ပဿံ န ပဿတီ’တိ, ဣဒမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ပဿံ န ပဿတီ’တိ. ကိဉ္စ ပဿံ န ပဿတီတိ? ဧဝံ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အနူနမနဓိကံ သွာက္ခာတံ ကေဝလံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ သုပ္ပကာသိတန္တိ, ဣတိ ဟေတံ ပဿတိ. ဣဒမေတ္ထ အပကဍ္ဎေယျ, ဧဝံ တံ ပရိသုဒ္ဓတရံ အဿာတိ, ဣတိ ဟေတံ န ပဿတိ. ဣဒမေတ္ထ ဥပကဍ္ဎေယျ, ဧဝံ တံ ပရိပူရံ အဿာတိ, ဣတိ [Pg.105] ဟေတံ န ပဿတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စုန္ဒ – ‘ပဿံ န ပဿတီ’တိ. ယံ ခေါ တံ, စုန္ဒ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ. ဣဒမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အနူနမနဓိကံ သွာက္ခာတံ ကေဝလံ ပရိပူရံ ဗြဟ္မစရိယံ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ.

“චුන්ද, රාමපුත්‍ර උද්දක තෙමේ ‘දකිමින්ම නොදකියි’ යන වචනය පවසයි. කුමක් දකිමින් කුමක් නොදකියි ද? මැනවින් මුවහත් කරන ලද දැලි පිහියක තලය දකියි, නමුත් එහි මුවහත (ධාරාව) නොදකියි. මෙය ‘දකිමින්ම නොදකියි’ කියා පවසනු ලබයි. චුන්ද, රාමපුත්‍ර උද්දක විසින් පවසන ලද ඒ වචනය හීනය, ග්‍රාම්‍යය, පෘථග්ජනයන්ට අදාළය, ආර්ය නොවූවකි, අනර්ථය පිණිස පවතින්නකි. ඔහු එය පැවසුවේ දැලි පිහියක් සම්බන්ධයෙනි. චුන්ද, යමෙක් ‘දකිමින්ම නොදකියි’ කියා නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු පැවසිය යුත්තේ මේ ශාසනය සම්බන්ධයෙනි. කුමක් දකිමින් කුමක් නොදකියි ද? මෙසේ සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ වූ, සියලු ආකාරයෙන් පිරිපුන් වූ, අඩුවක් හෝ වැඩියක් නැති, මැනවින් දේශනා කරන ලද, මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ බ්‍රහ්මචරියාව මැනවින් ප්‍රකාශිත බව දකියි. ‘මෙහි මෙබඳු දෙයක් අඩු කළහොත් එය වඩාත් පිරිසිදු වන්නේය’ කියා ඉවත් කළ යුතු කිසිවක් ඔහු මෙහි නොදකියි. ‘මෙහි මෙබඳු දෙයක් එක් කළහොත් එය වඩාත් සම්පූර්ණ වන්නේය’ කියා අලුතින් එක් කළ යුතු කිසිවක් ඔහු මෙහි නොදකියි. චුන්ද, ‘දකිමින්ම නොදකියි’ යන්නෙහි අර්ථය මෙයයි. චුන්ද, යමෙක් ‘සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ වූ... බ්‍රහ්මචරියාව මැනවින් ප්‍රකාශිතය’ කියා නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු පැවසිය යුත්තේ මේ ශාසනය සම්බන්ධයෙන්මය.”

သင်္ဂါယိတဗ္ဗဓမ္မော

“සංගායනා කළ යුතු ධර්මයන්”

၁၇၇. တသ္မာတိဟ, စုန္ဒ, ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အတ္ထေန အတ္ထံ ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ စ တေ, စုန္ဒ, ဓမ္မာ မယာ အဘိညာ ဒေသိတာ, ယတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အတ္ထေန အတ္ထံ ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ? သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဣမေ ခေါ တေ, စုန္ဒ, ဓမ္မာ မယာ အဘိညာ ဒေသိတာ. ယတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အတ္ထေန အတ္ထံ ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

177. චුන්දය, එබැවින් මා විසින් උසස් ඥානයෙන් (අභිඥානයෙන්) අවබෝධ කරගෙන ඔබ සැමට දේශනා කරන ලද යම් ධර්ම සමූහයක් වේද, ඒ ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් ඔබ සැම දෙනාම සාමූහිකව රැස්ව, අර්ථය අර්ථය සමඟ ද අකුරු පද (ව්‍යංජන) ව්‍යංජනය සමඟ ද සසඳමින් සංගායනා කළ යුතුයි; විවාද නොකළ යුතුයි. එසේ කිරීමෙන් මේ ශාසනික බ්‍රහ්මචරියාව බොහෝ කල් පවතින්නේය, චිරස්ථායී වන්නේය. එය බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත හා සැපය පිණිසත් පවතින්නේය. චුන්දය, මා විසින් උසස් ඥානයෙන් දැන දේශනා කරන ලද, ඔබ සැම විසින් සාමූහිකව රැස්ව අර්ථය හා ව්‍යංජනය සසඳමින් සංගායනා කළ යුතු, විවාද නොකළ යුතු ඒ ධර්මයන් මොනවාද? එනම්: සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධානය, සතර ඉද්ධිපාද, පංච ඉන්ද්‍රිය, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. චුන්දය, මේ වනාහි මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන දේශනා කරන ලද ධර්මයෝය. ඒවායේ අර්ථය හා ව්‍යංජනය සසඳමින්, විවාදයකින් තොරව සංගායනා කළ යුතු වන්නේ මේ ශාසනය බොහෝ කල් පැවතීම පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන් ඇතුළු බොහෝ දෙනාගේ යහපත හා සැපය පිණිසත්ය.

သညာပေတဗ္ဗဝိဓိ

වටහා දිය යුතු පිළිවෙළ

၁၇၈. ‘‘တေသဉ္စ ဝေါ, စုန္ဒ, သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညတရော သဗြဟ္မစာရီ သံဃေ ဓမ္မံ ဘာသေယျ. တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အတ္ထဉ္စေဝ မိစ္ဆာ ဂဏှာတိ, ဗျဉ္ဇနာနိ စ မိစ္ဆာ ရောပေတီ’တိ. တဿ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ, အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣမဿ နု ခေါ, အာဝုသော, အတ္ထဿ ဣမာနိ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနိ ဧတာနိ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနိ ကတမာနိ ဩပါယိကတရာနိ, ဣမေသဉ္စ ဗျဉ္ဇနာနံ အယံ ဝါ အတ္ထော ဧသော ဝါ အတ္ထော [Pg.106] ကတမော ဩပါယိကတရော’တိ? သော စေ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣမဿ ခေါ, အာဝုသော, အတ္ထဿ ဣမာနေဝ ဗျဉ္ဇနာနိ ဩပါယိကတရာနိ, ယာ စေဝ ဧတာနိ; ဣမေသဉ္စ ဗျဉ္ဇနာနံ အယမေဝ အတ္ထော ဩပါယိကတရော, ယာ စေဝ ဧသော’တိ. သော နေဝ ဥဿာဒေတဗ္ဗော န အပသာဒေတဗ္ဗော, အနုဿာဒေတွာ အနပသာဒေတွာ သွေဝ သာဓုကံ သညာပေတဗ္ဗော တဿ စ အတ္ထဿ တေသဉ္စ ဗျဉ္ဇနာနံ နိသန္တိယာ.

178. චුන්දය, සමගි වූ, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වන, විවාද නොකරන ඔබ සැම හික්මෙමින් සිටින විට, යම් සහෝදර භික්ෂුවක් සංඝයා මැද ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එහිදී ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් අර්ථයද වැරදි ලෙස වටහා ගනියි, ව්‍යංජනයන් (වචන) ද වැරදි ලෙස පවසයි’ කියාය. එවිට ඔහුව අගය නොකළ යුතුයි, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුයි. අගය කිරීමක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොකර ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසිය යුතුයි: ‘ඇවැත්නි, මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කිරීමට වඩාත් සුදුසු මේ වචනද නැතහොත් අර වචනද? මේ වචනවලට වඩාත් ගැලපෙන අර්ථය මෙයද නැතහොත් අරයද?’ කියාය. ඔහු මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘ඇවැත්නි, මේ අර්ථයට වඩාත් ගැලපෙන්නේ මේ වචනමය; මේ වචනවලට වඩාත් ගැලපෙන අර්ථය මෙයමය’ කියාය. එවිට ඔහුව උසස් නොකළ යුතුයි, පහත් කොට ද නොසලකා හැරිය යුතුයි. උසස් කිරීමක් හෝ පහත් කිරීමක් නොකර, ඒ අර්ථය හා ව්‍යංජන මනාව ධාරණය කරගැනීම පිණිස ඔහුට කරුණු වටහා දිය යුතුයි.

၁၇၉. ‘‘အပရောပိ စေ, စုန္ဒ, သဗြဟ္မစာရီ သံဃေ ဓမ္မံ ဘာသေယျ. တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အတ္ထဉှိ ခေါ မိစ္ဆာ ဂဏှာတိ ဗျဉ္ဇနာနိ သမ္မာ ရောပေတီ’တိ. တဿ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ, အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣမေသံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဗျဉ္ဇနာနံ အယံ ဝါ အတ္ထော ဧသော ဝါ အတ္ထော ကတမော ဩပါယိကတရော’တိ? သော စေ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော, ဗျဉ္ဇနာနံ အယမေဝ အတ္ထော ဩပါယိကတရော, ယာ စေဝ ဧသော’တိ. သော နေဝ ဥဿာဒေတဗ္ဗော န အပသာဒေတဗ္ဗော, အနုဿာဒေတွာ အနပသာဒေတွာ သွေဝ သာဓုကံ သညာပေတဗ္ဗော တဿေဝ အတ္ထဿ နိသန္တိယာ.

179. චුන්දය, තවත් සහෝදර භික්ෂුවක් සංඝයා මැද ධර්මය දේශනා කරන විට ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් අර්ථය වැරදි ලෙස වටහා ගනියි, නමුත් ව්‍යංජන (වචන) නිවැරදිව පවසයි’ කියාය. එවිට ඔහුව අගය නොකළ යුතුයි, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුයි. අගය කිරීමක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොකර ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසිය යුතුයි: ‘ඇවැත්නි, මේ වචනවලට වඩාත් ගැලපෙන අර්ථය මෙයද නැතහොත් අරයද?’ කියාය. ඔහු ‘ඇවැත්නි, මේ වචනවලට වඩාත් ගැලපෙන්නේ මේ අර්ථයමය’ කියා පවසන්නේ නම්, ඔහුව උසස් නොකොට, පහත් නොකොට, ඒ අර්ථය මනාව ධාරණය කරගැනීම පිණිස ඔහුට කරුණු වටහා දිය යුතුයි.

၁၈၀. ‘‘အပရောပိ စေ, စုန္ဒ, သဗြဟ္မစာရီ သံဃေ ဓမ္မံ ဘာသေယျ. တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အတ္ထဉှိ ခေါ သမ္မာ ဂဏှာတိ ဗျဉ္ဇနာနိ မိစ္ဆာ ရောပေတီ’တိ. တဿ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ; အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣမဿ နု ခေါ, အာဝုသော, အတ္ထဿ ဣမာနိ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနိ ဧတာနိ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနိ ကတမာနိ ဩပါယိကတရာနီ’တိ? သော စေ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣမဿ ခေါ, အာဝုသော, အတ္ထဿ ဣမာနေဝ ဗျဉ္ဇနာနိ ဩပယိကတရာနိ, ယာနိ စေဝ ဧတာနီ’တိ. သော နေဝ ဥဿာဒေတဗ္ဗော န အပသာဒေတဗ္ဗော; အနုဿာဒေတွာ အနပသာဒေတွာ သွေဝ သာဓုကံ သညာပေတဗ္ဗော တေသညေဝ ဗျဉ္ဇနာနံ နိသန္တိယာ.

180. චුන්දය, තවත් සහෝදර භික්ෂුවක් සංඝයා මැද ධර්මය දේශනා කරන විට ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් අර්ථය නිවැරදිව වටහා ගනියි, නමුත් ව්‍යංජන (වචන) වැරදි ලෙස පවසයි’ කියාය. එවිට ඔහුව අගය නොකළ යුතුයි, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුයි. අගය කිරීමක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොකර ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසිය යුතුයි: ‘ඇවැත්නි, මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කිරීමට වඩාත් සුදුසු මේ වචනද නැතහොත් අර වචනද?’ කියාය. ඔහු ‘ඇවැත්නි, මේ අර්ථයට වඩාත් ගැලපෙන්නේ මේ වචනමය’ කියා පවසන්නේ නම්, ඔහුව උසස් නොකොට, පහත් නොකොට, ඒ ව්‍යංජන (වචන) මනාව ධාරණය කරගැනීම පිණිස ඔහුට කරුණු වටහා දිය යුතුයි.

၁၈၁. ‘‘အပရောပိ စေ, စုန္ဒ, သဗြဟ္မစာရီ သံဃေ ဓမ္မံ ဘာသေယျ. တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အတ္ထဉ္စေဝ သမ္မာ ဂဏှာတိ ဗျဉ္ဇနာနိ [Pg.107] စ သမ္မာ ရောပေတီ’တိ. တဿ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ; တဿ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘လာဘာ နော အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ ဧဝံ အတ္ထုပေတံ ဗျဉ္ဇနုပေတ’န္တိ.

181. චුන්දය, තවත් සහෝදර භික්ෂුවක් සංඝයා මැද ධර්මය දේශනා කරන විට ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් අර්ථයද නිවැරදිව වටහා ගනියි, ව්‍යංජනද (වචන) නිවැරදිව පවසයි’ කියාය. එවිට ‘සාදු’ කියා ඔහුගේ දේශනාව අගය කළ යුතුයි, එයට අනුමෝදන් විය යුතුයි. ‘සාදු’ කියා අගය කර, අනුමෝදන් වී ඔහුට මෙසේ පැවසිය යුතුයි: ‘ඇවැත්නි, අපට ලාභයකි, අප ලැබූ මහත් ජයග්‍රහණයකි. මෙසේ අර්ථයෙන් හා ව්‍යංජනයෙන් යුත්, ඔබ වැනි සහෝදර භික්ෂුවක දැකීමට ලැබීම අපේ වාසනාවකි’ කියාය.

ပစ္စယာနုညာတကာရဏံ

සිවුපසය අනුදැන වදාරන්නට හේතුව

၁၈၂. ‘‘န ဝေါ အဟံ, စုန္ဒ, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံယေဝ အာသဝါနံ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. န ပနာဟံ, စုန္ဒ, သမ္ပရာယိကာနံယေဝ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ စေဝါဟံ, စုန္ဒ, အာသဝါနံ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ; သမ္ပရာယိကာနဉ္စ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ. တသ္မာတိဟ, စုန္ဒ, ယံ ဝေါ မယာ စီဝရံ အနုညာတံ, အလံ ဝေါ တံ – ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ, ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပ သမ္ဖဿာနံ ပဋိဃာတာယ, ယာဝဒေဝ ဟိရိကောပီနပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ယော ဝေါ မယာ ပိဏ္ဍပါတော အနုညာတော, အလံ ဝေါ သော ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ, ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စ. ယံ ဝေါ မယာ သေနာသနံ အနုညာတံ, အလံ ဝေါ တံ ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ, ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ပဋိဃာတာယ, ယာဝဒေဝ ဥတုပရိဿယဝိနောဒန ပဋိသလ္လာနာရာမတ္ထံ. ယော ဝေါ မယာ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇ ပရိက္ခာရော အနုညာတော, အလံ ဝေါ သော ယာဝဒေဝ ဥပ္ပန္နာနံ ဝေယျာဗာဓိကာနံ ဝေဒနာနံ ပဋိဃာတာယ အဗျာပဇ္ဇပရမတာယ.

182. "චුන්ද, මම ඔබට ධර්මය දේශනා කරන්නේ මෙලොවදී හටගන්නා ආසවයන් සංවර කර ගැනීම සඳහාම පමණක් නොවේ. චුන්ද, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ පරලොව හටගන්නා ආසවයන් ප්‍රහාණය කිරීම සඳහාම පමණක්ද නොවේ. චුන්ද, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ මෙලොව හටගන්නා ආසවයන් සංවර කර ගැනීමටත්, පරලොව හටගන්නා ආසවයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත් යන දෙකම සඳහාය. එබැවින් චුන්ද, මා විසින් ඔබට අනුදැන වදාළ යම් සිවුරක් වේද, එය සීතල දුරු කිරීමටත්, උෂ්ණය දුරු කිරීමටත්, මැසි, මදුරු, සුළං, අව්ව සහ සර්පයන් වැනි සතුන්ගේ ස්පර්ශයෙන් වන පීඩා දුරු කිරීමටත්, හුදෙක් ලජ්ජා ස්ථාන වසා ගැනීමටත් ප්‍රමාණවත්ය. මා විසින් ඔබට අනුදැන වදාළ යම් පිණ්ඩපාතයක් වේද, එය හුදෙක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම සඳහාත්, යැපීම සඳහාත්, කුසගින්නෙන් වන පීඩාව නතර කර ගැනීමටත්, බඹසර රැකීමට උපකාර පිණිසත් ප්‍රමාණවත්ය. එනම්, 'මම මෙසේ පැරණි වේදනාව (කුසගින්න) දුරු කරන්නෙමි, අලුත් වේදනාවක් හටගැනීමට ඉඩ නොදෙන්නෙමි, මගේ ජීවිතය නිරෝගීව පවත්වා ගන්නෙමි, නිවැරදි ලෙස සැපසේ වාසය කරන්නෙමි' යන අරමුණ සඳහාය. මා විසින් ඔබට අනුදැන වදාළ යම් සෙනසුනක් වේද, එය සීතල දුරු කිරීමටත්, උෂ්ණය දුරු කිරීමටත්, මැසි, මදුරු, සුළං, අව්ව සහ සර්පයන් වැනි සතුන්ගේ ස්පර්ශයෙන් වන පීඩා දුරු කිරීමටත්, සෘතු භය සමනය කර ගැනීමටත්, හුදෙක් විවේකීව භාවනානුයෝගීව වාසය කිරීමේ අරමුණ සඳහාත් ප්‍රමාණවත්ය. මා විසින් ඔබට අනුදැන වදාළ යම් ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකරක් වේද, එය උපන් රෝගාබාධ නිසා හටගත් වේදනාවන් දුරු කිරීමටත්, නිරෝගී සුවය ලැබීමටත් ප්‍රමාණවත්ය."

သုခလ္လိကာနုယောဂေါ

සැපයෙහි ඇලී වාසය කිරීමේ අනුයෝගය (සුඛල්ලිකානුයෝගය)

၁၈၃. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သုခလ္လိကာနုယောဂမနုယုတ္တာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဝိဟရန္တီ’တိ. ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ကတမော သော[Pg.108], အာဝုသော, သုခလ္လိကာနုယောဂေါ? သုခလ္လိကာနုယောဂါ ဟိ ဗဟူ အနေကဝိဟိတာ နာနပ္ပကာရကာ’တိ.

183. "චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් 'ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන් සැපයෙහි ඇලී වාසය කිරීමේ අනුයෝගයෙහි (සුඛල්ලිකානුයෝගයෙහි) යෙදී වාසය කරති'යි කීමට ඉඩ තිබේ. චුන්ද, එසේ පවසන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගෙන් මෙසේ ඇසිය යුතුය: 'ඇවැත්නි, ඒ ඔබ පවසන සුඛල්ලිකානුයෝගය කුමක්ද? සුඛල්ලිකානුයෝගයන් බොහෝය, නානාවිධය, විවිධාකාරය' යනුවෙනි."

‘‘စတ္တာရောမေ, စုန္ဒ, သုခလ္လိကာနုယောဂါ ဟီနာ ဂမ္မာ ပေါထုဇ္ဇနိကာ အနရိယာ အနတ္ထသံဟိတာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော?

"චුන්ද, ලාමක වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්යයන්ට නුසුදුසු වූ, අනර්ථය පිණිස පවත්නා වූ, කලකිරීම (නිබ්බිදාව) පිණිස, නොඇලීම (විරාගය) පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය (අභිඥාව) පිණිස, අවබෝධය (සම්බෝධිය) පිණිස හෝ නිවන පිණිස පවතින්නේ නැති සුඛල්ලිකානුයෝගයන් සතරක් තිබේ. ඒ සතර මොනවාද?"

‘‘ဣဓ, စုန္ဒ, ဧကစ္စော ဗာလော ပါဏေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ. အယံ ပဌမော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"චුන්ද, මෙහි ඇතැම් අඥානයෙක් සතුන් මරා මරා තමන් සැපවත් වෙයි, සතුටු වෙයි. මෙය පළමු වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန စပရံ, စုန္ဒ, ဣဓေကစ္စော အဒိန္နံ အာဒိယိတွာ အာဒိယိတွာ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ. အယံ ဒုတိယော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මෙහි ඇතැම් අඥානයෙක් නුදුන් දේ (සොරකම් කර) ගෙන ගෙන තමන් සැපවත් වෙයි, සතුටු වෙයි. මෙය දෙවන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန စပရံ, စုန္ဒ, ဣဓေကစ္စော မုသာ ဘဏိတွာ ဘဏိတွာ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ. အယံ တတိယော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මෙහි ඇතැම් අඥානයෙක් බොරු කියා කියා තමන් සැපවත් වෙයි, සතුටු වෙයි. මෙය තුන්වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန စပရံ, စုန္ဒ, ဣဓေကစ္စော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. အယံ စတုတ္ထော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පංච කාම ගුණයන්ගෙන් සමන්විතව, ඒවා අනුභව කරමින් සතුටු වෙයි. මෙය සිව්වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ဣမေ ခေါ, စုန္ဒ, စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂါ ဟီနာ ဂမ္မာ ပေါထုဇ္ဇနိကာ အနရိယာ အနတ္ထသံဟိတာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ.

"චුන්ද, මේ සතර වනාහි ලාමක වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්යයන්ට නුසුදුසු වූ, අනර්ථය පිණිස පවත්නා වූ, කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හෝ නිවන පිණිස පවතින්නේ නැති සුඛල්ලිකානුයෝගයන්ය."

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘ဣမေ စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂေ အနုယုတ္တာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဝိဟရန္တီ’တိ. တေ ဝေါ ‘မာဟေဝံ’ တိဿု ဝစနီယာ. န တေ ဝေါ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ, အဗ္ဘာစိက္ခေယျုံ အသတာ အဘူတေန.

"චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් 'ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන් මේ සතර සුඛල්ලිකානුයෝගයන්හි යෙදී වාසය කරති'යි කීමට ඉඩ තිබේ. එවිට ඔබ ඔවුන්ට 'එසේ නොකියන්න' යැයි පැවසිය යුතුය. ඔවුන් එසේ පවසන්නේ නම් එය නිවැරදි ප්‍රකාශයක් නොවේ. ඔවුන් කරන්නේ අසත්‍ය වූ, පදනම් විරහිත කරුණකින් ඔබව හෙළා දැකීමකි."

၁၈၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, စုန္ဒ, သုခလ္လိကာနုယောဂါ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော?

184. "චුන්ද, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම (නිබ්බිදාව) පිණිස, නොඇලීම (විරාගය) පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය (අභිඥාව) පිණිස, අවබෝධය (සම්බෝධිය) පිණිස සහ නිවන පිණිස පවත්නා වූ සුඛල්ලිකානුයෝගයන් සතරක් තිබේ. ඒ සතර මොනවාද?"

‘‘ဣဓ, စုန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ပဌမော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"චුන්ද, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත්, ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය පළමු වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန [Pg.109] စပရံ, စုန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဒုတိယော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මහණ තෙමේ විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ) ... දෙවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය දෙවන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန စပရံ, စုန္ဒ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ တတိယော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මහණ තෙමේ ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන්... (පෙ) ... තුන්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය තුන්වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ပုန စပရံ, စုန္ဒ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ စတုတ္ထော သုခလ္လိကာနုယောဂေါ.

"නැවතත් චුන්ද, මහණ තෙමේ සැපය ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද දුක ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද... (පෙ) ... හතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සිව්වන සුඛල්ලිකානුයෝගයයි."

‘‘ဣမေ ခေါ, စုန္ဒ, စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂါ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ.

"චුන්ද, මේ සතර සුඛල්ලිකානුයෝගයන් වනාහි ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස සහ නිවන පිණිස පවතියි."

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘ဣမေ စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂေ အနုယုတ္တာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဝိဟရန္တီ’တိ. တေ ဝေါ ‘ဧဝံ’ တိဿု ဝစနီယာ. သမ္မာ တေ ဝေါ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ, န တေ ဝေါ အဗ္ဘာစိက္ခေယျုံ အသတာ အဘူတေန.

“චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ‘ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ මේ සතර වැදෑරුම් සැප විහරණයන්හි (ධ්‍යාන සුවයන්හි) යෙදී වෙසෙති’ යි කීමට ඉඩ තිබේ. එවිට ඔබ ඔවුන්ට ‘එසේය’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. එසේ කියන විට ඔවුහු ඔබ සැම ගැන නිවැරදිව පවසන්නෝ වෙති. ඔවුහු අසත්‍යයකින් හෝ අභූත චෝදනාවකින් ඔබ සැමට චෝදනා කරන්නෝ නොවෙති.”

သုခလ္လိကာနုယောဂါနိသံသော

සැප විහරණයන්හි යෙදීමේ ආනිශංස

၁၈၅. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဣမေ ပနာဝုသော, စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂေ အနုယုတ္တာနံ ဝိဟရတံ ကတိ ဖလာနိ ကတာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂေ အနုယုတ္တာနံ ဝိဟရတံ စတ္တာရိ ဖလာနိ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဣဒံ ပဌမံ ဖလံ, ပဌမော အာနိသံသော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ ဖလံ, ဒုတိယော အာနိသံသော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဒံ တတိယံ ဖလံ, တတိယော အာနိသံသော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ ဖလံ စတုတ္ထော အာနိသံသော. ဣမေ [Pg.110] ခေါ, အာဝုသော, စတ္တာရော သုခလ္လိကာနုယောဂေ အနုယုတ္တာနံ ဝိဟရတံ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဖလာနိ, စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ.

185. “චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් විසින් ‘ඇවැත්නි, මේ සතර වැදෑරුම් සැප විහරණයන්හි යෙදී වෙසෙන අයට ලැබෙන ඵල මොනවාද? ආනිශංස මොනවාද?’ කියා විමසීමට ඉඩ තිබේ. චුන්ද, එවැනි ප්‍රශ්න නගන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මේ සතර වැදෑරුම් සැප විහරණයන්හි යෙදී වෙසෙන අයට ඵල සතරක් හා ආනිශංස සතරක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. ඒ සතර මොනවාද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් සෝතාපන්න වෙයි, අපායට නොවැටෙන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇත්තේ වෙයි. මෙය පළමු වන ඵලයයි, පළමු වන ආනිශංසයයි. නැවතත් ඇවැත්නි, මහණෙක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කොට, රාග ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් සකදාගාමී වෙයි, මේ ලෝකයට එක් වරක් පමණක් පැමිණ දුක කෙළවර කරයි. මෙය දෙවන ඵලයයි, දෙවන ආනිශංසයයි. නැවතත් ඇවැත්නි, මහණෙක් ඕරම්භාගීය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නෙක් (අනාගාමී) වෙයි, එතැනින්ම පිරිනිවන් පාන සුළු වෙයි, ඒ ලෝකයෙන් ආපසු නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය තෙවන ඵලයයි, තෙවන ආනිශංසයයි. නැවතත් ඇවැත්නි, මහණෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සිව්වන ඵලයයි, සිව්වන ආනිශංසයයි. ඇවැත්නි, මේ සතර වැදෑරුම් සැප විහරණයන්හි යෙදී වෙසෙන්නන්ට ලැබෙන ඵල සතර හා ආනිශංස සතර මේවාය.’”}, {

ခီဏာသဝအဘဗ္ဗဌာနံ

ඛීණාශ්‍රවයන් වහන්සේලාට කළ නොහැකි කරුණු

၁၈၆. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အဋ္ဌိတဓမ္မာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဝိဟရန္တီ’တိ. ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ ယာဝဇီဝံ အနတိက္ကမနီယာ. သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဣန္ဒခီလော ဝါ အယောခီလော ဝါ ဂမ္ဘီရနေမော သုနိခါတော အစလော အသမ္ပဝေဓီ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သာဝကာနံ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ ယာဝဇီဝံ အနတိက္ကမနီယာ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ. အဘဗ္ဗော, အာဝုသော, ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိတုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အာဂါရိကဘူတော; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဆန္ဒာဂတိံ ဂန္တုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဒေါသာဂတိံ ဂန္တုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မောဟာဂတိံ ဂန္တုံ; အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဘယာဂတိံ ဂန္တုံ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’န္တိ.

186. “චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ‘ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ස්ථාවර නොවූ ධර්මයක් ඇතිව වෙසෙති’ යි කීමට ඉඩ තිබේ. චුන්ද, එවැනි ප්‍රශ්න නගන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් හට යම් ධර්ම කෙනෙක් දේශනා කරන ලද්දාහුද, පනවන ලද්දාහුද, ඒවා ජීවිතාන්තය දක්වා ඉක්මවිය නොහැකිය. ඇවැත්නි, පොළොවෙහි ගැඹුරට කණින ලද, ස්ථීරව පිහිටුවන ලද, නොසෙල්වෙන, කම්පනය නොවන ඉන්ද්‍රඛීලයක් හෝ යකඩ ටැඹක් යම් සේද, ඇවැත්නි, එලෙසින්ම සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් හට දේශනා කරන ලද, පනවන ලද ධර්මයෝ ජීවිතාන්තය දක්වා ඉක්මවිය නොහැක්කාහ. ඇවැත්නි, රහත් වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ, බඹසර වැස නිම කළ, කටයුතු අවසන් කළ, බර බහා තැබූ, උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කළ, භව සංයෝජන ක්ෂය කළ, මැනවින් දැන මිදුණු යම් මහණෙක් වේද, ඔහු කරුණු නවයක් කිරීමට අභව්‍යය (නොහැකිය). ඇවැත්නි, ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් දැන දැන සතෙකුගේ ප්‍රාණය නිරුද්ධ කිරීමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් සොර සිතින් නුදුන් දෙය ගැනීමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් මෙවුන්දම් සේවනය කිරීමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් දැන දැන බොරු කීමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් පෙර ගිහිව සිටියදී මෙන් කාම වස්තූන් රැස් කොට පරිභෝජනය කිරීමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් ඡන්දයෙන් (කැමැත්තෙන්) අගතියට යාමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් ද්වේෂයෙන් අගතියට යාමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් මෝහයෙන් අගතියට යාමට අභව්‍යය; ඛීණාශ්‍රව මහණෙක් භයෙන් අගතියට යාමට අභව්‍යය. ඇවැත්නි, රහත් වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ, බඹසර වැස නිම කළ, කටයුතු අවසන් කළ, බර බහා තැබූ, උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කළ, භව සංයෝජන ක්ෂය කළ, මැනවින් දැන මිදුණු යම් මහණෙක් වේද, ඔහු මේ කරුණු නවය කිරීමට අභව්‍යය.’”}, {

ပဉှာဗျာကရဏံ

ප්‍රශ්න විසඳීම

၁၈၇. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အတီတံ ခေါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ သမဏော ဂေါတမော အတီရကံ ဉာဏဒဿနံ ပညပေတိ, နော စ ခေါ အနာဂတံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ အတီရကံ ဉာဏဒဿနံ ပညပေတိ, တယိဒံ ကိံသု တယိဒံ ကထံသူ’တိ? တေ စ အညတိတ္ထိယာ [Pg.111] ပရိဗ္ဗာဇကာ အညဝိဟိတကေန ဉာဏဒဿနေန အညဝိဟိတကံ ဉာဏဒဿနံ ပညပေတဗ္ဗံ မညန္တိ ယထရိဝ ဗာလာ အဗျတ္တာ. အတီတံ ခေါ, စုန္ဒ, အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ တထာဂတဿ သတာနုသာရိ ဉာဏံ ဟောတိ; သော ယာဝတကံ အာကင်္ခတိ တာဝတကံ အနုဿရတိ. အနာဂတဉ္စ ခေါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ တထာဂတဿ ဗောဓိဇံ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’တိ. ‘အတီတံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ, န တံ တထာဂတော ဗျာကရောတိ. အတီတံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ, တမ္ပိ တထာဂတော န ဗျာကရောတိ. အတီတံ စေပိ စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ. အနာဂတံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ, န တံ တထာဂတော ဗျာကရောတိ…ပေ… တဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ. ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ, န တံ တထာဂတော ဗျာကရောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ, တမ္ပိ တထာဂတော န ဗျာကရောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ.

187. "චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට අවස්ථාවක් තිබේ: 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ අතීත කාලය සම්බන්ධයෙන් සීමා රහිත ඥානදර්ශනයක් පනවති, නමුත් අනාගත කාලය සම්බන්ධයෙන් සීමා රහිත ඥානදර්ශනයක් පනවන්නේ නැත. මෙය කුමක් නිසාද? මෙය කෙසේ වන්නක්ද?' කියායි. ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්, අඥාන වූත් අදක්ෂ වූත් පුද්ගලයන් මෙන්, එක් කරුණක් අරමුණු කොට පවතින ඥානයකින් තවත් කරුණක් අරමුණු කොට පවතින ඥානදර්ශනයක් පැනවිය යුතුයැයි සිතති. චුන්ද, අතීත කාලය සම්බන්ධයෙන් තථාගතයන් වහන්සේට පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය (පෙර භවයන් සිහි කිරීමේ ඥානය) පවතී; උන්වහන්සේ යම් තාක් ප්‍රමාණයකට කැමති වෙත්ද, ඒ තාක් ප්‍රමාණයකට අතීතය සිහි කරන සේක. අනාගත කාලය සම්බන්ධයෙන් තථාගතයන් වහන්සේට සම්බෝධියෙන් උපන් (බෝධිජ) ඥානය පහළ වේ: 'මේ මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත උපතක් නැත' කියායි. චුන්ද, අතීතය පිළිබඳ යම් කරුණක් අසත්‍ය නම්, තත්ත්වයට පටහැනි නම්, අර්ථ රහිත නම්, තථාගතයන් වහන්සේ එය ප්‍රකාශ නොකරන සේක. චුන්ද, අතීතය පිළිබඳ යම් කරුණක් සත්‍ය වුවත්, තත්ත්වයට අනුකූල වුවත්, එය අර්ථ රහිත නම්, තථාගතයන් වහන්සේ එයද ප්‍රකාශ නොකරන සේක. චුන්ද, අතීතය පිළිබඳ යම් කරුණක් සත්‍ය නම්, තත්ත්වයට අනුකූල නම්, අර්ථ සහිත නම්, එහිදී ඒ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට තථාගතයන් වහන්සේ සුදුසු කාලය දන්නා සේක. චුන්ද, අනාගතය පිළිබඳවද යම් කරුණක් අසත්‍ය නම්, තත්ත්වයට පටහැනි නම්, අර්ථ රහිත නම්, තථාගතයන් වහන්සේ එය ප්‍රකාශ නොකරන සේක... (පෙ.)... එම ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට කාලය දන්නා සේක. චුන්ද, වර්තමාන කාලය පිළිබඳ යම් කරුණක් අසත්‍ය නම්, තත්ත්වයට පටහැනි නම්, අර්ථ රහිත නම්, තථාගතයන් වහන්සේ එය ප්‍රකාශ නොකරන සේක. චුන්ද, වර්තමානය පිළිබඳ යම් කරුණක් සත්‍ය වුවත්, තත්ත්වයට අනුකූල වුවත්, එය අර්ථ රහිත නම්, තථාගතයන් වහන්සේ එයද ප්‍රකාශ නොකරන සේක. චුන්ද, වර්තමානය පිළිබඳ යම් කරුණක් සත්‍ය නම්, තත්ත්වයට අනුකූල නම්, අර්ථ සහිත නම්, එහිදී ඒ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට තථාගතයන් වහන්සේ කාලය දන්නා සේක."

၁၈၈. ‘‘ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု တထာဂတော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ. ယဉ္စ ခေါ, စုန္ဒ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, သဗ္ဗံ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ. ယဉ္စ, စုန္ဒ, ရတ္တိံ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဘာသတိ လပတိ နိဒ္ဒိသတိ. သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ နော အညထာ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဝါဒီ, စုန္ဒ, တထာဂတော တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ. ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ. သဒေဝကေ လောကေ, စုန္ဒ, သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတိ.

188. "චුන්ද, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන ධර්මයන්හි කාලවාදී (සුදුසු කල පවසන), භූතවාදී (සැබෑ දේ පවසන), අත්ථවාදී (අර්ථ සහිත දේ පවසන), ධර්මවාදී සහ විනයවාදී වන සේක. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ. චුන්ද, දෙවියන්, මාරයන් හා බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර ද, යමක් දක්නා ලද ද (diṭṭhaṃ), අසන ලද ද (sutaṃ), විඳින ලද ද (mutaṃ), දැනගන්නා ලද ද (viññātaṃ), ලබන ලද ද (pattaṃ), සොයන ලද ද (pariyesitaṃ), සිතින් විමසන ලද ද (anuvicaritaṃ), ඒ සියල්ල තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදී. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ. චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් රාත්‍රියක අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක් ද, යම් රාත්‍රියක අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක් ද, ඒ අතර කාලය තුළ යමක් දේශනා කරත් ද, පවසත් ද, පෙන්වා දෙත් ද, ඒ සියල්ල එලෙසම වෙයි, අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ. චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් සේ පවසත් ද එසේම කරන සේක, යම් සේ කරත් ද එසේම පවසන සේක. මෙසේ පවසන පරිදිම කරන බැවින් ද, කරන පරිදිම පවසන බැවින් ද උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ. චුන්ද, දෙවියන්, මාරයන් හා බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවෙහි ද තථාගතයන් වහන්සේ අන් සියල්ල මැඩපවත්වන (abhibhū), කිසිවෙකුට මැඩපැවැත්විය නොහැකි (anabhibhūto), ඒකාන්තයෙන්ම සියල්ල දක්නා (aññadatthudaso), සියල්ල වසඟයට පත් කරන (vasavattī) සේක. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ."

အဗျာကတဋ္ဌာနံ

අව්‍යාකෘත කරුණු (දේශනා නොකළ කරුණු)

၁၈၉. ‘‘ဌာနံ [Pg.112] ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အဗျာကတံ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ – ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

189. "චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට අවස්ථාවක් තිබේ: 'ඇවැත්නි, මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ (සත්ත්වයා) උපදින්නේද? මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය' කියායි. චුන්ද, මෙසේ පවසන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ උපදින්නේය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය යන මේ කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන (අව්‍යාකෘත) ලදී' කියායි."

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကိံ ပနာဝုသော, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ အဗျာကတံ – ‘‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

"චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට අවස්ථාවක් තිබේ: 'ඇවැත්නි, මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ උපදින්නේ නැද්ද? මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය' කියායි. චුන්ද, මෙසේ පවසන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, මෙයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලදී: එනම් මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ උපදින්නේ නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය යන කරුණයි' කියායි."

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကိံ ပနာဝုသော, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ – ‘‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

"චුන්ද, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට අවස්ථාවක් තිබේ: 'ඇවැත්නි, මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ උපදින්නේද නොඋපදින්නේද? මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය' කියායි. චුන්ද, මෙසේ පවසන අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, ඒ මේ කරුණද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලදී: එනම් මරණින් පසු තථාගතයන් වහන්සේ උපදින්නේද නොඋපදින්නේද, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල අසත්‍යය යන කරුණයි' කියායි."

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကိံ ပနာဝုသော, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ အဗျာကတံ – ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“චුන්ද, අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට ඉඩ ඇත්තේය: ‘ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ (සත්ත්වයා) මරණින් මතු නොවන්නේත්, නොවන්නේම නොවන්නේත් ද? මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියායි. චුන්ද, එසේ පවසන අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවන්නේත්, නොවන්නේම නොවන්නේත් ය යන මෙම කරුණ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි (අබ්‍යාකෘතය).’ කියායි.”

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကသ္မာ ပနေတံ, အာဝုသော, သမဏေန ဂေါတမေန အဗျာကတ’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘န ဟေတံ, အာဝုသော, အတ္ထသံဟိတံ န ဓမ္မသံဟိတံ န အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ တံ ဘဂဝတာ အဗျာကတ’န္တိ.

“චුන්ද, අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට ඉඩ ඇත්තේය: ‘ඇවැත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මෙය ප්‍රකාශ නොකළේ කුමන හේතුවක් නිසාද?’ කියායි. චුන්ද, එසේ පවසන අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මෙය (මෙලොව පරලොව) අර්ථය පිණිස පවතින්නක් නොවේ, ධර්මය පිණිස පවතින්නක් නොවේ, උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවට මූලික වන්නක් නොවේ. මෙය (සංසාරය කෙරෙහි) කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස සහ නිර්වාණය පිණිස පවතින්නක් නොවේ. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය ප්‍රකාශ නොකළ සේක.’ කියායි.”

ဗျာကတဋ္ဌာနံ

ප්‍රකාශ කරන ලද කරුණු (ව්‍යාකෘත කරුණු)

၁၉၀. ‘‘ဌာနံ [Pg.113] ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကိံ ပနာဝုသော, သမဏေန ဂေါတမေန ဗျာကတ’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဗျာကတံ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဗျာကတံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဗျာကတံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဗျာကတ’န္တိ.

190. “චුන්ද, අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට ඉඩ ඇත්තේය: ‘ඇවැත්නි, එසේනම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කුමක්ද?’ කියායි. චුන්ද, එසේ පවසන අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, “මෙය දුකය” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළ සේක; “මෙය දුක් හටගැනීමය” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළ සේක; “මෙය දුක් නිරුද්ධ වීමය” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළ සේක; “මෙය දුක් නිරුද්ධ වීමේ මඟය” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළ සේක.’ කියායි.”

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, စုန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ကသ္မာ ပနေတံ, အာဝုသော, သမဏေန ဂေါတမေန ဗျာကတ’န္တိ? ဧဝံဝါဒိနော, စုန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဧတဉှိ, အာဝုသော, အတ္ထသံဟိတံ, ဧတံ ဓမ္မသံဟိတံ, ဧတံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တသ္မာ တံ ဘဂဝတာ ဗျာကတ’န္တိ.

“චුන්ද, අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මෙසේ පැවසීමට ඉඩ ඇත්තේය: ‘ඇවැත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මේ කරුණු ප්‍රකාශ කළේ කුමන හේතුවක් නිසාද?’ කියායි. චුන්ද, එසේ පවසන අන්‍යතිර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මෙය අර්ථය පිණිස පවතින බැවිනි, ධර්මය පිණිස පවතින බැවිනි, උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවට මූලික වන බැවිනි. මෙය ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස සහ නිර්වාණය පිණිස පවතින බැවිනි. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය ප්‍රකාශ කළ සේක.’ කියායි.”

ပုဗ္ဗန္တသဟဂတဒိဋ္ဌိနိဿယာ

පූර්වාන්තය (අතීතය) ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයයන්

၁၉၁. ‘‘ယေပိ တေ, စုန္ဒ, ပုဗ္ဗန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, တေပိ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ. ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမိ? ယေပိ တေ, စုန္ဒ, အပရန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, တေပိ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ. ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမိ? ကတမေ စ တေ, စုန္ဒ, ပုဗ္ဗန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, ယေ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ. (ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမိ) ? သန္တိ ခေါ, စုန္ဒ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. သန္တိ ပန, စုန္ဒ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ…ပေ… သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ… နေဝ သဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ… သယံကတော အတ္တာ စ လောကော စ… ပရံကတော အတ္တာ စ လောကော စ… သယံကတော စ [Pg.114] ပရံကတော စ အတ္တာ စ လောကော စ… အသယံကာရော အပရံကာရော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. သဿတံ သုခဒုက္ခံ… အသဿတံ သုခဒုက္ခံ… သဿတဉ္စ အသဿတဉ္စ သုခဒုက္ခံ… နေဝသဿတံ နာသဿတံ သုခဒုက္ခံ… သယံကတံ သုခဒုက္ခံ… ပရံကတံ သုခဒုက္ခံ… သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခံ… အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ.

191. “චුන්ද, අතීතය ඇසුරු කළ යම් දෘෂ්ටි නිශ්‍රයයන් වේද, ඒවා ප්‍රකාශ කළ යුතු ආකාරයට මම ඔබලාට ප්‍රකාශ කළෙමි. ප්‍රකාශ නොකළ යුතු ආකාරයට මම කුමකට ඔබලාට පවසන්නද? චුන්ද, අනාගතය ඇසුරු කළ යම් දෘෂ්ටි නිශ්‍රයයන් වේද, ඒවා ද ප්‍රකාශ කළ යුතු ආකාරයට මම ඔබලාට ප්‍රකාශ කළෙමි. ප්‍රකාශ නොකළ යුතු ආකාරයට මම කුමකට ඔබලාට පවසන්නද? චුන්ද, ප්‍රකාශ කළ යුතු පරිදි මා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද අතීතය ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයයන් මොනවාද? චුන්ද, ‘ආත්මයත් ලෝකයත් සදාකාලිකය (ශාස්වතය), මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියා මෙබඳු වාද ඇති මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. චුන්ද, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ පවසති: ‘ආත්මයත් ලෝකයත් අශාස්වතය... ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වත මෙන්ම අශාස්වතය... ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වතත් නොවේ, අශාස්වතත් නොවේ... ආත්මයත් ලෝකයත් තමන් විසින්ම කරන ලද්දකි... ආත්මයත් ලෝකයත් අන් අයකු විසින් කරන ලද්දකි... ආත්මයත් ලෝකයත් තමන් සහ අන් අය විසින් කරන ලද්දකි... ආත්මයත් ලෝකයත් තමන් හෝ අන් අය විසින් කරන ලද්දක් නොව හේතු රහිතව ඉබේ හටගත්තකි (අධිච්චසමුප්පන්නය), මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියා මෙබඳු වාද ඇති, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති. ‘සැප දුක සදාකාලිකය... සැප දුක අසදාකාලිකය... සැප දුක සදාකාලික මෙන්ම අසදාකාලිකය... සැප දුක සදාකාලිකත් නොවේ, අසදාකාලිකත් නොවේ... සැප දුක තමන් විසින්ම කර ගන්නා ලද්දකි... සැප දුක අන් අයකු විසින් කරවන ලද්දකි... සැප දුක තමන් සහ අන් අය විසින් කර ගන්නා ලද්දකි... සැප දුක තමන් හෝ අන් අය විසින් කර ගන්නා ලද්දක් නොව හේතු රහිතව ඉබේ හටගත්තකි, මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියා මෙබඳු වාද ඇති, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති.”

၁၉၂. ‘‘တတြ, စုန္ဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ – ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ? ယဉ္စ ခေါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တံ တေသံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာသညိနောပိ ဟေတ္ထ, စုန္ဒ, သန္တေကေ သတ္တာ. ဣမာယပိ ခေါ အဟံ, စုန္ဒ, ပညတ္တိယာ နေဝ အတ္တနာ သမသမံ သမနုပဿာမိ ကုတော ဘိယျော. အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော ယဒိဒံ အဓိပညတ္တိ.

192. “චුන්ද, එහිදී ‘ආත්මයත් ලෝකයත් සදාකාලිකය, මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියා මෙබඳු වාද ඇති ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත මම ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘ඇවැත්නි, “ආත්මයත් ලෝකයත් සදාකාලිකය” කියා ඔබලා පවසන මෙම කරුණ සත්‍ය වශයෙන්ම පවතින්නක්ද?’ කියායි. ‘මෙයම සත්‍යය, අන් දේ හිස්ය’ කියා ඔවුන් පවසන දේ මම අනුමත නොකරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? චුන්ද, මෙලොව වෙනස් ආකාරයට ගන්නා (සිතන) ඇතැම් සත්ත්වයන් සිටින බැවිනි. චුන්ද, මෙම දෘෂ්ටි පැනවීම් සම්බන්ධයෙන් මට සමාන කෙනකු හෝ මට වඩා උසස් කෙනකු මම නොදකිමි. එසේ වුවද, යම් මේ අධිප්‍රඥප්තියක් (ස්කන්ධ ධාතු ආදී ධර්ම විභාගයන්) ඇද්ද, එහිදී මමම උසස් (ප්‍රමුඛ) වෙමි.”

၁၉၃. ‘‘တတြ, စုန္ဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ…ပေ… သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ… နေဝသဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ… သယံကတော အတ္တာ စ လောကော စ… ပရံကတော အတ္တာ စ လောကော စ… သယံကတော စ ပရံကတော စ အတ္တာ စ လောကော စ… အသယံကာရော အပရံကာရော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ… သဿတံ သုခဒုက္ခံ… အသဿတံ သုခဒုက္ခံ… သဿတဉ္စ အသဿတဉ္စ သုခဒုက္ခံ… နေဝသဿတံ နာသဿတံ သုခဒုက္ခံ… သယံကတံ သုခဒုက္ခံ… ပရံကတံ သုခဒုက္ခံ… သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခံ… အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ – ‘‘အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခ’’’န္တိ? ယဉ္စ ခေါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တံ တေသံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာသညိနောပိ ဟေတ္ထ, စုန္ဒ, သန္တေကေ သတ္တာ. ဣမာယပိ ခေါ အဟံ, စုန္ဒ, ပညတ္တိယာ နေဝ အတ္တနာ သမသမံ သမနုပဿာမိ ကုတော ဘိယျော. အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော ယဒိဒံ အဓိပညတ္တိ. ဣမေ ခေါ တေ, စုန္ဒ, ပုဗ္ဗန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, ယေ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ[Pg.115]. ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမီတိ ?

193. ‘‘චුන්ද, එහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙවැනි වාද ඇත්තාහු, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙද්ද - ‘ආත්මය හා ලෝකය අනිත්‍යය... [පෙ]... ආත්මය හා ලෝකය නිත්‍ය මෙන්ම අනිත්‍යය... ආත්මය හා ලෝකය නිත්‍යද නොවන, අනිත්‍යද නොවන... ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් කරන ලද... ආත්මය හා ලෝකය අනුන් විසින් කරන ලද... ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් මෙන්ම අනුන් විසින්ද කරන ලද... ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් නොකරන ලද, අනුන් විසින්ද නොකරන ලද, අහේතුකව හටගත්තේය (අධිච්චසමුප්පන්න)... සැප දුක නිත්‍යය... සැප දුක අනිත්‍යය... සැප දුක නිත්‍ය මෙන්ම අනිත්‍යය... සැප දුක නිත්‍යද නොවන, අනිත්‍යද නොවන... සැප දුක තමා විසින් කරන ලද... සැප දුක අනුන් විසින් කරන ලද... සැප දුක තමා විසින් මෙන්ම අනුන් විසින්ද කරන ලද... සැප දුක තමා විසින් නොකරන ලද, අනුන් විසින්ද නොකරන ලද, අහේතුකව හටගත්තේය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙනි. මම ඔවුන් වෙත එළඹ මෙසේ පවසමි - ‘ඇවැත්නි, “සැප දුක තමා විසින් නොකරන ලද, අනුන් විසින් නොකරන ලද, අහේතුකව හටගත්තේය” යනුවෙන් ඔබ පවසන මේ වචනයක් ඇත්තේද?’ ඔවුන් යම් ඒ ‘මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යන වචනයක් පවසත්ද, මම එය ඔවුන්ගෙන් පිළි නොගනිමි. එයට හේතුව කිමද? චුන්ද, මෙහි (ලෝකයෙහි) වෙනස් ලෙස හඳුනාගන්නා (සිතන) ඇතැම් සත්වයෝද සිටිති. චුන්ද, මේ පැනවීම සම්බන්ධයෙන් මම මට සමාන වූවකුද නොදකිමි, එවිට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ වූවකු කොහින්ද? ඒ සම්බන්ධයෙන් මමම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. එනම් ඒ අධිප්‍රඥප්තියයි (විශිෂ්ට ලෙස පැනවීමයි). චුන්ද, මා විසින් ප්‍රකාශ කළ යුතු පරිදි ප්‍රකාශ කරන ලද, ප්‍රකාශ නොකළ යුතු පරිදි ප්‍රකාශ නොකරන ලද, පූර්වාන්තය (අතීතය) ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයෝ මේවාය. ඔබ වෙනුවෙන් මම ඒවා තථා පරිද්දෙන් ප්‍රකාශ කරමි.’’

အပရန္တသဟဂတဒိဋ္ဌိနိဿယာ

අපරාන්තය (අනාගතය) ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයෝ

၁၉၄. ‘‘ကတမေ စ တေ, စုန္ဒ, အပရန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, ယေ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ. (ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမီ) ? သန္တိ, စုန္ဒ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. သန္တိ ပန, စုန္ဒ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ…ပေ… ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ… သညီ အတ္တာ ဟောတိ… အသညီ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝသညီနာသညီ အတ္တာ ဟောတိ… အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တတြ, စုန္ဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ – ‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ယဉ္စ ခေါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တံ တေသံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာသညိနောပိ ဟေတ္ထ, စုန္ဒ, သန္တေကေ သတ္တာ. ဣမာယပိ ခေါ အဟံ, စုန္ဒ, ပညတ္တိယာ နေဝ အတ္တနာ သမသမံ သမနုပဿာမိ ကုတော ဘိယျော. အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော ယဒိဒံ အဓိပညတ္တိ.

194. ‘‘චුන්ද, මා විසින් ප්‍රකාශ කළ යුතු පරිදි ප්‍රකාශ කරන ලද, (ප්‍රකාශ නොකළ යුතු පරිදි ප්‍රකාශ නොකරන ලද) අපරාන්තය ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයෝ කවරහුද? චුන්ද, ‘මරණින් මතු ආත්මය රූපවත්ය (රූපී), නිරෝගීව පවතියි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙන් මෙවැනි වාද ඇත්තාහු, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වූ ඇතැම් මහණ බමුණෝ සිටිති. චුන්ද, තවත් ඇතැම් මහණ බමුණෝ - ‘ආත්මය අරූපී වෙයි... [පෙ]... ආත්මය රූපීද අරූපීද වෙයි... ආත්මය රූපීද නොවන අරූපීද නොවන වෙයි... ආත්මය සංඥා සහිත වෙයි... ආත්මය සංඥා රහිත වෙයි... ආත්මය සංඥා සහිතද නොවන සංඥා රහිතද නොවන වෙයි... මරණින් මතු ආත්මය සිඳී යයි, විනාශ වෙයි, නැවත ඇති නොවේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙන් මෙවැනි වාද හා දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙති. චුන්ද, එහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ ‘මරණින් මතු ආත්මය රූපීව නිරෝගීව පවතියි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යි පවසත්ද, මම ඔවුන් වෙත එළඹ මෙසේ පවසමි - ‘ඇවැත්නි, “මරණින් මතු ආත්මය රූපීව නිරෝගීව පවතියි” යනුවෙන් ඔබ පවසන මේ වචනයක් ඇත්තේද?’ ඔවුන් යම් ඒ ‘මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යන වචනයක් පවසත්ද, මම එය ඔවුන්ගෙන් පිළි නොගනිමි. එයට හේතුව කිමද? චුන්ද, මෙහි වෙනස් ලෙස හඳුනාගන්නා ඇතැම් සත්වයෝ සිටිති. චුන්ද, මේ පැනවීම සම්බන්ධයෙන් මම මට සමාන වූවකුද නොදකිමි, වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ වූවකු කොහින්ද? ඒ සම්බන්ධයෙන් මමම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. එනම් ඒ අධිප්‍රඥප්තියයි.’’

၁၉၅. ‘‘တတြ, စုန္ဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ…ပေ… ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝရူပီနာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ… သညီ အတ္တာ ဟောတိ… အသညီ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝသညီနာသညီ အတ္တာ ဟောတိ… အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ – ‘‘အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ယဉ္စ ခေါ တေ, စုန္ဒ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တံ တေသံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာသညိနောပိ ဟေတ္ထ, စုန္ဒ, သန္တေကေ သတ္တာ. ဣမာယပိ ခေါ အဟံ, စုန္ဒ, ပညတ္တိယာ နေဝ အတ္တနာ [Pg.116] သမသမံ သမနုပဿာမိ, ကုတော ဘိယျော. အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော ယဒိဒံ အဓိပညတ္တိ. ဣမေ ခေါ တေ, စုန္ဒ, အပရန္တသဟဂတာ ဒိဋ္ဌိနိဿယာ, ယေ ဝေါ မယာ ဗျာကတာ, ယထာ တေ ဗျာကာတဗ္ဗာ. ယထာ စ တေ န ဗျာကာတဗ္ဗာ, ကိံ ဝေါ အဟံ တေ တထာ ဗျာကရိဿာမီတိ ?

195. ‘‘චුන්ද, එහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ ‘ආත්මය අරූපී වෙයි... [පෙ]... ආත්මය රූපීද අරූපීද වෙයි... ආත්මය රූපීද නොවන අරූපීද නොවන වෙයි... ආත්මය සංඥා සහිත වෙයි... ආත්මය සංඥා රහිත වෙයි... ආත්මය සංඥා සහිතද නොවන සංඥා රහිතද නොවන වෙයි... මරණින් මතු ආත්මය සිඳී යයි, විනාශ වෙයි, නැවත ඇති නොවේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙන් මෙවැනි වාද හා දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙද්ද, මම ඔවුන් වෙත එළඹ මෙසේ පවසමි - ‘ඇවැත්නි, “මරණින් මතු ආත්මය සිඳී යයි, විනාශ වෙයි, නැවත ඇති නොවේ” යනුවෙන් ඔබ පවසන මේ වචනයක් ඇත්තේද?’ චුන්ද, ඔවුන් යම් ඒ ‘මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යන වචනයක් පවසත්ද, මම එය ඔවුන්ගෙන් පිළි නොගනිමි. එයට හේතුව කිමද? චුන්ද, මෙහි වෙනස් ලෙස හඳුනාගන්නා ඇතැම් සත්වයෝ සිටිති. චුන්ද, මේ පැනවීම සම්බන්ධයෙන් මම මට සමාන වූවකුද නොදකිමි, වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ වූවකු කොහින්ද? ඒ සම්බන්ධයෙන් මමම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. එනම් ඒ අධිප්‍රඥප්තියයි. චුන්ද, මා විසින් ප්‍රකාශ කළ යුතු පරිදි ප්‍රකාශ කරන ලද, අපරාන්තය ඇසුරු කළ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයෝ මේවාය. මා විසින් ප්‍රකාශ නොකළ යුතු ආකාරයෙන් මම ඒවා කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන්නද?’’

၁၉၆. ‘‘ဣမေသဉ္စ, စုန္ဒ, ပုဗ္ဗန္တသဟဂတာနံ ဒိဋ္ဌိနိဿယာနံ ဣမေသဉ္စ အပရန္တသဟဂတာနံ ဒိဋ္ဌိနိဿယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ ဧဝံ မယာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, စုန္ဒ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေသဉ္စ စုန္ဒ, ပုဗ္ဗန္တသဟဂတာနံ ဒိဋ္ဌိနိဿယာနံ ဣမေသဉ္စ အပရန္တသဟဂတာနံ ဒိဋ္ဌိနိဿယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ. ဧဝံ မယာ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ’’တိ.

196. “චුන්ද, අතීතය හා සම්බන්ධ වූ මේ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයන්ගේ ද අනාගතය හා සම්බන්ධ වූ මේ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයන්ගේ ද ප්‍රහාණය පිණිසත්, ඒවා ඉක්මවා යාම පිණිසත් මා විසින් මෙසේ සතර සතිපට්ඨානයෝ දේශනා කරන ලදහ, පනවන ලදහ. ඒ සතර කවරේ ද? චුන්ද, මෙහි මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිව, මනා ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි දැඩි ලෝභය හා දොම්නස දුරු කොට කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්ම අනුව බලමින් කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිව, මනා ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි දැඩි ලෝභය හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි. චුන්ද, අතීතය හා සම්බන්ධ වූ මේ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයන්ගේ ද අනාගතය හා සම්බන්ධ වූ මේ දෘෂ්ටි නිශ්‍රයන්ගේ ද ප්‍රහාණය පිණිසත්, ඒවා ඉක්මවා යාම පිණිසත් මා විසින් මෙසේ මේ සතර සතිපට්ඨානයෝ දේශනා කරන ලදහ, පනවන ලදහ.”

၁၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ပါသာဒိကော ဝတာယံ, ဘန္တေ, ဓမ္မပရိယာယော; သုပါသာဒိကော ဝတာယံ ဘန္တေ, ဓမ္မပရိယာယော, ကော နာမာယံ ဘန္တေ ဓမ္မပရိယာယော’’တိ? ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, ဥပဝါဏ, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ‘ပါသာဒိကော’ တွေဝ နံ ဓာရေဟီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

197. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පවන් සලමින් උන්වහන්සේගේ පිටුපසින් සිටියහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! ස්වාමීනි, මේ ධර්ම පර්යාය ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රසාදජනක ය; ස්වාමීනි, මේ ධර්ම පර්යාය ඉතාමත් ප්‍රසාදජනක ය. ස්වාමීනි, මේ ධර්ම පර්යායයේ නම කුමක් ද?” “උපවාණ, එසේ නම් තෝ මේ ධර්ම පර්යාය ‘පාසාදික’ (ප්‍රසාදජනක) පර්යාය යනුවෙන් ම දරා ගන්න.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව මහත් සේ අනුමෝදන් වූහ.

ပါသာဒိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

සයවන පාසාදික සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၇. လက္ခဏသုတ္တံ

7. ලක්ඛණ සූත්‍රය

ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ

තිස්දෙකක් වූ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ

၁၉၈. ဧဝံ [Pg.117] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

198. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

၁၉၉. ‘‘ဒွတ္တိံသိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ; သေယျထိဒံ, စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ.

199. “මහණෙනි, මහා පුරුෂයකු සතු මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තිස්දෙකක් වෙයි. ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ මහා පුරුෂයාට උරුම වන්නේ ගති දෙකක් පමණි; අන්‍ය ගතියක් නැත. ඉදින් හෙතෙම ගිහි ගෙයි වසන්නේ නම්, ධාර්මික වූ ධර්ම රාජ වූ, සතර දිග ජය ගත්, ජනපදයන්හි ස්ථාවර භාවයට පත් වූ, සප්ත රත්නයෙන් යුක්ත වූ සක්විති රජෙක් වෙයි. ඔහුට මේ සප්ත රත්නයෝ පහළ වෙති; එනම්: චක්‍ර රත්නය, හස්ති රත්නය, අශ්ව රත්නය, මණි රත්නය, ස්ත්‍රී රත්නය, ගෘහපති රත්නය සහ සත්වැනිව පරිණායක රත්නය ද වේ. ඔහුට සූර වීර වූ, යුද ශක්තියෙන් හෙබි, පර සතුරන් මර්දනය කළ හැකි දහසකට අධික පුත්‍රයෝ වෙති. හෙතෙම සාගරය කෙළවර කොට ඇති මේ පොළොව දඬුවමකින් තොරව, ආයුධයකින් තොරව, ධර්මයෙහි පිහිටා ජය ගෙන පාලනය කරයි. ඉදින් හෙතෙම ගිහි ගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නේ නම්, ලෝකයෙහි කෙලෙස් වැස්ම ඉවත් කළා වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජෙක් වෙයි.”

၂၀၀. ‘‘ကတမာနိ စ တာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွတ္တိံသ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ? သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ.

200. “මහණෙනි, යම් ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ මහා පුරුෂයාට උරුම වන්නේ ගති දෙකක් පමණි ද, අන්‍ය ගතියක් නැත ද, ඒ මහා පුරුෂයා සතු මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තිස්දෙක කවරේ ද? ඉදින් හෙතෙම ගිහි ගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වෙයි... ඉදින් පැවිදි වන්නේ නම් ලෝකයෙහි කෙලෙස් වැස්ම ඉවත් කළා වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජෙක් වෙයි.”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ဟောတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ဟောတိ, ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“මහණෙනි, මෙහි මහා පුරුෂ තෙමේ මැනවින් පිහිටි පාද ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහා පුරුෂ තෙමේ මැනවින් පිහිටි පාද ඇත්තෙක් වේ ද, මෙය ද මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ ဟေဋ္ဌာပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ ဟောန္တိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ. ယမ္ပိ[Pg.118], ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ ဟေဋ္ဌာပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ ဟောန္တိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ, ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා පුරුෂයාගේ යටි පතුල්වල අර දහසක් ඇති, නිමි (වටය) සහිත, නැබ සහිත, සියලු ආකාරයෙන් පරිපූර්ණ වූ චක්‍ර ලක්ෂණ උපදී. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහා පුරුෂයාගේ යටි පතුල්වල අර දහසක් ඇති, නිමි සහිත, නැබ සහිත, සියලු ආකාරයෙන් පරිපූර්ණ වූ චක්‍ර ලක්ෂණ උපදී ද, මෙය ද මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသော အာယတပဏှိ ဟောတိ…ပေ… ဒီဃင်္ဂုလိ ဟောတိ… မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒေါ ဟောတိ… ဇာလဟတ္ထပါဒေါ ဟောတိ… ဥဿင်္ခပါဒေါ ဟောတိ… ဧဏိဇင်္ဃော ဟောတိ… ဌိတကောဝ အနောနမန္တော ဥဘောဟိ ပါဏိတလေဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ… ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှော ဟောတိ… သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟောတိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော… သုခုမစ္ဆဝိ ဟောတိ, သုခုမတ္တာ ဆဝိယာ ရဇောဇလ္လံ ကာယေ န ဥပလိမ္ပတိ… ဧကေကလောမော ဟောတိ, ဧကေကာနိ လောမာနိ လောမကူပေသု ဇာတာနိ… ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမော ဟောတိ, ဥဒ္ဓဂ္ဂါနိ လောမာနိ ဇာတာနိ နီလာနိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနိ ကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋာနိ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကဇာတာနိ … ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော ဟောတိ… သတ္တုဿဒေါ ဟောတိ… သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော ဟောတိ… စိတန္တရံသော ဟောတိ… နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလော ဟောတိ, ယာဝတကွဿ ကာယော တာဝတကွဿ ဗျာမော ယာဝတကွဿ ဗျာမော တာဝတကွဿ ကာယော… သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော ဟောတိ… ရသဂ္ဂသဂ္ဂီ ဟောတိ… သီဟဟနု ဟောတိ… စတ္တာလီသဒန္တော ဟောတိ … သမဒန္တော ဟောတိ… အဝိရဠဒန္တော ဟောတိ… သုသုက္ကဒါဌော ဟောတိ… ပဟူတဇိဝှော ဟောတိ… ဗြဟ္မဿရော ဟောတိ ကရဝီကဘာဏီ… အဘိနီလနေတ္တော ဟောတိ… ဂေါပခုမော ဟောတိ… ဥဏ္ဏာ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဟောတိ, ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ ဥဏ္ဏာ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဟောတိ, ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ, ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“මහණෙනි, නැවතද, මහා පුරුෂයා දික් වූ විලුඹ ඇත්තෙකු වෙයි... දිගු ඇඟිලි ඇත්තෙකු වෙයි... මෘදු වූ මොළොක් අත් පා ඇත්තෙකු වෙයි... දැලක් වැනි අත් පා ඇත්තෙකු වෙයි... උස් වූ ගොප් ඇට ඇත්තෙකු වෙයි... ඒණි මුවෙකුගේ වැනි කෙණ්ඩා ඇත්තෙකු වෙයි... නොනැමී කෙළින් සිටගෙනම දෙඅත්ලෙන් දණහිස් පිරිමැදිය හැකි, අතගෑ හැකි වෙයි... කොපුවකින් වැසුණු පුරුෂ නිමිත්තක් ඇත්තෙකු වෙයි... රන්වන් පැහැති සිරුරක් හා රත්තරන් වැනි සමක් ඇත්තෙකු වෙයි... ඉතා සියුම් සමක් ඇත්තෙකු වෙයි, සමෙහි සියුම් බව නිසා ශරීරයෙහි කුණු රජස් නොතැවරෙයි... එක් රෝම කූපයක එක් රෝමය බැගින් පිහිටා තිබෙයි... උඩු අතට හැරුණු රෝම ඇත්තෙකු වෙයි, නිල් පැහැති වූ, අඳුන් පැහැ ගත්තා වූ, දකුණට කැරකුණු, අග්‍රය උඩු අතට හැරුණු රෝම පිහිටා තිබෙයි... බ්‍රහ්මයාගේ මෙන් ඍජු සිරුරක් ඇත්තෙකු වෙයි... සත් තැනක පිරුණු මස් ඇත්තෙකු වෙයි... සිංහයෙකුගේ ශරීරයේ පූර්වාර්ධය වැනි කයක් ඇත්තෙකු වෙයි... පිට මැද (දෙඅංශකූට අතර) පිරුණු මස් ඇත්තෙකු වෙයි... නුග ගසක වටප්‍රමාණය මෙන් සමබර වූ ශරීරයක් ඇත්තෙකු වෙයි, ඔහුගේ සිරුරේ උස යම් පමණ ද, දෙඅත විහිදූ විට ලැබෙන ව්‍යාමය ද එපමණමය, ඔහුගේ ව්‍යාමය යම් පමණ ද, සිරුරේ උස ද එපමණමය... මැනවින් වටකුරු වූ උරහිස් ඇත්තෙකු වෙයි... රස නහර මැනවින් පිහිටා ඇත්තෙකු වෙයි... සිංහයෙකුගේ වැනි හනුවක් ඇත්තෙකු වෙයි... දත් හතළිහක් ඇත්තෙකු වෙයි... සම වූ දත් ඇත්තෙකු වෙයි... දත් අතර සිදුරු නැති දත් ඇත්තෙකු වෙයි... ඉතා සුදු වූ දළදා ඇත්තෙකු වෙයි... මහත් වූ දිවක් ඇත්තෙකු වෙයි... බ්‍රහ්ම ස්වරය වැනි වූ කරවීක පක්ෂියෙකුගේ වැනි මිහිරි හඬක් ඇත්තෙකු වෙයි... තද නිල් පැහැති නෙත් ඇත්තෙකු වෙයි... වස්සෙකුගේ වැනි ඇසිපිය ඇත්තෙකු වෙයි... බැම දෙක අතර සුදු වූ, මෘදු වූ, කපු පුළුන් වැනි වූ උර්ණ රෝමයක් පිහිටා තිබෙයි. මහණෙනි, මහා පුරුෂයාගේ බැම දෙක අතර සුදු වූ මෘදු වූ කපු පුළුන් වැනි වූ උර්ණ රෝමයක් පිහිටා තිබේ ද, මහණෙනි, මෙයද මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသော ဥဏှီသသီသော ဟောတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသော ဥဏှီသသီသော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“මහණෙනි, නැවතද, මහා පුරුෂයා උෂ්ණීෂය වැනි හිසක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මහා පුරුෂයා යම් උෂ්ණීෂයක් වැනි හිසක් ඇත්තෙකු වේ ද, මහණෙනි, මෙයද මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

‘‘ဣမာနိ ခေါ တာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွတ္တိံသ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ [Pg.119] အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ.

“මහණෙනි, මහා පුරුෂයෙකු සතු මේ තිස් දෙකක් වූ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ මේවාය. මේ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත වූ මහා පුරුෂයාට ඇත්තේ ගති දෙකක් පමණි, වෙනත් ගතියක් නැත. ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... ඉදින් ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වන්නේ නම්, ලෝකයෙහි කෙලෙස් වැසුම් විවර කළා වූ අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය.”

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွတ္တိံသ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ဗာဟိရကာပိ ဣသယော ဓာရေန္တိ, နော စ ခေါ တေ ဇာနန္တိ – ‘ဣမဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဣဒံ လက္ခဏံ ပဋိလဘတီ’တိ.

“මහණෙනි, මහා පුරුෂයෙකු සතු මේ තිස් දෙකක් වූ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන් ශාසනයෙන් පරිබාහිර ඍෂිවරුන් පවා දරති (පවසති). එහෙත් ‘මේ කර්මයන් කිරීම නිසා මේ ලක්ෂණය ලබයි’ කියා ඔවුහු ඒකාන්තයෙන්ම නොදනිති.”

(၁) သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာလက္ခဏံ

(1) මැනවින් පිහිටන පාද තල ඇති බව නම් වූ ලක්ෂණය

၂၀၁. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဒဠှသမာဒါနော အဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, အဝတ္ထိတသမာဒါနော ကာယသုစရိတေ ဝစီသုစရိတေ မနောသုစရိတေ ဒါနသံဝိဘာဂေ သီလသမာဒါနေ ဥပေါသထုပဝါသေ မတ္တေယျတာယ ပေတ္တေယျတာယ သာမညတာယ ဗြဟ္မညတာယ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိတာယ အညတရညတရေသု စ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတ္ထ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂ္ဂဏှာတိ ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန ဒိဗ္ဗေန သုခေန ဒိဗ္ဗေန ယသေန ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ. သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ဟောတိ. သမံ ပါဒံ ဘူမိယံ နိက္ခိပတိ, သမံ ဥဒ္ဓရတိ, သမံ သဗ္ဗာဝန္တေဟိ ပါဒတလေဟိ ဘူမိံ ဖုသတိ.

201. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවලදී, පෙර භවවලදී, පෙර වාසස්ථානවලදී, පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී කුසල ධර්මයන්හි දැඩි සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. කාය සුචරිතයෙහි, වාක් සුචරිතයෙහි, මනෝ සුචරිතයෙහි, දානය බෙදා දීමෙහි, සීල සමාදානයෙහි, උපෝසථ උපවාසයෙහි, මවුපියන්ට සැලකීමෙහි, මහණ බමුණන්ට සැලකීමෙහි, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කිරීමෙහි සහ තවත් විවිධ වූ අතිශය උතුම් කුසල් දහම්හි නොසැලෙන සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්, රැස් කළ බැවින්, බහුල කළ බැවින්, පුළුල් කළ බැවින්, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්හ. එහිදී දිව්‍යමය වූ ආයුෂයෙන් ද, වර්ණයෙන් ද, සැපයෙන් ද, යසසින් ද, අධිපතිභාවයෙන් ද, දිව්‍යමය රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන මේ කරුණු දසයෙන් උන්වහන්සේ අනෙකුත් දෙවියන් අභිබවා සිටියහ. උන්වහන්සේ එතැනින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණය ලබති. එනම්, මැනවින් පිහිටන පාද ඇත්තෙකු වෙති. පාදය පොළොවෙහි සමව තබති, සමව ඔසවති, මුළු පාද තලයෙන්ම පොළොව සමව ස්පර්ශ කරති.”

၂၀၂. ‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ; သေယျထိဒံ, စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အခိလမနိမိတ္တမကဏ္ဋကံ ဣဒ္ဓံ ဖီတံ ခေမံ သိဝံ နိရဗ္ဗုဒံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ[Pg.120]. ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အက္ခမ္ဘိယော ဟောတိ ကေနစိ မနုဿဘူတေန ပစ္စတ္ထိကေန ပစ္စာမိတ္တေန. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ. ‘‘သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အက္ခမ္ဘိယော ဟောတိ အဗ္ဘန္တရေဟိ ဝါ ဗာဟိရေဟိ ဝါ ပစ္စတ္ထိကေဟိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ ရာဂေန ဝါ ဒေါသေန ဝါ မောဟေန ဝါ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

202. ‘‘ඒ මහා පුරුෂයා එම ලක්ෂණයෙන් සමන්විත වූයේ, ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, සතර දිග ජයගත්, සත් රුවනින් යුක්ත වූ, ධර්මිෂ්ඨ වූ ධර්මරාජා නම් සක්විති රජෙක් වන්නේය. ඔහුට සත් රුවනක් පහළ වන්නේය. එනම්: සක් රුවන, ඇත් රුවන, අස් රුවන, මිණි රුවන, ස්ත්‍රී රුවන, ගෘහපති රුවන සහ සත්වනුව පරිනායක රුවනයි. ඔහුට අභීත වූ, වීර සම්පන්න වූ, සතුරු සේනා මර්දනය කළ හැකි දහසකට අධික පුත්‍රයෝ සිටිති. ඔහු සාගරය දක්වා වූ මේ පොළොව දණ්ඩෙන් තොරව, ආයුධයෙන් තොරව, ධර්මයෙන් ජයගෙන සොරුන්ගෙන් තොර, අන්තරායන්ගෙන් තොර, සශ්‍රීක වූ, සමෘද්ධිමත් වූ, බිය රහිත වූ, ශාන්ත වූ රාජ්‍යයක් පාලනය කරයි. සක්විති රජකම ලබන්නා වූ ඔහුට ලැබෙන විශේෂ අනුසංසය කිසිදු මනුෂ්‍ය සතුරෙකුට හෝ ප්‍රතිවාදියෙකුට ඔහු මැඩලිය නොහැකි වීමයි. රජෙකු වශයෙන් ඔහු ලබන අනුසංසය මෙයයි. ඉදින් ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, ලෝකයෙහි කෙලෙස් පටලය විවර කළා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය. සම්මා සම්බුද්ධත්වය ලබන්නා වූ උන්වහන්සේට ලැබෙන අනුසංසය කිසිදු අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර සතුරෙකුට, එනම් රාගය, ද්වේෂය, මෝහය හෝ වේවා, කිසිදු ශ්‍රමණයෙකුට, බ්‍රාහ්මණයෙකුට, දෙවියෙකුට, මාරයෙකුට, බ්‍රහ්මයෙකුට හෝ ලෝකයෙහි වෙනත් කිසිදු ජීවියෙකුට උන්වහන්සේ මැඩලිය නොහැකි වීමයි. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ ලබන අනුසංසය මෙයයි.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၀၃. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

203. මේ පිළිබඳව මෙසේ ද වදාරන ලදී –

‘‘သစ္စေ စ ဓမ္မေ စ ဒမေ စ သံယမေ,သောစေယျသီလာလယုပေါသထေသု စ;

ဒါနေ အဟိံသာယ အသာဟသေ ရတော,ဒဠှံ သမာဒါယ သမတ္တမာစရိ.

‘‘සත්‍යයෙහි ද, දස කුසල ධර්මයෙහි ද, ඉන්ද්‍රිය දමනයෙහි හා සංයමයෙහි ද, කය වචනයෙහි පිරිසිදු බව ද, ශීලයෙහි පිහිටීම හා උපෝසථ ශීලයෙහි ද, දානයෙහි ද, අවිහිංසාවෙහි ද, අනුන් පෙළීමෙන් තොර වීමෙහි ද ඇලී වාසය කළ ඒ මහා පුරුෂයා තමන් සමාදන් වූ එම ප්‍රතිපදාවන් ස්ථිරව හා සම්පූර්ණයෙන්ම අනුගමනය කළේය.

‘‘သော တေန ကမ္မေန ဒိဝံ သမက္ကမိ,သုခဉ္စ ခိဍ္ဍာရတိယော စ အနွဘိ ;

တတော စဝိတွာ ပုနရာဂတော ဣဓ,သမေဟိ ပါဒေဟိ ဖုသီ ဝသုန္ဓရံ.

උන්වහන්සේ එම කුසල කර්මයේ බලයෙන් දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපත ලබා, එහි දිව්‍යමය සුඛය හා ක්‍රීඩා රතීන් අනුභව කළහ. එතැනින් චුතව නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි, පොළොවෙහි මනාව පිහිටන සම පාදයන් ලැබූහ.

‘‘ဗျာကံသု ဝေယျဉ္ဇနိကာ သမာဂတာ,သမပ္ပတိဋ္ဌဿ န ဟောတိ ခမ္ဘနာ;

ဂိဟိဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ပုန,တံ လက္ခဏံ ဘဝတိ တဒတ္ထဇောတကံ.

එකල රැස් වූ ලක්ෂණ කියන්නා වූ බමුණෝ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: 'මනාව පොළොවෙහි පිහිටන පාද ඇත්තා වූ මොහු, ගිහියෙකු වුව ද පැවිද්දෙකු වුව ද කිසිවෙකුටත් මැඩලිය නොහැකිය.' එම ලක්ෂණය එවන් අනුසංසයක්ම ප්‍රකට කරන්නේය.

‘‘အက္ခမ္ဘိယော ဟောတိ အဂါရမာဝသံ,ပရာဘိဘူ သတ္တုဘိ နပ္ပမဒ္ဒနော;

မနုဿဘူတေနိဓ ဟောတိ ကေနစိ,အက္ခမ္ဘိယော တဿ ဖလေန ကမ္မုနော.

ඉදින් මොහු ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, කිසිවෙකුට මැඩලිය නොහැකි, පරසතුරන් අභිබවා සිටින, සතුරන් විසින් මැඩලිය නොහැකි උත්තමයෙකු වන්නේය. එම කුසල කර්මයේ විපාකයෙන් මෙලොව කිසිදු මනුෂ්‍යයෙකුට ඔහුව මැඩලිය නොහැකිය.

‘‘သစေ [Pg.121] စ ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော,နေက္ခမ္မဆန္ဒာဘိရတော ဝိစက္ခဏော;

အဂ္ဂေါ န သော ဂစ္ဆတိ ဇာတု ခမ္ဘနံ,နရုတ္တမော ဧသ ဟိ တဿ ဓမ္မတာ’’တိ.

ඉදින් එබඳු ලක්ෂණ ඇත්තා වූ මොහු පැවිදි වන්නේ නම්, නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සංඛ්‍යාත ධ්‍යාන සමාපත්ති කෙරෙහි ඇලී සිටින, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ලොව අග්‍රගණ්‍ය බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය. නරෝත්තම වූ උන්වහන්සේ කිසි කලෙකත් මැඩලිය නොහැක. මෙය උන්වහන්සේගේ ස්වභාවයම වන්නේය.’’

(၂) ပါဒတလစက္ကလက္ခဏံ

(2) පාදතල චක්‍ර ලක්ෂණය

၂၀၄. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဗဟုဇနဿ သုခါဝဟော အဟောသိ, ဥဗ္ဗေဂဥတ္တာသဘယံ အပနုဒိတာ, ဓမ္မိကဉ္စ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဓာတာ, သပရိဝါရဉ္စ ဒါနံ အဒါသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. ဟေဋ္ဌာပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ ဟောန္တိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ သုဝိဘတ္တန္တရာနိ.

