နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා.

ဒီဃနိကာယော

දීඝ නිකාය

မဟာဝဂ္ဂပါဠိ

මහාවග්ගපාළි

၁. မဟာပဒါနသုတ္တံ

1. මහාපදාන සූත්‍රය

ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တကထာ

පූර්වේනිවාස ප්‍රතිසංයුක්ත කථාව (පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ පිළිබඳ කථාව)

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ ကရေရိကုဋိကာယံ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ကရေရိမဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တာ ဓမ္မီ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣတိပိ ပုဗ္ဗေနိဝါသော, ဣတိပိ ပုဗ္ဗေနိဝါသော’’တိ.

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වූ කරේරිකුටියෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී දානයෙන් පසු කරේරි මණ්ඩලමාලයෙහි (සභා මණ්ඩපයෙහි) රැස්ව අසුන්ගෙන සිටියදී, පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසය) පිළිබඳව මෙබඳු ධර්ම කථාවක් ඇති විය: "පූර්වේනිවාසය මෙබඳුය, පූර්වේනිවාසය මෙබඳුය" යනුවෙනි.

၂. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ကရေရိမဏ္ဍလမာဠော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ, နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ; ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් කන් ඉක්මවා ගිය ඉතා පිරිසිදු දිව්‍ය ශ්‍රවණාධ්‍යාශයෙන් (දිව්‍ය සෝතයෙන්) ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම කථාව ඇසූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගී සිට කරේරි මණ්ඩලමාලය වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. "මහණෙනි, ඔබ දැන් කුමන කථාවකින් යුතුව අසුන්ගෙන සිටින්නේද? ඔබගේ අතරතුර නැවතුණු කථාව කුමක්ද?"

ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ကရေရိမဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တာ ဓမ္မီ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ဣတိပိ ပုဗ္ဗေနိဝါသော ဣတိပိ ပုဗ္ဗေနိဝါသော’တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ. အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, මෙහිදී දානය වළඳා අවසන්ව කරේරි මණ්ඩලමාලයෙහි රැස්ව අසුන්ගෙන සිටි අපට පූර්වේනිවාසය පිළිබඳ ධර්ම කථාවක් ඇති විය. එනම්, 'පූර්වේනිවාසය මෙබඳුය, පූර්වේනිවාසය මෙබඳුය' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අපගේ එම අතරතුර කථාව නැවතී තිබියදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක."

၃. ‘‘ဣစ္ဆေယျာထ [Pg.2] နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မိံ ကထံ သောတု’’န္တိ? ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော; ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော; ယံ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရေယျ, ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ,သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

3. "මහණෙනි, පූර්වේනිවාසය පිළිබඳ ධර්ම කථාවක් ඇසීමට ඔබ කැමතිද?" "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඊට සුදුසු කාලය මෙයයි; සුගතයන් වහන්ස, ඊට කාලය මෙයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පූර්වේනිවාසය පිළිබඳ ධර්ම කථාවක් දේශනා කරන්නේ නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් එය අසා භික්ෂූන් වහන්සේලා ධාරණය කරගනු ඇත." "මහණෙනි, එසේ නම් අසන්න, මනාකොට මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

၄. ‘‘ဣတော သော, ဘိက္ခဝေ, ဧကနဝုတိကပ္ပေ ယံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဣတော သော, ဘိက္ခဝေ, ဧကတိံသေ ကပ္ပေ ယံ သိခီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. တသ္မိညေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧကတိံသေ ကပ္ပေ ဝေဿဘူ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဣမသ္မိညေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကကုသန္ဓော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဣမသ္မိညေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကောဏာဂမနော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဣမသ္မိညေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဣမသ္မိညေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ အဟံ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော.

4. "මහණෙනි, මෙයින් කල්ප අනූ එකකට පෙර, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, මෙයින් කල්ප තිස් එකකට පෙර, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, ඒ තිස් එක් වන කල්පයෙහිම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, මේ මහා භද්‍ර කල්පයෙහිම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, මේ මහා භද්‍ර කල්පයෙහිම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, මේ මහා භද්‍ර කල්පයෙහිම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, මේ මහා භද්‍ර කල්පයෙහිම දැන් අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ මම ලොව පහළව සිටිමි."

၅. ‘‘ဝိပဿီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ, ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. သိခီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ, ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. ဝေဿဘူ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ, ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. ကကုသန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော ဇာတိယာ အဟောသိ, ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥဒပါဒိ. ကောဏာဂမနော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော ဇာတိယာ အဟောသိ, ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥဒပါဒိ. ကဿပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော ဇာတိယာ အဟောသိ, ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥဒပါဒိ. အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိံ, ခတ္တိယကုလေ ဥပ္ပန္နော.

5. "මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූ සේක, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූ සේක, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූ සේක, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් බ්‍රාහ්මණ වූ සේක, බ්‍රාහ්මණ කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් බ්‍රාහ්මණ වූ සේක, බ්‍රාහ්මණ කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් බ්‍රාහ්මණ වූ සේක, බ්‍රාහ්මණ කුලයෙහි උපන් සේක. මහණෙනි, දැන් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මම ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වෙමි, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන්නෙමි."

၆. ‘‘ဝိပဿီ[Pg.3], ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ. သိခီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ဝေဿဘူ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ကကုသန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဿပေါ ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ကောဏာဂမနော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဿပေါ ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ကဿပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဿပေါ ဂေါတ္တေန အဟောသိ. အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဂေါတမော ဂေါတ္တေန အဟောသိံ.

6. "මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යප වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යප වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යප වූ සේක. මහණෙනි, දැන් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මම ගෝත්‍රයෙන් ගෝතම වෙමි."

၇. ‘‘ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသီတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သတ္တတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ စတ္တာလီသဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တိံသဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အပ္ပကံ အာယုပ္ပမာဏံ ပရိတ္တံ လဟုကံ; ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော.

7. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු අසූ දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු හැත්තෑ දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු සැට දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු හතළිස් දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු තිස් දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු විසි දහසක් විය. මහණෙනි, දැන් මගේ ආයු ප්‍රමාණය ස්වල්පයකි, එය මඳ වූවකි, කෙටි වූවකි. යමෙක් බොහෝ කල් ජීවත් වන්නේ නම්, ඔහු අවුරුදු සියයක් හෝ ඊට මඳක් අඩුවෙන් හෝ වැඩියෙන් ජීවත් වෙයි.”

၈. ‘‘ဝိပဿီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပါဋလိယာ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သိခီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပုဏ္ဍရီကဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဝေဿဘူ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သာလဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ကကုသန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သိရီသဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ကောဏာဂမနော, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥဒုမ္ဗရဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ကဿပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိဂြောဓဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဿတ္ထဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ.

8. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පළොල් රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට (චතුරාර්ය සත්‍යාවබෝධයට) පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇටඹ රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සල් රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිඹුල් රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුග රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, දැන් අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ මම ඇසතු රුකක් මුල දී අභිසම්බෝධියට පත් වූයෙමි.”

၉. ‘‘ဝိပဿိဿ[Pg.4], ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ခဏ္ဍတိဿံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဘိဘူသမ္ဘဝံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သောဏုတ္တရံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝိဓုရသဉ္ဇီဝံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘိယျောသုတ္တရံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တိဿဘာရဒွါဇံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ.

9. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඛණ්ඩ සහ තිස්ස නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිභූ සහ සම්භව නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සෝණ සහ උත්තර නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට විධුර සහ සංජීව නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට භිය්‍යෝස සහ උත්තර නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තිස්ස සහ භාරද්වාජ නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, දැන් අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ මට සාරිපුත්ත සහ මොග්ගල්ලාන නම් වූ අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුවළක් වෙති.”

၁၀. ‘‘ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ ဘိက္ခုသတသဟဿံ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

10. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා හැට අට ලක්ෂයක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා ලක්ෂයක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා අසූ දහසක් වූහ. මහණෙනි, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුනම ක්ෂීණාස්‍රව වූ (රහතන් වහන්සේලාගෙන්) ම යුක්ත විය.”

‘‘သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ ဘိက္ခုသတသဟဿံ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သတ္တတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා ලක්ෂයක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා අසූ දහසක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා හැත්තෑ දහසක් වූහ. මහණෙනි, සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුනම ක්ෂීණාස්‍රව වූ (රහතන් වහන්සේලාගෙන්) ම යුක්ත විය.”

‘‘ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သတ္တတိဘိက္ခုသဟဿာနိ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ [Pg.5] သဋ္ဌိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා අසූ දහසක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා හැත්තෑ දහසක් වූහ. තවත් එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක භික්ෂූන් වහන්සේලා සැට දහසක් වූහ. මහණෙනි, වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුනම ක්ෂීණාස්‍රව වූ (රහතන් වහන්සේලාගෙන්) ම යුක්ත විය.”

‘‘ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ စတ္တာလီသဘိက္ခုသဟဿာနိ. ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ එක් රැස්වීමක් විය. එම ශ්‍රාවක රැස්වීම භික්ෂූන් වහන්සේලා හතළිස් දහසකින් යුක්ත විය. මහණෙනි, කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ එක් ශ්‍රාවක රැස්වීම ම ක්ෂීණාස්‍රව වූ (රහතන් වහන්සේලාගෙන්) ම යුක්ත විය.”

‘‘ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ တိံသဘိက္ခုသဟဿာနိ. ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේට එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් (ශ්‍රාවක රැස්වීමක්) විය. එහි භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස්දහසක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ ශ්‍රාවක සන්නිපාතය වූයේ සියලු දෙනාම ක්ෂීණාශ්‍රවයන් වහන්සේලාගෙන් (රහතන් වහන්සේලාගෙන්) පමණක් සමන්විත වූවකි.”

‘‘ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ ဝီသတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේට එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් විය. එහි භික්ෂූන් වහන්සේලා විසිදහසක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ ශ්‍රාවක සන්නිපාතය වූයේ සියලු දෙනාම ක්ෂීණාශ්‍රවයන් වහන්සේලාගෙන් පමණක් සමන්විත වූවකි.”

‘‘မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ. မယှံ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ.

“මහණෙනි, දැන් මගේ එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් විය. එහි භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්දහස් දෙසිය පනස් නමක් වූහ. මහණෙනි, මගේ ඒ ශ්‍රාවක සන්නිපාතය වූයේ සියලු දෙනාම ක්ෂීණාශ්‍රවයන් වහන්සේලාගෙන් පමණක් සමන්විත වූවකි.”

၁၁. ‘‘ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသောကော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ခေမင်္ကရော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပသန္တော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗုဒ္ဓိဇော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သောတ္ထိဇော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သဗ္ဗမိတ္တော နာမ [Pg.6] ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ အာနန္ဒော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော.

11. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට අසෝක නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ සිඛී බුදුරජාණන් වහන්සේට ඛේමංකර නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ බුදුරජාණන් වහන්සේට උපසන්ත නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේට බුද්ධිජ නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේට සොත්ථිජ නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේට සබ්බමිත්ත නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. මහණෙනි, දැන් මගේ ආනන්ද නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක වෙයි.”

၁၂. ‘‘ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗန္ဓုမာ နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. ဗန္ဓုမတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ဗန္ဓုမဿ ရညော ဗန္ဓုမတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

12. “මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් බන්ධුමා නම් රජතුමා විය. බන්ධුමතී නම් දේවිය වැදූ මව වූවාය. බන්ධුමා රජුගේ බන්ධුමතී නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘သိခိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အရုဏော နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. ပဘာဝတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. အရုဏဿ ရညော အရုဏဝတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ සිඛී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් අරුණ නම් රජතුමා විය. පභාවතී නම් දේවිය වැදූ මව වූවාය. අරුණ රජුගේ අරුණවතී නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘ဝေဿဘုဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သုပ္ပတိတော နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. ဝဿဝတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. သုပ္ပတိတဿ ရညော အနောမံ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ වෙස්සභූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් සුප්පතීත නම් රජතුමා විය. වස්සවතී නම් දේවිය වැදූ මව වූවාය. සුප්පතීත රජුගේ අනෝම නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘ကကုသန္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂိဒတ္တော နာမ ဗြာဟ္မဏော ပိတာ အဟောသိ. ဝိသာခါ နာမ ဗြာဟ္မဏီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမယေန ခေမော နာမ ရာဇာ အဟောသိ. ခေမဿ ရညော ခေမဝတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් අග්ගිදත්ත නම් බමුණා විය. විසාඛා නම් බැමිණිය වැදූ මව වූවාය. මහණෙනි, ඒ කාලයෙහි ඛේම නම් රජෙක් විය. ඛේම රජුගේ ඛේමවතී නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘ကောဏာဂမနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ယညဒတ္တော နာမ ဗြာဟ္မဏော ပိတာ အဟောသိ. ဥတ္တရာ နာမ ဗြာဟ္မဏီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမယေန သောဘော နာမ ရာဇာ အဟောသိ. သောဘဿ ရညော သောဘဝတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් යඤ්ඤදත්ත නම් බමුණා විය. උත්තරා නම් බැමිණිය වැදූ මව වූවාය. මහණෙනි, ඒ කාලයෙහි සෝභ නම් රජෙක් විය. සෝභ රජුගේ සෝභවතී නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘ကဿပဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗြဟ္မဒတ္တော နာမ ဗြာဟ္မဏော ပိတာ အဟောသိ. ဓနဝတီ နာမ ဗြာဟ္မဏီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမယေန ကိကီ [Pg.7] နာမ ရာဇာ အဟောသိ. ကိကိဿ ရညော ဗာရာဏသီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

“මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යන්සම්බුද්ධ වූ කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් බ්‍රහ්මදත්ත නම් බමුණා විය. ධනවතී නම් බැමිණිය වැදූ මව වූවාය. මහණෙනි, ඒ කාලයෙහි කිකී නම් රජෙක් විය. කිකී රජුගේ බාරාණසී නම් නුවර අගනුවර විය.”

‘‘မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. မာယာ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ကပိလဝတ္ထု နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

“මහණෙනි, දැන් මගේ පියාණන් සුද්ධෝදන නම් රජතුමා විය. මායා නම් දේවිය වැදූ මව වූවාය. කපිලවත්ථු නම් නුවර අගනුවර විය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක.

၁၃. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရိဿတိ, နာမတောပိ အနုဿရိဿတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရိဿတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရိဿတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရိဿတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရိဿတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’’တိ.

13. ඉන්පසු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් මෙබඳු අතරමැදි කථාවක් ඇති විය: "ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධිමත්භාවය හා මහා ආනුභාවසම්පන්නභාවය සැබවින්ම පුදුම සහගතය, අසිරිමත්ය. තථාගතයන් වහන්සේ කෙතරම් ආශ්චර්යවත්ද යත්, කෙලෙස් ප්‍රපංචයන් සිඳලූ, සංසාර මාර්ගය නතර කළ, සංසාර චක්‍රය අවසන් කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය, පිරිනිවන් පා වදාළ අතීත බුදුවරුන් ගැන පවා උන්වහන්සේ සිහිපත් කරන සේක. උන්වහන්සේලාගේ ජාතිය (කුලය), නාමය, ගෝත්‍රය, ආයු ප්‍රමාණය, ශ්‍රාවක යුගළ මෙන්ම ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් ද මෙසේ සිහිපත් කරන සේක: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ජාතියක වූහ, මෙබඳු නාම ඇති වූහ, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇති වූහ, මෙබඳු සීල ඇති වූහ, මෙබඳු ධර්ම (සමාධි) ඇති වූහ, මෙබඳු ප්‍රඥා ඇති වූහ, මෙසේ වාසය කළහ, මෙසේ විමුක්තිය ලැබූහ' යනුවෙනි."

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော, တထာဂတဿေဝ နု ခေါ ဧသာ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’တိ, ဥဒါဟု ဒေဝတာ တထာဂတဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ, ယေန တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ [Pg.8] တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’’တိ. အယဉ္စ ဟိဒံ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ.

"ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ මේ ධර්ම ධාතුව මැනවින් අවබෝධ කරගෙන සිටින නිසාම ද, එනම් යම් ධර්ම ධාතුවක් මැනවින් අවබෝධ කර ගැනීම හේතුවෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාළ, ප්‍රපංචයන් සිඳලූ, සංසාර මාර්ගය නතර කළ, සංසාර චක්‍රය අවසන් කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය අතීත බුදුවරුන් ගැන උන්වහන්සේලාගේ ජාතිය, නාමය, ගෝත්‍රය, ආයු ප්‍රමාණය, ශ්‍රාවක යුගළ මෙන්ම ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන් ද මෙසේ සිහිපත් කරන්නේ? එනම් 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ජාතියක වූහ, මෙබඳු නාම ඇති වූහ, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇති වූහ, මෙබඳු සීල ඇති වූහ, මෙබඳු ධර්ම ඇති වූහ, මෙබඳු ප්‍රඥා ඇති වූහ, මෙසේ වාසය කළහ, මෙසේ විමුක්තිය ලැබූහ' යනුවෙන් සිහිපත් කරන්නේ ද? එසේත් නැතිනම් දෙවිවරුන් විසින් මේ කරුණ තථාගතයන් වහන්සේට පවසන ලද්දේ ද?" ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මේ අතරමැදි කථාව නිම නොවී තිබුණි.