204. ‘‘මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවල මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කාලයෙහි බොහෝ දෙනාට සැප සලසන්නෙකු වූහ. බියෙන් හා තැතිගැනීමෙන් පීඩිත වූවන්ගේ එම බිය දුරු කළහ. ධර්මානුකූලව ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සැලසූහ. පිරිවර සහිත දානයන් ලබා දුන්හ. උන්වහන්සේ එම කර්මය කළ බැවින් ද, රැස් කළ බැවින් ද, බහුලව කළ බැවින් ද, පුළුල්ව සිදු කළ බැවින් ද, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්හ. උන්වහන්සේ එතැනින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි, මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණය ලබති: එනම්, උන්වහන්සේගේ යටි පතුල්වල අර දහසක් ඇති, නිමි වළලු හා පෙකණිය සහිත වූ, සෑම අයුරින්ම සම්පූර්ණ වූ, මනාව බෙදී ඇති චක්‍ර ලක්ෂණයන් පහළ වන්නේය.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာပရိဝါရော ဟောတိ; မဟာဿ ဟောန္တိ ပရိဝါရာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာပရိဝါရော ဟောတိ; မဟာဿ ဟောန္တိ ပရိဝါရာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඒ මහා පුරුෂයා එම ලක්ෂණයෙන් සමන්විත වූයේ, ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජෙකු වශයෙන් ඔහුට ලැබෙන අනුසංසය කුමක්ද? ඔහු මහා පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි. බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ද, නියම්ගම් වැසියෝ ද, ගණකාධිකාරී ඇමතිවරු ද, යුධ සෙන්පතියෝ ද, දොරටුපාලකයෝ ද, අමාත්‍යයෝ ද, පිරිසෙහි සාමාජිකයෝ ද, ප්‍රාදේශීය රජවරු ද, භෝගපතියෝ ද, රාජ කුමාරවරු ද ඔහුට මහා පිරිවරක් ලෙස සිටිති. රජෙකු වශයෙන් ඔහු මෙය ලබයි. ඉදින් ඔහු පැවිදි වන්නේ නම් ලෝකයෙහි අවිද්‍යා පටලය විවර කළා වූ අර්හත් සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේට ලැබෙන අනුසංසය කුමක්ද? උන්වහන්සේ මහා පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙති. භික්ෂූන් වහන්සේලා, භික්ෂුණීන් වහන්සේලා, උපාසකවරුන්, උපාසිකාවන්, දෙවියන්, මනුෂ්‍යයන්, අසුරයන්, නාගයන් හා ගාන්ධර්වයන් උන්වහන්සේට මහා පිරිවරක් ලෙස සිටිති. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ ලබන අනුසංසය මෙයයි.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၀၅. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

205. මේ පිළිබඳව මෙසේ ද වදාරන ලදී –

‘‘ပုရေ ပုရတ္ထာ ပုရိမာသု ဇာတိသု,မနုဿဘူတော ဗဟုနံ သုခါဝဟော;

ဥဗ္ဘေဂဥတ္တာသဘယာပနူဒနော,ဂုတ္တီသု ရက္ခာဝရဏေသု ဥဿုကော.

‘‘ඉකුත් වූ පෙර ජාතිවල මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කල්හි, උන්වහන්සේ බොහෝ දෙනාට සුවය සලසන්නෙකු වූහ. බියෙන් හා තැතිගැනීමෙන් පීඩිත වූවන්ගේ එම බිය දුරු කරන්නෙකු වූහ. ආරක්ෂාව හා රැකවරණය සැලසීමෙහි උත්සුක වූහ.

‘‘သော [Pg.122] တေန ကမ္မေန ဒိဝံ သမက္ကမိ,သုခဉ္စ ခိဍ္ဍာရတိယော စ အနွဘိ;

တတော စဝိတွာ ပုနရာဂတော ဣဓ,စက္ကာနိ ပါဒေသု ဒုဝေသု ဝိန္ဒတိ.

උන්වහන්සේ එම කුසල කර්මයේ බලයෙන් ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපත ලබා, එහි දිව්‍ය සැප හා ක්‍රීඩා රතීන් අනුභව කළහ. එතැනින් චුතව නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි, උන්වහන්සේගේ දෙපා යටි පතුල්වල චක්‍ර ලක්ෂණයන් ලබති.

‘‘သမန္တနေမီနိ သဟဿရာနိ စ,ဗျာကံသု ဝေယျဉ္ဇနိကာ သမာဂတာ;

ဒိသွာ ကုမာရံ သတပုညလက္ခဏံ,ပရိဝါရဝါ ဟေဿတိ သတ္တုမဒ္ဒနော.

සෑම තැනම නිමි වළලු ඇති, අර දහසක් ඇති එම ලක්ෂණයන් දැක, රැස් වූ ලක්ෂණ පාඨකයෝ සියක් පින් මහිමයෙන් උපන් ලක්ෂණ ඇති මේ කුමාරයා ගැන මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: 'මොහු මහා පිරිවරක් ඇත්තෙකු වන්නේය, සතුරන් මර්දනය කරන්නෙකු වන්නේය.'

တထာ ဟီ စက္ကာနိ သမန္တနေမိနိ,သစေ န ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော;

ဝတ္တေတိ စက္ကံ ပထဝိံ ပသာသတိ,တဿာနုယန္တာဓ ဘဝန္တိ ခတ္တိယာ.

යටි පතුල්වල සෑම තැනම නිමි වළලු ඇති එම චක්‍ර ලක්ෂණයන් යම් සේද, එසේම ඉදින් මොහු පැවිදි නොවන්නේ නම්, දසත ආඥාව පතුරුවමින් සක්විති රජ වී මුළු පොළොවම පාලනය කරයි. මෙලොව රජවරු ඔහු අනුව යන්නන් වෙති.

‘‘မဟာယသံ သံပရိဝါရယန္တိ နံ,သစေ စ ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော;

နေက္ခမ္မဆန္ဒာဘိရတော ဝိစက္ခဏော,ဒေဝါမနုဿာသုရသက္ကရက္ခသာ.

මහා කීර්තියක් ඇති ඔහු පිරිවරාගෙන මහා ජනකායක් වෙසෙති. ඉදින් එබඳු ලක්ෂණ ඇත්තා වූ මොහු පැවිදි වන්නේ නම්, නෛෂ්ක්‍රම්‍යයෙහි ඇලී සිටින, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ මොහු දේව, මනුෂ්‍ය, අසුර, ශක්‍ර හා රාක්ෂසයන් විසින් පිරිවරනු ලබන උත්තමයෙකු වන්නේය.’’

‘‘ဂန္ဓဗ္ဗနာဂါ ဝိဟဂါ စတုပ္ပဒါ,အနုတ္တရံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ;

မဟာယသံ သံပရိဝါရယန္တိ န’’န္တိ.

ගන්ධර්වයෝ ද නාගයෝ ද පක්ෂීහු ද සිවුපාවෝ ද යන මොවුහු දෙවි මිනිසුන් විසින් පුදන ලද්දා වූ අසමසම වූ මහත් කීර්ති ඇති ඒ කුමාරයා පිරිවරා සිටිති.

(၃-၅) အာယတပဏှိတာဒိတိလက္ခဏံ

(3-5) දිගු විලුඹ ඇති බව ආදී ලක්ෂණ තුන.

၂၀၆. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဟောသိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟာသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ တီဏိ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. အာယတပဏှိ စ ဟောတိ, ဒီဃင်္ဂုလိ စ ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော စ.

206. මහණෙනි තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතියෙහි පෙර භවයෙහි පෙර වාසස්ථානයෙහි පෙර මනුෂ්‍යයකු වී සිටියදී ප්‍රාණාඝාතය අත්හැර ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණු සේක. දණ්ඩ මුගුරු හා ආයුධ බැහැර කළා වූ ලජ්ජාශීලී වූ දයාවන්ත වූ සියලු ප්‍රාණභූතයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් වාසය කළ සේක. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින් රැස් කළ බැවින් ප්‍රගුණ කළ බැවින් විපුල කළ බැවින්... එතැනින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තුන ලබති. එනම් දිගු විලුඹ ඇති බව ද දිගු ඇඟිලි ඇති බව ද බ්‍රහ්මයාගේ බඳු සෘජු ශරීරයක් ඇති බව ද වේ.

‘‘သော [Pg.123] တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? ဒီဃာယုကော ဟောတိ စိရဋ္ဌိတိကော, ဒီဃမာယုံ ပါလေတိ, န သက္ကာ ဟောတိ အန္တရာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ ကေနစိ မနုဿဘူတေန ပစ္စတ္ထိကေန ပစ္စာမိတ္တေန. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? ဒီဃာယုကော ဟောတိ စိရဋ္ဌိတိကော, ဒီဃမာယုံ ပါလေတိ, န သက္ကာ ဟောတိ အန္တရာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ ပစ္စတ္ထိကေဟိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජු වූ කල්හි කුමක් ලබයි ද? දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් වෙයි බොහෝ කල් පවතින්නෙක් වෙයි දීර්ඝ ආයුෂ රකියි කිසිදු මනුෂ්‍ය වූ සතුරෙකුට හෝ පසමිතුරෙකුට අතරමගදී ජීවිතයෙන් තොර කළ නොහැක්කේය. රජු වූ කල්හි මෙය ලබයි... බුදු වූ කල්හි කුමක් ලබයි ද? දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් වෙයි බොහෝ කල් පවතින්නෙක් වෙයි දීර්ඝ ආයුෂ රකියි ලෝකයෙහි ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හෝ දෙවියෙකුට හෝ මාරයෙකුට හෝ බ්‍රහ්මයෙකුට හෝ වෙනත් කිසිවෙකුට හෝ අතරමගදී උන්වහන්සේ ජීවිතයෙන් තොර කළ නොහැක්කේය. බුදු වූ කල්හි මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၀၇. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

207. මේ පිළිබඳව මෙය කියන ලදී –

‘‘မာရဏဝဓဘယတ္တနော ဝိဒိတွာ,ပဋိဝိရတော ပရံ မာရဏာယဟောသိ;

တေန သုစရိတေန သဂ္ဂမဂမာ,သုကတဖလဝိပါကမနုဘောသိ.

මරණයට හා වධයට තමා තුළ ඇති බිය හඳුනාගෙන අනුන් මැරීමෙන් වැළකුණේය. ඒ සුචරිතය හේතුවෙන් ස්වර්ගයට පැමිණ සුකෘත කර්මයේ විපාකය අනුභව කළේය.

‘‘စဝိယ ပုနရိဓာဂတော သမာနော,ပဋိလဘတိ ဣဓ တီဏိ လက္ခဏာနိ;

ဘဝတိ ဝိပုလဒီဃပါသဏှိကော,ဗြဟ္မာဝ သုဇု သုဘော သုဇာတဂတ္တော.

එතැනින් චුතව නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තුනක් ලබයි. පෘථුල වූ ද දිගු වූ ද විලුඹ ඇත්තෙක් වෙයි බ්‍රහ්මයා මෙන් සෘජු වූ ද ශෝභන වූ ද මනාව වැඩුණු ශරීරයක් ඇත්තෙක් වෙයි.

‘‘သုဘုဇော သုသု သုသဏ္ဌိတော သုဇာတော,မုဒုတလုနင်္ဂုလိယဿ ဟောန္တိ;

ဒီဃာ တီဘိ ပုရိသဝရဂ္ဂလက္ခဏေဟိ,စိရယပနာယ ကုမာရမာဒိသန္တိ.

මනාව පිහිටි බාහු ඇති තාරුණ්‍යයෙන් පිරි මනාව වැඩුණු ඒ කුමාරයාට මෘදු වූ ද මොළොක් වූ ද දිගු ඇඟිලි ඇත්තේය. ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂ ලක්ෂණ තුනකින් යුත් ඒ කුමාරයා දීර්ඝායුෂ ලබන බව පඬිවරු පවසති.

‘‘ဘဝတိ ယဒိ ဂိဟီ စိရံ ယပေတိ,စိရတရံ ပဗ္ဗဇတိ ယဒိ တတော ဟိ;

ယာပယတိ စ ဝသိဒ္ဓိဘာဝနာယ,ဣတိ ဒီဃာယုကတာယ တံ နိမိတ္တ’’န္တိ.

ගිහියකු වුවහොත් බොහෝ කල් ජීවත් වෙයි. පැවිදි වුවහොත් ඊටත් වඩා බොහෝ කල් ජීවත් වෙයි. වසීභාවයට පත් ඉද්ධිපාදයන් වැඩීමෙන් ද ආයුෂ පවත්වයි. මෙසේ මේ ලක්ෂණ තුන දීර්ඝායුෂ ලැබීමේ නිමිත්තකැයි පඬිවරු පැවසූහ.

(၆) သတ္တုဿဒတာလက္ခဏံ

(6) සත් තැනක් පිරුණු ලක්ෂණය.

၂၀၈. ‘‘ယမ္ပိ[Pg.124], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဒါတာ အဟောသိ ပဏီတာနံ ရသိတာနံ ခါဒနီယာနံ ဘောဇနီယာနံ သာယနီယာနံ လေဟနီယာနံ ပါနာနံ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ, သတ္တုဿဒေါ ဟောတိ, သတ္တဿ ဥဿဒါ ဟောန္တိ; ဥဘောသု ဟတ္ထေသု ဥဿဒါ ဟောန္တိ, ဥဘောသု ပါဒေသု ဥဿဒါ ဟောန္တိ, ဥဘောသု အံသကူဋေသု ဥဿဒါ ဟောန္တိ, ခန္ဓေ ဥဿဒေါ ဟောတိ.

208. මහණෙනි තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතියෙහි පෙර භවයෙහි පෙර වාසස්ථානයෙහි පෙර මනුෂ්‍යයකු වී සිටියදී ප්‍රණීත වූ ද රසවත් වූ ද ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය සායනීය ලේහනීය හා පාන වර්ග දන් දුන් සේක. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්... එතැනින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණය ලබති. එනම් සත් තැනක් පිරුණු ශරීරයක් (සත්තොස්සද) ඇති බවයි. දෙඅත්හි ද දෙපාහි ද දෙවුරහිස්හි ද ගෙලෙහි (පිටකොන්දෙහි) ද යන සත් තැන මනාව පිරුණු මස් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? လာဘီ ဟောတိ ပဏီတာနံ ရသိတာနံ ခါဒနီယာနံ ဘောဇနီယာနံ သာယနီယာနံ လေဟနီယာနံ ပါနာနံ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? လာဘီ ဟောတိ ပဏီတာနံ ရသိတာနံ ခါဒနီယာနံ ဘောဇနီယာနံ သာယနီယာနံ လေဟနီယာနံ ပါနာနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඒ ලක්ෂණයෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජු වූ කල්හි කුමක් ලබයි ද? ප්‍රණීත වූ රසවත් වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය සායනීය ලේහනීය හා පාන වර්ග ලබන්නෙක් වෙයි. රජු වූ කල්හි මෙය ලබයි... බුදු වූ කල්හි කුමක් ලබයි ද? ප්‍රණීත වූ රසවත් වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය සායනීය ලේහනීය හා පාන වර්ග ලබන්නෙක් වෙයි. බුදු වූ කල්හි මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၀၉. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

209. මේ පිළිබඳව මෙය කියන ලදී –

‘‘ခဇ္ဇဘောဇ္ဇမထ လေယျ သာယိယံ,ဥတ္တမဂ္ဂရသဒါယကော အဟု;

တေန သော သုစရိတေန ကမ္မုနာ,နန္ဒနေ စိရမဘိပ္ပမောဒတိ.

ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය ද ලේහනීය හා සායනීය දේ ද උතුම් අග්‍ර රසැති දානයන් දෙන්නෙක් වූයේය. ඒ සුචරිත කර්මය නිසා උන්වහන්සේ නන්දන වනයෙහි බොහෝ කල් සතුටින් විසූහ.

‘‘သတ္တ စုဿဒေ ဣဓာဓိဂစ္ဆတိ,ဟတ္ထပါဒမုဒုတဉ္စ ဝိန္ဒတိ;

အာဟု ဗျဉ္ဇနနိမိတ္တကောဝိဒါ,ခဇ္ဇဘောဇ္ဇရသလာဘိတာယ နံ.

මෙහි මෙලොවට පැමිණ සත් තැනක් පිරුණු බව ද අත් පා වල මෘදු බව ද ලබයි. දේහ ලක්ෂණ හා නිමිති පිළිබඳ පඬිවරු උන්වහන්සේ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය රස ලැබීමට වාසනාවන්තයෙකු බව පවසති.

‘‘ယံ ဂိဟိဿပိ တဒတ္ထဇောတကံ,ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ စ တဒါဓိဂစ္ဆတိ;

ခဇ္ဇဘောဇ္ဇရသလာဘိရုတ္တမံ,အာဟု သဗ္ဗဂိဟိဗန္ဓနစ္ဆိဒ’’န္တိ.

ගිහි වූ කුමාරයාට ද ඒ අර්ථය සිද්ධ වෙයි. පැවිදි වුවද උතුම් ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය රස ලබයි. සියලු ගිහි බැඳීම් සිඳ දැමූ උන්වහන්සේ උතුම් ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය රස ලබන බව පැවසූහ.

(၇-၈) ကရစရဏမုဒုဇာလတာလက္ခဏာနိ

(7-8) අත් පා මෘදු බව හා දැල් සහිත බව යන ලක්ෂණ.

၂၁၀. ‘‘ယမ္ပိ[Pg.125], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ သင်္ဂါဟကော အဟောသိ – ဒါနေန ပေယျဝဇ္ဇေန အတ္ထစရိယာယ သမာနတ္တတာယ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒေါ စ ဟောတိ ဇာလဟတ္ထပါဒေါ စ.

210. මහණෙනි තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතියෙහි පෙර භවයෙහි පෙර වාසස්ථානයෙහි පෙර මනුෂ්‍යයකු වී සිටියදී දානය ප්‍රිය වචනය අර්ථ චර්යාව සහ සමානාත්මතාව යන සතර සංග්‍රහ වස්තුවෙන් ජනයා සංග්‍රහ කළ සේක. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්... එතැනින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබති. එනම් මෘදු මොළොක් අත් පා ඇති බව හා දැල් සහිත අත් පා ඇති බවයි.

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? သုသင်္ဂဟိတပရိဇနော ဟောတိ, သုသင်္ဂဟိတာဿ ဟောန္တိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? သုသင်္ဂဟိတပရိဇနော ဟောတိ, သုသင်္ဂဟိတာဿ ဟောန္တိ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“එම ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ ඒ මහා පුරුෂයා ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසේ නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජු වූ විට ඔහුට ලැබෙන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? මැනවින් සංග්‍රහ කරන ලද පිරිවරක් ඔහුට ලැබෙයි. බමුණන්, ගෘහපතියන්, නියම්ගම් හා ජනපදවැසියන්, ගණකාධිකාරී මහා අමාත්‍යවරුන්, සෙනෙවියන්, ද්වාරපාලකයන්, අමාත්‍යවරුන්, රාජ සභාවේ මන්ත්‍රීවරුන්, යටත් රජවරුන්, ගම්වැසියන් සහ කුමාරවරුන් ඔහුට මැනවින් අවනතව, සංග්‍රහ ලබන්නෝ වෙති. රජෙකු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස මෙයයි. ඉදින් බුදු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස කුමක්ද? මැනවින් සංග්‍රහ කරන ලද පිරිවරක් ඔහුට ලැබෙයි. භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, දෙවියන්, මිනිසුන්, අසුරයන්, නාගයන් සහ ගන්ධබ්බයන් යන පිරිස මැනවින් සංග්‍රහ ලබන්නෝ වෙති. බුදු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස මෙයයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၁၁. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

211. ඒ පිළිබඳව මෙසේ කියනු ලැබේ -

‘‘ဒါနမ္ပိ စတ္ထစရိယတဉ္စ,ပိယဝါဒိတဉ္စ သမာနတ္တတဉ္စ ;

ကရိယစရိယသုသင်္ဂဟံ ဗဟူနံ,အနဝမတေန ဂုဏေန ယာတိ သဂ္ဂံ.

“දානය ද, අර්ථචර්යාව ද, ප්‍රියවචනය ද, සමානාත්මතාව ද යන මේවායින් බොහෝ ජනයාට මැනවින් සංග්‍රහ කළා වූ ඒ මහා පුරුෂයා, ඒ උතුම් ගුණයන් හේතුවෙන් ස්වර්ගයට පැමිණියේය.

‘‘စဝိယ ပုနရိဓာဂတော သမာနော,ကရစရဏမုဒုတဉ္စ ဇာလိနော စ;

အတိရုစိရသုဝဂ္ဂုဒဿနေယျံ,ပဋိလဘတိ ဒဟရော သုသု ကုမာရော.

එයින් චුත වී නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි, ඒ කුමාරයා අතිශයින් මෘදු වූ අත්පා ඇත්තෙක් ද, දැල් සහිත ඇඟිලි (ජාල හත්ථපාද) ඇත්තෙක් ද, අතිශයින් ශෝභන වූත් මනා පෙනුම ඇත්තෙක් ද වූයේය.

‘‘ဘဝတိ [Pg.126] ပရိဇနဿဝေါ ဝိဓေယျော,မဟိမံ အာဝသိတော သုသင်္ဂဟိတော;

ပိယဝဒူ ဟိတသုခတံ ဇိဂီသမာနော,အဘိရုစိတာနိ ဂုဏာနိ အာစရတိ.

ඔහු අවනත වූ කීකරු පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි. පෘථිවිය පාලනය කරන්නා වූ ඔහු මැනවින් සංග්‍රහ කරන්නෙක් ද වෙයි. ප්‍රිය වචන කථා කරන්නා වූත්, හිතසුව පිණිස කටයුතු කරන්නා වූත් ඔහු බොහෝ දෙනාගේ ප්‍රසාදයට පත් ගුණ ධර්මයන්හි හැසිරෙයි.

‘‘ယဒိ စ ဇဟတိ သဗ္ဗကာမဘောဂံ,ကထယတိ ဓမ္မကထံ ဇိနော ဇနဿ;

ဝစနပဋိကရဿာဘိပ္ပသန္နာ,သုတွာန ဓမ္မာနုဓမ္မမာစရန္တီ’’တိ.

ඉදින් ඔහු සියලු කාම සම්පත් හැරපියා පැවිදි වුවහොත්, ලෝවැසියාට සදහම් දෙසන ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ නමක් වන්නේය. උන්වහන්සේගේ වචනය පිළිපදින්නා වූ, උන්වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණා වූ ජනයා ඒ ධර්මය අසා ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙන්නෝ වෙති.”

(၉-၁၀) ဥဿင်္ခပါဒဥဒ္ဓဂ္ဂလောမတာလက္ခဏာနိ

(9-10) උස් වූ වළලුකර සහ උඩු අතට හැරුණු රෝම ඇති වීමේ ලක්ෂණ (උස්සංඛපාද සහ උද්ධග්ගලෝම ලක්ෂණ).

၂၁၂. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အတ္ထူပသံဟိတံ ဓမ္မူပသံဟိတံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ, ဗဟုဇနံ နိဒံသေသိ, ပါဏီနံ ဟိတသုခါဝဟော ဓမ္မယာဂီ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. ဥဿင်္ခပါဒေါ စ ဟောတိ, ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမော စ.

212. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවලදී, පෙර භවවලදී, පෙර වසන ලද තැන්වලදී, මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කාලයෙහි අර්ථය හා සම්බන්ධ වූ, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ වචන කථා කරන්නෙක් වූහ. බොහෝ දෙනාට අර්ථය පෙන්වා දුන්හ. සත්වයන්ට හිතසුව පිණිස කටයුතු කළහ. ධර්මය නමැති දානය දෙන ලදහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්... මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබති. එනම්, උස් වූ වළලුකර ඇත්තේ වෙයි, උඩු අතට වැවුණු රෝම ඇත්තේ වෙයි.

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဂ္ဂေါ စ ဟောတိ သေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ ကာမဘောဂီနံ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဂ္ဂေါ စ ဟောတိ သေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ သဗ္ဗသတ္တာနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

එම ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ ඔහු, ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසේ නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජු වූ විට ඔහුට ලැබෙන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? කාමභෝගී ලෝකයා අතර ඔහු අග්‍ර ද, ශ්‍රේෂ්ඨ ද, ප්‍රධාන ද, උත්තම ද, ප්‍රවර ද වෙයි. රජෙකු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස මෙයයි. ඉදින් බුදු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස කුමක්ද? සියලු සත්වයන් අතර උන්වහන්සේ අග්‍ර ද, ශ්‍රේෂ්ඨ ද, ප්‍රධාන ද, උත්තම ද, ප්‍රවර ද වන සේක. බුදු වූ විට උන්වහන්සේට ලැබෙන අනුසස මෙයයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၁၃. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

213. ඒ පිළිබඳව මෙසේ කියනු ලැබේ -

‘‘အတ္ထဓမ္မသဟိတံ ပုရေ ဂိရံ,ဧရယံ ဗဟုဇနံ နိဒံသယိ;

ပါဏိနံ ဟိတသုခါဝဟော အဟု,ဓမ္မယာဂမယဇီ အမစ္ဆရီ.

“පෙර ජාතිවලදී අර්ථයෙන් හා ධර්මයෙන් යුත් වචන පවසමින්, බොහෝ ජනයාට යහපත පෙන්වා දුන්නේය. සත්වයන්ට හිතසුව සලසන්නෙක් වූ ඔහු, මසුරුකමින් තොරව ධර්ම දානය නමැති යාගය කළේය.

‘‘တေန [Pg.127] သော သုစရိတေန ကမ္မုနာ,သုဂ္ဂတိံ ဝဇတိ တတ္ထ မောဒတိ;

လက္ခဏာနိ စ ဒုဝေ ဣဓာဂတော,ဥတ္တမပ္ပမုခတာယ ဝိန္ဒတိ.

ඒ සුචරිත කර්මය හේතුවෙන් ඔහු සුගතියෙහි ඉපදී එහි සතුටු විය. නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි උතුම් ප්‍රධානත්වය ලැබීම පිණිස මේ ලක්ෂණ දෙක ලැබුවේය.

‘‘ဥဗ္ဘမုပ္ပတိတလောမဝါ သသော,ပါဒဂဏ္ဌိရဟု သာဓုသဏ္ဌိတာ;

မံသလောဟိတာစိတာ တစောတ္ထတာ,ဥပရိစရဏသောဘနာ အဟု.

ඔහුගේ රෝම උඩු අතට කැරකී පිහිටියේය. මැනවින් පිහිටි වළලුකර ඇත්තේ ද විය. ඒවා මසින් හා ලෙයින් පිරුණු, සිවියෙන් වැසුණු, මනා සේ වැසුණු වළලුකර ඇත්තේ ද, අලංකාර පාද තල ඇත්තේ ද විය.

‘‘ဂေဟမာဝသတိ စေ တထာဝိဓော,အဂ္ဂတံ ဝဇတိ ကာမဘောဂိနံ;

တေန ဥတ္တရိတရော န ဝိဇ္ဇတိ,ဇမ္ဗုဒီပမဘိဘုယျ ဣရိယတိ.

එබඳු ස්වභාවයක් ඇති ඔහු ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසේ නම්, සියලු කාමභෝගීන් අතර අග්‍රත්වයට පැමිණෙයි. ඔහුට වඩා උසස් වූ කිසිවෙක් නොවෙයි. ඔහු මුළු ජම්බුද්වීපයම අභිබවා පාලනය කරයි.

‘‘ပဗ္ဗဇမ္ပိ စ အနောမနိက္ကမော,အဂ္ဂတံ ဝဇတိ သဗ္ဗပါဏိနံ;

တေန ဥတ္တရိတရော န ဝိဇ္ဇတိ,သဗ္ဗလောကမဘိဘုယျ ဝိဟရတီ’’တိ.

ඉදින් ඔහු උතුම් පැවිද්ද ලැබුවහොත්, සියලු සත්වයන් අතර අග්‍රත්වයට පැමිණෙයි. ඔහුට වඩා උසස් වූ කිසිවෙක් නොවෙයි. මුළු ලෝකයම අභිබවා උන්වහන්සේ වැඩ වසන සේක.”

(၁၁) ဧဏိဇင်္ဃလက္ခဏံ

(11) ඒණිජංඝ ලක්ෂණය (මුවෙකුගේ මෙන් මනහර කෙණ්ඩ පිහිටීමේ ලක්ෂණය).

၂၁၄. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သက္ကစ္စံ ဝါစေတာ အဟောသိ သိပ္ပံ ဝါ ဝိဇ္ဇံ ဝါ စရဏံ ဝါ ကမ္မံ ဝါ – ‘ကိံ တိမေ ခိပ္ပံ ဝိဇာနေယျုံ, ခိပ္ပံ ပဋိပဇ္ဇေယျုံ, န စိရံ ကိလိဿေယျု’’န္တိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. ဧဏိဇင်္ဃော ဟောတိ.

214. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවලදී මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කල්හි, ශිල්ප ශාස්ත්‍රයක් හෝ විද්‍යාවක් හෝ පැවැත්මක් හෝ කර්මාන්තයක් හෝ ‘මොවුන් කෙසේ නම් ඉක්මනින් ඉගෙන ගනිත් ද, ඉක්මනින් පිළිපදිත් ද, බොහෝ කල් වෙහෙස නොවෙත් ද’ යන්න සලකා ගෞරවයෙන් උගන්වන්නෙක් වූහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්... මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණය ලබති. එනම්, ඒණි නම් මුවාගේ මෙන් මනහර කෙණ්ඩ (ඒණිජංඝ) ඇත්තේ වෙයි.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? ယာနိ တာနိ ရာဇာရဟာနိ ရာဇင်္ဂါနိ ရာဇူပဘောဂါနိ ရာဇာနုစ္ဆဝိကာနိ တာနိ ခိပ္ပံ ပဋိလဘတိ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? ယာနိ [Pg.128] တာနိ သမဏာရဟာနိ သမဏင်္ဂါနိ သမဏူပဘောဂါနိ သမဏာနုစ္ဆဝိကာနိ, တာနိ ခိပ္ပံ ပဋိလဘတိ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

එම ලක්ෂණයෙන් සමන්නාගත වූ ඔහු, ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසේ නම් සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජු වූ විට ඔහුට ලැබෙන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? රජුන්ට සුදුසු වූ, රජුන්ගේ අංග වූ, රජුන් පරිභෝජනය කරන, රජුන්ට අනුරූප වූ යම් ඇත් වාහන, අස් වාහන ආදිය වේ ද ඒවා ඔහුට ඉක්මනින් ලැබෙයි. රජෙකු වූ විට ඔහුට ලැබෙන අනුසස මෙයයි. ඉදින් බුදු වූ විට උන්වහන්සේට ලැබෙන අනුසස කුමක්ද? ශ්‍රමණයන්ට සුදුසු වූ, ශ්‍රමණයන්ගේ අංග වූ, ශ්‍රමණයන් පරිභෝජනය කරන, ශ්‍රමණයන්ට අනුරූප වූ යම් සිවුරු පිරිකර ආදිය වේ ද ඒවා ඉක්මනින් ලැබෙයි. බුදු වූ විට උන්වහන්සේට ලැබෙන අනුසස මෙයයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၁၅. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

215. ඒ පිළිබඳව මෙසේ කියනු ලැබේ -

‘‘သိပ္ပေသု ဝိဇ္ဇာစရဏေသု ကမ္မေသု,ကထံ ဝိဇာနေယျုံ လဟုန္တိ ဣစ္ဆတိ;

ယဒူပဃာတာယ န ဟောတိ ကဿစိ,ဝါစေတိ ခိပ္ပံ န စိရံ ကိလိဿတိ.

“ශිල්ප ශාස්ත්‍රයන්හි ද, විද්‍යා හා හැසිරීම්හි ද, කර්මාන්තයන්හි ද මොවුන් කෙසේ නම් ඉක්මනින් දැනගනිත් ද යන්න ඔහු අපේක්ෂා කළේය. කිසිවෙකුට හිංසාවක් නොවන යම් ශිල්පයක් වේ ද, එය ඔහු ඉක්මනින් උගන්වයි, බොහෝ කල් වෙහෙස නොවෙන්නට කටයුතු කරයි.

‘‘တံ ကမ္မံ ကတွာ ကုသလံ သုခုဒြယံ,ဇင်္ဃာ မနုညာ လဘတေ သုသဏ္ဌိတာ;

ဝဋ္ဋာ သုဇာတာ အနုပုဗ္ဗမုဂ္ဂတာ,ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမာ သုခုမတ္တစောတ္ထတာ.

සැපය උදා කරන්නා වූ ඒ කුසල් කර්මය කිරීමෙන්, මනහර වූත් මනා කොට පිහිටියා වූත් කෙණ්ඩ යුගලක් ලබයි. වටකුරු වූ, මනාව වැඩුණු, පිළිවෙළින් ඉහළට මතු වූ, උඩු අතට හැරුණු රෝම ඇති, සුකුමාර සිවියකින් වැසුණු කෙණ්ඩ යුගලක් ඔහුට හිමිවෙයි.”

‘‘ဧဏေယျဇင်္ဃောတိ တမာဟု ပုဂ္ဂလံ,သမ္ပတ္တိယာ ခိပ္ပမိဓာဟု လက္ခဏံ;

ဂေဟာနုလောမာနိ ယဒါဘိကင်္ခတိ,အပဗ္ဗဇံ ခိပ္ပမိဓာဓိဂစ္ဆတိ.

එණි මුවකුගේ වැනි කෙණ්ඩා ඇති ඒ පුද්ගලයා ගැන පඬිවරු මෙසේ පවසති: 'මොහුට ඉතා ඉක්මනින් සම්පත් ලැබෙයි.' ගිහිගෙයි වසන ඔහු යම් සම්පතක් කැමති වේ නම්, මෙම ලක්ෂණය නිසා මෙලොවදීම ඉතා ඉක්මනින් එය ලබයි.

‘‘သစေ စ ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော,နေက္ခမ္မဆန္ဒာဘိရတော ဝိစက္ခဏော;

အနုစ္ဆဝိကဿ ယဒါနုလောမိကံ,တံ ဝိန္ဒတိ ခိပ္ပမနောမဝိက္ကမော ’’တိ.

නෙක්ඛම්ම සංකල්පයෙහි ඇලුනු, විචක්ෂණශීලී වූ එබඳු උතුමෙක් ඉදින් පැවිදි බවට පත් වුවහොත්, උදාර වීර්යයෙන් යුත් ඔහු පැවිද්දට සුදුසු වූ, අනුලෝම වූ සියලු දේ ඉතා ඉක්මනින් ලබයි.

(၁၂) သုခုမစ္ဆဝိလက္ခဏံ

(12) සුඛුමච්ඡවි ලක්ෂණය (සියුම් සමක් ඇති බව)

၂၁၆. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆိတာ အဟောသိ – ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ, ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ, ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဿ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ [Pg.129] အဿာ’’တိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. သုခုမစ္ဆဝိ ဟောတိ, သုခုမတ္တာ ဆဝိယာ ရဇောဇလ္လံ ကာယေ န ဥပလိမ္ပတိ.

216. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර මිනිසත්ව උපන් ආත්මභවයන්හිදී, ශ්‍රමණයන් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත එළඹ මෙසේ විමසන්නෙකු වූහ: 'ස්වාමීනි, කුසල් යනු කුමක්ද? අකුසල් යනු කුමක්ද? වැරදි සහගත දේ කුමක්ද? නිවැරදි දේ කුමක්ද? සේවනය කළ යුත්තේ කුමක්ද? සේවනය නොකළ යුත්තේ කුමක්ද? මා විසින් කරනු ලබන කුමන දෙයක් දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ මට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතීද? මා විසින් කරනු ලබන කුමන දෙයක් දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ මට හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතීද?' එම කර්මය කළ බැවින් හා පුරුදු කළ බැවින්... ඔහු එයින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මෙම මහාපුරිස ලක්ෂණය ලබයි. එනම්, ඉතා සියුම් වූ සමක් ඇති බවයි. සම සියුම් බැවින් තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි දූවිලි හා කුණු නොතැවරෙයි.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာပညော ဟောတိ, နာဿ ဟောတိ ကောစိ ပညာယ သဒိသော ဝါ သေဋ္ဌော ဝါ ကာမဘောဂီနံ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာပညော ဟောတိ ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော, နာဿ ဟောတိ ကောစိ ပညာယ သဒိသော ဝါ သေဋ္ဌော ဝါ သဗ္ဗသတ္တာနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඔහු එම ලක්ෂණයෙන් යුක්තව ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වෙයි... රජ වූ කල්හි කුමක් ලබයිද? මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක් වෙයි. කාමභෝගී පුද්ගලයන් අතර ප්‍රඥාවෙන් ඔහුට සමාන වූ හෝ ඔහුට වඩා උසස් වූ කිසිවෙක් නැත. රජ වූ කල්හි මෙය ලබයි... බුදු වූ කල්හි කුමක් ලබයිද? මහා ප්‍රඥාවෙන්, පුළුල් ප්‍රඥාවෙන්, සතුටු උපදවන ප්‍රඥාවෙන්, වේගවත් ප්‍රඥාවෙන්, තියුණු ප්‍රඥාවෙන් හා විනිවිද දකින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. සියලු සත්වයන් අතර ප්‍රඥාවෙන් ඔහුට සමාන වූ හෝ ඔහුට වඩා උසස් වූ කිසිවෙක් නැත. බුදු වූ කල්හි මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

၂၁၇. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

217. මෙහිදී මෙය පවසනු ලැබේ:

‘‘ပုရေ ပုရတ္ထာ ပုရိမာသု ဇာတိသု,အညာတုကာမော ပရိပုစ္ဆိတာ အဟု;

သုဿူသိတာ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါသိတာ,အတ္ထန္တရော အတ္ထကထံ နိသာမယိ.

පෙර ආත්මයන්හිදී සත්‍යය දැනගැනීමේ කැමැත්තෙන් තථාගතයන් වහන්සේ ප්‍රශ්න කරන්නෙකු වූහ. පඬිවරුන්ගේ බසට සවන් දුන්හ, පැවිදි උතුමන් ඇසුරු කළහ. අර්ථය සොයමින් වැඩදායී කථා පිළිබඳව විමසා බැලූහ.

‘‘ပညာပဋိလာဘဂတေန ကမ္မုနာ,မနုဿဘူတော သုခုမစ္ဆဝီ အဟု;

ဗျာကံသု ဥပ္ပာဒနိမိတ္တကောဝိဒါ,သုခုမာနိ အတ္ထာနိ အဝေစ္စ ဒက္ခိတိ.

ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිස කළ ඒ කර්මය හේතුවෙන්, මිනිසත් බව ලැබූ කල සියුම් සමකින් යුක්ත වූහ. ලක්ෂණ පිළිබඳ දක්ෂයෝ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: 'මොහු සියුම් වූ ගැඹුරු අර්ථයන් නුවණින් විනිවිද දකින්නේය'.

‘‘သစေ န ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော,ဝတ္တေတိ စက္ကံ ပထဝိံ ပသာသတိ;

အတ္ထာနုသိဋ္ဌီသု ပရိဂ္ဂဟေသု စ,န တေန သေယျော သဒိသော စ ဝိဇ္ဇတိ.

එබඳු තැනැත්තා ඉදින් පැවිදි නොවන්නේ නම්, සක්විති රජව මුළු පෘථිවියම පාලනය කරයි. අර්ථය කියා දීමෙහි හා කරුණු විමසීමෙහි ලා ඔහුට වඩා උසස් වූ හෝ ඔහුට සමාන වූ හෝ කිසිවෙක් නොමැත.

‘‘သစေ စ ပဗ္ဗဇ္ဇမုပေတိ တာဒိသော,နေက္ခမ္မဆန္ဒာဘိရတော ဝိစက္ခဏော;

ပညာဝိသိဋ္ဌံ လဘတေ အနုတ္တရံ,ပပ္ပောတိ ဗောဓိံ ဝရဘူရိမေဓသော’’တိ.

ඉදින් එබඳු වූ, නෙක්ඛම්මයෙහි ඇලුනු, විචක්ෂණශීලී උතුමා පැවිදි වන්නේ නම්, අනුත්තර වූ විශිෂ්ට ප්‍රඥාව ලබයි. උතුම් වූ මහා ප්‍රඥාවෙන් යුතු ඔහු සම්මා සම්බෝධියට පත්වෙයි.

(၁၃) သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏလက္ခဏံ

(13) සුවණ්ණවණ්ණ ලක්ෂණය (රන්වන් පැහැති සම)

၂၁၈. ‘‘ယမ္ပိ[Pg.130], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော အက္ကောဓနော အဟောသိ အနုပါယာသဗဟုလော, ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော နာဘိသဇ္ဇိ န ကုပ္ပိ န ဗျာပဇ္ဇိ န ပတိတ္ထီယိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. ဒါတာ စ အဟောသိ သုခုမာနံ မုဒုကာနံ အတ္ထရဏာနံ ပါဝုရဏာနံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ. သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟောတိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော.

218. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර මිනිසත්ව සිටි ආත්මභවයන්හිදී ක්‍රෝධ නොකරන්නෙකු වූහ, දැඩි සිත් තැවුල් බහුල නොවූහ. බොහෝ දෙනා බැණ වැදුණද ඔහු පිළිතුරු නොදුන්හ, නොකිපුණහ, ද්වේෂ නොකළහ, නොකැලඹුණහ. ක්‍රෝධය හෝ ද්වේෂය හෝ අමනාපය හෝ ප්‍රකට නොකළහ. තවද සියුම් වූ, මෘදු වූ ඇතිරිලි හා පෙරවීම්ද, සියුම් සේම, සියුම් කපු, සියුම් පටපිළි සහ සියුම් ලොම් රෙදි දන් දුන්හ. එම කර්මය කළ බැවින් හා රැස් කළ බැවින්... ඔහු එයින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මෙම මහාපුරිස ලක්ෂණය ලබයි. එනම්, ස්වර්ණ වර්ණයෙන් යුක්ත වීමයි. රන් පැහැයට බඳු සමක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? လာဘီ ဟောတိ သုခုမာနံ မုဒုကာနံ အတ္ထရဏာနံ ပါဝုရဏာနံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? လာဘီ ဟောတိ သုခုမာနံ မုဒုကာနံ အတ္ထရဏာနံ ပါဝုရဏာနံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඔහු එම ලක්ෂණයෙන් යුක්තව ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වෙයි... රජ වූ කල්හි කුමක් ලබයිද? සියුම් වූ, මෘදු වූ ඇතිරිලි, පෙරවීම්, සියුම් සේම රෙදි, සියුම් කපු රෙදි, සියුම් පටපිළි හා සියුම් ලොම් රෙදි ලබන්නෙකු වෙයි. රජ වූ කල්හි මෙය ලබයි... බුදු වූ කල්හි කුමක් ලබයිද? සියුම් මෘදු ඇතිරිලි, පෙරවීම්, සියුම් සේම රෙදි, සියුම් කපු රෙදි, සියුම් පටපිළි හා සියුම් ලොම් රෙදි ලබන්නෙකු වෙයි. බුදු වූ කල්හි මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

၂၁၉. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

219. මෙහිදී මෙය පවසනු ලැබේ:

‘‘အက္ကောဓဉ္စ အဓိဋ္ဌဟိ အဒါသိ,ဒါနဉ္စ ဝတ္ထာနိ သုခုမာနိ သုစ္ဆဝီနိ;

ပုရိမတရဘဝေ ဌိတော အဘိဝိဿဇိ,မဟိမိဝ သုရော အဘိဝဿံ.

අක්‍රෝධයෙහි පිහිටා, සියුම් වූත් මනහර වූත් වස්ත්‍ර දන් දුන්හ. පෙර භවයකදී මහා පෘථිවියට මහත් වැසි වස්වන වලාකුළක් මෙන් නොමසුරුව දන් දුන්හ.

‘‘တံ ကတွာန ဣတော စုတော ဒိဗ္ဗံ,ဥပပဇ္ဇိ သုကတဖလဝိပါကမနုဘုတွာ;

ကနကတနုသန္နိဘော ဣဓာဘိဘဝတိ,သုရဝရတရောရိဝ ဣန္ဒော.

එම පින්කම් කොට මෙයින් චුතව දෙව්ලොව උපත ලබා, එහිදී සුකෘත කර්මයන්ගේ විපාක අනුභව කළහ. දැන් මෙහි රන්වන් සිරුරකින් යුක්තව, දෙවිවරුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශක්‍රයා මෙන් බැබළෙති.

‘‘ဂေဟဉ္စာဝသတိ [Pg.131] နရော အပဗ္ဗဇ္ဇ,မိစ္ဆံ မဟတိမဟိံ အနုသာသတိ ;

ပသယှ သဟိဓ သတ္တရတနံ,ပဋိလဘတိ ဝိမလ သုခုမစ္ဆဝိံ သုစိဉ္စ.

ඉදින් පැවිදි නොවීමට කැමතිව ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, මුළු මහත් පෘථිවියම පාලනය කරයි. එහිදී සත් රුවන ලබා, නිර්මල වූ සියුම් රන්වන් සමක් හිමි කර ගනියි.

‘‘လာဘီ အစ္ဆာဒနဝတ္ထမောက္ခပါဝုရဏာနံ,ဘဝတိ ယဒိ အနာဂါရိယတံ ဥပေတိ;

သဟိတော ပုရိမကတဖလံ အနုဘဝတိ,န ဘဝတိ ကတဿ ပနာသော’’တိ.

ඔහු උතුම් වස්ත්‍ර හා පෙරවීම් ලබන්නෙකු වෙයි. ඉදින් පැවිදි බවට පත් වුවහොත්, පෙර කළ පින් විපාක එලෙසින්ම අනුභව කරයි. කළ පිනක විනාශයක් කිසි කලෙක සිදු නොවේ.

(၁၄) ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှလက္ခဏံ

(14) කෝසෝහිතවත්ථගුය්හ ලක්ෂණය (කොපුවකින් වැසුණු පුරුෂ නිමිත්ත ඇති බව)

၂၂၀. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော စိရပ္ပနဋ္ဌေ သုစိရပ္ပဝါသိနော ဉာတိမိတ္တေ သုဟဇ္ဇေ သခိနော သမာနေတာ အဟောသိ. မာတရမ္ပိ ပုတ္တေန သမာနေတာ အဟောသိ, ပုတ္တမ္ပိ မာတရာ သမာနေတာ အဟောသိ, ပိတရမ္ပိ ပုတ္တေန သမာနေတာ အဟောသိ, ပုတ္တမ္ပိ ပိတရာ သမာနေတာ အဟောသိ, ဘာတရမ္ပိ ဘာတရာ သမာနေတာ အဟောသိ, ဘာတရမ္ပိ ဘဂိနိယာ သမာနေတာ အဟောသိ, ဘဂိနိမ္ပိ ဘာတရာ သမာနေတာ အဟောသိ, ဘဂိနိမ္ပိ ဘဂိနိယာ သမာနေတာ အဟောသိ, သမင်္ဂီကတွာ စ အဗ္ဘနုမောဒိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ – ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှော ဟောတိ.

220. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි, පෙර භවයන්හි, පෙර වාසස්ථානයන්හි මිනිසකුව සිටි කාලයේදී, බොහෝ කලක් තිස්සේ වෙන්ව සිටි, බොහෝ කලක් තිස්සේ අතුරුදන්ව සිටි නෑ හිතමිතුරන් හා යහළුවන් එකතු කරන්නෙකු වූහ. මව පුතු හා ද, පුතු මව හා ද, පියා පුතු හා ද, පුතු පියා හා ද, සොහොයුරා සොහොයුරා හා ද, සොහොයුරා සොහොයුරිය හා ද, සොහොයුරිය සොහොයුරා හා ද, සොහොයුරිය සොහොයුරිය හා ද එකතු කරන්නෙකු වූහ. ඔවුන් සමඟි කොට ඒ පිළිබඳව මහත් සේ සතුටු වූහ. ඒ කර්මය කළ බැවින්... ඔහු එයින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි, කෝෂයකින් වැසුණු පුරුෂ නිමිත්තක් ඇති බව යන මෙම මහාපුරුෂ ලක්ෂණය ලබයි.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? ပဟူတပုတ္တော ဟောတိ, ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? ပဟူတပုတ္တော ဟောတိ, အနေကသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

එම ලක්ෂණයෙන් යුක්ත වූ ඔහු ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, සක්විති රජෙක් වෙයි... සක්විති රජකුව ඔහු ලබන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති. සතුරන් මර්දනය කළ හැකි, වීර සම්පන්න, රණශූර දහසකට අධික පුත්‍රයෝ ඔහුට සිටිති. සක්විති රජකුව ඔහු මෙය ලබයි. බුදු වූ කල්හි ලබන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? ඔහුට බොහෝ (ශ්‍රාවක) පුත්‍රයෝ සිටිති. පරවාද මර්දනය කළ හැකි, වීර සම්පන්න, රණශූර දහස් ගණනක් පුත්‍රයෝ ඔහුට සිටිති. බුදු වූ කල්හි ඔහු මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၂၁. တတ္ထေတံ [Pg.132] ဝုစ္စတိ –

221. එහි මෙය කියනු ලැබේ –

‘‘ပုရေ ပုရတ္ထာ ပုရိမာသု ဇာတိသု,စိရပ္ပနဋ္ဌေ သုစိရပ္ပဝါသိနော;

ဉာတီ သုဟဇ္ဇေ သခိနော သမာနယိ,သမင်္ဂိကတွာ အနုမောဒိတာ အဟု.

පෙර පෙර ජාතීන්හි, බොහෝ කලක් වෙන්ව සිටි, බොහෝ කලක් අතුරුදන්ව සිටි නෑයන් ද, හිතමිතුරන් ද, යහළුවන් ද එක් කළහ. ඔවුන් සමඟි කරවා තමන් ද සතුටු වූහ.

‘‘သော တေန ကမ္မေန ဒိဝံ သမက္ကမိ,သုခဉ္စ ခိဍ္ဍာရတိယော စ အနွဘိ;

တတော စဝိတွာ ပုနရာဂတော ဣဓ,ကောသောဟိတံ ဝိန္ဒတိ ဝတ္ထဆာဒိယံ.

ඔහු ඒ කර්මය හේතුවෙන් දෙව්ලොවට පැමිණ, එහි සැප හා ක්‍රීඩා රතීන් අනුභව කළහ. එයින් චුතව නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි, වස්ත්‍රයකින් වැසුණාක් බඳු වූ කෝෂයකින් වැසුණු පුරුෂ නිමිත්ත ලබයි.

‘‘ပဟူတပုတ္တော ဘဝတီ တထာဝိဓော,ပရောသဟဿဉ္စ ဘဝန္တိ အတြဇာ;

သူရာ စ ဝီရာ စ အမိတ္တတာပနာ,ဂိဟိဿ ပီတိံဇနနာ ပိယံဝဒါ.

එවැනි තැනැත්තාට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති. තමන්ගෙන්ම උපන් දහසකට අධික පුත්‍රයෝ වෙති. ඔවුහු සතුරන් තවන, වීර වූ, ප්‍රිය වචන කතා කරන, ගිහියන්ට ප්‍රීතිය ඇති කරන රණශූරයෝ වෙති.

‘‘ဗဟူတရာ ပဗ္ဗဇိတဿ ဣရိယတော,ဘဝန္တိ ပုတ္တာ ဝစနာနုသာရိနော;

ဂိဟိဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ပုန,တံ လက္ခဏံ ဇာယတိ တဒတ္ထဇောတက’’န္တိ.

උතුම් පැවිදි දිවියක් ගත කරන්නේ නම්, වචනයට කීකරු බොහෝ (ශ්‍රාවක) පුත්‍රයෝ ඔහුට වෙති. ගිහියෙකුට වුවද පැවිද්දෙකුට වුවද, නැවත ඒ අර්ථයම ප්‍රකාශ කරන මෙම ලක්ෂණය පහළ වෙයි.

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමුවන භාණවාරය නිම විය.

(၁၅-၁၆) ပရိမဏ္ဍလအနောနမဇဏ္ဏုပရိမသနလက္ခဏာနိ

(15-16) පරිමණ්ඩල හා නොනැමී දණහිස් පිරිමැදීමේ මහාපුරුෂ ලක්ෂණ.

၂၂၂. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မဟာဇနသင်္ဂဟံ သမေက္ခမာနော သမံ ဇာနာတိ သာမံ ဇာနာတိ, ပုရိသံ ဇာနာတိ ပုရိသဝိသေသံ ဇာနာတိ – ‘အယမိဒမရဟတိ အယမိဒမရဟတီ’တိ တတ္ထ တတ္ထ ပုရိသဝိသေသကရော အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ [Pg.133] အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. နိဂြောဓ ပရိမဏ္ဍလော စ ဟောတိ, ဌိတကောယေဝ စ အနောနမန္တော ဥဘောဟိ ပါဏိတလေဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ.

222. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි, පෙර භවයන්හි, පෙර වාසස්ථානයන්හි මිනිසකුව සිටි කාලයේදී මහා ජනයාට සංග්‍රහ කිරීම පිළිබඳව සලකා බලමින්, ‘මොහු මෙයට සුදුසුය, මොහු මෙයට සුදුසුය’ කියා පුද්ගලයාත්, පුද්ගලයාගේ විශේෂත්වයත් තමන්ම හඳුනාගෙන, ඒ ඒ තැන සුදුසු පරිදි පුද්ගලයන්ට සංග්‍රහ කළහ. ඒ කර්මය කළ බැවින්... ඔහු එයින් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මෙම මහාපුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබයි. නුග රුකක් මෙන් සම වටකුරු ශරීරයක් ඇති බවත්, නොනැමී කෙළින් සිටගෙනම දෙඅත්ලෙන් දණහිස් පිරිමැදිය හැකි බවත් යන ලක්ෂණයි.

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဇာတရူပရဇတော ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော ပဟူတဓနဓညော ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရော. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. တဿိမာနိ ဓနာနိ ဟောန္တိ, သေယျထိဒံ, သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ ဟိရိဓနံ ဩတ္တပ္ပဓနံ သုတဓနံ စာဂဓနံ ပညာဓနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

ඔහු එම ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්තව ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වෙයි... සක්විති රජකුව ඔහු ලබන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? ඔහු මහා ධනවත් වෙයි, මහත් භෝග සම්පත් ඇති වෙයි. රන් රිදී බහුල වෙයි, බොහෝ වස්තු උපකරණ හා ධන ධාන්‍ය ඇති වෙයි. ඔහුගේ කෝෂාගාර හා ධාන්‍යාගාර පිරී පවතී. රජකුව ඔහු මෙය ලබයි. බුදු වූ කල්හි ඔහු ලබන ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? ඔහු මහා ධනවත් වෙයි, මහත් භෝග සම්පත් ඇති වෙයි. එම බුදු රජාණන් වහන්සේට මෙම ධනයන් පවතී. එනම්: ශ්‍රද්ධා ධනය, සීල ධනය, හිරි ධනය, ඔත්තප්ප ධනය, ශ්‍රැත ධනය, ත්‍යාග ධනය සහ ප්‍රඥා ධනයයි. බුදු වූ කල්හි ඔහු මෙය ලබයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၂၃. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

223. එහි මෙය කියනු ලැබේ –

‘‘တုလိယ ပဋိဝိစယ စိန္တယိတွာ,မဟာဇနသင်္ဂဟနံ သမေက္ခမာနော;

အယမိဒမရဟတိ တတ္ထ တတ္ထ,ပုရိသဝိသေသကရော ပုရေ အဟောသိ.

පෙර ජාතීන්හි මහා ජනයාට කරන සංග්‍රහ ගැන සලකා බලා, නුවණින් විමසා බලා, ‘මොහු මෙයට සුදුසුය’ කියා පුද්ගලයන්ගේ විශේෂත්වය හඳුනාගෙන සුදුසු පරිදි සංග්‍රහ කළහ.

‘‘မဟိဉ္စ ပန ဌိတော အနောနမန္တော,ဖုသတိ ကရေဟိ ဥဘောဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ;

မဟိရုဟပရိမဏ္ဍလော အဟောသိ,သုစရိတကမ္မဝိပါကသေသကေန.

පොළොවෙහි කෙළින් සිටගෙන නොනැමී දෙඅතින් දණහිස් ස්පර්ශ කළ හැකිය. ඒ යහපත් කර්මයේ විපාකයක් වශයෙන් ඔහු නුග රුකක් මෙන් සම වටකුරු ශරීරයක් ඇති අයෙකු වූහ.

‘‘ဗဟုဝိဝိဓနိမိတ္တလက္ခဏညူ,အတိနိပုဏာ မနုဇာ ဗျာကရိံသု;

ဗဟုဝိဝိဓာ ဂိဟီနံ အရဟာနိ,ပဋိလဘတိ ဒဟရော သုသု ကုမာရော.

බොහෝ විවිධ නිමිති ලක්ෂණ දන්නා ඉතා සියුම් නුවණැති ලක්ෂණ පාඨකයෝ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: ‘මේ කුඩා කුමාරයා ගිහියන්ට සුදුසු බොහෝ වූ විවිධ වස්තු සම්පත් ලබන්නේය.’

‘‘ဣဓ စ မဟီပတိဿ ကာမဘောဂီ,ဂိဟိပတိရူပကာ ဗဟူ ဘဝန္တိ;

ယဒိ စ ဇဟတိ သဗ္ဗကာမဘောဂံ,လဘတိ အနုတ္တရံ ဥတ္တမဓနဂ္ဂ’’န္တိ.

ඉදින් මොහු මෙලොව රජෙකු වුවහොත්, ගිහියන්ට සුදුසු බොහෝ කාම භෝග සම්පත් ලබයි. ඉදින් සියලු කාම සම්පත් අතහැර පැවිදි වුවහොත්, අනුත්තර වූ උතුම් ශ්‍රේෂ්ඨ ධනය ලබයි.

(၁၇-၁၉) သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယာဒိတိလက္ခဏံ

(17-19) සිංහ පූර්වාර්ධ කාය ආදී ලක්ෂණ තුන.

၂၂၄. ‘‘ယမ္ပိ[Pg.134], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဗဟုဇနဿ အတ္ထကာမော အဟောသိ ဟိတကာမော ဖာသုကာမော ယောဂက္ခေမကာမော – ‘ကိန္တိမေ သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎေယျုံ, သီလေန ဝဍ္ဎေယျုံ, သုတေန ဝဍ္ဎေယျုံ, စာဂေန ဝဍ္ဎေယျုံ, ဓမ္မေန ဝဍ္ဎေယျုံ, ပညာယ ဝဍ္ဎေယျုံ, ဓနဓညေန ဝဍ္ဎေယျုံ, ခေတ္တဝတ္ထုနာ ဝဍ္ဎေယျုံ, ဒွိပဒစတုပ္ပဒေဟိ ဝဍ္ဎေယျုံ, ပုတ္တဒါရေဟိ ဝဍ္ဎေယျုံ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသေဟိ ဝဍ္ဎေယျုံ, ဉာတီဟိ ဝဍ္ဎေယျုံ, မိတ္တေဟိ ဝဍ္ဎေယျုံ, ဗန္ဓဝေဟိ ဝဍ္ဎေယျု’န္တိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ တီဏိ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော စ ဟောတိ စိတန္တရံသော စ သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော စ.

224. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවලදී, පෙර භවයන්හිදී, පෙර වාසස්ථානයන්හිදී, මිනිසකුව ඉපිද සිටියදී, බොහෝ දෙනා කෙරෙහි අර්ථය කැමති වූහ, හිතසුව කැමති වූහ, පහසුව කැමති වූහ, යෝගක්ෂේමය (කෙලෙස්ගෙන් මිදීම) කැමති වූහ. ‘මොවුහු කෙසේ නම් ශ්‍රද්ධාවෙන් වැඩෙන්නාහුද, සීලයෙන් වැඩෙන්නාහුද, ශ්‍රැතයෙන් (ධර්ම ඥානයෙන්) වැඩෙන්නාහුද, ත්‍යාගයෙන් වැඩෙන්නාහුද, ධර්මයෙන් වැඩෙන්නාහුද, ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙන්නාහුද, ධන ධාන්‍යයෙන් වැඩෙන්නාහුද, ඉඩම් කඩම්වලින් වැඩෙන්නාහුද, දෙපා සිවුපා සතුන්ගෙන් වැඩෙන්නාහුද, අඹුදරුවන්ගෙන් වැඩෙන්නාහුද, දාස කම්කරු සේවකයන්ගෙන් වැඩෙන්නාහුද, නෑයන්ගෙන් වැඩෙන්නාහුද, මිතුරන්ගෙන් වැඩෙන්නාහුද, නෑ සබඳකම්වලින් වැඩෙන්නාහුද?’ යැයි (සිතූහ). උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්...පෙ... ඒ භවයෙන් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි, මේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තුනක් ලබති. එනම්: සිංහයෙකුගේ ශරීරයේ පූර්වභාගය වැනි කයක් ඇති වීම, පිට මැද (දෙවුර අතර) මස් පිරී තිබීම සහ මනාව වටකුරු වූ බෙල්ලක් ඇති වීම යන ලක්ෂණයි.”

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ, န ပရိဟာယတိ ဓနဓညေန ခေတ္တဝတ္ထုနာ ဒွိပဒစတုပ္ပဒေဟိ ပုတ္တဒါရေဟိ ဒါသကမ္မကရပေါရိသေဟိ ဉာတီဟိ မိတ္တေဟိ ဗန္ဓဝေဟိ, န ပရိဟာယတိ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ, န ပရိဟာယတိ သဒ္ဓါယ သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ, န ပရိဟာယတိ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“ඒ ලක්ෂණවලින් සමන්විත වූ උන්වහන්සේ ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය...පෙ... රජකම් කරන කල්හි ඔහුට ලැබෙන දේ කුමක්ද? නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇත්තෙක් වෙයි. ධන ධාන්‍යයෙන්, ඉඩම් කඩම්වලින්, දෙපා සිවුපා සතුන්ගෙන්, අඹුදරුවන්ගෙන්, දාස කම්කරු සේවකයන්ගෙන්, නෑයන්ගෙන්, මිතුරන්ගෙන් හා නෑ සබඳකම්වලින් නොපිරිහෙයි. සියලු සම්පත්වලින් නොපිරිහෙයි. රජකම් කරන කල්හි මෙය ලබයි. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ ලබන දේ කුමක්ද? නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇත්තෙක් වෙයි. ශ්‍රද්ධාවෙන්, සීලයෙන්, ශ්‍රැතයෙන්, ත්‍යාගයෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් නොපිරිහෙයි. සියලු සම්පත්වලින් නොපිරිහෙයි. බුදු වූ කල්හි මෙය ලබයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၂၅. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

225. එහි මෙය (මේ ගාථාවන්) කියනු ලැබේ –

‘‘သဒ္ဓါယ သီလေန သုတေန ဗုဒ္ဓိယာ,စာဂေန ဓမ္မေန ဗဟူဟိ သာဓုဟိ;

ဓနေန ဓညေန စ ခေတ္တဝတ္ထုနာ,ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ စတုပ္ပဒေဟိ စ.

“ශ්‍රද්ධාවෙන් ද, සීලයෙන් ද, ශ්‍රැතයෙන් ද, ප්‍රඥාවෙන් ද, ත්‍යාගයෙන් ද, ධර්මයෙන් ද, වෙනත් බොහෝ යහපත් ගුණයන්ගෙන් ද, ධනයෙන් හා ධාන්‍යයෙන් ද, ඉඩම් කඩම්වලින් ද, දරු මල්ලන්ගෙන් හා අඹුවන්ගෙන් ද, සිවුපා සතුන්ගෙන් ද,”},{

‘‘ဉာတီဟိ မိတ္တေဟိ စ ဗန္ဓဝေဟိ စ,ဗလေန ဝဏ္ဏေန သုခေန စူဘယံ;

ကထံ န ဟာယေယျုံ ပရေတိ ဣစ္ဆတိ,အတ္ထဿ မိဒ္ဓီ စ ပနာဘိကင်္ခတိ.

“තම නෑ හිතමිතුරන් හා බන්ධූන් බලයෙන් ද, වර්ණයෙන් ද, සැපයෙන් ද යන මේ කරුණු දෙකෙන් ම කෙසේ නම් පිරිහෙන්නේ නැතිව සිටිත් දෝ යි උන්වහන්සේ ප්‍රාර්ථනා කරන සේක. අන්‍යයන්ගේ යහපත හා අභිවෘද්ධිය ම උන්වහන්සේ පතන සේක.”

‘‘သ [Pg.135] သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓသုသဏ္ဌိတော အဟု,သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော စ စိတန္တရံသော;

ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏေန ကတေန ကမ္မုနာ,အဟာနိယံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တမဿ တံ.

“පෙර ජාතීන්හි මැනවින් පුරුදු කළ කුසල කර්මයේ විපාක ලෙස උන්වහන්සේ සිංහයෙකුගේ ශරීරයේ පූර්ව භාගය මෙන් මනාව පිහිටි දේහයක් ඇතිව උපන් සේක. සමව පිහිටි බෙල්ලක් හා පිරුණු පිටක් ඇති උන්වහන්සේගේ එම මහාපුරුෂ ලක්ෂණ තුන ම අන්‍යයන්ගේ අභිවෘද්ධිය සලසන පූර්ව නිමිත්තකි.”

‘‘ဂိဟီပိ ဓညေန ဓနေန ဝဍ္ဎတိ,ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ စတုပ္ပဒေဟိ စ;

အကိဉ္စနော ပဗ္ဗဇိတော အနုတ္တရံ,ပပ္ပောတိ ဗောဓိံ အသဟာနဓမ္မတ’’န္တိ.

“මහණ නොවී ගිහිගෙයි විසුවහොත් ධාන්‍යයෙන්, ධනයෙන්, අඹුදරුවන්ගෙන් හා සිවුපා සතුන්ගෙන් දියුණු වන්නේ ය. කිසිවක් සතු කර නොගෙන මහණ වුවහොත් පිරිහීමක් නැති උතුම් වූ සම්මා සම්බෝධියට පත් වන්නේ යැයි ලක්ෂණ පාඨකයෝ ප්‍රකාශ කළහ.”

(၂၀) ရသဂ္ဂသဂ္ဂိတာလက္ခဏံ

(20) රසග්ගසග්ගිතා ලක්ෂණය

၂၂၆. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော အဟောသိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ, ရသဂ္ဂသဂ္ဂီ ဟောတိ, ဥဒ္ဓဂ္ဂါဿ ရသဟရဏီယော ဂီဝါယ ဇာတာ ဟောန္တိ သမာဘိဝါဟိနိယော.

226. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි, පෙර භවයන්හි, පෙර වාසස්ථානයන්හි මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කාලයේ දී සතුන්ට අතින් හෝ කැට කැබිලිතිවලින් හෝ දණ්ඩෙන් හෝ ආයුධයකින් හෝ හිංසා පීඩා නොකරන ස්වභාවයක් ඇතිව සිටියහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්, රැස් කළ බැවින්...පෙ... එම භවයෙන් චුත වී මෙලොවට පැමිණි කළ මෙම මහාපුරුෂ ලක්ෂණය ලබති. එනම් උන්වහන්සේ රස නහර උඩු අතට විහිදුණු, මැනවින් රසය ගෙනයන, උගුරෙහි පිහිටි රසවාහිනී ඇත්තෙකු වන සේක.”

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော, သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“උන්වහන්සේ එම ලක්ෂණයෙන් යුක්තව ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම් සක්විති රජෙක් වන්නේ ය...පෙ... රජෙකු වූ විට කුමක් ලබයි ද? අල්ප ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයි, අල්ප රෝග ඇත්තෙක් වෙයි. ඉතා සීතල නොවූ, ඉතා උණුසුම් නොවූ, ආහාර මැනවින් පැසවන්නා වූ සමපාකී ජඨරාග්නියකින් යුක්ත වෙයි. රජෙකු වූ විට මෙය ලබයි... බුදු වූ විට කුමක් ලබයි ද? අල්ප ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයි, අල්ප රෝග ඇත්තෙක් වෙයි, ඉතා සීතල නොවූ ද ඉතා උණුසුම් නොවූ ද ආහාර මැනවින් පැසවන්නා වූ මධ්‍යම වූ සමපාකී ජඨරාග්නියකින් යුක්ත වෙයි, වීර්යය වැඩීමට සුදුසු දේහයක් ලබයි. බුදු වූ විට මෙය ලබයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

၂၂၇. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

227. ඒ පිළිබඳව මෙය කියනු ලැබේ—

‘‘န ပါဏိဒဏ္ဍေဟိ ပနာထ လေဍ္ဍုနာ,သတ္ထေန ဝါ မရဏဝဓေန ဝါ ပန;

ဥဗ္ဗာဓနာယ ပရိတဇ္ဇနာယ ဝါ,န ဟေဌယီ ဇနတမဟေဌကော အဟု.

“අතින් හෝ දණ්ඩෙන් හෝ කැට කැබිලිතිවලින් හෝ ආයුධයකින් හෝ මරණයට පත් කිරීමෙන් හෝ අන්‍යයන් පෙළීමෙන් හෝ තර්ජනය කිරීමෙන් හෝ කිසිදු ජනතාවකට හිංසා නොකළ, අහිංසක අයෙක් වූහ.”

‘‘တေနေဝ [Pg.136] သော သုဂတိမုပေစ္စ မောဒတိ,သုခပ္ဖလံ ကရိယ သုခါနိ ဝိန္ဒတိ;

သမောဇသာ ရသဟရဏီ သုသဏ္ဌိတာ,ဣဓာဂတော လဘတိ ရသဂ္ဂသဂ္ဂိတံ.

“එම කර්මය නිසා ම උන්වහන්සේ සුගතියෙහි ඉපදී සතුටු වන සේක. සැප විපාක දෙන කර්මයන් කිරීම නිසා සැප විඳින සේක. උඩු අතට හැරුණු, මනාව පිහිටි රස නහර ඇතිව මෙලොව ඉපදී උතුම් වූ රස පසිඳුන තැනැත්තෙකු වන සේක.”

‘‘တေနာဟု နံ အတိနိပုဏာ ဝိစက္ခဏာ,အယံ နရော သုခဗဟုလော ဘဝိဿတိ;

ဂိဟိဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ပုန,တံ လက္ခဏံ ဘဝတိ တဒတ္ထဇောတက’’န္တိ.

“එබැවින් अतिදක්ෂ වූ ප්‍රඥාවන්තයෝ මෙසේ පවසති: ‘මේ මිනිසා ඉතා සැපවත් කෙනෙකු වන්නේ ය.’ ගිහි වූවත් පැවිදි වූවත් මෙම ලක්ෂණය එම අර්ථය ම ප්‍රකාශ කරයි.”

(၂၁-၂၂) အဘိနီလနေတ္တဂေါပခုမလက္ခဏာနိ

(21-22) අභිනීලනෙත්ත හා ගෝපඛුම ලක්ෂණ

၂၂၈. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော န စ ဝိသဋံ, န စ ဝိသာစိ, န စ ပန ဝိစေယျ ပေက္ခိတာ, ဥဇုံ တထာ ပသဋမုဇုမနော, ပိယစက္ခုနာ ဗဟုဇနံ ဥဒိက္ခိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. အဘိနီလနေတ္တော စ ဟောတိ ဂေါပခုမော စ.

228. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි, පෙර භවයන්හි, පෙර වාසස්ථානයන්හි මනුෂ්‍යයෙකු වී සිටි කාලයේ දී (ක්‍රෝධයෙන්) ඇස් එළියට දමා නොබැලූහ, ඇස කෙළවරින් ඇද කර නොබැලූහ, හොරෙන් ද නොබැලූහ. උන්වහන්සේ සෘජු වූ සිතින් යුතුව, සෘජුව හා පැහැදිලිව මෙන්ම ප්‍රිය වූ දෑසින් යුතුව බොහෝ ජනයා දෙස බැලූහ. උන්වහන්සේ එම කර්මය කළ බැවින්...පෙ... එම භවයෙන් චුත වී මෙලොවට පැමිණි කළ මෙම මහාපුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබති. එනම් ඉතා නිල් පැහැති දෑසක් ඇති බව සහ එළදෙනකගේ මෙන් ලස්සන ඇසිපිය ඇති බව ය.”

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? ပိယဒဿနော ဟောတိ ဗဟုနော ဇနဿ, ပိယော ဟောတိ မနာပေါ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ နေဂမဇာနပဒါနံ ဂဏကမဟာမတ္တာနံ အနီကဋ္ဌာနံ ဒေါဝါရိကာနံ အမစ္စာနံ ပါရိသဇ္ဇာနံ ရာဇူနံ ဘောဂိယာနံ ကုမာရာနံ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? ပိယဒဿနော ဟောတိ ဗဟုနော ဇနဿ, ပိယော ဟောတိ မနာပေါ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဒေဝါနံ မနုဿာနံ အသုရာနံ နာဂါနံ ဂန္ဓဗ္ဗာနံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“ඔහු ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත වූයේ, ඉදින් ගිහිගෙයි වාසය කරයි නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... සක්විති රජකු ලෙස ඔහුට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? ඔහු බොහෝ ජනයාට ප්‍රිය දර්ශනයක් (දැකීමට ප්‍රිය උපදවන සුලු) ඇත්තෙක් වන්නේය. බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට, නියම්ගම් හා ජනපද වැසියන්ට, ගණක මහාමාත්‍යවරුන්ට, යුද සෙන්පතියන්ට, ද්වාරපාලකයන්ට, ඇමතිවරුන්ට, රාජ සභිකයන්ට, ප්‍රාදේශීය රජවරුන්ට, භෝග හිමියන්ට හා කුමාරවරුන්ට ඔහු ප්‍රියමනාප තැනැත්තෙක් වන්නේය. රජකු ලෙස ඔහු මෙම ආනිශංසය ලබයි... බුදු වූ කල්හි ඔහුට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? ඔහු බොහෝ ජනයාට ප්‍රිය දර්ශනයක් ඇත්තෙක් වන්නේය. භික්ෂූන්ට, භික්ෂුණීන්ට, උපාසකයන්ට, උපාසිකාවන්ට, දෙවියන්ට, මිනිසුන්ට, අසුරයන්ට, නාගයන්ට හා ගාන්ධර්වයන්ට ඔහු ප්‍රියමනාප තැනැත්තෙක් වන්නේය. බුදු වූ කල්හි ඔහු මෙම ආනිශංසය ලබයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ වදාළ සේක.

၂၂၉. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

229. එහිදී මෙය (මෙම ගාථාවන්) කියනු ලැබේ –

‘‘န စ ဝိသဋံ န စ ဝိသာစိ, န စ ပန ဝိစေယျပေက္ခိတာ;

ဥဇုံ တထာ ပသဋမုဇုမနော, ပိယစက္ခုနာ ဗဟုဇနံ ဥဒိက္ခိတာ.

“කෝපයෙන් දෙනෙත් විදහා බැලීමක් හෝ, ඇස් කොනින් බැලීමක් හෝ, හොරෙන් බැලීමක් උන්වහන්සේ කෙරෙහි නොවීය. ඍජු මනසකින් යුතුව, ඍජුවම හා ප්‍රසන්නව, මෙත් සිතින් පිරි දෙනෙතින් උන්වහන්සේ බොහෝ ජනයා දෙස බැලූ සේක.

‘‘သုဂတီသု [Pg.137] သော ဖလဝိပါကံ,အနုဘဝတိ တတ္ထ မောဒတိ;

ဣဓ စ ပန ဘဝတိ ဂေါပခုမော,အဘိနီလနေတ္တနယနော သုဒဿနော.

උන්වහන්සේ සුගතියෙහි ඉපිද එහි කුසල විපාක වින්දනය කරමින් සතුටු වූ සේක. නැවත මෙලොව උපන් කල්හි, වසුපැටවකුගේ ඇසිපිය වැනි සුන්දර ඇසිපිය ඇති, ඉතා නිල්වන් නෙත් ඇති, මනහර දර්ශනයක් ඇති උත්තමයකු වූ සේක.

‘‘အဘိယောဂိနော စ နိပုဏာ,ဗဟူ ပန နိမိတ္တကောဝိဒါ;

သုခုမနယနကုသလာ မနုဇာ,ပိယဒဿနောတိ အဘိနိဒ္ဒိသန္တိ နံ.

ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රයෙහි නිපුණ වූ, නිමිති කියන්නා වූ, සියුම් නෙත් ලකුණු හඳුනන බොහෝ ප්‍රාඥයෝ උන්වහන්සේ දෙස බලා, ‘මොහු ඉතා ප්‍රිය දර්ශනයක් ඇත්තෙකැ’යි ප්‍රකාශ කරති.

‘‘ပိယဒဿနော ဂိဟီပိ သန္တော စ,ဘဝတိ ဗဟုဇနပိယာယိတော;

ယဒိ စ န ဘဝတိ ဂိဟီ သမဏော ဟောတိ,ပိယော ဗဟူနံ သောကနာသနော’’တိ.

ප්‍රිය දර්ශනයක් ඇති මොහු ගිහියකුව සිටියද බොහෝ ජනයාගේ ආදරයට පාත්‍ර වේ. ඉදින් ගිහිගෙය හැරපියා පැවිදි වුවහොත්, බොහෝ දෙනාගේ ශෝකය නසන්නා වූ, සැමටම ප්‍රිය වූ බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය.”

(၂၃) ဥဏှီသသီသလက္ခဏံ

(23) උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය

၂၃၀. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဗဟုဇနပုဗ္ဗင်္ဂမော အဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ဗဟုဇနပါမောက္ခော ကာယသုစရိတေ ဝစီသုစရိတေ မနောသုစရိတေ ဒါနသံဝိဘာဂေ သီလသမာဒါနေ ဥပေါသထုပဝါသေ မတ္တေယျတာယ ပေတ္တေယျတာယ သာမညတာယ ဗြဟ္မညတာယ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိတာယ အညတရညတရေသု စ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ – ဥဏှီသသီသော ဟောတိ.

230. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතිවලදී, පෙර භවයන්හිදී, පෙර වාසස්ථානයන්හිදී, පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී කුසල් දහම්හි බොහෝ ජනයාට පෙරටුගාමී වූහ. කාය සුචරිතයෙහි, වාග් සුචරිතයෙහි, මනෝ සුචරිතයෙහි, දන් බෙදා දීමෙහි, සීල සමාදානයෙහි, උපෝසථ ශීලය රැකීමෙහි, මවුපියන්ට උපස්ථාන කිරීමෙහි, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ගරු කිරීමෙහි, කුල දෙටුවන්ට සැලකීමෙහි හා අනෙකුත් සියලු උසස් කුසල් දහම්හි බොහෝ ජනයාට ප්‍රධානියා හා පෙරටුගාමියා වූහ. ඒ කර්මය කළ බැවින්... උන්වහන්සේ ඉන් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මෙම මහා පුරුෂ ලක්ෂණය ලබති: එනම් උෂ්ණීෂ ශීර්ෂය (හිසෙහි මස්පිඬු පටියක් බැඳි ආකාරයෙන් පිහිටි හිස) ඇති තැනැත්තකු වෙති.

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာဿ ဇနော အနွာယိကော ဟောတိ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာဿ ဇနော အနွာယိကော ဟောတိ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

උන්වහන්සේ එම ලක්ෂණයෙන් සමන්විතව, ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසෙයි නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... සක්විති රජකු ලෙස ඔහුට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්, නියම්ගම් ජනපද වැසියන්, ඇමතිවරුන් ඇතුළු බොහෝ ජනයා ඔහු අනුගමනය කරන්නෝ වෙති. රජකු ලෙස ඔහු මෙම ආනිශංසය ලබයි. බුදු වූ කල්හි ඔහුට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? භික්ෂු භික්ෂුණීන්, උපාසක උපාසිකාවන්, දෙවි මිනිස්, අසුර, නාග හා ගාන්ධර්වයන් ඇතුළු බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේ අනුගමනය කරන්නෝ වෙති. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ මෙම ආනිශංසය ලබති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ වදාළ සේක.

၂၃၁. တတ္ထေတံ [Pg.138] ဝုစ္စတိ –

231. එහිදී මෙය කියනු ලැබේ –

‘‘ပုဗ္ဗင်္ဂမော သုစရိတေသု အဟု,ဓမ္မေသု ဓမ္မစရိယာဘိရတော;

အနွာယိကော ဗဟုဇနဿ အဟု,သဂ္ဂေသု ဝေဒယိတ္ထ ပုညဖလံ.

“උන්වහන්සේ පෙර ජාතිවල සුචරිත ධර්මයන්හි පෙරටුගාමී වූහ. ධර්මයෙහි හැසිරීමෙහි නිරත වූහ. බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේ අනුගමනය කළහ. ඒ පුණ්‍ය විපාකය දෙව්ලොවදී වින්දනය කළහ.

‘‘ဝေဒိတွာ သော သုစရိတဿ ဖလံ,ဥဏှီသသီသတ္တမိဓဇ္ဈဂမာ;

ဗျာကံသု ဗျဉ္ဇနနိမိတ္တဓရာ,ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဗဟုဇနံ ဟေဿတိ.

සුචරිතයෙහි ඵල විපාක වින්දනය කොට, මෙලොව උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය ලැබූහ. ලක්ෂණ හා නිමිති කියවන්නෝ, ‘මොහු බොහෝ ජනයාට පෙරටුගාමී වන්නෙකැ’යි ප්‍රකාශ කළහ.

‘‘ပဋိဘောဂိယာ မနုဇေသု ဣဓ,ပုဗ္ဗေဝ တဿ အဘိဟရန္တိ တဒါ;

ယဒိ ခတ္တိယော ဘဝတိ ဘူမိပတိ,ပဋိဟာရကံ ဗဟုဇနေ လဘတိ.

මිනිසුන් අතර රජකු වීමට පෙර සිටම, කුමාර අවධියේදීම බොහෝ දෙනා ඔහුට උපස්ථාන කරති. ඉදින් ඔහු ක්ෂත්‍රිය භූමිපතියකු (සක්විති රජකු) වුවහොත්, බොහෝ ජනයාගේ සේවා උපස්ථාන ලබන්නේය.

‘‘အထ စေပိ ပဗ္ဗဇတိ သော မနုဇော,ဓမ္မေသု ဟောတိ ပဂုဏော ဝိသဝီ;

တဿာနုသာသနိဂုဏာဘိရတော,အနွာယိကော ဗဟုဇနော ဘဝတီ’’တိ.

ඉදින් ඒ මනුෂ්‍යයා පැවිදි වුවහොත්, ධර්මයෙහි නිපුණ වූ, පරතෙරට පත් වූ බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය. බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේගේ අනුශාසනා ගුණයට ලොල්ව, උන්වහන්සේ අනුගමනය කරන්නෝ වන්නාහ.”

(၂၄-၂၅) ဧကေကလောမတာဥဏ္ဏာလက္ခဏာနိ

(24-25) එක් එක් ලෝම ලක්ෂණය හා උර්ණා රෝම ලක්ෂණය

၂၃၂. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော အဟောသိ, သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. ဧကေကလောမော စ ဟောတိ, ဥဏ္ဏာ စ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဟောတိ ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ.

232. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මුසාවාදයෙන් වැළකී සත්‍යවාදී වූහ. සත්‍යයෙහි පිහිටි, ස්ථිර වචන ඇති, විශ්වාස කටයුතු, ලෝකයා නොරවටන කෙනෙක් වූහ. ඒ කර්මය කළ බැවින් හා රැස් කළ බැවින්... උන්වහන්සේ ඉන් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මෙම මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබති: එනම් එක එක් රෝම කූපයෙහි එක බැගින් රෝම පිහිටීමත්, බැම දෙක අතර උපන්, සුදු වූ, මෘදු වූ, පුළුන් රොදක් වැනි වූ ‘උර්ණා’ රෝමයත්ය.