၁၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ကရေရိမဏ္ဍလမာဠော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ; ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

14. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයේ විවේකයෙන් නැගී සිට, කරේරි මණ්ඩල මාලය (කරේරි මණ්ඩපය) වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, ඔබ දැන් කුමන කථාවකින් යුතුව රැස්ව සිටින්නහු ද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කථාව කුමක් ද?"

ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော အယံ အန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ, ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရိဿတိ, နာမတောပိ အနုဿရိဿတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရိဿတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရိဿတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရိဿတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရိဿတိ – ‘‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’တိ. ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော, တထာဂတဿေဝ နု ခေါ ဧသာ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’တိ. ဥဒါဟု ဒေဝတာ တထာဂတဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ, ယေန တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ [Pg.9] တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’တိ? အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි වේලාවක් නොගොස්ම මෙහි අප අතර මෙවැනි අතරතුර කථාවක් ඇති විය: ‘ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත් බව හා මහා ආනුභාව සම්පන්න බව ආශ්චර්යයකි, අද්භූතයකි. මක්නිසාද යත්, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ වූ, ප්‍රපංච ධර්මයන් සිඳ දැමූ, සංසාර මාර්ගය සිඳ දැමූ, සංසාර වක්‍රය නිමා කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය අතීත බුදුවරුන් ජාතියෙන් ද සිහිපත් කරන සේක, නාමයෙන් ද සිහිපත් කරන සේක, ගෝත්‍රයෙන් ද සිහිපත් කරන සේක, ආයු ප්‍රමාණයෙන් ද සිහිපත් කරන සේක, ශ්‍රාවක යුගලයන්ගෙන් ද සිහිපත් කරන සේක, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන්ගෙන් ද සිහිපත් කරන සේක. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාතියක් ඇතිව සිටියහ, මෙවැනි නාම ඇතිව, මෙවැනි ගෝත්‍ර ඇතිව, මෙවැනි සීල ඇතිව, මෙවැනි ධර්ම ඇතිව, මෙවැනි ප්‍රඥා ඇතිව, මෙවැනි විහරණ ඇතිව, මෙවැනි විමුක්ති ඇතිව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිටියහ’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම මෙම ධර්ම ධාතුව මැනවින් අවබෝධ කරගන්නා ලද්දේ ද, යම් ධර්ම ධාතුවක් මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ අතීත බුදුවරුන් ජාතියෙන්, නාමයෙන්, ගෝත්‍රයෙන්, ආයු ප්‍රමාණයෙන්, ශ්‍රාවක යුගලයන්ගෙන්, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන්ගෙන් සිහිපත් කරන්නේ ද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාතියක් ඇතිව සිටියහ... මෙවැනි විමුක්ති ඇතිව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිටියහ’ යනුවෙනි. නැතහොත් දේවතාවන් විසින් තථාගතයන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කරන ලද්දේ ද? ඒ නිසා තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ අතීත බුදුවරුන් ජාතියෙන්... ආදී වශයෙන් සිහිපත් කරන්නේ ද?” යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අපගේ මේ අතරතුර කථාව නිම නොවී තිබියදීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක.”

၁၅. ‘‘တထာဂတဿေဝေသာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’တိ. ဒေဝတာပိ တထာဂတဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ, ယေန တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’တိ.

15. “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම මෙම ධර්ම ධාතුව මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේය. යම් ධර්ම ධාතුවක් මැනවින් අවබෝධ කරගත් බැවින් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ වූ, ප්‍රපංච ධර්මයන් සිඳ දැමූ, සංසාර මාර්ගය සිඳ දැමූ, සංසාර වක්‍රය නිමා කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය අතීත බුදුවරුන් ජාතියෙන් ද, නාමයෙන් ද, ගෝත්‍රයෙන් ද, ආයු ප්‍රමාණයෙන් ද, ශ්‍රාවක යුගලයන්ගෙන් ද, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන්ගෙන් ද සිහිපත් කරන සේක. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාතියක් ඇතිව සිටියහ, මෙවැනි නාම ඇතිව, මෙවැනි ගෝත්‍ර ඇතිව, මෙවැනි සීල ඇතිව, මෙවැනි ධර්ම ඇතිව, මෙවැනි ප්‍රඥා ඇතිව, මෙවැනි විහරණ ඇතිව, මෙවැනි විමුක්ති ඇතිව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිටියහ’ යනුවෙනි. මහණෙනි, දේවතාවෝ ද තථාගතයන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කළහ. ඒ නිසා ද තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ අතීත බුදුවරුන් ජාතියෙන් ද, නාමයෙන් ද, ගෝත්‍රයෙන් ද, ආයු ප්‍රමාණයෙන් ද, ශ්‍රාවක යුගලයන්ගෙන් ද, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයන්ගෙන් ද සිහිපත් කරන සේක. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාතියක් ඇතිව සිටියහ... මෙවැනි විමුක්ති ඇතිව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිටියහ’ යනුවෙනි.”

‘‘ဣစ္ဆေယျာထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိယျောသောမတ္တာယ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မိံ ကထံ သောတု’’န္တိ? ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော; ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော; ယံ ဘဂဝါ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရေယျ, ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“මහණෙනි, ඔබ සැම පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසය) හා සම්බන්ධ ධර්ම කථාවක් වඩාත් පුළුල් ලෙස අසන්නට කැමති ද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා මෙය සුදුසු කාලයයි; සුගතයන් වහන්ස, ඒ සඳහා මෙය සුදුසු කාලයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ හා සම්බන්ධ ධර්ම කථාවක් වඩාත් පුළුල් ලෙස වදාරන සේක් නම්, භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා එය දරා ගන්නෙමු.” “මහණෙනි, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක –

၁၆. ‘‘ဣတော သော, ဘိက္ခဝေ, ဧကနဝုတိကပ္ပေ ယံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ, ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသီတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ဝိပဿီ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝါ အရဟံ [Pg.10] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပါဋလိယာ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ခဏ္ဍတိဿံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ ဘိက္ခုသတသဟဿံ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသောကော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဝိပဿိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗန္ဓုမာ နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. ဗန္ဓုမတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ဗန္ဓုမဿ ရညော ဗန္ဓုမတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ.

16. “මහණෙනි, මෙයින් කල්ප අනූ එකකට පෙර, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූ සේක, ක්ෂත්‍රිය කුලයක පහළ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය අවුරුදු අසූ දහසක් විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පළොල් රුකක් මුලදී උතුම් සම්බෝධියට පත් වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඛණ්ඩ සහ තිස්ස යන නමින් අග්‍ර වූ ද භද්‍ර වූ ද ශ්‍රාවක යුගලයක් වූහ. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශ්‍රාවකයන්ගේ සන්නිපාත තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් සැට අට ලක්ෂයක් (6,800,000) භික්ෂූන්ගෙන් යුක්ත විය. එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් ලක්ෂයක් (100,000) භික්ෂූන්ගෙන් යුක්ත විය. එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් අසූ දහසක් (80,000) භික්ෂූන්ගෙන් යුක්ත විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ගේ මේ සන්නිපාත තුනම සියල්ලම රහතන් වහන්සේලාගෙන්ම යුක්ත විය. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසෝක නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක වූ සේක. මහණෙනි, අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පියාණන් බන්දුම නම් රජු වූ අතර, මෑණියන් බන්දුමතී නම් බිසව වූවාය. බන්දුම රජුගේ රාජධානිය වූ නුවර බන්දුමතී නම් විය.”

ဗောဓိသတ္တဓမ္မတာ

බෝධිසත්ව ධර්මතාවය

၁၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာ သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

17. “මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තුසිත භවනෙන් චුත වී, සිහි නුවණින් යුක්තව මව්කුස පිළිසිඳ ගත් සේක. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၁၈. ‘‘ဓမ္မတာ, ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ. အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ, ယတ္ထ ပိမေ စန္ဒိမသူရိယာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာ ဧဝံမဟာနုဘာဝါ အာဘာယ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ, တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. အယဉ္စ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

18. “මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තුසිත භවනෙන් චුත වී මව්කුස පිළිසිඳ ගන්නා සේක් ද, මෙය ධර්මතාවයකි: එකල්හි දෙවියන් සහිත, මාරයන් සහිත, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත ප්‍රජාව හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයෙහි ද දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා ගිය අප්‍රමාණ වූ ද උදාර වූ ද ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. යම් ලෝකාන්තරික නිරයන් කෙළවරක් නැති, විවෘත වූ, ඝන අන්ධකාරයෙන් හා අන්ධකාර කළු පැහැයෙන් යුක්ත ද, එසේම මහත් වූ සෘද්ධි හා ආනුභාව ඇති මේ හිරු සඳුගේ ආලෝකය පවා නොපැමිණෙන තැන් ඇද්ද, එහි පවා දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා ගිය අප්‍රමාණ වූ උදාර ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. එහි උපන් යම් සත්වයෝ වෙත් ද, ඔවුහු ද ඒ ආලෝකය නිසා ‘භවත්නි, මෙහි තවත් සත්වයෝ ද උපදී සිටිත් මය’ යි එකිනෙකා හඳුනා ගනිති. මේ දස දහසක් ලෝක ධාතුව කම්පා වන්නේය, තදින් කම්පා වන්නේය, අතිශයින් කම්පා වන්නේය. ලෝකයෙහි දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා ගිය අප්‍රමාණ වූ උදාර ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၁၉. ‘‘ဓမ္မတာ [Pg.11] ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, စတ္တာရော နံ ဒေဝပုတ္တာ စတုဒ္ဒိသံ ရက္ခာယ ဥပဂစ္ဆန္တိ – ‘မာ နံ ဗောဓိသတ္တံ ဝါ ဗောဓိသတ္တမာတရံ ဝါ မနုဿော ဝါ အမနုဿော ဝါ ကောစိ ဝါ ဝိဟေဌေသီ’တိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

19. “මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳ ගත් සේක් ද, මෙය ධර්මතාවයකි: ‘මේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේට හෝ බෝධිසත්ව මෑණියන්ට හෝ මිනිසෙකු හෝ අමනුෂ්‍යයෙකු හෝ කිසිවෙකු හිංසාවක් නොකෙරේවා’ යි සතර වරම් දෙවි පුත්තු ආරක්ෂාව පිණිස සතර දිශාවෙන් පැමිණෙති. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၂၀. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, ပကတိယာ သီလဝတီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ, ဝိရတာ ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ, ဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ, ဝိရတာ မုသာဝါဒါ, ဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

20. “මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳ ගත් සේක් ද, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝධිසත්ව මෑණියෝ ස්වභාවයෙන්ම සිල්වත් වන්නීය. ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණා වූ, සොරකමින් වැළකුණා වූ, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණා වූ, මුසාවාදයෙන් වැළකුණා වූ, රහ මෙර පැන් පානයෙන් වැළකුණා වූ තැනැත්තියක් වන්නීය. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၂၁. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ပုရိသေသု မာနသံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဂုဏူပသံဟိတံ, အနတိက္ကမနီယာ စ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ ကေနစိ ပုရိသေန ရတ္တစိတ္တေန. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

21. “මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳ ගත් සේක් ද, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝධිසත්ව මෑණියන්ට පුරුෂයන් කෙරෙහි කාමගුණයන් ඇසුරු කළ සිතක් උපදින්නේ නැත. රාගී සිතක් ඇති කිසිදු පුරුෂයෙකුට බෝධිසත්ව මෑණියන් කෙරෙහි වැරදි ලෙස හැසිරීමට නොහැකිය. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၂၂. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, လာဘိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ. သာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေတိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

22. “මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳ ගත් සේක් ද, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝධිසත්ව මෑණියෝ පංච කාමගුණයන් ලබන්නියක් වන්නීය. ඈ ඒ පංච කාමගුණයන්ගෙන් පිරිපුන්ව, සමන්විතව විඳින්නීය. මෙහි ධර්මතාවය එයයි.”

၂၃. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သုခိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ အကိလန္တကာယာ, ဗောဓိသတ္တဉ္စ ဗောဓိသတ္တမာတာ တိရောကုစ္ဆိဂတံ ပဿတိ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တတြာဿ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော [Pg.12] မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သုခိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ အကိလန္တကာယာ, ဗောဓိသတ္တဉ္စ ဗောဓိသတ္တမာတာ တိရောကုစ္ဆိဂတံ ပဿတိ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

23. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳගත් කල්හි, බෝසත් මෑණියන්ට කිසිදු රෝගාබාධයක් ඇති නොවේ. බෝසත් මෑණියෝ කායික පීඩාවන්ගෙන් තොරව සුවසේ වෙසෙති. බෝසත් මෑණියෝ සියලු අඟපසඟින් හා නොපිරිහුණු ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්තව කුස තුළ වැඩසිටින බෝසතාණන් වහන්සේව දකිති. මහණෙනි, එය හරියට අටපට්ටම් කොට මනාව ඔපදමන ලද, ඉතා පිරිසිදු, ප්‍රසන්න වූ, පාරදෘශ්‍ය, සියලු ලක්ෂණයෙන් සම්පූර්ණ වූ වෛදූර්ය මැණිකක් වැනිය. එහි නිල්, කහ, රතු, සුදු හෝ පඬු පැහැති නූලක් අමුණා තිබියදී, හොඳින් ඇස් පෙනෙන මිනිසෙකු එය අතට ගෙන 'මෙය මනාව සකස් කළ අටපට්ටම් වූ, ඉතා පිරිසිදු වූ වෛදූර්ය මැණිකකි; මෙහි නිල්, කහ, රතු, සුදු හෝ පඬු පැහැති නූලක් අමුණා ඇතැ'යි නිරීක්ෂණය කරන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳගත් කල්හි, බෝසත් මෑණියන්ට කිසිදු රෝගාබාධයක් ඇති නොවේ, ඇය කායික වෙහෙසක් නැතිව සුවපත් වන්නීය, කුස තුළ සිටින සියලු අඟපසඟින් යුත් බෝසතාණන් වහන්සේව දකින්නීය. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၄. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဟဇာတေ ဗောဓိသတ္တေ ဗောဓိသတ္တမာတာ ကာလင်္ကရောတိ တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

24. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ උපන් සත් දිනකදී බෝසත් මෑණියෝ කළුරිය කර තුසිත දෙව්ලොව උපදිති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၅. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယထာ အညာ ဣတ္ထိကာ နဝ ဝါ ဒသ ဝါ မာသေ ဂဗ္ဘံ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ဝိဇာယန္တိ, န ဟေဝံ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတိ. ဒသေဝ မာသာနိ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ဝိဇာယတိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

25. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: සෙසු ස්ත්‍රීන් නව මසක් හෝ දස මසක් කුසින් දරා දරුවන් බිහි කළත්, බෝසත් මෑණියෝ එසේ නොවෙති. බෝසත් මෑණියෝ බෝසතාණන් වහන්සේව හරියටම දස මසක් කුසින් දරා බිහි කරති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၆. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယထာ အညာ ဣတ္ထိကာ နိသိန္နာ ဝါ နိပန္နာ ဝါ ဝိဇာယန္တိ, န ဟေဝံ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတိ. ဌိတာဝ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

26. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: සෙසු ස්ත්‍රීන් හිඳගෙන හෝ වැතිරී දරුවන් බිහි කළත්, බෝසත් මෑණියෝ එසේ නොවෙති. බෝසත් මෑණියෝ සිටගෙනම බෝසතාණන් වහන්සේව බිහි කරති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၇. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဒေဝါ ပဌမံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, ပစ္ဆာ မနုဿာ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

27. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් නික්මෙන කල්හි, පළමුව දෙවියෝ උන්වහන්සේව පිළිගනිති, පසුව මිනිස්සු පිළිගනිති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၈. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အပ္ပတ္တောဝ ဗောဓိသတ္တော ပထဝိံ ဟောတိ, စတ္တာရော နံ ဒေဝပုတ္တာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ မာတု ပုရတော ဌပေန္တိ – ‘အတ္တမနာ, ဒေဝိ, ဟောဟိ; မဟေသက္ခော တေ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော’တိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

28. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් නික්මෙන කල්හි, උන්වහන්සේ පොළොවට පය තැබීමටත් පෙර, දෙවිවරු සිව්දෙනෙක් උන්වහන්සේව පිළිගෙන මව ඉදිරියේ තබා 'දේවියනි, සතුටු වන්න; ඔබට මහා තේජවන්ත පුත්‍රයෙකු උපන්නේය'යි පවසති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၂၉. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဝိသဒေါဝ နိက္ခမတိ အမက္ခိတော ဥဒေန အမက္ခိတော သေမှေန အမက္ခိတော ရုဟိရေန အမက္ခိတော ကေနစိ အသုစိနာ သုဒ္ဓေါ ဝိသဒေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဏိရတနံ ကာသိကေ ဝတ္ထေ နိက္ခိတ္တံ နေဝ မဏိရတနံ ကာသိကံ ဝတ္ထံ မက္ခေတိ, နာပိ ကာသိကံ ဝတ္ထံ မဏိရတနံ မက္ခေတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဥဘိန္နံ သုဒ္ဓတ္တာ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဝိသဒေါဝ နိက္ခမတိ အမက္ခိတော, ဥဒေန အမက္ခိတော [Pg.13] သေမှေန အမက္ခိတော ရုဟိရေန အမက္ခိတော ကေနစိ အသုစိနာ သုဒ္ဓေါ ဝိသဒေါ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

29. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් නික්මෙන කල්හි, ඉතා පිරිසිදු ලෙසම නික්මෙති. වැදෑමහ දියෙන්, සෙමෙන්, ලෙයින් හෝ කිසිදු අපිරිසිදු දෙයකින් නොගෑවී ඉතා පිරිසිදුව හා නිර්මලව නික්මෙති. මහණෙනි, එය හරියට කාසි සළුවක් මත තැබූ මැණික් රුවනක් වැනිය; මැණික නිසා සළුව අපිරිසිදු නොවේ, සළුව නිසා මැණික ද අපිරිසිදු නොවේ. ඒ මන්ද යත් ඒ දෙකෙහිම පිරිසිදු බව නිසාය. මහණෙනි, එලෙසම බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් නික්මෙන කල්හි, කිසිදු අපිරිසිදු දෙයකින් නොගෑවී ඉතා පිරිසිදුව හා නිර්මලව නික්මෙති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၃၀. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဒွေ ဥဒကဿ ဓာရာ အန္တလိက္ခာ ပါတုဘဝန္တိ – ဧကာ သီတဿ ဧကာ ဥဏှဿ ယေန ဗောဓိသတ္တဿ ဥဒကကိစ္စံ ကရောန္တိ မာတု စ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

30. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: බෝසතාණන් වහන්සේ මව්කුසින් නික්මෙන කල්හි, අහසින් එක් සිසිල් දිය දහරක් හා එක් උණුසුම් දිය දහරක් ලෙස පැන් දහරා දෙකක් පහළ වේ. එම පැන් දහරින් බෝසතාණන් වහන්සේට හා මෑණියන්ට පැන් සේදීමේ කටයුතු සිදු කරති. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၃၁. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပတိဇာတော ဗောဓိသတ္တော သမေဟိ ပါဒေဟိ ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဥတ္တရာဘိမုခေါ သတ္တပဒဝီတိဟာရေန ဂစ္ဆတိ သေတမှိ ဆတ္တေ အနုဓာရိယမာနေ, သဗ္ဗာ စ ဒိသာ အနုဝိလောကေတိ, အာသဘိံ ဝါစံ ဘာသတိ ‘အဂ္ဂေါဟမသ္မိ လောကဿ, ဇေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ, သေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’တိ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

31. “මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: උපන් සැණින් බෝසතාණන් වහන්සේ සම වූ දෙපා පොළොව මත තබා පිහිටා, උතුරු දිශාවට අභිමුඛව පියවර සතක් වඩිති. දෙවිවරුන් විසින් සුදු සේසත් දරනු ලබද්දී, සියලු දිශාවන් නිරීක්ෂණය කොට මෙලෙස අභීත වචන පවසති: 'මම ලොවට අග්‍ර වෙමි, මම ලොවට ජ්‍යෙෂ්ඨ වෙමි, මම ලොවට ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි, මෙය මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත ඉපදීමක් නැත' යනුවෙනි. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.”

၃၂. ‘‘ဓမ္မတာ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ, အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ, ယတ္ထ ပိမေ စန္ဒိမသူရိယာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာ ဧဝံမဟာနုဘာဝါ အာဘာယ နာနုဘောန္တိ, တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ, တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – ‘အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. အယဉ္စ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ.

32. ‘‘මහණෙනි, මෙය ධර්මතාවයකි: මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මවුකුසින් නික්මෙන කල්හි, දෙවියන් සහිත, මාරයන් සහිත, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතරෙහි ද දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය පවා ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ උදාර ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. යම් ලෝකාන්තරික නිරයන් සිස්ව, විවෘතව, අන්ධකාරව, ඝන අන්ධකාරයෙන් යුක්තව පවතින්නේ ද, මෙතරම් මහත් ඍද්ධිමත් මහත් ආනුභාව ඇති හිරු සඳුන්ගේ ආලෝකය පවා යම් තැනකට පතිත නොවේ ද, එහි පවා දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ උදාර ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. එහි උපන් සත්ත්වයෝ ද ඒ ආලෝකය නිසා 'පින්වත්නි, මෙහි තවත් සත්ත්වයෝ උපන්නාහු වෙති' යි එකිනෙකා හඳුනාගනිති. තවද මෙම දසදහසක් ලෝකධාතුව කම්පා වෙයි, දැඩි සේ කම්පා වෙයි, වෙවුලුම් කයි. දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ උදාර ආලෝකයක් ලෝකයෙහි පහළ වන්නේය. මෙය මෙහි ධර්මතාවයයි.’’

ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာ

දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ

၃၃. ‘‘ဇာတေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိမှိ ကုမာရေ ဗန္ဓုမတော ရညော ပဋိဝေဒေသုံ – ‘ပုတ္တော တေ, ဒေဝ, ဇာတော, တံ ဒေဝေါ ပဿတူ’တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိံ ကုမာရံ, ဒိသွာ နေမိတ္တေ ဗြာဟ္မဏေ [Pg.14] အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပဿန္တု ဘောန္တော နေမိတ္တာ ဗြာဟ္မဏာ ကုမာရ’န္တိ. အဒ္ဒသံသု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နေမိတ္တာ ဗြာဟ္မဏာ ဝိပဿိံ ကုမာရံ, ဒိသွာ ဗန္ဓုမန္တံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အတ္တမနော, ဒေဝ, ဟောဟိ, မဟေသက္ခော တေ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, လာဘာ တေ, မဟာရာဇ, သုလဒ္ဓံ တေ, မဟာရာဇ, ယဿ တေ ကုလေ ဧဝရူပေါ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော. အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တရတနာနိ ဘဝန္တိ. သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋစ္ဆဒေါ.

33. ‘‘මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා උපන් කල්හි, බන්ධුම රජුට මෙසේ සැළ කළහ: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට පුත්‍රයෙකු උපන්නේය, දේවයන් වහන්සේ ඔහුව බලන සේක්වා' කියායි. මහණෙනි, බන්ධුම රජු විපස්සී කුමාරයාව දැක, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයන් කැඳවා මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයෝ කුමාරයාව බලත්වා' කියායි. මහණෙනි, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයෝ විපස්සී කුමාරයාව දැක, බන්ධුම රජුට මෙසේ සැළ කළහ: 'දේවයන් වහන්ස, සතුටු වන සේක්වා! ඔබ වහන්සේට මහානුභාව සම්පන්න පුත්‍රයෙකු උපන්නේය. මහරජාණෙනි, ඔබ වහන්සේට මහා ලාභයකි, මහරජාණෙනි, යම් කුලයක මෙවැනි පුත්‍රයෙකු උපන්නේ ද ඔබ වහන්සේට එය මැනවින් ලැබීමකි. දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්තය. එවැනි ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත මහා පුරුෂයෙකුට හිමි වන්නේ ගති දෙකක් පමණි, වෙනත් ගතියක් නැත. ඉදින් ගිහි ගෙයි වසන්නේ නම්, දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ, සතර සාගරය කෙළවර කොට ඇති පෘථිවිය ජයගත්, ජනපදයන්හි ස්ථාවර භාවයට පත් වූ, සප්ත රත්නයෙන් සමන්නාගත වූ සක්විති රජෙක් වන්නේය. ඔහුට මෙම සප්ත රත්නයෝ පහළ වන්නාහ. එනම්: චක්‍ර රත්නය, ඇත් රත්නය, අස් රත්නය, මණි රත්නය, ස්ත්‍රී රත්නය, ගෘහපති රත්නය සහ සත්වැනිව පරිණායක රත්නයයි. ඔහුට නිර්භීත වූ, වීර සම්පන්න වූ, පර සේනාවන් මඩිනා දහසකට අධික පුත්‍රයෝ වන්නාහ. ඔහු මුහුද සීමා කොට ඇති මෙම පෘථිවිය දණ්ඩක් හෝ ශස්ත්‍රයක් රහිතව ධර්මයෙන්ම ජයගෙන පාලනය කරන්නේය. ඉදින් ගිහි ගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, ලෝකයෙහි කෙලෙස් වැස්ම විවර කළ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය’ කියායි.’’

၃၄. ‘ကတမေဟိ စာယံ, ဒေဝ, ကုမာရော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာပီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တရတနာနိ ဘဝန္တိ. သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋစ္ဆဒေါ.

34. ‘‘‘දේවයන් වහන්ස, යම් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූවෙකුට ගති දෙකක් පමණක් හිමි වන්නේ ද, ඉදින් ගිහි ගෙයි වසන්නේ නම් ධර්මරාජ වූ සක්විති රජෙකු වන්නේ ද, ඉදින් පැවිදි වන්නේ නම් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වන්නේ ද, ඒ කවර නම් දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් මෙම කුමාරයා සමන්නාගත වන්නේ ද යත්: (දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයාට මෙම සප්ත රත්නයෝ වන්නාහ. එනම්: චක්‍ර රත්නය, ඇත් රත්නය, අස් රත්නය, මණි රත්නය, ස්ත්‍රී රත්නය, ගෘහපති රත්නය සහ සත්වැනිව පරිණායක රත්නයයි. ඔහුට දහසකට අධික නිර්භීත පුත්‍රයෝ වන්නාහ. ඔහු දණ්ඩෙන් තොරව ධර්මයෙන් ලොව පාලනය කරන්නේය. පැවිදි වුවහොත් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධ වන්නේය.)’’’

၃၅. ‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ. ယံ ပါယံ, ဒေဝ, ကုမာရော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ. ဣဒမ္ပိဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

35. ‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා මැනවින් පිහිටි පාද (සම පාද) ඇත්තේය. දේවයන් වහන්ස, යම් හෙයකින් මෙම කුමාරයා මැනවින් පිහිටි පාද ඇත්තේ ද, මෙය ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.’’’

‘ဣမဿ, ဒေဝ, ကုမာရဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ. ယမ္ပိ, ဣမဿ [Pg.15] ဒေဝ, ကုမာရဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ, ဣဒမ္ပိဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයාගේ යටි පතුල්වල දහසක් අර ඇති, නිමි වළලු හා පෙකණි සහිත සර්වප්‍රකාරයෙන් පරිපූර්ණ වූ චක්‍ර ලක්ෂණ පහළ වී තිබේ. දේවයන් වහන්ස, යම් හෙයකින් මෙම කුමාරයාගේ යටි පතුල්වල දහසක් අර ඇති, නිමි වළලු හා පෙකණි සහිත සර්වප්‍රකාරයෙන් පරිපූර්ණ වූ චක්‍ර ලක්ෂණ පහළ වී තිබේ ද, මෙය ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.’’’

‘အယဉှိ ဒေဝ, ကုမာရော အာယတပဏှီ…ပေ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා දිගු විලුඹ ඇත්තේය... පෙ...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဒီဃင်္ဂုလီ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා දිගු ඇඟිලි ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒေါ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා මෘදු මොළොක් අත්පා ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ ကုမာရော ဇာလဟတ္ထပါဒေါ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා ජාලයක බඳු වූ අත්පා (ඇඟිලි අතර සමකින් සම්බන්ධ වූ දැල් කවුළුවක් වැනි අත්පා) ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥဿင်္ခပါဒေါ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා උස් වූ ගොප් ඇට ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဧဏိဇင်္ဃော…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා ඒණි මුවෙකුගේ බඳු වූ කෙණ්ඩා ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဌိတကောဝ အနောနမန္တော ဥဘောဟိ ပါဏိတလေဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා නොනැමී කෙළින් සිටගෙනම දෙඅත්ලෙන් දණහිස් පිරිමැදිය හැක්කේය, අතගෑ හැක්කේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှော…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා කොපුවකින් වැසුණු රහස් අවයව ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော…

‘‘‘දේවයන් වහන්ස, මෙම කුමාරයා රන්වන් පැහැති සමක් ඇත්තේය, රන් හා සමාන ශරීර වර්ණයක් ඇත්තේය...’’’

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သုခုမစ္ဆဝီ; သုခုမတ္တာ ဆဝိယာ ရဇောဇလ္လံ ကာယေ န ဥပလိမ္ပတိ …

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා ඉතා සියුම් සමක් ඇත්තෙකි. සමේ පවතින එම සියුම් බව නිසාම ශරීරයෙහි කුණු දූවිලි නොඇලෙයි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဧကေကလောမော; ဧကေကာနိ လောမာနိ လောမကူပေသု ဇာတာနိ…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා එක් ලෝම කූපයක එක් ලෝම ගසක් බැගින් පිහිටි ලෝම ඇත්තෙකි. ඒ ලෝම කූපයන්හි ලෝම ගස් එක බැගින් හටගෙන තිබේ.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမော; ဥဒ္ဓဂ္ဂါနိ လောမာနိ ဇာတာနိ နီလာနိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနိ ကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋာနိ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကဇာတာနိ…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා උඩු අතට කැරකී ගිය ලෝම ඇත්තෙකි. උඩු අතට නැමුණු ඒ ලෝම නිල් පැහැතිය, අඳුන් පැහැයෙන් යුක්තය, කුණ්ඩලාභරණ මෙන් දකුණට කැරකී පිහිටා තිබේ.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා බ්‍රහ්මයාගේ ශරීරය මෙන් ඍජු වූ දේහයකින් යුක්තය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သတ္တုဿဒေါ…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා ශරීරයේ ස්ථාන සතක මස්වලින් පිරිපුන් වූ (සප්ත උත්සන්න) ලක්ෂණයෙන් යුක්තය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා සිංහයෙකුගේ ශරීරයේ පූර්ව භාගය වැනි පිරිපුන් ශරීරයකින් යුක්තය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော စိတန္တရံသော …

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා පිට මැද ඇළියක් නැති, මස්වලින් පිරී ගිය සමතලා පිටක් ඇත්තෙකි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလော ယာဝတကွဿ ကာယော တာဝတကွဿ ဗျာမော, ယာဝတကွဿ ဗျာမော, တာဝတကွဿ ကာယော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා නුග ගසක වටප්‍රමාණය මෙන් සමබර ශරීරයකින් යුක්තය. ඔහුගේ උස යම් පමණද, දෑත විහිදූ විට දිගද ඒ පමණමය; දෑත විහිදූ දිග යම් පමණද, උසද ඒ පමණමය.”

‘အယဉှိ[Pg.16], ဒေဝ, ကုမာရော သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා මනා කොට වටකුරු වූ බෙල්ලක් ඇත්තෙකි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ရသဂ္ဂသဂ္ဂီ…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා රස දැනෙන අග්‍ර වූ ස්නායූන්ගෙන් (රස නහර) යුක්තය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သီဟဟနု…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා සිංහයෙකුගේ හකු වැනි මනා හනු ලක්ෂණයෙන් යුක්තය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော စတ္တာလီသဒန္တော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාට දත් සතළිසක් ඇත්තේය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သမဒန္တော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාට සමව පිහිටි දත් ඇත්තේය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော အဝိရဠဒန္တော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාට සිදුරු රහිතව ඝනව පිහිටි දත් ඇත්තේය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော သုသုက္ကဒါဌော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාට ඉතා සුදු පැහැති දළ දත් සතරක් ඇත්තේය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ပဟူတဇိဝှော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාට දිගු වූත්, පළල් වූත් දිවක් ඇත්තේය.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဗြဟ္မဿရော ကရဝီကဘာဏီ…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා බ්‍රහ්මයාගේ ස්වරය මෙන් ස්වරයක් ඇත්තෙකි; කරවි්ක පක්ෂියාගේ හඬ මෙන් මිහිරි බස් ඇත්තෙකි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော အဘိနီလနေတ္တော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා ඉතා නිල් පැහැති නෙත් ඇත්තෙකි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဂေါပခုမော…

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා එළ වස්සෙකුගේ මෙන් රම්‍ය වූ ඇහිපිහාටු ඇත්තෙකි.”