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာဿ ဇနော ဥပဝတ္တတိ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ [Pg.139] သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? မဟာဿ ဇနော ဥပဝတ္တတိ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

උන්වහන්සේ එම ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතව, ඉදින් ගිහිගෙයි වෙසෙයි නම්, සක්විති රජෙක් වන්නේය... රජකු ලෙස ඔහුට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් ඇතුළු බොහෝ ජනයා ඔහුගේ අභිප්‍රාය පරිදි හැසිරෙති (අවනත වෙති). රජකු ලෙස ඔහු මෙම ආනිශංසය ලබයි. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේට ලැබෙන ආනිශංසය කුමක්ද? භික්ෂු භික්ෂුණීන්, උපාසක උපාසිකාවන්, දෙවි මිනිස්, අසුර, නාග හා ගාන්ධර්වයන් ඇතුළු බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේගේ අභිප්‍රාය පරිදි හැසිරෙති. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ මෙම ආනිශංසය ලබති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ වදාළ සේක.

၂၃၃. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

233. එහිදී මෙය කියනු ලැබේ –

‘‘သစ္စပ္ပဋိညော ပုရိမာသု ဇာတိသု,အဒွေဇ္ဈဝါစော အလိကံ ဝိဝဇ္ဇယိ;

န သော ဝိသံဝါဒယိတာပိ ကဿစိ,ဘူတေန တစ္ဆေန တထေန ဘာသယိ.

“පෙර ජාතිවලදී සත්‍ය පොරොන්දු ඇතිව, දෙබිඩි වචනයෙන් තොරව, බොරුව දුරු කළහ. උන්වහන්සේ කිසිවකු නොරැවටූහ. සත්‍ය වූ, යථාර්ථවාදී වූ, ස්ථිර වූ වචනම පැවසූහ.”

‘‘သေတာ သုသုက္ကာ မုဒုတူလသန္နိဘာ,ဥဏ္ဏာ သုဇာတာ ဘမုကန္တရေ အဟု;

န လောမကူပေသု ဒုဝေ အဇာယိသုံ,ဧကေကလောမူပစိတင်္ဂဝါ အဟု.

“සුදු වූ, අතිශයින් දීප්තිමත් වූ, මෘදු වූ පුළුන් රොදක් හා සමාන වූ ‘ඌර්ණ රෝම’ ධාතුව බැම දෙක අතර මනාව පිහිටියේය. එක් රෝම කූපයක රෝම දෙකක් බැගින් හට නොගත්තේය. එක් එක් රෝම කූපයෙහි තනි තනි රෝම බැගින් පිළිවෙළකට වැවුණු සිරුරක් උන්වහන්සේට තිබුණි.”

‘‘တံ လက္ခဏညူ ဗဟဝေါ သမာဂတာ,ဗျာကံသု ဥပ္ပာဒနိမိတ္တကောဝိဒါ;

ဥဏ္ဏာ စ လောမာ စ ယထာ သုသဏ္ဌိတာ,ဥပဝတ္တတီ ဤဒိသကံ ဗဟုဇ္ဇနော.

“ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය දන්නා වූ, නිමිති කීමෙහි දක්ෂ වූ, රැස්ව සිටි බොහෝ බමුණෝ මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: ‘ඌර්ණ රෝම ධාතුව සහ රෝම කූපයන්හි තනි රෝම බැගින් පිහිටි ලක්ෂණය යම් කුමාරයෙකුගේ සිරුරෙහි මනාව පිහිටා තිබේ නම්, එවැනි කුමාරයෙකුගේ අනුශාසනාවට බොහෝ ජනයා අවනත වෙති.’”

‘‘ဂိဟိမ္ပိ သန္တံ ဥပဝတ္တတီ ဇနော,ဗဟု ပုရတ္ထာပကတေန ကမ္မုနာ;

အကိဉ္စနံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုတ္တရံ,ဗုဒ္ဓမ္ပိ သန္တံ ဥပဝတ္တတိ ဇနော’’တိ.

“‘පෙර කරන ලද පින්කම් හේතුවෙන් ඔහු ගිහිව සිටිය ද බොහෝ ජනයා ඔහුට අවනත වෙති. කිසිදු කෙලෙස් බරක් නැති, උතුම් වූ බුදු බවට පත් වූ කල ද බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේ අනුගමනය කරති’ යි බමුණෝ පැවසූහ.”

(၂၆-၂၇) စတ္တာလီသအဝိရဠဒန္တလက္ခဏာနိ

(26-27) දත් සතළිසක් වීම සහ සිදුරු රහිත සම වූ දත් ඇති වීමේ ලක්ෂණ

၂၃၄. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိ. ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ[Pg.140], ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ, သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. စတ္တာလီသဒန္တော စ ဟောတိ အဝိရဠဒန္တော စ.

234. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි, පෙර භවයන්හි, පෙර වාසස්ථානයන්හි මිනිසෙකුව සිටි කල, කේලාම් කීමෙන් වැළකී සිටියහ. මොවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනින් අසා අහවල් තැන නොකීහ; ඔවුන් බිඳවනු පිණිස අහවල් තැනින් අසා මෙතැන නොකීහ. මෙසේ බිඳී ගියවුන් සමගි කරවන්නෙක් ද, සමගි වූවන්ට අනුබල දෙන්නෙක් ද වූහ. සමගියෙහි ඇලුනු, සමගියෙහි සතුටු වන, සමගියට කැමති උන්වහන්සේ සමගිය ඇති කරන වචනම පැවසූහ. ඒ කර්මය සිදු කළ බැවින්... උන්වහන්සේ මෙලොව උපන් කල දත් සතළිසක් පිහිටීම සහ සිදුරු රහිත සම වූ දත් පිහිටීම යන මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලදහ.”

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဘေဇ္ဇပရိသော ဟောတိ, အဘေဇ္ဇာဿ ဟောန္တိ ပရိသာ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ … ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အဘေဇ္ဇပရိသော ဟောတိ, အဘေဇ္ဇာဿ ဟောန္တိ ပရိသာ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ගිහිගෙයි විසුවහොත් සක්විති රජෙක් වෙති... සක්විති රජෙකු ලෙස උන්වහන්සේට ලැබෙන ආනිසංසය කුමක්ද? බිඳවිය නොහැකි පිරිසක් ලැබීමයි. බමුණන්, ගෘහපතියන්, නියම්ගම්වැසියන්, මහාමාත්‍යවරුන්, සෙනෙවිරුන්, ද්වාරපාලකයන්, ඇමතිවරුන්, පිරිස ඇතුළු සක්විති රජුගේ පිරිස කිසිවෙකුටත් බිඳවිය නොහැකි වේ. බුදු වූ කල ද උන්වහන්සේට ලැබෙන ආනිසංසය නම් බිඳවිය නොහැකි පිරිසක් ලැබීමයි. භික්ෂු, භික්ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා, දෙවි, මිනිස්, අසුර, නාග, ගාන්ධර්ව යන මේ සියලු පිරිස තථාගතයන් වහන්සේගෙන් කිසිවෙකුටත් බිඳවිය නොහැකි වෙති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

၂၃၅. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

235. මේ පිළිබඳව මෙසේ කියනු ලැබේ –

‘‘ဝေဘူတိယံ သဟိတဘေဒကာရိံ,ဘေဒပ္ပဝဍ္ဎနဝိဝါဒကာရိံ;

ကလဟပ္ပဝဍ္ဎနအာကိစ္စကာရိံ,သဟိတာနံ ဘေဒဇနနိံ န ဘဏိ.

“උන්වහන්සේ පෙර භවයන්හි සමගි වූවන් බිඳවන, අසමගිය පතුරවන, කලහ ඇති කරන හෝ එවැනි අසමගිය ඇති කරන කේලාම් බස් නොපැවසූහ.”

‘‘အဝိဝါဒဝဍ္ဎနကရိံ သုဂိရံ,ဘိန္နာနုသန္ဓိဇနနိံ အဘဏိ;

ကလဟံ ဇနဿ ပနုဒီ သမင်္ဂီ,သဟိတေဟိ နန္ဒတိ ပမောဒတိ စ.

“කලහ ඇති නොවන, මිහිරි වූ, බිඳී ගියවුන් සමගි කරවන වචනම පැවසූහ. ජනයාගේ කලහ දුරු කළහ. සියලු දෙනා සමගි කරවා, සමගි වූවන් දැක සතුටු වූහ.”

‘‘သုဂတီသု သော ဖလဝိပါကံ,အနုဘဝတိ တတ္ထ မောဒတိ;

ဒန္တာ ဣဓ ဟောန္တိ အဝိရဠာ သဟိတာ,စတုရော ဒသဿ မုခဇာ သုသဏ္ဌိတာ.

“උන්වහන්සේ සුගතියෙහි එහි විපාක වින්දහ. මෙලොව උපන් කල උන්වහන්සේගේ මුඛයෙහි මනාව පිහිටි, සිදුරු රහිත වූ සම දත් සතළිසක් පිහිටියේය.”

‘‘ယဒိ [Pg.141] ခတ္တိယော ဘဝတိ ဘူမိပတိ,အဝိဘေဒိယာဿ ပရိသာ ဘဝတိ;

သမဏော စ ဟောတိ ဝိရဇော ဝိမလော,ပရိသာဿ ဟောတိ အနုဂတာ အစလာ’’တိ.

“උන්වහන්සේ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු වූ කල, කිසිවෙකුට බිඳවිය නොහැකි පිරිසක් ලබති. කෙලෙස් රහිත වූ නිර්මල බුදු වූ කල ද, උන්වහන්සේ අනුගමනය කරන නොසැලෙන ශ්‍රාවක පිරිසක් ලබති.”

(၂၈-၂၉) ပဟူတဇိဝှာဗြဟ္မဿရလက္ခဏာနိ

(28-29) විශාල දිවක් සහ බ්‍රහ්ම ස්වරය වැනි හඬක් ඇති වීමේ ලක්ෂණ

၂၃၆. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိ. ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ, တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ. ပဟူတဇိဝှော စ ဟောတိ ဗြဟ္မဿရော စ ကရဝီကဘာဏီ.

236. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතීන්හි... මිනිසෙකුව සිටි කල, පරුෂ වචනයෙන් වැළකී සිටියහ. යම් වචනයක් නිදොස් ද, කනට සුව දෙන සුලු ද, ප්‍රේමණීය ද, හදවතට දනවන සුලු ද, ශිෂ්ට ද, බොහෝ ජනයා ප්‍රිය කරන සහ මනාප වන සුලු ද, උන්වහන්සේ එවැනි වචනම පැවසූහ. ඒ කර්මය රැස් කළ බැවින්... උන්වහන්සේ මෙලොව උපන් කල විශාල දිවක් ලැබීම සහ බ්‍රහ්ම ස්වරය වැනි කරවීක පක්ෂියෙකුගේ වැනි මිහිරි හඬක් ලැබීම යන මහා පුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලදහ.”

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အာဒေယျဝါစော ဟောတိ, အာဒိယန္တိဿ ဝစနံ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အာဒေယျဝါစော ဟောတိ, အာဒိယန္တိဿ ဝစနံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ගිහිගෙයි විසුවහොත් සක්විති රජෙක් වෙති... සක්විති රජෙකු වූ කල උන්වහන්සේගේ වචනය සියල්ලන්ම පිළිගනිති. බමුණු ගෘහපතියන්ගේ සිට කුමාරවරුන් දක්වා සියල්ලෝම රජුගේ වචනය ගෞරවයෙන් පිළිගනිති. බුදු වූ කල ද උන්වහන්සේට ලැබෙන ආනිසංසය නම් සැම දෙනාම පිළිගන්නා වචන ඇති වීමයි. භික්ෂු, භික්ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා සහ දෙවි මිනිස් ආදී සියලු දෙනා උන්වහන්සේගේ වචනය ගෞරවයෙන් පිළිගනිති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

၂၃၇. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

237. මේ පිළිබඳව මෙසේ කියනු ලැබේ –

‘‘အက္ကောသဘဏ္ဍနဝိဟေသကာရိံ,ဥဗ္ဗာဓိကံ ဗဟုဇနပ္ပမဒ္ဒနံ;

အဗာဠှံ ဂိရံ သော န ဘဏိ ဖရုသံ,မဓုရံ ဘဏိ သုသံဟိတံ သခိလံ.

“ආක්‍රෝශ කරන, කලහකාරී වූ, පීඩා කරන, ජනයා පෙළන රළු වූ පරුෂ වචන උන්වහන්සේ නොපැවසූහ. මිහිරි වූ, අර්ථවත් වූ, ප්‍රේමණීය වූ වචනම පැවසූහ.”

‘‘မနသော [Pg.142] ပိယာ ဟဒယဂါမိနိယော,ဝါစာ သော ဧရယတိ ကဏ္ဏသုခါ;

ဝါစာသုစိဏ္ဏဖလမနုဘဝိ,သဂ္ဂေသု ဝေဒယထ ပုညဖလံ.

“සිතට ප්‍රිය වූ, හදවතට දැනෙන, කනට සුව දෙන වචනම උන්වහන්සේ පැවසූහ. එසේ යහපත් වචන පැවසීමේ පින් විපාක ස්වර්ග ලෝකයන්හි උන්වහන්සේ අත්විඳි සේක.”

‘‘ဝေဒိတွာ သော သုစရိတဿ ဖလံ,ဗြဟ္မဿရတ္တမိဓမဇ္ဈဂမာ;

ဇိဝှာဿ ဟောတိ ဝိပုလာ ပုထုလာ,အာဒေယျဝါကျဝစနော ဘဝတိ.

“ඒ සුචරිතයෙහි විපාක විඳ, මෙලොවදී බ්‍රහ්ම ස්වරය ඇති බවට පත් වූහ. උන්වහන්සේගේ දිව විශාලය, පළල්ය. පවසන වචනය සියල්ලන්ම පිළිගන්නා සුලුය.”

‘‘ဂိဟိနောပိ ဣဇ္ဈတိ ယထာ ဘဏတော,အထ စေ ပဗ္ဗဇတိ သော မနုဇော;

အာဒိယန္တိဿ ဝစနံ ဇနတာ,ဗဟုနော ဗဟုံ သုဘဏိတံ ဘဏတော’’တိ.

“ගිහියෙකු ලෙස වුව ද පවසන වචනය සාර්ථක වෙයි. මහණ වී බුදු වූ කල බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේගේ ඒ මියුරු සදහම් වචනය ගෞරවයෙන් පිළිගනිති.”

(၃၀) သီဟဟနုလက္ခဏံ

(30) සිංහ හනුව වැනි හනුවක් ඇති වීමේ ලක්ෂණය

၂၃၈. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အဟောသိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ…ပေ… သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ပဋိလဘတိ, သီဟဟနု ဟောတိ.

238. ‘‘මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතියෙහි, පෙර භවයෙහි, පෙර නිවාසයෙහි පෙර මිනිසකු වී සිටියදී, සම්ඵප්පලාපය (හිස් වචන) ප්‍රහීණ කර, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකී, කාලවාදී (සුදුසු කල කතා කරන), භූතවාදී (සත්‍යය පවසන), අත්ථවාදී (අර්ථවත් දෙය පවසන), ධම්මවාදී (ධර්මය පවසන), විනයවාදී (විනයට අනුකූලව පවසන) කෙනෙක් වූහ. උන්වහන්සේ සුදුසු කාලයෙහි හේතු සහිත වූ, සීමා සහිත වූ, අර්ථවත් වූ, සිතෙහි තැන්පත් කර ගත යුතු වටිනා වචනම පවසන්නෙක් වූහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්... පෙ... ඉන් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහාපුරුෂ ලක්ෂණය ලබති; එනම් සිංහයකුගේ හකු වැනි (සිංහ හනු) හකු ඇති බවයි.’’

‘‘သော တေန လက္ခဏေန သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ…ပေ… ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပ္ပဓံသိယော ဟောတိ ကေနစိ မနုဿဘူတေန ပစ္စတ္ထိကေန ပစ္စာမိတ္တေန. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ… ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? အပ္ပဓံသိယော ဟောတိ အဗ္ဘန္တရေဟိ ဝါ ဗာဟိရေဟိ ဝါ ပစ္စတ္ထိကေဟိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ, ရာဂေန ဝါ ဒေါသေန ဝါ မောဟေန ဝါ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

‘‘ඒ ලක්ෂණයෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, සක්විති රජෙක් වෙයි... පෙ... රජකු වශයෙන් උන්වහන්සේ ලබන ආනිශංසය කුමක්ද? මිනිසකු වූ කිසිදු සතුරකුට හෝ ප්‍රතිමල්ලවයකුට උන්වහන්සේව මැඩපැවැත්විය නොහැකිය. රජකු වශයෙන් උන්වහන්සේ මෙය ලබති... බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ ලබන ආනිශංසය කුමක්ද? ලෝකයෙහි රාගයෙන් හෝ ද්වේෂයෙන් හෝ මෝහයෙන් හෝ වේවා, ශ්‍රමණයකුගෙන් හෝ බ්‍රාහ්මණයකුගෙන් හෝ දෙවියකුගෙන් හෝ මාරයකුගෙන් හෝ බ්‍රහ්මයකුගෙන් හෝ වේවා, අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර කිසිදු සතුරකුට හෝ ප්‍රතිමල්ලවයකුට උන්වහන්සේව මැඩපැවැත්විය නොහැකිය. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ මෙය ලබති.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၃၉. တတ္ထေတံ [Pg.143] ဝုစ္စတိ –

239. ඒ පිළිබඳව මෙය කියනු ලැබේ—

‘‘န သမ္ဖပ္ပလာပံ န မုဒ္ဓတံ,အဝိကိဏ္ဏဝစနဗျပ္ပထော အဟောသိ;

အဟိတမပိ စ အပနုဒိ,ဟိတမပိ စ ဗဟုဇနသုခဉ္စ အဘဏိ.

239. ‘‘තථාගතයන් වහන්සේ සම්ඵප්පලාප (හිස් වචන) හෝ මෝඩ වචන කතා නොකළ සේක. උන්වහන්සේ අවුල් නැති වචන ඇත්තෙක් වූහ; අහිතකර දේ දුරු කළ සේක; බොහෝ දෙනාගේ යහපත හා සුවය පිණිස වන වචනම වදාළ සේක.

‘‘တံ ကတွာ ဣတော စုတော ဒိဝမုပပဇ္ဇိ,သုကတဖလဝိပါကမနုဘောသိ;

စဝိယ ပုနရိဓာဂတော သမာနော,ဒွိဒုဂမဝရတရဟနုတ္တမလတ္ထ.

ඒ යහපත් කර්මය කොට මෙයින් චුතව ස්වර්ගයෙහි උපන් සේක; එහිදී සුකෘත කර්මයේ විපාක අනුභව කළ සේක. ඉන් චුතව නැවත මෙලොවට පැමිණි කල්හි, සිව්පා සතුන් අතර උතුම් වූ සිංහයාගේ හකු වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ හකු ලදහ.

‘‘ရာဇာ ဟောတိ သုဒုပ္ပဓံသိယော,မနုဇိန္ဒော မနုဇာဓိပတိ မဟာနုဘာဝေါ;

တိဒိဝပုရဝရသမော ဘဝတိ,သုရဝရတရောရိဝ ဣန္ဒော.

උන්වහන්සේ (ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්) කිසිවකුට මැඩපැවැත්විය නොහැකි, මනුෂ්‍යයන්ට අධිපති වූ, මහානුභාව සම්පන්න රජෙක් වෙති; තව්තිසා වැසි දෙවිවරුන් අතර ශක්‍රයා මෙන් මහා තේජවන්ත වෙති.

‘‘ဂန္ဓဗ္ဗာသုရယက္ခရက္ခသေဘိ,သုရေဟိ န ဟိ ဘဝတိ သုပ္ပဓံသိယော;

တထတ္တော ယဒိ ဘဝတိ တထာဝိဓော,ဣဓ ဒိသာ စ ပဋိဒိသာ စ ဝိဒိသာ စာ’’တိ.

ගන්ධර්වයන්ට, අසුරයන්ට, යක්ෂයන්ට, රාක්ෂයන්ට හෝ දෙවියන්ට පවා උන්වහන්සේව මැඩපැවැත්විය නොහැකිය. ඒ අයුරින්ම, උන්වහන්සේ බුදු වූ කල්හි දස දිශාවෙහිම සිටින කිසිදු සත්වයකුට උන්වහන්සේව පරාජය කළ නොහැකි වන්නේය.’’

(၃၁-၃၂) သမဒန္တသုသုက္ကဒါဌာလက္ခဏာနိ

සමදන්ත හා සුසුක්කදාඨ ලක්ෂණයන්ගේ විස්තරය (සම වූ දත් සහ ඉතා සුදු පැහැති රදනක දත් ඇති බව).

၂၄၀. ‘‘ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုရိမံ ဇာတိံ ပုရိမံ ဘဝံ ပုရိမံ နိကေတံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတော သမာနော မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ, တုလာကူဋ ကံသကူဋ မာနကူဋ ဥက္ကောဋန ဝဉ္စန နိကတိ သာစိယောဂ ဆေဒန ဝဓ ဗန္ဓန ဝိပရာမောသ အာလောပ သဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော အဟောသိ. သော တဿ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတ္ထ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှာတိ ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန ဒိဗ္ဗေန သုခေန ဒိဗ္ဗေန ယသေန ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ [Pg.144] ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ. သော တတော စုတော ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော ဣမာနိ ဒွေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ပဋိလဘတိ, သမဒန္တော စ ဟောတိ သုသုက္ကဒါဌော စ.

(31-32) ‘‘මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ජාතියෙහි... පෙර මිනිසකු වී සිටියදී, මිච්ඡාජීවය (වැරදි ජීවිකාව) ප්‍රහීණ කර, සම්මා ආජීවයෙන් (නිවැරදි ජීවිකාවෙන්) දිවි ගෙවූහ. තලාවෙන් (කිරුමෙන්) වංචා කිරීම, රන් ආදියෙන් වංචා කිරීම, මැනීමෙන් වංචා කිරීම, අල්ලස් ගැනීම, රැවටීම, වංචාව, වැරදි මඟ පෙන්වීම, ශරීර අවයව කැපීම, මැරීම, බැඳ තැබීම, මංකොල්ලකෑම, ගම් පහර දීම හා බලහත්කාරකම් කිරීම යන මේවායින් උන්වහන්සේ වැළකී සිටියහ. උන්වහන්සේ ඒ කර්මය කළ බැවින්, රැස් කළ බැවින්, බහුල කළ බැවින්, වර්ධනය කළ බැවින්, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්හ. උන්වහන්සේ එහිදී දිව්‍ය ආයුෂ, දිව්‍ය වර්ණය, දිව්‍ය සුඛය, දිව්‍ය යසස, දිව්‍ය ආධිපත්‍යය මෙන්ම දිව්‍ය රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන කරුණු දසයෙන් අනෙක් දෙවියන් අබිබවා සිටියහ. උන්වහන්සේ ඉන් චුතව මෙලොවට පැමිණි කල්හි මේ මහාපුරුෂ ලක්ෂණ දෙක ලබති; එනම් උන්වහන්සේ සම වූ දත් (සමදන්ත) ඇත්තෙක් ද, ඉතා සුදු පැහැති රදනක දත් (සුසුක්කදාඨ) ඇත්තෙක් ද වෙති.’’

‘‘သော တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ, သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အခိလမနိမိတ္တမကဏ္ဋကံ ဣဒ္ဓံ ဖီတံ ခေမံ သိဝံ နိရဗ္ဗုဒံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. ရာဇာ သမာနော ကိံ လဘတိ? သုစိပရိဝါရော ဟောတိ သုစိဿ ဟောန္တိ ပရိဝါရာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမဇာနပဒါ ဂဏကမဟာမတ္တာ အနီကဋ္ဌာ ဒေါဝါရိကာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ရာဇာနော ဘောဂိယာ ကုမာရာ. ရာဇာ သမာနော ဣဒံ လဘတိ.

240. ‘‘ඒ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූ උන්වහන්සේ ඉදින් ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, ධාර්මික වූ, ධර්මරාජ වූ, සිවුමහ සාගරය කෙළවර කොට ඇති පෘථිවිය ජයගත්, ස්ථාවර ජනපද ඇති, සත්රුවනින් යුක්ත වූ සක්විති රජෙක් වෙති. උන්වහන්සේට මේ සත්රුවන පහළ වෙයි; එනම් සක්රුවන, ඇත්රුවන, අස්රුවන, මිණිරුවන, ඉතිරුවන, ගැහැබැතිරුවන සහ සත්වනුව පරිනායකරුවනයි. උන්වහන්සේට පරසතුරන් මර්ධනය කළ හැකි, නිර්භීත වූ, වීර සම්පන්න දහසකට අධික පුත්‍රයෝ වෙති. උන්වහන්සේ සාගරය කෙළවර කොට ඇති, කණ්ටක රහිත වූ, බාධා රහිත වූ, සමෘද්ධිමත් වූ, නිර්භය වූ, උපද්‍රව රහිත වූ මේ මහ පොළොව දණ්ඩෙන් තොරව, ආයුධයෙන් තොරව, ධර්මයෙන් ජයගෙන රජකම් කරති. රජකු වශයෙන් උන්වහන්සේ ලබන ආනිශංසය කුමක්ද? උන්වහන්සේ පිරිසිදු පිරිවර (සුචි පරිවාර) ඇත්තෙක් වෙති. බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ද, නියම්ගම් හා ජනපද වැසියෝ ද, ගණක මහාමාත්‍යවරු ද, සේනාපතිවරු ද, දොරටුපාලකවරු ද, අමාත්‍යවරු ද, පාරිසජ්ජකයෝ ද, ප්‍රාදේශීය රජවරු ද, භෝගීන් හා රාජකුමාරවරු ද යන මොහු උන්වහන්සේගේ පිරිසිදු පිරිවර වෙති. රජකු වශයෙන් උන්වහන්සේ මෙය ලබති.’’

‘‘သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ကိံ လဘတိ? သုစိပရိဝါရော ဟောတိ, သုစိဿ ဟောန္တိ ပရိဝါရာ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓေါ သမာနော ဣဒံ လဘတိ’’. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ.

‘‘ඉදින් උන්වහන්සේ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, ලෝකයෙහි කෙලෙස් වැස්ම විවර කළ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වෙති. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ ලබන ආනිශංසය කුමක්ද? උන්වහන්සේ පිරිසිදු පිරිවර ඇත්තෙක් වෙති. භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, දෙවියන්, මිනිසුන්, අසුරයන්, නාගයන් හා ගන්ධර්වයන් යන මොහු උන්වහන්සේගේ පිරිසිදු පිරිවර වෙති. බුදු වූ කල්හි උන්වහන්සේ මෙය ලබති.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වදාළ සේක.

၂၄၁. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

241. ඒ පිළිබඳව මෙය කියනු ලැබේ—

‘‘မိစ္ဆာဇီဝဉ္စ အဝဿဇိ သမေန ဝုတ္တိံ,သုစိနာ သော ဇနယိတ္ထ ဓမ္မိကေန;

အဟိတမပိ စ အပနုဒိ,ဟိတမပိ စ ဗဟုဇနသုခဉ္စ အစရိ.

‘‘උන්වහන්සේ මිච්ඡාජීවය (වැරදි ජීවිකාව) අත්හැර, ධාර්මික වූ ද, පිරිසිදු වූ ද ජීවන වෘත්තියක් ඇති කර ගත්හ. අහිතකර දේ බැහැර කොට, බොහෝ දෙනාගේ යහපත හා සුවය පිණිසම හැසිරුණහ.

‘‘သဂ္ဂေ ဝေဒယတိ နရော သုခပ္ဖလာနိ,ကရိတွာ နိပုဏေဘိ ဝိဒူဟိ သဗ္ဘိ;

ဝဏ္ဏိတာနိ တိဒိဝပုရဝရသမော,အဘိရမတိ ရတိခိဍ္ဍာသမင်္ဂီ.

241. සියලු දේ දන්නා නුවණැත්තන් විසින් වර්ණනා කරන ලද ඒ යහපත් කර්මයන් කොට, උන්වහන්සේ ස්වර්ගයෙහි සුඛ විපාක විඳිති. එහිදී තව්තිසා වැසි දෙවිවරුන් අතර ශක්‍රයා මෙන්, දිව්‍යමය ක්‍රීඩා හා සතුටින් යුක්තව ඉමහත් ලෙස ප්‍රීති වෙති.’’

‘‘လဒ္ဓါနံ [Pg.145] မာနုသကံ ဘဝံ တတော,စဝိတွာန သုကတဖလဝိပါကံ;

သေသကေန ပဋိလဘတိ လပနဇံ,သမမပိ သုစိသုသုက္ကံ.

එම දිව්‍ය ලෝකයෙන් චුතව නැවත මනුෂ්‍ය භවය ලැබූ කල්හි, එම කුසල කර්මයේ ශේෂ වූ විපාක වශයෙන් හෙතෙමේ මුඛයෙහි උපන් දත් (සතර දළදාවන්) සමව පිහිටි පිරිසිදු වූ ඉතා සුදු පැහැති ඒවා කොට ලබන්නේය.

‘‘တံ ဝေယျဉ္ဇနိကာ သမာဂတာ ဗဟဝေါ,ဗျာကံသု နိပုဏသမ္မတာ မနုဇာ;

သုစိဇနပရိဝါရဂဏော ဘဝတိ,ဒိဇသမသုက္ကသုစိသောဘနဒန္တော.

එකල රැස් වූ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රයෙහි නිපුණ වූ බොහෝ බමුණෝ ඒ කුමරු පිළිබඳව මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: 'සමව පිහිටි සුදු වූ ද පිරිසිදු වූ ද ශෝභන දත් ඇති මේ කුමාරයා පිරිසිදු වූ පිරිවර ජනයාගෙන් යුක්ත වන්නේය.'

‘‘ရညော ဟောတိ ဗဟုဇနော,သုစိပရိဝါရော မဟတိံ မဟိံ အနုသာသတော;

ပသယှ န စ ဇနပဒတုဒနံ,ဟိတမပိ စ ဗဟုဇနသုခဉ္စ စရန္တိ.

ඔහු රජකු වූ විට මහ පොළොව පාලනය කරන්නා වූ එම රජුට පිරිසිදු වූ විශාල පිරිවර ජනයෙක් සිටින්නේය. බලහත්කාරයෙන් ජනපද පෙළීමක් නොකරන අතර, බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිස හා බොහෝ ජනයාගේ සැපය පිණිසම හැසිරෙන්නේය.

‘‘အထ စေ ပဗ္ဗဇတိ ဘဝတိ ဝိပါပေါ,သမဏော သမိတရဇော ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ;

ဝိဂတဒရထကိလမထော,ဣမမပိ စ ပရမပိ စ ပဿတိ လောကံ.

ඉදින් හෙතෙමේ පැවිදි වුවහොත්, සියලු කෙලෙස් රජස් සන්සිඳුවා ගත්, අවිද්‍යා වැස්ම ඉවත් කළ, දැවිලි හා වෙහෙස දුරු කළ, පව් රහිත ශ්‍රමණයෙකු වී මෙලොවත් පරලොවත් යන දෙලොවම දකින්නේය.

‘‘တဿောဝါဒကရာ ဗဟုဂိဟီ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ,အသုစိံ ဂရဟိတံ ဓုနန္တိ ပါပံ;

သ ဟိ သုစိဘိ ပရိဝုတော ဘဝတိ,မလခိလကလိကိလေသေ ပနုဒေဟီ’’တိ.

උන්වහන්සේගේ අවවාද පිළිපදින්නා වූ බොහෝ ගිහි පැවිදි පිරිස පිළිකුල් කටයුතු වූ අකුසල පාපයන් දුරු කරති. පිරිසිදු වූවන් පිරිවර කොට ඇති උන්වහන්සේ රාගාදී කෙලෙස් මල හා සියලු කෙලෙස් දුරු කරන්නාහ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු සිත් ඇති ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව ඉතා සතුටින් පිළිගත්හ.

လက္ခဏသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

සත්වැනි ලක්ඛණ සූත්‍රය නිම විය.

၈. သိင်္ဂါလသုတ္တံ

8. සිඟාල සූත්‍රය.

၂၄၂. ဧဝံ [Pg.146] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သိင်္ဂါလကော ဂဟပတိပုတ္တော ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ အလ္လဝတ္ထော အလ္လကေသော ပဉ္ဇလိကော ပုထုဒိသာ နမဿတိ – ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဒိသံ ဟေဋ္ဌိမံ ဒိသံ ဥပရိမံ ဒိသံ.

242. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල සිඟාල නම් වූ ගෘහපති පුත්‍රයා අලුයම අවදි වී රජගහ නුවරින් පිටතට ගොස්, තෙත රෙදි ඇතිව, තෙත කේසයන් ඇතිව, දොහොත් මුදුන් දී නැගෙනහිර දිශාවට ද, දකුණු දිශාවට ද, බටහිර දිශාවට ද, උතුරු දිශාවට ද, යට දිශාවට ද, උඩ දිශාවට ද යන මේ දිශාවන්ට නමස්කාර කරයි.

၂၄၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သိင်္ဂါလကံ ဂဟပတိပုတ္တံ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ အလ္လဝတ္ထံ အလ္လကေသံ ပဉ္ဇလိကံ ပုထုဒိသာ နမဿန္တံ – ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဒိသံ ဟေဋ္ဌိမံ ဒိသံ ဥပရိမံ ဒိသံ. ဒိသွာ သိင်္ဂါလကံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တွံ, ဂဟပတိပုတ္တ, ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ အလ္လဝတ္ထော အလ္လကေသော ပဉ္ဇလိကော ပုထုဒိသာ နမဿသိ – ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဒိသံ ဟေဋ္ဌိမံ ဒိသံ ဥပရိမံ ဒိသ’’န္တိ? ‘‘ပိတာ မံ, ဘန္တေ, ကာလံ ကရောန္တော ဧဝံ အဝစ – ‘ဒိသာ, တာတ, နမဿေယျာသီ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပိတုဝစနံ သက္ကရောန္တော ဂရုံ ကရောန္တော မာနေန္တော ပူဇေန္တော ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ရာဇဂဟာ နိက္ခမိတွာ အလ္လဝတ္ထော အလ္လကေသော ပဉ္ဇလိကော ပုထုဒိသာ နမဿာမိ – ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဒိသံ ဟေဋ္ဌိမံ ဒိသံ ဥပရိမံ ဒိသ’’န္တိ.

243. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවරින් නික්ම, තෙත රෙදි හා තෙත කේසයන් ඇතිව, දොහොත් මුදුන් දී නැගෙනහිර, දකුණ, බටහිර, උතුර, යට හා උඩ යන දිශාවන්ට නමස්කාර කරමින් සිටින සිඟාල ගෘහපති පුත්‍රයාව දුටු සේක. දැක ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසූ සේක: "ගෘහපති පුත්‍රය, ඔබ අලුයම අවදි වී රජගහ නුවරින් පිටතට පැමිණ තෙත රෙදි හා තෙත කේසයන් ඇතිව දොහොත් මුදුන් දී මෙසේ දිශාවන්ට නමස්කාර කරන්නේ මන්ද?" "ස්වාමීනි, මගේ පියා මිය යන අවස්ථාවේදී 'පුත, ඔබ දිශාවන්ට නමස්කාර කරන්න' යැයි මට පැවසීය. ස්වාමීනි, මම මගේ පියාගේ වචනයට ගරු කරමින්, එය උසස් කොට සලකමින්, පූජා කරමින් මෙසේ සය දිශාවට නමස්කාර කරමි."

ဆ ဒိသာ

සය දිශාවෝ.

၂၄၄. ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယဿ ဝိနယေ ဧဝံ ဆ ဒိသာ နမဿိတဗ္ဗာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ ဆ ဒိသာ နမဿိတဗ္ဗာ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ ဆ ဒိသာ နမဿိတဗ္ဗာ’’တိ.

244. "ගෘහපති පුත්‍රය, ආර්ය විනයෙහි දිශාවන් සයට මෙසේ නමස්කාර නොකළ යුතුය." "ස්වාමීනි, එසේ නම් ආර්ය විනයෙහි දිශාවන් සයට නමස්කාර කළ යුත්තේ කෙසේද? ස්වාමීනි, ආර්ය විනයෙහි දිශාවන් සයට නමස්කාර කළ යුතු ආකාරය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට දේශනා කරන සේක්වා."

‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိပုတ္တ သုဏောဟိ သာဓုကံ မနသိကရောဟိ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သိင်္ဂါလကော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

"ගෘහපති පුත්‍රය, එසේ නම් හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ස්වාමීනි" යැයි සිඟාල ගෘහපති පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘ယတော [Pg.147] ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယသာဝကဿ စတ္တာရော ကမ္မကိလေသာ ပဟီနာ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ ဌာနေဟိ ပါပကမ္မံ န ကရောတိ, ဆ စ ဘောဂါနံ အပါယမုခါနိ န သေဝတိ, သော ဧဝံ စုဒ္ဒသ ပါပကာပဂတော ဆဒ္ဒိသာပဋိစ္ဆာဒီ ဥဘောလောကဝိဇယာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဿ အယဉ္စေဝ လောကော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ ပရော စ လောကော. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

"ගෘහපති පුත්‍රය, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට කර්ම ක්ලේශයන් සතරක් ප්‍රහීණ වී ඇද්ද, කරුණු සතරකින් අකුසල් නොකරයි ද, භෝග විනාශ වන දොරටු හයක් සේවනය නොකරයි ද, හෙතෙමේ මෙසේ දහහතරක් වූ පාපයන්ගෙන් දුරු වී, සය දිශාවන් ආරක්ෂා කරමින් දෙලොව ජය ගැනීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඔහුට මෙලොවත් පරලොවත් යන දෙලොවම සඵල වෙයි. හෙතෙමේ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි."

စတ္တာရောကမ္မကိလေသာ

සතර කර්ම ක්ලේශයෝ.

၂၄၅. ‘‘ကတမဿ စတ္တာရော ကမ္မကိလေသာ ပဟီနာ ဟောန္တိ? ပါဏာတိပါတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ကမ္မကိလေသော, အဒိန္နာဒါနံ ကမ္မကိလေသော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ကမ္မကိလေသော, မုသာဝါဒေါ ကမ္မကိလေသော. ဣမဿ စတ္တာရော ကမ္မကိလေသာ ပဟီနာ ဟောန္တီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

245. "ආර්ය ශ්‍රාවකයා විසින් ප්‍රහීණ කළ යුතු කර්ම ක්ලේශ සතර කුමක්ද? ගෘහපති පුත්‍රය, ප්‍රාණඝාතය කර්ම ක්ලේශයකි, අදත්තාදානය කර්ම ක්ලේශයකි, කාමමිථ්‍යාචාරය කර්ම ක්ලේශයකි, මුසාවාදය කර්ම ක්ලේශයකි. ඔහුගේ මේ කර්ම ක්ලේශ සතර ප්‍රහීණ වී ඇත්තේය." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත මෙසේද වදාළ සේක:"

‘‘ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ, မုသာဝါဒေါ စ ဝုစ္စတိ;

ပရဒါရဂမနဉ္စေဝ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

"ප්‍රාණඝාතය, අදත්තාදානය, මුසාවාදය හා පරදාර සේවනය යැයි කියනු ලබන මේ කර්ම ක්ලේශයන් කෙරෙහි පණ්ඩිතයෝ ප්‍රශංසා නොකරති."

စတုဋ္ဌာနံ

කරුණු සතර (අගති සතර).

၂၄၆. ‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပါပကမ္မံ န ကရောတိ? ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆန္တော ပါပကမ္မံ ကရောတိ, ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆန္တော ပါပကမ္မံ ကရောတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆန္တော ပါပကမ္မံ ကရောတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆန္တော ပါပကမ္မံ ကရောတိ. ယတော ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယသာဝကော နေဝ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ; ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပါပကမ္မံ န ကရောတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

246. "කවර කරුණු සතරක් නිසා පව්කම් නොකරයිද? ඡන්දයෙන් (කැමැත්තෙන්) අගතියට යන්නා පව්කම් කරයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට යන්නා පව්කම් කරයි, මෝහයෙන් අගතියට යන්නා පව්කම් කරයි, බියෙන් අගතියට යන්නා පව්කම් කරයි. ගෘහපති පුත්‍රය, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ඡන්දයෙන් අගතියට නොයන්නේද, ද්වේෂයෙන් අගතියට නොයන්නේද, මෝහයෙන් අගතියට නොයන්නේද, බියෙන් අගතියට නොයන්නේද; මේ කරුණු සතර නිසා ඔහු පව්කම් නොකරයි." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේද වදාළ සේක -

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ အတိဝတ္တတိ;

နိဟီယတိ ယသော တဿ, ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒိမာ.

"යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, බිය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු කරයිද, ඔහුගේ කීර්තිය අව පක්ෂයේ සඳ මෙන් පිරිහෙයි."

‘‘ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ နာတိဝတ္တတိ;

အာပူရတိ ယသော တဿ, သုက္ကပက္ခေဝ စန္ဒိမာ’’တိ.

"යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, බිය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු නොකරයිද, ඔහුගේ කීර්තිය පුර පක්ෂයේ සඳ මෙන් පිරී පවතියි (වැඩෙයි)."

ဆ အပါယမုခါနိ

වස්තුව විනාශ වන මාර්ග හයකි.

၂၄၇. ‘‘ကတမာနိ [Pg.148] ဆ ဘောဂါနံ အပါယမုခါနိ န သေဝတိ? သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေါ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဘောဂါနံ အပါယမုခံ, ဝိကာလဝိသိခါစရိယာနုယောဂေါ ဘောဂါနံ အပါယမုခံ, သမဇ္ဇာဘိစရဏံ ဘောဂါနံ အပါယမုခံ, ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေါ ဘောဂါနံ အပါယမုခံ, ပါပမိတ္တာနုယောဂေါ ဘောဂါနံ အပါယမုခံ, အာလသျာနုယောဂေါ ဘောဂါနံ အပါယမုခံ.

247. "ගෘහපති පුත්‍රය, වස්තුව විනාශ කරන කවර කරුණු හයක් සේවනය නොකරයිද? මත්පැන් පානය කිරීම හා ප්‍රමාදයට කරුණු වන මද්‍යපානයෙහි යෙදීම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි. නොකල්හි වීථි සංචාරය කිරීම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි. සැණකෙළි නැරඹීමට යෑම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි. ප්‍රමාදයට කරුණු වන දූ කෙළියෙහි යෙදීම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි. පාපමිත්‍රයන් ඇසුරු කිරීම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි. අලසකමෙහි යෙදීම වස්තුව විනාශ වීමට හේතුවකි."

သုရာမေရယဿ ဆ အာဒီနဝါ

මත්පැන් පානයෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၄၈. ‘‘ဆ ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ ဓနဇာနိ, ကလဟပ္ပဝဍ္ဎနီ, ရောဂါနံ အာယတနံ, အကိတ္တိသဉ္ဇနနီ, ကောပီနနိဒံသနီ, ပညာယ ဒုဗ္ဗလိကရဏီတွေဝ ဆဋ္ဌံ ပဒံ ဘဝတိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ.

248. "ගෘහපති පුත්‍රය, මත්පැන් පානය හා ප්‍රමාදයට කරුණු වන මද්‍යපානයෙහි යෙදීමෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: ඇස් පනාපිටම ධනය විනාශ වීම, කලහ වැඩි වීම, රෝගාබාධයන්ට උල්පතක් වීම, අපකීර්තිය ඇති වීම, ලජ්ජා රහිතව විලි වසාගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් වීම සහ ප්‍රඥාව දුර්වල කිරීම හයවැනි කරුණයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මත්පැන් පානයෙහි ඇති ආදීනව මේ හයයි."

ဝိကာလစရိယာယ ဆ အာဒီနဝါ

නොකල්හි වීථි සංචාරයෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၄၉. ‘‘ဆ ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ ဝိကာလဝိသိခါစရိယာနုယောဂေ. အတ္တာပိဿ အဂုတ္တော အရက္ခိတော ဟောတိ, ပုတ္တဒါရောပိဿ အဂုတ္တော အရက္ခိတော ဟောတိ, သာပတေယျံပိဿ အဂုတ္တံ အရက္ခိတံ ဟောတိ, သင်္ကိယော စ ဟောတိ ပါပကေသု ဌာနေသု, အဘူတဝစနဉ္စ တသ္မိံ ရူဟတိ, ဗဟူနဉ္စ ဒုက္ခဓမ္မာနံ ပုရက္ခတော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ ဝိကာလဝိသိခါစရိယာနုယောဂေ.

249. "ගෘහපති පුත්‍රය, නොකල්හි වීථි සංචාරය කිරීමෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: තමාම අනාරක්ෂිත වෙයි, තමාගේ අඹුදරුවෝද අනාරක්ෂිත වෙති, තමාගේ දේපළද අනාරක්ෂිත වෙයි, පාපී ස්ථාන සම්බන්ධයෙන් සැකයට භාජනය වෙයි, තමා කෙරෙහි අසත්‍ය චෝදනා නැඟෙයි, බොහෝ දුක් කරදරවලට මුහුණ දීමට සිදු වෙයි. ගෘහපති පුත්‍රය, නොකල්හි සංචාරය කිරීමෙහි ආදීනව මේ හයයි."

သမဇ္ဇာဘိစရဏဿ ဆ အာဒီနဝါ

සැණකෙළි නැරඹීමෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၅၀. ‘‘ဆ ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ သမဇ္ဇာဘိစရဏေ. ကွ နစ္စံ, ကွ ဂီတံ, ကွ ဝါဒိတံ, ကွ အက္ခာနံ, ကွ ပါဏိဿရံ, ကွ ကုမ္ဘထုနန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ သမဇ္ဇာဘိစရဏေ.

250. "ගෘහපති පුත්‍රය, සැණකෙළි නැරඹීමෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: නැටුම් කොහේද? ගැයුම් කොහේද? වැයුම් කොහේද? කතාන්දර කීම කොහේද? අත්ලෙන් තාල තැබීම කොහේද? බෙර වැයීම කොහේද? (යනුවෙන් සොයා යෑමයි). ගෘහපති පුත්‍රය, සැණකෙළි නැරඹීමෙහි ආදීනව මේ හයයි."

ဇူတပ္ပမာဒဿ ဆ အာဒီနဝါ

දූ කෙළියෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၅၁. ‘‘ဆ [Pg.149] ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ. ဇယံ ဝေရံ ပသဝတိ, ဇိနော ဝိတ္တမနုသောစတိ, သန္ဒိဋ္ဌိကာ ဓနဇာနိ, သဘာဂတဿ ဝစနံ န ရူဟတိ, မိတ္တာမစ္စာနံ ပရိဘူတော ဟောတိ, အာဝါဟဝိဝါဟကာနံ အပတ္ထိတော ဟောတိ – ‘အက္ခဓုတ္တော အယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော နာလံ ဒါရဘရဏာယာ’တိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ.

251. "ගෘහපති පුත්‍රය, දූ කෙළියෙහි යෙදීමෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: දිනන්නා වෛරය උපදවයි, පැරදුණු තැනැත්තා තමාට අහිමි වූ ධනය ගැන සෝක කරයි, ඇස් පනාපිටම ධන විනාශය සිදු වෙයි, සභාවකදී ඔහුගේ වචනය පිළිගැනීමක් නැත, මිත්‍රයන් හා ඇමැතියන්ගේ හෙළා දැකීමට ලක් වෙයි, 'මේ පුද්ගලයා දූතයෙකි, මොහුට අඹුවක නඩත්තු කිරීමට ශක්තියක් නැත' කියා විවාහ ගනුදෙනු වලදී ඔහු ප්‍රතික්ෂේප වෙයි. ගෘහපති පුත්‍රය, දූ කෙළියෙහි ආදීනව මේ හයයි."

ပါပမိတ္တတာယ ဆ အာဒီနဝါ

පාපමිත්‍ර සේවනයෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၅၂. ‘‘ဆ ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ ပါပမိတ္တာနုယောဂေ. ယေ ဓုတ္တာ, ယေ သောဏ္ဍာ, ယေ ပိပါသာ, ယေ နေကတိကာ, ယေ ဝဉ္စနိကာ, ယေ သာဟသိကာ. တျာဿ မိတ္တာ ဟောန္တိ တေ သဟာယာ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ ပါပမိတ္တာနုယောဂေ.

252. "ගෘහපති පුත්‍රය, පාපමිත්‍ර සේවනයෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: යම් කෙනෙක් දූතයෝ වෙත්ද, යම් කෙනෙක් ස්ත්‍රී ලෝලී වෙත්ද, යම් කෙනෙක් සුරා ලෝලී වෙත්ද, යම් කෙනෙක් වංචනිකයෝ වෙත්ද, යම් කෙනෙක් කපටියෝ වෙත්ද, යම් කෙනෙක් සාහසිකයෝ වෙත්ද; එවැනි අය ඔහුගේ මිතුරෝ වෙති, සහායකයෝ වෙති. ගෘහපති පුත්‍රය, පාපමිත්‍ර සේවනයෙහි ආදීනව මේ හයයි."

အာလသျဿ ဆ အာဒီနဝါ

අලසකමෙහි ඇති ආදීනව හයකි.

၂၅၃. ‘‘ဆ ခေါမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အာဒီနဝါ အာလသျာနုယောဂေ. အတိသီတန္တိ ကမ္မံ န ကရောတိ, အတိဥဏှန္တိ ကမ္မံ န ကရောတိ, အတိသာယန္တိ ကမ္မံ န ကရောတိ, အတိပါတောတိ ကမ္မံ န ကရောတိ, အတိဆာတောသ္မီတိ ကမ္မံ န ကရောတိ, အတိဓာတောသ္မီတိ ကမ္မံ န ကရောတိ. တဿ ဧဝံ ကိစ္စာပဒေသဗဟုလဿ ဝိဟရတော အနုပ္ပန္နာ စေဝ ဘောဂါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဥပ္ပန္နာ စ ဘောဂါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဆ အာဒီနဝါ အာလသျာနုယောဂေ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

253. "ගෘහපති පුත්‍රය, අලසකමෙහි යෙදීමෙහි මේ ආදීනව හය පවතියි: 'ඉතා සීතලයි' කියා වැඩ නොකරයි, 'ඉතා රස්නෙයි' කියා වැඩ නොකරයි, 'ඉතා සවස් වී ඇත' කියා වැඩ නොකරයි, 'ඉතා උදෑසන වැඩියි' කියා වැඩ නොකරයි, 'ඉතා බඩගිනියි' කියා වැඩ නොකරයි, 'ඉතා බඩ පිරී වැඩියි' කියා වැඩ නොකරයි. මෙසේ කටයුතු මඟහැරීමට නොයෙක් නිදහසට කරුණු දක්වමින් වසන ඔහුට නූපන් භෝගයෝ නූපදිති, උපන් භෝගයෝද ක්ෂය වී යති. ගෘහපති පුත්‍රය, අලසකමෙහි ආදීනව මේ හයයි." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේද වදාළ සේක -

‘‘ဟောတိ ပါနသခါ နာမ,ဟောတိ သမ္မိယသမ္မိယော;

ယော စ အတ္ထေသု ဇာတေသု,သဟာယော ဟောတိ သော သခါ.

"මත්පැන් බොන තැනදී පමණක් මිතුරෙක් වන අය සිටිති. මුහුණට පමණක් 'මිතුරා, මිතුරා' යැයි කියන අයද සිටිති. නමුත් යම් කිසි අවශ්‍යතාවක් පැමිණි විට කවරෙක් සහාය වන්නේද, ඔහුම සැබෑ මිතුරාය."

‘‘ဥဿူရသေယျာ [Pg.150] ပရဒါရသေဝနာ,ဝေရပ္ပသဝေါ စ အနတ္ထတာ စ;

ပါပါ စ မိတ္တာ သုကဒရိယတာ စ,ဧတေ ဆ ဌာနာ ပုရိသံ ဓံသယန္တိ.

"දවල් වන තුරු නිදාගැනීම, පරදාර සේවනය, වෛරය වැඩිකර ගැනීම, අනර්ථකාරී බව, පාපමිත්‍ර සේවනය සහ අධික මසුරුකම යන මේ කරුණු හය පුද්ගලයාව විනාශයට පත් කරයි."

‘‘ပါပမိတ္တော ပါပသခေါ,ပါပအာစာရဂေါစရော;

အသ္မာ လောကာ ပရမှာ စ,ဥဘယာ ဓံသတေ နရော.

"නපුරු මිතුරන් ඇති, නපුරු සහායකයන් ඇති, නපුරු හැසිරීම් සහ ඇසුරු කිරීම් ඇති පුද්ගලයා මෙලොවින්ද පරලොවින්ද යන ලෝක දෙකෙන්ම පිරිහෙයි."

‘‘အက္ခိတ္ထိယော ဝါရုဏီ နစ္စဂီတံ,ဒိဝါ သောပ္ပံ ပါရိစရိယာ အကာလေ;

ပါပါ စ မိတ္တာ သုကဒရိယတာ စ,ဧတေ ဆ ဌာနာ ပုရိသံ ဓံသယန္တိ.

"දූ කෙළිය, ස්ත්‍රී ලෝලීත්වය, මත්පැන් පානය, නැටුම් ගැයුම් වලට ලොල් වීම, දහවල් කාලයේ නිදාගැනීම, නොකල්හි වීථි සංචාරය, පාපමිත්‍ර සේවනය සහ අධික මසුරුකම යන මේ කරුණු හය පුද්ගලයාව විනාශයට පත් කරයි."

‘‘အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗန္တိ သုရံ ပိဝန္တိ,ယန္တိတ္ထိယော ပါဏသမာ ပရေသံ;

နိဟီနသေဝီ န စ ဝုဒ္ဓသေဝီ,နိဟီယတေ ကာဠပက္ခေဝ စန္ဒော.

යමෙක් දූ කෙළියෙහි යෙදෙත් ද, සුරා පානය කරත් ද, අන්‍යයන්ගේ පණ වැනි භාර්යාවන් කරා යෙත් ද, නීචයන් ඇසුරු කරත් ද මිස නුවණැත්තන් ඇසුරු නොකරත් ද, ඔහුගේ කීර්තිය සහ සැප සම්පත් අව පක්ෂයේ සඳ මෙන් පිරිහෙයි.

‘‘ယော ဝါရုဏီ အဒ္ဓနော အကိဉ္စနော,ပိပါသော ပိဝံ ပပါဂတော ;

ဥဒကမိဝ ဣဏံ ဝိဂါဟတိ,အကုလံ ကာဟိတိ ခိပ္ပမတ္တနော.

ධනය නැති, දිළිඳු වූ, නිතරම සුරා පානයට ආශා කරන යම් සුරා ලෝලියෙක් මත්පැන් හලටම යයි ද, ඔහු දියෙහි ගිලෙන ගලක් මෙන් ණයෙහි ගිලෙයි. ඔහු ඉක්මනින්ම තමාගේ පිරිවර හා නෑයන්ගෙන් තොර අයෙකු බවට පත් වෙයි.

‘‘န ဒိဝါ သောပ္ပသီလေန, ရတ္တိမုဋ္ဌာနဒေဿိနာ ;

နိစ္စံ မတ္တေန သောဏ္ဍေန, သက္ကာ အာဝသိတုံ ဃရံ.

දවල් කාලයේ නිදාගන්නා සුළු වූ, රාත්‍රී කාලයේ (කුසලයට හෝ කර්මාන්තයට) අවදි නොවන, නිතරම මත් වී සිටින, කාමලෝලී පුද්ගලයාට ගෘහ ජීවිතයක් පවත්වාගෙන යාමට නොහැකි ය.

‘‘အတိသီတံ အတိဥဏှံ, အတိသာယမိဒံ အဟု;

ဣတိ ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တေ, အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ.

'අධික ශීතලයි, අධික උෂ්ණයි, දැන් බොහෝ ප්‍රමාද වී ඇත' යැයි පවසමින් කටයුතු අත්හරින තරුණයන්ගේ සියලු අර්ථ සිද්ධීන් ඔවුන් අභිබවා (මගහැරී) යයි.

‘‘ယောဓ [Pg.151] သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ, တိဏာ ဘိယျော န မညတိ;

ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ, သော သုခံ န ဝိဟာယတီ’’တိ.

යම් පුරුෂයෙක් ශීතල හෝ උෂ්ණය තණකොළයකටත් වඩා අල්ප කොට සලකා, තමාගේ කටයුතු මැනවින් කරයි ද, ඔහු සැපයෙන් පිරිහෙන්නේ නැත.

မိတ္တပတိရူပကာ

මිත්‍ර ප්‍රතිරූපකයන් (මිතුරන් මෙන් පෙනී සිටින සතුරන්)

၂၅၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, အမိတ္တာ မိတ္တပတိရူပကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အညဒတ္ထုဟရော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော, ဝစီပရမော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော, အနုပ္ပိယဘာဏီ အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော, အပါယသဟာယော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

254. ගෘහපති පුත්‍රය, මිතුරන් මෙන් පෙනී සිටින අමිතුරන් සතර දෙනෙකු හඳුනාගත යුතු ය. ඒ නම්: (1) සියල්ල රැගෙන යන (අනුන්ගෙන් පමණක් ගන්නා) අමිතුරා, (2) වචනයට පමණක් සීමා වූ අමිතුරා, (3) ප්‍රිය වචනයෙන් රවටන අමිතුරා සහ (4) විනාශයට මග පෙන්වන අමිතුරා ය.

၂၅၅. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အညဒတ္ထုဟရော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

255. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් සියල්ල රැගෙන යන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

‘‘အညဒတ္ထုဟရော ဟောတိ, အပ္ပေန ဗဟုမိစ္ဆတိ;

ဘယဿ ကိစ္စံ ကရောတိ, သေဝတိ အတ္ထကာရဏာ.

ඔහු අනුන්ගේ දේ පමණක් ගනියි, ස්වල්පයක් දී වැඩියෙන් බලාපොරොත්තු වෙයි, තමාට බියක් ඇති වූ විට පමණක් මිතුරාගේ කටයුතු කරයි, තමාගේ ප්‍රයෝජනය තකා මිතුරා ඇසුරු කරයි.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ အညဒတ္ထုဟရော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් සියල්ල රැගෙන යන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၅၆. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ဝစီပရမော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတီတေန ပဋိသန္ထရတိ, အနာဂတေန ပဋိသန္ထရတိ, နိရတ္ထကေန သင်္ဂဏှာတိ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ကိစ္စေသု ဗျသနံ ဒဿေတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ ဝစီပရမော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

256. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් වචනයට පමණක් සීමා වූ අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. ඔහු අතීතයෙන් සංග්‍රහ කරයි (අතීතයේ කළ දේ කියවයි), අනාගතයෙන් සංග්‍රහ කරයි (අනාගතයේ දෙන බව කියයි), හිස් වචනවලින් සංග්‍රහ කරයි, වර්තමානයේ කළ යුතු කටයුත්තක් පැමිණි විට තමාගේ විපතක් හෝ බාධක පෙන්වයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් වචනයට පමණක් සීමා වූ අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၅၇. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အနုပ္ပိယဘာဏီ အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပါပကံပိဿ အနုဇာနာတိ, ကလျာဏံပိဿ အနုဇာနာတိ, သမ္မုခါဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ပရမ္မုခါဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ အနုပ္ပိယဘာဏီ အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

257. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් ප්‍රිය වචනයෙන් රවටන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. ඔහු පව් කිරීමට අනුබල දෙයි, පින් කිරීමටද අනුබල දෙයි, මූණට ගුණ පවසයි, පිටුපසින් අගුණ පවසයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් ප්‍රිය වචනයෙන් රවටන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၅၈. ‘‘စတူဟိ [Pg.152] ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အပါယသဟာယော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော. သုရာမေရယ မဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ သဟာယော ဟောတိ, ဝိကာလ ဝိသိခါ စရိယာနုယောဂေ သဟာယော ဟောတိ, သမဇ္ဇာဘိစရဏေ သဟာယော ဟောတိ, ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂေ သဟာယော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ အပါယသဟာယော အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.

258. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් විනාශයට මග පෙන්වන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. සුරා පානය හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙහි යෙදෙන විට ඔහු සහචරයෙකු වෙයි, නොකල්හි වීදි සංචාරයෙහි යෙදෙන විට සහචරයෙකු වෙයි, සැණකෙළි නැරඹීමට යන විට සහචරයෙකු වෙයි, දූ කෙළියෙහි හා ප්‍රමාදයට කරුණු වන දේහි යෙදෙන විට සහචරයෙකු වෙයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් විනාශයට මග පෙන්වන අමිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၅၉. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

259. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා, ඉන්පසු මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘အညဒတ္ထုဟရော မိတ္တော, ယော စ မိတ္တော ဝစီပရော ;

အနုပ္ပိယဉ္စ ယော အာဟ, အပါယေသု စ ယော သခါ.

යම් මිතුරෙක් ලබාගැනීමටම තැත් කරයි ද, යමෙක් වචනයට පමණක් සීමා වෙයි ද, යමෙක් ප්‍රිය වචනයෙන් රවටයි ද, යමෙක් විනාශයට මග පාදන කටයුතුවලදී මිතුරු වෙයි ද,

ဧတေ အမိတ္တေ စတ္တာရော, ဣတိ ဝိညာယ ပဏ္ဍိတော;

အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေယျ, မဂ္ဂံ ပဋိဘယံ ယထာ’’တိ.

නුවණැත්තා මේ සතර දෙනා අමිතුරන් බව දැන, බියජනක මාර්ගයක් මෙන් ඔවුන් දුරින්ම වර්ජනය කළ යුතු ය.

သုဟဒမိတ္တော

සුහද මිත්‍රයන් (හදවතින්ම හිතවත් වූ මිතුරන්)

၂၆၀. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဂဟပတိပုတ္တ, မိတ္တာ သုဟဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဥပကာရော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, သမာနသုခဒုက္ခော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, အတ္ထက္ခာယီ မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, အနုကမ္ပကော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

260. ගෘහපති පුත්‍රය, සුහද වූ කල්‍යාණ මිතුරන් සතර දෙනෙකු හඳුනාගත යුතු ය. ඒ නම්: (1) උපකාර කරන මිතුරා, (2) සැප දුක දෙකෙහිම එක හා සමානව සිටින මිතුරා, (3) අර්ථය (යහපත) පෙන්වා දෙන මිතුරා සහ (4) අනුකම්පාව දක්වන මිතුරා ය.

၂၆၁. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ဥပကာရော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပမတ္တံ ရက္ခတိ, ပမတ္တဿ သာပတေယျံ ရက္ခတိ, ဘီတဿ သရဏံ ဟောတိ, ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု တဒ္ဒိဂုဏံ ဘောဂံ အနုပ္ပဒေတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ ဥပကာရော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

261. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් උපකාර කරන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. ප්‍රමාද වූ (සිහිය නැති) මිතුරා රකියි, ඔහුගේ දේපළ ආරක්ෂා කරයි, බිය වූ විට පිළිසරණ වෙයි, කළ යුතු කටයුතු පැමිණි කල ඉල්ලූ ප්‍රමාණයට වඩා දෙගුණයක් සම්පත් ලබා දෙයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් උපකාර කරන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၆၂. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ သမာနသုခဒုက္ခော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဂုယှမဿ အာစိက္ခတိ, ဂုယှမဿ ပရိဂူဟတိ, အာပဒါသု န ဝိဇဟတိ, ဇီဝိတံပိဿ အတ္ထာယ ပရိစ္စတ္တံ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ သမာနသုခဒုက္ခော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

262. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් සැප දුක දෙකෙහිම සමාන වූ මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. තමාගේ රහස් පවසයි, මිතුරාගේ රහස් රකියි, විපතකදී අත්නොහරියි, මිතුරාගේ ප්‍රයෝජනය වෙනුවෙන් තමාගේ ජීවිතය වුවද පරිත්‍යාග කරයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් සැප දුක දෙකෙහිම සමාන වූ මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၆၃. ‘‘စတူဟိ [Pg.153] ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အတ္ထက္ခာယီ မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပါပါ နိဝါရေတိ, ကလျာဏေ နိဝေသေတိ, အဿုတံ သာဝေတိ, သဂ္ဂဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ အတ္ထက္ခာယီ မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

263. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් අර්ථය (යහපත) පෙන්වා දෙන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. පව්කම්වලින් වළක්වයි, යහපතෙහි යොදවයි, මෙතෙක් නොඇසූ ධර්මය අස්වයි, ස්වර්ග මාර්ගය පෙන්වා දෙයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් අර්ථය පෙන්වා දෙන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၆၄. ‘‘စတူဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အနုကမ္ပကော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဘဝေနဿ န နန္ဒတိ, ဘဝေနဿ နန္ဒတိ, အဝဏ္ဏံ ဘဏမာနံ နိဝါရေတိ, ဝဏ္ဏံ ဘဏမာနံ ပသံသတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, စတူဟိ ဌာနေဟိ အနုကမ္ပကော မိတ္တော သုဟဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.

264. ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු සතරකින් අනුකම්පා කරන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය. මිතුරාගේ පිරිහීම ගැන සතුටු නොවෙයි, මිතුරාගේ දියුණුවෙහිදී සතුටු වෙයි, මිතුරාට ගරහන්නන් වළක්වයි, මිතුරාගේ ගුණ පවසන්නන්ට ප්‍රශංසා කරයි. ගෘහපති පුත්‍රය, මේ කරුණු සතරෙන් අනුකම්පා කරන මිතුරා හඳුනාගත යුතු ය.

၂၆၅. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

265. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා, ඉන්පසු මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘ဥပကာရော စ ယော မိတ္တော, သုခေ ဒုက္ခေ စ ယော သခါ ;

အတ္ထက္ခာယီ စ ယော မိတ္တော, ယော စ မိတ္တာနုကမ္ပကော.

“උපකාර කරන්නා වූ යම් මිතුරෙක් වේ ද, සැපේදීත් දුකේදීත් එකසේ සිටින යම් යහළුවෙක් වේ ද, යහපත (අර්ථය) පවසා දෙන්නා වූ යම් මිතුරෙක් වේ ද, අනුකම්පාව දක්වන්නා වූ යම් මිතුරෙක් වේ ද (ඔවුහු කල්‍යාණ මිත්‍රයෝ වෙති).

‘‘ဧတေပိ မိတ္တေ စတ္တာရော, ဣတိ ဝိညာယ ပဏ္ဍိတော;

သက္ကစ္စံ ပယိရုပါသေယျ, မာတာ ပုတ္တံ ဝ ဩရသံ;

ပဏ္ဍိတော သီလသမ္ပန္နော, ဇလံ အဂ္ဂီဝ ဘာသတိ.

පණ්ඩිතයා මේ සතර ආකාර වූ මිතුරන් (කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ලෙස) දැන, මවක් තම ලෙහි උපන් පුත්‍රයා රකින්නාක් මෙන් ඔවුන් ගෞරවයෙන් ඇසුරු කළ යුතුය. ශීල සම්පන්න වූ පණ්ඩිතයා, ඇවිලෙන ගින්නක් මෙන් බබළයි.”

‘‘ဘောဂေ သံဟရမာနဿ, ဘမရဿေဝ ဣရီယတော;

ဘောဂါ သန္နိစယံ ယန္တိ, ဝမ္မိကောဝုပစီယတိ.

“මීමැස්සෙකු (මලට හානි නොකර) රොන් එකතු කරන්නාක් මෙන්, දැහැමි ලෙස වස්තුව රැස්කරන්නාගේ භෝග සම්පත්, වේ හුඹසක් වැඩෙන්නාක් මෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වේ.”

‘‘ဧဝံ ဘောဂေ သမာဟတွာ, အလမတ္တော ကုလေ ဂိဟီ;

စတုဓာ ဝိဘဇေ ဘောဂေ, သ ဝေ မိတ္တာနိ ဂန္ထတိ.

“මෙලෙස වස්තුව රැස්කොට, ගිහිගෙයි වසන්නා තම භෝග සම්පත් සතර කොටසකට බෙදිය යුතුය. හෙතෙම සැබැවින්ම (එමඟින්) මිතුරන් රඳවා ගනී (බැඳ තබා ගනී).”

‘‘ဧကေန ဘောဂေ ဘုဉ္ဇေယျ, ဒွီဟိ ကမ္မံ ပယောဇယေ;

စတုတ္ထဉ္စ နိဓာပေယျ, အာပဒါသု ဘဝိဿတီ’’တိ.

“ඉන් එක් කොටසක් තමාගේ පරිභෝජනය සඳහා ගත යුතුය. කොටස් දෙකක් තම කර්මාන්ත (ව්‍යාපාර) කටයුතු සඳහා යෙදවිය යුතුය. සතරවන කොටස හදිසි ආපදාවකදී ප්‍රයෝජනය පිණිස තැන්පත් කර තැබිය යුතුය.”

ဆဒ္ဒိသာပဋိစ္ဆာဒနကဏ္ဍံ

සය දිශාවන් ආවරණය කිරීමේ කොටස (ෂඩ් දිශා ප්‍රතිච්ඡාදන කාණ්ඩය)

၂၆၆. ‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိပုတ္တ, အရိယသာဝကော ဆဒ္ဒိသာပဋိစ္ဆာဒီ ဟောတိ? ဆ ဣမာ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဒိသာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဒက္ခိဏာ ဒိသာ အာစရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ပစ္ဆိမာ ဒိသာ [Pg.154] ပုတ္တဒါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဥတ္တရာ ဒိသာ မိတ္တာမစ္စာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ ဒါသကမ္မကရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဥပရိမာ ဒိသာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

266. “ගෘහපති පුත්‍රය, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සය දිශාවන් ආවරණය කරන්නේ කෙසේද? ගෘහපති පුත්‍රය, මේ දිශා සය පිළිබඳව දත යුතුය. මව්පියෝ පෙර දිශාව (පූර්ව දිශාව) ලෙස දත යුතුය. ආචාර්යවරු (ගුරුවරු) දකුණු දිශාව (දක්ෂිණ දිශාව) ලෙස දත යුතුය. අඹුදරුවන් බස්නාහිර දිශාව (පශ්චිම දිශාව) ලෙස දත යුතුය. මිත්‍ර අමාත්‍යයන් උතුරු දිශාව (උත්තර දිශාව) ලෙස දත යුතුය. දාස කම්කරුවන් යට දිශාව (අධෝ දිශාව) ලෙස දත යුතුය. ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ උඩ දිශාව (උපරිම දිශාව) ලෙස දත යුතුය.”

၂၆၇. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – ဘတော နေ ဘရိဿာမိ, ကိစ္စံ နေသံ ကရိဿာမိ, ကုလဝံသံ ဌပေဿာမိ, ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇာမိ, အထ ဝါ ပန ပေတာနံ ကာလင်္ကတာနံ ဒက္ခိဏံ အနုပ္ပဒဿာမီတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ. ပါပါ နိဝါရေန္တိ, ကလျာဏေ နိဝေသေန္တိ, သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တိ, ပတိရူပေန ဒါရေန သံယောဇေန္တိ, သမယေ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တေန ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ မာတာပိတရော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ. ဧဝမဿ ဧသာ ပုရတ္ထိမာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ.

267. “ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු පහකින් පුත්‍රයා විසින් පෙර දිශාව වූ මව්පියන්ට උපස්ථාන කළ යුතුය: ‘ඔවුන් විසින් මා ඇති දැඩි කරන ලදී, මම ඔවුන් පෝෂණය කරමි’, ‘ඔවුන්ගේ කටයුතු මම කර දෙමි’, ‘කුල පරම්පරාව පවත්වාගෙන යමි’, ‘දායාදය (උරුමය) රැකගනිමි’, ‘මියගිය පසු මව්පියන් වෙනුවෙන් පින් පමුණුවමි’ යනුවෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, පුත්‍රයා විසින් මෙලෙස කරුණු පහකින් උපස්ථාන කරනු ලබන මව්පියෝ ද කරුණු පහකින් පුත්‍රයාට අනුකම්පා කරති: පවින් වළක්වති, යහපතෙහි යොදවති, ශිල්ප උගන්වති, සුදුසු කලාවක (බිරිඳක) සම්බන්ධ කර දෙති, සුදුසු කලෙහි දායාදය පවරා දෙති. ගෘහපති පුත්‍රය, පුත්‍රයා විසින් මෙලෙස උපස්ථාන කරනු ලැබූ, කරුණු පහකින් පුත්‍රයාට අනුකම්පා කරන්නා වූ මව්පියන් නිසා ඔහුට ඒ පෙර දිශාව ආවරණය වූවා (සුරක්ෂිත වූවා) වෙයි; එය නිර්භය වූ, ක්ෂේමදායක වූ දිශාවක් බවට පත්වෙයි.”

၂၆၈. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အန္တေဝါသိနာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ အာစရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – ဥဋ္ဌာနေန ဥပဋ္ဌာနေန သုဿုသာယ ပါရိစရိယာယ သက္ကစ္စံ သိပ္ပပဋိဂ္ဂဟဏေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အန္တေဝါသိနာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ အာစရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အန္တေဝါသိံ အနုကမ္ပန္တိ – သုဝိနီတံ ဝိနေန္တိ, သုဂ္ဂဟိတံ ဂါဟာပေန္တိ, သဗ္ဗသိပ္ပဿုတံ သမက္ခာယိနော ဘဝန္တိ, မိတ္တာမစ္စေသု ပဋိယာဒေန္တိ, ဒိသာသု ပရိတ္တာဏံ ကရောန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အန္တေဝါသိနာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ အာစရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အန္တေဝါသိံ အနုကမ္ပန္တိ. ဧဝမဿ ဧသာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ.

268. “ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු පහකින් අන්තේවාසිකයා (ගෝලයා) විසින් දකුණු දිශාව වූ ගුරුවරුන්ට උපස්ථාන කළ යුතුය: හුනස්නෙන් නැගී සිටීමෙන්, උපස්ථාන කිරීමෙන්, ඇහුම්කන් දීමෙන්, වත්පිළිවෙත් කිරීමෙන් සහ ගෞරවයෙන් ශිල්ප උගැනීමෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, අන්තේවාසිකයා විසින් මෙලෙස උපස්ථාන කරනු ලබන ගුරුවරු ද කරුණු පහකින් අන්තේවාසිකයාට අනුකම්පා කරති: මනාකොට විනය උගන්වති, මනාකොට ශිල්ප ග්‍රහණය කරවති, සියලු ශිල්ප ශාස්ත්‍ර මැනවින් කියා දෙති, මිත්‍ර අමාත්‍යයන් අතර හඳුන්වා දෙති, සැම දිශාවකම ආරක්ෂාව සලසති. ගෘහපති පුත්‍රය, අන්තේවාසිකයා විසින් මෙලෙස උපස්ථාන කරනු ලැබූ, කරුණු පහකින් අන්තේවාසිකයාට අනුකම්පා කරන්නා වූ ගුරුවරුන් නිසා ඔහුට ඒ දකුණු දිශාව ආවරණය වූවා වෙයි; එය නිර්භය වූ, ක්ෂේමදායක වූ දිශාවක් බවට පත්වෙයි.”

၂၆၉. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – သမ္မာနနာယ အနဝမာနနာယ အနတိစရိယာယ ဣဿရိယဝေါဿဂ္ဂေန အလင်္ကာရာနုပ္ပဒါနေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ [Pg.155] သာမိကံ အနုကမ္ပတိ – သုသံဝိဟိတကမ္မန္တာ စ ဟောတိ, သင်္ဂဟိတပရိဇနာ စ, အနတိစာရိနီ စ, သမ္ဘတဉ္စ အနုရက္ခတိ, ဒက္ခာ စ ဟောတိ အနလသာ သဗ္ဗကိစ္စေသု. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကေန ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ဘရိယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ သာမိကံ အနုကမ္ပတိ. ဧဝမဿ ဧသာ ပစ္ဆိမာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ.

269. “ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු පහකින් ස්වාමියා විසින් බස්නාහිර දිශාව වූ බිරිඳට සංග්‍රහ කළ යුතුය: ගරු කිරීමෙන්, අවමන් නොකිරීමෙන්, පරදාර සේවනයේ නොයෙදීමෙන්, ගෘහයේ ආධිපත්‍යය පැවරීමෙන් සහ ආභරණ ලබා දීමෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, ස්වාමියා විසින් මෙලෙස සංග්‍රහ කරනු ලබන බිරිඳ ද කරුණු පහකින් ස්වාමියාට අනුකම්පා කරයි: කටයුතු මැනවින් සංවිධානය කිරීමෙන්, පිරිවර ජනයාට මනාකොට සංග්‍රහ කිරීමෙන්, පරපුරුෂ සේවනයේ නොයෙදීමෙන්, රැස්කළ වස්තුව ආරක්ෂා කිරීමෙන් සහ සියලු කටයුතුවලදී දක්ෂ හා අලස නොවීමෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, ස්වාමියා විසින් මෙලෙස සංග්‍රහ කරනු ලැබූ, කරුණු පහකින් ස්වාමියාට අනුකම්පා කරන්නා වූ බිරිඳ නිසා ඔහුට ඒ බස්නාහිර දිශාව ආවරණය වූවා වෙයි; එය නිර්භය වූ, ක්ෂේමදායක වූ දිශාවක් බවට පත්වෙයි.”

၂၇၀. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥတ္တရာ ဒိသာ မိတ္တာမစ္စာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – ဒါနေန ပေယျဝဇ္ဇေန အတ္ထစရိယာယ သမာနတ္တတာယ အဝိသံဝါဒနတာယ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥတ္တရာ ဒိသာ မိတ္တာမစ္စာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ – ပမတ္တံ ရက္ခန္တိ, ပမတ္တဿ သာပတေယျံ ရက္ခန္တိ, ဘီတဿ သရဏံ ဟောန္တိ, အာပဒါသု န ဝိဇဟန္တိ, အပရပဇာ စဿ ပဋိပူဇေန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥတ္တရာ ဒိသာ မိတ္တာမစ္စာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ. ဧဝမဿ ဧသာ ဥတ္တရာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ.

270. “ගෘහපති පුත්‍රය, කරුණු පහකින් කුලපුත්‍රයා විසින් උතුරු දිශාව වූ මිත්‍ර අමාත්‍යයන්ට සංග්‍රහ කළ යුතුය: දානයෙන් (තෑගිබෝග දීමෙන්), ප්‍රිය වචනයෙන්, අර්ථ චර්යාවෙන් (යහපතෙහි යෙදීමෙන්), සමානාත්මතාවයෙන් සහ අවංක භාවයෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, කුලපුත්‍රයා විසින් මෙලෙස සංග්‍රහ කරනු ලබන මිත්‍ර අමාත්‍යයෝ ද කරුණු පහකින් ඔහුට අනුකම්පා කරති: ඔහු ප්‍රමාද වූ විට ඔහුව ආරක්ෂා කරති, ඔහුගේ වස්තුව ආරක්ෂා කරති, බිය වූ විට සරණ වෙති, විපතේදී අත් නොහරිති, ඔහුගේ දරුවන්ට පවා ගරු බුහුමන් දක්වති. ගෘහපති පුත්‍රය, කුලපුත්‍රයා විසින් මෙලෙස සංග්‍රහ කරනු ලැබූ, කරුණු පහකින් ඔහුට අනුකම්පා කරන්නා වූ මිත්‍ර අමාත්‍යයන් නිසා ඔහුට ඒ උතුරු දිශාව ආවරණය වූවා වෙයි; එය නිර්භය වූ, ක්ෂේමදායක වූ දිශාවක් බවට පත්වෙයි.”

၂၇၁. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ အယျိရကေန ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ ဒါသကမ္မကရာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – ယထာဗလံ ကမ္မန္တသံဝိဓာနေန ဘတ္တဝေတနာနုပ္ပဒါနေန ဂိလာနုပဋ္ဌာနေန အစ္ဆရိယာနံ ရသာနံ သံဝိဘာဂေန သမယေ ဝေါဿဂ္ဂေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အယျိရကေန ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ ဒါသကမ္မကရာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အယျိရကံ အနုကမ္ပန္တိ – ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနော စ ဟောန္တိ, ပစ္ဆာ နိပါတိနော စ, ဒိန္နာဒါယိနော စ, သုကတကမ္မကရာ စ, ကိတ္တိဝဏ္ဏဟရာ စ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အယျိရကေန ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ ဒါသကမ္မကရာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ အယျိရကံ အနုကမ္ပန္တိ. ဧဝမဿ ဧသာ ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ.

271. “ගෘහපති පුත්‍රය, ස්වාමියෙකු විසින් යට දිශාව නම් වූ දැසි-කම්කරුවන්ට කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කළ යුතුය: ඔවුන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයට අනුව වැඩ පැවරීමෙන් ද, ආහාර හා වැටුප් ලබා දීමෙන් ද, ගිලන් වූ කල උපස්ථාන කිරීමෙන් ද, ප්‍රණීත ආහාර පාන බෙදා දීමෙන් ද, සුදුසු කල නිවාඩු ලබා දීමෙන් ද යනුවෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, ස්වාමියා විසින් මෙසේ කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කරන ලද යට දිශාව නම් වූ දැසි-කම්කරුවෝ කරුණු පහකින් ස්වාමියාට අනුකම්පා කරති: ඔවුන් ස්වාමියාට පෙර අවදි වෙති, ස්වාමියා නිදාගත් පසු නිදති, දුන් දෙයක්ම පමණක් ගනිති, වැඩ කටයුතු මැනවින් කරති, ස්වාමියාගේ ගුණ කීර්තිය පතුරුවති. ගෘහපති පුත්‍රය, ස්වාමියා විසින් මෙසේ කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කරන ලද යට දිශාව නම් වූ දැසි-කම්කරුවෝ මේ කරුණු පහෙන් ස්වාමියාට අනුකම්පා කරති. එවිට ඔහුට ඒ යට දිශාව ආරක්ෂිත වූ, සැනසිලිදායක වූ, බිය රහිත වූ දිශාවක් බවට පත් වෙයි.”

၂၇၂. ‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥပရိမာ ဒိသာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပစ္စုပဋ္ဌာတဗ္ဗာ – မေတ္တေန ကာယကမ္မေန မေတ္တေန ဝစီကမ္မေန မေတ္တေန [Pg.156] မနောကမ္မေန အနာဝဋဒွါရတာယ အာမိသာနုပ္ပဒါနေန. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥပရိမာ ဒိသာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဆဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ – ပါပါ နိဝါရေန္တိ, ကလျာဏေ နိဝေသေန္တိ, ကလျာဏေန မနသာ အနုကမ္ပန္တိ, အဿုတံ သာဝေန္တိ, သုတံ ပရိယောဒါပေန္တိ, သဂ္ဂဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဂဟပတိပုတ္တ, ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တေန ဥပရိမာ ဒိသာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဣမေဟိ ဆဟိ ဌာနေဟိ ကုလပုတ္တံ အနုကမ္ပန္တိ. ဧဝမဿ ဧသာ ဥပရိမာ ဒိသာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ခေမာ အပ္ပဋိဘယာ’’တိ.

272. “ගෘහපති පුත්‍රය, කුලපුත්‍රයෙකු විසින් උඩ දිශාව නම් වූ මහණ-බමුණන්ට කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කළ යුතුය: මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මයෙන් ද, මෛත්‍රී සහගත වාග් කර්මයෙන් ද, මෛත්‍රී සහගත මනෝ කර්මයෙන් ද, සැමවිට විවෘත වූ දොරින් යුක්ත වීමෙන් (ආගන්තුක සත්කාරයට සූදානම්ව සිටීමෙන්) ද, ආමිසයෙන් සංග්‍රහ කිරීමෙන් ද යනුවෙනි. ගෘහපති පුත්‍රය, කුලපුත්‍රයා විසින් මෙසේ කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කරන ලද උඩ දිශාව නම් වූ මහණ-බමුණෝ කරුණු හයකින් ඒ කුලපුත්‍රයාට අනුකම්පා කරති: පාපයෙන් වළක්වති, යහපතෙහි පිහිටුවති, යහපත් සිතින් අනුකම්පා කරති, නොඇසූ දහම් කරුණු ඇස්වති, ඇසූ දහම් කරුණු පිරිසිදු කර දෙති, ස්වර්ගයට මග කියා දෙති. ගෘහපති පුත්‍රය, කුලපුත්‍රයා විසින් මෙසේ කරුණු පහකින් සංග්‍රහ කරන ලද උඩ දිශාව නම් වූ මහණ-බමුණෝ මේ කරුණු හයකින් කුලපුත්‍රයාට අනුකම්පා කරති. එවිට ඔහුට ඒ උඩ දිශාව ආරක්ෂිත වූ, සැනසිලිදායක වූ, බිය රහිත වූ දිශාවක් බවට පත් වෙයි.”

၂၇၃. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

273. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා ඉන්පසු මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘မာတာပိတာ ဒိသာ ပုဗ္ဗာ, အာစရိယာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ;

ပုတ္တဒါရာ ဒိသာ ပစ္ဆာ, မိတ္တာမစ္စာ စ ဥတ္တရာ.

“මවුපියෝ පෙරදිග වෙති, ගුරුවරු දකුණු දිග වෙති. අඹුදරුවෝ පෑළදිග (බටහිර) වෙති, මිත්‍රාමාත්‍යයෝ උතුරු දිග වෙති.”

‘‘ဒါသကမ္မကရာ ဟေဋ္ဌာ, ဥဒ္ဓံ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

ဧတာ ဒိသာ နမဿေယျ, အလမတ္တော ကုလေ ဂိဟီ.

“දැසි-කම්කරුවෝ යට දිශාවයි, මහණ-බමුණෝ උඩ දිශාවයි. ගිහිගෙයි වසන, තම පවුල පෝෂණය කිරීමට සමර්ථ තැනැත්තා මේ දිශාවන්ට නමස්කාර කළ යුතුය.”

‘‘ပဏ္ဍိတော သီလသမ္ပန္နော, သဏှော စ ပဋိဘာနဝါ;

နိဝါတဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ, တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

“පණ්ඩිත වූ, ශීල සම්පන්න වූ, මෘදු ගුණැති, ප්‍රතිභානවත් වූ, නිහතමානී වූ, තද ගුණ නැති තැනැත්තා යසස ලබයි.”

‘‘ဥဋ္ဌာနကော အနလသော, အာပဒါသု န ဝေဓတိ;

အစ္ဆိန္နဝုတ္တိ မေဓာဝီ, တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

“උත්සාහවන්ත වූ, අලස නොවූ, ආපදාවන්හිදී කම්පා නොවන, නොපිරිහුණු පැවතුම් ඇති, නුවණැති තැනැත්තා යසස ලබයි.”

‘‘သင်္ဂါဟကော မိတ္တကရော, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရော;

နေတာ ဝိနေတာ အနုနေတာ, တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

“සංග්‍රහශීලී වූ, මිතුරන් ඇති කරගන්නා වූ, වදාළ දේ දන්නා වූ (ත්‍යාගශීලී), මසුරුකම නැති, මගපෙන්වන්නා වූ, හික්මවන්නා වූ, අනුශාසනා කරන්නා වූ තැනැත්තා යසස ලබයි.”

‘‘ဒါနဉ္စ ပေယျဝဇ္ဇဉ္စ, အတ္ထစရိယာ စ ယာ ဣဓ;

သမာနတ္တတာ စ ဓမ္မေသု, တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ;

ဧတေ ခေါ သင်္ဂဟာ လောကေ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော.

“දානය ද, ප්‍රිය වචනය ද, මෙලොව අර්ථචර්යාව ද, ඒ ඒ තැනැත්තාට සුදුසු පරිදි කටයුතු කිරීම් නම් වූ සමනාත්මතාව ද යන මේ සංග්‍රහ ධර්මයෝ, ගමන් කරන රථයක අකු ඇණය මෙන් ලෝකය පවත්වාගෙන යති.”

‘‘ဧတေ စ သင်္ဂဟာ နာဿု, န မာတာ ပုတ္တကာရဏာ;

လဘေထ မာနံ ပူဇံ ဝါ, ပိတာ ဝါ ပုတ္တကာရဏာ.

“ඉදින් මේ සංග්‍රහ ධර්මයන් නොවන්නට, පුත්‍රයා නිසා මවකට බුහුමනක් හෝ පිදුමක් නොලැබෙන්නේය. පුත්‍රයා නිසා පියෙකුට ද බුහුමනක් හෝ පිදුමක් නොලැබෙන්නේය.”

‘‘ယသ္မာ စ သင်္ဂဟာ ဧတေ, သမ္မပေက္ခန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

တသ္မာ မဟတ္တံ ပပ္ပောန္တိ, ပါသံသာ စ ဘဝန္တိ တေ’’တိ.

“යම් හෙයකින් පණ්ඩිතයෝ මේ සංග්‍රහ ධර්මයන් මැනවින් සලකත්ද, එහෙයින් ඔවුහු උතුම් බවට පැමිණෙති, ප්‍රශංසාවට ද ලක් වෙති.”

၂၇၄. ဧဝံ [Pg.157] ဝုတ္တေ, သိင်္ဂါလကော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု, အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

274. මෙසේ වදාළ කල්හි, සිඟාල ගෘහපති පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, ඉතා යහපත! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත! ස්වාමීනි, යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කළාක් මෙන් ද, වැසී තිබූ දෙයක් විවෘත කළාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මග කියා දුන්නාක් මෙන් ද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දැල්වූවාක් මෙන් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා!”

သိင်္ဂါလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

අටවන සිඟාල සූත්‍රය නිම විය.

၉. အာဋာနာဋိယသုတ္တံ

9. ආටානාටිය සූත්‍රය

ပဌမဘာဏဝါရော

ප්‍රථම භාණවාරය

၂၇၅. ဧဝံ [Pg.158] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ စတ္တာရော မဟာရာဇာ မဟတိယာ စ ယက္ခသေနာယ မဟတိယာ စ ဂန္ဓဗ္ဗသေနာယ မဟတိယာ စ ကုမ္ဘဏ္ဍသေနာယ မဟတိယာ စ နာဂသေနာယ စတုဒ္ဒိသံ ရက္ခံ ဌပေတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဂုမ္ဗံ ဌပေတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဩဝရဏံ ဌပေတွာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. တေပိ ခေါ ယက္ခာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

275. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල්හි සතර වරම් මහරජවරු මහත් වූ යක්ෂ සේනාවන් ද, මහත් වූ ගාන්ධර්ව සේනාවන් ද, මහත් වූ කුම්භාණ්ඩ සේනාවන් ද, මහත් වූ නාග සේනාවන් ද පිරිවරාගෙන, සතර දිසාවෙහි රැකවල් යොදවා, බලසෙන් යොදවා, ආරක්ෂාව සලසා, රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශය මනහර පැහැයෙන් මුළු මහත් ගිජ්ඣකූට පර්වතයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. ඒ යක්ෂයෝ ද ඇතැම් කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ, සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කතාව නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් කෙනෙක් තමන්ගේ නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් කෙනෙක් නිශ්ශබ්දව එකත්පසක හිඳගත්හ.

၂၇၆. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဥဠာရာ ယက္ခာ ဘဂဝတော အပ္ပသန္နာ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဥဠာရာ ယက္ခာ ဘဂဝတော ပသန္နာ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, မဇ္ဈိမာ ယက္ခာ ဘဂဝတော အပ္ပသန္နာ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, မဇ္ဈိမာ ယက္ခာ ဘဂဝတော ပသန္နာ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, နီစာ ယက္ခာ ဘဂဝတော အပ္ပသန္နာ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, နီစာ ယက္ခာ ဘဂဝတော ပသန္နာ. ယေဘုယျေန ခေါ ပန, ဘန္တေ, ယက္ခာ အပ္ပသန္နာယေဝ ဘဂဝတော. တံ ကိဿ ဟေတု? ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယေဘုယျေန ခေါ ပန, ဘန္တေ, ယက္ခာ အပ္ပဋိဝိရတာယေဝ ပါဏာတိပါတာ, အပ္ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ, အပ္ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ, အပ္ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ, အပ္ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ. တေသံ တံ ဟောတိ အပ္ပိယံ အမနာပံ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သာဝကာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ [Pg.159] သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ. တတ္ထ သန္တိ ဥဠာရာ ယက္ခာ နိဝါသိနော, ယေ ဣမသ္မိံ ဘဂဝတော ပါဝစနေ အပ္ပသန္နာ. တေသံ ပသာဒါယ ဥဂ္ဂဏှာတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

276. එක් පසෙක හුන් වෛශ්‍රවණ මහාරාජ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්න වූ මහානුභාව සම්පන්න යක්ෂයෝ සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ප්‍රසන්න වූ මහානුභාව සම්පන්න යක්ෂයෝ ද සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්න වූ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ප්‍රසන්න වූ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ තේජස් ඇති යක්ෂයෝ ද සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්න වූ අල්ප තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ප්‍රසන්න වූ අල්ප තේජස් ඇති යක්ෂයෝ ද සිටිති. ස්වාමීනි, බොහෝ විට යක්ෂයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්න වෙති. එයට හේතුව කුමක්ද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, අදත්තාදානයෙන් වැළකීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, කාමමිච්ඡාචාරයෙන් වැළකීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, මුසාවාදයෙන් වැළකීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති, මදයට හා ප්‍රමාදයට හේතු වන සුරාමේරය පානයෙන් වැළකීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, බොහෝ විට යක්ෂයෝ ප්‍රාණඝාතයෙන් නොවැළකුණාහුමය, අදත්තාදානයෙන් නොවැළකුණාහුමය, කාමමිච්ඡාචාරයෙන් නොවැළකුණාහුමය, මුසාවාදයෙන් නොවැළකුණාහුමය, සුරාමේරය පානයෙන් නොවැළකුණාහුමය. ඔවුන්ට ඒ (වැළකීම පිළිබඳ) ධර්මය අප්‍රියය, අමනාපය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ ශබ්ද අඩු, ඝෝෂා අඩු, ජනශූන්‍ය වූ, මිනිසුන්ගේ රහස් කටයුතුවලට (විවේකයට) සුදුසු, හුදෙකලාව භාවනා කිරීමට සුදුසු ආරණ්‍ය සේනාසන ඇසුරු කරති. එහි වෙසෙන මහානුභාව සම්පන්න යක්ෂයෝ සිටිති, ඔවුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශාසනය කෙරෙහි අප්‍රසන්නය. ඔවුන්ගේ ප්‍රසාදය පිණිස ද, භික්ෂූන්ගේ, භික්ෂුණීන්ගේ, උපාසකයන්ගේ හා උපාසිකාවන්ගේ ආරක්ෂාව, රැකවරණය, හිංසාවෙන් තොර බව හා පහසු විහරණය පිණිස ද ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'ආටානාටිය' ආරක්ෂාව උගන්වන සේක්වා." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව එය පිළිගත් සේක.

အထ ခေါ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ အဘာသိ –

ඉන්පසු වෛශ්‍රවණ මහාරාජ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එකඟතාව දැන ඒ වේලාවෙහි මෙම ආටානාටිය ආරක්ෂාව ප්‍රකාශ කළේය:

၂၇၇. ‘‘ဝိပဿိဿ စ နမတ္ထု, စက္ခုမန္တဿ သိရီမတော.

277. පසැස් ඇති, ශ්‍රී සෝභා සම්පන්න වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට (මාගේ) නමස්කාරය වේවා.

သိခိဿပိ စ နမတ္ထု, သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနော.

සියලු සතුන් කෙරෙහි අනුකම්පා කරන සිඛී බුදුරජාණන් වහන්සේට ද නමස්කාරය වේවා.

‘‘ဝေဿဘုဿ စ နမတ္ထု, နှာတကဿ တပဿိနော;

နမတ္ထု ကကုသန္ဓဿ, မာရသေနာပမဒ္ဒိနော.

කෙලෙස් සේදූ (සෝදා හළ), තපස් ඇති වෙස්සභූ බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාරය වේවා. මාර සේනාව මර්දනය කළ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාරය වේවා.

‘‘ကောဏာဂမနဿ နမတ္ထု, ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော;

ကဿပဿ စ နမတ္ထု, ဝိပ္ပမုတ္တဿ သဗ္ဗဓိ.

බාහිත පාපී වූ (බ්‍රාහ්මණ), මඟ බඹසර වැස නිම කළ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාරය වේවා. සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් සර්වප්‍රකාරයෙන් මිදුණු කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාරය වේවා.

‘‘အင်္ဂီရသဿ နမတ္ထု, သကျပုတ္တဿ သိရီမတော;

ယော ဣမံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ.

ශ්‍රී සෝභා සම්පන්න වූ, සියලු දුක් දුරු කරන යම් ධර්මයක් දේශනා කළා වූ, ඒ ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ අංගීරස බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාරය වේවා.

‘‘ယေ စာပိ နိဗ္ဗုတာ လောကေ, ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ;

တေ ဇနာ အပိသုဏာထ, မဟန္တာ ဝီတသာရဒါ.

ලොව කෙලෙස් නිවා නිවුණා වූ, තතු සේ ධර්මය දුටුවා වූ, කේලාම් කීමෙන් තොර වූ, මහා තේජවන්ත වූ, බිය රහිත වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා ද වෙත් ද (උන්වහන්සේලාට නමස්කාර වේවා).

‘‘ဟိတံ ဒေဝမနုဿာနံ, ယံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

දෙවි මිනිසුන්ට හිතැති, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, මහා තේජවන්ත වූ, බිය රහිත වූ යම් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකට (දෙවි මිනිස්සු) නමස්කාර කරත් ද (උන්වහන්සේට හා පෙර කී බුදුවරුන්ට මාගේ නමස්කාරය වේවා).

၂၇၈. ‘‘ယတော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ သူရိယော, အာဒိစ္စော မဏ္ဍလီ မဟာ.

278. යම් දිසාවකින් මහා මණ්ඩලයක් ඇති, ආදිත්‍ය පුත්‍ර වූ සූර්යයා උදාවන්නේ ද,

ယဿ စုဂ္ဂစ္ဆမာနဿ, သံဝရီပိ နိရုဇ္ဈတိ;

ယဿ စုဂ္ဂတေ သူရိယေ, ‘ဒိဝသော’တိ ပဝုစ္စတိ.

යම් සූර්යයෙකු උදාවන කල්හි රාත්‍රිය ද නැතිවී යන්නේ ද, සූර්යයා උදා වූ කල්හි 'දවස' යැයි කියනු ලබන්නේ ද,

‘‘ရဟဒေါပိ [Pg.160] တတ္ထ ဂမ္ဘီရော, သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော;

ဧဝံ တံ တတ္ထ ဇာနန္တိ, ‘သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော’.

එහි ගැඹුරු වූ, ගංගාවලින් පිරුණු ජලය ඇති සමුද්‍රය ද වෙයි. එහි ඇති ඒ ජල කඳ 'ගංගා ජලයෙන් පිරි සාගරය' යැයි මිනිස්සු දනිති.

‘‘ဣတော ‘သာ ပုရိမာ ဒိသာ’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙතැන සිට එය 'පෙරදිග' (පූර්ව දිශාව) යැයි මිනිසුන් හඳුන්වති. යස පිරිවර ඇති මහාරාජයෙක් ඒ දිශාව රකියි.

‘‘ဂန္ဓဗ္ဗာနံ အဓိပတိ, ‘ဓတရဋ္ဌော’တိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ဂန္ဓဗ္ဗေဟိ ပုရက္ခတော.

ඔහු ගාන්ධර්වයන්ට අධිපති වූ 'ධතරට්ඨ' නම් වෙයි. ගාන්ධර්වයන් පිරිවරා නැටුම් ගැයුම්වලින් ඔහු සතුටු වෙයි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට 'ඉන්ද්‍ර' යන එකම නම ඇති, මහා බලවන්ත පුත්‍රයෝ අනූ එක් දෙනෙක් (අසූවයි දහයයි එකයි) සිටින බව මට අසන්නට ලැබුණි.

တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ, මහා තේජවන්ත වූ, බිය රහිත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක දුර තබාම නමස්කාර කරති.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

"පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාර වේවා. පුරුෂෝත්තමයාණන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාර වේවා. ඔබ වහන්සේ කුසලතාවයෙන් (ඤාණයෙන්) සත්වයන් දෙස බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබ වහන්සේ වඳිති." මෙය අපට නිතර අසන්නට ලැබෙන බැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’.

"ගෞතම ජිනරාජයන් වහන්සේ වඳිවු, අපි ගෞතම ජිනරාජයන් වහන්සේ වඳිමු. විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ වඳිමු."

၂၇၉. ‘‘ယေန ပေတာ ပဝုစ္စန္တိ, ပိသုဏာ ပိဋ္ဌိမံသိကာ.

279. යම් දිසාවකින් මළවුන් (කාලක්‍රියා කළවුන්), කේලාම් කියන්නන් හා පිටුපසින් නින්දා කරන්නන් (නගරයෙන්) බැහැර කරනු ලබත් ද,

ပါဏာတိပါတိနော လုဒ္ဒါ, စောရာ နေကတိကာ ဇနာ.

ප්‍රාණඝාතීන් වූ වැද්දන් ද, සොරුන් ද, කපටි මිනිසුන් ද (බැහැර කරනු ලබත් ද,)

‘‘ဣတော ‘သာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙතැන සිට එය 'දකුණු දිශාව' යැයි මිනිසුන් හඳුන්වති. යස පිරිවර ඇති මහාරාජයෙක් ඒ දිශාව රකියි.

‘‘ကုမ္ဘဏ္ဍာနံ အဓိပတိ, ‘ဝိရူဠှော’ ဣတိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ကုမ္ဘဏ္ဍေဟိ ပုရက္ခတော.

ඔහු කුම්භාණ්ඩයන්ට අධිපති වූ 'විරූළ්හ' නම් වෙයි. කුම්භාණ්ඩයන් පිරිවරා නැටුම් ගැයුම්වලින් ඔහු සතුටු වෙයි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට 'ඉන්ද්‍ර' යන එකම නම ඇති, මහා බලවන්ත පුත්‍රයෝ අනූ එක් දෙනෙක් සිටින බව මට අසන්නට ලැබුණි.

တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ, මහා තේජවන්ත වූ, බිය රහිත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක දුර තබාම නමස්කාර කරති.

‘‘နမော [Pg.161] တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

"පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාර වේවා. පුරුෂෝත්තමයාණන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාර වේවා. ඔබ වහන්සේ කුසලතාවයෙන් (ඤාණයෙන්) සත්වයන් දෙස බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබ වහන්සේ වඳිති." මෙය අපට නිතර අසන්නට ලැබෙන බැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’.

"ගෞතම ජිනරාජයන් වහන්සේ වඳිවු, අපි ගෞතම ජිනරාජයන් වහන්සේ වඳිමු. විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ වඳිමු."

၂၈၀. ‘‘ယတ္ထ စောဂ္ဂစ္ဆတိ သူရိယော, အာဒိစ္စော မဏ္ဍလီ မဟာ.

280. යම් තැනක මහත් මණ්ඩලයක් ඇති, ආදිත්‍ය වූ මහා සූර්ය තෙමේ බැස යන්නේ ද,

ယဿ စောဂ္ဂစ္ဆမာနဿ, ဒိဝသောပိ နိရုဇ္ဈတိ;

ယဿ စောဂ္ဂတေ သူရိယေ, ‘သံဝရီ’တိ ပဝုစ္စတိ.

ඒ සූර්යයා බැස යන කල්හි දහවල ද අවසන් වී යයි. සූර්යයා බැස ගිය කල්හි 'රාත්‍රිය' යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ရဟဒေါပိ တတ္ထ ဂမ္ဘီရော, သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော;

ဧဝံ တံ တတ္ထ ဇာနန္တိ, ‘သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော’.

එහි ගංගා ජලයෙන් පිරුණු ගැඹුරු මහා සමුද්‍රයක් පිහිටා ඇත. ජනයා එහි ඇති ඒ ජල කඳ 'ගංගා ජලයෙන් පිරුණු සමුද්‍රය' ලෙස හඳුනති.

‘‘ဣတော ‘သာ ပစ္ဆိမာ ဒိသာ’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙහි සිට එය 'අපර දිශාව' (බස්නාහිර) යැයි ජනයා හඳුන්වති. ඒ දිශාව රැකවල් කරන්නේ යසස්වී වූ මහා රජු ය.

‘‘နာဂါနဉ္စ အဓိပတိ, ‘ဝိရူပက္ခော’တိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, နာဂေဟေဝ ပုရက္ခတော.

නාගයන්ගේ අධිපති වූ ඔහු නමින් 'විරූපක්ඛ' ය. ඔහු නාගයන් පිරිවරාගෙන නැටුම් ගැයුම්වලින් විනෝද වෙයි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති. ඔවුන් සැමට ම ඇත්තේ එක ම නමකැයි මට ඇසී ඇත. 'ඉන්ද්‍ර' යන නාමය ඇති, මහත් බලැති ඔවුන් අනූ එක් දෙනෙකි.

တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, බිය රහිත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක දුර තබා ම නමස්කාර කරති.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

"පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තමයාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබ වහන්සේ මනා නුවණින් යුතුව මහා ජනයා දෙස බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබ වහන්සේට වඳිති." මෙය අප නිතර අසා ඇත. එබැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’.

"කෙලෙස් දිනූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර කරන්න. කෙලෙස් දිනූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු. විද්‍යාචරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ බුදු වූ ඒ ගෞතමයන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු."

၂၈၁. ‘‘ယေန ဥတ္တရကုရုဝှော, မဟာနေရု သုဒဿနော.

281. රන්වන් වූ සුදර්ශන මහා මේරු පර්වතය පිහිටි යම් දිශාවක උතුරුකුරු නම් දිවයින පිහිටා තිබේ ද,

မနုဿာ တတ္ထ ဇာယန္တိ, အမမာ အပရိဂ္ဂဟာ.

එහි උපදින මනුෂ්‍යයෝ කිසිවක් මාගේ යැයි හැඟීමක් (මමත්වය) හෝ අඹුදරුවන් කෙරෙහි දැඩිව බැඳුණු ග්‍රහණයක් නැත්තෝ ය.

‘‘န [Pg.162] တေ ဗီဇံ ပဝပန္တိ, နပိ နီယန္တိ နင်္ဂလာ;

အကဋ္ဌပါကိမံ သာလိံ, ပရိဘုဉ္ဇန္တိ မာနုသာ.

ඔවුහු බීජ වපුරන්නේ නැත; නඟුල් ගෙන යන්නේ ද නැත. කිසිදු සී සෑමක් නොමැතිව වැවෙන ස්වයංජාත ඇල් සහල් ඒ මනුෂ්‍යයෝ අනුභව කරති.

‘‘အကဏံ အထုသံ သုဒ္ဓံ, သုဂန္ဓံ တဏ္ဍုလပ္ဖလံ;

တုဏ္ဍိကီရေ ပစိတွာန, တတော ဘုဉ္ဇန္တိ ဘောဇနံ.

කුඩු හෝ නිවුඩු රහිත වූ, ඉතා පිරිසිදු වූ ද සුවඳවත් වූ ද ඒ සහල් 'තුණ්ඩිකීර' නම් උඳුනක පිසගෙන, ඉන්පසු ආහාරය පිණිස අනුභව කරති.

‘‘ဂါဝိံ ဧကခုရံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ပသုံ ဧကခုရံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

ඔවුහු ගවයන් මෙන් ම වෙනත් සිවුපාවන් ද වාහන මෙන් යොදාගෙන සෑම දිශාවක ම සැරිසරති.

‘‘ဣတ္ထိံ ဝါ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ပုရိသံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

ස්ත්‍රීන් වාහන ලෙස යොදාගෙන හෝ පුරුෂයන් වාහන ලෙස යොදාගෙන ද ඔවුහු සෑම දිශාවක ම සැරිසරති.

‘‘ကုမာရိံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ကုမာရံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

තරුණියන් වාහන ලෙස යොදාගෙන හෝ තරුණයන් වාහන ලෙස යොදාගෙන ද ඔවුහු සෑම දිශාවක ම සැරිසරති.

‘‘တေ ယာနေ အဘိရုဟိတွာ,သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုပရိယာယန္တိ ;

ပစာရာ တဿ ရာဇိနော.

ඒ රජුගේ සේවකයෝ එවැනි වාහනවල නැගී සියලු දිශාවල සැරිසරති.

‘‘ဟတ္ထိယာနံ အဿယာနံ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ ဥပဋ္ဌိတံ;

ပါသာဒါ သိဝိကာ စေဝ, မဟာရာဇဿ ယသဿိနော.

යසස්වී වූ ඒ මහා රජු හට ඇත් වාහන, අස් වාහන මෙන් ම දිව්‍යමය වාහන ද තිබේ. ප්‍රාසාද සහ පල්ලැක්කි ද ඔහු සතු ව පවතී.

‘‘တဿ စ နဂရာ အဟု,အန္တလိက္ခေ သုမာပိတာ;

အာဋာနာဋာ ကုသိနာဋာ ပရကုသိနာဋာ,နာဋသုရိယာ ပရကုသိဋနာဋာ.

ඔහුට අහසෙහි මනාව මවන ලද නගර ද තිබේ. ඒවා නම්: ආටානාටා, කුසිනාටා, පරකුසිනාටා, නාටසුරියා සහ පරකුසිතනාටා ය.

‘‘ဥတ္တရေန ကသိဝန္တော,ဇနောဃမပရေန စ;

နဝနဝုတိယော အမ္ဗရအမ္ဗရဝတိယော,အာဠကမန္ဒာ နာမ ရာဇဓာနီ.

උතුරු දෙසින් කසිවන්ත නම් නගරය ද, ඊට බටහිරින් ජනෝඝ නම් නගරය ද ඇත. තව ද නවනවතිය, අම්බර-අම්බරවතිය සහ ආළකමන්දා නම් වූ රාජධානිය ද එහි වෙයි.

‘‘ကုဝေရဿ ခေါ ပန, မာရိသ, မဟာရာဇဿ ဝိသာဏာ နာမ ရာဇဓာနီ;

တသ္မာ ကုဝေရော မဟာရာဇာ, ‘ဝေဿဝဏော’တိ ပဝုစ္စတိ.

පින්වත, කුවේර මහා රජුගේ 'විසාණා' නම් රාජධානියක් පවතී. එම නිසා කුවේර මහා රජු 'වෛශ්‍රවණ' (වෙස්සවණ) නමින් ද හඳුන්වනු ලැබේ.

‘‘ပစ္စေသန္တော [Pg.163] ပကာသေန္တိ, တတောလာ တတ္တလာ တတောတလာ;

ဩဇသိ တေဇသိ တတောဇသီ, သူရော ရာဇာ အရိဋ္ဌော နေမိ.

තතෝලා, තත්තලා, තතෝතලා, ඕජසී, තේජසී, තතෝජසී, සූර, රාජ, අරිට්ඨ සහ නේමි යන මේ දොළොස් දෙනා කරුණු සොයා බලා රජුට වාර්තා කරති.

‘‘ရဟဒေါပိ တတ္ထ ဓရဏီ နာမ, ယတော မေဃာ ပဝဿန္တိ;

ဝဿာ ယတော ပတာယန္တိ, သဘာပိ တတ္ထ သာလဝတီ နာမ.

එහි 'ධරණී' නම් පොකුණක් ද ඇත; වර්ෂා වලාවන් හටගන්නේ ඉන් ය. මහා වැසි වසින්නේ ද එයින් ලබා ගන්නා ජලයෙනි. එහි 'සාලවතී' නම් වූ සභා මණ්ඩපයක් ද පවතී.

‘‘ယတ္ထ ယက္ခာ ပယိရုပါသန္တိ, တတ္ထ နိစ္စဖလာ ရုက္ခာ;

နာနာ ဒိဇဂဏာ ယုတာ, မယူရကောဉ္စာဘိရုဒါ;

ကောကိလာဒီဟိ ဝဂ္ဂုဟိ.

යක්ෂයන් රැස්වන එම ස්ථානයෙහි නිරතුරුව ඵල දරන වෘක්ෂයෝ වෙති. එහි මොනරුන්, කොක්කුන් සහ මිහිරි හඬ නගන කොවුලන් වැනි විවිධ පක්ෂීන්ගෙන් පිරී පවතී.

‘‘ဇီဝဉ္ဇီဝကသဒ္ဒေတ္ထ, အထော ဩဋ္ဌဝစိတ္တကာ;

ကုက္ကုဋကာ ကုဠီရကာ, ဝနေ ပေါက္ခရသာတကာ.

එහි 'ජීවංජීවක' පක්ෂීන්ගේ සහ 'උට්ඨවචිත්තක' පක්ෂීන්ගේ හඬ ද, වල් කුකුළන්, රන්වන් කකුළුවන් (කුලීරක) සහ පොකුණුවල වසන පක්ෂීන්ගේ හඬ ද ඇසෙයි.

‘‘သုကသာဠိကသဒ္ဒေတ္ထ, ဒဏ္ဍမာဏဝကာနိ စ;

သောဘတိ သဗ္ဗကာလံ သာ, ကုဝေရနဠိနီ သဒါ.

ගිරවුන් හා සැළලිහිණියන්ගේ හඬ ද, මිනිස් මුහුණු ඇති පක්ෂීන්ගේ හඬ ද එහි ඇසෙයි. කුවේර රජුගේ පියුම් විල වූ ඒ ධරණී පොකුණ නිරන්තරයෙන් ම ශෝභමාන වෙයි.

‘‘ဣတော ‘သာ ဥတ္တရာ ဒိသာ’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙහි සිට එය 'උත්තර දිශාව' යැයි ජනයා හඳුන්වති. ඒ දිශාව රැකවල් කරන්නේ යසස්වී වූ මහා රජු ය.

‘‘ယက္ခာနဉ္စ အဓိပတိ, ‘ကုဝေရော’ ဣတိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ယက္ခေဟေဝ ပုရက္ခတော.

යක්ෂයන්ගේ අධිපති වූ ඔහු නමින් 'කුවේර' ය. ඔහු යක්ෂයන් පිරිවරාගෙන නැටුම් ගැයුම්වලින් විනෝද වෙයි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති. ඔවුන් සැමට ම ඇත්තේ එක ම නමකැයි මට ඇසී ඇත. 'ඉන්ද්‍ර' යන නාමය ඇති, මහත් බලැති ඔවුන් අනූ එක් දෙනෙකි.

‘‘တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, බිය රහිත වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක දුර තබා ම නමස්කාර කරති.

‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

“පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබවහන්සේ කුසලයෙන් (සර්වඥතා ඥානයෙන්) ලෝකය දෙස බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ පවා ඔබවහන්සේට වන්දනා කරති. මෙය අප නිරන්තරයෙන් අසා ඇත්තෙමු. එබැවින් අපි මෙසේ පවසන්නෙමු.”

‘‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမ’’’န္တိ.

“‘මාර පරාජය කළ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට වඳින්න, අපි මාර පරාජය කළ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට වඳින්නෙමු. විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි වඳින්නෙමු’ යනුයි.”

‘‘အယံ ခေါ သာ, မာရိသ, အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, භික්ෂූන්ගේ, භික්ෂුණීන්ගේ, උපාසකයන්ගේ සහ උපාසිකාවන්ගේ ආරක්ෂාව පිණිස, රැකවරණය පිණිස, අවිහිංසාව පිණිස සහ පහසු විහරණය පිණිස වූ ආටානාටිය පිරිත මෙයයි.”

၂၈၂. ‘‘ယဿ [Pg.164] ကဿစိ, မာရိသ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဥပါသကဿ ဝါ ဥပါသိကာယ ဝါ အယံ အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ သုဂ္ဂဟိတာ ဘဝိဿတိ သမတ္တာ ပရိယာပုတာ. တံ စေ အမနုဿော ယက္ခော ဝါ ယက္ခိနီ ဝါ ယက္ခပေါတကော ဝါ ယက္ခပေါတိကာ ဝါ ယက္ခမဟာမတ္တော ဝါ ယက္ခပါရိသဇ္ဇော ဝါ ယက္ခပစာရော ဝါ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗီ ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗပေါတကော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗပေါတိကာ ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမဟာမတ္တော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗပါရိသဇ္ဇော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗပစာရော ဝါ, ကုမ္ဘဏ္ဍော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍီ ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍပေါတကော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍပေါတိကာ ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍမဟာမတ္တော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍပါရိသဇ္ဇော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍပစာရော ဝါ, နာဂေါ ဝါ နာဂီ ဝါ နာဂပေါတကော ဝါ နာဂပေါတိကာ ဝါ နာဂမဟာမတ္တော ဝါ နာဂပါရိသဇ္ဇော ဝါ နာဂပစာရော ဝါ, ပဒုဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခုံ ဝါ ဘိက္ခုနိံ ဝါ ဥပါသကံ ဝါ ဥပါသိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တံ ဝါ အနုဂစ္ဆေယျ, ဌိတံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ, နိသိန္နံ ဝါ ဥပနိသီဒေယျ, နိပန္နံ ဝါ ဥပနိပဇ္ဇေယျ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ ဂါမေသု ဝါ နိဂမေသု ဝါ သက္ကာရံ ဝါ ဂရုကာရံ ဝါ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ အာဠကမန္ဒာယ နာမ ရာဇဓာနိယာ ဝတ္ထုံ ဝါ ဝါသံ ဝါ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ ယက္ခာနံ သမိတိံ ဂန္တုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ အနာဝယှမ္ပိ နံ ကရေယျုံ အဝိဝယှံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ အတ္တာဟိပိ ပရိပုဏ္ဏာဟိ ပရိဘာသာဟိ ပရိဘာသေယျုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ ရိတ္တံပိဿ ပတ္တံ သီသေ နိက္ကုဇ္ဇေယျုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ သတ္တဓာပိဿ မုဒ္ဓံ ဖာလေယျုံ.

282. “නිදුකාණන් වහන්ස, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් හෝ මෙම ආටානාටිය පිරිත මැනවින් උගෙන, සම්පූර්ණ කර, පුරුදු කර තිබේ නම්, යම් අමනුෂ්‍යයෙක් - යක්ෂයෙක් හෝ යක්ෂණියක හෝ යක්ෂ පැටවෙක් හෝ යක්ෂ දැරියක් හෝ යක්ෂ මහා අමාත්‍යයෙක් හෝ යක්ෂ පිරිස් වැසියෙක් හෝ යක්ෂ මෙහෙකරුවෙක් වේවා; ගාන්ධර්වයෙක් හෝ ගාන්ධර්වියක හෝ ගාන්ධර්ව පැටවෙක් හෝ ගාන්ධර්ව දැරියක් හෝ ගාන්ධර්ව මහා අමාත්‍යයෙක් හෝ ගාන්ධර්ව පිරිස් වැසියෙක් හෝ ගාන්ධර්ව මෙහෙකරුවෙක් වේවා; කුම්භාණ්ඩයෙක් හෝ කුම්භාණ්ඩියක හෝ කුම්භාණ්ඩ පැටවෙක් හෝ කුම්භාණ්ඩ දැරියක් හෝ කුම්භාණ්ඩ මහා අමාත්‍යයෙක් හෝ කුම්භාණ්ඩ පිරිස් වැසියෙක් හෝ කුම්භාණ්ඩ මෙහෙකරුවෙක් වේවා; නාගයෙක් හෝ නාගිනියක හෝ නාග පැටවෙක් හෝ නාග දැරියක් හෝ නාග මහා අමාත්‍යයෙක් හෝ නාග පිරිස් වැසියෙක් හෝ නාග මෙහෙකරුවෙක් වේවා, දූෂිත සිතින් යුතුව එම ගමන් කරන, සිටගෙන සිටින, වාඩි වී සිටින හෝ නිදාගෙන සිටින භික්ෂුව, භික්ෂුණිය, උපාසකයා හෝ උපාසිකාව පසුපස ලුහුබඳින්නේ නම්, නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට ගම්වල හෝ නියම්ගම්වල සත්කාරයක් හෝ ගරුකාරයක් නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට ආළකමන්දා නම් වූ රාජධානියේ නිවසක් හෝ වාසස්ථානයක් නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට යක්ෂයන්ගේ රැස්වීම්වලට යාමට අවස්ථාව නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහු සමඟ ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතා පවා නොපැවැත්විය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුට පරුෂ වචනයෙන් ඉතා දරුණු ලෙස බැණ වැදිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුගේ හිස මත හිස් ලෝහ පාත්‍රයක් මුනින් නැවිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුගේ හිස සත් කඩකට පැළිය යුතුය.”

‘‘သန္တိ ဟိ, မာရိသ, အမနုဿာ စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ, တေ နေဝ မဟာရာဇာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ ခေါ တေ, မာရိသ, အမနုဿာ မဟာရာဇာနံ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, မာရိသ, ရညော မာဂဓဿ ဝိဇိတေ မဟာစောရာ. တေ နေဝ ရညော မာဂဓဿ အာဒိယန္တိ, န ရညော မာဂဓဿ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န ရညော မာဂဓဿ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ ခေါ တေ, မာရိသ, မဟာစောရာ ရညော မာဂဓဿ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာရိသ, သန္တိ အမနုဿာ စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ, တေ နေဝ မဟာရာဇာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ [Pg.165] ခေါ တေ, မာရိသ, အမနုဿာ မဟာရာဇာနံ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. ယော ဟိ ကောစိ, မာရိသ, အမနုဿော ယက္ခော ဝါ ယက္ခိနီ ဝါ…ပေ… ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗီ ဝါ … ကုမ္ဘဏ္ဍော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍီ ဝါ… နာဂေါ ဝါ နာဂီ ဝါ နာဂပေါတကော ဝါ နာဂပေါတိကာ ဝါ နာဂမဟာမတ္တော ဝါ နာဂပါရိသဇ္ဇော ဝါ နာဂပစာရော ဝါ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခုံ ဝါ ဘိက္ခုနိံ ဝါ ဥပါသကံ ဝါ ဥပါသိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တံ ဝါ အနုဂစ္ဆေယျ, ဌိတံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ, နိသိန္နံ ဝါ ဥပနိသီဒေယျ, နိပန္နံ ဝါ ဥပနိပဇ္ဇေယျ. ဣမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ ဝိက္ကန္ဒိတဗ္ဗံ ဝိရဝိတဗ္ဗံ – ‘အယံ ယက္ခော ဂဏှာတိ, အယံ ယက္ခော အာဝိသတိ, အယံ ယက္ခော ဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော န မုဉ္စတီ’တိ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, චණ්ඩ වූ, රෞද්‍ර වූ, දරුණු වූ අමනුෂ්‍යයෝ සිටිති. ඔවුහු සතර වරම් මහා රජවරුන්ගේ බසට අවනත නොවෙති, මහා රජවරුන්ගේ නිලධාරීන්ගේ බසට අවනත නොවෙති, ඒ නිලධාරීන්ගේ සේවකයන්ගේ බසට ද අවනත නොවෙති. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයෝ මහා රජවරුන්ගේ අණ ඉක්මවා ගිය කැරලිකරුවන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙති. නිදුකාණන් වහන්ස, මගධ රජුගේ විජිතයෙහි මහා සොරුන් සිටින්නාක් මෙනි. ඔවුහු මගධ රජුගේ බසට හෝ රජුගේ නිලධාරීන්ගේ බසට හෝ ඒ නිලධාරීන්ගේ සේවකයන්ගේ බසට හෝ අවනත නොවෙති. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ මහා සොරුන් මගධ රජුට එරෙහි වූ කැරලිකරුවන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබෙති. එමෙන්ම, නිදුකාණන් වහන්ස, චණ්ඩ වූ, රෞද්‍ර වූ, දරුණු වූ අමනුෂ්‍යයෝ සිටිති... යම් අමනුෂ්‍යයෙක්... දූෂිත සිතින් යුතුව භික්ෂුවක්, භික්ෂුණියක්, උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් ලුහුබඳින්නේ නම්, එම යක්ෂයන්ගේ සෙන්පතියන් හා මහා සෙන්පතියන්ට මෙසේ හඬගා පැවසිය යුතුය: 'මේ යක්ෂයා අල්ලා ගනී, මේ යක්ෂයා ආවේශ වේ, මේ යක්ෂයා පීඩා කරයි, මේ යක්ෂයා රිදවයි, මේ යක්ෂයා පෙළයි, මේ යක්ෂයා දැඩි ලෙස පෙළයි, මේ යක්ෂයා අත්නොහරියි' යනුවෙනි.”

၂၈၃. ‘‘ကတမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ?

283. “ඒ යක්ෂ සෙන්පතියන්, මහා සෙන්පතියන් කවරහුද?”

‘‘ဣန္ဒော သောမော ဝရုဏော စ, ဘာရဒွါဇော ပဇာပတိ;

စန္ဒနော ကာမသေဋ္ဌော စ, ကိန္နုဃဏ္ဍု နိဃဏ္ဍု စ.

“ඉන්ද්‍ර, සෝම, වරුණ, භාරද්වාජ, ප්‍රජාපතී, චන්දන, කාමසේට්ඨ, කින්නුඝණ්ඩු සහ නිඝණ්ඩු ය.”

‘‘ပနာဒေါ ဩပမညော စ, ဒေဝသူတော စ မာတလိ;

စိတ္တသေနော စ ဂန္ဓဗ္ဗော, နဠော ရာဇာ ဇနေသဘော.

“පනාද, ඕපමඤ්ඤ, දේවදූත වූ මාතලී, චිත්තසේන නම් ගාන්ධර්වයා, නළරාජ සහ ජනේසභ ය.”

‘‘သာတာဂိရော ဟေမဝတော, ပုဏ္ဏကော ကရတိယော ဂုဠော;

သိဝကော မုစလိန္ဒော စ, ဝေဿာမိတ္တော ယုဂန္ဓရော.

“සාතාගිර, හේමවත, පුණ්ණක, කරතිය, ගුළ, සිවක, මුචලින්ද, වෛශ්‍රවණ (වෙස්සාමිත්ත) සහ යුගන්ධර ය.”

‘‘ဂေါပါလော သုပ္ပရောဓော စ, ဟိရိ နေတ္တိ စ မန္ဒိယော;

ပဉ္စာလစဏ္ဍော အာဠဝကော, ပဇ္ဇုန္နော သုမနော သုမုခေါ;

ဒဓိမုခေါ မဏိ မာဏိဝရော ဒီဃော, အထော သေရီသကော သဟ.

“ගෝපාල, සුප්පරෝධ, හිරි, නෙත්ති, මන්දිය, පඤ්චාලචණ්ඩ, ආළවක, පජ්ජුන්න, සුමන, සුමුඛ, දධිමුඛ, මණි, මාණිවර, දීඝ සහ සේරීසක ද ඔවුන් සමඟ වෙති.”

‘‘ဣမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ ဝိက္ကန္ဒိတဗ္ဗံ ဝိရဝိတဗ္ဗံ – ‘အယံ ယက္ခော ဂဏှာတိ, အယံ ယက္ခော အာဝိသတိ, အယံ ယက္ခော ဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော န မုဉ္စတီ’တိ.

මෙම යක්ෂයන්ට, මහා යක්ෂයන්ට, සේනාපතියන්ට හා මහා සේනාපතියන්ට මෙසේ දන්වා සිටිය යුතුය, පැමිණිලි කළ යුතුය, හඬා කිව යුතුය: ‘මේ යක්ෂයා (මාව) අල්ලයි, මේ යක්ෂයා (මාව) ආවේශ වෙයි, මේ යක්ෂයා වෙහෙසවයි, මේ යක්ෂයා දැඩි ලෙස වෙහෙසවයි, මේ යක්ෂයා හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා දැඩි ලෙස හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා අත් නොහරියි’ යනුවෙනි.

‘‘အယံ [Pg.166] ခေါ သာ, မာရိသ, အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယ. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, မာရိသ, ဂစ္ဆာမ ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တုမှေ မဟာရာဇာနော ကာလံ မညထာ’’တိ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, භික්ෂූන්ගේ, භික්ෂුණීන්ගේ, උපාසකයන්ගේ හා උපාසිකාවන්ගේ ආරක්ෂාව පිණිස, රැකවරණය පිණිස, අවිහිංසාව පිණිස හා පහසු විහරණය පිණිස පවතින ආටානාටිය රැකවරණය මෙයයි. නිදුකාණන් වහන්ස, දැන් අපි යමු; අපට බොහෝ කටයුතු ඇත, කළ යුතු දෑ බොහෝය.” “මහා රජවරුනි, ඒ සඳහා දැන් කාලය බව ඔබලා දන්නහු නම් (එසේ කළ හැකිය).”

၂၈၄. အထ ခေါ စတ္တာရော မဟာရာဇာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. တေပိ ခေါ ယက္ခာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသူတိ.

284. එවිට සතර වරම් මහා රජවරු අසුන්වලින් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට එතැනම අතුරුදහන් වූහ. එම යක්ෂයෝ ද අසුන්වලින් නැගිට, ඇතැමෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට එතැනම අතුරුදහන් වූහ. ඇතැමෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියේ යෙදී, සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු වචන කතා කොට එතැනම අතුරුදහන් වූහ. ඇතැමෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ එතැනම අතුරුදහන් වූහ. ඇතැමෙක් (තම) නම හා ගෝත්‍රය පවසා එතැනම අතුරුදහන් වූහ. ඇතැමෙක් නිහඬවම එතැනම අතුරුදහන් වූහ.

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමු භාණවාරය නිම විය.

ဒုတိယဘာဏဝါရော

දෙවන භාණවාරය

၂၈၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာ မဟတိယာ စ ယက္ခသေနာယ မဟတိယာ စ ဂန္ဓဗ္ဗသေနာယ မဟတိယာ စ ကုမ္ဘဏ္ဍသေနာယ မဟတိယာ စ နာဂသေနာယ စတုဒ္ဒိသံ ရက္ခံ ဌပေတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဂုမ္ဗံ ဌပေတွာ စတုဒ္ဒိသံ ဩဝရဏံ ဌပေတွာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. တေပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယက္ခာ အပ္ပေကစ္စေ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

285. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ රැය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඊයේ රාත්‍රියේ සතර වරම් මහා රජවරු මහත් වූ යක්ෂ සේනාවන් ද, මහත් වූ ගාන්ධර්ව සේනාවන් ද, මහත් වූ කුම්භාණ්ඩ සේනාවන් ද, මහත් වූ නාග සේනාවන් ද සමඟ සිව් දිසාවෙහි ආරක්ෂාව යොදා, මුර කණ්ඩායම් හා වැටකඩොලු පිහිටුවා, රැය පහන් වන යාමයේ ඉතා රමණීය පැහැයෙන් යුතුව මුළු ගිජුකුළු පර්වතයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියහ. පැමිණ මට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. මහණෙනි, එම යක්ෂයෝ ද ඇතැමෙක් මට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. ඇතැමෙක් මා සමඟ සතුටු සාමීචියේ යෙදී, සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු වචන කතා කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. ඇතැමෙක් මා සිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. ඇතැමෙක් නම හා ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. ඇතැමෙක් නිහඬව එකත්පසෙක වාඩි වූහ.”

၂၈၆. ‘‘ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဥဠာရာ ယက္ခာ ဘဂဝတော အပ္ပသန္နာ…ပေ… သန္တိ ဟိ[Pg.167], ဘန္တေ နီစာ ယက္ခာ ဘဂဝတော ပသန္နာ. ယေဘုယျေန ခေါ ပန, ဘန္တေ, ယက္ခာ အပ္ပသန္နာယေဝ ဘဂဝတော. တံ ကိဿ ဟေတု? ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ… သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယေဘုယျေန ခေါ ပန, ဘန္တေ, ယက္ခာ အပ္ပဋိဝိရတာယေဝ ပါဏာတိပါတာ… အပ္ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ. တေသံ တံ ဟောတိ အပ္ပိယံ အမနာပံ. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သာဝကာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ. တတ္ထ သန္တိ ဥဠာရာ ယက္ခာ နိဝါသိနော, ယေ ဣမသ္မိံ ဘဂဝတော ပါဝစနေ အပ္ပသန္နာ, တေသံ ပသာဒါယ ဥဂ္ဂဏှာတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယာ’တိ. အဓိဝါသေသိံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ မေ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ အဘာသိ –

286. “මහණෙනි, එකත්පසෙක වාඩි වූ වෛශ්‍රවණ මහා රජු මට මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්න වූ, මහත් තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති... මධ්‍යම තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති... අඩු තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති. ස්වාමීනි, බොහෝ විට යක්ෂයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අප්‍රසන්නය. එයට හේතුව කුමක්ද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකීම සඳහා ධර්මය දේශනා කරති... මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකීම සඳහා ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, බොහෝ යක්ෂයෝ ප්‍රාණාඝාතයෙන් නොවැළකුණාහුමය... මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් නොවැළකුණාහුමය. ඔවුන්ට ඒ ධර්මය අප්‍රිය වේ, අමනාප වේ. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ ශබ්ද අඩු, ඝෝෂා අඩු, විවේකීව සිටීමට සුදුසු වනාන්තර බද දුර බැහැර සේනාසන ඇසුරු කරති. එහි වෙසෙන මහත් තේජස් ඇති යක්ෂයෝ සිටිති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම ශාසනය කෙරෙහි අප්‍රසන්න වූ යක්ෂයන්ගේ ප්‍රසාදය පිණිස ද, භික්ෂු-භික්ෂුණී, උපාසක-උපාසිකාවන්ගේ ආරක්ෂාව හා පහසු විහරණය පිණිස ද ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආටානාටිය රැකවරණය පිළිගන්නා සේක්වා.’ මහණෙනි, මම නිහඬව එය පිළිගත්තෙමි. එවිට මහණෙනි, වෛශ්‍රවණ මහා රජු මාගේ එකඟත්වය දැන ඒ වෙලාවෙහි මෙම ආටානාටිය රැකවරණය ප්‍රකාශ කළේය:”

၂၈၇. ‘ဝိပဿိဿ စ နမတ္ထု, စက္ခုမန္တဿ သိရီမတော.

287. “පසැස් ඇති, සිරිමත් වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා!”

သိခိဿပိ စ နမတ္ထု, သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနော.

“සියලු සතුන් කෙරෙහි අනුකම්පා කරන සිඛී බුදුරජාණන් වහන්සේට ද නමස්කාර වේවා!”

‘ဝေဿဘုဿ စ နမတ္ထု, နှာတကဿ တပဿိနော;

နမတ္ထု ကကုသန္ဓဿ, မာရသေနာပမဒ္ဒိနော.

“කෙලෙස් සේදූ, තපස් ඇති වෙස්සභූ බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා! මාර සේනාව මර්දනය කළ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේට ද නමස්කාර වේවා!”

‘ကောဏာဂမနဿ နမတ္ထု, ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော;

ကဿပဿ စ နမတ္ထု, ဝိပ္ပမုတ္တဿ သဗ္ဗဓိ.

“පාපයන් දුරු කළ, මඟ බඹසර වැස නිම කළ කොණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා! හැම අතින්ම කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේට ද නමස්කාර වේවා!”

‘အင်္ဂီရသဿ နမတ္ထု, သကျပုတ္တဿ သိရီမတော;

ယော ဣမံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ.

“සියලු දුක් දුරු කරන මෙම ධර්මය දේශනා කළ, සිරිමත් වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ අංගීරස බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා!”

‘ယေ စာပိ နိဗ္ဗုတာ လောကေ, ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ;

တေ ဇနာ အပိသုဏာထ, မဟန္တာ ဝီတသာရဒါ.

“ලෝකයෙහි යම් බුදුරජාණන් වහන්සේලා කෙලෙස් නිවා සැනසී, ඇති තත්ත්වය ඒ අයුරින්ම දැක වදාළ සේක් ද, කේලාම් නොකියන්නා වූ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, බිය රහිත වූ ඒ උතුමන් වහන්සේලාට (නමස්කාර වේවා!)”

‘ဟိတံ ဒေဝမနုဿာနံ, ယံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

“දෙවි මිනිසුන්ට වැඩ පිණිස පවතින, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, බිය රහිත වූ යම් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකට නමස්කාර කරත් ද, (උන්වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!)”

၂၈၈. ‘ယတော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ သူရိယော, အာဒိစ္စော မဏ္ဍလီ မဟာ.

288. “යම් දිශාවකින් මහත් මණ්ඩලයක් ඇති, ආදිත්‍ය පුත්‍ර වූ සූර්යයා උදාවන්නේ ද...”

ယဿ စုဂ္ဂစ္ဆမာနဿ, သံဝရီပိ နိရုဇ္ဈတိ;

ယဿ စုဂ္ဂတေ သူရိယေ, ‘‘ဒိဝသော’’တိ ပဝုစ္စတိ.

යම් හිරු උදාවන කල්හි රාත්‍රිය පහව යයිද, යම් හිරු උදාවන කල්හි 'දිවා කාලය' යැයි කියනු ලැබේ ද;

‘ရဟဒေါပိ [Pg.168] တတ္ထ ဂမ္ဘီရော, သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော;

ဧဝံ တံ တတ္ထ ဇာနန္တိ, ‘‘သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော’’.

එහි ගලා යන ජලය ඇති ගැඹුරු විල වූ සාගරය වෙයි; මිනිස්සු එහි ඇති ඒ ජල කඳ 'ගලා යන දිය ඇති සාගරය' යැයි දනිති.

‘ဣတော ‘‘သာ ပုရိမာ ဒိသာ’’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙතැන් සිට එය 'පෙර දිශාව' යැයි ජනයා හඳුන්වති. යසස් ඇති යම් මහාරාජයෙක් ඒ දිශාව පාලනය කරයිද;

‘ဂန္ဓဗ္ဗာနံ အဓိပတိ, ‘‘ဓတရဋ္ဌော’’တိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ဂန္ဓဗ္ဗေဟိ ပုရက္ခတော.

'ධතරට්ඨ' නම් වූ ඔහු ගාන්ධර්වයන්ගේ අධිපතියා වෙයි. ගාන්ධර්වයන් පිරිවරා නෘත්‍ය ගීතයෙන් ඔහු සතුටු වෙයි.

‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති, ඔවුන් සියල්ලෝම 'ඉන්ද්‍ර' යන එකම නම ඇති බව මා අසා ඇත. මහත් බල ඇති ඒ පුත්‍රයෝ අනු එකකි (අසූවක් ද දහයක් ද එකෙක් ද).

‘တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, නිර්භීත වූ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට දුර සිටම නමස්කාර කරති.

‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တဿာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබවහන්සේ මහා ප්‍රඥාවෙන් ලෝකය දෙස බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබවහන්සේට වඳිති. මෙය අපි නිතර අසා ඇත්තෙමු. එබැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’’.

මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර කරව්, මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු. විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු.

၂၈၉. ‘ယေန ပေတာ ပဝုစ္စန္တိ, ပိသုဏာ ပိဋ္ဌိမံသိကာ.

289. යම් දිශා භාගයකින් මළවුන් ද, කේලාම් කියන්නන් සහ අනුන්ගේ රහස් හෙළි කරන්නන් ද බැහැර කරනු ලැබෙත් යැයි කියනු ලබන්නේ ද;

ပါဏာတိပါတိနော လုဒ္ဒါ, စောရာ နေကတိကာ ဇနာ.

ප්‍රාණඝාත කරන්නන්, රෞද්‍ර වූ වැද්දන්, සොරුන් සහ කපටි ජනයා ද (බැහැර කරනු ලැබෙත් ද);

‘ဣတော ‘‘သာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ’’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙතැන් සිට එය 'දකුණු දිශාව' යැයි ජනයා හඳුන්වති. යසස් ඇති යම් මහාරාජයෙක් ඒ දිශාව පාලනය කරයිද;

‘ကုမ္ဘဏ္ဍာနံ အဓိပတိ, ‘‘ဝိရူဠှော’’ ဣတိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ကုမ္ဘဏ္ဍေဟိ ပုရက္ခတော.

'විරූළ්හ' නම් වූ ඔහු කුම්භාණ්ඩයන්ගේ අධිපතියා වෙයි. කුම්භාණ්ඩයන් පිරිවරා නෘත්‍ය ගීතයෙන් ඔහු සතුටු වෙයි.

‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති, ඔවුන් සියල්ලෝම 'ඉන්ද්‍ර' යන එකම නම ඇති බව මා අසා ඇත. මහත් බල ඇති ඒ පුත්‍රයෝ අනු එකකි.

‘တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, නිර්භීත වූ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට දුර සිටම නමස්කාර කරති.

‘နမော [Pg.169] တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබවහන්සේ මහා ප්‍රඥාවෙන් බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබවහන්සේට වඳිති. මෙය අපි නිතර අසා ඇත්තෙමු. එබැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’’.

මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර කරව්, මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු. විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු.

၂၉၀. ‘ယတ္ထ စောဂ္ဂစ္ဆတိ သူရိယော, အာဒိစ္စော မဏ္ဍလီ မဟာ.

290. යම් දිශාවක විශාල මණ්ඩලයක් ඇති දීප්තිමත් හිරු බැස යන්නේ ද;

ယဿ စောဂ္ဂစ္ဆမာနဿ, ဒိဝသောပိ နိရုဇ္ဈတိ;

ယဿ စောဂ္ဂတေ သူရိယေ, ‘‘သံဝရီ’’တိ ပဝုစ္စတိ.

යම් හිරු බැස යන කල්හි දිවා කාලය අවසන් වේද, යම් හිරු බැස ගිය කල්හි 'රාත්‍රිය' යැයි කියනු ලැබේ ද;

‘ရဟဒေါပိ တတ္ထ ဂမ္ဘီရော, သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော;

ဧဝံ တံ တတ္ထ ဇာနန္တိ, သမုဒ္ဒေါ သရိတောဒကော.

එහි ගලා යන ජලය ඇති ගැඹුරු විල වූ සාගරය වෙයි; මිනිස්සු එහි ඇති ඒ ජල කඳ 'ගලා යන දිය ඇති සාගරය' යැයි දනිති.

‘ဣတော ‘‘သာ ပစ္ဆိမာ ဒိသာ’’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මෙතැන් සිට එය 'බස්නාහිර දිශාව' යැයි ජනයා හඳුන්වති. යසස් ඇති යම් මහාරාජයෙක් ඒ දිශාව පාලනය කරයිද;

‘နာဂါနဉ္စ အဓိပတိ, ‘‘ဝိရူပက္ခော’’တိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, နာဂေဟေဝ ပုရက္ခတော.

'විරූපාක්ඛ' නම් වූ ඔහු නාගයන්ගේ අධිපතියා වෙයි. නාගයන් පිරිවරා නෘත්‍ය ගීතයෙන් ඔහු සතුටු වෙයි.

‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට බොහෝ පුත්‍රයෝ සිටිති, ඔවුන් සියල්ලෝම 'ඉන්ද්‍ර' යන එකම නම ඇති බව මා අසා ඇත. මහත් බල ඇති ඒ පුත්‍රයෝ අනු එකකි.

‘တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, නිර්භීත වූ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට දුර සිටම නමස්කාර කරති.

‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

පුරුෂාජානීය වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබවහන්සේ මහා ප්‍රඥාවෙන් බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබවහන්සේට වඳිති. මෙය අපි නිතර අසා ඇත්තෙමු. එබැවින් අපි මෙසේ කියමු:

‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ’’.

මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර කරව්, මාර පරාජය කළ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු. විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු.

၂၉၁. ‘ယေန ဥတ္တရကုရုဝှော, မဟာနေရု သုဒဿနော.

291. යම් දිශාවක 'උතුරුකුරු' නම් වූ දිශාවත්, දැකීමට ප්‍රිය වූ මහා මේරු පර්වතයත් වේද;

မနုဿာ တတ္ထ ဇာယန္တိ, အမမာ အပရိဂ္ဂဟာ.

එහි උපදින මිනිස්සු 'මම' කියා හෝ 'මගේ' කියා හෝ බැඳීමක් නැත්තෝය, අඹු-දරුවන් තමාගේම කියා පවරා ගැනීමක් ද නැත්තෝය.

‘န [Pg.170] တေ ဗီဇံ ပဝပန္တိ, နာပိ နီယန္တိ နင်္ဂလာ;

အကဋ္ဌပါကိမံ သာလိံ, ပရိဘုဉ္ဇန္တိ မာနုသာ.

ඔවුහු බීජ වපුරන්නේ නැත, නගුල් ගෙන සීසෑම් නොකරති; ඔවුහු නොවපුරා නෙලා ගත හැකි ස්වයංජාත හැල් සහල් අනුභව කරති.

‘အကဏံ အထုသံ သုဒ္ဓံ, သုဂန္ဓံ တဏ္ဍုလပ္ဖလံ;

တုဏ္ဍိကီရေ ပစိတွာန, တတော ဘုဉ္ဇန္တိ ဘောဇနံ.

කුඩු හෝ දහයියා නැති, පිරිසිදු සුවඳවත් සහල් විශේෂයක් පිසගෙන, ඉන්පසු ඒ ආහාරය අනුභව කරති.

‘ဂါဝိံ ဧကခုရံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ပသုံ ဧကခုရံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

ඔවුහු ගවයන් වාහන මෙන් යොදාගෙන සෑම දිශාවකම යති; තවද වෙනත් සිව්පාවුන් වාහන මෙන් යොදාගෙන සෑම දිශාවකම සංචාරය කරති.

‘ဣတ္ထိံ ဝါ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ပုရိသံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

ස්ත්‍රියක වාහනයක් කරගෙන (යක්ෂයෝ) දිශාවෙන් දිශාවට සැරිසරති; පුරුෂයෙකු වාහනයක් කරගෙන (යක්ෂයෝ) දිශාවෙන් දිශාවට සැරිසරති.

‘ကုမာရိံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ;

ကုမာရံ ဝါဟနံ ကတွာ, အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

කන්‍යාවක වාහනයක් කරගෙන (යක්ෂයෝ) දිශාවෙන් දිශාවට සැරිසරති; කුමාරයෙකු වාහනයක් කරගෙන (යක්ෂයෝ) දිශාවෙන් දිශාවට සැරිසරති.

‘တေ ယာနေ အဘိရုဟိတွာ,သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုပရိယာယန္တိ;

ပစာရာ တဿ ရာဇိနော.

ඒ (වෛශ්‍රවණ) රජුගේ පිරිවර යක්ෂයෝ එම වාහනවලට නැගී සියලු දිශාවන්හි සැරිසරති.

‘ဟတ္ထိယာနံ အဿယာနံ,ဒိဗ္ဗံ ယာနံ ဥပဋ္ဌိတံ;

ပါသာဒါ သိဝိကာ စေဝ,မဟာရာဇဿ ယသဿိနော.

මහා යසස් ඇති ඒ මහා රජුට ඇත් වාහන ද, අස් වාහන ද, දිව්‍යමය වාහන ද එළඹ සිටියේය. එසේම ප්‍රාසාද ද දෝලා (සිවිගෙවල්) ද ඇත්තේය.

‘တဿ စ နဂရာ အဟု,အန္တလိက္ခေ သုမာပိတာ;

အာဋာနာဋာ ကုသိနာဋာ ပရကုသိနာဋာ,နာဋသုရိယာ ပရကုသိဋနာဋာ.

අහසෙහි මැනවින් මවන ලද ආටානාටා, කුසිනාටා, පරකුසිනාටා, නාටසුරියා සහ පරකුසිටනාටා යන නගරයෝ ඒ රජුට වූහ.

‘ဥတ္တရေန ကသိဝန္တော,ဇနောဃမပရေန စ;

နဝနဝုတိယော အမ္ဗရအမ္ဗရဝတိယော,အာဠကမန္ဒာ နာမ ရာဇဓာနီ.

උතුරු දිශාවෙහි කසිවන්ත නගරය ද, බටහිර දිශාවෙහි ජනෝඝ නගරය ද විය. තවද නවනවුතිය, අම්බර-අම්බරවතිය සහ ආළකමන්දා නම් වූ රාජධානිය ද විය.

‘ကုဝေရဿ ခေါ ပန, မာရိသ, မဟာရာဇဿ ဝိသာဏာ နာမ ရာဇဓာနီ;

တသ္မာ ကုဝေရော မဟာရာဇာ, ‘‘ဝေဿဝဏော’’တိ ပဝုစ္စတိ.

නිදුකාණන් වහන්ස, කුවේර මහා රජුට ‘විසාණා’ නම් රාජධානියක් ඇත්තේය. එබැවින් කුවේර මහා රජු ‘වෛශ්‍රවණ’ යැයි කියනු ලැබේ.

‘ပစ္စေသန္တော [Pg.171] ပကာသေန္တိ, တတောလာ တတ္တလာ တတောတလာ;

ဩဇသိ တေဇသိ တတောဇသီ, သူရော ရာဇာ အရိဋ္ဌော နေမိ.

තතෝලා, තත්තලා, තතෝතලා, ඕජසී, තේජසී, තතෝජසී, සූර රජු, අරිට්ඨ සහ නේමි යන (යක්ෂයෝ) කරුණු වෙන් වෙන්ව දන්වති.

‘ရဟဒေါပိ တတ္ထ ဓရဏီ နာမ, ယတော မေဃာ ပဝဿန္တိ;

ဝဿာ ယတော ပတာယန္တိ, သဘာပိ တတ္ထ သာလဝတီ နာမ.

එහි ‘ධරණී’ නම් විලක් ඇත්තේය. යම් විලකින් වැසි වසී ද, යම් විලකින් වැසි දිය ගලා යයි ද, එහි ම ‘සාලවතී’ නම් සභා ශාලාවක් ද ඇත්තේය.

‘ယတ္ထ ယက္ခာ ပယိရုပါသန္တိ, တတ္ထ နိစ္စဖလာ ရုက္ခာ;

နာနာ ဒိဇဂဏာ ယုတာ, မယူရကောဉ္စာဘိရုဒါ;

ကောကိလာဒီဟိ ဝဂ္ဂုဟိ.

යම් තැනක යක්ෂයෝ රැස් වෙත් ද, එහි නිරන්තරයෙන් ඵල දරන වෘක්ෂයෝ ඇත්තාහ. විවිධ පක්ෂි සමූහයන්ගෙන් ගැවසී ගත් එහි මොනරුන් හා කොක්කුන්ගේ ද, මිහිරි හඬ ඇති කොවුලන් ආදීන්ගේ ද නාදය පැතිර පවතී.

‘ဇီဝဉ္ဇီဝကသဒ္ဒေတ္ထ, အထော ဩဋ္ဌဝစိတ္တကာ;

ကုက္ကုဋကာ ကုဠီရကာ, ဝနေ ပေါက္ခရသာတကာ.

එහි ජීවංජීවක පක්ෂීන්ගේ හඬ ද, එසේම උට්ඨවචිත්තක පක්ෂීන්ගේ හඬ ද ඇසේ. වනයෙහි වල්කුකුළන්, රන් කකුළුවන් (කුළීරක) හා පොක්ඛරසාතක පක්ෂීහු ද වසති.

‘သုကသာဠိက သဒ္ဒေတ္ထ, ဒဏ္ဍမာဏဝကာနိ စ;

သောဘတိ သဗ္ဗကာလံ သာ, ကုဝေရနဠိနီ သဒါ.

එහි ගිරවුන්ගේ හා සැළලිහිණියන්ගේ හඬ ද, දණ්ඩමාණවක පක්ෂීන්ගේ හඬ ද ඇසේ. කුවේර රජුගේ පියුම් විල වූ ඒ (ධරණී) විල සෑම කල්හි ම බබළයි.

‘ဣတော ‘‘သာ ဥတ္တရာ ဒိသာ’’, ဣတိ နံ အာစိက္ခတီ ဇနော;

ယံ ဒိသံ အဘိပါလေတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိ သော.

මහජනයා මෙයින් උතුරු දෙස ‘උතුරු දිශාව’ යැයි හඳුන්වති. යසස් ඇති යම් මහා රජෙක් ඒ දිශාව පාලනය කරයි ද,

‘ယက္ခာနဉ္စ အဓိပတိ, ‘‘ကုဝေရော’’ ဣတိ နာမသော;

ရမတီ နစ္စဂီတေဟိ, ယက္ခေဟေဝ ပုရက္ခတော.

යක්ෂයන්ට අධිපති වූ ‘කුවේර’ නම් රජු යක්ෂයන් පිරිවරාගෙන නැටුම් හා ගැයුම්වලින් සතුටු වෙයි.

‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဧကနာမာတိ မေ သုတံ;

အသီတိ ဒသ ဧကော စ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ.

ඔහුට පුත්‍රයෝ ද බොහෝ වෙති, ඔවුන් සියල්ලෝ ම ‘ඉන්ද්‍ර’ යන එක ම නම ඇති බව මම ඇසුවෙමි. මහා බලැති ඔවුහු එක් අනූ දෙනෙක් වෙති.

‘တေ စာပိ ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာန, ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ;

ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ.

ඔවුහු ද ආදිත්‍ය බන්ධු වූ, මහා පුරුෂ වූ, විශාරද වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, දුර සිට ම උන්වහන්සේට නමස්කාර කරති.

‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;

ကုသလေန သမေက္ခသိ, အမနုဿာပိ တံ ဝန္ဒန္တိ;

သုတံ နေတံ အဘိဏှသော, တသ္မာ ဧဝံ ဝဒေမသေ.

"පුරුෂාජානෙය්‍යයන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! පුරුෂෝත්තමයන් වහන්ස, ඔබවහන්සේට නමස්කාර වේවා! ඔබවහන්සේ මැනවින් ලෝකය බලන සේක. අමනුෂ්‍යයෝ ද ඔබවහන්සේව වඳිති. මෙය නිතර අසන ලද්දකි, එබැවින් අපි මෙසේ කියමු:"

‘‘ဇိနံ ဝန္ဒထ ဂေါတမံ, ဇိနံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမံ;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမ ဂေါတမ’’န္တိ.

"කෙලෙසුන් දිනූ ගෝතමයන් වහන්සේ වඳින්න; අපි කෙලෙසුන් දිනූ ගෝතමයන් වහන්සේ වඳිමු. විද්‍යාචරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පන්න වූ බුදු වූ ගෝතමයන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු."

၂၉၂. ‘အယံ ခေါ သာ, မာရိသ, အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယ. ယဿ ကဿစိ, မာရိသ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဥပါသကဿ ဝါ ဥပါသိကာယ [Pg.172] ဝါ အယံ အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ သုဂ္ဂဟိတာ ဘဝိဿတိ သမတ္တာ ပရိယာပုတာ တံ စေ အမနုဿော ယက္ခော ဝါ ယက္ခိနီ ဝါ…ပေ… ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗီ ဝါ…ပေ… ကုမ္ဘဏ္ဍော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍီ ဝါ…ပေ… နာဂေါ ဝါ နာဂီ ဝါ နာဂပေါတကော ဝါ နာဂပေါတိကာ ဝါ နာဂမဟာမတ္တော ဝါ နာဂပါရိသဇ္ဇော ဝါ နာဂပစာရော ဝါ, ပဒုဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခုံ ဝါ ဘိက္ခုနိံ ဝါ ဥပါသကံ ဝါ ဥပါသိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တံ ဝါ အနုဂစ္ဆေယျ, ဌိတံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ, နိသိန္နံ ဝါ ဥပနိသီဒေယျ, နိပန္နံ ဝါ ဥပနိပဇ္ဇေယျ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ ဂါမေသု ဝါ နိဂမေသု ဝါ သက္ကာရံ ဝါ ဂရုကာရံ ဝါ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ အာဠကမန္ဒာယ နာမ ရာဇဓာနိယာ ဝတ္ထုံ ဝါ ဝါသံ ဝါ. န မေ သော, မာရိသ, အမနုဿော လဘေယျ ယက္ခာနံ သမိတိံ ဂန္တုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ အနာဝယှမ္ပိ နံ ကရေယျုံ အဝိဝယှံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ အတ္တာဟိ ပရိပုဏ္ဏာဟိ ပရိဘာသာဟိ ပရိဘာသေယျုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ ရိတ္တံပိဿ ပတ္တံ သီသေ နိက္ကုဇ္ဇေယျုံ. အပိဿု နံ, မာရိသ, အမနုဿာ သတ္တဓာပိဿ မုဒ္ဓံ ဖာလေယျုံ. သန္တိ ဟိ, မာရိသ, အမနုဿာ စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ, တေ နေဝ မဟာရာဇာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ ခေါ တေ, မာရိသ, အမနုဿာ မဟာရာဇာနံ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, မာရိသ, ရညော မာဂဓဿ ဝိဇိတေ မဟာစောရာ. တေ နေဝ ရညော မာဂဓဿ အာဒိယန္တိ, န ရညော မာဂဓဿ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န ရညော မာဂဓဿ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ ခေါ တေ, မာရိသ, မဟာစောရာ ရညော မာဂဓဿ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာရိသ, သန္တိ အမနုဿာ စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ, တေ နေဝ မဟာရာဇာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ, န မဟာရာဇာနံ ပုရိသကာနံ ပုရိသကာနံ အာဒိယန္တိ. တေ ခေါ တေ, မာရိသ, အမနုဿာ မဟာရာဇာနံ အဝရုဒ္ဓါ နာမ ဝုစ္စန္တိ. ယော ဟိ ကောစိ, မာရိသ, အမနုဿော ယက္ခော ဝါ ယက္ခိနီ ဝါ…ပေ… ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗီ ဝါ…ပေ… ကုမ္ဘဏ္ဍော ဝါ ကုမ္ဘဏ္ဍီ ဝါ…ပေ… နာဂေါ ဝါ နာဂီ ဝါ…ပေ… ပဒုဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခုံ ဝါ ဘိက္ခုနိံ ဝါ ဥပါသကံ ဝါ ဥပါသိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တံ ဝါ ဥပဂစ္ဆေယျ, ဌိတံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ, နိသိန္နံ ဝါ ဥပနိသီဒေယျ, နိပန္နံ ဝါ ဥပနိပဇ္ဇေယျ. ဣမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ ဝိက္ကန္ဒိတဗ္ဗံ ဝိရဝိတဗ္ဗံ – ‘အယံ ယက္ခော ဂဏှာတိ, အယံ ယက္ခော အာဝိသတိ, အယံ ယက္ခော [Pg.173] ဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော န မုဉ္စတီ’တိ.

292. “නිදුකාණන් වහන්ස, මේ ආටානාටිය ආරක්ෂාව වනාහි භික්ෂූන්ගේ, භික්ෂුණීන්ගේ, උපාසකයන්ගේ සහ උපාසිකාවන්ගේ රැකවරණය පිණිස, ආරක්ෂාව පිණිස, හිංසාවෙන් මිදීම පිණිස සහ සුවසේ වාසය කිරීම පිණිස පවතින්නකි. නිදුකාණන් වහන්ස, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් හෝ මේ ආටානාටිය ආරක්ෂාව මැනවින් උගෙන, සම්පූර්ණ කර, පුහුණු කර තිබියදී, අමනුෂ්‍යයෙකු වූ යක්ෂයෙකු හෝ යක්ෂණියක හෝ... ගාන්ධර්වයෙකු හෝ ගාන්ධර්විකාවක හෝ... කුම්භාණ්ඩයෙකු හෝ කුම්භාණ්ඩියක හෝ... නාගයෙකු හෝ නාගිනියක හෝ, නාග පෝතකයෙකු හෝ නාග පෝතිකාවක හෝ, නාග මහාමාත්‍යයෙකු හෝ නාග පිරිසට අයත් නාගයෙකු හෝ නාග සේවකයෙකු හෝ, නපුරු සිතින් යුතුව ඒ භික්ෂුව, භික්ෂුණිය, උපාසකයා හෝ උපාසිකාව ගමන් කරන විට පසුපසින් එන්නේ නම්, සිටින විට ළඟින් සිටින්නේ නම්, හිඳගෙන සිටින විට ළඟින් හිඳින්නේ නම් හෝ සැතපී සිටින විට ළඟින් සැතපෙන්නේ නම්, නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට ගම්වල හෝ නියම්ගම්වල කිසිදු බුහුමනක් හෝ ගෞරවයක් නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට ආලකමන්දා නම් වූ රාජධානියෙහි වාසස්ථානයක් හෝ පදිංචියක් නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයාට යක්ෂයන්ගේ රැස්වීම්වලට යාමට අවස්ථාව නොලැබිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහු සමඟ ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධකම් පවා නොපැවැත්විය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුට නින්දා අපහාසවලින් බැණ වැදිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුගේ හිස මත හිස් පාත්‍රයක් මුඩු කළ යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, අමනුෂ්‍යයෝ ඔහුගේ හිස සත් කඩකට පැළිය යුතුය. නිදුකාණන් වහන්ස, සැඩපරුෂ වූ, රළු වූ, දරුණු වූ අමනුෂ්‍යයෝ සිටිති. ඔවුහු මහරජවරුන්ගේ වචනය නොපිළිගනිති, මහරජවරුන්ගේ සේවකයන්ගේ වචනය නොපිළිගනිති, ඒ සේවකයන්ගේ සේවකයන්ගේ වචනයද නොපිළිගනිති. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අමනුෂ්‍යයෝ මහරජවරුන්ට විරුද්ධ වූවෝ යැයි කියනු ලැබෙති. නිදුකාණන් වහන්ස, එය මගධ රජුගේ විජිතයෙහි සිටින මහා සොරුන් වැනිය. ඔවුහු මගධ රජුගේ වචනය නොපිළිගනිති, රජුගේ සේවකයන්ගේ වචනය හෝ ඒ සේවකයන්ගේ සේවකයන්ගේ වචනය හෝ නොපිළිගනිති. ඒ මහා සොරුන් මගධ රජුට විරුද්ධ වූවෝ යැයි කියනු ලැබෙති. එලෙසම නිදුකාණන් වහන්ස, සැඩපරුෂ වූ, රළු වූ, දරුණු වූ අමනුෂ්‍යයෝ සිටිති. ඔවුහු මහරජවරුන්ගේ වචනය නොපිළිගනිති... ඒ අමනුෂ්‍යයෝ මහරජවරුන්ට විරුද්ධ වූවෝ යැයි කියනු ලැබෙති. නිදුකාණන් වහන්ස, යම් කිසි අමනුෂ්‍යයෙකු වූ යක්ෂයෙකු හෝ යක්ෂණියක හෝ... ගාන්ධර්වයෙකු හෝ ගාන්ධර්විකාවක හෝ... කුම්භාණ්ඩයෙකු හෝ කුම්භාණ්ඩියක හෝ... නාගයෙකු හෝ නාගිනියක හෝ, නපුරු සිතින් යුතුව භික්ෂුවක්, භික්ෂුණියක්, උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් ගමන් කරන විට පසුපස එන්නේ නම්, සිටින විට ළඟට එන්නේ නම්, හිඳගෙන සිටින විට ළඟින් හිඳින්නේ නම් හෝ සැතපී සිටින විට ළඟින් සැතපෙන්නේ නම්, මේ යක්ෂයන්, මහා යක්ෂයන්, සේනාපතීන් සහ මහා සේනාපතීන් වෙත මෙසේ දන්වා සිටිය යුතුය, මොරගැසිය යුතුය, පැමිණිලි කළ යුතුය: 'මේ යක්ෂයා අල්ලා ගනියි, මේ යක්ෂයා ආවේශ වෙයි, මේ යක්ෂයා වෙහෙසවයි, මේ යක්ෂයා පීඩා කරයි, මේ යක්ෂයා හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා දැඩි ලෙස හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා අත් නොහරියි' යනුවෙනි.”

၂၉၃. ‘ကတမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ?

293. “ඒ කිනම් යක්ෂයන්ට, මහා යක්ෂයන්ට, සේනාපතීන්ට සහ මහා සේනාපතීන්ට (මෙසේ දන්වා සිටිය යුතුද)?”

‘ဣန္ဒော သောမော ဝရုဏော စ, ဘာရဒွါဇော ပဇာပတိ;

စန္ဒနော ကာမသေဋ္ဌော စ, ကိန္နုဃဏ္ဍု နိဃဏ္ဍု စ.

“ඉන්ද්‍ර, සෝම, වරුණ, භාරද්වාජ, ප්‍රජාපතී, චන්දන, කාමසේට්ඨ, කින්නුඝණ්ඩු සහ නිඝණ්ඩු ද,”

‘ပနာဒေါ ဩပမညော စ, ဒေဝသူတော စ မာတလိ;

စိတ္တသေနော စ ဂန္ဓဗ္ဗော, နဠော ရာဇာ ဇနေသဘော.

“පනාද, ඕපමඤ්ඤ, දෙවිවරුන්ගේ දූතයා වූ මාතලී, චිත්තසේන ගාන්ධර්වයා, නළ රජු සහ ජනේසභ ද,”

‘သာတာဂိရော ဟေဝမတော, ပုဏ္ဏကော ကရတိယော ဂုဠော;

သိဝကော မုစလိန္ဒော စ, ဝေဿာမိတ္တော ယုဂန္ဓရော.

“සාතාගිර, හේමවත, පුණ්ණක, කරතිය, ගුළ, සිවක, මුචලින්ද, වෛශ්‍රවණ සහ යුගන්ධර ද,”

‘ဂေါပါလော သုပ္ပရောဓော စ, ဟိရိ နေတ္တိ စ မန္ဒိယော;

ပဉ္စာလစဏ္ဍော အာဠဝကော, ပဇ္ဇုန္နော သုမနော သုမုခေါ;

ဒဓိမုခေါ မဏိ မာဏိဝရော ဒီဃော, အထော သေရီသကော သဟ.

“ගෝපාල, සුප්පරෝධ, හිරි, නෙත්ති, මන්දිය, පඤ්චාලචණ්ඩ, ආළවක, පජ්ජුන්න, සුමන, සුමුඛ, දධිමුඛ, මණි, මාණිවර සහ දීඝ යන යක්ෂයන් සමඟ සේරීසක ද වේ.”

‘ဣမေသံ ယက္ခာနံ မဟာယက္ခာနံ သေနာပတီနံ မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ ဝိက္ကန္ဒိတဗ္ဗံ ဝိရဝိတဗ္ဗံ – ‘‘အယံ ယက္ခော ဂဏှာတိ, အယံ ယက္ခော အာဝိသတိ, အယံ ယက္ခော ဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟေဌေတိ, အယံ ယက္ခော ဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော ဝိဟိံသတိ, အယံ ယက္ခော န မုဉ္စတီ’’တိ. အယံ ခေါ, မာရိသ, အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယ. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, မာရိသ, ဂစ္ဆာမ, ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’’တိ. ‘‘‘ယဿ ဒါနိ တုမှေ မဟာရာဇာနော ကာလံ မညထာ’’’တိ.