ဣမဿ, ဒေဝ, ကုမာရဿ ဥဏ္ဏာ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ. ယမ္ပိ ဣမဿ ဒေဝ ကုမာရဿ ဥဏ္ဏာ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ, ဣဒမ္ပိမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාගේ දෙබැම අතර සුදු පැහැති, මෘදු පුළුන් රොදක් වැනි ඌර්ණ රෝමයක් පිහිටා තිබේ. දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාගේ දෙබැම අතර සුදු පැහැති මෘදු ඌර්ණ රෝමයක් පිහිටා තිබීම ද ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

‘အယဉှိ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥဏှီသသီသော. ယံ ပါယံ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥဏှီသသီသော, ဣဒမ္ပိဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

“දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා නළලට පළඳින රන්පටක් වැනි වූ උෂ්ණීෂ ශීර්ෂයකින් යුක්තය. දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා උෂ්ණීෂ ශීර්ෂයකින් යුක්ත වීම ද ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි.”

၃၆. ‘ဣမေဟိ ခေါ အယံ, ဒေဝ, ကုမာရော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တရတနာနိ ဘဝန္တိ. သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ ဟတ္ထိရတနံ အဿရတနံ မဏိရတနံ ဣတ္ထိရတနံ ဂဟပတိရတနံ ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန [Pg.17] အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋစ္ဆဒေါ’တိ.

36. “දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා මෙම තිස් දෙකක් වූ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්තය. මෙකී ලක්ෂණවලින් යුත් මහා පුරුෂයෙකුට හිමි වන්නේ ගති දෙකක් පමණි; වෙනත් මඟක් නැත. ඉදින් ඔහු ගිහිගෙයි වසන්නේ නම්, ධාර්මික වූ, ධර්මරාජ වූ, සතර දිග ජයග්‍රහණය කළ, ජනපදයන්හි ස්ථාවර භාවයට පත්, සප්ත රත්නයෙන් යුත් සක්විති රජෙක් වන්නේය. ඔහුට සක්රුවන, ඇත්රුවන, අස්රුවන, මිණිරුවන, ඉතිරිරුවන, ගැහැබැතිරුවන සහ හත්වනුව පරිනායකරුවන යන මේ සත්රුවන පහළ වන්නේය. ඔහුට දහසකට වඩා දක්ෂ වූ, වීර වූ, සතුරු සේනා මර්දනය කළ හැකි පුත්තු සිටිති. ඔහු සාගරය සීමා කොට ඇති මුළු මහපොළොව දඬුවමකින් හෝ ආයුධයකින් තොරව ධර්මයෙන්ම දිනා පාලනය කරන්නේය. ඉදින් ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, ලොව කෙලෙස් වැසුම් ඉවත් කළ, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වන්නේය.”

ဝိပဿီသမညာ

විපස්සී යන නාමය තැබීම

၃၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ နေမိတ္တေ ဗြာဟ္မဏေ အဟတေဟိ ဝတ္ထေဟိ အစ္ဆာဒါပေတွာ သဗ္ဗကာမေဟိ သန္တပ္ပေသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဓာတိယော ဥပဋ္ဌာပေသိ. အညာ ခီရံ ပါယေန္တိ, အညာ နှာပေန္တိ, အညာ ဓာရေန္တိ, အညာ အင်္ကေန ပရိဟရန္တိ. ဇာတဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ သေတစ္ဆတ္တံ ဓာရယိတ္ထ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ – ‘မာ နံ သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ တိဏံ ဝါ ရဇော ဝါ ဥဿာဝေါ ဝါ ဗာဓယိတ္ထာ’တိ. ဇာတော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟုနော ဇနဿ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကံ ဝါ ဗဟုနော ဇနဿ ပိယံ မနာပံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟုနော ဇနဿ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ. သွာဿုဒံ အင်္ကေနေဝ အင်္ကံ ပရိဟရိယတိ.

37. “මහණෙනි, ඉක්බිති බන්ධුම රජතුමා නිමිති කියන බමුණන්ට අලුත් වස්ත්‍ර දී සියලු කාම සම්පත්වලින් ඔවුන් සතුටු කළේය. ඉන්පසු රජතුමා විපස්සී කුමාරයා රැකබලා ගැනීම සඳහා කිරිමව්වරුන් පත් කළේය. සමහරු කිරි පෙව්වෝය, සමහරු නෑව්වෝය, සමහරු වඩා ගත්තෝය, සමහරු උකුළෙහි තබාගෙන පිරිවැරුවෝය. මහණෙනි, උපන් විපස්සී කුමාරයා හට ශීතලෙන්, රස්නයෙන්, තණකොළ, දූවිලි හෝ පින්නෙන් පීඩාවක් නොවේවා යි සිතා දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම සේසත් දැරූහ. මහණෙනි, උපන් විපස්සී කුමාරයා බොහෝ ජනයාට ප්‍රිය මනාප විය. මහණෙනි, නිල් මානෙල් මලක්, රතු නෙළුම් මලක් හෝ සුදු නෙළුම් මලක් බොහෝ දෙනාට ප්‍රිය මනාප වන්නා සේම, විපස්සී කුමාරයා ද බොහෝ ජනයාට ප්‍රිය මනාප විය. ඒ කුමාරයා එක් අයෙකුගේ උකුළෙන් තවත් අයෙකුගේ උකුළට මාරු වෙමින් සුරතල් වෙමින් හැදී වැඩුණේය.”

၃၈. ‘‘ဇာတော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော မဉ္ဇုဿရော စ အဟောသိ ဝဂ္ဂုဿရော စ မဓုရဿရော စ ပေမနိယဿရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဟိမဝန္တေ ပဗ္ဗတေ ကရဝီကာ နာမ သကုဏဇာတိ မဉ္ဇုဿရာ စ ဝဂ္ဂုဿရာ စ မဓုရဿရာ စ ပေမနိယဿရာ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော မဉ္ဇုဿရော စ အဟောသိ ဝဂ္ဂုဿရော စ မဓုရဿရော စ ပေမနိယဿရော စ.

38. “මහණෙනි, උපන් විපස්සී කුමාරයා මිහිරි ස්වර ඇති, පැහැදිලි ස්වර ඇති, මධුර ස්වර ඇති, ප්‍රියකරු ස්වර ඇති අයෙක් විය. මහණෙනි, හිමාල පර්වතයෙහි වසන කරවි්ක නම් පක්ෂි විශේෂය යම් සේ මිහිරි, පැහැදිලි, මධුර සහ ප්‍රියකරු හඬක් ඇත්තෝ වෙත්ද, එලෙසින්ම විපස්සී කුමාරයා ද ඉතා මිහිරි, පැහැදිලි, මධුර සහ ප්‍රියකරු ස්වරයකින් යුක්ත විය.”

၃၉. ‘‘ဇာတဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ကမ္မဝိပါကဇံ ဒိဗ္ဗစက္ခု ပါတုရဟောသိ ယေန သုဒံ သမန္တာ ယောဇနံ ပဿတိ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ.

39. “මහණෙනි, උපන් විපස්සී කුමාරයා හට කර්ම විපාකයෙන් හටගත් දිව්‍යමය ඇසක් පහළ විය. එමඟින් ඔහු දිවා රෑ දෙකෙහිම හාත්පස යොදුනක් මානය දක්වා පැහැදිලිව දුටුවේය.”

၄၀. ‘‘ဇာတော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော အနိမိသန္တော ပေက္ခတိ သေယျထာပိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ. ‘အနိမိသန္တော ကုမာရော ပေက္ခတီ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ‘ဝိပဿီ ဝိပဿီ’ တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ.

40. “මහණෙනි, උපන් විපස්සී කුමාරයා තාවතිංස වැසි දෙවියන් මෙන් ඇසිපිය නොහෙළා බැලුවේය. ‘මේ කුමාරයා ඇසිපිය නොහෙළා බලයි’ යන කරුණ නිසාම විපස්සී කුමාරයාට ‘විපස්සී, විපස්සී’ (මැනවින් බලන්නා) යන නාමය ප්‍රකට විය.”

၄၁. ‘‘အထ [Pg.18] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ အတ္ထကရဏေ နိသိန္နော ဝိပဿိံ ကုမာရံ အင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္ထေ အနုသာသတိ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ပိတုအင်္ကေ နိသိန္နော ဝိစေယျ ဝိစေယျ အတ္ထေ ပနာယတိ ဉာယေန. ဝိစေယျ ဝိစေယျ ကုမာရော အတ္ထေ ပနာယတိ ဉာယေနာတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ‘ဝိပဿီ ဝိပဿီ’ တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ.

41. “මහණෙනි, එකල්හි බන්ධුම රජතුමා අධිකරණ ශාලාවෙහි හිඳ, විපස්සී කුමාරයාව තමාගේ උකුළෙහි හිඳුවාගෙන රාජ්‍ය අනුශාසනා කරයි. මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා පියාගේ උකුළෙහි හිඳිමින් කරුණු මැනවින් විමසා විමසා යුක්ති සහගතව (ධර්මානුකූලව) තීරණයන් වටහා ගනියි. මහණෙනි, කුමාරයා මෙසේ නැවත නැවතත් විමසා බලා යුක්ති සහගතව කරුණු තීරණය කරන නිසාම විපස්සී කුමාරයාට ‘විපස්සී විපස්සී’ යන නාමයම අතිශයින් ප්‍රකට විය.”

၄၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ တယော ပါသာဒေ ကာရာပေသိ, ဧကံ ဝဿိကံ ဧကံ ဟေမန္တိကံ ဧကံ ဂိမှိကံ; ပဉ္စ ကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေသိ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဝဿိကေ ပါသာဒေ စတ္တာရော မာသေ နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော န ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဩရောဟတီ’’တိ.

42. “මහණෙනි, එකල්හි බන්ධුම රජතුමා විපස්සී කුමාරයා වෙනුවෙන් වර්ෂා කාලයට එකක්, හේමන්ත කාලයට එකක් සහ ගිම්හාන කාලයට එකක් වශයෙන් මාලිගා තුනක් කරවීය; පංච කාම ගුණයන්ගෙන් උපස්ථාන කරවීය. මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා වර්ෂා කාලයට උචිත මාලිගාවෙහි මාස හතරක් පුරා පුරුෂයන් රහිත වූ (ස්ත්‍රීන් විසින්ම පවත්වන ලද) තූර්ය වාදනයෙන් පිනවනු ලබමින් මාලිගාවෙන් පහතට නොබැසම වාසය කළේය.”

ပဌမဘာဏဝါရော.

ප්‍රථම භාණවාරයයි.

ဇိဏ္ဏပုရိသော

මහලු පුරුෂයා

၄၃. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘ယောဇေဟိ, သမ္မ သာရထိ, ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိဒဿနာယာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇေတွာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ, ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ဥယျာနဘူမိံ နိယျာသိ.

43. “මහණෙනි, ඉන්පසු වසර ගණනාවක්, වසර සිය ගණනාවක්, වසර දහස් ගණනාවක් ඇවෑමෙන් විපස්සී කුමාරයා රියදුරා අමතා මෙසේ පැවසීය – ‘යහළු රියදුර, ඉතා යහපත් වූ රථ සූදානම් කරව, අපි රමණීය භූමි භාගයන් දැක බලා ගැනීම සඳහා උයනට යමු’ කියාය. මහණෙනි, එවිට රියදුරා ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ යැයි විපස්සී කුමාරයාට පිළිතුරු දී, යහපත් වූ රථ සූදානම් කර විපස්සී කුමාරයාට මෙසේ දැන්වීය – ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ වෙනුවෙන් උතුම් වූ රථ සූදානම් කර ඇත, දැන් ඔබ වහන්සේ කැමති වේලාවක වැඩම කළ හැක’ කියාය. මහණෙනි, ඉන්පසු විපස්සී කුමාරයා උතුම් වූ රථයකට නැගී, අනෙකුත් රථ පිරිවරාගෙන උයන බලා නික්මුණේය.”

၄၄. ‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော ပုရိသံ ဇိဏ္ဏံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ ဘောဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယနံ ပဝေဓမာနံ ဂစ္ဆန္တံ အာတုရံ [Pg.19] ဂတယောဗ္ဗနံ. ဒိသွာ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ ပန, သမ္မ သာရထိ, ပုရိသော ကိံကတော? ကေသာပိဿ န ယထာ အညေသံ, ကာယောပိဿ န ယထာ အညေသ’န္တိ. ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဇိဏ္ဏော နာမာ’တိ. ‘ကိံ ပနေသော, သမ္မ သာရထိ, ဇိဏ္ဏော နာမာ’တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဇိဏ္ဏော နာမ. န ဒါနိ တေန စိရံ ဇီဝိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ ဇရာဓမ္မော, ဇရံ အနတီတော’တိ? ‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ ဇရာဓမ္မာ, ဇရံ အနတီတာ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ. ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘ဓိရတ္ထု ကိရ, ဘော, ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတီ’တိ!

44. “මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා උයනට යන අතරමගදී, වහලයක පරාලයක් මෙන් වංගු ගැසුණු, වැහැරී ගිය, සැරයටියක් වාරු කරගෙන වෙව්ලමින් යන, රෝගී වූ, තාරුණ්‍යය ගෙවී ගිය මහලු මිනිසෙකු දුටුවේය. දැක රියදුරා අමතා මෙසේ පැවසීය – ‘යහළු රියදුර, මේ මිනිසාට කුමක් වී තිබේද? මොහුගේ කෙස් ද අන් අයගේ මෙන් නොවේ, මොහුගේ ශරීරය ද අන් අයගේ මෙන් නොවේ’ කියාය. ‘දේවයන් වහන්ස, මොහුට කියන්නේ මහල්ලෙක් කියාය’ (රියදුරා කීය). ‘යහළු රියදුර, මහල්ලෙක් යනු කුමක්ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, මොහු මහල්ලෙකු ලෙස හඳුන්වන්නේ මොහුට තව වැඩි කලක් ජීවත් වීමට නොහැකි නිසාය.’ ‘යහළු රියදුර, මාත් ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද? මටත් ජරාව ඉක්මවා යා නොහැකිද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ද අපි සියලු දෙනාම ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමු, කිසිවෙකුටත් ජරාව ඉක්මවා යා නොහැක.’ ‘එසේ නම් රියදුර, අද උයන නැරඹීමෙන් පලක් නැත, මෙතැනින්ම නැවත මාලිගාවට යමු’ කියාය. මහණෙනි, රියදුරා ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ යැයි විපස්සී කුමාරයාට පිළිතුරු දී, එතැනින්ම නැවත මාලිගාවට පැමිණියේය. මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා මාලිගාවට ගොස් දුක්මුසු වූ, නොසන්සුන් වූ සිතින් මෙසේ කල්පනා කළේය – ‘භවත්නි, මේ ඉපදීම නම් නින්දිතය. මක්නිසාද යත්, උපන් තැනැත්තාට මෙසේ ජරාව උරුම වන බැවිනි!’”}, {

၄၅. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ သာရထိံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကစ္စိ, သမ္မ သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ? ကစ္စိ, သမ္မ သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ? ‘န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ, န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဒ္ဒသ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော’တိ? ‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော ပုရိသံ ဇိဏ္ဏံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ ဘောဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယနံ ပဝေဓမာနံ ဂစ္ဆန္တံ အာတုရံ ဂတယောဗ္ဗနံ. ဒိသွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ ပန, သမ္မ သာရထိ, ပုရိသော ကိံကတော, ကေသာပိဿ န ယထာ အညေသံ, ကာယောပိဿ န ယထာ အညေသ’’န္တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဇိဏ္ဏော နာမာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေသော, သမ္မ သာရထိ, ဇိဏ္ဏော နာမာ’’တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဇိဏ္ဏော နာမ န ဒါနိ တေန စိရံ ဇီဝိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ ဇရာဓမ္မော, ဇရံ အနတီတော’’တိ? ‘‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ ဇရာဓမ္မာ, ဇရံ အနတီတာ’’တိ.

45. “මහණෙනි, එකල්හි බන්ධුම රජතුමා රියදුරා කැඳවා මෙසේ පැවසීය – ‘යහළු රියදුර, කුමාරයා උයනෙහි සතුටු වූවාද? යහළු රියදුර, කුමාරයා උයනෙහි සතුටු සිතින් සිටියාද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, කුමාරයා උයනෙහි සතුටු වූයේ නැත, කුමාරයා උයනෙහි සතුටු සිතින් සිටියේද නැත’ කියාය. ‘යහළු රියදුර, කුමාරයා උයනට යන විට කුමක් දුටුවේද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, කුමාරයා උයනට යන අතරමගදී, පරාලයක් මෙන් වංගු ගැසුණු, වැහැරී ගිය, සැරයටියක් වාරු කරගෙන වෙව්ලමින් යන, රෝගී වූ, තාරුණ්‍යය ගෙවී ගිය මහලු මිනිසෙකු දුටුවේය. දැක මාගෙන් මෙසේ ඇසීය – “යහළු රියදුර, මේ මිනිසාට කුමක් වී තිබේද? මොහුගේ කෙස් ද අන් අයගේ මෙන් නොවේ, මොහුගේ ශරීරය ද අන් අයගේ මෙන් නොවේ” කියාය. එවිට මම පැවසුවෙමි – “දේවයන් වහන්ස, මොහුට කියන්නේ මහල්ලෙක් කියාය.” “යහළු රියදුර, මහල්ලෙක් යනු කුමක්ද?” “දේවයන් වහන්ස, මොහු මහල්ලෙකු ලෙස හඳුන්වන්නේ මොහුට තව වැඩි කලක් ජීවත් වීමට නොහැකි නිසාය.” “යහළු රියදුර, මාත් ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද? මටත් ජරාව ඉක්මවා යා නොහැකිද?” “දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ද අපි සියලු දෙනාම ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමු, කිසිවෙකුටත් ජරාව ඉක්මවා යා නොහැක.”’