“මේ යක්ෂයන්ට, මහා යක්ෂයන්ට, සේනාපතීන්ට සහ මහා සේනාපතීන්ට මෙසේ දන්වා සිටිය යුතුය, මොරගැසිය යුතුය, පැමිණිලි කළ යුතුය: 'මේ යක්ෂයා අල්ලා ගනියි, මේ යක්ෂයා ආවේශ වෙයි, මේ යක්ෂයා වෙහෙසවයි, මේ යක්ෂයා පීඩා කරයි, මේ යක්ෂයා හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා දැඩි ලෙස හිංසා කරයි, මේ යක්ෂයා අත් නොහරියි' යනුවෙනි. නිදුකාණන් වහන්ස, මේ ආටානාටිය ආරක්ෂාව වනාහි භික්ෂූන්ගේ, භික්ෂුණීන්ගේ, උපාසකයන්ගේ සහ උපාසිකාවන්ගේ රැකවරණය පිණිස, ආරක්ෂාව පිණිස, හිංසාවෙන් මිදීම පිණිස සහ සුවසේ වාසය කිරීම පිණිස පවතින්නකි. නිදුකාණන් වහන්ස, දැන් අපි යමු. අපට බොහෝ වැඩ කටයුතු ඇත, කළ යුතු දෑ බොහෝය.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “මහරජවරුනි, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය ඔබලා දනියි” (යැයි වදාළ සේක).”

၂၉၄. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာရာဇာ ဥဋ္ဌာယာသနာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. တေပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယက္ခာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အပ္ပေကစ္စေ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ [Pg.174] သာဝေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု.

294. “මහණෙනි, ඉක්බිති සතර වරම් මහරජවරු අසුන්වලින් නැගිට මට වැඳ, පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් වූහ. මහණෙනි, ඒ යක්ෂයෝ ද අසුන්වලින් නැගිට, ඇතැම් කෙනෙක් මට වැඳ පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් වූහ. ඇතැම් කෙනෙක් මා සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු කථා පවත්වා අවසන් කොට එහිදීම අතුරුදන් වූහ. ඇතැම් කෙනෙක් මා සිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ එහිදීම අතුරුදන් වූහ. ඇතැම් කෙනෙක් (තම) නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එහිදීම අතුරුදන් වූහ. ඇතැම් කෙනෙක් නිශ්ශබ්දවම එහිදීම අතුරුදන් වූහ.”

၂၉၅. ‘‘ဥဂ္ဂဏှာထ, ဘိက္ခဝေ, အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ. ပရိယာပုဏာထ, ဘိက္ခဝေ, အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ. ဓာရေထ, ဘိက္ခဝေ, အာဋာနာဋိယံ ရက္ခံ. အတ္ထသံဟိတာ, ဘိက္ခဝေ, အာဋာနာဋိယာ ရက္ခာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ ဂုတ္တိယာ ရက္ခာယ အဝိဟိံသာယ ဖာသုဝိဟာရာယာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

295. “මහණෙනි, ආටානාටිය රැකවරණය (පිරිත) ඉගෙන ගන්න. මහණෙනි, ආටානාටිය රැකවරණය පුහුණු වන්න. මහණෙනි, ආටානාටිය රැකවරණය ධාරණය කරගන්න. මහණෙනි, ආටානාටිය රැකවරණය භික්ෂූන්ට, භික්ෂුණීන්ට, උපාසකයන්ට හා උපාසිකාවන්ට ආරක්ෂාව පිණිස, රැකවරණය පිණිස, හිංසාවක් නොවීම පිණිස සහ සුවසේ විසීම පිණිස පවතින අර්ථයෙන් යුක්ත වූවකි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සාදරයෙන් පිළිගත්හ.”

အာဋာနာဋိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

නවවැනි ආටානාටිය සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၁၀. သင်္ဂီတိသုတ္တံ

10. සංගීති සූත්‍රය

၂၉၆. ဧဝံ [Pg.175] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန ပါဝါ နာမ မလ္လာနံ နဂရံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ.

296. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ මල්ල රටෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් සිට, පාවා නම් වූ මල්ල රජදරුවන්ගේ නුවරට පැමිණි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර චුන්ද කම්මාරපුත්තගේ අඹ වනයෙහි වැඩ විසූ සේක.

ဥဗ္ဘတကနဝသန္ဓာဂါရံ

උබ්භටක නම් වූ නව සන්ථාගාර ශාලාව

၂၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဥဗ္ဘတကံ နာမ နဝံ သန္ဓာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အဿောသုံ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ပါဝံ အနုပ္ပတ္တော ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဥဗ္ဘတကံ နာမ နဝံ သန္ဓာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု, ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

297. එසමයෙහි පාවා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ “උබ්භටක” නම් වූ, අලුතින් නිම කළ, තවමත් කිසිදු ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු හෝ කිසිදු මනුෂ්‍යයකු විසින් පරිහරණය නොකරන ලද නව සන්ථාගාර ශාලාවක් විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ මල්ල රටෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් පාවා නුවරට පැමිණ චුන්ද කම්මාරපුත්තගේ අඹ වනයෙහි වැඩ වසන බව පාවා නුවර මල්ල රජදරුවන්ට අසන්නට ලැබුණි. ඉක්බිති පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, පාවා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උබ්භටක නම් වූ අලුතින් නිම කළ නව සන්ථාගාර ශාලාවක් තිබේ. එය මෙතෙක් කිසිදු ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු හෝ කිසිදු මනුෂ්‍යයකු විසින් පරිහරණය කර නැත. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පළමුවෙන්ම එය පරිහරණය කරන සේක්වා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පළමුව පරිහරණය කරන ලද ඒ ශාලාව පසුව පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ පරිහරණය කරන්නාහුය. එය පාවා නුවර මල්ල රජදරුවන්ට බොහෝ කලක් හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතිනු ඇත.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

၂၉၈. အထ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ဓာဂါရံ သန္ထရိတွာ ဘဂဝတော အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌပေတွာ တေလပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တေ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ, ဘန္တေ, သန္ဓာဂါရံ, ဘဂဝတော အာသနာနိ [Pg.176] ပညတ္တာနိ, ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော, တေလပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

298. ඉක්බිති පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එකඟත්වය දැන, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට සන්ථාගාර ශාලාව තිබූ තැනට ගියහ. එහි ගොස් මුළු සන්ථාගාරය පුරා පලස් ආදිය අතුරා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසුන් පනවා, පැන් කළ තබා, තෙල් පහන් දල්වා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටගත් පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, සන්ථාගාර ශාලාවෙහි සෑම තැනම පලස් අතුරා නිම කරන ලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා අසුන් පනවන ලදී. පැන් කළ තබන ලදී. තෙල් පහන් දල්වන ලදී. ස්වාමීනි, ඒ සඳහා දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුදුසු කාලය දන්නා සේක (වැඩම කරනු මැනවි).”

၂၉၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ပါဝေယျကာပိ ခေါ မလ္လာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဝေယျကေ မလ္လေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရတ္တိ. ယဿဒါနိ တုမှေ ကာလံ မညထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

299. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ සන්ථාගාර ශාලාව වෙත වැඩි සේක. එහි වැඩම කොට පා දෝවනය කර සන්ථාගාරයට ඇතුළු වී, මැද කණුවට පිට දී නැගෙනහිර දිශාවට අභිමුඛව වැඩ සිටි සේක. භික්ෂු සංඝයා ද පා දෝවනය කර සන්ථාගාරයට ඇතුළු වී, බටහිර බිත්තියට පිට දී නැගෙනහිර දිශාවට අභිමුඛව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ ද පා දෝවනය කර සන්ථාගාරයට ඇතුළු වී, නැගෙනහිර බිත්තියට පිට දී බටහිර දිශාවට අභිමුඛව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර මල්ල රජදරුවන්ට බොහෝ රෑ වනතුරු දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වා, කුසලෙහි සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා මෙසේ වදාළ සේක: “වාශිෂ්ඨයෙනි, රාත්‍රිය බොහෝ ඉක්ම ගොස් ඇත. දැන් ඒ සඳහා ඔබලා සුදුසු කාලය දන්නාහුය.” “එසේය ස්වාමීනි”යි පාවා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අසුන්වලින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට පිටව ගියහ.

၃၀၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ပါဝေယျကေသု မလ္လေသု တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုသံဃော. ပဋိဘာတု တံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီကထာ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ. တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ.

300. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, පාවා නුවර මල්ල රජවරුන් පිටත්ව ගොස් වැඩි වේලාවක් ගතවීමට පෙර, නිශ්ශබ්දව වැඩසිටි භික්ෂු සංඝයා දෙස බලා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ඇමතූ සේක: “සාරිපුත්තය, භික්ෂු සංඝයා නිදිමත හා කම්මැලි බවින් තොරව සිටිති. සාරිපුත්තය, භික්ෂූන්ට ධර්ම කතාවක් පැහැදිලි කර දීම ඔබට වැටහේවා. මාගේ පිට කොන්ද රිදෙයි. මම එය මඳක් දිගු කරමි.” ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ “එසේය, ස්වාමීනි” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සතර පටක් කොට පනවා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, අවදිවන වේලාව මෙනෙහි කරමින්, දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක.

ဘိန္နနိဂဏ္ဌဝတ္ထု

බෙදී ගිය නිගණ්ඨයන් පිළිබඳ කතාව

၃၀၁. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ [Pg.177] မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ! မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ. ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဝဓောယေဝ ခေါ မညေ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု ဝတ္တတိ. ယေပိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ, တေပိ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု နိဗ္ဗိန္နရူပါ ဝိရတ္တရူပါ ပဋိဝါနရူပါ, ယထာ တံ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ.

301. එසමයෙහි නිගණ්ඨ නාතපුත්ත පාවා නුවරදී කළුරිය කර (මියගොස්) නොබෝ කලක් විය. ඔහු මියගිය පසු නිගණ්ඨයෝ බෙදී, දෙපිරිසක් වී, භේද වී, කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, “ඔබ මෙම ධර්ම විනය නොදනියි, මම මෙම ධර්ම විනය දනිමි. ඔබ කෙසේ නම් මෙම ධර්ම විනය දන්නෙහිද? ඔබ වැරදි පිළිවෙතක සිටින්නෙකි, මම නිවැරදි පිළිවෙතක සිටිමි. මාගේ වචන අර්ථවත්ය, ඔබගේ වචන අර්ථ විරහිතය. පළමුව කිව යුත්ත පසුව කීවෙහිය, පසුව කිව යුත්ත පළමුව කීවෙහිය. ඔබ බොහෝ කල් පුහුණු කළ දේ දැන් නිෂ්ඵල වී ඇත. ඔබගේ වාදය බිඳ දමන ලදී. ඔබ පරාජය කරනු ලැබුවෙහිය. වාදයෙන් මිදීමට මඟක් සොයා ගන්න, ඉදින් හැකිනම් මෙයට පිළිතුරු දෙන්න” යනාදී වශයෙන් වචන නමැති හෙල්ලවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කළහ. නිගණ්ඨ නාතපුත්තගේ ශ්‍රාවකයන් අතර විනාශයම පමණක් සිදුවන බව පෙනේ. නිගණ්ඨ නාතපුත්තගේ සුදු වත් හැඳි ගිහි ශ්‍රාවකයෝ පවා ඒ පිළිබඳව කලකිරී, නොඇලී, පසුබටව සිටියහ. ඒ වනාහි මැනවින් දේශනා නොකළ, වැරදි ලෙස පෙන්වා දුන්, සසරින් එතෙර නොකරන, කෙලෙස් සංසිඳවීමට හේතු නොවන, සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක විසින් දේශනා නොකරන ලද, පිළිසරණක් නැති ධර්ම විනයක ස්වභාවයයි.

၃၀၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, အာဝုသော, နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော, တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ…ပေ… ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’’. ‘‘ဧဝဉှေတံ, အာဝုသော, ဟောတိ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ. အယံ ခေါ ပနာဝုသော အမှာကံ ဘဂဝတာ ဓမ္မော သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

302. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළහ: “ඇවැත්නි, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත පාවා නුවරදී මෑතකදී කළුරිය කළේය. ඔහු මියගිය පසු නිගණ්ඨයෝ බෙදී දෙපිරිසක් වූහ... (පෙර පරිදි)... පිළිසරණක් නැති ධර්ම විනයක මෙසේ වීම ස්වභාවයකි. ඇවැත්නි, අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය. එය සසරින් එතෙර කරවන්නකි, කෙලෙස් සංසිඳවන්නකි, සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි. එහිදී අප සියල්ලන්ම සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය. එවිට මේ බඹසර බොහෝ කල් පවතින්නේය, එය බොහෝ ජනයාට හිත පිණිසත්, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිසත්, ලෝකයාට අනුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත හා සැපය පිණිසත් හේතු වන්නේය.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, အမှာကံ ဘဂဝတာ ဓမ္မော သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော; ယတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ?

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද, සසරින් එතෙර කරවන, කෙලෙස් සංසිඳවන, සියල්ලන් සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතු, විවාද නොකළ යුතු, බොහෝ කල් පවත්නා වූ, දෙවි මිනිසුන්ට හිතසුව පිණිස පවතින ඒ ධර්මය කුමක්ද?”

ဧကကံ

ඒකක ධර්ම (එක බැගින් වූ ධර්ම)

၃၀၃. ‘‘အတ္ထိ [Pg.178] ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကော ဓမ္မော သမ္မဒက္ခာတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမော ဧကော ဓမ္မော? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. သဗ္ဗေ သတ္တာ သင်္ခါရဋ္ဌိတိကာ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကော ဓမ္မော သမ္မဒက္ခာတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

303. “ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා, සියල්ල දකින, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද එක් ධර්මයක් ඇත. එහිදී අප සියල්ලන්ම සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය... ඒ එක් ධර්මය කුමක්ද? සියලු සත්වයෝ ආහාරය නිසා පවතින්නාහ. සියලු සත්වයෝ සංස්කාර නිසා පවතින්නාහ. ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද මේ එක් ධර්මයෙහි අප සියල්ලන් සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය.”

ဒုကံ

දුක ධර්ම (දෙක බැගින් වූ ධර්ම)

၃၀၄. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒွေ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ ဒွေ ?

304. “ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා, සියල්ල දකින ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම යුගලයන් (දෙක බැගින් වූ ධර්ම) ඇත. එහිදී අප සියල්ලන් සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය... ඒ ධර්ම දෙක බැගින් වූ කරුණු මොනවාද?”

‘‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စ.

“නාමය සහ රූපය.”

‘‘အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ.

“අවිද්‍යාව සහ භව තණ්හාව.”

‘‘ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ.

“භව දෘෂ්ටිය (ශාස්වත දෘෂ්ටිය) සහ විභව දෘෂ්ටිය (උච්ඡේද දෘෂ්ටිය).”

‘‘အဟိရိကဉ္စ အနောတ္တပ္ပဉ္စ.

“අහිරිකය (පව් කිරීමට ලැජ්ජා නැතිකම) සහ අනොත්තප්පය (පව් කිරීමට බිය නැතිකම).”

‘‘ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ.

“හිරිය (පව් කිරීමට ඇති ලැජ්ජාව) සහ ඔතප්පය (පව් කිරීමට ඇති බිය).”

‘‘ဒေါဝစဿတာ စ ပါပမိတ္တတာ စ.

“අකීකරු බව (දොවචස්සතාව) සහ පාපමිත්‍රතාව (නරක මිතුරන් ඇසුර).”

‘‘သောဝစဿတာ စ ကလျာဏမိတ္တတာ စ.

සුවච බව සහ කල්‍යාණමිත්‍රතාවය.

‘‘အာပတ္တိကုသလတာ စ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

ඇවැත් පිළිබඳ දක්ෂතාවය සහ ඇවැත්වලින් මිදීම පිළිබඳ දක්ෂතාවය.

‘‘သမာပတ္တိကုသလတာ စ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

සමාපත්ති පිළිබඳ දක්ෂතාවය සහ සමාපත්තිවලින් නැගී සිටීම පිළිබඳ දක්ෂතාවය.

‘‘ဓာတုကုသလတာ [Pg.179] စ မနသိကာရကုသလတာ စ.

ධාතු පිළිබඳ දක්ෂතාවය සහ මෙනෙහි කිරීම පිළිබඳ දක්ෂතාවය.

‘‘အာယတနကုသလတာ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကုသလတာ စ.

ආයතන පිළිබඳ දක්ෂතාවය සහ පටිච්චසමුප්පාදය පිළිබඳ දක්ෂතාවය.

‘‘ဌာနကုသလတာ စ အဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

හේතු (ස්ථාන) පිළිබඳ දක්ෂතාවය සහ අහේතු (අස්ථාන) පිළිබඳ දක්ෂතාවය.

‘‘အဇ္ဇဝဉ္စ လဇ္ဇဝဉ္စ.

ඍජු බව සහ ලජ්ජාශීලී බව (නොහොත් මෘදු බව).

‘‘ခန္တိ စ သောရစ္စဉ္စ.

ඉවසීම සහ සන්සුන් බව (සෝරච්චය).

‘‘သာခလျဉ္စ ပဋိသန္ထာရော စ.

මෘදු (ප්‍රිය) වචනය සහ පිළිසඳරෙහි දක්ෂ බව.

‘‘အဝိဟိံသာ စ သောစေယျဉ္စ.

අවිහිංසාව සහ පවිත්‍රත්වය.

‘‘မုဋ္ဌဿစ္စဉ္စ အသမ္ပဇညဉ္စ.

සිහිය මුළා වීම සහ සම්‍යක් ප්‍රඥාව නොමැති බව.

‘‘သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ.

සිහිය සහ සම්‍යක් ප්‍රඥාව (සම්පජඤ්ඤය).

‘‘ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ စ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာ စ.

ඉන්ද්‍රියයන්හි අසංවර බව සහ ආහාරයෙහි පමණ නොදන්නා බව.

‘‘ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ စ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ စ.

ඉන්ද්‍රියයන්හි සංවර බව සහ ආහාරයෙහි පමණ දන්නා බව.

‘‘ပဋိသင်္ခါနဗလဉ္စ ဘာဝနာဗလဉ္စ.

ප්‍රත්‍යවේක්ෂා බලය (නුවණින් විමසීමේ බලය) සහ භාවනා බලය.

‘‘သတိဗလဉ္စ သမာဓိဗလဉ္စ.

සති බලය සහ සමාධි බලය.

‘‘သမထော စ ဝိပဿနာ စ.

සමථය සහ විදර්ශනාව.

‘‘သမထနိမိတ္တဉ္စ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တဉ္စ.

සමථ නිමිත්ත සහ ප්‍රග්‍රහ (වීර්ය) නිමිත්ත.

‘‘ပဂ္ဂဟော စ အဝိက္ခေပေါ စ.

වීර්යය සහ නොවිසිරුණු බව (එකඟතාවය).

‘‘သီလဝိပတ္တိ စ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ စ.

සීල විපත්තිය සහ දෘෂ්ටි විපත්තිය.

‘‘သီလသမ္ပဒါ စ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ စ.

සීල සම්පදාව සහ දෘෂ්ටි සම්පදාව.

‘‘သီလဝိသုဒ္ဓိ စ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ စ.

සීල විසුද්ධිය සහ දෘෂ්ටි විසුද්ධිය.

‘‘ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ခေါ ပန ယထာ ဒိဋ္ဌိဿ စ ပဓာနံ.

දෘෂ්ටි විසුද්ධිය සහ ඒ දෘෂ්ටියට අනුරූප වූ වීර්යය (පධානය).

‘‘သံဝေဂေါ စ သံဝေဇနီယေသု ဌာနေသု သံဝိဂ္ဂဿ စ ယောနိသော ပဓာနံ.

සංවේගය උපදවිය යුතු කරුණු පිළිබඳ සංවේගය සහ සංවේගයට පත් වූ තැනැත්තාගේ නිවැරදි වීර්යය (පධානය).

‘‘အသန္တုဋ္ဌိတာ စ ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိဝါနိတာ စ ပဓာနသ္မိံ.

කුසල ධර්මයන්හි අසන්තෘප්ත බව සහ වීර්යය කිරීමෙහි පසුබට නොවන බව.

‘‘ဝိဇ္ဇာ [Pg.180] စ ဝိမုတ္တိ စ.

විද්‍යාව සහ විමුක්තිය.

‘‘ခယေဉာဏံ အနုပ္ပာဒေဉာဏံ.

කෙලෙස් ක්ෂය වීම පිළිබඳ ඤාණය සහ නැවත නූපදීම පිළිබඳ ඤාණය.

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒွေ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම ධර්ම යුගලයන් මැනවින් දේශනා කරන ලදී. මේ බ්‍රහ්මචරියාව බොහෝ කල් පවතින පිණිසත්, බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකානුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත හා සුවය පිණිසත් එහිදී අප සැම දෙනා විසින්ම එක්ව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය.

တိကံ

තික නිපාතය (තුන් බැගින් වූ ධර්ම කොට්ඨාස)

၃၀၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ တယော?

305. ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම තුනක් ඇත්තේය. එහිදී මේ ශාසනය බොහෝ කල් පවතින පිණිසත්... (පෙර පරිදිම)... දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත හා සුවය පිණිසත් අප සැම දෙනා විසින්ම එක්ව සජ්ඣායනා කළ යුතුය. ඒ තුන කවරේද?

‘‘တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ.

අකුසල මූල තුනකි: එනම් ලෝභ අකුසල මූලය, ද්වේෂ අකුසල මූලය සහ මෝහ අකුසල මූලයයි.

‘‘တီဏိ ကုသလမူလာနိ – အလောဘော ကုသလမူလံ, အဒေါသော ကုသလမူလံ, အမောဟော ကုသလမူလံ.

කුසල මූල තුනකි: එනම් අලෝභ කුසල මූලය, අද්වේෂ කුසල මූලය සහ අමෝහ කුසල මූලයයි.

‘‘တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ – ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ.

දුශ්චරිත තුනකි: එනම් කාය දුශ්චරිතය, වචී දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතයයි.

‘‘တီဏိ သုစရိတာနိ – ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ.

සුචරිත තුනකි: එනම් කාය සුචරිතය, වචී සුචරිතය සහ මනෝ සුචරිතයයි.

‘‘တယော အကုသလဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော.

අකුසල විතර්ක තුනකි: එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයයි.

‘‘တယော ကုသလဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော, အဗျာပါဒဝိတက္ကော, အဝိဟိံသာဝိတက္ကော.

කුසල විතර්ක තුනකි: එනම් නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අව්‍යාපාද විතර්කය සහ අවිහිංසා විතර්කයයි.

‘‘တယော အကုသလသင်္ကပ္ပာ – ကာမသင်္ကပ္ပော, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော.

අකුසල සංකල්ප තුනකි: එනම් කාම සංකල්පය, ව්‍යාපාද සංකල්පය සහ විහිංසා සංකල්පයයි.

‘‘တယော ကုသလသင်္ကပ္ပာ – နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော, အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော.

කුසල සංකල්ප තුනකි: එනම් නෙක්ඛම්ම සංකල්පය, අව්‍යාපාද සංකල්පය සහ අවිහිංසා සංකල්පයයි.

‘‘တိဿော [Pg.181] အကုသလသညာ – ကာမသညာ, ဗျာပါဒသညာ, ဝိဟိံသာသညာ.

අකුසල සංඥා තුනකි: එනම් කාම සංඥාව, ව්‍යාපාද සංඥාව සහ විහිංසා සංඥාවයි.

‘‘တိဿော ကုသလသညာ – နေက္ခမ္မသညာ, အဗျာပါဒသညာ, အဝိဟိံသာသညာ.

කුසල සංඥා තුනකි: එනම් නෙක්ඛම්ම සංඥාව, අව්‍යාපාද සංඥාව සහ අවිහිංසා සංඥාවයි.

‘‘တိဿော အကုသလဓာတုယော – ကာမဓာတု, ဗျာပါဒဓာတု, ဝိဟိံသာဓာတု.

අකුසල ධාතු තුනකි: එනම් කාම ධාතුව, ව්‍යාපාද ධාතුව සහ විහිංසා ධාතුවයි.

‘‘တိဿော ကုသလဓာတုယော – နေက္ခမ္မဓာတု, အဗျာပါဒဓာတု, အဝိဟိံသာဓာတု.

කුසල ධාතු තුනකි: එනම් නෙක්ඛම්ම ධාතුව, අව්‍යාපාද ධාතුව සහ අවිහිංසා ධාතුවයි.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ကာမဓာတု, ရူပဓာတု, အရူပဓာတု.

තවත් ධාතු තුනකි: එනම් කාම ධාතුව, රූප ධාතුව සහ අරූප ධාතුවයි.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ရူပဓာတု, အရူပဓာတု, နိရောဓဓာတု.

තවත් ධාතු තුනකි: එනම් රූප ධාතුව, අරූප ධාතුව සහ නිරෝධ ධාතුවයි.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ဟီနဓာတု, မဇ္ဈိမဓာတု, ပဏီတဓာတု.

තවත් ධාතු තුනකි: එනම් හීන ධාතුව, මධ්‍යම ධාතුව සහ ප්‍රණීත ධාතුවයි.

‘‘တိဿော တဏှာ – ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ.

තණ්හා තුනකි: එනම් කාම තණ්හාව, භව තණ්හාව සහ විභව තණ්හාවයි.

‘‘အပရာပိ တိဿော တဏှာ – ကာမတဏှာ, ရူပတဏှာ, အရူပတဏှာ.

තවත් තණ්හා තුනකි: එනම් කාම තණ්හාව, රූප තණ්හාව සහ අරූප තණ්හාවයි.

‘‘အပရာပိ တိဿော တဏှာ – ရူပတဏှာ, အရူပတဏှာ, နိရောဓတဏှာ.

තවත් තණ්හා තුනකි: එනම් රූප තණ්හාව, අරූප තණ්හාව සහ නිරෝධ තණ්හාවයි.

‘‘တီဏိ သံယောဇနာနိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော.

සංයෝජන තුනකි: එනම් සක්කාය දිට්ඨිය, විචිකිච්ඡාව සහ සීලබ්බතපරාමාසයයි.

‘‘တယော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ.

ආසව තුනකි: එනම් කාමාසවය, භවාසවය සහ අවිජ්ජාසවයයි.

‘‘တယော ဘဝါ – ကာမဘဝေါ, ရူပဘဝေါ, အရူပဘဝေါ.

භව තුනකි: එනම් කාම භවය, රූප භවය සහ අරූප භවයයි.

‘‘တိဿော ဧသနာ – ကာမေသနာ, ဘဝေသနာ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ.

ඒසනා තුනකි: එනම් කාමේසනාව, භවේසනාව සහ බ්‍රහ්මචරියේසනාවයි.

‘‘တိဿော ဝိဓာ – သေယျောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ.

මාන විධි (ප්‍රභේද) තුනකි: එනම් 'මම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි' යන මානය, 'මම සමාන වෙමි' යන මානය සහ 'මම පහත් වෙමි' යන මානයයි.

‘‘တယော အဒ္ဓါ – အတီတော အဒ္ဓါ, အနာဂတော အဒ္ဓါ, ပစ္စုပ္ပန္နော အဒ္ဓါ.

කාල පරිච්ඡේද තුනකි: එනම් අතීත කාලය, අනාගත කාලය සහ වර්තමාන කාලයයි.

‘‘တယော အန္တာ – သက္ကာယော အန္တော, သက္ကာယသမုဒယော အန္တော, သက္ကာယနိရောဓော အန္တော.

අන්ත තුනකි: එනම් සක්කාය අන්තය, සක්කාය සමුදය අන්තය සහ සක්කාය නිරෝධ අන්තයයි.

‘‘တိဿော ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ.

වේදනා තුනකි: එනම් සුඛ වේදනාව, දුක්ඛ වේදනාව සහ අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවයි.

‘‘တိဿော ဒုက္ခတာ – ဒုက္ခဒုက္ခတာ, သင်္ခါရဒုက္ခတာ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ.

දුක්ඛතා තුනකි: එනම් දුක්ඛ-දුක්ඛතාව, සංඛාර-දුක්ඛතාව සහ විපරිණාම-දුක්ඛතාවයි.

‘‘တယော ရာသီ [Pg.182] – မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ, သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ, အနိယတော ရာသိ.

රාශි තුනකි: එනම් මිච්ඡත්ත නියත රාශිය, සම්මත්ත නියත රාශිය සහ අනියත රාශියයි.

‘‘တယော တမာ – အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, အနာဂတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ.

අඳුරු බව (සැකයන්) තුනකි: එනම් අතීත කාලය අරභයා සැක කරයි, විචිකිච්ඡා කරයි, තීරණයකට නොඑළඹෙයි, පැහැදීමට පත් නොවෙයි; අනාගත කාලය අරභයා සැක කරයි, විචිකිච්ඡා කරයි, තීරණයකට නොඑළඹෙයි, පැහැදීමට පත් නොවෙයි; වර්තමාන කාලය අරභයා සැක කරයි, විචිකිච්ඡා කරයි, තීරණයකට නොඑළඹෙයි, පැහැදීමට පත් නොවෙයි යන මේවායි.

‘‘တီဏိ တထာဂတဿ အရက္ခေယျာနိ – ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရော အာဝုသော တထာဂတော, နတ္ထိ တထာဂတဿ ကာယဒုစ္စရိတံ, ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော အာဝုသော, တထာဂတော, နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ, ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရော, အာဝုသော, တထာဂတော, နတ္ထိ တထာဂတဿ မနောဒုစ္စရိတံ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ.

තථාගතයන් වහන්සේගේ ආරක්ෂා නොකළ යුතු කරුණු තුනකි: ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිසිදු කාය සමාචාරයෙන් යුක්ත වන සේක. 'අන් අය මෙය දැන නොගනීවා' කියා තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සඟවා ආරක්ෂා කළ යුතු කිසිදු කාය දුශ්චරිතයක් උන්වහන්සේ තුළ නැත. ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිසිදු වචී සමාචාරයෙන් යුක්ත වන සේක. 'අන් අය මෙය දැන නොගනීවා' කියා තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සඟවා ආරක්ෂා කළ යුතු කිසිදු වචී දුශ්චරිතයක් උන්වහන්සේ තුළ නැත. ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිසිදු මනෝ සමාචාරයෙන් යුක්ත වන සේක. 'අන් අය මෙය දැන නොගනීවා' කියා තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සඟවා ආරක්ෂා කළ යුතු කිසිදු මනෝ දුශ්චරිතයක් උන්වහන්සේ තුළ නැත.

‘‘တယော ကိဉ္စနာ – ရာဂေါ ကိဉ္စနံ, ဒေါသော ကိဉ္စနံ, မောဟော ကိဉ္စနံ.

“කිංචන (හිරිහැර කරන කෙලෙස්) තුනකි — රාග කිංචනය, දෝස කිංචනය සහ මෝහ කිංචනයයි.”

‘‘တယော အဂ္ဂီ – ရာဂဂ္ဂိ, ဒေါသဂ္ဂိ, မောဟဂ္ဂိ.

“ගිනි තුනකි — රාග ගින්න, දෝස ගින්න සහ මෝහ ගින්නයි.”

‘‘အပရေပိ တယော အဂ္ဂီ – အာဟုနေယျဂ္ဂိ, ဂဟပတဂ္ဂိ, ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ.

“තවත් ගිනි තුනකි — ආහුනෙය්‍ය ගින්න (මව්පියන්), ගහපති ගින්න (ගෘහ මූලිකයා/ස්වාමියා) සහ දක්ඛිණෙය්‍ය ගින්න (සිල්වත් මහණ බමුණන්) යන මේවායි.”

‘‘တိဝိဓေန ရူပသင်္ဂဟော – သနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ ရူပံ, အနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ ရူပံ, အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ ရူပံ.

“රූප සංග්‍රහය (වර්ගීකරණය) තුන් ආකාරයකි — පෙනෙන සුලු වූ ගැටෙන සුලු වූ රූපය, නොපෙනෙන සුලු වූ ගැටෙන සුලු වූ රූපය සහ නොපෙනෙන සුලු වූ නොගැටෙන සුලු වූ රූපයයි.”

‘‘တယော သင်္ခါရာ – ပုညာဘိသင်္ခါရော, အပုညာဘိသင်္ခါရော, အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော.

“සංස්කාර තුනකි — පුණ්‍යාභිසංස්කාරය, අපුණ්‍යාභිසංස්කාරය සහ ආනෙඤ්ජාභිසංස්කාරයයි.”

‘‘တယော ပုဂ္ဂလာ – သေက္ခော ပုဂ္ဂလော, အသေက္ခော ပုဂ္ဂလော, နေဝသေက္ခောနာသေက္ခော ပုဂ္ဂလော.

“පුද්ගලයන් තිදෙනෙකි — සේඛ පුද්ගලයා, අසේඛ පුද්ගලයා සහ සේඛත් නොවූ අසේඛත් නොවූ (පෘථග්ජන) පුද්ගලයායි.”

‘‘တယော ထေရာ – ဇာတိထေရော, ဓမ္မထေရော, သမ္မုတိထေရော.

“තෙරුන් වහන්සේලා තිදෙනෙකි — ජාති තෙර, ධර්ම තෙර සහ සම්මුති තෙර යන මේවායි.”

‘‘တီဏိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ – ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု, သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု, ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု.

“පින්කිරියවත් (පුණ්‍ය ක්‍රියා වස්තු) තුනකි — දානමය පින්කිරියවත, සීලමය පින්කිරියවත සහ භාවනාමය පින්කිරියවතයි.”

‘‘တီဏိ စောဒနာဝတ္ထူနိ – ဒိဋ္ဌေန, သုတေန, ပရိသင်္ကာယ.

“චෝදනා කරන කරුණු (වස්තු) තුනකි — දැකීමෙන් චෝදනා කිරීම, ඇසීමෙන් චෝදනා කිරීම සහ සැක කිරීමෙන් චෝදනා කිරීමයි.”

‘‘တိဿော [Pg.183] ကာမူပပတ္တိယော – သန္တာဝုသော သတ္တာ ပစ္စုပဋ္ဌိတကာမာ, တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေသု ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမာ ကာမူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော, သတ္တာ နိမ္မိတကာမာ, တေ နိမ္မိနိတွာ နိမ္မိနိတွာ ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ, သေယျထာပိ ဒေဝါ နိမ္မာနရတီ. အယံ ဒုတိယာ ကာမူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော သတ္တာ ပရနိမ္မိတကာမာ, တေ ပရနိမ္မိတေသု ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ, သေယျထာပိ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ. အယံ တတိယာ ကာမူပပတ္တိ.

“කාම උත්පත්ති තුනකි — ඇවැත්නි, දැනට පවතින කාමයන් අනුභව කරන සත්ත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු ඉදිරියේ ඇති කාම වස්තූන් කෙරෙහි තම කැමැත්ත පවත්වති. නිදසුනක් ලෙස මනුෂ්‍යයන්, ඇතැම් දෙවියන් සහ ඇතැම් විනිපාතිකයන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය පළමු කාම උත්පත්තියයි. ඇවැත්නි, තමන් විසින් මවාගත් කාමයන් ඇති සත්ත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු නැවත නැවත මවා ගනිමින් ඒ කාමයන් කෙරෙහි තම කැමැත්ත පවත්වති. නිදසුනක් ලෙස නිම්මාණරතී දෙවියන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය දෙවන කාම උත්පත්තියයි. ඇවැත්නි, අනුන් විසින් මවා දෙන ලද කාමයන් ඇති සත්ත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු අනුන් මවා දුන් ඒ කාමයන් කෙරෙහි තම කැමැත්ත පවත්වති. නිදසුනක් ලෙස පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය තෙවන කාම උත්පත්තියයි.”

‘‘တိဿော သုခူပပတ္တိယော – သန္တာဝုသော သတ္တာ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥပ္ပာဒေတွာ သုခံ ဝိဟရန္တိ, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ. အယံ ပဌမာ သုခူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော, သတ္တာ သုခေန အဘိသန္နာ ပရိသန္နာ ပရိပူရာ ပရိပ္ဖုဋာ. တေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’န္တိ, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ ဒုတိယာ သုခူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော, သတ္တာ သုခေန အဘိသန္နာ ပရိသန္နာ ပရိပူရာ ပရိပ္ဖုဋာ. တေ သန္တံယေဝ တုသိတာ သုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ တတိယာ သုခူပပတ္တိ.

“සුඛ උත්පත්ති තුනකි — ඇවැත්නි, සැපය උපදවාගෙන සැපයෙන් වාසය කරන සත්ත්වයෝ සිටිති. නිදසුනක් ලෙස බ්‍රහ්මකායික දෙවියන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය පළමු සුඛ උත්පත්තියයි. ඇවැත්නි, සැපයෙන් තෙත් වූ, හාත්පසින් තෙත් වූ, පිරී ගිය, පැතිර ගිය සැප ඇති සත්ත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු කලින් කලට ‘අහෝ සැපයකි, අහෝ සැපයකි’ කියා උදන් අනති. නිදසුනක් ලෙස ආභස්සර දෙවියන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය දෙවන සුඛ උත්පත්තියයි. ඇවැත්නි, සැපයෙන් තෙත් වූ, හාත්පසින් තෙත් වූ, පිරී ගිය, පැතිර ගිය සැප ඇති සත්ත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු සතුටු වූවාහු ඉතා ශාන්ත වූ මානසික සැපයක් අත්විඳිති. නිදසුනක් ලෙස සුභකිණ්හ දෙවියන් වැනි සත්ත්වයෝ ය. මෙය තෙවන සුඛ උත්පත්තියයි.”

‘‘တိဿော ပညာ – သေက္ခာ ပညာ, အသေက္ခာ ပညာ, နေဝသေက္ခာနာသေက္ခာ ပညာ.

“ප්‍රඥා තුනකි — සේඛ ප්‍රඥාව, අසේඛ ප්‍රඥාව සහ සේඛත් නොවූ අසේඛත් නොවූ ප්‍රඥාවයි.”

‘‘အပရာပိ တိဿော ပညာ – စိန္တာမယာ ပညာ, သုတမယာ ပညာ, ဘာဝနာမယာ ပညာ.

“තවත් ප්‍රඥා තුනකි — චින්තාමය ප්‍රඥාව, සුතමය ප්‍රඥාව සහ භාවනාමය ප්‍රඥාවයි.”

‘‘တီဏာဝုဓာနိ – သုတာဝုဓံ, ပဝိဝေကာဝုဓံ, ပညာဝုဓံ.

“අවි ආයුධ තුනකි — ශ්‍රැත අවිය (ධර්ම දැනුම), පවිවේක අවිය (හුදෙකලාව) සහ ප්‍රඥා අවියයි.”

‘‘တီဏိန္ဒြိယာနိ – အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, အညိန္ဒြိယံ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ.

“ඉන්ද්‍රිය තුනකි — අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය, අඤ්ඤින්ද්‍රිය සහ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියයි.”

‘‘တီဏိ စက္ခူနိ – မံသစက္ခု, ဒိဗ္ဗစက္ခု, ပညာစက္ခု.

“ඇස් (චක්ෂු) තුනකි — මාංස චක්ෂුව, දිව්‍ය චක්ෂුව සහ ප්‍රඥා චක්ෂුවයි.”

‘‘တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ.

“ශික්ෂා තුනකි — අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි.”

‘‘တိဿော ဘာဝနာ – ကာယဘာဝနာ, စိတ္တဘာဝနာ, ပညာဘာဝနာ.

“භාවනා තුනකි — කාය භාවනාව, චිත්ත භාවනාව සහ ප්‍රඥා භාවනාවයි.”

‘‘တီဏိ [Pg.184] အနုတ္တရိယာနိ – ဒဿနာနုတ္တရိယံ, ပဋိပဒါနုတ္တရိယံ, ဝိမုတ္တာနုတ္တရိယံ.

“අනුත්තරිය (උත්තම කරුණු) තුනකි — දර්ශනානුත්තරිය, ප්‍රතිපදානුත්තරිය සහ විමුක්තානුත්තරියයි.”

‘‘တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ, အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ.

“සමාධි තුනකි — විතර්ක සහිත විචාර සහිත සමාධිය, විතර්ක රහිත විචාර මාත්‍රයක් ඇති සමාධිය සහ විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියයි.”

‘‘အပရေပိ တယော သမာဓီ – သုညတော သမာဓိ, အနိမိတ္တော သမာဓိ, အပ္ပဏိဟိတော သမာဓိ.

“තවත් සමාධි තුනකි — ශුන්‍යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය සහ අප්පණිහිත සමාධියයි.”

‘‘တီဏိ သောစေယျာနိ – ကာယသောစေယျံ, ဝစီသောစေယျံ, မနောသောစေယျံ.

“සෞචෙය්‍ය (පවිත්‍රතා) තුනකි — කාය පවිත්‍රත්වය, වාග් පවිත්‍රත්වය සහ මනෝ පවිත්‍රත්වයයි.”

‘‘တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ, ဝစီမောနေယျံ, မနောမောနေယျံ.

“මෞනෙය්‍ය (මුනි ගුණ) තුනකි — කාය මෞනෙය්‍යය, වාග් මෞනෙය්‍යය සහ මනෝ මෞනෙය්‍යයයි.”

‘‘တီဏိ ကောသလ္လာနိ – အာယကောသလ္လံ, အပါယကောသလ္လံ, ဥပါယကောသလ္လံ.

“කෞශල්‍ය (දක්ෂතා) තුනකි — අය කෞශල්‍යය, අපාය කෞශල්‍යය සහ උපාය කෞශල්‍යයයි.”

‘‘တယော မဒါ – အာရောဂျမဒေါ, ယောဗ္ဗနမဒေါ, ဇီဝိတမဒေါ.

“මද (මත්වීම්) තුනකි — ආරෝග්‍ය මදය (නිරෝගීකම ගැන), යෞවන මදය (තරුණකම ගැන) සහ ජීවිත මදය (ජීවත්වීම ගැන) යනුයි.”

‘‘တီဏိ အာဓိပတေယျာနိ – အတ္တာဓိပတေယျံ, လောကာဓိပတေယျံ, ဓမ္မာဓိပတေယျံ.

“අධිපති ධර්ම තුනකි — අත්තාධිපතෙය්‍යය (තමා අධිපති කර ගැනීම), ලෝකාධිපතෙය්‍යය (ලෝකය අධිපති කර ගැනීම) සහ ධම්මාධිපතෙය්‍යය (ධර්මය අධිපති කර ගැනීම) යනුයි.”

‘‘တီဏိ ကထာဝတ္ထူနိ – အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ; အနာဂတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ; ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဟောတိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါန’န္တိ.

“කථාවස්තු (කතා කළ යුතු කරුණු) තුනකි — අතීත කාලය අරභයා කතා කරයි: ‘අතීතයෙහි මෙසේ විය’ කියා ය; අනාගත කාලය අරභයා කතා කරයි: ‘අනාගතයෙහි මෙසේ වනු ඇත’ කියා ය; වර්තමාන කාලය අරභයා කතා කරයි: ‘දැනට වර්තමානයෙහි මෙසේ වේ’ කියා ය.”

‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ – ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ, သတ္တာနံ စုတူပပါတေဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ, အာသဝါနံ ခယေဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ.

“විද්‍යාවන් තුනකි — පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය නම් වූ විද්‍යාව, සත්ත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති පිළිබඳ ඥානය නම් වූ විද්‍යාව සහ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමේ ඥානය නම් වූ විද්‍යාවයි.”

‘‘တယော ဝိဟာရာ – ဒိဗ္ဗော ဝိဟာရော, ဗြဟ္မာ ဝိဟာရော, အရိယော ဝိဟာရော.

“විහරණ (වාසය කරන ආකාර) තුනකි — දිව්‍ය විහරණය, බ්‍රහ්ම විහරණය සහ ආර්ය විහරණයයි.”

‘‘တီဏိ ပါဋိဟာရိယာနိ – ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

“ප්‍රාතිහාර්ය තුනකි — ඉද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය, ආදේසනා ප්‍රාතිහාර්යය සහ අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි.”

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්මයන් තුනක් මැනවින් දේශනා කරන ලදී. එහිදී අප සියලු දෙනා විසින් ම (එකඟ ව) සංගායනා කළ යුතුය. ... දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත පිණිස, සුව පිණිස, යහපත පිණිස එය පවතින්නේය.

စတုက္ကံ

සතරේ කොටස (සතුක්ක නිපාතය)

၃၀၆. ‘‘အတ္ထိ [Pg.185] ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ, န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ စတ္တာရော?

306. ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයන් සතරක් ඇත්තේය. එහිදී අප සියලු දෙනා විසින් ම එක්ව සංගායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය. ... දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත පිණිස, සුව පිණිස, යහපත පිණිස එය පවතින්නේය. ඒ සතර මොනවාද?

‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

සතර සතිපට්ඨානයන් ය. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිව, මැනවින් දැනගන්නා නුවණින් යුතුව, සිහි ඇතිව, ලෝකයෙහි අභිධ්‍යාව හා දොම්නස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි වේදනා අනුව බලමින් ... සිතෙහි සිත අනුව බලමින් ... ධර්මයන්හි ධර්ම අනුව බලමින්, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිව, මැනවින් දැනගන්නා නුවණින් යුතුව, සිහි ඇතිව, ලෝකයෙහි අභිධ්‍යාව හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි.

‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ.

සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයන් ය. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව නූපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වීර්යය කරයි. උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වීර්යය කරයි. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වීර්යය කරයි. උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවීම පිණිස, වැඩීම පිණිස, ප්‍රමාණය ඉක්මවා වැඩීම පිණිස, භාවනාව සම්පූර්ණ කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වීර්යය කරයි.

‘‘စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ.

සතර ඉද්ධිපාදයන් ය. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව ඡන්දය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. චිත්තය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. වීර්යය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. විමංසාව අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි.

‘‘စတ္တာရိ ဈာနာနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ [Pg.186] ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

සතර ධ්‍යානයන් ය. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ, විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්, තමා තුළ පැහැදීම ඇති කරන, සිතෙහි ඒකාග්‍රතාව ඇති කරන, විතර්ක රහිත වූ, විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා මැනවින් දැනගන්නා නුවණින් යුතුව වාසය කරයි. ශරීරයෙන් සැපයක් විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් ගැන ආර්යයන් වහන්සේලා 'උපේක්ෂා සහගතව, සිහි ඇතිව, සැපසේ වාසය කරන්නෙකැ'යි පවසත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සැපය ද ප්‍රහාණය කිරීමෙන්, දුක ද ප්‍රහාණය කිරීමෙන්, පෙර ම සෝමනස්ස දොම්නස්සයන් අස්තයට යාමෙන්, දුක් සැප රහිත වූ, උපේක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් පිරිසිදු වූ සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

၃၀၇. ‘‘စတဿော သမာဓိဘာဝနာ. အတ္ထာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

307. සමාධි භාවනා සතරකි. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද යම් සමාධි භාවනාවක් මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතියි ද, එවැනි සමාධි භාවනාවක් ඇත්තේය. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද යම් සමාධි භාවනාවක් ඥානදර්ශනය ලබා ගැනීම පිණිස පවතියි ද, එවැනි සමාධි භාවනාවක් ඇත්තේය. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද යම් සමාධි භාවනාවක් සිහිය හා නුවණ (වැඩීම) පිණිස පවතියි ද, එවැනි සමාධි භාවනාවක් ඇත්තේය. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද යම් සමාධි භාවනාවක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතියි ද, එවැනි සමාධි භාවනාවක් ඇත්තේය.

‘‘ကတမာ စာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ, အာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ.

ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ ... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ සමාධි භාවනාව මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතියි.

‘‘ကတမာ စာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အာလောကသညံ မနသိ ကရောတိ, ဒိဝါသညံ အဓိဋ္ဌာတိ ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိံ, ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ. ဣတိ ဝိဝဋေန စေတသာ အပရိယောနဒ္ဓေန သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. အယံ, အာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ.

ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ඥානදර්ශනය ලබා ගැනීම පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව ආලෝක සංඥාව මෙනෙහි කරයි, දහවල් කාලයෙහි යම් සේ ද රාත්‍රියෙහි ද එසේ ම යැයි දහවල් සංඥාව අධිෂ්ඨානය කරයි, රාත්‍රියෙහි යම් සේ ද දහවල් කාලයෙහි ද එසේ ම යැයි (මෙනෙහි කරයි). මෙලෙස විවෘත වූ, කෙලෙස්වලින් වැසී නොගිය සිතින් යුතුව ආලෝකය සහිත වූ සිත වඩයි. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ සමාධි භාවනාව ඥානදර්ශනය ලබා ගැනීම පිණිස පවතියි.

‘‘ကတမာ စာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ, အာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ.

"ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද කවර සමාධි භාවනාවක් සිහිය හා නුවණ (සතිසම්පජඤ්ඤය) පිණිස පවතී ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවකට වේදනාවෝ තමාට පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම හටගනිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම පවතිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම නිරුද්ධ වෙති. සංඥාවෝ පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම හටගනිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම පවතිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම නිරුද්ධ වෙති. විතර්කයෝ පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම හටගනිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම පවතිති; පැහැදිලිව වැටහෙමින් ම නිරුද්ධ වෙති. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද මේ සමාධි භාවනාව සිහිය හා නුවණ පිණිස පවතී."

‘‘ကတမာ [Pg.187] စာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော. ဣတိ ဝေဒနာ…ပေ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. အယံ, အာဝုသော, သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

"ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද කවර සමාධි භාවනාවක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතී ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශය (උදයව්‍යය) අනුපස්සනා කරමින් වාසය කරයි. 'මෙය රූපයයි, මෙය රූපයේ හටගැනීමයි, මෙය රූපයේ නිරුද්ධ වීමයි. මෙය වේදනාවයි... මෙය සංඥාවයි... මෙය සංස්කාරයෝයි... මෙය විඤ්ඤාණයයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ නිරුද්ධ වීමයි' යනුවෙනි. ඇවැත්නි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද මේ සමාධි භාවනාව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතී."

၃၀၈. ‘‘စတဿော အပ္ပမညာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

308. "සතර අප්පමඤ්ඤාවෝ වෙති. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේ ම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තන්හි ම, සියල්ලන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සියලු ලෝකය විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින් ද... මුදිතා සහගත සිතින් ද... උපෙක්ඛා සහගත සිතින් ද එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේ ම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තන්හි ම, සියල්ලන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සියලු ලෝකය විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපෙක්ඛා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි."

‘‘စတ္တာရော အာရုပ္ပာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

ආරූප්‍ය (ධ්‍යාන) සතරකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සෑම අයුරින්ම රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සංඥාවන් (ගැටීම් සංඥා) අභාවයට යාමෙන්, නානත්ව සංඥාවන් (විවිධත්ව සංඥා) මෙනෙහි නොකිරීමෙන්, 'ආකාශය අනන්තය' යි ආකාසානඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සෑම අයුරින්ම ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා 'විඤ්ඤාණය අනන්තය' යි විඤ්ඤාණඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සෑම අයුරින්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා 'කිසිවක් නැත' යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සෑම අයුරින්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

‘‘စတ္တာရိ အပဿေနာနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ.

ඇපෑ (පිළිසරණ) සතරකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ නුවණින් සලකා බලා යමක් පරිභෝජනය කරයි, නුවණින් සලකා බලා යමක් ඉවසා දරා සිටියි, නුවණින් සලකා බලා යමක් මගහරියි (පරිවර්ජනය කරයි), නුවණින් සලකා බලා යමක් (අකුසල් විතර්කාදිය) දුරු කරයි.

၃၀၉. ‘‘စတ္တာရော [Pg.188] အရိယဝံသာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ စီဝရဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ; အလဒ္ဓါ စ စီဝရံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ စီဝရံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

309. ආර්ය වංශ සතරකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ලද පමණ වූ (ඕනෑම) සිවුරකින් සතුටු වෙයි, ලද පමණ වූ සිවුරකින් සතුටු වීමේ ගුණ කියයි, සිවුරු හේතුවෙන් අකටයුතු වූ වැරදි සෙවීම් වලට (අනෙස්නාවන්ට) නොපැමිණෙයි; සිවුරක් නොලැබුණ ද නොතැති ගනියි, සිවුරක් ලැබුණ ද එහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳීමෙන් තොරව, එහි දෝෂ දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව එය පරිභෝජනය කරයි. එසේම ඒ ලද පමණ වූ සිවුරෙන් සතුටු වීම නිසා තමා උසස් කොට නොදකියි, අන්‍යන් හෙළා නොදකියි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් එහි දක්ෂ ද, අනලස් ද, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත ද, මේ මහණ තෙමේ 'පුරාණ වූ අග්‍ර වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටියෙකි' යි කියනු ලැබේ.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ ပိဏ္ဍပါတဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ; အလဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ලද පමණ වූ (ඕනෑම) පිණ්ඩපාතයකින් සතුටු වෙයි, ලද පමණ වූ පිණ්ඩපාතයෙන් සතුටු වීමේ ගුණ කියයි, පිණ්ඩපාත හේතුවෙන් අකටයුතු වූ වැරදි සෙවීම් වලට නොපැමිණෙයි; පිණ්ඩපාතයක් නොලැබුණ ද නොතැති ගනියි, පිණ්ඩපාතයක් ලැබුණ ද එහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳීමෙන් තොරව, එහි දෝෂ දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව එය පරිභෝජනය කරයි. එසේම ඒ ලද පමණ වූ පිණ්ඩපාතයෙන් සතුටු වීම නිසා තමා උසස් කොට නොදකියි, අන්‍යන් හෙළා නොදකියි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් එහි දක්ෂ ද, අනලස් ද, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත ද, මේ මහණ තෙමේ 'පුරාණ වූ අග්‍ර වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටියෙකි' යි කියනු ලැබේ.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, န စ သေနာသနဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ; အလဒ္ဓါ စ သေနာသနံ န ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ သေနာသနံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ; တာယ စ ပန ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ලද පමණ වූ (ඕනෑම) සේනාසනයකින් සතුටු වෙයි, ලද පමණ වූ සේනාසනයෙන් සතුටු වීමේ ගුණ කියයි, සේනාසන හේතුවෙන් අකටයුතු වූ වැරදි සෙවීම් වලට නොපැමිණෙයි; සේනාසනයක් නොලැබුණ ද නොතැති ගනියි, සේනාසනයක් ලැබුණ ද එහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳීමෙන් තොරව, එහි දෝෂ දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව එය පරිභෝජනය කරයි. එසේම ඒ ලද පමණ වූ සේනාසනයෙන් සතුටු වීම නිසා තමා උසස් කොට නොදකියි, අන්‍යන් හෙළා නොදකියි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් එහි දක්ෂ ද, අනලස් ද, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත ද, මේ මහණ තෙමේ 'පුරාණ වූ අග්‍ර වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටියෙකි' යි කියනු ලැබේ.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဟာနာရာမော ဟောတိ ပဟာနရတော, ဘာဝနာရာမော ဟောတိ ဘာဝနာရတော; တာယ စ ပန ပဟာနာရာမတာယ ပဟာနရတိယာ ဘာဝနာရာမတာယ ဘာဝနာရတိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

“ඇවැත්නි, තවද මහණ තෙමේ (අකුසල්) ප්‍රහාණය කිරීමෙහි ඇලුනේ වෙයි, ප්‍රහාණයෙහි රමණය කරන්නේ වෙයි; (ගුණධර්ම) භාවනා කිරීමෙහි ඇලුනේ වෙයි, භාවනාවෙහි රමණය කරන්නේ වෙයි. ඔහු එම ප්‍රහාණයෙහි ඇලුනු බව සහ ප්‍රහාණයෙහි රමණය කරන බව නිසා ද, භාවනාවෙහි ඇලුනු බව සහ භාවනාවෙහි රමණය කරන බව නිසා ද, තමා උසස් කර නොගනියි, අන්‍යයන් හෙළා නොදකියි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ඒ (ප්‍රහාණ හා භාවනා) කටයුතු පිළිබඳ දක්ෂ වූයේ, අලස නොවූයේ, සම්පජන්නයෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත වූයේ වේ ද, මේ මහණ තෙමේ ‘පුරාණ වූ, අග්‍ර යැයි සම්මත වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටි මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”

၃၁၀. ‘‘စတ္တာရိ [Pg.189] ပဓာနာနိ. သံဝရပဓာနံ ပဟာနပဓာနံ ဘာဝနာပဓာနံ အနုရက္ခဏာပဓာနံ. ကတမဉ္စာဝုသော, သံဝရပဓာနံ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, သံဝရပဓာနံ.

310. “ප්‍රධාන (වීර්යය) සතරකි. එනම්: සංවර ප්‍රධානය, ප්‍රහාණ ප්‍රධානය, භාවනා ප්‍රධානය සහ අනුරක්ෂණ ප්‍රධානයයි. ඇවැත්නි, සංවර ප්‍රධානය යනු කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී, පුරුෂ වශයෙන්) නිමිති නොගනියි, අනුබ්‍යඤ්ජන (අවයව ආදිය) නොගනියි. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කරන්නා වූ එම මහණා කෙරෙහි අභිධ්‍යාව හා දෝමනස්සය වැනි ලාමක අකුසල් දහම් ලුහුබැඳ එන්නේ නම්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, චක්ඛුන්ද්‍රිය ආරක්ෂා කරයි, චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් හඬක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කොට... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මාරම්මණයක් දැනගෙන නිමිති නොගනියි, අනුබ්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කරන්නා වූ එම මහණා කෙරෙහි අභිධ්‍යාව හා දෝමනස්සය වැනි ලාමක අකුසල් දහම් ලුහුබැඳ එන්නේ නම්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, මනින්ද්‍රිය ආරක්ෂා කරයි, මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. ඇවැත්නි, මෙය සංවර ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ပဟာနပဓာနံ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ… ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, ပဟာနပဓာနံ.

“ඇවැත්නි, ප්‍රහාණ ප්‍රධානය යනු කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ උපන් කාම විතර්කයන් නොඉවසයි, එය අත්හරියි, දුරු කරයි, කෙළවර කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. උපන් ව්‍යාපාද විතර්කය... (පෙ)... උපන් විහිංසා විතර්කය... කලින් කලට උපදින ලාමක අකුසල් දහම් නොඉවසයි, ඒවා අත්හරියි, දුරු කරයි, කෙළවර කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඇවැත්නි, මෙය ප්‍රහාණ ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဘာဝနာပဓာနံ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဘာဝနာပဓာနံ.

“ඇවැත්නි, භාවනා ප්‍රධානය යනු කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, නිවනට නැඹුරු වූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... වීරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, නිවනට නැඹුරු වූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩයි. ඇවැත්නි, මෙය භාවනා ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, အနုရက္ခဏာပဓာနံ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ဘဒြကံ သမာဓိနိမိတ္တံ အနုရက္ခတိ – အဋ္ဌိကသညံ, ပုဠုဝကသညံ, ဝိနီလကသညံ, ဝိစ္ဆိဒ္ဒကသညံ, ဥဒ္ဓုမာတကသညံ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, အနုရက္ခဏာပဓာနံ.

“ඇවැත්නි, අනුරක්ෂණ ප්‍රධානය යනු කුමක්ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ උපන් යහපත් සමාධි නිමිත්ත ආරක්ෂා කරයි; එනම්: අට්ඨික සඤ්ඤාව (ඇටසැකිලි සඤ්ඤාව), පුළුවක සඤ්ඤාව (පණුවන් ගැසූ සිරුරු සඤ්ඤාව), විනීලක සඤ්ඤාව (නිල් වූ සිරුරු සඤ්ඤාව), විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාව (කැපුම් පැලුම් ඇති සිරුරු සඤ්ඤාව), උද්ධුමාතක සඤ්ඤාව (ඉදිමී ගිය සිරුරු සඤ්ඤාව) යන මේවායි. ඇවැත්නි, මෙය අනුරක්ෂණ ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘စတ္တာရိ ဉာဏာနိ – ဓမ္မေ ဉာဏံ, အနွယေ ဉာဏံ, ပရိယေ ဉာဏံ, သမ္မုတိယာ ဉာဏံ.

“ඥාන සතරකි. එනම්: ධර්ම ඥානය, අන්වය ඥානය (අනුමාන ඥානය), පරචිත්ත ඥානය (අනුන්ගේ සිත් දැනගන්නා නුවණ) සහ සම්මුති ඥානයයි.”

‘‘အပရာနိပိ [Pg.190] စတ္တာရိ ဉာဏာနိ – ဒုက္ခေ ဉာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ.

“තවත් ඥාන සතරකි. එනම්: දුක්ඛ සත්‍යය පිළිබඳ ඥානය, දුක්ඛ සමුදය පිළිබඳ ඥානය, දුක්ඛ නිරෝධය පිළිබඳ ඥානය සහ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව පිළිබඳ ඥානයයි.”

၃၁၁. ‘‘စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ – သပ္ပုရိသသံသေဝေါ, သဒ္ဓမ္မဿဝနံ, ယောနိသောမနသိကာရော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ.

311. “සෝතාපත්ති අංග සතරකි. එනම්: සත්පුරුෂ සේවනය, සද්ධර්ම ශ්‍රවණය, යෝනිසෝ මනසිකාරය සහ ධම්මානුධම්ම පටිපදාවයි.”

‘‘စတ္တာရိ သောတာပန္နဿ အင်္ဂါနိ. ဣဓာဝုသော, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ, ဘဂဝါ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ.

“සෝතාපන්න පුද්ගලයෙකුගේ (ලක්ෂණ වූ) අංග සතරකි. ඇවැත්නි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමේ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි; ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද අර්හත් වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තර පුරිසදම්ම සාරථි වන සේක, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක’ යනුවෙනි. ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි; ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය ස්වාක්ඛාත (මැනවින් දේශනා කරන) ලද්දේය, සන්දිට්ඨිකය, අකාලිකය, “එන්න, බලන්න” (එහිපස්සික) යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට (ඕපනයික) සුදුසුය, නුවණැති අය විසින් තමන්ගේම නුවණින් දත යුතුය’ යනුවෙනි. මහා සංඝරත්නය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි; ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ සුප්පටිපන්න (මැනවින් පිළිපන්) සේක, උජුප්පටිපන්න (ඍජුව පිළිපන්) සේක, ඤායප්පටිපන්න (නිවන් මගෙහි පිළිපන්) සේක, සාමීචිප්පටිපන්න (ගෞරව සහිතව පිළිපන්) සේක; එනම් මේ පුරුෂ යුගල සතරකි, පුද්ගලයන් අට දෙනෙකි; භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ආහුනෙය්‍ය සේක, පාහුනෙය්‍ය සේක, දක්ඛිණෙය්‍ය සේක, අඤ්ජලිකරණීය සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර පුණ්‍ය ක්ෂේත්‍රය වන සේක’ යනුවෙනි. එමෙන්ම ආර්යයන් වහන්සේලා ප්‍රිය කරන, නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කලු නොවූ, ලප නොවූ, තෘෂ්ණා දාසත්වයෙන් මිදුණු, ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් පසසන ලද, (මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවතින සීලයෙන් යුක්ත වෙයි.”

‘‘စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ – သောတာပတ္တိဖလံ, သကဒါဂါမိဖလံ, အနာဂါမိဖလံ, အရဟတ္တဖလံ.

“ශ්‍රාමණ්‍ය ඵල සතරකි. එනම්: සෝතාපත්ති ඵලය, සකෘදාගාමී ඵලය, අනාගාමී ඵලය සහ අරහත් ඵලයයි.”

‘‘စတဿော ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု.

“ධාතු සතරකි. එනම්: පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව සහ වායෝ ධාතුවයි.”}]```

‘‘စတ္တာရော အာဟာရာ – ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ, ဖဿော ဒုတိယော, မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ, ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ.

ආහාර සතරකි: රළු වූ හෝ සියුම් වූ කබලිංකාර ආහාරය, දෙවනුව ඵස්ස ආහාරය, තුන්වනුව මනෝසංචේතනා ආහාරය, සිව්වනුව විඤ්ඤාණ ආහාරය යි.

‘‘စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. ရူပူပါယံ ဝါ, အာဝုသော, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ ရူပါရမ္မဏံ ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ; ဝေဒနူပါယံ [Pg.191] ဝါ အာဝုသော…ပေ… သညူပါယံ ဝါ, အာဝုသော…ပေ… သင်္ခါရူပါယံ ဝါ, အာဝုသော, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ.

විඤ්ඤාණට්ඨිති (විඤ්ඤාණය පිහිටන ස්ථාන) සතරකි. ඇවැත්නි, විඤ්ඤාණය රූපය ඇසුරු කොට හෝ පවතිනුයේ, රූපය අරමුණු කොට, රූපයෙහි පිහිටා, නන්දියෙන් (තණ්හාවෙන්) තෙත් කරන ලද්දේ වෘද්ධියට, වර්ධනයට හා විපුලත්වයට පත්වෙයි. ඇවැත්නි, විඤ්ඤාණය වේදනාව ඇසුරු කොට හෝ... ඇවැත්නි, සංඥාව ඇසුරු කොට හෝ... ඇවැත්නි, විඤ්ඤාණය සංස්කාරයන් ඇසුරු කොට හෝ පවතිනුයේ, සංස්කාරයන් අරමුණු කොට, සංස්කාරයන්හි පිහිටා, නන්දියෙන් තෙත් කරන ලද්දේ වෘද්ධියට, වර්ධනයට හා විපුලත්වයට පත්වෙයි.

‘‘စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ – ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဒေါသာဂတိ ဂစ္ဆတိ, မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

අගතිගාමී වීම් සතරකි: ඡන්දයෙන් (කැමැත්තෙන්) අගතියට යයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට යයි, මෝහයෙන් අගතියට යයි, භයෙන් අගතියට යයි.

‘‘စတ္တာရော တဏှုပ္ပာဒါ – စီဝရဟေတု ဝါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; သေနာသနဟေတု ဝါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

තණ්හාව උපදින කරුණු සතරකි: ඇවැත්නි, මහණෙකුට සිවුරු හේතුවෙන් තණ්හාව උපදින්නේ වෙයි; ඇවැත්නි, මහණෙකුට පිණ්ඩපාතය හේතුවෙන් තණ්හාව උපදින්නේ වෙයි; ඇවැත්නි, මහණෙකුට සේනාසනය හේතුවෙන් තණ්හාව උපදින්නේ වෙයි; ඇවැත්නි, මහණෙකුට භවාභව (පැවැත්ම හෝ නොපැවැත්ම) හේතුවෙන් තණ්හාව උපදින්නේ වෙයි.

‘‘စတဿော ပဋိပဒါ – ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ, သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ.

පිළිවෙත් සතරකි: මන්දගාමී අවබෝධය ඇති දුක්ඛිත පිළිවෙත, ශීඝ්‍ර අවබෝධය ඇති දුක්ඛිත පිළිවෙත, මන්දගාමී අවබෝධය ඇති සුඛිත පිළිවෙත, ශීඝ්‍ර අවබෝධය ඇති සුඛිත පිළිවෙත යි.

‘‘အပရာပိ စတဿော ပဋိပဒါ – အက္ခမာ ပဋိပဒါ, ခမာ ပဋိပဒါ, ဒမာ ပဋိပဒါ, သမာ ပဋိပဒါ.

තවත් පිළිවෙත් සතරකි: නොඉවසන සුලු පිළිවෙත (අක්ඛමා), ඉවසන සුලු පිළිවෙත (ඛමා), ඉන්ද්‍රිය දමනය කරන පිළිවෙත (දමා), කෙලෙස් සන්සිඳුවන පිළිවෙත (සමා) යි.

‘‘စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ – အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ, အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ, သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ, သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒံ.

ධර්ම පද සතරකි: අනභිජ්ඣාව (ලෝභ නොවීම) නම් වූ ධර්ම පදය, අබ්‍යාපාදය (තරහ නොගැනීම) නම් වූ ධර්ම පදය, සම්මා සතිය නම් වූ ධර්ම පදය, සම්මා සමාධිය නම් වූ ධර්ම පදය යි.

‘‘စတ္တာရိ ဓမ္မသမာဒါနာနိ – အတ္ထာဝုသော, ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခဉ္စေဝ အာယတိဉ္စ ဒုက္ခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော, ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခံ အာယတိံ သုခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော, ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော, ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခဉ္စေဝ အာယတိဉ္စ သုခဝိပါကံ.

ධර්ම සමාදානයන් (වෙහෙසී ඉටු කරන පිළිවෙත්) සතරකි: ඇවැත්නි, වර්තමානයෙහි දුක් සහිත වූ, මතු දුක් විපාක දෙන්නා වූ ධර්ම සමාදානයක් ඇත. ඇවැත්නි, වර්තමානයෙහි දුක් සහිත වූ, මතු සැප විපාක දෙන්නා වූ ධර්ම සමාදානයක් ඇත. ඇවැත්නි, වර්තමානයෙහි සැප සහිත වූ, මතු දුක් විපාක දෙන්නා වූ ධර්ම සමාදානයක් ඇත. ඇවැත්නි, වර්තමානයෙහි සැප සහිත වූ, මතු සැප විපාක දෙන්නා වූ ධර්ම සමාදානයක් ඇත.

‘‘စတ္တာရော ဓမ္မက္ခန္ဓာ – သီလက္ခန္ဓော, သမာဓိက္ခန္ဓော, ပညာက္ခန္ဓော, ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော.

ධර්මස්කන්ධ සතරකි: සීල ස්කන්ධය, සමාධි ස්කන්ධය, ප්‍රඥා ස්කන්ධය, විමුක්ති ස්කන්ධය යි.

‘‘စတ္တာရိ ဗလာနိ – ဝီရိယဗလံ, သတိဗလံ, သမာဓိဗလံ, ပညာဗလံ.

බල සතරකි: වීරිය බලය, සති බලය, සමාධි බලය, ප්‍රඥා බලය යි.

‘‘စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ – ပညာဓိဋ္ဌာနံ, သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ, စာဂါဓိဋ္ဌာနံ, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ.

අධිට්ඨාන (අධිෂ්ඨාන කරන කරුණු) සතරකි: ප්‍රඥා අධිට්ඨානය, සත්‍ය අධිට්ඨානය, චාග අධිට්ඨානය, උපසම (කෙලෙස් සන්සිඳුවීම) අධිට්ඨානය යි.

၃၁၂. ‘‘စတ္တာရိ [Pg.192] ပဉှဗျာကရဏာနိ – ဧကံသဗျာကရဏီယော ပဉှော, ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယော ပဉှော, ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော, ဌပနီယော ပဉှော.

312. ප්‍රශ්න විසඳන ක්‍රම සතරකි: ඒකාන්තයෙන් පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නය, පෙරළා ප්‍රශ්න කිරීමෙන් පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නය, බෙදා දැක්වීමෙන් පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නය, පසෙක තැබිය යුතු ප්‍රශ්නය යි.

‘‘စတ္တာရိ ကမ္မာနိ – အတ္ထာဝုသော, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထာဝုသော, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထာဝုသော, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထာဝုသော, ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

කර්ම සතරකි: ඇවැත්නි, කළු වූ, කළු විපාක දෙන්නා වූ කර්මය ඇත; ඇවැත්නි, සුදු වූ, සුදු විපාක දෙන්නා වූ කර්මය ඇත; ඇවැත්නි, කළු-සුදු මිශ්‍ර වූ, කළු-සුදු විපාක දෙන්නා වූ කර්මය ඇත; ඇවැත්නි, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවත්නා වූ කර්මය ඇත.

‘‘စတ္တာရော သစ္ဆိကရဏီယာ ဓမ္မာ – ပုဗ္ဗေနိဝါသော သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယော; သတ္တာနံ စုတူပပါတော စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယော; အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ; အာသဝါနံ ခယော ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယော.

සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම සතරකි: පූර්වේනිවාසානුස්මෘතිය සිහියෙන් සාක්ෂාත් කළ යුතුය; සත්වයන්ගේ චුති-උප්පාදය (දිව්‍ය) චක්ඛුසයෙන් සාක්ෂාත් කළ යුතුය; අෂ්ට විමෝක්ෂයන් නාම කයෙන් (සිතින්) සාක්ෂාත් කළ යුතුය; ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම ප්‍රඥාවෙන් සාක්ෂාත් කළ යුතුය.

‘‘စတ္တာရော ဩဃာ – ကာမောဃော, ဘဝေါဃော, ဒိဋ္ဌောဃော, အဝိဇ္ဇောဃော.

ඕඝ සතරකි: කාම ඕඝය, භව ඕඝය, දිට්ඨි ඕඝය, අවිජ්ජා ඕඝය යි.

‘‘စတ္တာရော ယောဂါ – ကာမယောဂေါ, ဘဝယောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ.

යෝග සතරකි: කාම යෝගය, භව යෝගය, දිට්ඨි යෝගය, අවිජ්ජා යෝගය යි.

‘‘စတ္တာရော ဝိသညောဂါ – ကာမယောဂဝိသညောဂေါ, ဘဝယောဂဝိသညောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသညောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသညောဂေါ.

විසංයෝග (බැඳීම්වලින් මිදීම්) සතරකි: කාම යෝග විසංයෝගය, භව යෝග විසංයෝගය, දිට්ඨි යෝග විසංයෝගය, අවිජ්ජා යෝග විසංයෝගය යි.

‘‘စတ္တာရော ဂန္ထာ – အဘိဇ္ဈာ ကာယဂန္ထော, ဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ကာယဂန္ထော, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော.

ග්‍රන්ථ (බැඳීම්) සතරකි: අභිජ්ඣා කායග්‍රන්ථය, බ්‍යාපාද කායග්‍රන්ථය, සීලබ්බතපරාමාස කායග්‍රන්ථය, 'මෙයම සත්‍යය' යි දැඩිව ගැනීම නම් වූ (ඉදංසච්චාභිනිවේස) කායග්‍රන්ථය යි.

‘‘စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ – ကာမုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ, သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ, အတ္တဝါဒုပါဒါနံ.

උපාදාන සතරකි: කාම උපාදානය, දිට්ඨි උපාදානය, සීලබ්බතුපාදානය, අත්තවාදුපාදානය යි.

‘‘စတဿော ယောနိယော – အဏ္ဍဇယောနိ, ဇလာဗုဇယောနိ, သံသေဒဇယောနိ, ဩပပါတိကယောနိ.

යෝනි (උත්පත්ති ක්‍රම) සතරකි: අණ්ඩජ යෝනිය, ජලාබුජ යෝනිය, සංසේදජ යෝනිය, ඕපපාතික යෝනිය යි.

‘‘စတဿော ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိယော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ, အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အယံ ပဌမာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော [Pg.193] သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ, အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အယံ ဒုတိယာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ, အသမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အယံ တတိယာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဌာတိ, သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အယံ စတုတ္ထာ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ.

මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීම් සතරකි. ඇවැත්නි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් නොදැනුවත්ව (සිහිමුළා වී) මව්කුසට ඇතුළු වෙති, නොදැනුවත්ව මව්කුසෙහි වෙසෙති, නොදැනුවත්ව මව්කුසින් නික්මෙති; මෙය පළමුවන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමයි. ඇවැත්නි, තවද ඇතැම් කෙනෙක් දැනුවත්ව (සිහියෙන්) මව්කුසට ඇතුළු වෙති, නොදැනුවත්ව මව්කුසෙහි වෙසෙති, නොදැනුවත්ව මව්කුසින් නික්මෙති; මෙය දෙවන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමයි. ඇවැත්නි, තවද ඇතැම් කෙනෙක් දැනුවත්ව මව්කුසට ඇතුළු වෙති, දැනුවත්ව මව්කුසෙහි වෙසෙති, නොදැනුවත්ව මව්කුසින් නික්මෙති; මෙය තුන්වන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමයි. ඇවැත්නි, තවද ඇතැම් කෙනෙක් දැනුවත්ව මව්කුසට ඇතුළු වෙති, දැනුවත්ව මව්කුසෙහි වෙසෙති, දැනුවත්ව මව්කුසින් නික්මෙති; මෙය සිව්වන මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීමයි.

‘‘စတ္တာရော အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ. အတ္ထာဝုသော, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာယေဝ ကမတိ, နော ပရသဉ္စေတနာ. အတ္ထာဝုသော, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ ပရသဉ္စေတနာယေဝ ကမတိ, နော အတ္တသဉ္စေတနာ. အတ္ထာဝုသော, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ စေဝ ကမတိ ပရသဉ္စေတနာ စ. အတ္ထာဝုသော, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ နေဝ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ, နော ပရသဉ္စေတနာ.

ආත්මභාව ලැබීම් සතරකි. ඇවැත්නි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක තමාගේම චේතනාව ක්‍රියාත්මක වේ ද, අන්‍යයන්ගේ චේතනාව ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. ඇවැත්නි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක අන්‍යයන්ගේ චේතනාව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ ද, තමාගේ චේතනාව ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. ඇවැත්නි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක තමාගේ චේතනාව ද අන්‍යයන්ගේ චේතනාව ද යන දෙකම ක්‍රියාත්මක වේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. ඇවැත්නි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක තමාගේ චේතනාවවත් අන්‍යයන්ගේ චේතනාවවත් ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත.

၃၁၃. ‘‘စတဿော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိယော. အတ္ထာဝုသော, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော. အတ္ထာဝုသော, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ဒါယကတော. အတ္ထာဝုသော, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော. အတ္ထာဝုသော, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ.

313. දක්ෂිණා විශුද්ධි (දානය පිරිසිදු වීම්) සතරකි. ඇවැත්නි, දායකයා (දෙන තැනැත්තා) නිසා පිරිසිදු වන, ප්‍රතිග්‍රාහකයා (ලබන තැනැත්තා) නිසා පිරිසිදු නොවන දක්ෂිණාවක් ඇත. ඇවැත්නි, ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු වන, දායකයා නිසා පිරිසිදු නොවන දක්ෂිණාවක් ඇත. ඇවැත්නි, දායකයා නිසා හෝ ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා හෝ පිරිසිදු නොවන දක්ෂිණාවක් ඇත. ඇවැත්නි, දායකයා නිසාත් ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසාත් යන දෙදෙනාම නිසා පිරිසිදු වන දක්ෂිණාවක් ඇත.

‘‘စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ – ဒါနံ, ပေယျဝဇ္ဇံ, အတ္ထစရိယာ, သမာနတ္တတာ.

සංග්‍රහ වස්තු සතරකි - දානය (දීම), ප්‍රිය වචනය, අර්ථ චර්යාව (යහපතෙහි හැසිරීම), සහ සමානාත්මතාවය (සැමට සමානව සැලකීම).

‘‘စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ – မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာဝါစာ, ဖရုသာဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ.

අනාර්ය ව්‍යවහාර (අශිෂ්ට කතා බස්) සතරකි - මුසාවාදය (බොරු කීම), පිසුණාවාචාව (කේලාම් කීම), පරුෂාවාචාව (රළු වචන කීම), සහ සම්ඵප්පලාපය (හිස් වචන කීම).

‘‘စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ – မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ.

ආර්ය ව්‍යවහාර (ශිෂ්ට කතා බස්) සතරකි - මුසාවාදයෙන් වැළකීම, පිසුණාවාචාවෙන් වැළකීම, පරුෂාවාචාවෙන් වැළකීම, සහ සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීම.

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ – အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, အဿုတေ သုတဝါဒိတာ, အမုတေ မုတဝါဒိတာ, အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ.

තවත් අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරකි - නොදුටු දෙය දුටුවෙමි කීම, නෑසූ දෙය ඇසුවෙමි කීම, අත්නොවිඳි (ගන්ධ-රස-ස්පර්ශයන්) දෙය වින්දෙමි කීම, නොදත් දෙය දනිමි කීම.

‘‘အပရေပိ [Pg.194] စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ – အဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, အဿုတေ အဿုတဝါဒိတာ, အမုတေ အမုတဝါဒိတာ, အဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ.

තවත් ආර්ය ව්‍යවහාර සතරකි - නොදුටු දෙය නොදුටුවෙමි කීම, නෑසූ දෙය නොඇසුවෙමි කීම, අත්නොවිඳි දෙය අත්නොවින්දෙමි කීම, නොදත් දෙය නොදනිමි කීම.

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ – ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ အဿုတဝါဒိတာ, မုတေ အမုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ.

තවත් අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරකි - දුටු දෙය නොදුටුවෙමි කීම, ඇසූ දෙය නොඇසුවෙමි කීම, අත්විඳි දෙය අත්නොවින්දෙමි කීම, දත් දෙය නොදනිමි කීම.

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ – ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ သုတဝါဒိတာ, မုတေ မုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ.

තවත් ආර්ය ව්‍යවහාර සතරකි - දුටු දෙය දුටුවෙමි කීම, ඇසූ දෙය ඇසුවෙමි කීම, අත්විඳි දෙය අත්වින්දෙමි කීම, දත් දෙය දනිමි කීම.

၃၁၄. ‘‘စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ အတ္တန္တပေါ ဟောတိ န အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

314. “පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙකි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තවන්නා වූ, තමා තැවීමේ වෑයමෙහි යෙදුණෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අනුන් තවන්නා වූ, අනුන් තැවීමේ වෑයමෙහි යෙදුණෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාත් තවන්නා වූ තමා තැවීමේ වෑයමෙහි යෙදුණෙක් ද වන, අනුනුත් තවන්නා වූ අනුන් තැවීමේ වෑයමෙහි යෙදුණෙක් ද වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාත් නොතවන්නා වූ තමා තැවීමේ වෑයමෙහි නොයෙදුණෙක් ද වන, අනුනුත් නොතවන්නා වූ අනුන් තැවීමේ වෑයමෙහි නොයෙදුණෙක් ද වෙයි. තමා හෝ අනුන් හෝ නොතවන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා මේ ජීවිතයේදීම තෘෂ්ණා රහිතව, කෙලෙස් ගිනි නිවුණු, සිහිල් වූ, සැප විඳින්නා වූ, බ්‍රහ්ම භූත වූ (ශ්‍රේෂ්ඨ) ආත්මයකින් යුක්තව වාසය කරයි.”

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ နော ပရဟိတာယ. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ နော အတ္တဟိတာယ. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝ အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ နော ပရဟိတာယ. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ စေဝ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပရဟိတာယ စ.

“තවත් පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙකි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නමුත් අනුන්ගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන්නේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නමුත් තමාගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන්නේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්නේ, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්නේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන්නේ, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන්නේ වෙයි.”

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ – တမော တမပရာယနော, တမော ဇောတိပရာယနော, ဇောတိ တမပရာယနော, ဇောတိ ဇောတိပရာယနော.

“තවත් පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙකි. (එනම්;) අඳුරෙහි සිට අඳුරටම යන්නා, අඳුරෙහි සිට එළියට යන්නා, එළියෙහි සිට අඳුරට යන්නා සහ එළියෙහි සිට එළියටම යන්නා යන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනායි.”

‘‘အပရေပိ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ – သမဏမစလော, သမဏပဒုမော, သမဏပုဏ္ဍရီကော, သမဏေသု သမဏသုခုမာလော.

“තවත් පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙකි. (එනම්;) අකම්පිත ශ්‍රමණයා (සෝවාන් පුද්ගලයා), ශ්‍රමණ පද්මය (සකෘදාගාමී පුද්ගලයා), ශ්‍රමණ පුණ්ඩරීකය (අනාගාමී පුද්ගලයා) සහ ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුකුමාර ශ්‍රමණයා (රහත් පුද්ගලයා) යන සිව්දෙනායි.”