‘‘‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ, ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ အဟံ, ဒေဝ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိံ. သော ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘‘ဓိရတ္ထု ကိရ ဘော ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတီ’’’တိ.

“‘“එසේ නම් රියදුර, අද උයන නැරඹීමෙන් පලක් නැත, මෙතැනින්ම නැවත මාලිගාවට යමු” කියාය. මහණෙනි, මම විපස්සී කුමාරයාට “එසේය දේවයන් වහන්ස” යැයි පිළිතුරු දී එතැනින්ම නැවත මාලිගාවට පැමිණියෙමි. දේවයන් වහන්ස, ඒ කුමාරයා මාලිගාවට ගොස් දුක්මුසු වූ, නොසන්සුන් වූ සිතින් මෙසේ කල්පනා කරයි – “භවත්නි, මේ ඉපදීම නම් නින්දිතය. මක්නිසාද යත්, උපන් තැනැත්තාට මෙසේ ජරාව උරුම වන බැවිනි!”’

ဗျာဓိတပုရိသော

ගිලන් පුරුෂයා

၄၆. ‘‘အထ [Pg.20] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမဿ ရညော ဧတဒဟောသိ –

46. “මහණෙනි, එකල්හි බන්ධුම රජතුමාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය –”

‘မာ ဟေဝ ခေါ ဝိပဿီ ကုမာရော န ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, မာ ဟေဝ ဝိပဿီ ကုမာရော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ, မာ ဟေဝ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အဿ ဝစန’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဉ္စ ကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေသိ – ‘ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော ရဇ္ဇံ ကရေယျ, ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော န အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ, ယထာ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာ အဿ ဝစန’န္တိ.

“විපස්සී කුමාරයා රජකම් නොකර නොසිටීවා, විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවේවා, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය සත්‍ය නොවේවා” යි (බන්දුමා රජුට සිතිණි). ඉක්බිති මහණෙනි, බන්දුමා රජතුමා විපස්සී කුමාරයා රජකම් කරනු පිණිසත්, විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවනු පිණිසත්, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය අසත්‍ය වනු පිණිසත්, විපස්සී කුමාරයාට වඩාත් අධික ලෙස පඤ්ච කාමගුණයන් පිළියෙළ කර දුන්නේය.

‘‘တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟူနံ ဝဿာနံ…ပေ…

මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා පඤ්ච කාමගුණයන්ගෙන් යුක්තව, ඒවායින් පිරිවරන ලද්දේ විඳිමින් කල් ගෙවයි. ඉක්බිති මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා වසර ගණනාවක් ඉක්ම ගිය පසු... (පෙ)...

၄၇. ‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော ပုရိသံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာနံ အညေဟိ ဝုဋ္ဌာပိယမာနံ အညေဟိ သံဝေသိယမာနံ. ဒိသွာ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ ပန, သမ္မ သာရထိ, ပုရိသော ကိံကတော? အက္ခီနိပိဿ န ယထာ အညေသံ, သရောပိဿ န ယထာ အညေသ’န္တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဗျာဓိတော နာမာ’တိ. ‘ကိံ ပနေသော, သမ္မ သာရထိ, ဗျာဓိတော နာမာ’တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဗျာဓိတော နာမ အပ္ပေဝ နာမ တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟေယျာ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ ဗျာဓိဓမ္မော, ဗျာဓိံ အနတီတော’တိ? ‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ ဗျာဓိဓမ္မာ, ဗျာဓိံ အနတီတာ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ, ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’တိ. ‘ဧဝံ ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘ဓိရတ္ထု ကိရ ဘော ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတိ, ဗျာဓိ ပညာယိဿတီ’တိ.

47. මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා උයන් භූමියට යද්දී, රෝගී වූ, දුකට පත් වූ, දැඩි සේ ගිලන් වූ, තමාගේම මළමුත්‍රාවල වැතිරී සිටින, අන් අය විසින් නැගිටුවනු ලබන, අන් අය විසින් සතප්පවනු ලබන මිනිසෙකු දුටුවේය. දැක සාරථියා ඇමතීය - “පින්වත් සාරථිය, මේ මිනිසාට කුමක් වීද? ඔහුගේ ඇස් අනෙක් අයගේ මෙන් නොවේ, ඔහුගේ හඬද අනෙක් අයගේ මෙන් නොවේ නේද?” “දේවයන් වහන්ස, මොහු ‘ව්‍යාධිතයෙකු’ (රෝගියෙකු) නම් වේ.” “පින්වත් සාරථිය, ව්‍යාධිතයෙකු යනු කවරෙක්ද?” “දේවයන් වහන්ස, ව්‍යාධිතයා යනු ඒ රෝගයෙන් නැගිටින්නේදැයි කිව නොහැකි අයෙකි.” “පින්වත් සාරථිය, මමත් ව්‍යාධි ධර්මය ඇත්තෙක්ද? ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙක්ද?” “දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේත් අපිත් යන සියල්ලෝම ව්‍යාධි ධර්මය ඇත්තෝ වන්නෙමු, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙමු.” “එසේ නම් පින්වත් සාරථිය, අද උයනට යාමෙන් පලක් නැත, මෙතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට යමු.” “එසේය දේවයන් වහන්ස” යි සාරථියා විපස්සී කුමාරයාට පිළිතුරු දී එතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට පැමිණියේය. මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා අන්තඃපුරයට ගොස් දුකට පත්ව, නොසන්සුන් මනසින් මෙසේ කල්පනා කළේය - “භවත්නි, මේ ජාතිය (ඉපදීම) නම් නින්දිතය. උපන් සත්වයාට ජරාව පෙනෙන්නා සේම ව්‍යාධියද පෙනෙන්නේය.”

၄၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ သာရထိံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကစ္စိ, သမ္မ သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ, ကစ္စိ, သမ္မ [Pg.21] သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ? ‘န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ, န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဒ္ဒသ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော’တိ? ‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော ပုရိသံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာနံ အညေဟိ ဝုဋ္ဌာပိယမာနံ အညေဟိ သံဝေသိယမာနံ. ဒိသွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ ပန, သမ္မ သာရထိ, ပုရိသော ကိံကတော, အက္ခီနိပိဿ န ယထာ အညေသံ, သရောပိဿ န ယထာ အညေသ’’န္တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဗျာဓိတော နာမာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေသော, သမ္မ သာရထိ, ဗျာဓိတော နာမာ’’တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ဗျာဓိတော နာမ အပ္ပေဝ နာမ တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟေယျာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ ဗျာဓိဓမ္မော, ဗျာဓိံ အနတီတော’’တိ? ‘‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ ဗျာဓိဓမ္မာ, ဗျာဓိံ အနတီတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ, ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ အဟံ, ဒေဝ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိံ. သော ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘‘‘ဓိရတ္ထု ကိရ ဘော ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတိ, ဗျာဓိ ပညာယိဿတီ’’’တိ.

48. ඉක්බිති මහණෙනි, බන්දුමා රජතුමා සාරථියා කැඳවා මෙසේ ඇසීය - “පින්වත් සාරථිය, කුමාරයා උයනේදී සතුටු වූවාද? පින්වත් සාරථිය, කුමාරයා උයනේදී සොම්නස් වූවාද?” “දේවයන් වහන්ස, කුමාරයා උයනේදී සතුටු නොවීය, කුමාරයා උයනේදී සොම්නස් නොවීය.” “පින්වත් සාරථිය, උයනට යද්දී කුමාරයා කුමක් දුටුවේද?” “දේවයන් වහන්ස, කුමාරයා උයන් භූමියට යද්දී රෝගී වූ, දුකට පත් වූ, දැඩි සේ ගිලන් වූ, තමාගේම මළමුත්‍රාවල වැතිරී සිටින, අන් අය විසින් නැගිටුවනු ලබන, අන් අය විසින් සතප්පවනු ලබන මිනිසෙකු දුටුවේය. දැක මගෙන් මෙසේ ඇසීය - ‘පින්වත් සාරථිය, මේ මිනිසාට කුමක් වීද? ඔහුගේ ඇස් අනෙක් අයගේ මෙන් නොවේ, ඔහුගේ හඬද අනෙක් අයගේ මෙන් නොවේ නේද?’ එවිට මම ‘දේවයන් වහන්ස, මොහු ව්‍යාධිතයෙකු නම් වේ’ යයි පැවසුවෙමි. ‘පින්වත් සාරථිය, ව්‍යාධිතයෙකු යනු කවරෙක්ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, ව්‍යාධිතයා යනු ඒ රෝගයෙන් නැගිටින්නේදැයි කිව නොහැකි අයෙකි’ යි මම කීවෙමි. ‘පින්වත් සාරථිය, මමත් ව්‍යාධි ධර්මය ඇත්තෙක්ද? ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙක්ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේත් අපිත් යන සියල්ලෝම ව්‍යාධි ධර්මය ඇත්තෝ වන්නෙමු, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙමු’ යි මම කීවෙමි. එවිට ‘එසේ නම් පින්වත් සාරථිය, අද උයනට යාමෙන් පලක් නැත, මෙතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට යමු’ යි කුමාරයා පැවසීය. ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ යි මම විපස්සී කුමාරයාගේ වචනය පිළිගෙන එතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට ආවෙමි. දේවයන් වහන්ස, ඒ කුමාරයා අන්තඃපුරයට ගොස් දුකට පත්ව, නොසන්සුන් මනසින් මෙසේ කල්පනා කරයි - ‘භවත්නි, මේ ජාතිය නම් නින්දිතය. උපන් සත්වයාට ජරාව පෙනෙන්නා සේම ව්‍යාධියද පෙනෙන්නේය.’”

ကာလင်္ကတပုရိသော

මියගිය මිනිසා

၄၉. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမဿ ရညော ဧတဒဟောသိ – ‘မာ ဟေဝ ခေါ ဝိပဿီ ကုမာရော န ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, မာ ဟေဝ ဝိပဿီ ကုမာရော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ, မာ ဟေဝ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အဿ ဝစန’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဉ္စ ကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေသိ – ‘ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော ရဇ္ဇံ ကရေယျ, ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော န အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ, ယထာ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာ အဿ ဝစန’န္တိ.

49. ඉක්බිති මහණෙනි, බන්දුමා රජුට මෙසේ සිතිණි - “විපස්සී කුමාරයා රජකම් නොකර නොසිටීවා, විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවේවා, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය සත්‍ය නොවේවා.” ඉක්බිති මහණෙනි, බන්දුමා රජතුමා විපස්සී කුමාරයා රජකම් කරනු පිණිසත්, විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවනු පිණිසත්, නිමිති පවසන බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය අසත්‍ය වනු පිණිසත්, විපස්සී කුමාරයාට වඩාත් අධික ලෙස පඤ්ච කාමගුණයන් පිළියෙළ කර දුන්නේය.

‘‘တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟူနံ ဝဿာနံ…ပေ…

මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා පඤ්ච කාමගුණයන්ගෙන් යුක්තව, ඒවායින් පිරිවරන ලද්දේ විඳිමින් කල් ගෙවයි. ඉක්බිති මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා වසර ගණනාවක් ඉක්ම ගිය පසු... (පෙ)...

၅၀. ‘‘အဒ္ဒသာ [Pg.22] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော မဟာဇနကာယံ သန္နိပတိတံ နာနာရတ္တာနဉ္စ ဒုဿာနံ ဝိလာတံ ကယိရမာနံ. ဒိသွာ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘ကိံ နု ခေါ, သော, သမ္မ သာရထိ, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတော နာနာရတ္တာနဉ္စ ဒုဿာနံ ဝိလာတံ ကယိရတီ’တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ကာလင်္ကတော နာမာ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, ယေန သော ကာလင်္ကတော တေန ရထံ ပေသေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သော ကာလင်္ကတော တေန ရထံ ပေသေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ပေတံ ကာလင်္ကတံ, ဒိသွာ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘ကိံ ပနာယံ, သမ္မ သာရထိ, ကာလင်္ကတော နာမာ’တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ကာလင်္ကတော နာမ. န ဒါနိ တံ ဒက္ခန္တိ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ, သောပိ န ဒက္ခိဿတိ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ မရဏဓမ္မော မရဏံ အနတီတော; မမ္ပိ န ဒက္ခန္တိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝီ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ; အဟမ္ပိ န ဒက္ခိဿာမိ ဒေဝံ ဝါ ဒေဝိံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’တိ? ‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ မရဏဓမ္မာ မရဏံ အနတီတာ; တမ္ပိ န ဒက္ခန္တိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝီ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ; တွမ္ပိ န ဒက္ခိဿသိ ဒေဝံ ဝါ ဒေဝိံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ, ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘ဓိရတ္ထု ကိရ, ဘော, ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတိ, ဗျာဓိ ပညာယိဿတိ, မရဏံ ပညာယိဿတီ’တိ.

50. "මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයාණෝ උද්‍යානයට වඩිනා අතරතුර, මහජනකායක් රැස්ව සිටිනුත්, විවිධ වර්ණවත් වස්ත්‍රවලින් දෙනක් (මිනී පලංචියක්) සාදනු ලබනුත් දුටහ. දැක, සාරථිය ඇමතූහ: 'යහළු සාරථිය, කුමක් හෙයින් මේ මහජනකාය රැස්ව සිටින්නේ ද? කුමක් හෙයින් විවිධ වර්ණවත් වස්ත්‍රවලින් දෙනක් සාදන්නේ ද?' 'දේවයන් වහන්ස, මේ කළුරිය කළ තැනැත්තා (මළ සිරුර) නමි.' 'යහළු සාරථිය, එසේ නම් ඒ කළුරිය කළ තැනැත්තා සිටින තැනට රථය පදවන්න.' මහණෙනි, 'එසේය, දේවයන් වහන්ස' කියා සාරථිය විපස්සී කුමාරයාණන්ට පිළිතුරු දී, ඒ කළුරිය කළ තැනැත්තා සිටින තැනට රථය පැදවීය. මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයාණෝ පරලොව ගිය ඒ කළුරිය කළ තැනැත්තා දුටහ. දැක, සාරථියගෙන් මෙසේ ඇසූහ: 'යහළු සාරථිය, කළුරිය කළ තැනැත්තා යනු කවරෙක් ද?' 'දේවයන් වහන්ස, මේ කළුරිය කළ තැනැත්තා නමි. දැන් ඔහුගේ මව හෝ පියා හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් හෝ මොහුව නොදකිති. ඔහු ද මව, පියා හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකියි.' 'යහළු සාරථිය, මම ද මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙම් ද? මරණය ඉක්මවා නොගියෙම් ද? රජතුමා හෝ දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් මාව ද නොදකින්නාහු ද? මම ද රජතුමා හෝ දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකින්නෙම් ද?' 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ද අපි ද යන සියල්ලෝම මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙමු. මරණය ඉක්මවා නොගියෙමු. රජතුමා හෝ දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් ඔබ වහන්සේව ද නොදකින්නාහ. ඔබ වහන්සේ ද රජතුමා හෝ දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකින්නාහ.' 'යහළු සාරථිය, එසේ නම් අද උද්‍යානයෙන් තවදුරටත් ඵලක් නැත. මෙතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට රථය හරවන්න.' මහණෙනි, 'එසේය, දේවයන් වහන්ස' කියා සාරථිය විපස්සී කුමාරයාණන්ට පිළිතුරු දී, එතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට රථය පැදවීය. එහිදී මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයාණෝ අන්තඃපුරයට ගොස්, දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් මෙසේ මෙනෙහි කළහ: 'භවත්නි, ඉපදීම නම් පිළිකුල් සහගතය (නින්දා වේවා!). මක්නිසාද යත්, උපන් තැනැත්තාට ජරාව පෙනෙන්නේය, ව්‍යාධිය පෙනෙන්නේය, මරණය පෙනෙන්නේය' කියායි."