‘‘ဣမေ [Pg.195] ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

“ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්මයන් සතර මැනවින් දේශනා කරන ලදහ. එහිදී අප සියලු දෙනාම සමගිව සංගායනා කළ යුතුය... (එය) දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිසත්, යහපත පිණිසත් පවතින්නේය.”

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

ප්‍රථම භාණවාරය නිම විය.

ပဉ္စကံ

පඤ්චකය (ධර්ම පහේ කාණ්ඩය)

၃၁၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဉ္စ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ ပဉ္စ?

315. “ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයන් පහක් ඇත. එහිදී අප සියලු දෙනාම සමගිව සංගායනා කළ යුතුය... (එය) දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිසත්, යහපත පිණිසත් පවතින්නේය. ඒ පහ මොනවාද?”

‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော.

“පඤ්චස්කන්ධයෝ: රූපස්කන්ධය, වේදනාස්කන්ධය, සඤ්ඤාස්කන්ධය, සංඛාරස්කන්ධය, විඤ්ඤාණස්කන්ධය යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော.

“පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයෝ: රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා උපාදානස්කන්ධය, සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංඛාර උපාදානස්කන්ධය, විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධය යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသဉှိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသဉှိတာ ရဇနီယာ.

“පඤ්ච කාමගුණයෝ: ඇසින් දත යුතු වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය රූපී වූ, කාමය හා බැඳුණු, ඇල්ම උපදවන්නා වූ රූප; කනින් දත යුතු වූ ශබ්ද; නාසයෙන් දත යුතු වූ ගඳ සුවඳ; දිවෙන් දත යුතු වූ රස; කයෙන් දත යුතු වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය රූපී වූ, කාමය හා බැඳුණු, ඇල්ම උපදවන්නා වූ ස්පර්ශයන් යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ ဂတိယော – နိရယော, တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတ္တိဝိသယော, မနုဿာ, ဒေဝါ.

“ගති පහකි: නිරය, තිරිසන් යෝනිය, ප්‍රේත විෂය, මනුෂ්‍ය ලෝකය, දේව ලෝකය යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ.

“මසුරුකම් (මච්ඡරිය) පහකි: ආවාස මසුරුකම, කුල මසුරුකම, ලාභ මසුරුකම, වර්ණ (පැහැය/ගුණ) මසුරුකම, ධර්ම මසුරුකම යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ နီဝရဏာနိ – ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ.

“නීවරණයෝ පහකි: කාමච්ඡන්ද නීවරණය, ව්‍යාපාද නීවරණය, ථීනමිද්ධ නීවරණය, උද්ධච්චකුක්කුච්ච නීවරණය, විචිකිච්ඡා නීවරණය යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သညောဇနာနိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော, ကာမစ္ဆန္ဒော, ဗျာပါဒေါ.

“ඕරම්භාගිය සංයෝජනයෝ පහකි: සක්කාය දිට්ඨිය, විචිකිච්ඡාව, සීලබ්බතපරාමාසය, කාමච්ඡන්දය, ව්‍යාපාදය යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ [Pg.196] ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သညောဇနာနိ – ရူပရာဂေါ, အရူပရာဂေါ, မာနော, ဥဒ္ဓစ္စံ, အဝိဇ္ဇာ.

“උද්ධම්භාගිය සංයෝජනයෝ පහකි: රූපරාගය, අරූපරාගය, මානය, උද්ධච්චය, අවිජ්ජාව යන පහයි.”

‘‘ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏီ.

“ශික්ෂාපද පහකි: ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම, අදත්තාදානයෙන් වැළකීම, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම, මුසාවාදයෙන් වැළකීම, රහමෙර පානයෙන් වැළකීම යන පහයි.”

၃၁၆. ‘‘ပဉ္စ အဘဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ. အဘဗ္ဗော, အာဝုသော, ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အာဂါရိကဘူတော.

316. “අභව්‍යස්ථානයෝ (රහතන් වහන්සේ නමකට කළ නොහැකි කරුණු) පහකි. ඇවැත්නි, රහත් භික්ෂුවක් දැන දැන ප්‍රාණියෙකු ජීවිතයෙන් තොර කිරීමට අභව්‍යය. රහත් භික්ෂුවක් සොර සිතින් අන් සතු දෙයක් ගැනීමට අභව්‍යය. රහත් භික්ෂුවක් මෛථුන ධර්මයක් සේවනය කිරීමට අභව්‍යය. රහත් භික්ෂුවක් දැන දැන බොරු කීමට අභව්‍යය. රහත් භික්ෂුවක් පෙර ගිහි කළ මෙන් කාමයන් රැස්කර පරිභෝජනය කිරීමට අභව්‍යය.”

‘‘ပဉ္စ ဗျသနာနိ – ဉာတိဗျသနံ, ဘောဂဗျသနံ, ရောဂဗျသနံ, သီလဗျသနံ, ဒိဋ္ဌိဗျသနံ. နာဝုသော, သတ္တာ ဉာတိဗျသနဟေတု ဝါ ဘောဂဗျသနဟေတု ဝါ ရောဂဗျသနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သီလဗျသနဟေတု ဝါ, အာဝုသော, သတ္တာ ဒိဋ္ဌိဗျသနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“ව්‍යසනයෝ පහකි: ඥාති ව්‍යසනය, භෝග ව්‍යසනය, රෝග ව්‍යසනය, සීල ව්‍යසනය, දිට්ඨි ව්‍යසනය යන පහයි. ඇවැත්නි, සත්වයෝ ඥාති ව්‍යසනය නිසා හෝ භෝග ව්‍යසනය නිසා හෝ රෝග ව්‍යසනය නිසා හෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නිරයෙහි උපදින්නේ නැත. එහෙත් ඇවැත්නි, සත්වයෝ සීල ව්‍යසනය නිසා හෝ දිට්ඨි ව්‍යසනය නිසා හෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නිරයෙහි උපදින්නාහ.”

‘‘ပဉ္စ သမ္ပဒါ – ဉာတိသမ္ပဒါ, ဘောဂသမ္ပဒါ, အာရောဂျသမ္ပဒါ, သီလသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ. နာဝုသော, သတ္တာ ဉာတိသမ္ပဒါဟေတု ဝါ ဘောဂသမ္ပဒါဟေတု ဝါ အာရောဂျသမ္ပဒါဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သီလသမ္ပဒါဟေတု ဝါ, အာဝုသော, သတ္တာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“ඇවැත්නි, සම්පත්තීන් (සම්පදා) පසකි. එනම්: ඥාති සම්පත්තිය, භෝග සම්පත්තිය, නීරෝගී සම්පත්තිය, ශීල සම්පත්තිය සහ දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. ඇවැත්නි, සත්වයෝ ඥාති සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ භෝග සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ නීරෝගී සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපත නොලබති. ඇවැත්නි, සත්වයෝ ශීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපත ලබති.”

‘‘ပဉ္စ အာဒီနဝါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ဣဓာဝုသော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ပမာဒါဓိကရဏံ မဟတိံ ဘောဂဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ, အယံ ပဌမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, အယံ ဒုတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော [Pg.197] ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ ယဒိ သမဏပရိသံ, အဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော, အယံ တတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ, အယံ စတုတ္ထော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, အယံ ပဉ္စမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

“ඇවැත්නි, දුශ්ශීල පුද්ගලයාගේ ශීල විපත්තිය (ශීලය පිරිහීම) නිසා ඇති වන ආදීනව පසකි. ඇවැත්නි, මෙහිලා දුශ්ශීල වූ, ශීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා ප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝග විනාශයකට පැමිණෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ ශීල විපත්තියෙහි පළමුවන ආදීනවයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, දුශ්ශීල වූ, ශීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා පිළිබඳ නරක කීර්ති රාවයක් පැතිර යයි. මෙය දෙවන ආදීනවයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, දුශ්ශීල වූ, ශීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් හෝ බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් හෝ ගෘහපති පිරිසක් හෝ ශ්‍රමණ පිරිසක් හෝ වේවා, යම් පිරිසක් කරා පැමිණෙයි ද, එහි විශාරද නොවී මැලවුණු මුහුණින් යුතුව පැමිණෙයි. මෙය තුන්වන ආදීනවයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, දුශ්ශීල වූ, ශීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා සිහිමුළා වී කළුරිය කරයි. මෙය හතරවන ආදීනවයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, දුශ්ශීල වූ, ශීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගතිය, විනිපාතය නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මෙය පස්වන ආදීනවයයි.”

‘‘ပဉ္စ အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ဣဓာဝုသော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အပ္ပမာဒါဓိကရဏံ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆတိ, အယံ ပဌမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ ယဒိ သမဏပရိသံ, ဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ အမင်္ကုဘူတော, အယံ တတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ, အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ပုန စပရံ, အာဝုသော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, အယံ ပဉ္စမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

“ඇවැත්නි, සිල්වත් පුද්ගලයාගේ ශීල සම්පත්තිය නිසා ලැබෙන ආනිශංස පසකි. ඇවැත්නි, මෙහිලා සිල්වත් වූ, ශීල සම්පන්න පුද්ගලයා අප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝගස්කන්ධයක් ලබයි. මෙය සිල්වතාගේ ශීල සම්පත්තියෙහි පළමුවන ආනිශංසයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, ශීල සම්පන්න පුද්ගලයා පිළිබඳ යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර යයි. මෙය දෙවන ආනිශංසයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, ශීල සම්පන්න පුද්ගලයා ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් හෝ බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් හෝ ගෘහපති පිරිසක් හෝ ශ්‍රමණ පිරිසක් හෝ වේවා, යම් පිරිසක් කරා පැමිණෙයි ද, එහි විශාරදව මැලවුණු බවකින් තොරව පැමිණෙයි. මෙය තුන්වන ආනිශංසයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, ශීල සම්පන්න පුද්ගලයා සිහිමුළා නොවී කළුරිය කරයි. මෙය හතරවන ආනිශංසයයි. නැවත ද ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, ශීල සම්පන්න පුද්ගලයා ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. මෙය පස්වන ආනිශංසයයි.”

‘‘စောဒကေန, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ပရံ စောဒေတုကာမေန ပဉ္စ ဓမ္မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ပရော စောဒေတဗ္ဗော. ကာလေန ဝက္ခာမိ နော အကာလေန, ဘူတေန ဝက္ခာမိ နော အဘူတေန, သဏှေန ဝက္ခာမိ နော ဖရုသေန, အတ္ထသံဟိတေန ဝက္ခာမိ နော အနတ္ထသံဟိတေန, မေတ္တစိတ္တေန ဝက္ခာမိ နော ဒေါသန္တရေနာတိ. စောဒကေန, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ပရံ စောဒေတုကာမေန ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ပရော စောဒေတဗ္ဗော.

“ඇවැත්නි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට (වැරදි පෙන්වා දීමට) කැමති භික්ෂුවක විසින් කරුණු පහක් තමා තුළ පිහිටුවාගෙන අන්‍යයාට චෝදනා කළ යුතුය. එනම්: සුදුසු කාලයෙහි පවසමි, අකාලයෙහි නොපවසමි; සත්‍යය පවසමි, අසත්‍යය නොපවසමි; මෘදු වචනයෙන් පවසමි, රළු වචනයෙන් නොපවසමි; අර්ථවත් දෙය පවසමි, අනර්ථවත් දෙය නොපවසමි; මෙත් සිතින් පවසමි, ද්වේෂ සිතින් නොපවසමි යනුවෙනි. ඇවැත්නි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති මහණෙකු විසින් මෙම කරුණු පහ තමා තුළ පිහිටුවාගෙන අන්‍යයාට චෝදනා කළ යුතුය.”

၃၁၇. ‘‘ပဉ္စ [Pg.198] ပဓာနိယင်္ဂါနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော, လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော, သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ. အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ, ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု. အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ.

317. වීර්යය වැඩීමට අවශ්‍ය අංග (ප්‍රධානියංග) පහකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, තථාගතයන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය මෙසේ විශ්වාස කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහං වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, දමනය කළ යුතු පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි අනුත්තර වූ සාරථී වන සේක, දෙවි මිනිසුන්ගේ ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භගවා වන සේක’ යනුවෙනි. ඔහු නීරෝගී වෙයි, රෝගාබාධවලින් තොර වෙයි, අධික ශීත හෝ අධික උෂ්ණ නොවන, වීර්යය වැඩීමට සුදුසු වූ, ආහාර මැනවින් පැසවන ශරීර ශක්තියකින් (ග්‍රහණියකින්) යුක්ත වෙයි. ඔහු කෛරාටික නොවන, මායාවෙන් තොර වූ, තම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ විදග්ධ වූ සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි තමාගේ තත්ත්වය ඇති සැටියෙන් හෙළි කරන්නෙකු වෙයි. ඔහු අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමට හා කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීමට පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව, ස්ථිර උත්සාහයෙන් හා කුසල් දහම්හි අත්නොහළ වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරයි. ඔහු උදයව්‍යය (ඇතිවීම හා නැතිවීම) දකින, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද දකින, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි.

၃၁၈. ‘‘ပဉ္စ သုဒ္ဓါဝါသာ – အဝိဟာ, အတပ္ပာ, သုဒဿာ, သုဒဿီ, အကနိဋ္ဌာ.

318. ශුද්ධාවාස (භූමි) පහකි. එනම්: අවිහ, අතප්ප, සුදස්ස, සුදස්සී සහ අකනිට්ඨ යන පහයි.

‘‘ပဉ္စ အနာဂါမိနော – အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ, အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥဒ္ဓံသောတောအကနိဋ္ဌဂါမီ.

අනාගාමී පුද්ගලයන් පස් දෙනෙකි. එනම්: අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරිනිබ්බායී, අසංඛාරපරිනිබ්බායී, සසංඛාරපරිනිබ්බායී සහ උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී යන පස් දෙනායි.

၃၁၉. ‘‘ပဉ္စ စေတောခိလာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဌမော စေတောခိလော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ…ပေ… သံဃေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ… သိက္ခာယ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ… သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော.

319. චේතෝඛීල (සිතේ ඇණ හෙවත් බාධක) පහකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයි, විමති ඇති කරගනියි, ඒ කෙරෙහි සිතෙහි නිශ්චයකු හෝ පැහැදීමක් ඇති නොකරගනියි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයිද, විමති ඇති කරගනියිද, සිතෙහි නිශ්චයක් හෝ පැහැදීමක් ඇති නොකරගනියිද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට (ආතප්ප), නිරන්තර යෙදීමට, සතත අභ්‍යාසයට හා ප්‍රධාන වීර්යයට නැඹුරු නොවේ. යමෙකුගේ සිත මෙලෙස වීර්යය වැඩීමට නැඹුරු නොවේද, මෙය පළමු චේතෝඛීලයයි. ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව ධර්මය කෙරෙහි සැක කරයි... සංඝයා කෙරෙහි සැක කරයි... ශික්ෂාව කෙරෙහි සැක කරයි... සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි ක්‍රෝධ කරයි, නොසතුටු සිතින් යුක්ත වෙයි, ගැටුණු සිතින් යුක්ත වෙයි, සිතෙහි බාධක ඇති කරගනියි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි ක්‍රෝධ කරයිද, නොසතුටු වෙයිද, ගැටුණු සිතින් යුක්ත වෙයිද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට, නිරන්තර යෙදීමට, සතත අභ්‍යාසයට හා ප්‍රධාන වීර්යයට නැඹුරු නොවේ. මෙය පස්වන චේතෝඛීලයයි.

၃၂၀. ‘‘ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော [Pg.199] အဝိဂတတဏှော. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. အယံ ပဌမော စေတသော ဝိနိဗန္ဓော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ…ပေ… ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. အယံ ပဉ္စမော စေတသော ဝိနိဗန္ဓော.

320. චේතසෝ විනිබන්ධ (සිතේ බැඳුම්) පහකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන් කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇතිව, පහ නොවූ කැමැත්ත ඇතිව, පහ නොවූ ස්නේහය ඇතිව, පහ නොවූ පිපාසය ඇතිව, පහ නොවූ දාහය ඇතිව, පහ නොවූ තණ්හාව ඇතිව සිටියි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් කාමයන් කෙරෙහි මෙලෙස නොපහ වූ රාගාදියෙන් යුක්තව සිටියිද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට, නිරන්තර යෙදීමට, සතත අභ්‍යාසයට හා ප්‍රධාන වීර්යයට නැඹුරු නොවේ. මෙය පළමු චේතසෝ විනිබන්ධනයයි. ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව තම ශරීරය කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇතිව සිටියි... රූපය කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇතිව සිටියි... ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව කුස පිරෙන තුරු අනුභව කොට නිදාගැනීමේ සැපය, ඇලවී සිටීමේ සැපය හා නිදිබර ගතියේ සැපය විඳිමින් වාසය කරයි... ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව යම් දෙවි ලොවක උපතක් ප්‍රාර්ථනා කරමින්, ‘මම මේ සීලයෙන් හෝ වතින් හෝ තපසින් හෝ බඹසරින් දෙවියෙක් හෝ එක්තරා දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් වෙමි’යි පවසමින් බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙයි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් මෙලෙස දෙව්ලොවක උපතක් ප්‍රාර්ථනා කරමින් බඹසර හැසිරෙයිද, ඔහුගේ සිත වීර්යය වැඩීමට නැඹුරු නොවේ. මෙය පස්වන චේතසෝ විනිබන්ධනයයි.

‘‘ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ.

ඉන්ද්‍රිය පහකි. එනම්: චක්ඛුන්ද්‍රිය, සෝතින්ද්‍රිය, ඝානින්ද්‍රිය, ජිව්හින්ද්‍රිය සහ කායින්ද්‍රියයි.

‘‘အပရာနိပိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ – သုခိန္ဒြိယံ, ဒုက္ခိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ.

තවත් ඉන්ද්‍රිය පහකි. එනම්: සුඛින්ද්‍රිය, දුක්ඛින්ද්‍රිය, සෝමනස්සින්ද්‍රිය, දෝමනස්සින්ද්‍රිය සහ උපෙක්ඛින්ද්‍රියයි.

‘‘အပရာနိပိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ.

තවත් ඉන්ද්‍රිය පහකි. එනම්: ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය, වීරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ ප්‍රඥින්ද්‍රියයි.

၃၂၁. ‘‘ပဉ္စ နိဿရဏိယာ ဓာတုယော. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမေ မနသိကရောတော ကာမေသု စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. နေက္ခမ္မံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ကာမေဟိ. ယေ စ ကာမပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ, န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ကာမာနံ နိဿရဏံ.

321. නිස්සරණීය ධාතු (මිදීමේ ස්වභාවයන්) පහකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවක් කාමයන් ගැන මෙනෙහි කරන විට ඔහුගේ සිත කාමයන් තුළට නොපැන නගියි, එහි නොපහදියි, එහි නොපිහිටයි, එහි නොමිදෙයි (නොනැඹුරු වෙයි). එහෙත් ඔහු නෙක්ඛම්මය (කාමයෙන් නික්මීම) ගැන මෙනෙහි කරන විට ඔහුගේ සිත නෙක්ඛම්මයෙහි පැන නගියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, එහි මිදෙයි (නැඹුරු වෙයි). ඔහුගේ ඒ සිත මැනවින් පවත්නා ලද්දකි, මැනවින් වඩන ලද්දකි, කාමයන්ගෙන් මැනවින් නික්මුණකි, මිදුණකි, වෙන් වූවකි. කාමයන් හේතුවෙන් යම් ආශ්‍රව, විඝාත හා දැවිලි උපදියිද, ඔහු ඒවායින් මිදුණෙකි. ඔහු ඒ කාම වේදනාවන් නොවිඳියි. මෙය කාමයන්ගෙන් මිදීම (කාම නිස්සරණය) යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘ပုန [Pg.200] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဗျာပါဒံ မနသိကရောတော ဗျာပါဒေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အဗျာပါဒံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အဗျာပါဒေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ဗျာပါဒေန. ယေ စ ဗျာပါဒပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ, န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ.

“නැවත ද ඇවැත්නි, ව්‍යාපාදය (තරහව) මෙනෙහි කරන භික්ෂුවගේ සිත ව්‍යාපාදයෙහි නොබැඳෙයි, නොවදියි, නොපහදියි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් අව්‍යාපාදය (මෛත්‍රිය) මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත අව්‍යාපාදයෙහි බැඳෙයි, වදියි, පහදියි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත ව්‍යාපාදයෙන් මැනවින් බැහැර වූ, මැනවින් වැඩුණු, (කාමයන්ගෙන්) මැනවින් මතු වූ, මැනවින් මිදුණු, වෙන් වූ සිතකි. ව්‍යාපාදය හේතුවෙන් හටගන්නා යම් ආශ්‍රවයෝ, පීඩාවෝ හා දැවීම් වෙත් ද, ඔහු ඒවායින් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ (අකුසල) වේදනාව විඳින්නේ නැත. මෙය ව්‍යාපාදයෙන් නික්මීම (නිස්සරණය) යැයි වදාරන ලදී.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဝိဟေသံ မနသိကရောတော ဝိဟေသာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အဝိဟေသံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အဝိဟေသာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ဝိဟေသာယ. ယေ စ ဝိဟေသာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ, န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ဝိဟေသာယ နိဿရဏံ.

“නැවත ද ඇවැත්නි, විහිංසාව (හිංසාව) මෙනෙහි කරන භික්ෂුවගේ සිත විහිංසාවෙහි නොබැඳෙයි, නොවදියි, නොපහදියි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් අවිහිංසාව (කරුණාව) මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත අවිහිංසාවෙහි බැඳෙයි, වදියි, පහදියි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත විහිංසාවෙන් මැනවින් බැහැර වූ, මැනවින් වැඩුණු, (කාමයන්ගෙන්) මැනවින් මතු වූ, මැනවින් මිදුණු, වෙන් වූ සිතකි. විහිංසාව හේතුවෙන් හටගන්නා යම් ආශ්‍රවයෝ, පීඩාවෝ හා දැවීම් වෙත් ද, ඔහු ඒවායින් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ (අකුසල) වේදනාව විඳින්නේ නැත. මෙය විහිංසාවෙන් නික්මීම (නිස්සරණය) යැයි වදාරන ලදී.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ရူပေ မနသိကရောတော ရူပေသု စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အရူပံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အရူပေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ရူပေဟိ. ယေ စ ရူပပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ, န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ရူပါနံ နိဿရဏံ.

"ඇවැත්නි, තවද මහණෙකු රූප මෙනෙහි කරන කල්හි (ප්‍රඥාවෙන් මෙනෙහි කරන විට), ඔහුගේ සිත රූපයන් කෙරෙහි නැඹුරු නොවේ, නොපහදියි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු අරූප ධර්ම මෙනෙහි කරන කල්හි, ඔහුගේ සිත අරූපයෙහි නැඹුරු වෙයි, පහදියි, පිහිටයි, මිදෙයි. රූපයන්ගෙන් මැනවින් වෙන් වූ, මැනවින් වඩන ලද, (රූපයන්ගෙන්) මැනවින් නැගී සිටි, මැනවින් මිදුණු, රූපයන් හා විසංයුක්ත වූ ඔහුගේ ඒ සිත (භාවනා අරමුණෙහි) මැනවින් පවතියි. රූප ප්‍රත්‍යයෙන් යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, පීඩා කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ (පීඩාකාරී) වේදනාවන් විඳින්නේ නැත. මෙය රූපයන්ගෙන් මිදීම (නිස්සරණය) යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော သက္ကာယံ မနသိကရောတော သက္ကာယေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. သက္ကာယနိရောဓံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ သက္ကာယေန. ယေ စ သက္ကာယပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ, န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ သက္ကာယဿ နိဿရဏံ.

"ඇවැත්නි, තවද මහණෙකු සක්කාය (පංච උපාදානස්කන්ධය) මෙනෙහි කරන කල්හි, ඔහුගේ සිත සක්කායෙහි නැඹුරු නොවේ, නොපහදියි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු සක්කාය නිරෝධය (සක්කාය නැති වී යාම) මෙනෙහි කරන කල්හි, ඔහුගේ සිත සක්කාය නිරෝධයෙහි නැඹුරු වෙයි, පහදියි, පිහිටයි, මිදෙයි. සක්කායයෙන් මැනවින් වෙන් වූ, මැනවින් වඩන ලද, (සක්කායයෙන්) මැනවින් නැගී සිටි, මැනවින් මිදුණු, සක්කායය හා විසංයුක්ත වූ ඔහුගේ ඒ සිත (භාවනා අරමුණෙහි) මැනවින් පවතියි. සක්කාය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, පීඩා කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ (පීඩාකාරී) වේදනාවන් විඳින්නේ නැත. මෙය සක්කායයෙන් මිදීම (නිස්සරණය) යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක."

၃၂၂. ‘‘ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ[Pg.201]. တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ ပဌမံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

322. "විමුක්තායතන (මිදීමේ කරුණු) පසකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙකුට ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගරුකටයුතු වෙනත් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් ධර්මය දේශනා කරති. ඇවැත්නි, ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගරුකටයුතු සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් යම් යම් අයුරකින් මහණෙකුට ධර්මය දේශනා කරත් ද, ඒ ඒ අයුරින් ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථයත් (අර්ථ අවබෝධය) අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයත් (පෙළ අවබෝධය) අවබෝධ කරගනියි. අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා ඔහු තුළ ප්‍රමෝදය උපදියි. ප්‍රමුදිත වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තහුගේ කය සන්සුන් වෙයි. සන්සුන් කය ඇත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය පළමු විමුක්තායතනයයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော န ဟေဝ ခေါ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ…ပေ… အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောတိ…ပေ… အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ…ပေ… အပိ စ ခွဿ အညတရံ သမာဓိနိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ပညာယ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော အညတရံ သမာဓိနိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ပညာယ တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

"ඇවැත්නි, තවද මහණෙකුට ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගරුකටයුතු සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් ධර්මය දේශනා නොකරන මුත්, ඔහු තමා ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් අනුන්ට දේශනා කරයි... පෙ... තමා ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා කරයි... පෙ... තමා ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය සිතින් නැවත නැවත කල්පනා කරයි, විමසයි, මෙනෙහි කරයි... පෙ... තවද ඔහු විසින් යම් සමාධි නිමිත්තක් මැනවින් ග්‍රහණය කරන ලද්දේ, මැනවින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ, මැනවින් දරා ගන්නා ලද්දේ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් පසක් කරන ලද්දේ වෙයි. ඇවැත්නි, මහණෙකු විසින් යම් යම් අයුරකින් සමාධි නිමිත්තක් මැනවින් ගන්නා ලද්දේ, මැනවින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ, මැනවින් දරන ලද්දේ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් පසක් කරන ලද්දේ ද, ඒ ඒ අයුරින් ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථයත් අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයත් අවබෝධ කරගනියි. අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා ඔහු තුළ ප්‍රමෝදය උපදියි. ප්‍රමුදිත වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තහුගේ කය සන්සුන් වෙයි. සන්සුන් කය ඇත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය පස්වන විමුක්තායතනයයි."

‘‘ပဉ္စ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ သညာ – အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ.

"විමුක්තිය මෝරා යෑමට හේතු වන සංඥා පසකි: අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක්ඛ සංඥාව, දුක්ඛයෙහි අනාත්ම සංඥාව, පහාන සංඥාව (අත්හැරීමේ සංඥාව) සහ විරාග සංඥාවයි."

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဉ္စ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

"ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම ධර්ම පස මැනවින් දේශනා කරන ලදී. එහිදී (මේ ශාසනයෙහි) සියල්ලන් විසින්ම එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... පෙ... එය දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතින්නේය."

ဆက္ကံ

සයක කාණ්ඩය (ඡක්ක නිපාතය)

၃၂၃. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဆ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ ဆ?

323. ‘‘ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම සයක් ඇත; එහිදී ඔබ සැම දෙනා විසින්ම අර්ථය විමසමින් එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස එය පවතින්නේය. ඒ සය කවරේද?

‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ [Pg.202] အာယတနာနိ – စက္ခာယတနံ, သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဇိဝှာယတနံ, ကာယာယတနံ, မနာယတနံ.

‘‘ආධ්‍යාත්මික ආයතන සයකි - එනම් චක්ඛායතනය (ඇස), සෝතායතනය (කන), ඝානායතනය (නාසය), ජිව්හායතනය (දිව), කායායතනය (කය), මනායතනය (සිත) යන්නයි.

‘‘ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ – ရူပါယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ရသာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ.

‘‘බාහිර ආයතන සයකි - එනම් රූපායතනය (රූප), සද්දායතනය (ශබ්ද), ගන්ධායතනය (ගඳ සුවඳ), රසායතනය (รส), පොට්ඨබ්බායතනය (ස්පර්ශ), ධම්මායතනය (ධර්ම අරමුණු) යන්නයි.

‘‘ဆ ဝိညာဏကာယာ – စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှာဝိညာဏံ, ကာယဝိညာဏံ, မနောဝိညာဏံ.

‘‘විඤ්ඤාණ කාය සයකි - එනම් චක්ඛු විඤ්ඤාණය, සෝත විඤ්ඤාණය, ඝාන විඤ්ඤාණය, ජිව්හා විඤ්ඤාණය, කාය විඤ්ඤාණය, මනෝ විඤ්ඤාණය යන්නයි.

‘‘ဆ ဖဿကာယာ – စက္ခုသမ္ဖဿော, သောတသမ္ဖဿော, ဃာနသမ္ဖဿော, ဇိဝှာသမ္ဖဿော, ကာယသမ္ဖဿော, မနောသမ္ဖဿော.

‘‘ඵස්ස කාය සයකි - එනම් චක්ඛු සම්ඵස්සය, සෝත සම්ඵස්සය, ඝාන සම්ඵස්සය, ජිව්හා සම්ඵස්සය, කාය සම්ඵස්සය, මනෝ සම්ඵස්සය යන්නයි.

‘‘ဆ ဝေဒနာကာယာ – စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ.

‘‘වේදනා කාය සයකි - එනම් චක්ඛු සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව, සෝත සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව, ඝාන සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව, ජිව්හා සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව, කාය සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව, මනෝ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව යන්නයි.

‘‘ဆ သညာကာယာ – ရူပသညာ, သဒ္ဒသညာ, ဂန္ဓသညာ, ရသသညာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ, ဓမ္မသညာ.

‘‘සඤ්ඤා කාය සයකි - එනම් රූප සඤ්ඤාව, සද්ද සඤ්ඤාව, ගන්ධ සඤ්ඤාව, රස සඤ්ඤාව, පොට්ඨබ්බ සඤ්ඤාව, ධම්ම සඤ්ඤාව යන්නයි.

‘‘ဆ သဉ္စေတနာကာယာ – ရူပသဉ္စေတနာ, သဒ္ဒသဉ္စေတနာ, ဂန္ဓသဉ္စေတနာ, ရသသဉ္စေတနာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ, ဓမ္မသဉ္စေတနာ.

‘‘සංචේතනා කාය සයකි - එනම් රූප සංචේතනාව, සද්ද සංචේතනාව, ගන්ධ සංචේතනාව, රස සංචේතනාව, පොට්ඨබ්බ සංචේතනාව, ධම්ම සංචේතනාව යන්නයි.

‘‘ဆ တဏှာကာယာ – ရူပတဏှာ, သဒ္ဒတဏှာ, ဂန္ဓတဏှာ, ရသတဏှာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, ဓမ္မတဏှာ.

‘‘තණ්හා කාය සයකි - එනම් රූප තණ්හාව, සද්ද තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, පොට්ඨබ්බ තණ්හාව, ධම්ම තණ්හාව යන්නයි.

၃၂၄. ‘‘ဆ အဂါရဝါ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော; ဓမ္မေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော; သံဃေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော; သိက္ခာယ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော; အပ္ပမာဒေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော; ပဋိသန္ထာရေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော.

324. ‘‘අගෞරව සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි; ධර්මය කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි; සංඝයා කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි; ශික්ෂාව කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි; අප්‍රමාදය කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි; පිළිසඳර (පටිසන්ථාරය) කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වාසය කරයි.

‘‘ဆ ဂါရဝါ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော; ဓမ္မေ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော; သံဃေ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော; သိက္ခာယ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော; အပ္ပမာဒေ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော; ပဋိသန္ထာရေ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော.

‘‘ගෞරව සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි; ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි; සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි; ශික්ෂාව කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි; අප්‍රමාදය කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි; පිළිසඳර කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවින් යුතුව වාසය කරයි.

‘‘ဆ သောမနဿူပဝိစာရာ[Pg.203]. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ; သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ. မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ.

‘‘සෝමනස්ස උපවිචාර සයකි. ඇසින් රූපයක් දැක සෝමනස්සයට (සතුටට) කරුණු වූ රූපය ගැන විමසයි; කනින් ශබ්දයක් ඇසීමෙන්... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ දැනීමෙන්... දිවෙන් රස විඳීමෙන්... කයෙන් ස්පර්ශය දැනීමෙන්... මනසින් ධර්ම අරමුණක් දැනගෙන සෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මය ගැන විමසයි.

‘‘ဆ ဒေါမနဿူပဝိစာရာ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ.

‘‘දෝමනස්ස උපවිචාර සයකි. ඇසින් රූපයක් දැක දෝමනස්සයට (නොසතුටට) කරුණු වූ රූපය ගැන විමසයි... මනසින් ධර්ම අරමුණක් දැනගෙන දෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මය ගැන විමසයි.

‘‘ဆ ဥပေက္ခူပဝိစာရာ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ.

‘‘උපෙක්ඛා උපවිචාර සයකි. ඇසින් රූපයක් දැක උපේක්ෂාවට (මැදහත් බවට) කරුණු වූ රූපය ගැන විමසයි... මනසින් ධර්ම අරමුණක් දැනගෙන උපේක්ෂාවට කරුණු වූ ධර්මය ගැන විමසයි.

‘‘ဆ သာရဏီယာ ဓမ္မာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘සාරණීය ධර්ම සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙකුගේ මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවේ මෙන්ම රහසේ ද පවතී. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන, ගරුත්වයට හේතු වන, සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘නැවත ද ඇවැත්නි, මහණෙකුගේ මෛත්‍රී සහගත වාග් කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවේ මෙන්ම රහසේ ද පවතී. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ... එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘නැවත ද ඇවැත්නි, මහණෙකුගේ මෛත්‍රී සහගත මනෝ කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවේ මෙන්ම රහසේ ද පවතී. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ... එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယေ တေ လာဘာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ အန္တမသော ပတ္တပရိယာပန္နမတ္တမ္ပိ, တထာရူပေဟိ လာဘေဟိ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ ဟောတိ သီလဝန္တေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သာဓာရဏဘောဂီ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘නැවත ද ඇවැත්නි, මහණෙක් යම් ඒ දැහැමි වූ, දැහැමෙන් ලැබූ ලාභයක් වේ ද, අන්තිම වශයෙන් තම පාත්‍රයට ලැබුණු මාත්‍රයක් වූ දෙය පවා එබඳු ලාභයන් තමන්ට පමණක් වෙන් කර නොගෙන සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් හා සමව බෙදා හදා ගෙන වළඳන්නේ වෙයි. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ... එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ, တထာရူပေသု သီလေသု သီလသာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘නැවත ද ඇවැත්නි, මහණෙක් යම් ඒ සිල් ඇද්ද, කඩ නොවුණු, සිදුරු නොවූ, කබර නොවූ, ලප නොවූ, නිදහස් වූ, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද, තෘෂ්ණා දිට්ඨීන් විසින් පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ එබඳු සීලයන්ගෙන් යුක්තව සබ්‍රහ්මචාරීන් හා සමඟ හමුවේ මෙන්ම රහසේ ද සීල සාම්‍යත්වයෙන් වාසය කරයි. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ... එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

‘‘ပုန [Pg.204] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ, တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိသာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

‘‘නැවත ද ඇවැත්නි, මහණෙක් යම් ඒ දෘෂ්ටියක් ඇද්ද, ආර්ය වූ, සංසාරයෙන් නික්ම යන්නා වූ, එය අනුගමනය කරන්නා නිවැරදි ලෙස දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස පමුණුවන්නා වූ, එබඳු දෘෂ්ටියකින් යුක්තව සබ්‍රහ්මචාරීන් හා සමඟ හමුවේ මෙන්ම රහසේ ද දෘෂ්ටි සාම්‍යත්වයෙන් වාසය කරයි. මේ ධර්මය ද සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන, ගරුත්වයට හේතු වන, සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතින්නේය.

၃၂၅. ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ. ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနအဟိတာယ ဗဟုဇနအသုခါယ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝရူပံ စေ တုမှေ, အာဝုသော, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာဝုသော, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ. ဧဝရူပံ စေ တုမှေ, အာဝုသော, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာဝုသော, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ.

325. "විවාද මූල (කලහයට හේතු) හයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් ක්‍රෝධ බහුල වූවෙක්, වෛර බඳින්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ක්‍රෝධ කරන්නේ, වෛර බඳින්නේ වෙයි ද, ඔහු ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වෙසෙයි. ධර්මය කෙරෙහි ද අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වෙසෙයි. සංඝයා කෙරෙහි ද අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වෙසෙයි. ශික්ෂාවන්හි ද මැනවින් කටයුතු කරන්නෙක් නොවෙයි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි... ධර්මය කෙරෙහි... සංඝයා කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පහත් බවක් නැතිව වෙසේ ද, ශික්ෂාවන්හි මැනවින් කටයුතු නොකරයි ද, ඔහු සංඝයා තුළ විවාද උපදවයි. යම් විවාදයක් බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට අසැප පිණිස, අවැඩ පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පවතියි. ඇවැත්නි, මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමා තුළ හෝ පිටත හෝ දකින්නේ නම්, ඇවැත්නි, ඒ ලාමක විවාද මූලය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ඔබ වෙහෙසිය යුතුය. ඇවැත්නි, මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමා තුළ හෝ පිටත හෝ නොදකින්නේ නම්, ඇවැත්නි, ඒ ලාමක විවාද මූලය මතු නොඋපදිනු පිණිස ඔබ පිළිපැදිය යුතුය. මෙසේ පිළිපැදීමෙන් ඒ ලාමක විවාද මූලය ප්‍රහාණය වෙයි. මෙසේ පිළිපැදීමෙන් ඒ ලාමක විවාද මූලය මතු නොඋපදියි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီ…ပေ… ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီ…ပေ… သဌော ဟောတိ မာယာဝီ… ပါပိစ္ဆော ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ… သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ…ပေ… ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော[Pg.205], သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ. ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနအဟိတာယ ဗဟုဇနအသုခါယ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝရူပံ စေ တုမှေ, အာဝုသော, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာဝုသော, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ. ဧဝရူပံ စေ တုမှေ, အာဝုသော, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာဝုသော, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ.

ඇවැත්නි, නැවතත් මහණෙක් ගුණ මකන්නෙක් වෙයි, ගුණවතුන් හා තමා සම කරන්නෙක් වෙයි... ඊර්ෂ්‍යා කරන්නෙක් වෙයි, මසුරු කරන්නෙක් වෙයි... කපටි වෙයි, මායාවී වෙයි... ලාමක වුවමනා ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි ඇත්තෙක් වෙයි... තම මතයම දැඩිව අල්ලා ගන්නා වූ, තදින් ග්‍රහණය කරන්නා වූ, පහසුවෙන් අත් නොහරින්නා වූ කෙනෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් ඒ මහණෙක් තම මතයම දැඩිව අල්ලා ගන්නේ ද, තදින් ග්‍රහණය කරන්නේ ද, පහසුවෙන් අත් නොහරින්නේ ද, හෙතෙම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; ධර්මය කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; සංඝයා කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; ශික්ෂාව කෙරෙහි ද (ශික්ෂාපද) සම්පූර්ණ නොකරන්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් ඒ මහණෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අගෞරවයෙන් වාසය කරයි ද, ධර්මය කෙරෙහි අගෞරවයෙන් වාසය කරයි ද, සංඝයා කෙරෙහි අගෞරවයෙන් වාසය කරයි ද, ශික්ෂාව සම්පූර්ණ නොකරයි ද, හෙතෙම සංඝයා අතර විවාදයක් ඇති කරයි. යම් ඒ විවාදයක් වේ ද, එය බොහෝ ජනයාට අහිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට අසැප පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අනර්ථය පිණිස, අහිත පිණිස, දුක පිණිස පවතියි. ඇවැත්නි, ඉදින් තොපගේ තමන් තුළ හෝ පිටත මෙබඳු විවාද මූලයක් දකින්නේ නම්, ඇවැත්නි, එහිදී තොප විසින් ඒ ලාමක වූ විවාද මූලයම ප්‍රහීණ කිරීම සඳහා උත්සාහ කළ යුතුය. ඇවැත්නි, ඉදින් තොපගේ තමන් තුළ හෝ පිටත මෙබඳු විවාද මූලයක් නොදකින්නේ නම්, ඇවැත්නි, එහිදී තොප විසින් ඒ ලාමක වූ විවාද මූලය මතු නොපැමිණීම (නැවත හට නොගැනීම) සඳහා පිළිපැදිය යුතුය. මෙසේ ඒ ලාමක විවාද මූලයේ ප්‍රහීණ වීම සිදුවෙයි. මෙසේ ඒ ලාමක විවාද මූලය මතු හට නොගැනීම සිදුවෙයි.

‘‘ဆ ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု.

ධාතු හයකි. එනම්; පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව, ආකාශ ධාතුව සහ විඤ්ඤාණ ධාතුවයි.

၃၂၆. ‘‘ဆ နိဿရဏိယာ ဓာတုယော. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘မေတ္တာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, အထ စ ပန မေ ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော ‘မာ ဟေဝံ’, တိဿ ဝစနီယော, ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ. အထ စ ပနဿ ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဗျာပါဒဿ, ယဒိဒံ မေတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

326. නිස්සරණීය ධාතු (කෙලෙසුන්ගෙන් මිදීමට හේතු වන කරුණු) හයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: 'මා විසින් මෛත්‍රී චේතෝවිමුක්තිය වඩන ලදී, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදී, රථයක් මෙන් (පදනමක් ලෙස) කරන ලදී, වාස්තුවක් මෙන් (පිහිටක් ලෙස) කරන ලදී, නැවත නැවතත් පුහුණු කරන ලදී, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලදී, හොඳින් ආරම්භ කරන ලදී. එසේ වුවද ව්‍යාපාදය (ක්‍රෝධය) මාගේ සිත පෙළමින් පවතියි.' ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න. ආයුෂ්මතුනි, මෙසේ නොකියන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෛත්‍රී චේතෝවිමුක්තිය වඩන ලද, බහුල කරන ලද, රථයක් මෙන් කරන ලද, වාස්තුවක් මෙන් කරන ලද, නැවත නැවත පුහුණු කරන ලද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද, හොඳින් ආරම්භ කරන ලද කල්හි ද, ව්‍යාපාදය ඔහුගේ සිත පෙළමින් පවතින්නේ නම් එය විය නොහැක්කකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, ව්‍යාපාදයෙන් මිදීම (නිස්සරණය) යනු මේ මෛත්‍රී චේතෝවිමුක්තියම බැවිනි.'

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကရုဏာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အထ စ ပန မေ ဝိဟေသာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ, သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ ကရုဏာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ [Pg.206] အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ, အထ စ ပနဿ ဝိဟေသာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဝိဟေသာယ, ယဒိဒံ ကရုဏာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

ඇවැත්නි, නැවතත් මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: 'මා විසින් කරුණා චේතෝවිමුක්තිය වඩන ලදී, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදී, රථයක් මෙන් කරන ලදී, වාස්තුවක් මෙන් කරන ලදී, නැවත නැවතත් පුහුණු කරන ලදී, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලදී, හොඳින් ආරම්භ කරන ලදී. එසේ වුවද විහිංසාව (පීඩා කිරීමේ සිතුවිලි) මාගේ සිත පෙළමින් පවතියි.' ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න. ආයුෂ්මතුනි, මෙසේ නොකියන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, කරුණා චේතෝවිමුක්තිය වඩන ලද, බහුල කරන ලද, රථයක් මෙන් කරන ලද, වාස්තුවක් මෙන් කරන ලද, නැවත නැවත පුහුණු කරන ලද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද, හොඳින් ආරම්භ කරන ලද කල්හි ද, විහිංසාව ඔහුගේ සිත පෙළමින් පවතින්නේ නම් එය විය නොහැක්කකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, විහිංසාවෙන් මිදීම (නිස්සරණය) යනු මේ කරුණා චේතෝවිමුක්තියම බැවිනි.'

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘မုဒိတာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အထ စ ပန မေ အရတိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ, သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ မုဒိတာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ, အထ စ ပနဿ အရတိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, အရတိယာ, ယဒိဒံ မုဒိတာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

“ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් — ‘මම මුදිතා චේතෝවිමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කළෙමි, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කළෙමි, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කළෙමි, අනුගමනය කළෙමි, මැනවින් ප්‍රගුණ කළෙමි, මැනවින් ආරම්භ කළෙමි. එසේ වුවත් (සත්වයන්ගේ දියුණුව කෙරෙහි) නොඇල්ම හෙවත් අරතිය මාගේ සිත පෙළමින් පවතී’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් දෝෂාරෝපණය කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෙය කිසිසේත් සිදුවිය නොහැක්කකි, මේ සඳහා අවස්ථාවක් නැත. එනම්, යමෙකු මුදිතා චේතෝවිමුක්තිය වඩා, බහුල වශයෙන් පුහුණු කර, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කර, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කර, අනුගමනය කර, මැනවින් ප්‍රගුණ කර, මැනවින් ආරම්භ කර තිබියදීත්, ඔහුගේ සිත පෙළමින් අරතිය පවතින්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, අරතියෙන් මිදීමට ඇති මාර්ගය නම් මේ මුදිතා චේතෝවිමුක්තියම වේ.’”

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဥပေက္ခာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အထ စ ပန မေ ရာဂေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ, အထ စ ပနဿ ရာဂေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ရာဂဿ, ယဒိဒံ ဥပေက္ခာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

“ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් — ‘මම උපේක්ෂා චේතෝවිමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කළෙමි, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කළෙමි, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කළෙමි, අනුගමනය කළෙමි, මැනවින් ප්‍රගුණ කළෙමි, මැනවින් ආරම්භ කළෙමි. එසේ වුවත් රාගය මාගේ සිත පෙළමින් පවතී’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් දෝෂාරෝපණය කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෙය කිසිසේත් සිදුවිය නොහැක්කකි, මේ සඳහා අවස්ථාවක් නැත. එනම්, යමෙකු උපේක්ෂා චේතෝවිමුක්තිය වඩා, බහුල වශයෙන් පුහුණු කර, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කර, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කර, අනුගමනය කර, මැනවින් ප්‍රගුණ කර, මැනවින් ආරම්භ කර තිබියදීත්, ඔහුගේ සිත පෙළමින් රාගය පවතින්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, රාගයෙන් මිදීමට ඇති මාර්ගය නම් මේ උපේක්ෂා චේතෝවිමුක්තියම වේ.’”

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အနိမိတ္တာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အထ စ ပန မေ နိမိတ္တာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတီ’တိ. သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ အနိမိတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ, အထ စ ပနဿ နိမိတ္တာနုသာရိ [Pg.207] ဝိညာဏံ ဘဝိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ, ယဒိဒံ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

“ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් — ‘මම අනිමිත්ත (නිමිති රහිත) චේතෝවිමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කළෙමි, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කළෙමි, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කළෙමි, අනුගමනය කළෙමි, මැනවින් ප්‍රගුණ කළෙමි, මැනවින් ආරම්භ කළෙමි. එසේ වුවත් මාගේ විඤ්ඤාණය නිමිති අනුව යන්නේ වේ’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් දෝෂාරෝපණය කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෙය කිසිසේත් සිදුවිය නොහැක්කකි, මේ සඳහා අවස්ථාවක් නැත. එනම්, යමෙකු අනිමිත්ත චේතෝවිමුක්තිය වඩා, බහුල වශයෙන් පුහුණු කර, වාහනයක් මෙන් පුරුදු කර, පිහිටක් මෙන් තහවුරු කර, අනුගමනය කර, මැනවින් ප්‍රගුණ කර, මැනවින් ආරම්භ කර තිබියදීත්, ඔහුගේ විඤ්ඤාණය නිමිති අනුව යන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, සියලු නිමිතිවලින් මිදීමට ඇති මාර්ගය නම් මේ අනිමිත්ත චේතෝවිමුක්තියම වේ.’”

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသ္မီတိ ခေါ မေ ဝိဂတံ, အယမဟမသ္မီတိ န သမနုပဿာမိ, အထ စ ပန မေ ဝိစိကိစ္ဆာကထင်္ကထာသလ္လံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော, ယံ အသ္မီတိ ဝိဂတေ အယမဟမသ္မီတိ အသမနုပဿတော, အထ စ ပနဿ ဝိစိကိစ္ဆာကထင်္ကထာသလ္လံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဝိစိကိစ္ဆာကထင်္ကထာသလ္လဿ, ယဒိဒံ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတော’တိ.

“ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් — ‘මම වෙමි යන හැඟීම (අස්මිමානය) මා කෙරෙන් පහව ගොස් ඇත, “මෙය මම වෙමි” කියා මම නොදකිමි. එසේ වුවත් විචිකිච්ඡා කථංකථා සල්ලය (සැකය නමැති හුල) මාගේ සිත පෙළමින් පවතී’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් දෝෂාරෝපණය කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෙය කිසිසේත් සිදුවිය නොහැක්කකි, මේ සඳහා අවස්ථාවක් නැත. එනම්, “මම වෙමි” යන හැඟීම පහව ගොස්, “මෙය මම වෙමි” කියා නොදක්නා තැනැත්තෙකුගේ සිත පෙළමින් විචිකිච්ඡා කථංකථා සල්ලය පවතින්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, විචිකිච්ඡා කථංකථා සල්ලයෙන් මිදීමට ඇති මාර්ගය නම් මේ “මම වෙමි” යන අස්මිමානය මුළුමනින්ම උදුරා දැමීමයි.’”

၃၂၇. ‘‘ဆ အနုတ္တရိယာနိ – ဒဿနာနုတ္တရိယံ, သဝနာနုတ္တရိယံ, လာဘာနုတ္တရိယံ, သိက္ခာနုတ္တရိယံ, ပါရိစရိယာနုတ္တရိယံ, အနုဿတာနုတ္တရိယံ.

327. “අනුත්තරීය (උතුම් වූ කරුණු) හයකි. එනම්: දර්ශනානුත්තරීය (උතුම් දැකීම), ශ්‍රවණානුත්තරීය (උතුම් ඇසීම), ලාභානුත්තරීය (උතුම් ලැබීම), ශික්ෂානුත්තරීය (උතුම් හික්මීම), පාරිචර්යානුත්තරීය (උතුම් උපස්ථානය), අනුස්සතානුත්තරීය (උතුම් සිහි කිරීම) යන හයයි.”

‘‘ဆ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ – ဗုဒ္ဓါနုဿတိ, ဓမ္မာနုဿတိ, သံဃာနုဿတိ, သီလာနုဿတိ, စာဂါနုဿတိ, ဒေဝတာနုဿတိ.

“අනුස්සතිට්ඨාන (සිහි කටයුතු කරුණු) හයකි. එනම්: බුද්ධානුස්සතිය, ධම්මානුස්සතිය, සංඝානුස්සතිය, සීලානුස්සතිය, චාගානුස්සතිය (ත්‍යාගය සිහි කිරීම), දේවතානුස්සතිය (දෙවියන් සාක්ෂි කොට තමාගේ ගුණ සිහි කිරීම) යන හයයි.”

၃၂၈. ‘‘ဆ သတတဝိဟာရာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော.

328. “සතත විහාර (නිරන්තර පැවැත්මවල්) හයකි. ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේ ද නැත, මනාප වන්නේ ද නැත. උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව වසයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... (පෙ)... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැන සතුටු වන්නේ ද නැත, මනාප වන්නේ ද නැත. උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව වසයි.”

၃၂၉. ‘‘ဆဠာဘိဇာတိယော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ကဏှာဘိဇာတိကော သမာနော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ. ဣဓ ပနာဝုသော, ဧကစ္စော ကဏှာဘိဇာတိကော သမာနော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ. ဣဓ ပနာဝုသော, ဧကစ္စော ကဏှာဘိဇာတိကော သမာနော အကဏှံ အသုက္ကံ နိဗ္ဗာနံ အဘိဇာယတိ. ဣဓ ပနာဝုသော, ဧကစ္စော သုက္ကာဘိဇာတိကော သမာနော သုက္ကံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ. ဣဓ ပနာဝုသော, ဧကစ္စော သုက္ကာဘိဇာတိကော သမာနော ကဏှံ ဓမ္မံ အဘိဇာယတိ. ဣဓ ပနာဝုသော, ဧကစ္စော သုက္ကာဘိဇာတိကော သမာနော [Pg.208] အကဏှံ အသုက္ကံ နိဗ္ဗာနံ အဘိဇာယတိ.

329. “අභිජාති හයකි. ඇවැත්නි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් කළු (හීන) ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට කළු (පාපී) ධර්මයන්ම උපදවයි. ඇවැත්නි, ඇතැම් අයෙක් කළු ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට සුදු (කුසල) ධර්මයන් උපදවයි. ඇවැත්නි, ඇතැම් අයෙක් කළු ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට කළු ද නොවූ සුදු ද නොවූ නිවන (අරහත් ඵලය) උපදවයි. ඇවැත්නි, ඇතැම් අයෙක් සුදු (උසස්) ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට සුදු ධර්මයන් උපදවයි. ඇවැත්නි, ඇතැම් අයෙක් සුදු ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට කළු ධර්මයන් උපදවයි. ඇවැත්නි, ඇතැම් අයෙක් සුදු ජාතියක උපන් අයෙක්ව සිට කළු ද නොවූ සුදු ද නොවූ නිවන උපදවයි.”

‘‘ဆ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာ – အနိစ္စသညာ အနိစ္စေ, ဒုက္ခသညာ ဒုက္ခေ, အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ, နိရောဓသညာ.

“නිබ්බේධභාගිය (අවබෝධය පිණිස පවතින) සංඥා හයකි. එනම්: අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක් සංඥාව, දුකෙහි අනාත්ම සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාව, නිරෝධ සංඥාව යන හයයි.”

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဆ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්ම හයක් මැනවින් දේශනා කරන ලදහ; එහිදී අප සැම දෙනාම එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... එය දෙව්මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතින්නේය.

သတ္တကံ

සත්තකය (සත බැගින් වූ ධර්ම කොට්ඨාස)

၃၃၀. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ သတ္တ?

330. ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම සතක් ඇත්තේය; එහිදී අප සැම දෙනාම එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... එය දෙව්මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතින්නේය. ඒ සත මොනවාද?

‘‘သတ္တ အရိယဓနာနိ – သဒ္ဓါဓနံ, သီလဓနံ, ဟိရိဓနံ, ဩတ္တပ္ပဓနံ, သုတဓနံ, စာဂဓနံ, ပညာဓနံ.

ආර්ය ධන සතකි – එනම් ශ්‍රද්ධා ධනය, සීල ධනය, හිරි ධනය, ඔත්තප්ප ධනය, ශ්‍රැත ධනය, ත්‍යාග ධනය සහ ප්‍රඥා ධනයයි.

‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ – သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ.

බොජ්ඣංග සතකි – එනම් සති සම්බොජ්ඣංගය, ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය, විරිය සම්බොජ්ඣංගය, පීති සම්බොජ්ඣංගය, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය සහ උපේක්ඛා සම්බොජ්ඣංගයයි.

‘‘သတ္တ သမာဓိပရိက္ခာရာ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

සමාධි පිරිකර සතකි – එනම් සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකප්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය සහ සම්මා සතියයි.

‘‘သတ္တ အသဒ္ဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ, အပ္ပဿုတော ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ.

අසද්ධර්ම සතකි – ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙකු වෙයි, හිරි (ලැජ්ජාව) නැත්තෙකු වෙයි, ඔත්තප්ප (බිය) නැත්තෙකු වෙයි, අල්පශ්‍රැත වෙයි, අලස වෙයි, සිහි මුළා වූවෙකු වෙයි, නුවණ නැත්තෙකු වෙයි.

‘‘သတ္တ သဒ္ဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ.

සද්ධර්ම සතකි – ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශ්‍රද්ධාව ඇත්තෙකු වෙයි, හිරි (ලැජ්ජාව) ඇත්තෙකු වෙයි, ඔත්තප්ප (බිය) ඇත්තෙකු වෙයි, බහුශ්‍රැත වෙයි, ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෙකු වෙයි, එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තෙකු වෙයි, ප්‍රඥාවන්තයෙකු වෙයි.

‘‘သတ္တ သပ္ပုရိသဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မညူ စ ဟောတိ အတ္ထညူ စ အတ္တညူ စ မတ္တညူ စ ကာလညူ စ ပရိသညူ စ ပုဂ္ဂလညူ စ.

සත්පුරුෂ ධර්ම සතකි – ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ධර්මය දන්නා අයෙකු වෙයි, අර්ථය දන්නා අයෙකු වෙයි, තමා දන්නා අයෙකු වෙයි, ප්‍රමාණය දන්නා අයෙකු වෙයි, කාලය දන්නා අයෙකු වෙයි, පිරිස දන්නා අයෙකු වෙයි, පුද්ගලයන් දන්නා අයෙකු වෙයි.

၃၃၁. ‘‘သတ္တ [Pg.209] နိဒ္ဒသဝတ္ထူနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သိက္ခာသမာဒါနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ သိက္ခာသမာဒါနေ အဝိဂတပေမော. ဓမ္မနိသန္တိယာ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဓမ္မနိသန္တိယာ အဝိဂတပေမော. ဣစ္ဆာဝိနယေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဣစ္ဆာဝိနယေ အဝိဂတပေမော. ပဋိသလ္လာနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ပဋိသလ္လာနေ အဝိဂတပေမော. ဝီရိယာရမ္ဘေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဝီရိယာရမ္ဘေ အဝိဂတပေမော. သတိနေပက္ကေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ သတိနေပက္ကေ အဝိဂတပေမော. ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေ အဝိဂတပေမော.

331. නිද්දස වස්තු (ප්‍රසංසාවට කරුණු) සතකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශික්ෂා සමාදානයෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද ශික්ෂා සමාදානයෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. ධර්මය විමසීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද ධර්මය විමසීමෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. ආශාවන් දුරු කිරීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද ආශාවන් දුරු කිරීමෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. හුදෙකලාව විවේකීව විසීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද හුදෙකලාව විවේකීව විසීමෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. වීර්යය ආරම්භ කිරීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද වීර්යය ආරම්භ කිරීමෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. සිහිය හා නුවණෙහි (සති-නෙපක්කයෙහි) දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද සිහිය හා නුවණෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි. දෘෂ්ටි ප්‍රතිවේධයෙහි (අවබෝධයෙහි) දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තේ වෙයි, මතු කාලයෙහිද දෘෂ්ටි ප්‍රතිවේධයෙහි නොවෙනස් වන ඇල්මක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘သတ္တ သညာ – အနိစ္စသညာ, အနတ္တသညာ, အသုဘသညာ, အာဒီနဝသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ, နိရောဓသညာ.

සංඥා සතකි – එනම් අනිච්ච සංඥාව, අනත්ත සංඥාව, අසුභ සංඥාව, ආදීනව සංඥාව, පහාන සංඥාව, විරාග සංඥාව සහ නිරෝධ සංඥාවයි.

‘‘သတ္တ ဗလာနိ – သဒ္ဓါဗလံ, ဝီရိယဗလံ, ဟိရိဗလံ, ဩတ္တပ္ပဗလံ, သတိဗလံ, သမာဓိဗလံ, ပညာဗလံ.

බල සතකි – එනම් ශ්‍රද්ධා බලය, වීර්ය බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, සති බලය, සමාධි බලය සහ ප්‍රඥා බලයයි.

၃၃၂. ‘‘သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

332. විඤ්ඤාණට්ඨිති සතකි. ඇවැත්නි, නානාවිධ ශරීර හා නානාවිධ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; එනම් මිනිසුන්, සමහර දෙවිවරුන් සහ සමහර විනිපාතික අසුරයන් වැනි අයයි. මෙය පළමු වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, නානාවිධ ශරීර ඇති නමුත් එක් සමාන සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; එනම් පළමුව උපන් බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරුන් වැනි අයයි. මෙය දෙවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, එක් සමාන ශරීර ඇති නමුත් නානාවිධ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; එනම් ආභස්සර දෙවිවරුන් වැනි අයයි. මෙය තුන්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, එක් සමාන ශරීර හා එක් සමාන සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; එනම් සුභකිණ්හ දෙවිවරුන් වැනි අයයි. මෙය හතරවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ပဉ္စမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සංඥාවන් දුරු වීමෙන්, නානත්ත සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් 'ආකාශය අනන්තය'යි ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය පස්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා 'විඤ්ඤාණය අනන්තය'යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හයවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော[Pg.210], သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා 'කිසිවක් නැතැ'යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හත්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သတ္တ ပုဂ္ဂလာ ဒက္ခိဏေယျာ – ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော, ပညာဝိမုတ္တော, ကာယသက္ခိ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော, ဓမ္မာနုသာရီ, သဒ္ဓါနုသာရီ.

පූජාවට සුදුසු පුද්ගලයෝ සත් දෙනෙකි – එනම් උභතොභාග විමුක්ත පුද්ගලයා, පඤ්ඤා විමුක්ත පුද්ගලයා, කායසක්ඛි පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා, සද්ධා විමුක්ත පුද්ගලයා, ධම්මානුසාරී පුද්ගලයා සහ සද්ධානුසාරී පුද්ගලයායි.

‘‘သတ္တ အနုသယာ – ကာမရာဂါနုသယော, ပဋိဃာနုသယော, ဒိဋ္ဌာနုသယော, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော, မာနာနုသယော, ဘဝရာဂါနုသယော, အဝိဇ္ဇာနုသယော.

අනුසය සතකි – එනම් කාමරාග අනුසය, පටිඝ අනුසය, දිට්ඨි අනුසය, විචිකිච්ඡා අනුසය, මාන අනුසය, භවරාග අනුසය සහ අවිජ්ජා අනුසයයි.

‘‘သတ္တ သညောဇနာနိ – အနုနယသညောဇနံ, ပဋိဃသညောဇနံ, ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ, ဝိစိကိစ္ဆာသညောဇနံ, မာနသညောဇနံ, ဘဝရာဂသညောဇနံ, အဝိဇ္ဇာသညောဇနံ.

සංයෝජන සතකි – එනම් අනුනය සංයෝජනය, පටිඝ සංයෝජනය, දිට්ඨි සංයෝජනය, විචිකිච්ඡා සංයෝජනය, මාන සංයෝජනය, භවරාග සංයෝජනය සහ අවිජ්ජා සංයෝජනයයි.

‘‘သတ္တ အဓိကရဏသမထာ – ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ အဓိကရဏာနံ သမထာယ ဝူပသမာယ သမ္မုခါဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, အမူဠှဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, ပဋိညာယ ကာရေတဗ္ဗံ, ယေဘုယျသိကာ, တဿပါပိယသိကာ, တိဏဝတ္ထာရကော.

අධිකරණ සමථ හතකි – හටගන්නා වූ අධිකරණ සංසිඳුවීම පිණිස සම්මුඛා විනය දිය යුතුය, සති විනය දිය යුතුය, අමූළ්හ විනය දිය යුතුය, පාපොච්චාරණය (පිළිගැනීම) මගින් කටයුතු කළ යුතුය, බහුතර කැමැත්ත (යේභුය්‍යසිකා), තස්සපාපියසිකා කර්මය සහ තිණවත්ථාරක ක්‍රමය (පැවැත්විය යුතුය).

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ සප්ත ධර්මයන් මැනවින් දේශනා කරන ලදී; එහිදී දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිස සියල්ලන් විසින් එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... (පෙ)...

ဒုတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

දෙවන භාණවාරය නිම විය.

အဋ္ဌကံ

අෂ්ටක කොටස (අටේ කණ්ඩායම)

၃၃၃. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဋ္ဌ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ အဋ္ဌ?

333. ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයන් අටක් ඇත; එහිදී දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිස සියල්ලන් විසින් එක්ව සංගායනා කළ යුතුය... (පෙ)... ඒ අට මොනවාද?

‘‘အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ, မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ.

අෂ්ට මිථ්‍යාත්වයෝ (වැරදි කරුණු අටක්) - මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය, මිථ්‍යා සංකල්පය, මිථ්‍යා වාචා, මිථ්‍යා කර්මාන්තය, මිථ්‍යා ආජීවය, මිථ්‍යා ව්‍යායාමය, මිථ්‍යා සතිය, මිථ්‍යා සමාධිය.

‘‘အဋ္ဌ [Pg.211] သမ္မတ္တာ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ.

අෂ්ට සම්මාත්වයෝ (නිවැරදි කරුණු අටක්) - සම්මා දෘෂ්ටිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචා, සම්මා කර්මාන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා ව්‍යායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය.

‘‘အဋ္ဌ ပုဂ္ဂလာ ဒက္ခိဏေယျာ – သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော; သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော; အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော; အရဟာ, အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော.

දක්ෂිණාවට සුදුසු පුද්ගලයෝ අට දෙනෙකි - සෝතාපන්න පුද්ගලයා, සෝතාපත්ති ඵලය සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයා; සකදාගාමී පුද්ගලයා, සකදාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයා; අනාගාමී පුද්ගලයා, අනාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයා; අර්හත් පුද්ගලයා, අර්හත් ඵලය සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයා යන අට දෙනායි.

၃၃၄. ‘‘အဋ္ဌ ကုသီတဝတ္ထူနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကမ္မံ ခေါ မေ ကာတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလမိဿတိ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ ပဌမံ ကုသီတဝတ္ထု.

334. “ඇවැත්නි, කුසීත වස්තූන් (අලසකමට කරුණු) අටකි. මෙහි මහණෙකුට කිසියම් කටයුත්තක් කිරීමට තිබේ. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වෙයි: ‘මට කටයුත්තක් කිරීමට තිබේ. කටයුත්ත කරන විට මගේ කය වෙහෙසට පත් වනු ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. නොපැමිණි (ගුණධර්මයන්ට) පැමිණීම පිණිස, අධිගමනය නොකළ දහම අධිගමනය කිරීම පිණිස, සාක්ෂාත් නොකළ දහම සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස වීර්යය ආරම්භ නොකරයි. මෙය පළමුවන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ကမ္မံ အကာသိံ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလန္တော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ…ပေ… ဣဒံ ဒုတိယံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු විසින් කිසියම් කටයුත්තක් කර අවසන් කරන ලදී. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම කටයුත්ත නිම කළෙමි. කටයුත්ත කළ මගේ කය දැන් වෙහෙසට පත්ව ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. ඔහු නොපැමිණි ගුණධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිස...පෙ... වීර්යය ආරම්භ නොකරයි. මෙය දෙවන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မဂ္ဂေါ ခေါ မေ ဂန္တဗ္ဗော ဘဝိဿတိ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလမိဿတိ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ တတိယံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකුට මගක් යා යුතුව තිබේ. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මට මගක් යා යුතුව තිබේ. මග යන මගේ කය වෙහෙසට පත් වනු ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. වීර්යය ආරම්භ නොකරයි... මෙය තුන්වන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ မဂ္ဂံ အဂမာသိံ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလန္တော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ စတုတ္ထံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු මගක් ගොස් අවසන් කළේ වෙයි. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම මග ගොස් නිම කළෙමි. මග ගිය මගේ කය වෙහෙසට පත්ව ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. වීර්යය ආරම්භ නොකරයි... මෙය හතරවන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော နာလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော ကိလန္တော အကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ ပဉ္စမံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙක් ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන්නේ, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ ආහාර ප්‍රමාණවත් පරිදි (කුස පිරෙන තුරු) නොලබයි. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිණ්ඩපාතය පිණිස ගියත් ප්‍රමාණවත් ආහාරයක් නොලැබුණි. එබැවින් මගේ කය වෙහෙසට පත්ව ඇත, කටයුත්තකට නොසමර්ථය (අකර්මණ්‍යය). එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. වීර්යය ආරම්භ නොකරයි... මෙය පස්වන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန [Pg.212] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော အလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော ဂရုကော အကမ္မညော, မာသာစိတံ မညေ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙක් ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන්නේ, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ ආහාර ප්‍රමාණවත් පරිදි (කුස පිරෙන තුරු) ලබයි. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර ප්‍රමාණවත් ආහාර ලැබුවෙමි. එහෙයින් මගේ කය බරය, අකර්මණ්‍යය. තෙත් කළ මෑ ඇට මල්ලක් මෙන් දැනෙයි. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. වීර්යය ආරම්භ නොකරයි... මෙය හයවන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော; အတ္ထိ ကပ္ပော နိပဇ္ဇိတုံ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ သတ္တမံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකුට ස්වල්ප වූ අසනීපයක් ඇති වෙයි. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මට මේ ස්වල්ප වූ අසනීපය ඇති විය. නිදාගැනීමට මෙය සුදුසු අවස්ථාවකි. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. වීර්යය ආරම්භ නොකරයි... මෙය හත්වන කුසීත වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ, တဿ မေ ကာယော ဒုဗ္ဗလော အကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ! သော နိပဇ္ဇတိ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ ကုသီတဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙක් අසනීපයෙන් සුවය ලබා නැගී සිටියේ වෙයි, සුවය ලබා නොබෝ කල් වූයේ වෙයි. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම ගිලන් බවින් නැගී සිටියෙමි. සුවය ලබා වැඩි කලක් ගත නොවීය. එහෙයින් මගේ කය දුබලය, අකර්මණ්‍යය. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදයි. නොපැමිණි ගුණධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිස, අධිගමනය නොකළ දහම අධිගමනය කිරීම පිණිස, සාක්ෂාත් නොකළ දහම සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස වීර්යය ආරම්භ නොකරයි. මෙය අටවන කුසීත වස්තුවයි.”

၃၃၅. ‘‘အဋ္ဌ အာရမ္ဘဝတ္ထူနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကမ္မံ ခေါ မေ ကာတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တေန န သုကရံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိ ကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ! သော ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ ပဌမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

335. “ඇවැත්නි, ආරම්භ වස්තූන් (වීර්යය වැඩීමට කරුණු) අටකි. මෙහි මහණෙකුට කිසියම් කටයුත්තක් කිරීමට තිබේ. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මට කටයුත්තක් කිරීමට තිබේ. කටයුත්ත කරන අතරතුර බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම නොපැමිණි දහමට පැමිණීම පිණිස, අධිගමනය නොකළ දහම අධිගමනය කිරීම පිණිස, සාක්ෂාත් නොකළ දහම සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස දැන්ම වීර්යය ආරම්භ කරමි’ යි ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය පළමුවන ආරම්භ වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ကမ္မံ အကာသိံ, ကမ္မံ ခေါ ပနာဟံ ကရောန္တော နာသက္ခိံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိ ကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ ဒုတိယံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු විසින් කිසියම් කටයුත්තක් කර අවසන් කරන ලදී. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මම කටයුත්ත නිම කළෙමි. කටයුත්ත කරන අතරතුර මට බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීමට නොහැකි විය. එබැවින් මම දැන් වීර්යය ආරම්භ කරමි’ යි ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි...පෙ... මෙය දෙවන ආරම්භ වස්තුවයි.”

‘‘ပုန [Pg.213] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မဂ္ဂေါ ခေါ မေ ဂန္တဗ္ဗော ဘဝိဿတိ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တေန န သုကရံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိ ကာတုံ. ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ တတိယံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

“ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකුට මගක් යා යුතුව තිබේ. ඔහුට මෙබඳු සිතක් වෙයි: ‘මට මගක් යා යුතුව තිබේ. මග යන අතරතුර බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම දැන් වීර්යය ආරම්භ කරමි’ යි ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි...පෙ... මෙය තුන්වන ආරම්භ වස්තුවයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ မဂ္ဂံ အဂမာသိံ, မဂ္ဂံ ခေါ ပနာဟံ ဂစ္ဆန္တော နာသက္ခိံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိ ကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ စတုတ္ထံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද හතරවන කරුණ ලෙස, මහණෙකු විසින් මාර්ගයක ගමන් කර අවසන්ව ඇත. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම මාර්ගයෙහි ගමන් කළෙමි. මාර්ගයෙහි ගමන් කරද්දී බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාව මෙනෙහි කිරීමට මට නොහැකි විය. දැන් මම වීර්යය ආරම්භ කරමි.' ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය සතරවන වීර්යය ආරම්භ කළ යුතු කරුණයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော နာလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော လဟုကော ကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ ပဉ္စမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද පස්වන කරුණ ලෙස, මහණෙක් ගමක හෝ නියම්ගමක පිණ්ඩපාතයේ හැසිරෙන විට රළු හෝ ප්‍රණීත හෝ වූ ආහාරයක් කුස පිරෙන තෙක් ඇති පමණට නොලබයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම ගමක හෝ නියම්ගමක පිණ්ඩපාතයේ හැසිරෙන විට කුස පිරෙන තෙක් ආහාර නොලැබීමි. එම නිසා මගේ ශරීරය සැහැල්ලුය, කටයුතු සඳහා සුදුසුය. දැන් මම වීර්යය ආරම්භ කරමි.' ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය පස්වන වීර්යය ආරම්භ කළ යුතු කරුණයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော အလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော ဗလဝါ ကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද හයවන කරුණ ලෙස, මහණෙක් ගමක හෝ නියම්ගමක පිණ්ඩපාතයේ හැසිරෙන විට රළු හෝ ප්‍රණීත හෝ වූ ආහාරයක් කුස පිරෙන තෙක් ඇති පමණට ලබයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම ගමක හෝ නියම්ගමක පිණ්ඩපාතයේ හැසිරෙන විට කුස පිරෙන තෙක් ආහාර ලැබීමි. එම නිසා මගේ ශරීරය ශක්තිමත්ය, කටයුතු සඳහා සුදුසුය. දැන් මම වීර්යය ආරම්භ කරමි.' ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය හයවන වීර්යය ආරම්භ කළ යුතු කරුණයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာဗာဓော ပဝဍ္ဎေယျ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… သော ဝီရိယံ အာရဘတိ… ဣဒံ သတ္တမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද හත්වන කරුණ ලෙස, මහණෙකුට ස්වල්ප වූ අසනීපයක් හටගනී. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මට මේ ස්වල්ප වූ අසනීපය හටගෙන ඇත. මෙම අසනීපය තවත් වැඩිවීමට ඉඩ තිබේ. එබැවින් මම දැන් වීර්යය ආරම්භ කරමි.' ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය හත්වන වීර්යය ආරම්භ කළ යුතු කරුණයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာဗာဓော ပစ္စုဒါဝတ္တေယျ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ! သော ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ [Pg.214] အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද අටවන කරුණ ලෙස, මහණෙක් අසනීපයකින් සුවය ලබා ඇත, සුවය ලබා නොබෝ කල් වේ. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම අසනීපයෙන් සුවය ලැබුවා පමණි. මෙම අසනීපය නැවත මතු වීමට ඉඩ තිබේ. එබැවින් මම මෙතෙක් නොපැමිණි තත්ත්වයට පැමිණීම පිණිස, මෙතෙක් ලබා නොගත් ධර්මයන් ලබා ගැනීම පිණිස, මෙතෙක් සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස වීර්යය ආරම්භ කරමි'යි කියාය. ඔහු වීර්යය ආරම්භ කරයි. මෙය අටවන වීර්යය ආරම්භ කළ යුතු කරුණයි.

၃၃၆. ‘‘အဋ္ဌ ဒါနဝတ္ထူနိ. အာသဇ္ဇ ဒါနံ ဒေတိ, ဘယာ ဒါနံ ဒေတိ, ‘အဒါသိ မေ’တိ ဒါနံ ဒေတိ, ‘ဒဿတိ မေ’တိ ဒါနံ ဒေတိ, ‘သာဟု ဒါန’န္တိ ဒါနံ ဒေတိ, ‘အဟံ ပစာမိ, ဣမေ န ပစန္တိ, နာရဟာမိ ပစန္တော အပစန္တာနံ ဒါနံ န ဒါတု’န္တိ ဒါနံ ဒေတိ, ‘ဣဒံ မေ ဒါနံ ဒဒတော ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီ’တိ ဒါနံ ဒေတိ. စိတ္တာလင်္ကာရ-စိတ္တပရိက္ခာရတ္ထံ ဒါနံ ဒေတိ.

336. දාන වස්තූහු (දානයට හේතු) අටකි: තමන් වෙත පැමිණි විට දන් දෙයි, බිය නිසා දන් දෙයි, 'මොහු මට පෙර උපකාර කළේය' කියා දන් දෙයි, 'මොහු මට මතු දිනක උපකාර කරනු ඇත' කියා දන් දෙයි, 'දන් දීම යහපත්ය' කියා දන් දෙයි, 'මම පිසින්නෙමි, මොවුන් නොපිසින්නෝය, පිසින මම නොපිසින්නන්ට දන් නොදී සිටීම සුදුසු නොවේ' කියා දන් දෙයි, 'මේ දානය දෙන මගේ යහපත් කීර්තිය පැතිර යන්නේය' කියා දන් දෙයි, සිතෙහි අලංකාරය පිණිසත් සිතේ පිරිවර පිණිසත් දන් දෙයි.

၃၃၇. ‘‘အဋ္ဌ ဒါနူပပတ္တိယော. ဣဓာဝုသော, ဧကစ္စော ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ယံ ဒေတိ တံ ပစ္စာသီသတိ. သော ပဿတိ ခတ္တိယမဟာသာလံ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလံ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ ဝါ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ! သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ဟီနေ ဝိမုတ္တံ ဥတ္တရိ အဘာဝိတံ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ. တဉ္စ ခေါ သီလဝတော ဝဒါမိ နော ဒုဿီလဿ. ဣဇ္ဈတာဝုသော, သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ.

337. දානය නිසා ඇති වන උත්පත්ති අටකි. ඇවැත්නි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මහණෙකුට හෝ බමුණෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය දන් දෙයි. ඔහු තමන් දෙන දේ මතු ලබන්නට බලාපොරොත්තු වෙයි. ඔහු පංච කාම සම්පත්වලින් යුතුව වෙසෙන මහාසාර ක්ෂත්‍රියයන් හෝ මහාසාර බ්‍රාහ්මණයන් හෝ මහාසාර ගෘහපතියන් දකියි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'ශරීරය බිඳී මරණින් පසු මම ද මහාසාර ක්ෂත්‍රියයන්ගේ හෝ මහාසාර බ්‍රාහ්මණයන්ගේ හෝ මහාසාර ගෘහපතියන්ගේ සහභාගීත්වයට පත් වෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද!' ඔහු ඒ සිත දරා ගනියි, ඒ සිත අධිෂ්ඨාන කරයි, ඒ සිත වඩවයි. හීන කාමයන් කෙරෙහි යොමු වූ, ඉන් ඔබ්බට මඟ පල පිණිස නොවැඩූ ඔහුගේ ඒ සිත එහිම උත්පත්තිය පිණිස පවතී. මම මෙය පවසන්නේ සිල්වන්තයා සම්බන්ධයෙනි, දුසිල්වතා සම්බන්ධයෙන් නොවේ. ඇවැත්නි, සිල්වන්තයාගේ චේතනා ප්‍රණිධිය පිරිසිදු බැවින් එය සමෘද්ධ වෙයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ယံ ဒေတိ တံ ပစ္စာသီသတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’’န္တိ! သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ဟီနေ ဝိမုတ္တံ ဥတ္တရိ အဘာဝိတံ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ. တဉ္စ ခေါ သီလဝတော ဝဒါမိ နော ဒုဿီလဿ. ဣဇ္ဈတာဝုသော, သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ.

ඇවැත්නි, නැවත ද මෙහි ඇතැම් අයෙක් මහණෙකුට හෝ බමුණෙකුට ආහාර, පාන... පහන් ආලෝකය දන් දෙයි. ඔහු තමන් දෙන දේ මතු ලබන්නට බලාපොරොත්තු වෙයි. 'චාතුමහාරාජික දෙවිවරු දීර්ඝායුෂ ඇත්තෝය, පැහැපත්ය, බෙහෙවින් සැප ඇත්තෝය' කියා ඔහු අසා ඇත. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'ශරීරය බිඳී මරණින් පසු මම ද චාතුමහාරාජික දෙවිවරුන්ගේ සහභාගීත්වයට පත් වෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද!' ඔහු ඒ සිත දරා ගනියි, ඒ සිත අධිෂ්ඨාන කරයි, ඒ සිත වඩවයි. හීන දේ කෙරෙහි යොමු වූ, ඉන් ඔබ්බට නොවැඩූ ඔහුගේ ඒ සිත එහිම උත්පත්තිය පිණිස පවතී. මම මෙය පවසන්නේ සිල්වන්තයා සම්බන්ධයෙනි, දුසිල්වතා සම්බන්ධයෙන් නොවේ. ඇවැත්නි, සිල්වන්තයාගේ චේතනා ප්‍රණිධිය පිරිසිදු බැවින් එය සමෘද්ධ වෙයි.

‘‘ပုန [Pg.215] စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ယံ ဒေတိ တံ ပစ္စာသီသတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘တာဝတိံသာ ဒေဝါ…ပေ… ယာမာ ဒေဝါ…ပေ… တုသိတာ ဒေဝါ …ပေ… နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ…ပေ… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’’န္တိ! သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ဟီနေ ဝိမုတ္တံ ဥတ္တရိ အဘာဝိတံ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ. တဉ္စ ခေါ သီလဝတော ဝဒါမိ နော ဒုဿီလဿ. ဣဇ္ဈတာဝုသော, သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ.

“ඇවැත්නි, නැවතද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන... සේනාසන සහ පහන් ආලෝකය යන මෙයින් යුත් දානයක් දෙයි. ඔහු තමා දෙන දෙයින් ප්‍රතිඵල ප්‍රාර්ථනා කරයි. ‘තාවතිංස දෙවියෝ... යාම දෙවියෝ... තුසිත දෙවියෝ... නිම්මාණරතී දෙවියෝ... පරනිම්මිත වසවත්තී දෙවියෝ දීර්ඝායුෂ ඇත්තාහ, රූප සම්පත්තියෙන් යුක්තය, බොහෝ සැප ඇත්තාහ’යි ඔහු අසා ඇත. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති වෙයි: ‘ඒකාන්තයෙන් ම මම ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු පරනිම්මිත වසවත්තී දෙවියන් අතර සහවාසයට පැමිණෙන්නෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ ඔහු ඒ සිතෙහි පිහිටයි, ඒ සිත අධිෂ්ඨාන කරයි, ඒ සිත වඩයි. ඔහුගේ ඒ සිත පහත් කාම ගුණයන් කෙරෙහි ඇලී ඇති බැවින්ද, උත්තරීතර මඟඵල පිණිස නොවැඩූ බැවින්ද, එහි ඉපදීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, මම මෙය පවසන්නේ සිල්වන්තයා ගැන මිස දුශ්ශීලයා ගැන නොවේ. ඇවැත්නි, සිල්වන්තයාගේ චේතනා ප්‍රණිධිය පිරිසිදු බැවින් එය සමෘද්ධ වෙයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဣဓေကစ္စော ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော ယံ ဒေတိ တံ ပစ္စာသီသတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ! သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ဟီနေ ဝိမုတ္တံ ဥတ္တရိ အဘာဝိတံ တတြူပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ. တဉ္စ ခေါ သီလဝတော ဝဒါမိ နော ဒုဿီလဿ; ဝီတရာဂဿ နော သရာဂဿ. ဣဇ္ဈတာဝုသော, သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝီတရာဂတ္တာ.

“ඇවැත්නි, නැවතද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ, විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය යන මෙයින් යුත් දානයක් දෙයි. ඔහු තමා දෙන දෙයින් ප්‍රතිඵල ප්‍රාර්ථනා කරයි. ‘බ්‍රහ්මකායික දෙවියෝ දීර්ඝායුෂ ඇත්තාහ, රූප සම්පත්තියෙන් යුක්තය, බොහෝ සැප ඇත්තාහ’යි ඔහු අසා ඇත. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති වෙයි: ‘ඒකාන්තයෙන් ම මම ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු බ්‍රහ්මකායික දෙවියන් අතර සහවාසයට පැමිණෙන්නෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ ඔහු ඒ සිතෙහි පිහිටයි, ඒ සිත අධිෂ්ඨාන කරයි, ඒ සිත වඩයි. ඔහුගේ ඒ සිත පහත් කාම ගුණයන් කෙරෙහි ඇලී ඇති බැවින්ද, උත්තරීතර මඟඵල පිණිස නොවැඩූ බැවින්ද, එහි ඉපදීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, මම මෙය පවසන්නේ සිල්වන්තයා ගැන මිස දුශ්ශීලයා ගැන නොවේ; රාගයෙන් තොර වූවන් ගැන මිස රාගය සහිත වූවන් ගැන නොවේ. ඇවැත්නි, සිල්වන්තයාගේ චේතනා ප්‍රණිධිය රාගයෙන් තොර වූ බැවින් එය සමෘද්ධ වෙයි.”

‘‘အဋ္ဌ ပရိသာ – ခတ္တိယပရိသာ, ဗြာဟ္မဏပရိသာ, ဂဟပတိပရိသာ, သမဏပရိသာ, စာတုမဟာရာဇိကပရိသာ, တာဝတိံသပရိသာ, မာရပရိသာ, ဗြဟ္မပရိသာ.

“පිරිස් අටකි: ක්ෂත්‍රිය පිරිස, බ්‍රාහ්මණ පිරිස, ගෘහපති පිරිස, ශ්‍රමණ පිරිස, චාතුම්මහාරාජික පිරිස, තාවතිංස පිරිස, මාර පිරිස, බ්‍රහ්ම පිරිස යනුවෙනි.”

‘‘အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ – လာဘော စ, အလာဘော စ, ယသော စ, အယသော စ, နိန္ဒာ စ, ပသံသာ စ, သုခဉ္စ, ဒုက္ခဉ္စ.

“ලෝක ධර්මතා අටකි: ලාභය සහ අලාභය, යසස (කීර්තිය) සහ අයස (අපකීර්තිය), නින්දාව සහ ප්‍රශංසාව, සැපය සහ දුක යනුවෙනි.”

၃၃၈. ‘‘အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ. အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

338. “අභිබ්භායතන (අභිභවා සිටීමේ අවස්ථා) අටකි. තමා තුළ රූප ඇතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් බාහිරව සුන්දර වූ හෝ අසුන්දර වූ කුඩා රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය පළමු අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ [Pg.216] ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ – ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප ඇතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් බාහිරව සුන්දර වූ හෝ අසුන්දර වූ අප්‍රමාණ (විශාල) රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය දෙවන අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් බාහිරව සුන්දර වූ හෝ අසුන්දර වූ කුඩා රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය තුන්වන අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් බාහිරව සුන්දර වූ හෝ අසුන්දර වූ අප්‍රමාණ (විශාල) රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය හතරවන අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුත්, නිල් පැහැ විහිදුවන බාහිර රූප දකී. නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුත්, නිල් පැහැ විහිදුවන දියබෙරලිය මලක් යම් සේද, නැතහොත් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුත්, නිල් පැහැ විහිදුවන බරණැස වස්ත්‍රයක් යම් සේද; එමෙන්ම තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුත්, නිල් පැහැ විහිදුවන බාහිර රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය පස්වන අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් රන්වන් (කහ) වූ, රන්වන් වර්ණ ඇති, රන්වන් පැහැයෙන් යුත්, රන්වන් පැහැ විහිදුවන බාහිර රූප දකී. රන්වන් වූ, රන්වන් වර්ණ ඇති, රන්වන් පැහැයෙන් යුත්, රන්වන් පැහැ විහිදුවන කිණිහිරිය මලක් යම් සේද, නැතහොත් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, රන්වන් වූ, රන්වන් වර්ණ ඇති, රන්වන් පැහැයෙන් යුත්, රන්වන් පැහැ විහිදුවන බරණැස වස්ත්‍රයක් යම් සේද; එමෙන්ම තමා තුළ රූප නැතැයි යන හැඟීමෙන් යුක්තව එක් පුද්ගලයෙක් රන්වන් වූ, රන්වන් වර්ණ ඇති, රන්වන් පැහැයෙන් යුත්, රන්වන් පැහැ විහිදුවන බාහිර රූප දකී. ‘මම ඒවා අභිභවා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය හයවන අභිබ්භායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော [Pg.217] ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප සංඥාවක් නැති (අරූපසඤ්ඤී) එක්තරා යෝගියෙක් බාහිරව රතු පැහැති, රතු පැහැ වර්ණ ඇති, රතු පැහැයෙන් දිස්වන, රතු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන රූපයන් දකියි. එය රතු පැහැති, රතු පැහැ වර්ණ ඇති, රතු පැහැයෙන් දිස්වන, රතු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන බන්දුජීවක (වධක) මලක් මෙනි. එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, රතු පැහැති, රතු වර්ණ ඇති, රතු පැහැයෙන් දිස්වන, රතු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන බරණැස නිපදවූ වස්ත්‍රයක් මෙනි. එලෙසින්ම තමා තුළ රූප සංඥාවක් නැති එක්තරා අයෙක් බාහිරව රතු පැහැති, රතු වර්ණ ඇති, රතු පැහැයෙන් දිස්වන, රතු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන රූපයන් දකියි. ‘මම ඒ රූපයන් අභිබවා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය සත්වැනි අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ.

“තමා තුළ රූප සංඥාවක් නැති (අරූපසඤ්ඤී) එක්තරා යෝගියෙක් බාහිරව සුදු පැහැති, සුදු පැහැ වර්ණ ඇති, සුදු පැහැයෙන් දිස්වන, සුදු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන රූපයන් දකියි. එය සුදු පැහැති, සුදු පැහැ වර්ණ ඇති, සුදු පැහැයෙන් දිස්වන, සුදු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන ඕෂධී තාරකාව (සිකුරු තරුව) මෙනි. එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ ඇති, සුදු පැහැයෙන් දිස්වන, සුදු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන බරණැස නිපදවූ වස්ත්‍රයක් මෙනි. එලෙසින්ම තමා තුළ රූප සංඥාවක් නැති එක්තරා අයෙක් බාහිරව සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ ඇති, සුදු පැහැයෙන් දිස්වන, සුදු පැහැ ආලෝකය විහිදුවන රූපයන් දකියි. ‘මම ඒ රූපයන් අභිබවා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය අටවැනි අභිභායතනයයි.”

၃၃၉. ‘‘အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ. အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော.

339. “විමෝක්ෂ අටකි. රූපී වූ පුද්ගලයා (තමා තුළ රූප සංඥා ඇතිව) බාහිර රූපයන් දකියි. මෙය පළමුවැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ. အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော.

“තමා තුළ රූප සංඥාවක් නැති පුද්ගලයා බාහිර රූපයන් දකියි. මෙය දෙවැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ. အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော.

“‘එය සුභය’ (යහපත්ය/පිරිසිදුය) යනුවෙන් අධිමුක්ත වූයේ (මිදුණේ) වෙයි. මෙය තුන්වැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော.

“සර්වප්‍රකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, ප්‍රතිඝ (ගැටීම්) සංඥාවන් අතුරුදහන් වීමෙන්, නානත්ව (වෙනස් බව) සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’ යි ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සිව්වැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော.

“සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය පස්වැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော.

“සර්වප්‍රකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’ යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සයවැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော.

“සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය හත්වැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတ နိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော.

“සර්වප්‍රකාරයෙන් නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සංඥා වේදයිත නිරෝධයට (සංඥා හා වේදනා නිරුද්ධ වීමට) පැමිණ වාසය කරයි. මෙය අටවැනි විමෝක්ෂයයි.”

‘‘ဣမေ [Pg.218] ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဋ္ဌ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

“ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්ම අට මැනවින් දේශනා කරන ලදී. එහිදී අප සැම දෙනාම සමඟිව සංගායනා කළ යුතුය... එය දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිසත් සැපය පිණිසත් පවතින්නේය.”

နဝကံ

නවක නිපාතය (ධර්ම නවය බැගින් වූ කොටස)

၃၄၀. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန နဝ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ; တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ နဝ?

340. “ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම නවයක් ඇත. එහිදී අප සැම දෙනාම සමඟිව සංගායනා කළ යුතුය... එය දෙවි මිනිසුන්ගේ හිත සුව පිණිස පවතින්නේය. ඒ නවය මොනවාද?”

‘‘နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ. ‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရတီတိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… အတ္ထံ စရတီတိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… အတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ.

“ආඝාත වස්තු (වෛරයට හේතු) නවයකි. ‘මට අනර්ථයක් කළේය’ කියා වෛර බඳියි. ‘මට අනර්ථයක් කරයි’ කියා වෛර බඳියි. ‘මට අනර්ථයක් කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි. ‘මාගේ ප්‍රිය මනාප වූ තැනැත්තාට අනර්ථයක් කළේය...’ ... ‘අනර්ථයක් කරයි...’ ... ‘අනර්ථයක් කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි. ‘මාගේ අප්‍රිය අමනාප වූ තැනැත්තාට අර්ථයක් (යහපතක්) කළේය...’ ... ‘අර්ථයක් කරයි...’ ... ‘අර්ථයක් කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි.”

‘‘နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ. ‘အနတ္ထံ မေ အစရိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… အတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ.

“ආඝාත පටිවිනය (වෛරය දුරු කිරීමේ ක්‍රම) නවයකි. ‘ඔහු මට අනර්ථයක් කළේය, එය දැන් ඔහු කෙරෙන් කෙසේ ලබා ගන්නද (ඒ ගැන දැන් කුමන ඵලයක්ද)’ කියා වෛරය දුරු කරයි. ‘ඔහු මට අනර්ථයක් කරයි...’ ... ‘ඔහු මට අනර්ථයක් කරනු ඇත, එය දැන් ඔහු කෙරෙන් කෙසේ ලබා ගන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි. ‘මාගේ ප්‍රිය මනාප තැනැත්තාට අනර්ථයක් කළේය... කරයි... කරනු ඇත, එය දැන් ඔහු කෙරෙන් කෙසේ ලබා ගන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි. ‘මාගේ අප්‍රිය අමනාප තැනැත්තාට අර්ථයක් (යහපතක්) කළේය... කරයි... කරනු ඇත, එය දැන් ඔහු කෙරෙන් කෙසේ ලබා ගන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි. මේ වෛරය දුරු කිරීමේ ක්‍රම නවයයි.”

၃၄၁. ‘‘နဝ သတ္တာဝါသာ. သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော.

341. “සත්වාවාස (සත්වයන්ගේ වාසස්ථාන) නවයකි. ඇවැත්නි, ශරීර ස්වභාවයෙන් වෙනස් වූ සහ සංඥා ස්වභාවයෙන් වෙනස් වූ සත්වයෝ වෙති. උදාහරණ ලෙස මිනිස්සු ද, ඇතැම් දෙවිවරු ද, ඇතැම් විනිපාතික (අසුර) පිරිස් ද වෙති. මෙය පළමු සත්වාවාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, ශරීර ස්වභාවයෙන් වෙනස් වූත්, සංඥා ස්වභාවයෙන් එකම ආකාර (ඒකත්ව) වූත් සත්වයෝ වෙති. එනම්, ප්‍රථම ධ්‍යාන භූමියෙහි උපන් බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය දෙවැනි සත්වාවාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, ශරීර ස්වභාවයෙන් එකම ආකාර (ඒකත්ව) වූත්, සංඥා ස්වභාවයෙන් වෙනස් වූත් සත්වයෝ වෙති. එනම්, ආභස්සර දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය තුන්වැනි සත්වාවාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော[Pg.219], သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, එක හා සමාන ශරීර ඇති, එක හා සමාන සඤ්ඤා (හැඟීම්) ඇති සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. ඒ සුභකිණ්හ දෙවියන් වැනි වූවෝ ය. මෙය සතරවන සත්ත්ව වාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အသညသတ္တာ. အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, සඤ්ඤාවක් නැති, අරමුණු විඳීමක් නැති සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. ඒ අසඤ්ඤසත්ත දෙවියන් වැනි වූවෝ ය. මෙය පස්වන සත්ත්ව වාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම රූප සඤ්ඤාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සඤ්ඤාවන් (ගැටීම් සහගත හැඟීම්) අතුරුදන් වීමෙන් හා නානත්ත සඤ්ඤාවන් (විවිධත්වයේ හැඟීම්) මෙනෙහි නොකිරීමෙන්, ‘ආකාශය අනන්තය’ යි ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණි සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. මෙය හයවන සත්ත්ව වාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණි සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. මෙය හත්වන සත්ත්ව වාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စာညာယတနူပဂါ. အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘කිසිවක් නැත’ යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. මෙය අටවන සත්ත්ව වාසයයි.”

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ. အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော.

“ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්ත්ව සමූහයක් සිටිති. මෙය නවවන සත්ත්ව වාසයයි.”

၃၄၂. ‘‘နဝ အက္ခဏာ အသမယာ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဣဓာဝုသော, တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒေသိယတိ ဩပသမိကော ပရိနိဗ္ဗာနိကော သမ္ဗောဓဂါမီ သုဂတပ္ပဝေဒိတော. အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော နိရယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ ပဌမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

342. “බ්‍රහ්මචර්යාව (උතුම් පැවිදි දිවිය) ගත කිරීමට අවස්ථාව නොවන, අකාලීන කරුණු නවයකි. ඇවැත්නි, මෙහි ලෝකයෙහි අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ උපන් සේක. කෙලෙස් සංසිඳුවන, පරිනිර්වාණය පිණිස පවතින, සම්බෝධියට පමුණුවන, සුගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද ධර්මය ද දේශනා කරනු ලබයි. එහෙත් මෙම පුද්ගලයා නිරයෙහි ඉපදී සිටියි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පිණිස අවස්ථාව නොවන පළමු වන අකාලය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒေသိယတိ ဩပသမိကော ပရိနိဗ္ဗာနိကော သမ္ဗောဓဂါမီ သုဂတပ္ပဝေဒိတော. အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ ဒုတိယော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයෙහි උපන් සේක, සුගතයන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද ධර්මය ද දේශනා කරනු ලබයි. එහෙත් මෙම පුද්ගලයා තිරිසන් යෝනියෙහි ඉපදී සිටියි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පිණිස අවස්ථාව නොවන දෙවන අකාලය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ တတိယော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... ප්‍රේත විෂයෙහි ඉපදී සිටියි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පිණිස අවස්ථාව නොවන තුන්වන අකාලය මෙයයි.”

‘‘ပုန [Pg.220] စပရံ…ပေ… အသုရကာယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ စတုတ္ထော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... අසුර කායෙහි ඉපදී සිටියි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පිණිස අවස්ථාව නොවන හතරවන අකාලය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… အညတရံ ဒီဃာယုကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ ပဉ္စမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... යම්කිසි දීර්ඝායුෂ ඇති දේව නිකායක (අසඤ්ඤසත්ත වැනි) ඉපදී සිටියි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පිණිස අවස්ථාව නොවන පස්වන අකාලය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ မိလက္ခေသု အဝိညာတာရေသု, ယတ္ထ နတ္ထိ ဂတိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. အယံ ဆဋ္ဌော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... ප්‍රත්‍යන්ත (දේශ සීමාවල ඇති) ජනපදවල, ධර්මය වටහාගත නොහැකි මිලේච්ඡයන් අතර ඉපදී සිටියි. එහි භික්ෂූන්ට, භික්ෂුණීන්ට, උපාසකයන්ට හෝ උපාසිකාවන්ට ගමනාගමනයක් නැත. මෙය බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට අවස්ථාව නොවන හයවන අකාලයයි.”

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ. သော စ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ သတ္တမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... මධ්‍ය දේශයෙහි ජනපදවල උපත ලැබූව ද ඔහු වැරදි දෘෂ්ටි (මිථ්‍යා දෘෂ්ටි) ඇති, විපරීත දර්ශනයක් ඇති අයෙක් වෙයි: ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජාවෙහි විපාක නැත, යාග පැවැත්වීමේ විපාක නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මවක් නැත, පියෙක් නැත, ඕපපාතිකව උපදින සත්ත්වයන් නැත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන, මනා මඟට පිළිපන් යහපත් මහණ බමුණන් ලෝකයෙහි නැත’ යනුවෙනි. මෙය බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට අවස්ථාව නොවන හත්වන අකාලයයි.”

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ. သော စ ဟောတိ ဒုပ္ပညော ဇဠော ဧဠမူဂေါ, နပ္ပဋိဗလော သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတာနမတ္ထမညာတုံ. အယံ အဋ္ဌမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“නැවත ද... (පෙ)... මධ්‍ය දේශයෙහි ජනපදවල උපත ලැබූව ද ඔහු ප්‍රඥාව නැති, මෝඩ, ගොළු හා බීරි අයෙක් වෙයි. මැනවින් දේශනා කළ හෝ නොකළ ධර්මයක අර්ථය තේරුම් ගැනීමට ඔහුට ශක්තියක් නැත. මෙය බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට අවස්ථාව නොවන අටවන අකාලයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, တထာဂတော စ လောကေ န ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ န ဒေသိယတိ ဩပသမိကော ပရိနိဗ္ဗာနိကော သမ္ဗောဓဂါမီ သုဂတပ္ပဝေဒိတော. အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ, သော စ ဟောတိ ပညဝါ အဇဠော အနေဠမူဂေါ, ပဋိဗလော သုဘာသိတ-ဒုဗ္ဘာသိတာနမတ္ထမညာတုံ. အယံ နဝမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයෙහි නූපන් සේක, කෙලෙස් සංසිඳුවන, සම්බෝධියට පමුණුවන ධර්මය ද දේශනා කරනු නොලැබෙයි. එහෙත් මෙම පුද්ගලයා මධ්‍ය දේශයෙහි ජනපදවල උපත ලබා ඇත, ඔහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, මෝඩයෙකු හෝ ගොළු බීරි අයෙකු නොවේ, මැනවින් දේශනා කළ හෝ නොකළ කරුණක අර්ථය තේරුම් ගැනීමට ඔහුට ශක්තිය ඇත. මෙය බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට අවස්ථාව නොවන නවවන අකාලයයි.”

၃၄၃. ‘‘နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ [Pg.221] …ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ…ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

343. “අනුපූර්ව විහාර (පිළිවෙළින් වාසය කළ යුතු සමාපත්ති) නවයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ විචාර සහිත වූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සුඛය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ)... දෙවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන්... (පෙ)... තෙවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සුඛය ප්‍රහාණය කිරීමෙන්... (පෙ)... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සියලු ආකාරයෙන්ම රූප සඤ්ඤාවන් ඉක්මවා... (පෙ)... ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සියලු ආකාරයෙන්ම ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සියලු ආකාරයෙන්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’ යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සියලු ආකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සියලු ආකාරයෙන්ම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සඤ්ඤාවේදයිත නිරෝධයට පැමිණ වාසය කරයි.”

၃၄၄. ‘‘နဝ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာမသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာဿာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ.

344. “අනුපිළිවෙලින් සිදුවන නිරෝධයන් (නිරුද්ධ වීම්) නවයකි. ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවැදුණු තැනැත්තාට කාම සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි. දෙවන ධ්‍යානයට සමවැදුණු තැනැත්තාට විතර්ක විචාර නිරුද්ධ වෙයි. තෙවන ධ්‍යානයට සමවැදුණු තැනැත්තාට ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වෙයි. සිව්වන ධ්‍යානයට සමවැදුණු තැනැත්තාට ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස නිරුද්ධ වෙයි. ආකාසානඤ්චායතනයට සමවැදුණු තැනැත්තාට රූප සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි. විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට සමවැදුණු තැනැත්තාට ආකාසානඤ්චායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට සමවැදුණු තැනැත්තාට විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සමවැදුණු තැනැත්තාට ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි. සංඥා වේදයිත නිරෝධයට සමවැදුණු තැනැත්තාට සංඥාව ද වේදනාව ද නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန နဝ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

“ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මේ නව ධර්මයන් මැනවින් දේශනා කරන ලදී. එහිදී සියලු දෙනා විසින්ම සමගිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය ... එය දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතියි.”

ဒသကံ

දසක (දහය බැගින් වූ ධර්මයන්ගේ සංග්‍රහය)

၃၄၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒသ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ…ပေ… အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ ဒသ?

345. “ඇවැත්නි, දන්නා වූ දක්නා වූ අර්හත් වූ ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දේශනා කරන ලද දස ධර්මයක් පවතියි. එහිදී සියලු දෙනා විසින්ම සමගිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය ... එය දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතියි. ඒ දස ධර්මයෝ කවරහුද?”

‘‘ဒသ နာထကရဏာ ဓမ္မာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ. ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု [Pg.222] သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ, အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නාථකරණ (පිහිට වන) ධර්ම දසයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් යුක්තව වෙසෙයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි, අල්පමාත්‍ර වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂාපදයන්හි මැනවින් සමාදන්ව හික්මෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් සිල්වත් වෙයිද ... ශික්ෂාපදයන්හි මැනවින් සමාදන්ව හික්මෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ, တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ බහුශ්‍රැත වෙයි, ශ්‍රැතධර වෙයි, ශ්‍රැතසන්නිචය (අසා මතක තබා ගැනීම) ඇත්තෙක් වෙයි. මුල, මැද, අග යන තුන් තැන්හි කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, පිරිපුන් පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එවැනි ධර්මයන් මොහු විසින් බොහෝ සෙයින් අසන ලදහ, දරන ලදහ, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලදහ, මනසින් විමසන ලදහ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදහ. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් බහුශ්‍රැත වෙයිද ... ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදහ. මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැමුණු සිත් ඇත්තෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක් වෙයිද ... කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැමුණු සිත් ඇත්තෙක් වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ခမော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ…ပေ… ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සුවච වෙයි, සුවච බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් සමන්නාගත වෙයි, ඉවසන සුලු වෙයි, අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් සුවච වෙයිද ... අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නෙක් වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံကရဏီယာနိ, တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော တတြုပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော, အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတုံ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ…ပေ… အလံ သံဝိဓာတုံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ කුඩා මහා වූ යම් කටයුතු ඇද්ද, එහි දක්ෂයෙක් වෙයි, අනලස් වෙයි, ඒ සඳහා වූ උපාය විමසීමෙන් යුක්ත වෙයි, එය කිරීමට හා විධිමත් කිරීමට සමර්ථ වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ ... කටයුතුවලදී විධිමත් කිරීමට සමර්ථ වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ ပိယသမုဒါဟာရော, အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ…ပေ… ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ධර්මකාමී වෙයි, ප්‍රියශීලී කතාබස් ඇත්තෙක් වෙයි, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් ධර්මකාමී වෙයිද ... අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန [Pg.223] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေဟိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ…ပေ… ပရိက္ခာရေဟိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ලැබුණු පමණින් වූ චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වන්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් ලැබුණු පමණින් සතුටු වෙයිද ... පිරිකරවලින් සතුටු වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ…ပေ… အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීමටත් පටන් ගත් වීර්ය ඇත්තෙක්ව වෙසෙයි, ශක්තිමත් වෙයි, දැඩි පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වෙයි, කුසල් දහම්හි බර අත් නොහරින්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් පටන් ගත් වීර්ය ඇත්තෙක් වෙයිද ... කුසල් දහම්හි බර අත් නොහරින්නෙක් වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ…ပေ… သရိတာ အနုဿရိတာ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සිහි ඇත්තෙක් වෙයි, උසස්ම වූ සිහි බුද්ධියෙන් සමන්නාගත වෙයි, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද දෑ ද, පවසන ලද දෑ ද සිහි කිරීමටත්, අනුස්මරණය කිරීමටත් හැකි අයෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් සිහි ඇත්තෙක් වෙයිද ... අනුස්මරණය කිරීමටත් හැකි අයෙක් වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ, ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

“නැවතත් ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥාවන්ත වෙයි, උදයව්‍යය (ඉපදීම හා විනාශය) දක්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන ප්‍රඥාවෙන් සමන්නාගත වෙයි. ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් ප්‍රඥාවන්ත වෙයිද ... මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන ප්‍රඥාවෙන් සමන්නාගත වෙයිද, මේ ධර්මය ද පිහිට වන ධර්මයකි.”

၃၄၆. ဒသ ကသိဏာယတနာနိ. ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ, ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. အာပေါကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ…ပေ… တေဇောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝါယောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… နီလကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ပီတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… လောဟိတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဩဒါတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… အာကာသကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝိညာဏကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ, ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ.

346. කසිණ ආයතන දසයකි. එක්තරා මහණෙක් ඉහළ, පහළ, හරහට, එකම වූ (අන්‍ය කසිණයක් හා මිශ්‍ර නොවූ), අප්‍රමාණ වූ පඨවි කසිණය හඳුනා ගනියි. එක්තරා මහණෙක් ආපෝ කසිණය හඳුනා ගනියි... (පෙ)... තේජෝ කසිණය හඳුනා ගනියි... වායෝ කසිණය හඳුනා ගනියි... නීල කසිණය හඳුනා ගනියි... පීත කසිණය හඳුනා ගනියි... ලෝහිත කසිණය හඳුනා ගනියි... ඕදාත කසිණය හඳුනා ගනියි... ආකාශ කසිණය හඳුනා ගනියි... එක්තරා මහණෙක් ඉහළ, පහළ, හරහට, එකම වූ, අප්‍රමාණ වූ විඤ්ඤාණ කසිණය හඳුනා ගනියි.

၃၄၇. ‘‘ဒသ အကုသလကမ္မပထာ – ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ, အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒေါ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ.

347. අකුසල කර්මපථ දසයකි - ප්‍රාණඝාතය, සොරකම් කිරීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම, මුසාවාදය, කේලාම් කීම, රළු බස් කීම, හිස් වචන කීම, අභිධ්‍යාව (අනුන්ගේ වස්තුව තමාට ලැබේවායි පතන දැඩි ලෝභය), ව්‍යාපාදය (වෛරී සිත), මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය.

‘‘ဒသ [Pg.224] ကုသလကမ္မပထာ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ, အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒေါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

කුසල කර්මපථ දසයකි - ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම, මුසාවාදයෙන් වැළකීම, කේලාම් කීමෙන් වැළකීම, රළු බස් කීමෙන් වැළකීම, හිස් වචන කීමෙන් වැළකීම, අනභිධ්‍යාව (නිර්ලෝභී බව), අව්‍යාපාදය (මෙත් සිත), සම්‍යග් දෘෂ්ටිය.

၃၄၈. ‘‘ဒသ အရိယဝါသာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ, ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော, ဧကာရက္ခော, စတုရာပဿေနော, ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော, သမဝယသဋ္ဌေသနော, အနာဝိလသင်္ကပ္ပော, ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော, သုဝိမုတ္တစိတ္တော, သုဝိမုတ္တပညော.

348. ආර්ය වාස දසයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ (1) අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි, (2) අංග හයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි, (3) එක් ආරක්ෂකයෙක් ඇත්තේ වෙයි, (4) සිවු වැදෑරුම් ඇසුරු ඇත්තේ වෙයි, (5) බැහැර කළ පෞද්ගලික සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි, (6) මුළුමනින්ම අත්හළ සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි, (7) නොකැලඹුණු (නිර්මල) සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි, (8) සන්සුන් කළ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි, (9) මනාව මිදුණු සිතක් ඇත්තේ වෙයි, (10) මනාව මිදුණු ප්‍රඥාවක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ වෙයි, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ වෙයි, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ වෙයි, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ වෙයි, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් අංග හයකින් යුක්ත වූයේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ඇසින් රූපයක් දැක සොම්නස් නොවෙයි, දොම්නස් නොවෙයි, උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වෙසෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... (පෙ)... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැන සොම්නස් නොවෙයි, දොම්නස් නොවෙයි, උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වෙසෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ අංග හයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတာရက္ခေန စေတသာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් එක් ආරක්ෂකයෙක් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සිහිය නමැති ආරක්ෂාව සහිත සිතින් යුක්ත වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ එක් ආරක්ෂකයෙක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් සිවු වැදෑරුම් ඇසුරු ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ (නුසුදුසු දේ) නුවණින් සලකා පරිහරණය කරයි, නුවණින් සලකා ඉවසයි, නුවණින් සලකා වළකියි, නුවණින් සලකා දුරු කරයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ සිවු වැදෑරුම් ඇසුරු ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ နုန္နာနိ ဟောန္တိ ပဏုန္နာနိ စတ္တာနိ ဝန္တာနိ မုတ္တာနိ ပဟီနာနိ ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් බැහැර කළ පෞද්ගලික සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහු විසින් විවිධ මහණ බමුණන්ගේ යම් ඒ විවිධ පෞද්ගලික සත්‍යයන් (දෘෂ්ටි) වෙත්ද, ඒ සියල්ල බැහැර කරන ලද්දේ, මුළුමනින්ම දුරු කරන ලද්දේ, අත්හරින ලද්දේ, වමාරන ලද්දේ, මුදන ලද්දේ, ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ, ප්‍රතිනිශ්සර්ග කරන ලද්දේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ බැහැර කළ පෞද්ගලික සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော[Pg.225], ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဘဝေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් මුළුමනින්ම අත්හළ සෙවීම් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාමයන් සෙවීම (කාමේෂණා) ප්‍රහීණ වෙයි, භවයන් සෙවීම (භවේෂණා) ප්‍රහීණ වෙයි, බ්‍රහ්මචර්යාව සෙවීම (බ්‍රහ්මචරියේෂණා) සන්සිඳී ගියේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ මුළුමනින්ම අත්හළ සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් නොකැලඹුණු සංකල්ප ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාම සංකල්ප ප්‍රහීණ වෙයි, ව්‍යාපාද සංකල්ප ප්‍රහීණ වෙයි, විහිංසා සංකල්ප ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ නොකැලඹුණු සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් සන්සුන් කළ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සැපය ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ද, දුක ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ද, පෙරම සොම්නස් දොම්නස් අවසන් වීමෙන් ද, දුක් ද නොවන සැප ද නොවන උපේක්ෂාවෙන් උපන් සිහියේ පිරිසිදු බව ඇති සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ සන්සුන් කළ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් මනාව මිදුණු සිතක් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ සිත රාගයෙන් මිදුණේ වෙයි, ද්වේෂයෙන් මිදුණේ වෙයි, මෝහයෙන් මිදුණේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ මනාව මිදුණු සිතක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ‘ဒေါသော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ‘မောဟော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ.

ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් මනාව මිදුණු ප්‍රඥාවක් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ 'මාගේ රාගය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින්ම සිඳින ලදී, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී, විනාශ කරන ලදී, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැතැයි' මනාව දැනගනියි. 'මාගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ කරන ලදී... (පෙ)... මාගේ මෝහය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින්ම සිඳින ලදී, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී, විනාශ කරන ලදී, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැතැයි' මනාව දැනගනියි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ මනාව මිදුණු ප්‍රඥාවක් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘ဒသ အသေက္ခာ ဓမ္မာ – အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အသေက္ခော သမ္မာသင်္ကပ္ပော, အသေက္ခာ သမ္မာဝါစာ, အသေက္ခော သမ္မာကမ္မန္တော, အသေက္ခော သမ္မာအာဇီဝေါ, အသေက္ခော သမ္မာဝါယာမော, အသေက္ခာ သမ္မာသတိ, အသေက္ခော သမ္မာသမာဓိ, အသေက္ခံ သမ္မာဉာဏံ, အသေက္ခာ သမ္မာဝိမုတ္တိ.

“අසේඛ (රහතන් වහන්සේලා සතු) ධර්ම දසයකි. එනම්: රහත් වූ සම්මා දිට්ඨිය, රහත් වූ සම්මා සංකප්පය, රහත් වූ සම්මා වාචාව, රහත් වූ සම්මා කම්මන්තය, රහත් වූ සම්මා ආජීවය, රහත් වූ සම්මා වායාමය, රහත් වූ සම්මා සතිය, රහත් වූ සම්මා සමාධිය, රහත් වූ සම්මා ඥානය සහ රහත් වූ සම්මා විමුක්තියයි.”

‘‘ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒသ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ န [Pg.226] ဝိဝဒိတဗ္ဗံ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ.

“ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්ම දසය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය. මේ බ්‍රහ්මචර්යාව (ශාසනය) දීර්ඝ කාලයක් පවතින්නා පිණිසත්, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිසත්, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිසත්, ලෝකයාට අනුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ට වැඩ පිණිසත්, හිත පිණිසත්, සැප පිණිසත් එහිදී අප සැම දෙනාම සමඟිව සජ්ඣායනා කළ යුතුය, විවාද නොකළ යුතුය.”

၃၄၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘သာဓု သာဓု, သာရိပုတ္တ, သာဓု ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခူနံ သင်္ဂီတိပရိယာယံ အဘာသီ’တိ. ဣဒမဝေါစာယသ္မာ သာရိပုတ္တော, သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

349. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (සමවැතියෙන්) නැගී සිට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ අමතා, “සාරිපුත්තය, සාධු! සාධු! සාරිපුත්තය, ඔබ භික්ෂූන්ට සංගීති පර්යාය මැනවින් දේශනා කළා” යැයි වදාළ සේක. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙය වදාළහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටු වී එය අගය කළහ.

သင်္ဂီတိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

දසවැනි සංගීති සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၁၁. ဒသုတ္တရသုတ္တံ

11. දසුත්තර සූත්‍රය

၃၅၀. ဧဝံ [Pg.227] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ! ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

350. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණ අසල පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩ වසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, භික්ෂූන් වහන්ස” යැයි භික්ෂූන් අමතා වදාළහ. “ඇවැත්නි” යැයි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘ဒသုတ္တရံ ပဝက္ခာမိ, ဓမ္မံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, သဗ္ဗဂန္ထပ္ပမောစနံ’’.

“නිර්වාණය අවබෝධ කරගනු පිණිසත්, සසර දුක කෙළවර කරනු පිණිසත්, සියලු කෙලෙස් ගැටවලින් මිදෙනු පිණිසත්, දහයෙන් දහයට වැඩි වන ධර්මයන් ඇති දසුත්තර සූත්‍රය දේශනා කරමි.”

ဧကော ဓမ္မော

ඒකක ධර්මයෝ

၃၅၁. ‘‘ဧကော, အာဝုသော, ဓမ္မော ဗဟုကာရော, ဧကော ဓမ္မော ဘာဝေတဗ္ဗော, ဧကော ဓမ္မော ပရိညေယျော, ဧကော ဓမ္မော ပဟာတဗ္ဗော, ဧကော ဓမ္မော ဟာနဘာဂိယော, ဧကော ဓမ္မော ဝိသေသဘာဂိယော, ဧကော ဓမ္မော ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈော, ဧကော ဓမ္မော ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗော, ဧကော ဓမ္မော အဘိညေယျော, ဧကော ဓမ္မော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော.

351. “ඇවැත්නි, බොහෝ උපකාරී වන එක් ධර්මයක් ඇත, වැඩිය යුතු එක් ධර්මයක් ඇත, පිරිසිඳ දත යුතු එක් ධර්මයක් ඇත, ප්‍රහීණ කළ යුතු එක් ධර්මයක් ඇත, පිරිහීමට හේතු වන එක් ධර්මයක් ඇත, විශේෂාධිගමයට (දියුණුවට) හේතු වන එක් ධර්මයක් ඇත, අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර එක් ධර්මයක් ඇත, උපදවා ගත යුතු එක් ධර්මයක් ඇත, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු එක් ධර්මයක් ඇත, සාක්ෂාත් කළ යුතු එක් ධර්මයක් ඇත.”

(က) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဗဟုကာရော.

(ක) “බොහෝ උපකාරී වන එක් ධර්මය කුමක්ද? කුසල් දහම්හි අප්‍රමාදයයි. මෙය බොහෝ උපකාරී වන එක් ධර්මයයි.”

(ခ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ဘာဝေတဗ္ဗော? ကာယဂတာသတိ သာတသဟဂတာ. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဘာဝေတဗ္ဗော.

(ඛ) “වැඩිය යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? සොම්නසින් යුත් කායගතා සතියයි. මෙය වැඩිය යුතු එක් ධර්මයයි.”

(ဂ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ပရိညေယျော? ဖဿော သာသဝေါ ဥပါဒါနိယော. အယံ ဧကော ဓမ္မော ပရိညေယျော.

(ග) “පිරිසිඳ දත යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? ආසව සහිත වූ, උපාදානයට අරමුණු වූ ස්පර්ශයයි. මෙය පිරිසිඳ දත යුතු එක් ධර්මයයි.”

(ဃ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ပဟာတဗ္ဗော? အသ္မိမာနော. အယံ ဧကော ဓမ္မော ပဟာတဗ္ဗော.

(ඝ) “ප්‍රහීණ කළ යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? අස්මිමානය (මම වෙමි යන මානය) යි. මෙය ප්‍රහීණ කළ යුතු එක් ධර්මයයි.”

(င) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ဟာနဘာဂိယော? အယောနိသော မနသိကာရော. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဟာနဘာဂိယော.

(ඞ) “පිරිහීමට හේතු වන එක් ධර්මය කුමක්ද? අයෝනිසෝ මනසිකාරයයි. මෙය පිරිහීමට හේතු වන එක් ධර්මයයි.”

(စ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ဝိသေသဘာဂိယော? ယောနိသော မနသိကာရော. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဝိသေသဘာဂိယော.

(ච) “විශේෂාධිගමයට හේතු වන එක් ධර්මය කුමක්ද? යෝනිසෝ මනසිකාරයයි. මෙය විශේෂාධිගමයට හේතු වන එක් ධර්මයයි.”

(ဆ) ‘‘ကတမော [Pg.228] ဧကော ဓမ္မော ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈော? အာနန္တရိကော စေတောသမာဓိ. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈော.

(ඡ) “අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර එක් ධර්මය කුමක්ද? ආනන්තරික චේතෝ සමාධියයි. මෙය අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර එක් ධර්මයයි.”

(ဇ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗော? အကုပ္ပံ ဉာဏံ. အယံ ဧကော ဓမ္မော ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗော.

(ජ) “උපදවා ගත යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? නොවෙනස් වන (අකුප්ප) ඥානයයි. මෙය උපදවා ගත යුතු එක් ධර්මයයි.”

(ဈ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော အဘိညေယျော? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. အယံ ဧကော ဓမ္မော အဘိညေယျော.

(ඣ) “විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? ‘සියලු සත්ත්වයෝ ආහාරය නිසා පවතින්නාහ’ යන්නයි. මෙය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු එක් ධර්මයයි.”

(ဉ) ‘‘ကတမော ဧကော ဓမ္မော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော? အကုပ္ပာ စေတောဝိမုတ္တိ. အယံ ဧကော ဓမ္မော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော.

(ඤ) “සාක්ෂාත් කළ යුතු එක් ධර්මය කුමක්ද? නොවෙනස් වන (අකුප්ප) චේතෝ විමුක්තියයි. මෙය සාක්ෂාත් කළ යුතු එක් ධර්මයයි.”

‘‘ဣတိ ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

“මෙසේ මේ ධර්ම දසය යථාර්ථ වූ, සත්‍ය වූ, ඒකාන්ත වූ, නොවෙනස් වන, අන්‍ය ආකාරයකින් නොවන ලෙස තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේය.”

ဒွေ ဓမ္မာ

දුක ධර්මයෝ

၃၅၂. ‘‘ဒွေ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ, ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ, ဒွေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ, ဒွေ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ, ဒွေ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ, ဒွေ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ, ဒွေ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ, ဒွေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ, ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

352. “බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම දෙකකි, වැඩිය යුතු ධර්ම දෙකකි, පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම දෙකකි, ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම දෙකකි, පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම දෙකකි, විශේෂාධිගමයට හේතු වන ධර්ම දෙකකි, අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර ධර්ම දෙකකි, උපදවා ගත යුතු ධර්ම දෙකකි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු ධර්ම දෙකකි, සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම දෙකකි.”

(က) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

(ක) “බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම දෙක මොනවාද? සතිය සහ සම්පජඤ්ඤයයි. මේවා බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම දෙකයි.”

(ခ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

(ඛ) “වැඩිය යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? සමථය සහ විපස්සනාවයි. මේවා වැඩිය යුතු ධර්ම දෙකයි.”

(ဂ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? နာမဉ္စ ရူပဉ္စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

(ග) “පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? නාමය සහ රූපයයි. මේවා පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම දෙකයි.”

(ဃ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

(ඝ) “ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? අවිද්‍යාව සහ භව තණ්හාවයි. මේවා ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම දෙකයි.”

(င) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? ဒေါဝစဿတာ စ ပါပမိတ္တတာ စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

(ඞ) “පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම දෙක මොනවාද? අකීකරු බව (දෝවචස්සතාව) සහ පාපමිත්‍ර සේවනයයි. මේවා පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම දෙකයි.”

(စ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? သောဝစဿတာ စ ကလျာဏမိတ္တတာ စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

(ච) “විශේෂාධිගමයට හේතු වන ධර්ම දෙක මොනවාද? කීකරු බව (සෝවචස්සතාව) සහ කල්‍යාණමිත්‍ර සේවනයයි. මේවා විශේෂාධිගමයට හේතු වන ධර්ම දෙකයි.”

(ဆ) ‘‘ကတမေ [Pg.229] ဒွေ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? ယော စ ဟေတု ယော စ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, ယော စ ဟေတု ယော စ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

(ඡ) “අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර ධර්ම දෙක මොනවාද? සත්ත්වයන්ගේ කෙලෙස්වලට හේතුව හා ප්‍රත්‍යය ද, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු බවට (විශුද්ධියට) හේතුව හා ප්‍රත්‍යය ද යන මොවුහුයි. මේවා අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර ධර්ම දෙකයි.”

(ဇ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? ဒွေ ဉာဏာနိ – ခယေ ဉာဏံ, အနုပ္ပာဒေ ဉာဏံ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

උපදවාගත යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? ඥාන දෙකකි. එනම්: (කෙලෙස්) ක්ෂය වීම පිළිබඳ ඥානය සහ (කෙලෙස්) නැවත නූපදීම පිළිබඳ ඥානයයි. මෙම ධර්ම දෙක උපදවාගත යුතුය.

(ဈ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? ဒွေ ဓာတုယော – သင်္ခတာ စ ဓာတု အသင်္ခတာ စ ဓာတု. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

විශේෂ ඥානයෙන් (අභිඥාවෙන්) දැනගත යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? ධාතු දෙකකි. එනම්: සංඛත ධාතුව සහ අසංඛත ධාතුවයි. මෙම ධර්ම දෙක විශේෂ ඥානයෙන් දැනගත යුතුය.

(ဉ) ‘‘ကတမေ ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ. ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම දෙක මොනවාද? විද්‍යාව සහ විමුක්තියයි. මෙම ධර්ම දෙක සාක්ෂාත් කළ යුතුය.

‘‘ဣတိ ဣမေ ဝီသတိ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

මෙසේ මේ ධර්ම විස්ස යථාර්ථ වූ, සැබෑ වූ, එලෙසම වූ, අවිපරීත වූ, අන්‍ය ආකාර නොවන සේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාව අවබෝධ කරන ලදී.

တယော ဓမ္မာ

තුන් ආකාර වූ ධර්මයන්.

၃၅၃. ‘‘တယော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ, တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ…ပေ… တယော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

353. බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම තුනකි, වැඩිය යුතු ධර්ම තුනකි... පෙ... සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම තුනකි.

(က) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? သပ္ပုရိသသံသေဝေါ, သဒ္ဓမ္မဿဝနံ, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම තුන මොනවාද? සත්පුරුෂ සේවනය, සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සහ ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියයි. මෙම ධර්ම තුන බොහෝ උපකාරී වේ.

(ခ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ, အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ, အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

වැඩිය යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? සමාධි තුනකි. එනම්: විතර්ක සහිත විචාර සහිත සමාධිය, විතර්ක රහිත විචාර මාත්‍රයක් පමණක් ඇති සමාධිය සහ විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියයි. මෙම ධර්ම තුන වැඩිය යුතුය.

(ဂ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? တိဿော ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

පිරිසිඳ දැනගත යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? වේදනා තුනකි. එනම්: සැප වේදනාව, දුක් වේදනාව සහ දුක් ද නොවන සැප ද නොවන (උපේක්ෂා) වේදනාවයි. මෙම ධර්ම තුන පිරිසිඳ දැනගත යුතුය.

(ဃ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? တိဿော တဏှာ – ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? තණ්හා තුනකි. එනම්: කාම තණ්හාව, භව තණ්හාව සහ විභව තණ්හාවයි. මෙම ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කළ යුතුය.

(င) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම තුන මොනවාද? අකුසල මූල තුනකි. එනම්: ලෝභ අකුසල මූලය, ද්වේෂ අකුසල මූලය සහ මෝහ අකුසල මූලයයි. මෙම ධර්ම තුන පිරිහීම පිණිස පවතී.

(စ) ‘‘ကတမေ [Pg.230] တယော ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? တီဏိ ကုသလမူလာနိ – အလောဘော ကုသလမူလံ, အဒေါသော ကုသလမူလံ, အမောဟော ကုသလမူလံ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

විශේෂත්වය පිණිස (දියුණුව පිණිස) පවතින ධර්ම තුන මොනවාද? කුසල මූල තුනකි. එනම්: අලෝභ කුසල මූලය, අද්වේෂ කුසල මූලය සහ අමෝහ කුසල මූලයයි. මෙම ධර්ම තුන විශේෂත්වය පිණිස පවතී.

(ဆ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? တိဿော နိဿရဏိယာ ဓာတုယော – ကာမာနမေတံ နိဿရဏံ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ, ရူပါနမေတံ နိဿရဏံ ယဒိဒံ အရူပံ, ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ ဘူတံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ, နိရောဓော တဿ နိဿရဏံ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

අවබෝධ කිරීමට අපහසු ධර්ම තුන මොනවාද? නිස්සරණීය ධාතු තුනකි. එනම්: කාමයන්ගෙන් මිදීමට මඟ වූ නෙක්ඛම්මය, රූපයන්ගෙන් මිදීමට මඟ වූ අරූපය, තවද යම්කිසි හටගත්, සකස් වූ (සංඛත), ප්‍රතීත්‍ය සමුත්පන්න වූ ධර්මයක් වේද, ඒවායේ නිරෝධය ඉන් මිදීමට මඟයි. මෙම ධර්ම තුන අවබෝධ කිරීමට අපහසුය.

(ဇ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? တီဏိ ဉာဏာနိ – အတီတံသေ ဉာဏံ, အနာဂတံသေ ဉာဏံ, ပစ္စုပ္ပန္နံသေ ဉာဏံ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

උපදවාගත යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? ඥාන තුනකි. එනම්: අතීතය පිළිබඳ ඥානය, අනාගතය පිළිබඳ ඥානය සහ වර්තමානය පිළිබඳ ඥානයයි. මෙම ධර්ම තුන උපදවාගත යුතුය.

(ဈ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? တိဿော ဓာတုယော – ကာမဓာတု, ရူပဓာတု, အရူပဓာတု. ဣမေ တယော ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

විශේෂ ඥානයෙන් දැනගත යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? ධාතු තුනකි. එනම්: කාම ධාතුව, රූප ධාතුව සහ අරූප ධාතුවයි. මෙම ධර්ම තුන විශේෂ ඥානයෙන් දැනගත යුතුය.

(ဉ) ‘‘ကတမေ တယော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? တိဿော ဝိဇ္ဇာ – ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ, သတ္တာနံ စုတူပပါတေ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ, အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම තුන මොනවාද? විද්‍යා තුනකි. එනම්: පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කිරීමේ ඥානය නම් වූ විද්‍යාව, සත්වයන්ගේ චුති උප්පත්ති දැනගන්නා ඥානය නම් වූ විද්‍යාව සහ ආසවයන් ක්ෂය කරන ඥානය නම් වූ විද්‍යාවයි. මෙම ධර්ම තුන සාක්ෂාත් කළ යුතුය.

‘‘ဣတိ ဣမေ တိံသ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

මෙසේ මේ ධර්ම තිහ යථාර්ථ වූ, සැබෑ වූ, එලෙසම වූ, අවිපරීත වූ, අන්‍ය ආකාර නොවන සේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාව අවබෝධ කරන ලදී.

စတ္တာရော ဓမ္မာ

හතර ආකාර වූ ධර්මයන්.

၃၅၄. ‘‘စတ္တာရော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ, စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ…ပေ… စတ္တာရော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

354. බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම හතරකි, වැඩිය යුතු ධර්ම හතරකි... පෙ... සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම හතරකි.

(က) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? စတ္တာရိ စက္ကာနိ – ပတိရူပဒေသဝါသော, သပ္ပုရိသူပနိဿယော, အတ္တသမ္မာပဏိဓိ, ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම හතර මොනවාද? චක්‍ර හතරකි. එනම්: සුදුසු ප්‍රදේශයක වාසය කිරීම, සත්පුරුෂයන් ඇසුරු කිරීම, තමන් යහපතෙහි මනාව පිහිටුවීම සහ පෙර කරන ලද පින් ඇති බවයි. මෙම ධර්ම හතර බොහෝ උපකාරී වේ.

(ခ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု [Pg.231] ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

වැඩිය යුතු ධර්ම හතර මොනවාද? සතිපට්ඨාන හතරකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා වැටහීමෙන් හා සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් (කායානුපස්සනාව) වෙසෙයි. වේදනාවන්හි... පෙ... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්ම අනුව බලමින් (ධම්මානුපස්සනාව) කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා වැටහීමෙන් හා සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට වෙසෙයි. මෙම ධර්ම හතර වැඩිය යුතුය.

(ဂ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? စတ္တာရော အာဟာရာ – ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ, ဖဿော ဒုတိယော, မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ, ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

පිරිසිඳ දැනගත යුතු ධර්ම හතර මොනවාද? ආහාර හතරකි. එනම්: ඝන වූ හෝ සියුම් වූ කබළීකාර ආහාරය, දෙවැන්න ඵස්ස ආහාරය, තෙවැන්න මනෝසංචේතනා ආහාරය සහ සිව්වැන්න විඤ්ඤාණ ආහාරයයි. මෙම ධර්ම හතර පිරිසිඳ දැනගත යුතුය.

(ဃ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? စတ္တာရော ဩဃာ – ကာမောဃော, ဘဝေါဃော, ဒိဋ္ဌောဃော, အဝိဇ္ဇောဃော. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම හතර මොනවාද? ඕඝ හතරකි. එනම්: කාම ඕඝය, භව ඕඝය, දිට්ඨි ඕඝය සහ අවිජ්ජා ඕඝයයි. මෙම ධර්ම හතර ප්‍රහීණ කළ යුතුය.

(င) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? စတ္တာရော ယောဂါ – ကာမယောဂေါ, ဘဝယောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂေါ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම හතර මොනවාද? යෝග හතරකි. එනම්: කාම යෝගය, භව යෝගය, දිට්ඨි යෝගය සහ අවිජ්ජා යෝගයයි. මෙම ධර්ම හතර පිරිහීම පිණිස පවතී.

(စ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? စတ္တာရော ဝိသညောဂါ – ကာမယောဂဝိသံယောဂေါ, ဘဝယောဂဝိသံယောဂေါ, ဒိဋ္ဌိယောဂဝိသံယောဂေါ, အဝိဇ္ဇာယောဂဝိသံယောဂေါ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

විශේෂත්වය පිණිස පවතින ධර්ම හතර මොනවාද? විසංයෝග (මිදීම්) හතරකි. එනම්: කාම යෝගයෙන් මිදීම, භව යෝගයෙන් මිදීම, දිට්ඨි යෝගයෙන් මිදීම සහ අවිජ්ජා යෝගයෙන් මිදීමයි. මෙම ධර්ම හතර විශේෂත්වය පිණිස පවතී.

(ဆ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? စတ္တာရော သမာဓီ – ဟာနဘာဂိယော သမာဓိ, ဌိတိဘာဂိယော သမာဓိ, ဝိသေသဘာဂိယော သမာဓိ, နိဗ္ဗေဓဘာဂိယော သမာဓိ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

අවබෝධ කිරීමට අපහසු ධර්ම හතර මොනවාද? සමාධි හතරකි. එනම්: පිරිහීමට පස ඇති සමාධිය, පැවැත්මට පස ඇති සමාධිය, විශේෂත්වය පිණිස පවතින සමාධිය සහ විනිවිද දැකීම පිණිස පවතින (නිබ්බේධභාගිය) සමාධියයි. මෙම ධර්ම හතර අවබෝධ කිරීමට අපහසුය.

(ဇ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? စတ္တာရိ ဉာဏာနိ – ဓမ္မေ ဉာဏံ, အနွယေ ဉာဏံ, ပရိယေ ဉာဏံ, သမ္မုတိယာ ဉာဏံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

(ඡ) “උපදවාගත යුතු ධර්ම සතර මොනවාද? ඤාණ හතරකි: එනම්, ධර්මය පිළිබඳ ඤාණය (ධම්ම ඤාණය), අනුමාන ඤාණය (අන්වය ඤාණය), පිරිසිඳ දකින ඤාණය (පරිච්ඡේද ඤාණය/පරසිත් දන්නා ඤාණය) සහ සම්මුති ඤාණයයි. මේ ධර්ම සතර උපදවාගත යුතු වේ.”

(ဈ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ – ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

(ඣ) “විශිෂ්ට ඤාණයෙන් දත යුතු ධර්ම සතර මොනවාද? ආර්ය සත්‍ය සතරයි: එනම්, දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය, දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය, දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය සහ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යයයි. මේ ධර්ම සතර විශිෂ්ට ඤාණයෙන් දත යුතු වේ.”

(ဉ) ‘‘ကတမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ – သောတာပတ္တိဖလံ, သကဒါဂါမိဖလံ, အနာဂါမိဖလံ, အရဟတ္တဖလံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

(ඤ) “පසක් කළ යුතු ධර්ම සතර මොනවාද? ශ්‍රාමණ්‍ය ඵල සතරයි: එනම්, සෝතාපත්ති ඵලය, සකෘදාගාමී ඵලය, අනාගාමී ඵලය සහ අරහත්ත ඵලයයි. මේ ධර්ම සතර පසක් කළ යුතු වේ.”

‘‘ဣတိ [Pg.232] ဣမေ စတ္တာရီသဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

මෙසේ මේ සතළිස් ධර්මයෝ තථ්‍ය වූහ, සත්‍ය වූහ, එසේම වූහ, නොවෙනස් වූහ, අන්‍යාකාර නොවූහ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදහ.”

ပဉ္စ ဓမ္မာ

පංචක ධර්ම කොට්ඨාසය

၃၅၅. ‘‘ပဉ္စ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… ပဉ္စ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

355. “බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම පහකි... පසක් කළ යුතු ධර්ම පහකි.”

(က) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ. အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတမတ္တာနံ အာဝီကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု. အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

(ක) “බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම පහ මොනවාද? වීර්යය වැඩීමේ අංග (ප්‍රධානියංග) පහකි: ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, තථාගතයන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය විශ්වාස කරයි — ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භගවා වන සේක’ යනුවෙනි. ඔහු අල්ප වූ ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයි, අල්ප වූ රෝග ඇත්තෙක් වෙයි, ඉතා ශීත නොවූ ඉතා උෂ්ණ නොවූ මධ්‍යස්ථ වූ වීර්යය කිරීමට සුදුසු වූ, ආහාර මැනවින් පැසවන්නා වූ ග්‍රහණියෙන් (ජඨරාග්නියෙන්) යුක්ත වෙයි. ඔහු කෛරාටික නොවූ, මායාවී නොවූ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියේ හෝ බුද්ධිමත් සබ්‍රහ්මචාරීන් ඉදිරියේ තමාගේ තත්ත්වය ඇති සැටියෙන් හෙළි කරන්නෙක් වෙයි. අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත් කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කිරීම පිණිසත් පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව, ශක්තිමත්ව, ස්ථිර වීර්යයෙන් යුතුව, කුසල ධර්මයන්හි නොපසුබට උත්සාහයෙන් යුක්තව වාසය කරයි. ඔහු පරමාර්ථ අවබෝධය පිණිස පවතින, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මැනවින් දුක ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින, උදය වැය දකින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මේ ධර්ම පහ බොහෝ උපකාරී වේ.”

(ခ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? ပဉ္စင်္ဂိကော သမ္မာသမာဓိ – ပီတိဖရဏတာ, သုခဖရဏတာ, စေတောဖရဏတာ, အာလောကဖရဏတာ, ပစ္စဝေက္ခဏနိမိတ္တံ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

(ඛ) “වැඩිය යුතු ධර්ම පහ මොනවාද? අංග පහකින් යුත් සම්මා සමාධියයි: පීතියෙන් පැතිර ගැනීම, සැපයෙන් පැතිර ගැනීම, සිතෙන් (පරසිත් දැනීමෙන්) පැතිර ගැනීම, ආලෝකයෙන් පැතිර ගැනීම සහ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා නිමිත්තයි. මේ ධර්ම පහ වැඩිය යුතු වේ.”

(ဂ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

(ග) “පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම පහ මොනවාද? පංච උපාදානස්කන්ධයන්ය: එනම්, රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා උපාදානස්කන්ධය, සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංඛාර උපාදානස්කන්ධය සහ විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධයයි. මේ ධර්ම පහ පිරිසිඳ දත යුතු වේ.”

(ဃ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? ပဉ္စ နီဝရဏာနိ – ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စကုကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

(ඝ) “ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම පහ මොනවාද? නීවරණ පහකි: එනම්, කාමච්ඡන්ද නීවරණය, ව්‍යාපාද නීවරණය, ථීනමිද්ධ නීවරණය, උද්ධච්චකුක්කුච්ච නීවරණය සහ විචිකිච්ඡා නීවරණයයි. මේ ධර්ම පහ ප්‍රහීණ කළ යුතු වේ.”

(င) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? ပဉ္စ စေတောခိလာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, တဿ [Pg.233] စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. အယံ ပဌမော စေတောခိလော. ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ…ပေ… သံဃေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ…ပေ… သိက္ခာယ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ…ပေ… သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော, ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. အယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

(ඞ) “පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම පහ මොනවාද? චේතෝඛිල (සිතේ ඇණ) පහකි: ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයි, විචිකිච්ඡා කරයි, ඒ කෙරෙහි සිත නොනමයි, නොපැහැදෙයි. ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයිද, විචිකිච්ඡා කරයිද, සිත නොනමයිද, නොපැහැදෙයිද, ඔහුගේ සිත වීර්යය කිරීමට, නිරන්තර යෙදීමට, නොකඩවා උත්සාහ කිරීමට හා ප්‍රධන් වීර්යය වැඩීමට නොනැමෙයි. කාගේ සිත නම් වීර්යය කිරීමට නොනැමෙයිද, මෙය පළමු වන චේතෝඛිලයයි. තවද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ධර්මය කෙරෙහි සැක කරයිද... සංඝයා කෙරෙහි සැක කරයිද... ශික්ෂාව කෙරෙහි සැක කරයිද... සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි කිපෙයිද, නොසතුටු වෙයිද, ගැටුණු සිතැති වෙයිද, ඇණයක් මෙන් වූ සිතැති වෙයිද, ඔහුගේ සිත වීර්යය කිරීමට... නොනැමෙයි. මෙය පස්වන චේතෝඛිලයයි. මේ ධර්ම පහ පිරිහීමට හේතු වේ.”

(စ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

(ච) “විශේෂාධිගමය පිණිස පවතින ධර්ම පහ මොනවාද? ඉන්ද්‍රිය පහකි: එනම්, සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ පඤ්ඤින්ද්‍රියයි. මේ ධර්ම පහ විශේෂාධිගමය පිණිස පවතී.”

(ဆ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? ပဉ္စ နိဿရဏိယာ ဓာတုယော – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမေ မနသိကရောတော ကာမေသု စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. နေက္ခမ္မံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ကာမေဟိ. ယေ စ ကာမပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ. န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ကာမာနံ နိဿရဏံ.

(ඡ) “අවබෝධ කිරීමට අපහසු ධර්ම පහ මොනවාද? නික්මීමට හේතු වන ධාතු (නිස්සරණීය ධාතු) පහකි: ඇවැත්නි, මෙහි කාමයන් මනසිකාර කරන මහණහුගේ සිත කාමයන්හි බැස නොගනියි, ඒ කෙරෙහි නොපැහැදෙයි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. නෙක්ඛම්මය (කාමයෙන් වෙන්වීම) මනසිකාර කරන ඔහුගේ සිත නෙක්ඛම්මය කෙරෙහි බැසගනියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත මැනවින් පවතින, මැනවින් වැඩුණු, මැනවින් නැගී සිටි, මැනවින් මිදුණු, කාමයන්ගෙන් වෙන් වූ එකක් වෙයි. කාම ප්‍රත්‍යයෙන් යම් ආශ්‍රවයෝ, විඝාතයෝ (පීඩාවෝ) සහ දැවිලි උපදිත්ද, ඔහු ඒවායින් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ (කාමජ) වේදනාව විඳින්නේ නැත. මෙය කාමයන්ගෙන් නික්මීම යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဗျာပါဒံ မနသိကရောတော ဗျာပါဒေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အဗျာပါဒံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အဗျာပါဒေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ဗျာပါဒေန. ယေ စ ဗျာပါဒပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ. န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද, ව්‍යාපාදය (ක්‍රෝධය) මෙනෙහි කරන මහණහුගේ සිත ව්‍යාපාදයෙහි නොවදියි, නොපැහැදෙයි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු අව්‍යාපාදය (මෙත්තාව) මෙනෙහි කරන කල්හි ඔහුගේ සිත අව්‍යාපාදයෙහි වදියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත ව්‍යාපාදයෙන් මැනවින් පහ වූයේ, මැනවින් වැඩුණේ, මැනවින් ඉවත් වූයේ, මැනවින් මිදුණේ, වෙන් වූයේ වෙයි. ව්‍යාපාදය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, වෙහෙස කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ වේදනාව අනුභව නොකරයි. මෙය ව්‍යාපාදයෙන් නික්මීම යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဝိဟေသံ မနသိကရောတော ဝိဟေသာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အဝိဟေသံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အဝိဟေသာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ[Pg.234]. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ဝိဟေသာယ. ယေ စ ဝိဟေသာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ. န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ဝိဟေသာယ နိဿရဏံ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද, විහිංසාව (හිංසාව) මෙනෙහි කරන මහණහුගේ සිත විහිංසාවෙහි නොවදියි, නොපැහැදෙයි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු අවිහිංසාව (කරුණාව) මෙනෙහි කරන කල්හි ඔහුගේ සිත අවිහිංසාවෙහි වදියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත විහිංසාවෙන් මැනවින් පහ වූයේ, මැනවින් වැඩුණේ, මැනවින් ඉවත් වූයේ, මැනවින් මිදුණේ, වෙන් වූයේ වෙයි. විහිංසාව ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, වෙහෙස කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ වේදනාව අනුභව නොකරයි. මෙය විහිංසාවෙන් නික්මීම යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ရူပေ မနသိကရောတော ရူပေသု စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. အရူပံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော အရူပေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ ရူပေဟိ. ယေ စ ရူပပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ. န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ ရူပါနံ နိဿရဏံ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද, රූපයන් මෙනෙහි කරන මහණහුගේ සිත රූපයන්හි නොවදියි, නොපැහැදෙයි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු අරූපය (අරූපාවචර ධර්ම) මෙනෙහි කරන කල්හි ඔහුගේ සිත අරූපයෙහි වදියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත රූපයන්ගෙන් මැනවින් පහ වූයේ, මැනවින් වැඩුණේ, මැනවින් ඉවත් වූයේ, මැනවින් මිදුණේ, වෙන් වූයේ වෙයි. රූපයන් ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, වෙහෙස කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ වේදනාව අනුභව නොකරයි. මෙය රූපයන්ගෙන් නික්මීම යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော သက္ကာယံ မနသိကရောတော သက္ကာယေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ န ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. သက္ကာယနိရောဓံ ခေါ ပနဿ မနသိကရောတော သက္ကာယနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. တဿ တံ စိတ္တံ သုဂတံ သုဘာဝိတံ သုဝုဋ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ ဝိသံယုတ္တံ သက္ကာယေန. ယေ စ သက္ကာယပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အာသဝါ ဝိဃာတာ ပရိဠာဟာ, မုတ္တော သော တေဟိ. န သော တံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ဣဒမက္ခာတံ သက္ကာယဿ နိဿရဏံ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද, සක්කාය (පඤ්ච උපාදානස්කන්ධය) මෙනෙහි කරන මහණහුගේ සිත සක්කායෙහි නොවදියි, නොපැහැදෙයි, නොපිහිටයි, නොමිදෙයි. එහෙත් ඔහු සක්කාය නිරෝධය (නිවන) මෙනෙහි කරන කල්හි ඔහුගේ සිත සක්කාය නිරෝධයෙහි වදියි, පැහැදෙයි, පිහිටයි, මිදෙයි. ඔහුගේ ඒ සිත සක්කාය කෙරෙන් මැනවින් පහ වූයේ, මැනවින් වැඩුණේ, මැනවින් ඉවත් වූයේ, මැනවින් මිදුණේ, වෙන් වූයේ වෙයි. සක්කාය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ආශ්‍රව කෙනෙක්, වෙහෙස කෙනෙක්, දැවිලි කෙනෙක් උපදිත් ද, ඔහු ඒ සියල්ලෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු ඒ වේදනාව අනුභව නොකරයි. මෙය සක්කායයෙන් නික්මීම යැයි කියනු ලැබේ. මේ ධර්ම පස අවබෝධ කර ගැනීම දුෂ්කර ය.”

(ဇ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? ပဉ္စ ဉာဏိကော သမ္မာသမာဓိ – ‘အယံ သမာဓိ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ စေဝ အာယတိဉ္စ သုခဝိပါကော’တိ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘အယံ သမာဓိ အရိယော နိရာမိသော’တိ ပစ္စတ္တညေဝ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘အယံ သမာဓိ အကာပုရိသသေဝိတော’တိ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘အယံ သမာဓိ သန္တော ပဏီတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓလဒ္ဓေါ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော, န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော’တိ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘သော ခေါ ပနာဟံ ဣမံ သမာဓိံ သတောဝ သမာပဇ္ဇာမိ သတော ဝုဋ္ဌဟာမီ’တိ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

“උපදවා ගත යුතු ධර්ම පහ කවරේ ද? පඤ්චඥානික සම්මා සමාධියයි: (1) ‘මේ සමාධිය වර්තමානයෙහි සැප ඇත්තේ ද වේ, මතු සැප විපාක දෙන්නේ ද වේ’ යයි තමා තුළ ම ඥානය උපදියි. (2) ‘මේ සමාධිය ආර්ය වූවකි, නිරාමිස වූවකි’ යයි තමා තුළ ම ඥානය උපදියි. (3) ‘මේ සමාධිය ලාමක පුරුෂයන් විසින් සේවනය නොකරන ලද්දකි’ යයි තමා තුළ ම ඥානය උපදියි. (4) ‘මේ සමාධිය ශාන්ත ය, ප්‍රණීත ය, සන්සිඳීමෙන් ලබන ලද්දකි, ඒකාග්‍රතාවට පැමිණියකි, සංස්කාරයන් නිග්‍රහ කිරීමෙන් බලහත්කාරයෙන් පැවැත්විය යුත්තක් නොවේ’ යයි තමා තුළ ම ඥානය උපදියි. (5) ‘මම ම මේ සමාධිය සිහියෙන් යුක්ත ව ම සමවදිමි, සිහියෙන් යුක්ත ව ම එයින් නැගී සිටිමි’ යයි තමා තුළ ම ඥානය උපදියි. මේ ධර්ම පහ උපදවා ගත යුතුය.”

(ဈ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနာနိ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ. ယထာ [Pg.235] ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ ပဌမံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

“අභිඥායෙන් දත යුතු ධර්ම පහ කවරේ ද? විමුක්තායතන පහකි: ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුට ශාස්තෘන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරති, නැතහොත් ගුරුස්ථානීය වූ එක්තරා සබ්‍රහ්මචාරියෙක් ධර්මය දේශනා කරයි. ඇවැත්නි, ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගුරුස්ථානීය සබ්‍රහ්මචාරියෙක් යම් යම් අයුරකින් මහණහුට ධර්මය දේශනා කරයි ද, ඒ ඒ අයුරින් ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථය අවබෝධ කරගන්නා වූත්, ධර්මය (පෙළ) අවබෝධ කරගන්නා වූත් වෙයි. මෙසේ අර්ථය සහ ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා වූ ඔහුට ප්‍රමෝදය උපදියි. ප්‍රමුදිත වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතැත්තහුගේ කය සන්සිඳෙයි. සන්සුන් කයැත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය පළමු විමුක්තායතනයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော န ဟေဝ ခေါ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, အပိ စ ခေါ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ. တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

“ඇවැත්නි, නැවත ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගුරුස්ථානීය සබ්‍රහ්මචාරියෙක් ධර්මය දේශනා නොකරන කල්හි, මහණ තෙමේ තමා ඇසූ පරිදි, උගත් පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා කරයි. ඇවැත්නි, මහණෙක් තමා ඇසූ, උගත් ධර්මය යම් යම් අයුරකින් විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා කරයි ද, ඒ ඒ අයුරින් ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථය අවබෝධ කරගන්නා වූත්, ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා වූත් වෙයි. මෙසේ අර්ථය සහ ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා වූ ඔහුට ප්‍රමෝදය උපදියි. ප්‍රමුදිත වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතැත්තහුගේ කය සන්සිඳෙයි. සන්සුන් කයැත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය දෙවන විමුක්තායතනයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော န ဟေဝ ခေါ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ. အပိ စ ခေါ, ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောတိ တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ တတိယံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුවට ශාස්තෘන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, ගුරුස්ථානීය වූ (ගරු කළ යුතු) එක්තරා සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් ද ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, තමා ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා නොකරන්නේ ද; එහෙත් ඔහු තමා ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා කරයි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව යම් යම් ආකාරයකින් ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා කරයි ද, එසේ එසේම ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථය පිළිබඳ අවබෝධය (අර්ථප්‍රතිසංවේදී බව) ලබයි, ධර්මය (පෙළ) පිළිබඳ අවබෝධය (ධර්මප්‍රතිසංවේදී බව) ලබයි. අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා ඒ භික්ෂුවට ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය ඇති වෙයි. ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තාගේ කය (නාමකය) ප්‍රශ්‍රබ්ධ වෙයි. ප්‍රශ්‍රබ්ධ කයැති තැනැත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය තෙවන විමුක්තායතනයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော န ဟေဝ ခေါ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောတိ. အပိ စ ခေါ, ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ. ယထာ ယထာ[Pg.236], အာဝုသော, ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ ဝိမုတ္တာယတနံ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුවට ශාස්තෘන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, ගුරුස්ථානීය වූ එක්තරා සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් ද ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා නොකරන්නේ ද, ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා ද නොකරන්නේ ද; එහෙත් ඔහු ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය සිතින් අනුවිතර්ක කරයි, අනුවිචාර කරයි, මනසින් නැවත නැවත විමසා බලයි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව යම් යම් ආකාරයකින් ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය සිතින් අනුවිතර්ක කරයි ද, අනුවිචාර කරයි ද, මනසින් නැවත නැවත විමසා බලයි ද, එසේ එසේම ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථය පිළිබඳ අවබෝධය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධය ලබයි. අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා ඒ භික්ෂුවට ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය ඇති වෙයි. ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තාගේ කය ප්‍රශ්‍රබ්ධ වෙයි. ප්‍රශ්‍රබ්ධ කයැති තැනැත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය සිව්වන විමුක්තායතනයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော န ဟေဝ ခေါ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတိ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောတိ, နာပိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ စေတသာ အနုဝိတက္ကေတိ အနုဝိစာရေတိ မနသာနုပေက္ခတိ; အပိ စ ခွဿ အညတရံ သမာဓိနိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ပညာယ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော အညတရံ သမာဓိနိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ ပညာယ တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. တဿ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒိနော ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒိနော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ ဝိမုတ္တာယတနံ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුවට ශාස්තෘන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, ගුරුස්ථානීය වූ එක්තරා සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේ නමක් ද ධර්මය දේශනා නොකරන සේක් ද, ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා නොකරන්නේ ද, ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා ද නොකරන්නේ ද, ඇසූ පරිදි උගත් පරිදි වූ ධර්මය සිතින් අනුවිතර්ක අනුවිචාර හෝ මනසින් විමසීම ද නොකරන්නේ ද; එහෙත් ඔහු විසින් එක්තරා සමාධි නිමිත්තක් මැනවින් ග්‍රහණය කරන ලද්දේ, මැනවින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ, මැනවින් දරන ලද්දේ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විනිවිද දකින ලද්දේ වෙයි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව යම් යම් ආකාරයකින් එක්තරා සමාධි නිමිත්තක් මැනවින් ග්‍රහණය කරයි ද, මැනවින් මෙනෙහි කරයි ද, මැනවින් දරයි ද, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විනිවිද දකියි ද, එසේ එසේම ඔහු ඒ ධර්මයෙහි අර්ථය පිළිබඳ අවබෝධය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධය ලබයි. අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා ඒ භික්ෂුවට ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය ඇති වෙයි. ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තාගේ කය ප්‍රශ්‍රබ්ධ වෙයි. ප්‍රශ්‍රබ්ධ කයැති තැනැත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මෙය පස්වන විමුක්තායතනයයි. මේ ධර්ම පහ අභිඥාවෙන් (විශේෂ ඥානයෙන්) දත යුතු වේ.”

(ဉ) ‘‘ကတမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ပဉ္စ ဓမ္မက္ခန္ဓာ – သီလက္ခန္ဓော, သမာဓိက္ခန္ဓော, ပညာက္ခန္ဓော, ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

(ඤ) “සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම පහ කවරේද? පංච ධර්මස්කන්ධයෝය. එනම්: සීල ස්කන්ධය, සමාධි ස්කන්ධය, ප්‍රඥා ස්කන්ධය, විමුක්ති ස්කන්ධය, විමුක්තිඥානදර්ශන ස්කන්ධය යන මේවාය. මේ ධර්ම පහ සාක්ෂාත් කළ යුතුය.”

‘‘ဣတိ ဣမေ ပညာသ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

“මෙසේ මේ පනස් ධර්මයෝ වනාහි සත්‍ය වූ, තත් වූ (යථාර්ථ වූ), එසේම වූ, නොවෙනස් වූ, අන් පරිදි නොවන්නා වූ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දාහුය.”

ဆ ဓမ္မာ

ධර්ම හයක්.

၃၅၆. ‘‘ဆ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… ဆ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

356. “බෙහෙවින් උපකාරී වන ධර්ම හයක්... සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම හයක්.”

(က) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? ဆ သာရဏီယာ ဓမ္မာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော [Pg.237] စ, အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

(ක) “බෙහෙවින් උපකාරී වන ධර්ම හය කවරේද? සාරණීය ධර්ම හයකි. ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවකගේ මෙත්තා කායකර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි හමුවෙහි ද නොහමුවෙහි ද එළඹ සිටියේ වෙයි. මේ ධර්මය සාරණීය වෙයි (සිහි කටයුතු වෙයි), ප්‍රිය උපදවයි, ගරුබුහුමන් ඇති කරයි, සංග්‍රහය පිණිස, අවිවාදය පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුවකගේ මෙත්තා වචීකර්මය...පෙ... එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ မနောကမ္မံ…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුවකගේ මෙත්තා මනෝකර්මය...පෙ... එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယေ တေ လာဘာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ အန္တမသော ပတ္တပရိယာပန္နမတ္တမ္ပိ, တထာရူပေဟိ လာဘေဟိ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ ဟောတိ သီလဝန္တေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သာဓာရဏဘောဂီ, အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුව යම් ඒ ධාර්මික වූ ධර්මයෙන් ලැබුණු ලාභයන් ඇද්ද, අවසානයේ පාත්‍රයට ලැබුණු මාත්‍රයක් වූ ද ලාභය වුව ද, එවැනි ලාභයන් සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සමඟ බෙදා වෙන් නොකොට (පොදුවේ) පරිභෝජනය කරන්නෙකු වෙයි ද, සාධාරණව පරිභෝජනය කරයි ද; මේ ධර්මය ද සාරණීය වෙයි...පෙ... එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု, ယာနိ တာနိ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ, တထာရူပေသု သီလေသု သီလသာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော…ပေ… ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

“ඇවැත්නි, නැවතද කියමි. භික්ෂුව, නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කැලැල් නොවූ, ලප නොවූ, (තෘෂ්ණා දාසකමෙන්) නිදහස් වූ, ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් පසසන ලද, (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීන් විසින්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවතින යම් ඒ සීලයන් ඇද්ද; එවැනි සීලයන්ගෙන් යුතුව සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සමඟ හමුවෙහි ද නොහමුවෙහි ද සීල සාම්‍යයට (සමාන සිල්වත් බවට) පැමිණ වාසය කරයි. මේ ධර්මය ද සාරණීය වෙයි...පෙ... එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ, တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိ သာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော, သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

"ඇවැත්නි, නැවත ද කරුණක් නම්, යම් දෘෂ්ටියක් ආර්ය වූයේ ද, (සසරින්) නික්ම යන්නා වූයේ ද, එය අනුගමනය කරන්නා සම්මා දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස මඟ පෙන්වන්නේ ද, එවන් වූ දෘෂ්ටියෙන් යුක්තව, සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සමඟ ප්‍රසිද්ධියේ මෙන් ම රහසින් ද දෘෂ්ටි සමානත්වයට පැමිණ වාසය කරයි ද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතියි. මේ ධර්ම සය බොහෝ උපකාරී වේ."

(ခ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? ဆ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ – ဗုဒ္ဓါနုဿတိ, ဓမ္မာနုဿတိ, သံဃာနုဿတိ, သီလာနုဿတိ, စာဂါနုဿတိ, ဒေဝတာနုဿတိ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

"වැඩිය යුතු ධර්ම සය කවරේ ද? අනුස්සති ස්ථාන සයකි. එනම්: බුද්ධානුස්සතිය, ධම්මානුස්සතිය, සංඝානුස්සතිය, සීලානුස්සතිය, චාගානුස්සතිය, දේවතානුස්සතිය යන මේවා ය. මේ ධර්ම සය වැඩිය යුතු ය."

(ဂ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ – စက္ခာယတနံ, သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဇိဝှာယတနံ, ကာယာယတနံ, မနာယတနံ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

"පිරිසිඳ දැනගත යුතු ධර්ම සය කවරේ ද? ආධ්‍යාත්මික ආයතන සයකි. එනම්: චක්ඛායතනය, සෝතායතනය, ඝානායතනය, ජිව්හායතනය, කායායතනය, මනායතනය යන මේවා ය. මේ ධර්ම සය පිරිසිඳ දැනගත යුතු ය."

(ဃ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? ဆ တဏှာကာယာ – ရူပတဏှာ, သဒ္ဒတဏှာ, ဂန္ဓတဏှာ, ရသတဏှာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, ဓမ္မတဏှာ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

"ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම සය කවරේ ද? තණ්හා කාය හයකි. එනම්: රූප තණ්හාව, සද්ධ තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, පොට්ඨබ්බ තණ්හාව, ධම්ම තණ්හාව යන මේවා ය. මේ ධර්ම සය ප්‍රහීණ කළ යුතු ය."

(င) ‘‘ကတမေ [Pg.238] ဆ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? ဆ အဂါရဝါ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော. ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ… သိက္ခာယ… အပ္ပမာဒေ… ပဋိသန္ထာရေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

"පිරිහීමට හේතු වන (හානි පක්ෂයට අයත්) ධර්ම සය කවරේ ද? අගෞරව සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අගෞරව සහිතව, යටහත් පැවතුම් රහිතව වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහි ද... සංඝයා කෙරෙහි ද... ශික්ෂාව කෙරෙහි ද... අප්‍රමාදය කෙරෙහි ද... පිළිසඳරෙහි ද අගෞරව සහිතව, යටහත් පැවතුම් රහිතව වාසය කරයි. මේ ධර්ම සය හානි පක්ෂයට අයත් වේ."

(စ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? ဆ ဂါရဝါ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထရိ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ… သိက္ခာယ… အပ္ပမာဒေ… ပဋိသန္ထာရေ သဂါရဝေါ ဝိဟရတိ သပ္ပတိဿော. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

"සුවිශේෂී දියුණුව පිණිස පවතින ධර්ම සය කවරේ ද? ගෞරව සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව සහිතව, යටහත් පැවතුම් ඇතිව වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහි ද... සංඝයා කෙරෙහි ද... ශික්ෂාව කෙරෙහි ද... අප්‍රමාදය කෙරෙහි ද... පිළිසඳරෙහි ද ගෞරව සහිතව, යටහත් පැවතුම් ඇතිව වාසය කරයි. මේ ධර්ම සය විශේෂ පක්ෂයට අයත් වේ."