၅၁. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ သာရထိံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကစ္စိ, သမ္မ သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ, ကစ္စိ, သမ္မ သာရထိ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ? ‘န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အဘိရမိတ္ထ, န ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိယာ အတ္တမနော အဟောသီ’တိ. ‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဒ္ဒသ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော’တိ? ‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော မဟာဇနကာယံ သန္နိပတိတံ နာနာရတ္တာနဉ္စ ဒုဿာနံ ဝိလာတံ ကယိရမာနံ. ဒိသွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, သော[Pg.23], သမ္မ သာရထိ, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတော နာနာရတ္တာနဉ္စ ဒုဿာနံ ဝိလာတံ ကယိရတီ’’တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ကာလင်္ကတော နာမာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, ယေန သော ကာလင်္ကတော တေန ရထံ ပေသေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဒေဝါ’’တိ ခေါ အဟံ, ဒေဝ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သော ကာလင်္ကတော တေန ရထံ ပေသေသိံ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော ပေတံ ကာလင်္ကတံ, ဒိသွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ ပနာယံ, သမ္မ သာရထိ, ကာလင်္ကတော နာမာ’’တိ? ‘‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ကာလင်္ကတော နာမ. န ဒါနိ တံ ဒက္ခန္တိ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ, သောပိ န ဒက္ခိဿတိ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, သမ္မ သာရထိ, အဟမ္ပိ မရဏဓမ္မော မရဏံ အနတီတော; မမ္ပိ န ဒက္ခန္တိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝီ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ; အဟမ္ပိ န ဒက္ခိဿာမိ ဒေဝံ ဝါ ဒေဝိံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’’တိ? ‘‘တွဉ္စ, ဒေဝ, မယဉ္စမှ သဗ္ဗေ မရဏဓမ္မာ မရဏံ အနတီတာ; တမ္ပိ န ဒက္ခန္တိ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝီ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ, တွမ္ပိ န ဒက္ခိဿသိ ဒေဝံ ဝါ ဒေဝိံ ဝါ အညေ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ, ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟီ’တိ. ‘‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ အဟံ, ဒေဝ, ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိံ. သော ခေါ, ဒေဝ, ကုမာရော အန္တေပုရံ ဂတော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ပဇ္ဈာယတိ – ‘‘ဓိရတ္ထု ကိရ ဘော ဇာတိ နာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဇာတဿ ဇရာ ပညာယိဿတိ, ဗျာဓိ ပညာယိဿတိ, မရဏံ ပညာယိဿတီ’’’တိ.

51. "මහණෙනි, ඉක්බිති බන්ධුම රජතුමා සාරථිය කැඳවා මෙසේ ඇසීය: 'යහළු සාරථිය, කුමාරයා උද්‍යානයෙහි ඇලුම් කළේ ද? යහළු සාරථිය, කුමාරයා උද්‍යානයෙහි සතුටු සිත් ඇතිව සිටියේ ද?' 'දේවයන් වහන්ස, කුමාරයාණෝ උද්‍යානයෙහි ඇලුම් නොකළහ; දේවයන් වහන්ස, කුමාරයාණෝ උද්‍යානයෙහි සතුටු සිත් ඇතිව නොසිටියහ.' 'යහළු සාරථිය, උද්‍යානයට වඩිනා අතරතුර කුමාරයාණෝ කුමක් දුටුවාහු ද?' 'දේවයන් වහන්ස, කුමාරයාණෝ උද්‍යානයට වඩිනා කල්හි, මහජනකායක් රැස්ව සිටිනුත්, විවිධ වර්ණවත් වස්ත්‍රවලින් දෙනක් සාදනු ලබනුත් දුටහ. දැක මගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "යහළු සාරථිය, කුමක් හෙයින් මේ මහජනකාය රැස්ව සිටින්නේ ද? කුමක් හෙයින් විවිධ වර්ණවත් වස්ත්‍රවලින් මේ දෙනක් සාදන්නේ ද?" එවිට මම, "දේවයන් වහන්ස, මේ කළුරිය කළ තැනැත්තා නමි" යි පැවසුවෙමි. එවිට කුමාරයාණෝ, "යහළු සාරථිය, එසේ නම් ඒ කළුරිය කළ තැනැත්තා සිටින තැනට රථය පදවන්න" යි කීහ. මහාරාජයාණන් වහන්ස, "එසේය, දේවයන් වහන්ස" කියා මම විපස්සී කුමාරයාණන්ට පිළිතුරු දී, ඒ කළුරිය කළ තැනැත්තා සිටින තැනට රථය පැදවූයෙමි. දේවයන් වහන්ස, කුමාරයාණෝ මියගිය තැනැත්තා දැක මගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "යහළු සාරථිය, කළුරිය කළ තැනැත්තා යනු කවරෙක් ද?" එවිට මම, "දේවයන් වහන්ස, මේ කළුරිය කළ තැනැත්තා නමි. දැන් ඔහුගේ මව හෝ පියා හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් හෝ මොහුව නොදකිති; ඔහු ද සිය මව, පියා හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකියි" කියා පැවසුවෙමි. එවිට කුමාරයාණෝ, "යහළු සාරථිය, මම ද මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙම් ද? මරණය ඉක්මවා නොගියෙම් ද? රජතුමා හෝ දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් මාව ද නොදකින්නාහු ද? මම ද රජතුමා, දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකින්නෙම් ද?" යි ඇසූහ. එවිට මම, "දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ද අපි ද යන සියල්ලෝම මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙමු; මරණය ඉක්මවා නොගියෙමු. රජතුමා, දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් ඔබ වහන්සේව නොදකින්නාහ; ඔබ වහන්සේ ද රජතුමා, දේවිය හෝ වෙනත් ඥාති හිතවතුන් නොදකින්නාහ" යි පැවසුවෙමි. එවිට කුමාරයාණෝ, "යහළු සාරථිය, එසේ නම් අද උද්‍යානයෙන් තවදුරටත් ඵලක් නැත. මෙතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට රථය හරවන්න" යි පැවසූහ. දේවයන් වහන්ස, "එසේය, දේවයන් වහන්ස" කියා මම විපස්සී කුමාරයාණන්ට පිළිතුරු දී, එතැනින්ම නැවත අන්තඃපුරයට රථය පැදවූයෙමි. දේවයන් වහන්ස, ඒ කුමාරයාණෝ අන්තඃපුරයට ගොස්, දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් මෙසේ මෙනෙහි කරති: "භවත්නි, ඉපදීම නම් නින්දා කටයුතුය. මක්නිසාද යත්, උපන් තැනැත්තාට ජරාව පෙනෙන්නේය, ව්‍යාධිය පෙනෙන්නේය, මරණය පෙනෙන්නේය" කියායි.'"},{

ပဗ္ဗဇိတော

පැවිද්දා

၅၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမဿ ရညော ဧတဒဟောသိ – ‘မာ ဟေဝ ခေါ ဝိပဿီ ကုမာရော န ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, မာ ဟေဝ ဝိပဿီ ကုမာရော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ, မာ ဟေဝ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အဿ ဝစန’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမာ ရာဇာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဉ္စ ကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေသိ – ‘ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော ရဇ္ဇံ ကရေယျ, ယထာ ဝိပဿီ ကုမာရော န အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ, ယထာ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာ အဿ ဝစန’န္တိ.

52. “මහණෙනි, එකල්හි බන්ධුම රජුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘විපස්සී කුමාරයා රජකම් නොකර නොසිටීවා (එනම් රජකම් කෙරේවා), විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවේවා, නිමිත්ත පාඨක බමුණන්ගේ වචනය සත්‍ය නොවේවා’ යනුයි. මහණෙනි, එවිට බන්ධුම රජතුමා, විපස්සී කුමාරයා රජකම් කරනු පිණිසත්, ඔහු ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවන පිණිසත්, නිමිත්ත පාඨක බමුණන්ගේ වචනය අසත්‍ය වන පිණිසත්, කුමාරයා උදෙසා පස්කම් සැපයන් අතිශයින් සූදානම් කරවීය.”

‘‘တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဗဟူနံ ဝဿာနံ [Pg.24] ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘ယောဇေဟိ, သမ္မ သာရထိ, ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ, ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိဒဿနာယာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇေတွာ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ, ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ဥယျာနဘူမိံ နိယျာသိ.

“මහණෙනි, එහිදී විපස්සී කුමාරයා පංච කාම ගුණයන්ගෙන් සමන්විතව, ඒවායේ ඇලී වාසය කළේය. මහණෙනි, ඉන්පසු වසර ගණනාවක, වසර සිය ගණනාවක, වසර දහස් ගණනාවක ඇවෑමෙන්, විපස්සී කුමාරයා සාරථියා අමතා, ‘පින්වත් සාරථිය, මනා වූ වාහන සූදානම් කරවන්න, අපි මනරම් භූමියක් දැකබලා ගැනීම පිණිස උයනට යමු’ යයි පැවසීය. මහණෙනි, ‘එසේය දේවයන් වහන්සැ’යි සාරථියා විපස්සී කුමාරයාට පිළිතුරු දී, මනා වූ වාහන සූදානම් කර විපස්සී කුමාරයාට මෙසේ දන්වා සිටියේය: ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට මනා වූ වාහන සූදානම් කර ඇත, දැන් ඔබ වහන්සේ කැමති වේලාවක පිටත් වන්න.’ මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී කුමාරයා මනා වූ වාහනයකට නැගී, අලංකාර වාහන පිරිවරාගෙන උයන බලා නික්ම ගියේය.”

၅၃. ‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော ပုရိသံ ဘဏ္ဍုံ ပဗ္ဗဇိတံ ကာသာယဝသနံ. ဒိသွာ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ ပန, သမ္မ သာရထိ, ပုရိသော ကိံကတော? သီသံပိဿ န ယထာ အညေသံ, ဝတ္ထာနိပိဿ န ယထာ အညေသ’န္တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတော နာမာ’တိ. ‘ကိံ ပနေသော, သမ္မ သာရထိ, ပဗ္ဗဇိတော နာမာ’တိ? ‘ဧသော ခေါ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတော နာမ သာဓု ဓမ္မစရိယာ သာဓု သမစရိယာ သာဓု ကုသလကိရိယာ သာဓု ပုညကိရိယာ သာဓု အဝိဟိံသာ သာဓု ဘူတာနုကမ္ပာ’တိ. ‘သာဓု ခေါ သော, သမ္မ သာရထိ, ပဗ္ဗဇိတော နာမ, သာဓု ဓမ္မစရိယာ သာဓု သမစရိယာ သာဓု ကုသလကိရိယာ သာဓု ပုညကိရိယာ သာဓု အဝိဟိံသာ သာဓု ဘူတာနုကမ္ပာ. တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, ယေန သော ပဗ္ဗဇိတော တေန ရထံ ပေသေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သော ပဗ္ဗဇိတော တေန ရထံ ပေသေသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော တံ ပဗ္ဗဇိတံ ဧတဒဝေါစ – ‘တွံ ပန, သမ္မ, ကိံကတော, သီသမ္ပိ တေ န ယထာ အညေသံ, ဝတ္ထာနိပိ တေ န ယထာ အညေသ’န္တိ? ‘အဟံ ခေါ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတော နာမာ’တိ. ‘ကိံ ပန တွံ, သမ္မ, ပဗ္ဗဇိတော နာမာ’တိ? ‘အဟံ ခေါ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတော နာမ, သာဓု ဓမ္မစရိယာ သာဓု သမစရိယာ သာဓု ကုသလကိရိယာ သာဓု ပုညကိရိယာ သာဓု အဝိဟိံသာ သာဓု ဘူတာနုကမ္ပာ’တိ. ‘သာဓု ခေါ တွံ, သမ္မ, ပဗ္ဗဇိတော နာမ သာဓု ဓမ္မစရိယာ သာဓု သမစရိယာ သာဓု ကုသလကိရိယာ သာဓု ပုညကိရိယာ သာဓု အဝိဟိံသာ သာဓု ဘူတာနုကမ္ပာ’တိ.

53. “මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා උයන බලා නික්ම යන අතරතුර, හිස මුඩු කළ, පැවිදි වූ, කසාවත් හැඳි පුද්ගලයෙකු දුටුවේය. දැක සාරථියාගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘පින්වත් සාරථිය, මේ මිනිසා කවරෙක්ද? මොහුගේ හිස අන් අයගේ මෙන් නොවේ, මොහුගේ ඇඳුම්ද අන් අයගේ මෙන් නොවේ.’ ‘දේවයන් වහන්ස, ඔහු පැවිද්දෙකු නමින් හැඳින්වේ.’ ‘පින්වත් සාරථිය, පැවිද්දෙකු යනු කුමක්ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, පැවිද්දා යනු දැහැමිව හැසිරීම මැනවයිද, සාමකාමීව හැසිරීම මැනවයිද, කුසල් කිරීම මැනවයිද, පින් කිරීම මැනවයිද, හිංසා නොකිරීම මැනවයිද, සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා කිරීම මැනවයිද සලකා පිළිපදින තැනැත්තායි.’ ‘පින්වත් සාරථිය, ඒ පැවිද්ද මැනවි, දැහැමි චර්යාව මැනවි, සාමකාමී චර්යාව මැනවි, කුසල් කිරීම මැනවි, පින් කිරීම මැනවි, අවිහිංසාව මැනවි, සත්ව අනුකම්පාව මැනවි. එසේ නම් පින්වත් සාරථිය, ඒ පැවිද්දා සිටින තැනට රථය පදවන්න.’ මහණෙනි, සාරථියා ‘එසේය දේවයන් වහන්සැ’යි පිළිගෙන ඒ පැවිද්දා සිටි තැනට රථය මෙහෙයවීය. ඉන්පසු මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා ඒ පැවිද්දාගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘පින්වත, ඔබ කවරෙක්ද? ඔබේ හිස අන් අයගේ මෙන් නොවේ, ඔබේ වස්ත්‍ර අන් අයගේ මෙන් නොවේ.’ ‘දේවයන් වහන්ස, මම පැවිද්දෙක් වෙමි.’ ‘පින්වත, පැවිද්දා යනු කවුද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, මම පැවිද්දෙක් වෙමි; දැහැමිව හැසිරීම, සාමකාමීව හැසිරීම, කුසල් කිරීම, පින් කිරීම, හිංසා නොකිරීම හා සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා කිරීම මැනවයි සලකා පිළිපදින තැනැත්තායි.’ ‘පින්වත, පැවිද්ද මැනවි, දැහැමි චර්යාව මැනවි, සාමකාමී චර්යාව මැනවි, කුසල් කිරීම මැනවි, පින් කිරීම මැනවි, අවිහිංසාව මැනවි, සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පාව මැනවි’ යනුයි.”

ဗောဓိသတ္တပဗ္ဗဇ္ဇာ

බෝසත් පැවිද්ද

၅၄. ‘‘အထ [Pg.25] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ကုမာရော သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘တေန ဟိ, သမ္မ သာရထိ, ရထံ အာဒါယ ဣတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာဟိ. အဟံ ပန ဣဓေဝ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရထိ ဝိပဿိဿ ကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ရထံ အာဒါယ တတောဝ အန္တေပုရံ ပစ္စနိယျာသိ. ဝိပဿီ ပန ကုမာရော တတ္ထေဝ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ.

54. “මහණෙනි, ඉන්පසු විපස්සී කුමාරයා සාරථියා අමතා, ‘එසේ නම් පින්වත් සාරථිය, රථය රැගෙන මෙතැනින්ම නැවත රජ මැදුරට යන්න. මම මෙහිදීම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි’ යි පැවසීය. මහණෙනි, සාරථියා ‘එසේය දේවයන් වහන්සැ’යි පිළිතුරු දී රථය ගෙන එතැනින්ම රජ මැදුරට ගියේය. විපස්සී කුමාරයාද එහිදීම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි විය.”

မဟာဇနကာယအနုပဗ္ဗဇ္ဇာ

මහා ජනකායාගේ අනුපැවිදි වීම

၅၅. ‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ မဟာဇနကာယော စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ – ‘ဝိပဿီ ကိရ ကုမာရော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’တိ. သုတွာန တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘န ဟိ နူန သော ဩရကော ဓမ္မဝိနယော, န သာ ဩရကာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ယတ္ထ ဝိပဿီ ကုမာရော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ဝိပဿီပိ နာမ ကုမာရော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, ကိမင်္ဂံ ပန မယ’န္တိ.

55. “මහණෙනි, ‘විපස්සී කුමාරයා කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වී තිබේ’ යැයි බන්ධුමතී රාජධානියේ අසූහාරදහසක් ජනකාය ඇසූහ. එය අසා ඔවුන්ට මෙසේ සිතුණි: ‘යම් තැනක විපස්සී කුමාරයා කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වුණේ ද, ඒ ධර්ම විනය නිසැකවම ලාමක එකක් විය නොහැක, ඒ පැවිද්ද ලාමක වූවක් විය නොහැක. විපස්සී කුමාරයා වැනි උත්තමයෙකු පවා කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, අප වැනි අය ගැන කුමන කතාද? (අපද පැවිදි විය යුතුමය).’”

‘‘အထ ခေါ, သော ဘိက္ခဝေ, မဟာဇနကာယော စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ဝိပဿိံ ဗောဓိသတ္တံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇိံသု. တာယ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာယ ပရိဝုတော ဝိပဿီ ဗောဓိသတ္တော ဂါမနိဂမဇနပဒရာဇဓာနီသု စာရိကံ စရတိ.

මහණෙනි, එකල්හි අසූහතරදහසක් වූ ඒ මහා ජනකාය කෙස් රැවුල් බා, කසා වත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ අනුව පැවිදි වූහ. මහණෙනි, විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඒ පිරිස පිරිවරා ගම් නියම්ගම් ජනපද හා රජදහන්හි චාරිකාවෙහි වැඩම කළහ.

၅၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ, ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဗောဓိသတ္တော အပရေန သမယေန ဧကော [Pg.26] ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟာသိ, အညေနေဝ တာနိ စတုရာသီတိ ပဗ္ဗဇိတသဟဿာနိ အဂမံသု, အညေန မဂ္ဂေန ဝိပဿီ ဗောဓိသတ္တော.

56. මහණෙනි, එකල්හි හුදෙකලාව විවේකීව සිටි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් උපන්නීය: 'පිරිසක් මැද මෙසේ විසීම මට සුදුසු නැත. මම සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වාසය කරන්නේ නම් මැනවි' යනුවෙනි. මහණෙනි, ඉන්පසු විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ පසු කලෙක සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වාසය කළහ. ඒ අසූහතරදහසක් පැවිදි පිරිස එක් මඟකින් ගියහ, විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වෙනත් මඟකින් වැඩම කළහ.

ဗောဓိသတ္တအဘိနိဝေသော

බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ තීක්ෂ්ණ අවබෝධය

၅၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဝါသူပဂတဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ကိစ္ဆံ ဝတာယံ လောကော အာပန္နော, ဇာယတိ စ ဇီယတိ စ မီယတိ စ စဝတိ စ ဥပပဇ္ဇတိ စ, အထ စ ပနိမဿ ဒုက္ခဿ နိဿရဏံ နပ္ပဇာနာတိ ဇရာမရဏဿ, ကုဒါဿု နာမ ဣမဿ ဒုက္ခဿ နိဿရဏံ ပညာယိဿတိ ဇရာမရဏဿာ’တိ?

57. මහණෙනි, එකල්හි වාසස්ථානයකට එළඹ හුදෙකලාව විවේකීව සිටි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් උපන්නීය: 'ඇත්තෙන්ම මේ ලෝකයා මහත් දුකට පත්ව සිටිති. උපදිති, දිරති, මැරෙති, චුත වෙති, නැවත උපදිති. එසේ වුවද, මේ ජරා මරණ සංඛ්‍යාත දුකෙන් මිදෙන මඟක් ලෝකයා නොදනිති. මේ ජරා මරණ සංඛ්‍යාත දුකෙන් මිදීමක් කවදා නම් දැකගත හැකි වේද?'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဇာတိယာ ခေါ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි ජරා මරණ වේද? ජරා මරණ ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'ජාතිය ඇති කල්හි ජරා මරණ වෙයි, ජාතිය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් ජරා මරණ සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဇာတိ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဇာတီ’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဘဝေ ခေါ သတိ ဇာတိ ဟောတိ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි ජාතිය වේද? ජාතිය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'භවය ඇති කල්හි ජාතිය වෙයි, භවය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් ජාතිය සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဘဝေါ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဥပါဒါနေ ခေါ သတိ ဘဝေါ ဟောတိ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි භවය වේද? භවය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'උපාදානය ඇති කල්හි භවය වෙයි, උපාදානය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් භවය සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဥပါဒါနံ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘တဏှာယ ခေါ သတိ ဥပါဒါနံ ဟောတိ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි උපාදානය වේද? උපාදානය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'තණ්හාව ඇති කල්හි උපාදානය වෙයි, තණ්හාව ප්‍රත්‍ය වීමෙන් උපාදානය සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ တဏှာ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ တဏှာ’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ [Pg.27] ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဝေဒနာယ ခေါ သတိ တဏှာ ဟောတိ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි තණ්හාව වේද? තණ්හාව ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'වේදනාව ඇති කල්හි තණ්හාව වෙයි, වේදනාව ප්‍රත්‍ය වීමෙන් තණ්හාව සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဝေဒနာ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဖဿေ ခေါ သတိ ဝေဒနာ ဟောတိ, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි වේදනාව වේද? වේදනාව ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'ඵස්සය ඇති කල්හි වේදනාව වෙයි, ඵස්සය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් වේදනාව සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဖဿော ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဖဿော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘သဠာယတနေ ခေါ သတိ ဖဿော ဟောတိ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော’တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි ඵස්සය වේද? ඵස්සය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'සළායතනය ඇති කල්හි ඵස්සය වෙයි, සළායතනය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් ඵස්සය සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ သဠာယတနံ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ သဠာယတန’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘နာမရူပေ ခေါ သတိ သဠာယတနံ ဟောတိ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’န္တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි සළායතනය වේද? සළායතනය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'නාමරූප ඇති කල්හි සළායතනය වෙයි, නාමරූප ප්‍රත්‍ය වීමෙන් සළායතනය සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ နာမရူပံ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဝိညာဏေ ခေါ သတိ နာမရူပံ ဟောတိ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ.

මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් විය: 'කුමක් ඇති කල්හි නාමරූප වේද? නාමරූප ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?' මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසා ප්‍රඥාවෙන් යුත් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: 'විඤ්ඤාණය ඇති කල්හි නාමරූප වෙයි, විඤ්ඤාණය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් නාමරූප සිදු වෙයි.'

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဝိညာဏံ ဟောတိ, ကိံပစ္စယာ ဝိညာဏ’န္တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘နာမရူပေ ခေါ သတိ ဝိညာဏံ ဟောတိ, နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏ’န္တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් ඇති කල්හි විඤ්ඤාණය ඇති වේ ද? කුමන ප්‍රත්‍යයකින් විඤ්ඤාණය ඇති වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘නාමරූප ඇති කල්හි විඤ්ඤාණය ඇති වේ, නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය ඇති වේ’ යනුවෙනි.”

၅၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ပစ္စုဒါဝတ္တတိ ခေါ ဣဒံ ဝိညာဏံ နာမရူပမှာ, နာပရံ ဂစ္ဆတိ. ဧတ္တာဝတာ ဇာယေထ [Pg.28] ဝါ ဇိယျေထ ဝါ မိယျေထ ဝါ စဝေထ ဝါ ဥပပဇ္ဇေထ ဝါ, ယဒိဒံ နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’.

58. “මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මේ විඤ්ඤාණය නාමරූපයෙන් ඔබ්බට නොගොස් නැවත හැරී එයි. සත්ත්වයා උපදින්නේ ද, දිරන්නේ ද, මැරෙන්නේ ද, චුත වන්නේ ද, නැවත උපදින්නේ ද මෙපමණකින්ම ය. එනම්; නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය ද, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප ද, නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන ද, සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ඵස්සය ද, ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ද, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව ද, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය ද, උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය ද, භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය ද ඇති වේ. ජාතිය ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ හටගනිති. මෙසේ මේ මුළු මහත් දුක් රැසෙහි හටගැනීම සිදු වේ’ යනුවෙනි.”

၅၉. ‘‘‘သမုဒယော သမုဒယော’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ.

59. “මහණෙනි, ‘හටගැනීමයි, හටගැනීමයි’ (සමුදයයි) කියා විපස්සී බෝසතුන්ට පෙර නොඇසූ විරූ ධර්මයන් කෙරෙහි ඇස පහළ විය, ඥානය පහළ විය, ප්‍රඥාව පහළ විය, විද්‍යාව පහළ විය, ආලෝකය පහළ විය.”

၆၀. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဇာတိယာ ခေါ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတိ, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓော’တိ.

60. “මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි ජරා මරණ සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා මරණ නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘ජාතිය නැති කල්හි ජරා මරණ සිදු නොවේ, ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා මරණ නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဇာတိ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဘဝေ ခေါ အသတိ ဇာတိ န ဟောတိ, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි ජාතිය සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘භවය නැති කල්හි ජාතිය සිදු නොවේ, භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဘဝေါ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဘဝနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဥပါဒါနေ ခေါ အသတိ ဘဝေါ န ဟောတိ, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි භවය සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘උපාදානය නැති කල්හි භවය සිදු නොවේ, උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဥပါဒါနံ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု [Pg.29] ပညာယ အဘိသမယော – ‘တဏှာယ ခေါ အသတိ ဥပါဒါနံ န ဟောတိ, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි උපාදානය සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘තණ්හාව නැති කල්හි උපාදානය සිදු නොවේ, තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ တဏှာ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ တဏှာနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဝေဒနာယ ခေါ အသတိ တဏှာ န ဟောတိ, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි තණ්හාව සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘වේදනාව නැති කල්හි තණ්හාව සිදු නොවේ, වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဝေဒနာ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဖဿေ ခေါ အသတိ ဝေဒနာ န ဟောတိ, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි වේදනාව සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘ඵස්සය නැති කල්හි වේදනාව සිදු නොවේ, ඵස්සය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဖဿော န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဖဿနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘သဠာယတနေ ခေါ အသတိ ဖဿော န ဟောတိ, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි ඵස්සය සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් ඵස්සය නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘සළායතන නැති කල්හි ඵස්සය සිදු නොවේ, සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ඵස්සය නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ သဠာယတနံ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘နာမရူပေ ခေါ အသတိ သဠာယတနံ န ဟောတိ, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော’တိ.

“මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී බෝසතුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘කුමක් නැති කල්හි සළායතන සිදු නොවේ ද? කුමක් නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වේ ද?’ මහණෙනි, එවිට විපස්සී බෝසතුන්ට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධයක් ඇති විය: ‘නාමරූප නැති කල්හි සළායතන සිදු නොවේ, නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වේ’ යනුවෙනි.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ နာမရူပံ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု ပညာယ အဘိသမယော – ‘ဝိညာဏေ ခေါ အသတိ နာမရူပံ န ဟောတိ, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော’တိ.

මහණෙනි, එකල විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “කුමක් නැති කල්හි නාමරූප ඇති නොවේ ද? කුමකගේ නිරෝධයෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වේ ද?” මහණෙනි, එවිට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම (යෝනිසෝ මනසිකාරය) හේතුවෙන් විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට ප්‍රඥාවෙන් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: “විඤ්ඤාණය නැති කල්හි නාමරූප ඇති නොවේ, විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වේ.”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိမှိ နု ခေါ အသတိ ဝိညာဏံ န ဟောတိ, ကိဿ နိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ယောနိသော မနသိကာရာ အဟု [Pg.30] ပညာယ အဘိသမယော – ‘နာမရူပေ ခေါ အသတိ ဝိညာဏံ န ဟောတိ, နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော’တိ.

මහණෙනි, එකල විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “කුමක් නැති කල්හි විඤ්ඤාණය ඇති නොවේ ද? කුමකගේ නිරෝධයෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වේ ද?” මහණෙනි, එවිට නුවණින් මෙනෙහි කිරීම හේතුවෙන් විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට ප්‍රඥාවෙන් මෙබඳු අවබෝධයක් ඇති විය: “නාමරූප නැති කල්හි විඤ්ඤාණය ඇති නොවේ, නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වේ.”

၆၁. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ မဂ္ဂေါ သမ္ဗောဓာယ ယဒိဒံ – နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ’.

61. මහණෙනි, එකල විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “සම්බෝධිය (චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය) පිණිස මේ මාර්ගය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. එනම්, නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වේ; විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වේ; නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වේ; සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වේ; ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වේ; වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වේ; තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදාන නිරුද්ධ වේ; උපාදාන නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වේ; භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වේ; ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස හා උපායාසයන් නිරුද්ධ වෙති. මෙසේ මේ මුළු මහත් දුක් රැසෙහි නිරෝධය සිදු වේ.”

၆၂. ‘‘‘နိရောဓော နိရောဓော’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ.

62. “නිරෝධයයි නිරෝධයයි” කියා මහණෙනි, විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේට පෙර නොඇසූ විරූ ධර්මයන්හි ඥාන ඇස පහළ විය, ඥානය පහළ විය, ප්‍රඥාව පහළ විය, විද්‍යාව පහළ විය, ආලෝකය පහළ විය.

၆၃. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဗောဓိသတ္တော အပရေန သမယေန ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟာသိ – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ, ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော, ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ, ဣတိ သညာယ သမုဒယော, ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ, ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ, တဿ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿိနော ဝိဟရတော န စိရဿေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စီ’’တိ.

63. මහණෙනි, එකල විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ පසු කාලයක පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශ වීම අනුදකිමින් වාසය කළහ: “රූපය මෙසේය, රූපයේ හටගැනීම මෙසේය, රූපයේ විනාශය මෙසේය; වේදනාව මෙසේය, වේදනාවේ හටගැනීම මෙසේය, වේදනාවේ විනාශය මෙසේය; සංඥාව මෙසේය, සංඥාවේ හටගැනීම මෙසේය, සංඥාවේ විනාශය මෙසේය; සංස්කාර මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීම මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය; විඤ්ඤාණය මෙසේය, විඤ්ඤාණයේ හටගැනීම මෙසේය, විඤ්ඤාණයේ විනාශය මෙසේය” යනුවෙනි. මෙලෙස පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශ වීම අනුදකිමින් වාසය කරන ඒ බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ සිත නොබෝ කලකින්ම කිසිවක් උපාදානය කර නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.

ဒုတိယဘာဏဝါရော.

දෙවන භාණවාරයයි.

ဗြဟ္မယာစနကထာ

මහා බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනාව පිළිබඳ කතාව.

၆၄. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ [Pg.31] ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. အာလယရာမာ ခေါ ပနာယံ ပဇာ အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ. အာလယရာမာယ ခေါ ပန ပဇာယ အာလယရတာယ အာလယသမ္မုဒိတာယ ဒုဒ္ဒသံ ဣဒံ ဌာနံ ယဒိဒံ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ဣဒမ္ပိ ခေါ ဌာနံ ဒုဒ္ဒသံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ပရေ စ မေ န အာဇာနေယျုံ; သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’တိ.

64. මහණෙනි, එකල අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම් මැනවි.” මහණෙනි, නැවතත් ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මා විසින් අවබෝධ කරන ලද මේ ධර්මය ගැඹුරුය, දැකීමට අපහසුය, වටහා ගැනීමට අපහසුය, ශාන්තය, ප්‍රණීතය, තර්කයට විෂය නොවේ, සියුම්ය, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුතුය. එහෙත් මේ සත්ව ප්‍රජාව ආලයෙහි (පංචකාමයන්හි) ඇලී සිටින්නිය, ආලයෙහිම රමණය කරන්නිය, ආලයෙහිම සතුටු වන්නිය. මෙසේ ආලයෙහි ඇලී, රමණය කරමින්, සතුටු වන සත්ව ප්‍රජාවට ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පාදය නම් වූ මේ කරුණ දැකීම ඉතා දුෂ්කරය. එසේම සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිවන නම් වූ මේ කරුණ ද දැකීම ඉතා දුෂ්කරය. ඉදින් මම ධර්මය දේශනා කළත්, අන් අය මාගේ ධර්මය අවබෝධ කර නොගතහොත් එය මට ක්ලමථයක් (වෙහෙසක්) වනු ඇත, එය මට පීඩාවක් වනු ඇත.”

၆၅. ‘‘အပိဿု, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဣမာ အနစ္ဆရိယာ ဂါထာယော ပဋိဘံသု ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ –

65. මහණෙනි, තවද අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පෙර නොඇසූ විරූ ආශ්චර්යමත් වූ මේ ගාථාවන් වැටහුණේය.

‘ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတံ, ဟလံ ဒါနိ ပကာသိတုံ;

ရာဂဒေါသပရေတေဟိ, နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

“මා විසින් බොහෝ දුක් සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මය දැන් ප්‍රකාශ කිරීම සුදුසු නොවේ. රාගයෙන් හා ද්වේෂයෙන් මැඬුණු සත්වයන්ට මේ ධර්මය පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත නොහැකිය.”

‘ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ, ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ;

ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ, တမောခန္ဓေန အာဝုဋာ’တိ.

“(සංසාර ප්‍රවාහයට) උඩුගං බලා යන, සියුම් වූ, ගැඹුරු වූ, දැකීමට අපහසු වූ, අතිශයින් සියුම් වූ මේ ධර්මය, රාගයෙන් ඇලුණු, අවිද්‍යාව නැමති අඳුරු ස්කන්ධයෙන් වැසුණු සත්වයෝ නොදකිති.”

‘‘ဣတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပဋိသဉ္စိက္ခတော အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ, နော ဓမ္မဒေသနာယ.