(ဆ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? ဆ နိဿရဏိယာ ဓာတုယော – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘မေတ္တာ ဟိ ခေါ မေ, စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, အထ စ ပန မေ ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ. န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ အာဝုသော အနဝကာသော ယံ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ. အထ စ ပနဿ ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဗျာပါဒဿ, ယဒိဒံ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

"අවබෝධ කරගැනීමට අපහසු ධර්ම සය කවරේ ද? නික්ම යාමේ ධාතු (විමුක්ති ධාතු) සයකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ කියන්නේ නම්: 'මා විසින් මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදී, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදී, යානයක් මෙන් කරන ලදී, පදනමක් මෙන් කරන ලදී, මැනවින් පිහිටුවන ලදී, පුරුදු කරන ලදී, මැනවින් ආරම්භ කරන ලදී. එසේ වුව ද ව්‍යාපාදය මාගේ සිත යටපත් කරගෙන පවතියි' කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: 'එසේ නොකියන්න, ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එවැනි දෙයක් වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදුව, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදුව, යානයක් මෙන් කරන ලදුව, පදනමක් මෙන් කරන ලදුව, මැනවින් පිහිටුවන ලදුව, පුරුදු කරන ලදුව, මැනවින් ආරම්භ කරන ලදුව තිබියදීත්, ඔහු තුළ ව්‍යාපාදය සිත යටපත් කරගෙන පවතියි යන කරුණ විය නොහැක්කකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, ව්‍යාපාදයෙන් නික්මීම පිණිස පවතින්නේ මේ මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තිය ම ය'"},{

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကရုဏာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အထ စ ပန မေ ဝိဟေသာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော – ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော, ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ…ပေ… နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဝိဟေသာယ, ယဒိဒံ ကရုဏာစေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

"ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ කියන්නේ නම්: 'මා විසින් කරුණා චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදී, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදී, යානයක් මෙන් කරන ලදී, පදනමක් මෙන් කරන ලදී, මැනවින් පිහිටුවන ලදී, පුරුදු කරන ලදී, මැනවින් ආරම්භ කරන ලදී. එසේ වුව ද විහිංසාව (හිංසා කිරීම) මාගේ සිත යටපත් කරගෙන පවතියි' කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: 'එසේ නොකියන්න, ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න... ඇවැත්නි, විහිංසාවෙන් නික්මීම පිණිස පවතින්නේ මේ කරුණා චේතෝ විමුක්තිය ම ය'"},{

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘မုဒိတာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ…ပေ… အထ စ ပန မေ အရတိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော – ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ…ပေ… နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော အရတိယာ, ယဒိဒံ မုဒိတာစေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

"ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ කියන්නේ නම්: 'මා විසින් මුදිතා චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදී... එසේ වුව ද නොඇල්ම (අරතිය) මාගේ සිත යටපත් කරගෙන පවතියි' කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: 'එසේ නොකියන්න, ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න... ඇවැත්නි, අරතියෙන් නික්මීම පිණිස පවතින්නේ මේ මුදිතා චේතෝ විමුක්තිය ම ය'"},{

‘‘ဣဓ [Pg.239] ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဥပေက္ခာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ…ပေ… အထ စ ပန မေ ရာဂေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော – ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ…ပေ… နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ရာဂဿ ယဒိဒံ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

"ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ කියන්නේ නම්: 'මා විසින් උපේක්ෂා චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදී... එසේ වුව ද රාගය මාගේ සිත යටපත් කරගෙන පවතියි' කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: 'එසේ නොකියන්න, ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න... ඇවැත්නි, රාගයෙන් නික්මීම පිණිස පවතින්නේ මේ උපේක්ෂා චේතෝ විමුක්තිය ම ය'"},{

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အနိမိတ္တာ ဟိ ခေါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ…ပေ… အထ စ ပန မေ နိမိတ္တာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတီ’တိ. သော – ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ…ပေ… နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ ယဒိဒံ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ’တိ.

"ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ කියන්නේ නම්: 'මා විසින් අනිමිත්ත චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලදී... එසේ වුව ද මාගේ විඥානය නිමිති අනුව යයි' කියා ය. ඔහුට මෙසේ කිව යුතු ය: 'එසේ නොකියන්න, ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න... ඇවැත්නි, සියලු නිමිතිවලින් නික්මීම පිණිස පවතින්නේ මේ අනිමිත්ත චේතෝ විමුක්තිය ම ය'"}]```

‘‘ဣဓ ပနာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသ္မီတိ ခေါ မေ ဝိဂတံ, အယမဟမသ္မီတိ န သမနုပဿာမိ, အထ စ ပန မေ ဝိစိကိစ္ဆာကထံကထာသလ္လံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတီ’တိ. သော – ‘မာ ဟေဝံ’ တိဿ ဝစနီယော ‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ. အဋ္ဌာနမေတံ, အာဝုသော, အနဝကာသော ယံ အသ္မီတိ ဝိဂတေ အယမဟမသ္မီတိ အသမနုပဿတော. အထ စ ပနဿ ဝိစိကိစ္ဆာကထံကထာသလ္လံ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဝိစိကိစ္ဆာကထံကထာသလ္လဿ, ယဒိဒံ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာဋော’တိ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

‘‘ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘මාගේ ‘මම වෙමි’ යන මානය දුරු වී ඇත. ‘මම මෙය වෙමි’ යි මම නොදකිමි. එසේ වුවද සැකය නමැති හුල (විචිකිච්ඡා කථංකථා සල්ලය) මාගේ සිත පෙළමින් පවතී’ කියායි. එවිට ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, යමෙකුගේ ‘මම වෙමි’ යන මානය දුරු වී ඇත්නම්, ‘මම මෙය වෙමි’ යි ඔහු නොදක්නේ නම්, එසේ වුවත් ඔහුගේ සිත සැකය නමැති හුලින් පෙළෙමින් පවතිනු ඇත යන මෙකරුණ සිදුවිය නොහැක්කකි. එයට අවකාශයක් නැත. ඇවැත්නි, යම් මේ ‘මම වෙමි’ යන මානය සහමුලින් උදුරා දැමීමක් වේද, එය සැකය නමැති හුලෙන් නික්මීමේ මාර්ගයයි.’ මේ ධර්ම හය අවබෝධ කරගැනීමට අපහසුය (දුප්පටිවිජ්ඣ).

(ဇ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? ဆ သတတဝိဟာရာ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

(ජ) ‘‘උපදවාගත යුතු ධර්ම හය කවරේද? සතත විහරණ (නිරන්තර විහරණ) හයයි. ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේත් නැත, මනාප නොවන්නේත් (අමනාප වන්නේත්) නැත. සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වෙසෙයි. කනින් ශබ්දයක් ඇසූ විට... නාසයෙන් ගඳක්/සුවඳක් දැනුණු විට... දිවෙන් රසයක් විඳි විට... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලැබූ විට... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැනගත් විට සතුටු වන්නේත් නැත, මනාප නොවන්නේත් නැත. සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වෙසෙයි. මේ ධර්ම හය උපදවාගත යුතුය.

(ဈ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? ဆ အနုတ္တရိယာနိ – ဒဿနာနုတ္တရိယံ, သဝနာနုတ္တရိယံ, လာဘာနုတ္တရိယံ, သိက္ခာနုတ္တရိယံ, ပါရိစရိယာနုတ္တရိယံ, အနုဿတာနုတ္တရိယံ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

(ඣ) ‘‘විශේෂ ඥානයෙන් (අභිඥාවෙන්) දත යුතු ධර්ම හය කවරේද? අනුත්තරීය (උතුම් දේ) හයයි. එනම්: දර්ශනානුත්තරීය, සවනානුත්තරීය, ලාභානුත්තරීය, ශික්ෂානුත්තරීය, පාරිචරියානුත්තරීය සහ අනුස්සතානුත්තරීය යන හයයි. මේ ධර්ම හය විශේෂ ඥානයෙන් දත යුතුය.

(ဉ) ‘‘ကတမေ ဆ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဆ အဘိညာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ. အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ. တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ[Pg.240]. ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ သေယျထာပိ ဥဒကေ. ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ ပထဝိယံ. အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော. ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ. ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

(ඤ) ‘‘පසක් කළ යුතු (සාක්ෂාත් කළ යුතු) ධර්ම හය කවරේද? අභිඥා හයයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් නන්වැදෑරුම් සෘද්ධි විධි අත්විඳියි - එක් අයෙක්ව සිට බොහෝ දෙනෙක් වෙයි, බොහෝ දෙනෙක්ව සිට එක් අයෙක් වෙයි. ප්‍රකට වීම හා සැඟවීම කරයි. අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, පවුරු හරහා, පර්වත හරහා නොගැටී යයි. දියේ මෙන් පොළොවේ කිමිදීම් හා මතු වීම් කරයි. පොළොවේ මෙන් දිය මත නොබිඳී ඇවිදියි. පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු මෙන් අහසේ පලක් බැඳ ගමන් කරයි. මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා අනුභාව ඇති මේ හිරු හා සඳු අතින් අල්ලයි, පිරිමදියි. බඹලොව දක්වාම කයෙන් තමාගේ වසඟයට පත් කරයි.

‘‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ.

‘‘පිරිසිදු වූ, මනුෂ්‍ය ශ්‍රවණය ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය වූ ශ්‍රවණ ධාතුවෙන් (දිව්‍ය ශ්‍රෝත්‍රයෙන්) දූරස්ථ වූ හෝ සමීප වූ හෝ දිව්‍යමය වූත් මානුෂික වූත් දෙවැදෑරුම් ශබ්දයන් අසයි.

‘‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ, သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ …ပေ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ.

‘‘අන්‍ය සත්වයන්ගේ හා අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ (විමසා) දැනගනියි. රාග සහිත සිත රාග සහිත සිතක් ලෙස දැනගනියි... නොමිදුණු සිත නොමිදුණු සිතක් ලෙස දැනගනියි.

‘‘သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

‘‘ඔහු නන්වැදෑරුම් වූ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසානුස්මෘතිය) සිහි කරයි. එනම්: එක් ජාතියක්... මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව නන්වැදෑරුම් පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි.

‘‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ …ပေ…

‘‘පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය වූ ඇසින් (දිව්‍ය චක්ෂුසින්) චුත වන, උපදින, හීන, ප්‍රණීත, වර්ණවත්, අවර්ණ, සුගතිගාමී, දුගතිගාමී සත්වයන් දකියි. කර්මානුරූපව ගමන් කරන සත්වයන් පිළිබඳව දැනගනියි...

‘‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣမေ ဆ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

‘‘ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, පසක් කොට ඊට එළඹ වාසය කරයි. මේ ධර්ම හය පසක් කළ යුතුය.

‘‘ဣတိ ဣမေ သဋ္ဌိ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

‘‘මෙසේ මේ හැටක් වූ ධර්මයන් සැබෑය, නොවෙනස්ය, තත්ත්වය, නොපෙරළෙන සුළුය, අන්‍යාකාර නොවන සුළුය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දාහුය.

သတ္တ ဓမ္မာ

සප්තක ධර්ම (හත බැගින් වූ ධර්ම)

၃၅၇. ‘‘သတ္တ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… သတ္တ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

357. ‘‘ධර්ම හතක් බෙහෙවින් උපකාරී වේ... ධර්ම හතක් පසක් කළ යුතුය.

(က) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? သတ္တ အရိယဓနာနိ – သဒ္ဓါဓနံ, သီလဓနံ, ဟိရိဓနံ, ဩတ္တပ္ပဓနံ, သုတဓနံ, စာဂဓနံ, ပညာဓနံ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

(ක) ‘‘බෙහෙවින් උපකාරී වන ධර්ම හත කවරේද? සප්ත ආර්ය ධනයන්ය. එනම්: ශ්‍රද්ධා ධනය, සීල ධනය, හිරි ධනය, ඔත්තප්ප ධනය, ශ්‍රැත ධනය, ත්‍යාග ධනය සහ ප්‍රඥා ධනය යන හතයි. මේ ධර්ම හත බෙහෙවින් උපකාරී වේ.

(ခ) ‘‘ကတမေ [Pg.241] သတ္တ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? သတ္တ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ – သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

(ඛ) ‘‘වැඩිය යුතු ධර්ම හත කවරේද? සප්ත බොජ්ඣංගයන්ය. එනම්: සති සම්බොජ්ඣංගය, ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය, විරිය සම්බොජ්ඣංගය, පීති සම්බොජ්ඣංගය, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය සහ උපේක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය යන හතයි. මේ ධර්ම හත වැඩිය යුතුය.

(ဂ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော – သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

(ග) ‘‘පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම හත කවරේද? විඤ්ඤාණට්ඨිති හතයි. ඇවැත්නි, නානාවිධ ශරීර හා නානාවිධ සංඥා ඇති සත්වයන් සිටිති. උදාහරණයක් ලෙස: මිනිසුන්, ඇතැම් දෙවිවරුන් හා ඇතැම් විනිපාතිකයන් (අසුරයන් වැනි) මෙනි. මෙය පළමුවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

‘‘ඇවැත්නි, නානාවිධ ශරීර ඇති නමුත් එක්වැදෑරුම් සංඥා ඇති සත්වයන් සිටිති. උදාහරණයක් ලෙස: ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් උපන් බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය දෙවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

‘‘ඇවැත්නි, එක්වැදෑරුම් ශරීර ඇති නමුත් නානාවිධ සංඥා ඇති සත්වයන් සිටිති. උදාහරණයක් ලෙස: ආභස්සර දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය තෙවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, ඒකාකාරී ශරීර ඇති, ඒකාකාරී සංඥා ඇති සත්ත්ව සමූහයක් ඇත්තාහ. නිදසුනක් ලෙස ශුභකිණ්හ දෙවියෝ වැනි ය. මෙය සතරවන විඤ්ඤාණට්ඨිතිය (විඤ්ඤාණය පිහිටන තැන) වේ.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ…ပေ… ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ပဉ္စမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යෑමෙන්... (පෙ)... 'ආකාශය අනන්තය' යනුවෙන් ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණි සත්ත්වයෝ ඇත්තාහ. මෙය පස්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා 'විඤ්ඤාණය අනන්තය' යනුවෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණි සත්ත්වයෝ ඇත්තාහ. මෙය හයවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා 'කිසිවක් නැත' යනුවෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්ත්වයෝ ඇත්තාහ. මෙය හත්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. මේ ධර්ම සත පිරිසිඳ අවබෝධ කළ යුත්තාහ.

(ဃ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? သတ္တာနုသယာ – ကာမရာဂါနုသယော, ပဋိဃာနုသယော, ဒိဋ္ဌာနုသယော, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော, မာနာနုသယော, ဘဝရာဂါနုသယော, အဝိဇ္ဇာနုသယော. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

(ඝ) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම සත මොනවාද? අනුශය ධර්ම සතයි. එනම්: කාමරාගානුශය, පටිඝානුශය, දිට්ඨානුශය, විචිකිච්ඡානුශය, මානානුශය, භවරාගානුශය සහ අවිජ්ජානුශයයි. මේ ධර්ම සත ප්‍රහීණ කළ යුත්තාහ.

(င) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? သတ္တ အသဒ္ဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ, အပ္ပဿုတော [Pg.242] ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

(ඞ) පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම සත මොනවාද? අසද්ධර්ම සතයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙක් වෙයි, හිරි (පවට ලැජ්ජාව) නැත්තෙක් වෙයි, ඔතප් (පවට බිය) නැත්තෙක් වෙයි, අල්පශ්‍රැත වෙයි, කුසීත (අලස) වෙයි, මුළා වූ සිහි ඇත්තෙක් වෙයි, දුෂ්ප්‍රාඥ වෙයි. මේ ධර්ම සත පිරිහීමට හේතු වන්නාහ.

(စ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? သတ္တ သဒ္ဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

(ච) විශේෂයට (දියුණුවට) හේතු වන ධර්ම සත මොනවාද? සද්ධර්ම සතයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, හිරි (පවට ලැජ්ජාව) ඇත්තෙක් වෙයි, ඔතප් (පවට බිය) ඇත්තෙක් වෙයි, බහුශ්‍රැත වෙයි, ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෙක් වෙයි, එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තෙක් වෙයි, ප්‍රඥාවන්ත වෙයි. මේ ධර්ම සත විශේෂය පිණිස පවතින්නාහ.

(ဆ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? သတ္တ သပ္ပုရိသဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မညူ စ ဟောတိ အတ္ထညူ စ အတ္တညူ စ မတ္တညူ စ ကာလညူ စ ပရိသညူ စ ပုဂ္ဂလညူ စ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

(ඡ) අවබෝධ කරගැනීමට අපහසු ධර්ම සත මොනවාද? සත්පුරුෂ ධර්ම සතයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ධර්මය දන්නා (ධම්මඤ්ඤූ), අර්ථය දන්නා (අත්ථඤ්ඤූ), තමා දන්නා (අත්තඤ්ඤූ), පමණ දන්නා (මත්තඤ්ඤූ), කාලය දන්නා (කාලඤ්ඤූ), පිරිස දන්නා (පරිසඤ්ඤූ) සහ පුද්ගලයා දන්නා (පුග්ගලඤ්ඤූ) වෙයි. මේ ධර්ම සත අවබෝධ කරගැනීමට අපහසුය.

(ဇ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? သတ္တ သညာ – အနိစ္စသညာ, အနတ္တသညာ, အသုဘသညာ, အာဒီနဝသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ, နိရောဓသညာ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

(ජ) උපදවා ගත යුතු ධර්ම සත මොනවාද? සංඥා හතයි. එනම්: අනිච්ච සංඥාව, අනත්ත සංඥාව, අසුභ සංඥාව, ආදීනව සංඥාව, පහාන සංඥාව, විරාග සංඥාව සහ නිරෝධ සංඥාවයි. මේ ධර්ම සත උපදවා ගත යුත්තාහ.

(ဈ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? သတ္တ နိဒ္ဒသဝတ္ထူနိ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သိက္ခာသမာဒါနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ သိက္ခာသမာဒါနေ အဝိဂတပေမော. ဓမ္မနိသန္တိယာ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဓမ္မနိသန္တိယာ အဝိဂတပေမော. ဣစ္ဆာဝိနယေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဣစ္ဆာဝိနယေ အဝိဂတပေမော. ပဋိသလ္လာနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ပဋိသလ္လာနေ အဝိဂတပေမော. ဝီရိယာရမ္မေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဝီရိယာရမ္မေ အဝိဂတပေမော. သတိနေပက္ကေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ သတိနေပက္ကေ အဝိဂတပေမော. ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ, အာယတိဉ္စ ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေ အဝိဂတပေမော. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

(ඣ) විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුතු ධර්ම සත මොනවාද? නිද්දස වස්තු හතයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශික්ෂා සමාදන් වීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද ශික්ෂා සමාදන් වීමෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. ධර්මය පිරික්සීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද ධර්මය පිරික්සීමෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. ආශාවන් දුරු කිරීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද ආශාවන් දුරු කිරීමෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. විවේකයෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද විවේකයෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. වීර්යය ආරම්භ කිරීමෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද වීර්යය ආරම්භ කිරීමෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. සිහිය හා නුවණෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද එහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. දෘෂ්ටි අවබෝධයෙහි දැඩි කැමැත්තක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනාගතයෙහි ද දෘෂ්ටි අවබෝධයෙහි නොවෙනස් ප්‍රේමයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මේ ධර්ම සත විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුත්තාහ.

(ဉ) ‘‘ကတမေ သတ္တ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? သတ္တ ခီဏာသဝဗလာနိ – ဣဓာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အနိစ္စတော သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယံပါဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အနိစ္စတော သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, ဣဒမ္ပိ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ, ယံ ဗလံ အာဂမ္မ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယံ ပဋိဇာနာတိ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

(ඤ) සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම සත මොනවාද? රහතන් වහන්සේගේ බල හතයි. ඇවැත්නි, මෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණ තෙමේ සියලු සංස්කාරයන් අනිත්‍ය වශයෙන් ඇති සැටියෙන් ම මනා ප්‍රඥාවෙන් දක්නේ වෙයි. ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණ තෙමේ සියලු සංස්කාරයන් අනිත්‍ය වශයෙන් ඇති සැටියෙන් ම මනා ප්‍රඥාවෙන් දක්නේ ද, මෙය ද ආශ්‍රවක්ෂය කළ මහණෙකුගේ බලයක් වෙයි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය විය' කියා ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වීම දැනගනී ද, එයයි.

‘‘ပုန [Pg.243] စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယံပါဝုသော…ပေ… ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

නැවත ද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණ තෙමේ කාමයන් ගිනි අඟුරු වළකට උපමා කොට ඇති සැටියෙන් ම මනා ප්‍රඥාවෙන් දක්නේ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින්... (පෙ)... 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ' යි දැනගනී ද, (එයයි).

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဝိဝေကနိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ ဝိဝေကပေါဏံ ဝိဝေကပဗ္ဘာရံ ဝိဝေကဋ္ဌံ နေက္ခမ္မာဘိရတံ ဗျန္တီဘူတံ သဗ္ဗသော အာသဝဋ္ဌာနိယေဟိ ဓမ္မေဟိ. ယံပါဝုသော…ပေ… ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

නැවත ද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණහුගේ සිත විවේකයට නැඹුරු වූයේ, විවේකය කරා බෑවුම් වූයේ, විවේකය ම පසැක් කළේ, විවේකයෙහි ම පිහිටියේ, නෙක්ඛම්මයෙහි ඇලුනේ, සියලු ආශ්‍රවස්ථානීය ධර්මයන්ගෙන් සියලු ආකාරයෙන් ඉවත් වූයේ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින්... (පෙ)... 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ' යි දැනගනී ද, (එයයි).

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာ. ယံပါဝုသော…ပေ… ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

නැවත ද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණහු විසින් සතර සතිපට්ඨානයෝ වඩන ලදහ, මනාව වඩන ලදහ. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින්... (පෙ)... 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ' යි දැනගනී ද, (එයයි).

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနိ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာနိ. ယံပါဝုသော…ပေ… ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

නැවත ද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණහු විසින් පංචේන්ද්‍රියෝ වඩන ලදහ, මනාව වඩන ලදහ. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින්... (පෙ)... 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ' යි දැනගනී ද, (එයයි).

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာ. ယံပါဝုသော…ပေ… ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.

නැවත ද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ මහණහු විසින් සප්ත බොජ්ඣංගයන් වඩන ලදහ, මනාව වඩන ලදහ. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින්... (පෙ)... 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ' යි දැනගනී ද, (එයයි).

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ဟောတိ သုဘာဝိတော. ယံပါဝုသော, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ဟောတိ သုဘာဝိတော, ဣဒမ္ပိ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ, ယံ ဗလံ အာဂမ္မ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယံ ပဋိဇာနာတိ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ. ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

“තවද ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ (රහත්) භික්ෂුව විසින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන ලද්දේ වෙයි, මැනවින් වඩන ලද්දේ වෙයි. ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ භික්ෂුව විසින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන ලද, මැනවින් වඩන ලද යන යමක් වේද, මෙයද ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ භික්ෂුවකගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ භික්ෂුව ‘මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ’ යි ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වීම පසක් කර දනියි. මේ ධර්ම සත සාක්ෂාත් කළ යුත්තේය.”

‘‘ဣတိမေ သတ္တတိ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

“මෙසේ මේ හැත්තෑවක් වූ ධර්මයන් සැබෑ වූ, තත් වූ, එසේම වූ, නොවෙනස් වූ, අන් පරිදි නොවූ ලෙස තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දාහුය.”

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමු භාණවාරය නිමවා ලන ලදී.

အဋ္ဌ ဓမ္မာ

ධර්ම අටක්

၃၅၈. ‘‘အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… အဋ္ဌ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

358. “ධර්ම අටක් බොහෝ උපකාරී වෙති...පෙ... ධර්ම අටක් සාක්ෂාත් කළ යුත්තාහුය.”

(က) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? အဋ္ဌ ဟေတူ အဋ္ဌ ပစ္စယာ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ [Pg.244] ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတ္ထာရံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ အညတရံ ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယံ သဗြဟ္မစာရိံ, ယတ္ထဿ တိဗ္ဗံ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝေါ စ. အယံ ပဌမော ဟေတု ပဌမော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ. ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

(ක) “බොහෝ උපකාරී වන ධර්ම අට කවරහුද? අටක් වූ හේතූහුද, අටක් වූ ප්‍රත්‍යයෝද මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, මෙතෙක් නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම පිණිසත්, ව්‍යාප්ත වීම පිණිසත්, භාවනාව සම්පූර්ණ වීම පිණිසත් පවතිති. ඒ අට කවරහුද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගුරුස්ථානයෙහි තැබිය යුතු අන්‍ය වූ සබ්‍රහ්මචාරියෙකු හෝ ඇසුරු කොට වෙසෙයි. ඔහු කෙරෙහි බලවත් හිරි-ඔතප්ද, ප්‍රේමය හා ගෞරවයද එළඹ සිටියේ වෙයි. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින පළමු හේතුව මෙයයි, පළමු ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘တံ ခေါ ပန သတ္ထာရံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ အညတရံ ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယံ သဗြဟ္မစာရိံ, ယတ္ထဿ တိဗ္ဗံ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝေါ စ. တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတိ – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ? ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ, အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနီ ကရောန္တိ, အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. အယံ ဒုတိယော ဟေတု ဒုတိယော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ, ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“එම ශාස්තෘන් වහන්සේ හෝ ගුරුස්ථානයෙහි තැබිය යුතු අන්‍ය වූ සබ්‍රහ්මචාරියෙකු ඇසුරු කොට වසන ඔහු, කලින් කලට ඔවුන් වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ කියා විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි. ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා ඔහුට විවෘත නොවූ දේ විවෘත කර දෙති, පැහැදිලි නොවූ දේ පැහැදිලි කර දෙති, නන්වැදෑරුම් සැක උපදවන ධර්මයන්හි සැක දුරු කරති. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින දෙවන හේතුව මෙයයි, දෙවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘တံ ခေါ ပန ဓမ္မံ သုတွာ ဒွယေန ဝူပကာသေန သမ္ပာဒေတိ – ကာယဝူပကာသေန စ စိတ္တဝူပကာသေန စ. အယံ တတိယော ဟေတု တတိယော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“එම ධර්මය අසා කාය විවේකය හා චිත්ත විවේකය යන දෙවැදෑරුම් විවේකයෙන් යුක්ත වෙයි. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින තුන්වන හේතුව මෙයයි, තුන්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယံ စတုတ္ထော ဟေတု စတုတ္ထော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“තවද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘත වූයේ, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වූයේ, අණු මාත්‍ර වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වූයේ, ශික්ෂාපදයන්හි මැනවින් සමාදන් වී හික්මෙයි. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින සතරවන හේතුව මෙයයි, සතරවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ, တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ [Pg.245] ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. အယံ ပဉ္စမော ဟေတု ပဉ္စမော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“තවද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වෙයි, ඇසූ දේ දරන්නේ වෙයි, ඇසූ දේ රැස් කරන්නෙක් වෙයි. මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, මුළුමනින්ම සම්පූර්ණ වූ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ කොට අසන ලද්දාහු වෙති, දරන ලද්දාහු වෙති, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති, මනසින් විමසන ලද්දාහු වෙති, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දාහු වෙති. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින පස්වන හේතුව මෙයයි, පස්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. အယံ ဆဋ္ဌော ဟေတု ဆဋ္ဌော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“තවද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ අකුසල් දහම් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල් දහම් සම්පූර්ණ කර ගැනීමටත් ඇරඹූ වීර්ය ඇත්තේ වෙයි, බලවත් වූ, දැඩි පරාක්‍රමයෙන් යුත්, කුසල් දහම්හි බහා නොතැබූ වීර්ය ඇත්තේ වෙයි. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින හයවන හේතුව මෙයයි, හයවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော. စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. အယံ သတ္တမော ဟေတု သတ္တမော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ.

“තවද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සිහි ඇත්තේ වෙයි, උතුම් වූ සිහි බුද්ධියෙන් යුක්ත වෙයි, බොහෝ කලකට පෙර කළ දේත්, බොහෝ කලකට පෙර කියූ දේත් සිහි කළ හැක්කෙක්, නැවත නැවත සිහි කළ හැක්කෙක් වෙයි. මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවට මුල් වන, නොලැබූ ප්‍රඥාව ලැබීම පිණිසත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීම, ව්‍යාප්ත වීම හා භාවනා පාරිපූරිය පිණිසත් පවතින හත්වන හේතුව මෙයයි, හත්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု, ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ – ‘ဣတိ ရူပံ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ ဣတိ သညာယ သမုဒယော ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝိညာဏံ ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. အယံ အဋ္ဌမော ဟေတု အဋ္ဌမော ပစ္စယော အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာယ ပညာယ အပ္ပဋိလဒ္ဓါယ ပဋိလာဘာယ, ပဋိလဒ္ဓါယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တတိ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

"ඇවැත්නි, නැවතද කියමි; මහණ තෙමේ පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි උදයබ්බයානුපස්සී ව (හටගැනීම හා විනාශය අනුලෝම වශයෙන් දක්නා සුළු ව) වෙසෙයි: ‘මෙය රූපයයි, මෙය රූපයේ හටගැනීමයි, මෙය රූපයේ විනාශයයි; මෙය වේදනාවයි, මෙය වේදනාවේ හටගැනීමයි, මෙය වේදනාවේ විනාශයයි; මෙය සංඥාවයි, මෙය සංඥාවේ හටගැනීමයි, මෙය සංඥාවේ විනාශයයි; මෙය සංස්කාරයෝයි, මෙය සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීමයි, මෙය සංස්කාරයන්ගේ විනාශයයි; මෙය විඤ්ඤාණයයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ විනාශයයි’ යනුවෙනි. මෙය නොලැබූ ආදිබ්‍රහ්මචර්යාවට අයත් ප්‍රඥාව ලබාගැනීමටත්, ලැබූ ප්‍රඥාවගේ වැඩීමට, ප්‍රවර්ධනයට, භාවනාව සම්පූර්ණ වීමටත් හේතු වන අටවැනි කරුණ හා අටවැනි ප්‍රත්‍යයයි. මේ අට ධර්මයෝ බොහෝ උපකාරී වන්නාහ."

(ခ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

"(ඛ) වැඩිය යුතු අට ධර්මයෝ කවරහුද? ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. එනම්: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන මොහුයි. මේ අට ධර්මයෝ වැඩිය යුත්තාහ."

(ဂ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ – လာဘော စ, အလာဘော စ, ယသော စ, အယသော စ, နိန္ဒာ စ, ပသံသာ စ, သုခဉ္စ, ဒုက္ခဉ္စ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

"(ග) පිරිසිඳ දැක්ක යුතු අට ධර්මයෝ කවරහුද? අට ලෝකධර්මයෝයි. එනම්: ලාභය සහ අලාභය, යසස සහ අයසස, නින්දාව සහ ප්‍රශංසාව, සැපය සහ දුකය යන මොහුයි. මේ අට ධර්මයෝ පිරිසිඳ දැක්ක යුත්තාහ."

(ဃ) ‘‘ကတမေ [Pg.246] အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ, မိစ္ဆာဝါယာမော, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

"(ඝ) ප්‍රහීණ කළ යුතු අට ධර්මයෝ කවරහුද? අට මිථ්‍යාත්වයන්ය. එනම්: මිථ්‍යා දිට්ඨිය, මිථ්‍යා සංකප්පය, මිථ්‍යා වාචාව, මිථ්‍යා කම්මන්තය, මිථ්‍යා ආජීවය, මිථ්‍යා වායාමය, මිථ්‍යා සතිය, මිථ්‍යා සමාධිය යන මොහුයි. මේ අට ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කළ යුත්තාහ."

(င) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? အဋ္ဌ ကုသီတဝတ္ထူနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ, တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကမ္မံ ခေါ မေ ကာတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလမိဿတိ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ, န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ ပဌမံ ကုသီတဝတ္ထု.

"(ඞ) පිරිහීමට හේතු වන අට ධර්මයෝ කවරහුද? අටක් වූ කුසීත වස්තූන්ය. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙකු විසින් වැඩක් කළ යුතුව තිබේ. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා විසින් වැඩක් කළ යුතුව ඇත. වැඩ කරන විට මාගේ කය වෙහෙසට පත් වනු ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි. නොපැමිණි ගුණධර්ම ලබාගැනීම පිණිසත්, ලබා නොගත් ගුණධර්ම අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිසත් වීර්යය ආරම්භ නොකරයි. මෙය පළමුවැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ကမ္မံ အကာသိံ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလန္တော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ, န ဝီရိယံ အာရဘတိ…ပေ… ဣဒံ ဒုတိယံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙකු විසින් යම් වැඩක් කර අවසන් කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම වැඩක් කළෙමි. වැඩ කළ මාගේ කය දැන් විඩාපත්ව ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි. ඔහු නොපැමිණි ගුණධර්ම ලබාගැනීම පිණිස...පෙ... වීර්යය ආරම්භ නොකරයි. මෙය දෙවැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မဂ္ဂေါ ခေါ မေ ဂန္တဗ္ဗော ဘဝိဿတိ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလမိဿတိ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ, န ဝီရိယံ အာရဘတိ…ပေ… ဣဒံ တတိယံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙකු විසින් ගමනක් යා යුතුව ඇත. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා විසින් ගමනක් යා යුතුව ඇත. ගමන යන විට මාගේ කය වෙහෙසට පත් වනු ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි. ඔහු වීර්යය ආරම්භ නොකරයි...පෙ... මෙය තෙවැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ မဂ္ဂံ အဂမာသိံ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလန္တော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ, န ဝီရိယံ အာရဘတိ…ပေ… ဣဒံ စတုတ္ထံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙකු විසින් ගමනක් ගොස් අවසන් කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම ගමනක් ගියෙමි. මඟ ගිය මාගේ කය දැන් විඩාපත්ව ඇත. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි. ඔහු වීර්යය ආරම්භ නොකරයි...පෙ... මෙය සිවුවැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော နာလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော ကိလန္တော အကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ…ပေ… ဣဒံ ပဉ္စမံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙක් ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ භෝජනයක් තමන්ට අවශ්‍ය පමණට කුස පිරෙන සේ නොලබයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම පිඬු පිණිස හැසිරී රළු හෝ ප්‍රණීත හෝ භෝජනයක් කුස පිරෙන සේ නොලැබීමි. එබැවින් මාගේ කය විඩාපත්ව ඇත, වැඩක් කිරීමට නොහැකිය. මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි...පෙ... මෙය පස්වැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော အလတ္ထံ လူခဿ [Pg.247] ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော ဂရုကော အကမ္မညော, မာသာစိတံ မညေ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ…ပေ… ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙක් ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ භෝජනයක් තමන්ට අවශ්‍ය පමණට කුස පිරෙන සේ ලබයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම පිඬු පිණිස හැසිරී රළු හෝ ප්‍රණීත හෝ භෝජනයක් කුස පිරෙන සේ ලැබීමි. දැන් මාගේ කය බරය, වැඩක් කිරීමට නොහැකිය, තෙත් කරන ලද මාෂ (මෑ) මල්ලක් වැනිය. මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි...පෙ... මෙය හයවැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော, တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော အတ္ထိ ကပ္ပော နိပဇ္ဇိတုံ, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ…ပေ… ဣဒံ သတ္တမံ ကုသီတဝတ္ထု.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙකුට ස්වල්ප වූ අසනීපයක් හටගනී. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මට මේ ස්වල්ප වූ අසනීපයක් හටගෙන ඇත. නිදාගැනීමට මෙය සුදුසු අවස්ථාවකි. එබැවින් මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි...පෙ... මෙය සත්වැනි කුසීත වස්තුවයි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂိလာနာဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂိလာနာဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. တဿ မေ ကာယော ဒုဗ္ဗလော အကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’တိ. သော နိပဇ္ဇတိ…ပေ… ဣဒံ အဋ္ဌမံ ကုသီတဝတ္ထု. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

"ඇවැත්නි, නැවතද මහණෙක් ගිලන් බවින් නැඟී සිටියේ වෙයි, සුව වී වැඩි වේලාවක් ගත වී නැත. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම ගිලන් බවින් නැඟී සිටියෙමි, සුව වී වැඩි වේලාවක් ගත වී නැත. මාගේ කය තවමත් දුර්වලය, වැඩක් කිරීමට නොහැකිය. මම දැන් නිදාගන්නෙමි’ යි ඔහු නිදාගනියි...පෙ... මෙය අටවැනි කුසීත වස්තුවයි. මේ අට ධර්මයෝ පිරිහීමට පක්ෂපාතී වන්නාහ."

(စ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? အဋ္ဌ အာရမ္ဘဝတ္ထူနိ. ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ, တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကမ္မံ ခေါ မေ ကာတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ, ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တေန န သုကရံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ. သော ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ ပဌမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

(ඡ) ඇවැත්නි, විශේෂභාගිය (ගුණාතිශය බවට පමුණුවන) ධර්ම අට මොනවාද? වීරිය ආරම්භ කිරීමට හේතු වන කරුණු (ආරම්භ වස්තු) අටකි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙකුට කළ යුතු වැඩක් තිබේ. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මට කළ යුතු වැඩක් තිබේ. වැඩ කරන අතරතුර බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම නොපැමිණි මඟඵලයන්ට පැමිණීම පිණිසත්, අවබෝධ නොකළ දේ අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් නොකළ දේ සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිසත් දැන්ම වීරිය ආරම්භ කරමි'යි. ඔහු නොපැමිණි මඟඵලයන්ට පැමිණීම පිණිස, අවබෝධ නොකළ දේ අවබෝධ කරගැනීම පිණිස, සාක්ෂාත් නොකළ දේ සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිස වීරිය ආරම්භ කරයි. මෙය පළමුවන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ကမ္မံ အကာသိံ, ကမ္မံ ခေါ ပနာဟံ ကရောန္တော နာသက္ခိံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ ဒုတိယံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු විසින් වැඩක් නිම කරන ලදී. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම වැඩක් කළෙමි. වැඩ කරන අතරතුර බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීමට මට නොහැකි විය. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය දෙවන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မဂ္ဂေါ ခေါ မေ ဂန္တဗ္ဗော ဘဝိဿတိ, မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တေန န သုကရံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ တတိယံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු විසින් ගමනක් යා යුතුව තිබේ. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මට ගමනක් යා යුතුව තිබේ. ගමන් කරන අතරතුර බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය තෙවන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ မဂ္ဂံ အဂမာသိံ, မဂ္ဂံ ခေါ ပနာဟံ ဂစ္ဆန္တော နာသက္ခိံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ မနသိကာတုံ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ စတုတ္ထံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු විසින් ගමනක් ගොස් නිම කරන ලදී. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම ගමනක් ගියෙමි. ගමන් කරන අතරතුර බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනය මෙනෙහි කිරීමට මට නොහැකි විය. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය සිව්වන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန [Pg.248] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော နာလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ, တဿ မေ ကာယော လဟုကော ကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ ပဉ္စမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන විට, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ ආහාරයක් කුස පිරෙන තෙක් ඇති පමණින් නොලැබෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම පිණ්ඩපාතයේ හැසිරුණත් ඇති පමණින් ආහාර නොලැබුවෙමි. එහෙත් දැන් මගේ ශරීරය සැහැල්ලුය, වැඩට යෝග්‍යය. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය පස්වන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော အလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ. တဿ မေ ကာယော ဗလဝါ ကမ္မညော, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු ගමකට හෝ නියම්ගමකට පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන විට, රළු වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ ආහාරයක් කුස පිරෙන තෙක් ඇති පමණින් ලැබෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම ඇති පමණින් ආහාර ලැබුවෙමි. දැන් මගේ ශරීරය ශක්තිමත්ය, වැඩට යෝග්‍යය. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය සවන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ မေ အာဗာဓော ပဝဍ္ဎေယျ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ…ပေ… ဣဒံ သတ္တမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකුට ස්වල්ප වූ අසනීපයක් හටගනියි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මට ස්වල්ප වූ අසනීපයක් හටගෙන ඇත. මගේ අසනීපය වැඩි වීමට ඉඩ තිබේ. එබැවින් මම දැන් වීරිය ආරම්භ කරමි'යි ...පෙ... මෙය සත්වන ආරම්භ වස්තුවයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ မေ အာဗာဓော ပစ္စုဒါဝတ္တေယျ, ဟန္ဒာဟံ ဝီရိယံ အာရဘာမိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ. သော ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အာရမ္ဘဝတ္ထု. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

ඇවැත්නි, නැවත ද මහණෙකු අසනීපයකින් සුවය ලබා, වැඩි කලක් නොවෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: 'මම අසනීපයෙන් සුවය ලැබුවෙමි, සුවය ලබා වැඩි කලක් නොවෙයි. මගේ අසනීපය නැවත මතු වීමට ඉඩ තිබේ. එබැවින් මම නොපැමිණි මඟඵලයන්ට පැමිණීම පිණිසත්, අවබෝධ නොකළ දේ අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් නොකළ දේ සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිසත් දැන්ම වීරිය ආරම්භ කරමි'යි. ඔහු ... වීරිය ආරම්භ කරයි. මෙය අටවන ආරම්භ වස්තුවයි. මේ විශේෂභාගිය ධර්ම අටයි.

(ဆ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? အဋ္ဌ အက္ခဏာ အသမယာ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဣဓာဝုသော, တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒေသိယတိ ဩပသမိကော ပရိနိဗ္ဗာနိကော သမ္ဗောဓဂါမီ သုဂတပ္ပဝေဒိတော. အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော နိရယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ ပဌမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

(ඡ) ඇවැත්නි, අවබෝධ කරගැනීමට දුෂ්කර ධර්ම අට මොනවාද? බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීමට නොනිසි කාලයන් හා අවස්ථාවන් (අක්ෂණ අසමය) අටකි. ඇවැත්නි, මෙහි අරහත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලොව උපන් සේක. ක්ලේශයන් සංසිඳුවන, පිරිනිවන් පෑම පිණිස පවතින, මඟඵල අවබෝධය පිණිස පවතින, සුගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය ද දේශනා කරනු ලබයි. එහෙත් මේ පුද්ගලයා නිරයෙහි උපන් අයෙකු වෙයි. බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීමට මෙය පළමුවන අක්ෂණයයි, අකාලයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မော စ ဒေသိယတိ ဩပသမိကော ပရိနိဗ္ဗာနိကော သမ္ဗောဓဂါမီ [Pg.249] သုဂတပ္ပဝေဒိတော, အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ ဒုတိယော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

ඇවැත්නි, නැවත ද තථාගතයන් වහන්සේ ලොව උපන් සේක... ධර්මය ද දේශනා කරනු ලබයි. එහෙත් මේ පුද්ගලයා තිරිසන් යෝනියෙහි උපන් අයෙකු වෙයි. බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීමට මෙය දෙවන අක්ෂණයයි, අකාලයයි.

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ တတိယော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

ඇවැත්නි, නැවත ද ...පෙ... ප්‍රේත විෂයෙහි උපන් අයෙකු වෙයි. බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීමට මෙය තෙවන අක්ෂණයයි, අකාලයයි.

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… အညတရံ ဒီဃာယုကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နော ဟောတိ. အယံ စတုတ္ထော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

ඇවැත්නි, නැවත ද ...පෙ... දීර්ඝායුෂ ඇති එක්තරා දේව නිකායක (අසඤ්ඤ හෝ අරූප තලයක) උපන් අයෙකු වෙයි. බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීමට මෙය සිව්වන අක්ෂණයයි, අකාලයයි.

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ မိလက္ခေသု အဝိညာတာရေသု, ယတ္ထ နတ္ထိ ဂတိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. အယံ ပဉ္စမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

"නැවතත් මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂු-භික්ෂුණී, උපාසක-උපාසිකා යන සිව්වනක් පිරිසට පිවිසිය නොහැකි වූ, සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීමට අසමර්ථ වූ ම්ලේච්ඡ ජනයා වෙසෙන ප්‍රත්‍යන්ත දේශයක උපත ලබයි. බඹසර හැසිරීමට ඇති පස්වන අකාලය (නිසි කල නොවන අවස්ථාව) මෙයයි."

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ, သော စ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. အယံ ဆဋ္ဌော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

"නැවතත් මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් මධ්‍ය දේශයක උපත ලැබුවද, ඔහු වැරදි දෘෂ්ටි ඇති, විපරීත දර්ශනයකින් යුක්ත වූවෙක් වෙයි: 'දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, හොඳ-නරක කර්මයන්ගේ ඵලයක් හෝ විපාකයක් නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මවට උපස්ථාන කිරීමෙහි පලක් නැත, පියාට උපස්ථාන කිරීමෙහි පලක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන, මනා මඟට පිළිපන් යහපත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැත' යනුවෙන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටි දරයි. බඹසර හැසිරීමට ඇති හයවන අකාලය මෙයයි."

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ, သော စ ဟောတိ ဒုပ္ပညော ဇဠော ဧဠမူဂေါ, နပ္ပဋိဗလော သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတာနမတ္ထမညာတုံ. အယံ သတ္တမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ.

"නැවතත් මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් මධ්‍ය දේශයක උපත ලැබුවද, ඔහු ප්‍රඥාව හීන වූ, මෝඩ වූ, ගොළු-බිහිරි (ජඩ) වූවෙක් වෙයි. මැනවින් දේශනා කරන ලද හෝ නොකරන ලද ධර්මයේ අර්ථය තේරුම් ගැනීමට ඔහු අසමත්ය. බඹසර හැසිරීමට ඇති හත්වන අකාලය මෙයයි."

‘‘ပုန စပရံ…ပေ… အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ပစ္စာဇာတော ဟောတိ, သော စ ဟောတိ ပညဝါ အဇဠော အနေဠမူဂေါ, ပဋိဗလော သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတာနမတ္ထမညာတုံ. အယံ အဋ္ဌမော အက္ခဏော အသမယော ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

"නැවතත් මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් මධ්‍ය දේශයක උපත ලබා ප්‍රඥාවන්ත වූ, මෝඩ නොවූ, ගොළු නොවූ, සුභාෂිත වූත් දුර්භාෂිත වූත් ධර්මයේ අර්ථය තේරුම් ගැනීමට සමර්ථ වූවෙක් වුවද, (තථාගතයන් වහන්සේ නමකගේ පහළ වීමක් ලොව සිදු නොවේ). බඹසර හැසිරීමට ඇති අටවන අකාලය මෙයයි. මෙම ධර්ම අට අවබෝධ කර ගැනීම දුෂ්කරය."

(ဇ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ – အပ္ပိစ္ဆဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော မဟိစ္ဆဿ. သန္တုဋ္ဌဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော အသန္တုဋ္ဌဿ. ပဝိဝိတ္တဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော သင်္ဂဏိကာရာမဿ. အာရဒ္ဓဝီရိယဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော ကုသီတဿ. ဥပဋ္ဌိတသတိဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော မုဋ္ဌဿတိဿ. သမာဟိတဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော အသမာဟိတဿ[Pg.250]. ပညဝတော အယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော ဒုပ္ပညဿ. နိပ္ပပဉ္စဿာယံ ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော ပပဉ္စာရာမဿာတိ ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

"උපදවා ගත යුතු ධර්ම අට මොනවාද? මහා පුරුෂ විතර්ක අටයි: (1) මේ ධර්මය අල්පේච්ඡ පුද්ගලයාටය, මහිච්ඡ (අධික ආශා ඇත්තාට) නොවේ. (2) මේ ධර්මය සන්තෘප්ත වූ පුද්ගලයාටය, අසන්තෘප්ත වූවන්ට නොවේ. (3) මේ ධර්මය විවේකයට ලැදි පුද්ගලයාටය, පිරිස් අතර ගැවසීමට ලැදි පුද්ගලයාට නොවේ. (4) මේ ධර්මය වීර්යය ආරම්භ කළ පුද්ගලයාටය, කුසීත වූවන්ට නොවේ. (5) මේ ධර්මය එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තාටය, මුළා වූ සිහිය ඇත්තාට නොවේ. (6) මේ ධර්මය සමාහිත සිතක් ඇත්තාටය, නොසන්සුන් සිත් ඇත්තාට නොවේ. (7) මේ ධර්මය ප්‍රඥාවන්තයාටය, ප්‍රඥාව හීන වූවන්ට නොවේ. (8) මේ ධර්මය ප්‍රපංච රහිත නිර්වාණයට ඇලුම් කරන්නාටය, ප්‍රපංචයන්ට ඇලුම් කරන්නාට නොවේ. මේවා උපදවා ගත යුතු ධර්ම අටයි."

(ဈ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ – အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ – ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

"විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු ධර්ම අට මොනවාද? අභිභායතන අටයි: යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා ඇතිව, බාහිරව ස්වල්ප වූත් සුබ හෝ අසුබ වූත් රූප දකියි. ඒ රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය පළමුවන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ – ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

"යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා ඇතිව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූත් සුබ හෝ අසුබ වූත් රූප දකියි. ඒ රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය දෙවන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

"යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව ස්වල්ප වූත් සුබ හෝ අසුබ වූත් රූප දකියි. ඒ රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය තෙවන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

"යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූත් සුබ හෝ අසුබ වූත් රූප දකියි. ඒ රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය සිව්වන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ, ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

"යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව නිල්වන් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයම විහිදුවන රූප දකියි. එය නිල්වන් වූ, නිල් වර්ණ ඇති දියබෙරලිය මලක් මෙනි. එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ නිල්වන් වූ බරණැස සළුවක් මෙනි. මෙලෙස බාහිර රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය පස්වන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ [Pg.251] ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ, ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

"යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව රන්වන් වූ, කහ වර්ණ ඇති, රන්වන් පැහැයම විහිදුවන රූප දකියි. එය රන්වන් වූ, කහ පැහැති කිණිහිරිය මලක් මෙනි. එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ රන්වන් වූ බරණැස සළුවක් මෙනි. මෙලෙස බාහිර රූප මැඬ පවත්වා 'මම දනිමි, මම දකිමි' යන සංඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මෙය හයවන අභිභායතනයයි."

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ, ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ (අජ්ඣත්ත) රූප සංඥා නැතිව, බාහිරව රතු වූ, රතු පැහැති, රතු ලෙස පෙනෙන, රතු දීප්තියක් ඇති රූප දකී. රතු වූ, රතු පැහැති, රතු ලෙස පෙනෙන, රතු දීප්තියක් ඇති වද මලක් යම් සේ ද, නැතහොත් දෙපැත්තම මනාකොට පිරිමදින ලද රතු වූ, රතු පැහැති, රතු ලෙස පෙනෙන, රතු දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද, එමෙන්ම තමා තුළ රූප සංඥා නැතිව බාහිරව රතු වූ, රතු පැහැති, රතු ලෙස පෙනෙන, රතු දීප්තියක් ඇති රූප දකී. ‘ඒ රූප මැඩපවත්වා මම දනිමි, දකිමි’ යි මෙවැනි සංඥාවක් ඔහුට වෙයි. මෙය හත්වැනි අභිභායතනයයි.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ, သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ, ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ, ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ රූප සංඥා නැතිව, බාහිරව සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු ලෙස පෙනෙන, සුදු දීප්තියක් ඇති රූප දකී. සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු ලෙස පෙනෙන, සුදු දීප්තියක් ඇති ඕසධී තාරකාව යම් සේ ද, නැතහොත් දෙපැත්තම මනාකොට පිරිමදින ලද සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු ලෙස පෙනෙන, සුදු දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද, එමෙන්ම තමා තුළ රූප සංඥා නැතිව බාහිරව සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු ලෙස පෙනෙන, සුදු දීප්තියක් ඇති රූප දකී. ‘ඒ රූප මැඩපවත්වා මම දනිමි, දකිමි’ යි මෙවැනි සංඥාවක් ඔහුට වෙයි. මෙය අටවැනි අභිභායතනයයි. මෙම ධර්ම අට උසස් ඥානයෙන් දත යුතු වේ.

(ဉ) ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ – ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ. အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော.

(ඤ) ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු (සාක්ෂාත් කළ යුතු) ධර්ම අට මොනවාද? විමොක්ඛ අටකි - රූප ඇත්තෙක් බාහිර රූප දකී. මෙය පළමු වැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ. အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော.

තමා තුළ රූප සංඥා නැතිව බාහිරව රූප දකී. මෙය දෙවැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ. အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော.

‘ශුභය’ යි අධිමුක්ත (අදහසින් බැසගත්) වෙයි. මෙය තුන්වැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော.

සර්වප්‍රකාරයෙන්ම රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සංඥාවන් දුරු වීමෙන්, නානත්ව සංඥාවන් මනසිකාර නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’ යි ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සිව්වැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သဗ္ဗသော [Pg.252] အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော.

සර්වප්‍රකාරයෙන්ම ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය පස්වැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော.

සර්වප්‍රකාරයෙන්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’ යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය හයවැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော.

සර්වප්‍රකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය හත්වැනි විමොක්ඛයයි.

‘‘သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော. ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

සර්වප්‍රකාරයෙන්ම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සංඥාවේදයිත නිරෝධයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය අටවැනි විමොක්ඛයයි. මෙම ධර්ම අට ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු වේ.

‘‘ဣတိ ဣမေ အသီတိ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

මෙසේ මෙම ධර්ම අසූව (80) සත්‍ය වූ, තථ්‍ය වූ, නොවෙනස් වූ, අන්‍යථා නොවන, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාකොට අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි.

နဝ ဓမ္မာ

ධර්ම නවය බැගින් වූ කොටස

၃၅၉. ‘‘နဝ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… နဝ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

359. ධර්ම නවයක් ඉතා උපකාරී වෙයි...ප... ධර්ම නවයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු වෙයි.

(က) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? နဝ ယောနိသောမနသိကာရမူလကာ ဓမ္မာ, ယောနိသောမနသိကရောတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သမာဟိတေ စိတ္တေ ယထာဘူတံ ဇာနာတိ ပဿတိ, ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

(ක) ඉතා උපකාරී වන ධර්ම නවය මොනවාද? යෝනිසෝ මනසිකාරය මුල් කොට ඇති ධර්ම නවයකි: යෝනිසෝ මනසිකාරය කරන්නාට ප්‍රමෝදය උපදී, ප්‍රමෝදයට පත් වූවහුට ප්‍රීතිය උපදී, ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තහුගේ කය සන්සුන් වෙයි, සන්සුන් කය ඇත්තා සැප විඳියි, සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිමත් වෙයි, සමාධිමත් වූ සිතින් ඇති තතු (යථාභූත) දැනගනියි, දකියි; ඇති තතු දන්නා දකින තැනැත්තා කළකිරෙයි, කළකිරෙන්නා නොඇලෙයි, නොඇලීමෙන් (විරාගයෙන්) මිදෙයි. මෙම ධර්ම නවය ඉතා උපකාරී වෙයි.

(ခ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? နဝ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနိ – သီလဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿန – ဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ပညာဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ, ဝိမုတ္တိဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

(ඛ) වැඩිය යුතු ධර්ම නවය මොනවාද? පාරිසුද්ධි පධානියංග නවයකි: ශීල විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, චිත්ත විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, දිට්ඨි විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, කංඛාවිතරණ විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, පටිපදාඤාණදස්සන විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, ඤාණදස්සන විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, පඤ්ඤා විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගය, විමුක්ති විසුද්ධි පාරිසුද්ධි පධානියංගයයි. මෙම ධර්ම නවය වැඩිය යුතු වේ.

(ဂ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? နဝ သတ္တာဝါသာ – သန္တာဝုသော, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော.

(ග) පිරිසිඳ දැක්ක යුතු (පරිඤ්ඤෙය්‍ය) ධර්ම නවය මොනවාද? සත්තාවාස (සත්ව වාසස්ථාන) නවයකි: ඇවැත්නි, නානත්තකාය නානත්තසඤ්ඤී (ශරීර නානත්වයෙන් යුත්, සංඥා නානත්වයෙන් යුත්) සත්වයෝ වෙති. මිනිස්සු ද ඇතැම් දෙවියෝ ද ඇතැම් විනිපාතිකයෝ ද ඒ සඳහා උදාහරණ වෙති. මෙය පළමු වැනි සත්තාවාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော[Pg.253], သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, නානත්තකාය ඒකත්තසඤ්ඤී (ශරීර නානත්වයෙන් යුත්, සංඥා එකත්වයෙන් යුත්) සත්වයෝ වෙති. ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් උපන් බ්‍රහ්මකායික දෙවියෝ ඒ සඳහා උදාහරණ වෙති. මෙය දෙවැනි සත්තාවාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, ඒකත්තකාය නානත්තසඤ්ඤී (ශරීර එකත්වයෙන් යුත්, සංඥා නානත්වයෙන් යුත්) සත්වයෝ වෙති. ආභස්සර දෙවියෝ ඒ සඳහා උදාහරණ වෙති. මෙය තුන්වැනි සත්තාවාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, ඒකත්තකාය ඒකත්තසඤ්ඤී (ශරීර එකත්වයෙන් යුත්, සංඥා එකත්වයෙන් යුත්) සත්වයෝ වෙති. සුභකිණ්හ දෙවියෝ ඒ සඳහා උදාහරණ වෙති. මෙය හතරවැනි සත්තාවාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အသညသတ္တာ. အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, සංඥාවක් නැති, විඳීමක් (වේදනාවක්) නැති සත්වයෝ සිටිති. ඒ අසඤ්ඤසත්ත දේවතාවන් වැනි වූවෝය. මෙය පස්වන සත්ව වාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, ගැටීම් සංඥාවන් (පටිඝ සංඥා) අභාවයට පත්වීමෙන් හා නානත්ව සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන්, ‘ආකාශය අනන්තය’ යැයි ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හයවන සත්ව වාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා ගොස්, ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යැයි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හත්වන සත්ව වාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ. အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ගොස්, ‘කිසිවක් නැත’ යැයි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය අටවන සත්ව වාසයයි.

‘‘သန္တာဝုသော, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ. အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

ඇවැත්නි, සියලු ආකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා ගොස්, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය නවවන සත්ව වාසයයි. පිරිසිඳ දැනගත යුතු මෙම ධර්ම නවයයි.

(ဃ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ – တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

(ඝ) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම නවය කවරේද? තණ්හාව මුල් කොට ගත් ධර්ම නවයයි. එනම්: තණ්හාව නිසා සෙවීම ඇති වේ, සෙවීම නිසා ලැබීම ඇති වේ, ලැබීම නිසා විනිශ්චය ඇති වේ, විනිශ්චය නිසා ඡන්දරාගය ඇති වේ, ඡන්දරාගය නිසා දැඩිව ඇලීම (බැසගැනීම) ඇති වේ, දැඩිව ඇලීම නිසා පරිග්‍රහය (මමත්වය) ඇති වේ, පරිග්‍රහය නිසා මසුරුකම ඇති වේ, මසුරුකම නිසා ආරක්ෂා කිරීම ඇති වේ, ආරක්ෂා කිරීම හේතුවෙන් දඬු මුගුරු ගැනීම්, ආයුධ ගැනීම්, කලහ කිරීම්, විවාද කිරීම්, ‘මම-උඹ’ යනුවෙන් වාද කිරීම්, කේලාම් කීම්, බොරු කීම් යන බොහෝ පාපී අකුසල ධර්මයන් හටගනී. ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම නවය මේවාය.

(င) ‘‘ကတမေ [Pg.254] နဝ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ – ‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ, ‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ, ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

(ඞ) පිරිහීමට හේතු වන ධර්ම නවය කවරේද? වෛර බැඳගැනීමට කරුණු (ආඝාත වස්තු) නවයයි. එනම්: ‘මොහු මට අනර්ථයක් කළේය’ කියා වෛර බඳියි, ‘මොහු මට අනර්ථයක් කරයි’ කියා වෛර බඳියි, ‘මොහු මට අනර්ථයක් කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි; ‘මාගේ ප්‍රිය මනාප තැනැත්තාට මොහු අනර්ථයක් කළේය... කරයි... කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි; ‘මාගේ අප්‍රිය අමනාප තැනැත්තාට මොහු අර්ථයක් කළේය... කරයි... කරනු ඇත’ කියා වෛර බඳියි. පිරිහීමට පස වන ධර්ම නවය මේවාය.

(စ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ – ‘အနတ္ထံ မေ အစရိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… အတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

(ච) විශේෂත්වයට (උසස් බවට) හේතු වන ධර්ම නවය කවරේද? වෛරය දුරු කිරීමේ කරුණු (ආඝාත පටිවිනය) නවයයි. එනම්: ‘මොහු මට අනර්ථයක් කළේය, එය දැන් කොහෙන් ලබන්නද (එය එසේම විය යුත්තකි)’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මොහු මට අනර්ථයක් කරයි, එය දැන් කොහෙන් ලබන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මොහු මට අනර්ථයක් කරනු ඇත, එය දැන් කොහෙන් ලබන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මාගේ ප්‍රිය මනාප තැනැත්තාට මොහු අනර්ථයක් කළේය... කරයි... කරනු ඇත... එය දැන් කොහෙන් ලබන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මාගේ අප්‍රිය අමනාප තැනැත්තාට මොහු අර්ථයක් කළේය... කරයි... කරනු ඇත... එය දැන් කොහෙන් ලබන්නද’ කියා වෛරය දුරු කරයි. උසස් බවට පස වන ධර්ම නවය මේවාය.

(ဆ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? နဝ နာနတ္တာ – ဓာတုနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဖဿနာနတ္တံ, ဖဿနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာနာနတ္တံ, ဝေဒနာနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သညာနာနတ္တံ, သညာနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သင်္ကပ္ပနာနတ္တံ, သင်္ကပ္ပနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒနာနတ္တံ, ဆန္ဒနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပရိဠာဟနာနတ္တံ, ပရိဠာဟနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပရိယေသနာနာနတ္တံ, ပရိယေသနာနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ လာဘနာနတ္တံ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

(ඡ) අවබෝධ කර ගැනීමට අපහසු ධර්ම නවය කවරේද? විවිධත්වයන් (නානත්වයන්) නවයයි. එනම්: ධාතු නානත්වය නිසා ස්පර්ශ නානත්වය ඇති වේ, ස්පර්ශ නානත්වය නිසා වේදනා නානත්වය ඇති වේ, වේදනා නානත්වය නිසා සංඥා නානත්වය ඇති වේ, සංඥා නානත්වය නිසා සංකල්ප නානත්වය ඇති වේ, සංකල්ප නානත්වය නිසා ඡන්ද නානත්වය ඇති වේ, ඡන්ද නානත්වය නිසා පරිළාහ (දැවිල්ල) නානත්වය ඇති වේ, පරිළාහ නානත්වය නිසා පර්යේෂණ නානත්වය ඇති වේ, පර්යේෂණ නානත්වය නිසා ලාභ නානත්වය ඇති වේ. අවබෝධ කර ගැනීමට අපහසු ධර්ම නවය මේවාය.

(ဇ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? နဝ သညာ – အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေပဋိကူလသညာ, သဗ္ဗလောကေအနဘိရတိသညာ, အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

(ජ) උපදවා ගත යුතු ධර්ම නවය කවරේද? සංඥා නවයයි. එනම්: අසුභ සංඥාව, මරණ සංඥාව, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලෙන (අනභිරත) සංඥාව, අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක්ඛ සංඥාව, දුක්ඛයෙහි අනාත්ම (අනත්ත) සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාවයි. උපදවා ගත යුතු ධර්ම නවය මේවාය.

(ဈ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ [Pg.255] ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ …ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ…ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

(ජ) "අභිඤ්ඤෙය්‍ය (විශිෂ්ට ඥානයෙන් දත යුතු) ධර්ම නවය කවරේද? අනුපූර්ව විහාර නවයයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ)... ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇල්මෙන්... (පෙ)... තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සැපය ප්‍රහාණය කිරීමෙන්... (පෙ)... චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්... (පෙ)... ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා 'විඤ්ඤාණය අනන්තය'යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා 'කිසිවක් නැතැ'යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සංඥාවේදයිත නිරෝධයට පැමිණ වාසය කරයි. මේ අභිඤ්ඤෙය්‍ය ධර්ම නවයයි."

(ဉ) ‘‘ကတမေ နဝ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? နဝ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ – ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာမသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ, တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာဿာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ဣမေ နဝ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

(ඤ) "සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම නවය කවරේද? අනුපූර්ව නිරෝධ (අනුපිළිවෙලින් සිදුවන නිරුද්ධ වීම්) නවයයි. ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ කාම සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි; ද්විතීය ධ්‍යානයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ විතර්ක විචාර නිරුද්ධ වෙති; තෘතීය ධ්‍යානයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වෙයි; චතුර්ථ ධ්‍යානයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස (හුස්ම) නිරුද්ධ වෙති; ආකාශානඤ්චායතනයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ රූප සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි; විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි; ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි; නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නිරුද්ධ වෙයි; සංඥාවේදයිත නිරෝධයට සමාපත්ති වූ පුද්ගලයාගේ සංඥාව ද වේදනාව ද නිරුද්ධ වෙති. මේ සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම නවයයි."

‘‘ဣတိ ဣမေ နဝုတိ ဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ.

"මෙසේ මේ අනුවක් (90) ධර්මයෝ තත්වූ පරිදිම වූහ, සත්‍ය වූහ, යථාර්ථ වූහ, නොවෙනස් වූහ, අසත්‍ය නොවූහ, අන් ආකාර නොවූහ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදහ."

ဒသ ဓမ္မာ

දසක ධර්ම කොටස

၃၆၀. ‘‘ဒသ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ…ပေ… ဒသ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

360. "මහෝපකාරී වූ ධර්ම දසයකි... (පෙ)... සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්ම දසයකි."

(က) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ? ဒသ နာထကရဏာဓမ္မာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ…ပေ… သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

(ක) "මහෝපකාරී වූ ධර්ම දසය කවරේද? නාථකරණ (පිහිට වන) ධර්ම දසයයි. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වූයේ, ස්වල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වූයේ, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන්හි හික්මේද, මේ ධර්මය ද නාථකරණ (පිහිට වන) ධර්මයකි."

‘‘ပုန [Pg.256] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော …ပေ… ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော…ပေ… အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වෙයි... (පෙ)... ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් ප්‍රතිවේධ කළේ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වේද... (පෙ)... මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක් වෙයි, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙක් වෙයි, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇත්තෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙක් වේද, මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော, ခမော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… အနုသာသနိံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සුවච වෙයි, සුවච බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් සමන්නාගත වෙයි, ඉවසන සුලු වෙයි, අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නා සුලු වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... අනුශාසනාව පිළිගන්නේ වේද, මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံကရဏီယာနိ တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော တတြုပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော, အလံ ကာတုံ, အလံ သံဝိဓာတုံ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… အလံ သံဝိဓာတုံ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ කුඩා මහත් වූ යම් කිසි කටයුත්තක් වේ නම්, එහි දක්ෂ වෙයි, අලස නොවෙයි, ඒ සඳහා වූ උපාය මාර්ගයන් විමසන ප්‍රඥාවෙන් සමන්නාගත වෙයි, එය කිරීමට ද සැලසුම් කිරීමට ද සමර්ථ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... සැලසුම් කිරීමට සමර්ථ වේද, මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ ပိယသမုဒါဟာရော အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ධර්මයට ලැදි වූවෙක් වෙයි, ප්‍රියශීලී වචන කතා කරන්නෙක් වෙයි, අභිධර්මයෙහි ද අභිවිනයෙහි ද උදාර වූ ප්‍රමෝදය ඇත්තෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... උදාර ප්‍රමෝදය ඇත්තෙක් වේද, මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေဟိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု …ပေ… အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ලැබුණු පමණින් වූ චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වන්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ…ပေ… ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි... (පෙ)... කුසල ධර්මයන්හි (දැඩි උත්සාහය ඇත්තෙක් වෙයි). ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ, ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော, စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ සිහි ඇත්තෙක් වෙයි, උතුම් වූ සිහි බුද්ධියෙන් යුක්ත වූයේ, බොහෝ කලකට පෙර කළ දෑ ද බොහෝ කලකට පෙර කී දෑ ද සිහි කරන්නෙක්, අනුස්මරණය කරන්නෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි."

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော, အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ယံပါဝုသော, ဘိက္ခု…ပေ… အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဗဟုကာရာ.

"නැවත ද ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥාවන්ත වෙයි, (සංස්කාරයන්ගේ) ඇතිවීම හා නැතිවීම දක්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විදිනා සුලු වූ, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් සමන්නාගත වූයේ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ... (පෙ)... මේ ධර්මය ද නාථකරණ ධර්මයකි. මේ මහෝපකාරී වූ ධර්ම දසයයි."

(ခ) ‘‘ကတမေ [Pg.257] ဒသ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? ဒသ ကသိဏာယတနာနိ – ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. အာပေါကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ…ပေ… တေဇောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝါယောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… နီလကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ပီတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… လောဟိတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဩဒါတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… အာကာသကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝိညာဏကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

(ඛ) “වැඩිය යුතු ධර්ම දහය කවරේද? දස කසිණායතනයන්ය. ඇතැම් කෙනෙක් උඩ, යට, සිරස, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ පඨවී කසිණය (පොළොව) හඳුනා ගනිති. ඇතැම් කෙනෙක් ආපෝ කසිණය හඳුනා ගනිති... තේජෝ කසිණය හඳුනා ගනිති... වායෝ කසිණය හඳුනා ගනිති... නීල කසිණය හඳුනා ගනිති... පීත කසිණය හඳුනා ගනිති... ලෝහිත කසිණය හඳුනා ගනිති... ඕදාත කසිණය හඳුනා ගනිති... ආකාශ කසිණය හඳුනා ගනිති... ඇතැම් කෙනෙක් උඩ, යට, සිරස, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ විඤ්ඤාණ කසිණය හඳුනා ගනිති. මේ දස ධර්මයෝ වැඩිය යුත්තාහ.”

(ဂ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ? ဒသာယတနာနိ – စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှာယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ.

(ග) “පිරිසිඳ දත යුතු ධර්ම දහය කවරේද? දස ආයතනයන්ය. එනම්: චක්ඛායතනය, රූපායතනය, සෝතායතනය, සද්දායතනය, ඝානායතනය, ගන්ධායතනය, ජිව්හායතනය, රසායතනය, කායායතනය සහ ඵොට්ඨබ්බායතනයයි. මේ දස ධර්මයෝ පිරිසිඳ දත යුත්තාහ.”

(ဃ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ? ဒသ မိစ္ဆတ္တာ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ, မိစ္ဆာဝါယာမော, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, မိစ္ဆာဉာဏံ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ.

(ඝ) “ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්ම දහය කවරේද? දස මිත්‍යාත්වයෝය. එනම්: මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය, මිථ්‍යා සංකල්පය, මිථ්‍යා වාචාව, මිථ්‍යා කර්මාන්තය, මිථ්‍යා ආජීවය, මිථ්‍යා වායාමය, මිථ්‍යා සතිය, මිථ්‍යා සමාධිය, මිථ්‍යා ඥානය සහ මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මේ දස ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කළ යුත්තාහ.”

(င) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ? ဒသ အကုသလကမ္မပထာ – ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ, အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒေါ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဟာနဘာဂိယာ.

(ඞ) “හානිභාගීය (පිරිහීමට හේතු වන) ධර්ම දහය කවරේද? දස අකුසල කර්මපථයෝය. එනම්: ප්‍රාණාතිපාතය, අදින්නාදානය, කාමේසුමිච්ඡාචාරය, මුසාවාදය, පිසුණා වාචාව, පරුෂා වාචාව, සම්ඵප්පලාපය, අභිජ්ඣාව, ව්‍යාපාදය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මේ දස ධර්මයෝ හානිභාගීය වන්නාහ.”

(စ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ? ဒသ ကုသလကမ္မပထာ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ, အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒေါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဝိသေသဘာဂိယာ.

(ච) “විශේෂභාගීය (ගුණ වැඩීමට හේතු වන) ධර්ම දහය කවරේද? දස කුසල කර්මපථයෝය. එනම්: ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම, අදින්නාදානයෙන් වැළකීම, කාමේසුමිච්ඡාචාරයෙන් වැළකීම, මුසාවාදයෙන් වැළකීම, පිසුණා වාචාවෙන් වැළකීම, පරුෂා වාචාවෙන් වැළකීම, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීම, අනභිජ්ඣාව, අව්‍යාපාදය සහ සම්මා දෘෂ්ටියයි. මේ දස ධර්මයෝ විශේෂභාගීය වන්නාහ.”

(ဆ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ? ဒသ အရိယဝါသာ – ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ, ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော, ဧကာရက္ခော, စတုရာပဿေနော, ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော, သမဝယသဋ္ဌေသနော, အနာဝိလသင်္ကပ္ပော, ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော, သုဝိမုတ္တစိတ္တော, သုဝိမုတ္တပညော.

(ඡ) “අවබෝධ කර ගැනීමට දුෂ්කර වූ ධර්ම දහය කවරේද? දස ආර්යවාසයෝය. ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ පංචාංගයන් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි, ෂඩංගයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි, එක් ආරක්ෂාවක් ඇත්තේ වෙයි, සිව් වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයි, බැහැර කරන ලද පෘථග්ජන සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි, සර්වප්‍රකාරයෙන්ම අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි, නොකැලඹුණු සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි, සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි, මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි, මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော[Pg.258], ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් පංචාංගයන් ප්‍රහීණ කළේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වී තිබෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ පංචාංගයන් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ෂඩංගයකින් යුක්ත වූයේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේත් නොවෙයි, නොසතුටු වන්නේත් නොවෙයි, සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳක් ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රසක් විඳ... කයින් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැන සතුටු වන්නේත් නොවෙයි, නොසතුටු වන්නේත් නොවෙයි, සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ ෂඩංගයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သတာရက္ခေန စေတသာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් එක් ආරක්ෂාවක් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සිහිය නමැති ආරක්ෂාවෙන් යුත් සිතින් යුක්ත වූයේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ එක් ආරක්ෂාවක් ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් සිව් වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ නුවණින් සලකා (පරිභෝජනයට සුදුසු යමක්) පරිභෝජනය කරයි, නුවණින් සලකා (ඉවසිය යුතු යමක්) ඉවසයි, නුවණින් සලකා (දුරු කළ යුතු යමක්) දුරු කරයි, නුවණින් සලකා (බැහැර කළ යුතු අකුසලයක්) බැහැර කරයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ සිව් වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ နုန္နာနိ ဟောန္တိ ပဏုန္နာနိ စတ္တာနိ ဝန္တာနိ မုတ္တာနိ ပဟီနာနိ ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් බැහැර කරන ලද පෘථග්ජන සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහු විසින් නානාප්‍රකාර වූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ යම් ඒ පෘථග්ජන සත්‍යයෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ලම බැහැර කරන ලදහ, සර්වප්‍රකාරයෙන්ම නෙරපා දමන ලදහ, අත්හරින ලදහ, වමාරා දමන ලදහ, මුදා හරින ලදහ, ප්‍රහීණ කරන ලදහ, දුරු කරන ලදහ. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ බැහැර කරන ලද පෘථග්ජන සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဘဝေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් සර්වප්‍රකාරයෙන්ම අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාම සෙවීම ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, භව සෙවීම ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, බ්‍රහ්මචර්ය සෙවීම (වැරදි සෙවීම්) සංසිඳී තිබෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ සර්වප්‍රකාරයෙන්ම අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော[Pg.259], ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပာ ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ကာမသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් නොකැලඹුණු සංකල්ප ඇත්තේ වෙයිද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ කාම සංකල්පය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, ව්‍යාපාද සංකල්පය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි, විහිංසා සංකල්පය ප්‍රහීණ වී තිබෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ නොකැලඹුණු සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණෙක් සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නේ කෙසේ ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ සැපය ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද දුක ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද කලින් ම සොම්නස් දොම්නස් අතුරුදහන් වීමෙන්, දුක් සැප රහිත වූ උපේක්ෂාවෙන් හා ස්මෘතියෙන් පිරිසිදු වූ සතරවන ධ්‍යානයට එළඹ වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තෙක් වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ.

“ඇවැත්නි, මහණෙක් මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තෙක් වන්නේ කෙසේ ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණහුගේ සිත රාගයෙන් මිදුණේ වෙයි, සිත ද්වේෂයෙන් මිදුණේ වෙයි, සිත මෝහයෙන් මිදුණේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තෙක් වෙයි.”

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ‘ဒေါသော မေ ပဟီနော…ပေ… အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ‘မောဟော မေ ပဟီနော …ပေ… အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈာ.

“ඇවැත්නි, මහණෙක් මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වන්නේ කෙසේ ද? ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ ‘මගේ රාගය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුල් සිඳ දමන ලදී, හිස සිඳුණු තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී, නැවත ඇති නොවන පරිදි කරන ලදී, මතු නූපදනා ස්වභාවයට පත් කරන ලදී’ යි මැනවින් දැනගනියි. ‘මගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ කරන ලදී...පෙ... මතු නූපදනා ස්වභාවයට පත් කරන ලදී’ යි මැනවින් දැනගනියි. ‘මගේ මෝහය ප්‍රහීණ කරන ලදී...පෙ... මතු නූපදනා ස්වභාවයට පත් කරන ලදී’ යි මැනවින් දැනගනියි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. මේ දස ධර්මයන් අවබෝධ කර ගැනීම දුෂ්කර ය.”

(ဇ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ? ဒသ သညာ – အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေပဋိကူလသညာ, သဗ္ဗလောကေအနဘိရတိသညာ, အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ, နိရောဓသညာ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ.

(ජ) “උපදවා ගත යුතු දස ධර්මයන් කවරේ ද? දස සංඥාවෝ ය - එනම් අසුභ සංඥාව, මරණ සංඥාව, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලීමේ සංඥාව, අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක් සංඥාව, දුකෙහි අනාත්ම සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාව සහ නිරෝධ සංඥාව යි. මේ දස ධර්මයන් උපදවා ගත යුතු ය.”

(ဈ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ? ဒသ နိဇ္ဇရဝတ္ထူနိ – သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ, တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော…ပေ… သမ္မာဝါစဿ မိစ္ဆာဝါစာ… သမ္မာကမ္မန္တဿ မိစ္ဆာကမ္မန္တော… သမ္မာအာဇီဝဿ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ… သမ္မာဝါယာမဿ မိစ္ဆာဝါယာမော… သမ္မာသတိဿ မိစ္ဆာသတိ… သမ္မာသမာဓိဿ မိစ္ဆာသမာဓိ… သမ္မာဉာဏဿ မိစ္ဆာဉာဏံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ. သမ္မာဝိမုတ္တိဿ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ [Pg.260] နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ, တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ.

(ඣ) “විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුතු දස ධර්මයන් කවරේ ද? ක්ෂය වීමේ කරුණු දසයකි - සම්මා දිට්ඨිය ඇත්තාට මිච්ඡා දිට්ඨිය ක්ෂය වී යයි (ප්‍රහීණ වෙයි). මිච්ඡා දිට්ඨිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයන් උපදියි ද, ඔහුට ඒවා ද ක්ෂය වී යයි. සම්මා සංකප්පය ඇත්තාට මිච්ඡා සංකප්පය...පෙ... සම්මා වාචාව ඇත්තාට මිච්ඡා වාචාව... සම්මා කම්මන්තය ඇත්තාට මිච්ඡා කම්මන්තය... සම්මා ආජීවය ඇත්තාට මිච්ඡා ආජීවය... සම්මා වායාමය ඇත්තාට මිච්ඡා වායාමය... සම්මා සතිය ඇත්තාට මිච්ඡා සතිය... සම්මා සමාධිය ඇත්තාට මිච්ඡා සමාධිය... සම්මා ඥානය ඇත්තාට මිච්ඡා ඥානය ක්ෂය වී යයි. සම්මා විමුක්තිය ඇත්තාට මිච්ඡා විමුක්තිය ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා විමුක්තිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයන් උපදියි ද, ඔහුට ඒවා ද ක්ෂය වී යයි. මේ දස ධර්මයන් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගත යුතු ය.”

(ဉ) ‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဒသ အသေက္ခာ ဓမ္မာ – အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အသေက္ခော သမ္မာသင်္ကပ္ပော, အသေက္ခာ သမ္မာဝါစာ, အသေက္ခော သမ္မာကမ္မန္တော, အသေက္ခော သမ္မာအာဇီဝေါ, အသေက္ခော သမ္မာဝါယာမော, အသေက္ခာ သမ္မာသတိ, အသေက္ခော သမ္မာသမာဓိ, အသေက္ခံ သမ္မာဉာဏံ, အသေက္ခာ သမ္မာဝိမုတ္တိ. ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

(ඤ) “සාක්ෂාත් කළ යුතු දස ධර්මයන් කවරේ ද? දස අසේඛ ධර්මයන් ය - අසේඛ සම්මා දිට්ඨිය, අසේඛ සම්මා සංකප්පය, අසේඛ සම්මා වාචාව, අසේඛ සම්මා කම්මන්තය, අසේඛ සම්මා ආජීවය, අසේඛ සම්මා වායාමය, අසේඛ සම්මා සතිය, අසේඛ සම්මා සමාධිය, අසේඛ සම්මා ඥානය, අසේඛ සම්මා විමුක්තිය යි. මේ දස ධර්මයන් සාක්ෂාත් කළ යුතු ය.”

‘‘ဣတိ ဣမေ သတဓမ္မာ ဘူတာ တစ္ဆာ တထာ အဝိတထာ အနညထာ သမ္မာ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိ. ဣဒမဝေါစာယသ္မာ သာရိပုတ္တော. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

“මෙසේ මේ ධර්ම සියය සත්‍ය වූ, තත්ව වූ, එසේ ම වූ, අවිතථ වූ, අන් පරිදි නොවන, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් අවබෝධ කර ගන්නා ලද්දේ ය.” ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගත්හ.

ဒသုတ္တရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဧကာဒသမံ.

එකොළොස්වන දසූත්තර සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

ပါထိကဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

පාථික වර්ගය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේ ය -

ပါထိကော စ ဥဒုမ္ဗရံ, စက္ကဝတ္တိ အဂ္ဂညကံ;

သမ္ပသာဒနပါသာဒံ, မဟာပုရိသလက္ခဏံ.

පාථික සූත්‍රය ද, උදුම්බරික සූත්‍රය ද, චක්කවත්ති සූත්‍රය හා අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය ද; සම්පසාදනීය සූත්‍රය ද, පාසාදික සූත්‍රය ද, මහාපුරිසලක්ඛණ සූත්‍රය ද;

သိင်္ဂါလာဋာနာဋိယကံ, သင်္ဂီတိ စ ဒသုတ္တရံ;

ဧကာဒသဟိ သုတ္တေဟိ, ပါထိကဝဂ္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ.

සිඟාලෝවාද සූත්‍රය ද, ආටානාටිය සූත්‍රය ද, සංගීති සූත්‍රය හා දසූත්තර සූත්‍රය ද යන සූත්‍ර එකොළසකින් පාථික වර්ගය කියනු ලැබේ.

ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

පාථිකවග්ග පාළිය නිමාවට පත් විය.

တီဟိ ဝဂ္ဂေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော သကလော

වර්ග තුනකින් මැනවින් සරසන ලද මුළුමහත්,

ဒီဃနိကာယော သမတ္တော.

දීඝ නිකාය නිමාවට පත් විය.