මහණෙනි, මෙලෙස කල්පනා කරන අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත ධර්මය දේශනා කිරීමට වඩා නිහඬව සිටීමට (අප්පොස්සුක්කතාවට) නැඹුරු විය.

၆၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရဿ မဟာဗြဟ္မုနော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဧတဒဟောသိ – ‘နဿတိ ဝတ ဘော လောကော, ဝိနဿတိ ဝတ ဘော လောကော, ယတြ ဟိ နာမ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတိ, နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ. အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဒက္ခိဏံ ဇာဏုမဏ္ဍလံ ပထဝိယံ [Pg.32] နိဟန္တွာ ယေန ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒေသေတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မံ, သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ; အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ.

66. "මහණෙනි, එකල්හි එක්තරා මහා බ්‍රහ්මයෙක් අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි වූ ඒ සිතුවිල්ල තමාගේ සිතින් දැන මෙසේ සිතුවේය: 'භවත්නි, ලෝකය විනාශ වන්නේය! භවත්නි, ලෝකය ඒකාන්තයෙන්ම විනාශ වන්නේය! මක්නිසාද යත්, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත දහම් දෙසීමට නොව, නිහඬව සිටීමට (අල්පොත්සුක්ක භාවයට) නැඹුරු වී ඇති බැවිනි.' මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ මහා බ්‍රහ්මයා ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ, දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. මහණෙනි, ඉන්පසු ඒ මහා බ්‍රහ්මයා සිවුර එක උරහිසක රඳවාගෙන, දකුණු දණමඬල පොළොවෙහි තබා, විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ සත්වයෝ සිටිති; දහම් ඇසීමට නොලැබීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති. දහම් අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහ' යනුයි."

၆၇. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘မယှမ္ပိ ခေါ, ဗြဟ္မေ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ. တဿ မယှံ, ဗြဟ္မေ, ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. အာလယရာမာ ခေါ ပနာယံ ပဇာ အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ. အာလယရာမာယ ခေါ ပန ပဇာယ အာလယရတာယ အာလယသမ္မုဒိတာယ ဒုဒ္ဒသံ ဣဒံ ဌာနံ ယဒိဒံ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ဣဒမ္ပိ ခေါ ဌာနံ ဒုဒ္ဒသံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ပရေ စ မေ န အာဇာနေယျုံ; သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’’တိ. အပိဿု မံ, ဗြဟ္မေ, ဣမာ အနစ္ဆရိယာ ဂါထာယော ပဋိဘံသု ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ –

67. "මහණෙනි, මෙසේ කී කල විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මහා බ්‍රහ්මයාට මෙසේ වදාළ සේක: 'බ්‍රහ්මය, මට ද මෙසේ සිතුණි: "මම දහම් දෙසන්නෙම් නම් මැනවි" කියාය. එහෙත් බ්‍රහ්මය, මට නැවතත් මෙසේ සිතුණි: "මා විසින් අවබෝධ කරගන්නා ලද මේ ධර්මය ඉතා ගැඹුරුය, දැකීමට අපහසුය, වටහා ගැනීමට දුෂ්කරය, ශාන්තය, ප්‍රණීතය, තර්කයට විෂය නොවන සූක්ෂ්ම වූවකි, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුත්තකි. එහෙත් මේ ප්‍රජාව පංචකාම ආලයෙහිම (ඇලයෙහිම) ඇලී සිටින්නීය, එහිම රමණය කරන්නීය, එහිම සතුටු වන්නීය. කාම ආලයෙහි ඇලී, එහිම රමණය කරමින් සතුටු වන ජනයාට හේතු ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නා වූ මේ ප්‍රතීත්‍යසමුප්පාදය දැකීම ඉතා දුෂ්කරය. එමෙන්ම සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපාධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය වීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිවන දැකීම ද ඉතා දුෂ්කරය. ඉදින් මම දහම් දෙසන්නෙම් නම්, අන් අය මගේ දහම වටහා නොගන්නේ නම්, එය මට වෙහෙසක් පමණක් වනු ඇත, එය මට පීඩාවක් වනු ඇත" කියාය. බ්‍රහ්මය, තවද මට පෙර නොඇසූ විරූ, පුදුම සහගත වූ මේ ගාථාවෝ සිහිපත් වූහ:'

‘‘ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတံ, ဟလံ ဒါနိ ပကာသိတုံ;

ရာဂဒေါသပရေတေဟိ, နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

"'මා මහත් වෙහෙසින් අවබෝධ කරගත් ධර්මය දැන් ප්‍රකාශ කිරීම සුදුසු නැත. රාගයෙන් හා ද්වේෂයෙන් මඬනා ලද අය විසින් මේ ධර්මය පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත නොහැකිය.'"},{

‘‘ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ, ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ;

ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ, တမောခန္ဓေန အာဝုဋာ’’တိ.

“රාගයෙන් ඇලුණු, අවිද්‍යා අන්ධකාරයෙන් වැසුණු සත්වයෝ; (සංසාර ප්‍රවාහයට විරුද්ධව) උඩුගං බලා යන, සූක්ෂ්ම වූ, ගැඹුරු වූ, දැකීමට අපහසු වූ, ඉතා සියුම් වූ මේ ධර්මය නොදකිති.”

‘ဣတိဟ မေ, ဗြဟ္မေ, ပဋိသဉ္စိက္ခတော အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ, နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ.

“බ්‍රහ්මයෙනි, මෙසේ මෙනෙහි කරන්නා වූ මගේ සිත (දහම් නොදෙසා) නිහඬව වාසය කිරීමට නැමුණේය, ධර්ම දේශනා කිරීමට නොනැමුණේය.”

၆၈. ‘‘ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော မဟာဗြဟ္မာ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော မဟာဗြဟ္မာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒေသေတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မံ, သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ.

68. “මහණෙනි, දෙවනුවත්... මහණෙනි, තෙවනුවත් ඒ මහා බ්‍රහ්මයා අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! ප්‍රඥා ඇසෙහි කෙලෙස් දූවිලි අඩු සත්වයෝ සිටිති; ධර්මය ඇසීමට නොලැබීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නා අය වන්නාහ’ යනුයි.”

၆၉. ‘‘အထ [Pg.33] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗြဟ္မုနော စ အဇ္ဈေသနံ ဝိဒိတွာ သတ္တေသု စ ကာရုညတံ ပဋိစ္စ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တော နိမုဂ္ဂပေါသီနိ. အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ. အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတာနိ အနုပလိတ္တာနိ ဥဒကေန. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ.

69. “මහණෙනි, ඉක්බිති අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනය දැන, සත්වයන් කෙරෙහි වූ කරුණාව නිසා බුදු ඇසින් ලෝකය දෙස බැලූ සේක. මහණෙනි, බුදු ඇසින් ලෝකය දෙස බලන විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට, කෙලෙස් දූවිලි අඩු සත්වයන් ද, කෙලෙස් දූවිලි බොහෝ වූ සත්වයන් ද, තියුණු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති සත්වයන් ද, මෘදු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති සත්වයන් ද, යහපත් ස්වභාවයන් ඇති සත්වයන් ද, අයහපත් ස්වභාවයන් ඇති සත්වයන් ද, පහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි සත්වයන් ද, අපහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි සත්වයන් ද, පරලොව සහ වරදෙහි බිය දක්නා සුලු ඇතැම් සත්වයන් ද, පරලොව සහ වරදෙහි බිය නොදක්නා සුලු ඇතැම් සත්වයන් ද දක්නට ලැබුණි. උදාහරණයක් ලෙස, නිල් මානෙල් විලක හෝ රතු මානෙල් විලක හෝ සුදු මානෙල් විලක උපන්, ජලයේ හටගත්, ජලයේම වැඩුණු ඇතැම් මානෙල් මල් ජලයෙන් උඩට නොපැමිණ ජලය තුළම ගිලී පෝෂණය වෙයි. ඇතැම් මානෙල් මල් ජලය මට්ටමේ පවතී. ඇතැම් මානෙල් මල් ජලයෙන් උඩට නැගී ජලයෙන් නොතැවරී පවතී. මහණෙනි, එලෙසම විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුදු ඇසින් ලෝකය දෙස බලන විට කෙලෙස් දූවිලි අඩු, කෙලෙස් දූවිලි බොහෝ වූ, තියුණු ඉන්ද්‍රිය ඇති, මෘදු ඉන්ද්‍රිය ඇති, යහපත් ස්වභාවයන් ඇති, අයහපත් ස්වභාවයන් ඇති, පහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි, අපහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි, පරලොව සහ වරදෙහි බිය දක්නා සුලු හා බිය නොදක්නා සුලු සත්වයන් දුටු සේක.”

၇၀. ‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

70. මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහා බ්‍රහ්මයා අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි හටගත් කල්පනාව ස්වකීය සිතින් දැන, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථා මඟින් මෙසේ සැළ කර සිටියේය.

‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော, ယထာပိ ပဿေ ဇနတံ သမန္တတော;

တထူပမံ ဓမ္မမယံ သုမေဓ, ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခု.

"යහපත් ප්‍රඥාව ඇති, හැම දෙස බැලිය හැකි ඇසක් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ, ගල් පර්වත මුදුනක සිටින්නෙකු අවට සිටින ජනතාව දකින්නා සේ, ප්‍රඥාවන්තයාණන් වහන්ස, ධර්මමය ප්‍රාසාදයට නැගී (ලෝකය දෙස) බැලුව මැනව."

‘သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇနတမပေတသောကော,အဝေက္ခဿု ဇာတိဇရာဘိဘူတံ;

ဥဋ္ဌေဟိ ဝီရ ဝိဇိတသင်္ဂါမ,သတ္ထဝါဟ အဏဏ ဝိစရ လောကေ.ဒေသဿု ဘဂဝါ ဓမ္မံ,အညာတာရော ဘဝိဿန္တီ’တိ.

"ශෝකයෙන් තොර වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ජාති-ජරා දෙකින් පීඩිතව ශෝකයෙහි ගිලී සිටින ජනතාව දෙස බැලුව මැනව. සංග්‍රාමයෙන් ජයගත්, සත්ත්වයන් සසරින් එතෙර කරවන මහා වීරයාණන් වහන්ස, ණය රහිත වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, නැගී සිටිනු මැනව. ලොව හැසිරෙනු මැනව. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරනු මැනව. (ධර්මය) අවබෝධ කරගන්නා අය සිටිනු ඇත."

၇၁. ‘‘အထ [Pg.34] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

71. මහණෙනි, එකල්හි අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මහා බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක.

‘အပါရုတာ တေသံ အမတဿ ဒွါရာ,ယေ သောတဝန္တော ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓံ;

ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ,ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’တိ.

"බ්‍රහ්මය, නුවණැති කන් ඇත්තවුන් උදෙසා අමෘතයේ (නිවනේ) දොරටු විවෘත කරන ලදී. ඔවුන් තමන්ගේ ශ්‍රද්ධාව පිහිටුවත්වා. බ්‍රහ්මය, මිනිසුන් කෙරෙහි වෙහෙසක් ඇති වේ යැයි සිතා මා හොඳින් ප්‍රගුණ කළ ඒ උතුම් ධර්මය මම පෙරදී ප්‍රකාශ නොකළෙමි."

‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ ‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဝိပဿိနာ ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိ.

මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහා බ්‍රහ්මයා 'විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාව සඳහා අවසර දුන් සේක'යි සිතා, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් විය.

အဂ္ဂသာဝကယုဂံ

අග්‍රශ්‍රාවක යුගලය

၇၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ ခဏ္ဍော စ ရာဇပုတ္တော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ပဋိဝသန္တိ ပဏ္ဍိတာ ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနော ဒီဃရတ္တံ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ. ယံနူနာဟံ ခဏ္ဍဿ စ ရာဇပုတ္တဿ, တိဿဿ စ ပုရောဟိတပုတ္တဿ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, တေ ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿန္တီ’တိ.

72. මහණෙනි, ඉක්බිති අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: 'මම මුලින්ම කාට ධර්මය දේශනා කරන්නද? කවරෙක් මේ ධර්මය වහා අවබෝධ කරගනීවිද?' මහණෙනි, එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: 'මේ බන්ධුමතී රාජධානියේ ඛණ්ඩ නම් රජකුමරුත් තිස්ස නම් පුරෝහිත පුත්‍රයාත් වාසය කරති. ඔවුහු පණ්ඩිතයහ, ව්‍යක්තයහ, බුද්ධිමත්යහ, කලක සිට මඳ කෙලෙස් ඇති (ප්‍රඥා ඇස ඇති) අය වෙති. මම මුලින්ම ඛණ්ඩ රජකුමරුට සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාට ධර්මය දේශනා කළහොත් මැනවි. ඔවුහු වහාම මේ ධර්මය අවබෝධ කරගනු ඇත.'

၇၃. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ဗောဓိရုက္ခမူလေ အန္တရဟိတော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ခေမေ မိဂဒါယေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒါယပါလံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ ဒါယပါလ, ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ပဝိသိတွာ ခဏ္ဍဉ္စ ရာဇပုတ္တံ တိဿဉ္စ ပုရောဟိတပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ဝိပဿီ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ အနုပ္ပတ္တော ခေမေ မိဂဒါယေ ဝိဟရတိ, သော [Pg.35] တုမှာကံ ဒဿနကာမော’တိ. ‘ဧဝံ, ဘန္တေ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယပါလော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပဋိဿုတွာ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ပဝိသိတွာ ခဏ္ဍဉ္စ ရာဇပုတ္တံ တိဿဉ္စ ပုရောဟိတပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိပဿီ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ အနုပ္ပတ္တော ခေမေ မိဂဒါယေ ဝိဟရတိ; သော တုမှာကံ ဒဿနကာမော’တိ.

73. මහණෙනි, එකල්හි අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ශක්තිමත් මිනිසෙකු හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් සේ හෝ, දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් සේ ඉතා ඉක්මනින්, බෝධි මූලයෙන් අතුරුදන් වී බන්ධුමතී රාජධානිය අසල ඛේම නම් මුව වනයෙහි පහළ වූ සේක. මහණෙනි, එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උයන්පල්ලා ඇමතූ සේක: 'යහළු උයන්පල්ල, මෙහි එන්න. ඔබ බන්ධුමතී නුවරට ගොස් ඛණ්ඩ රජකුමරුට සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාට මෙසේ පවසන්න - "ස්වාමීනි, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්ධුමතී නුවරට වැඩම කොට ඛේම මුව වනයෙහි වැඩවසන සේක. උන්වහන්සේ ඔබ දෙපළ දකිනු කැමති සේක" කියායි.' මහණෙනි, 'එසේය ස්වාමීනි' කියා ඒ උයන්පල්ලා විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, බන්ධුමතී නුවරට ගොස් ඛණ්ඩ රජකුමරුට සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාට මෙසේ පැවසුවේය: 'ස්වාමීනි, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්ධුමතී නුවරට වැඩම කොට ඛේම මුව වනයෙහි වැඩවසන සේක. උන්වහන්සේ ඔබ දෙපළ දකිනු කැමති සේක' කියායි.

၇၄. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏ္ဍော စ ရာဇပုတ္တော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ နိယျိံသု. ယေန ခေမော မိဂဒါယော တေန ပါယိံသု. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ, ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကာဝ ယေန ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု. ဥပသင်္ကမိတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

74. මහණෙනි, එවිට ඛණ්ඩ රජකුමරුත් තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාත් මනා වූ රථයන් සූදානම් කරවා, උතුම් රථවලට නැගී අලංකාර ලෙස බන්ධුමතී නුවරින් පිටත්ව ගියහ. ඔවුහු ඛේම මුව වනය තිබූ දෙසට ගමන් කළහ. රථයකින් යා හැකි තාක් දුර රථයෙන් ගොස්, රථවලින් බැස පයින්ම විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ.

၇၅. ‘‘တေသံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ တေ ဘဂဝါ အညာသိ ကလ္လစိတ္တေ မုဒုစိတ္တေ ဝိနီဝရဏစိတ္တေ ဥဒဂ္ဂစိတ္တေ ပသန္နစိတ္တေ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ခဏ္ဍဿ စ ရာဇပုတ္တဿ တိဿဿ စ ပုရောဟိတပုတ္တဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ.

75. විපස්සී අරහත් සම්මා සම්බුදු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ට අනුපූර්විකා කථාව දේශනා කළ සේක. එනම්, දානය පිළිබඳ කථාව, සීලය පිළිබඳ කථාව, ස්වර්ගය පිළිබඳ කථාව, කාමයන්ගේ ආදීනවය, ලාමක බව සහ කෙලෙස් සහිත බවත්, නෙක්ඛම්මයේ (අත්හැරීමේ) ආනිසංසත් ප්‍රකාශ කළ සේක. ඔවුන්ගේ සිත් සූදානම් වූ, මෘදු වූ, නීවරණ රහිත වූ, ප්‍රබෝධවත් වූ සහ ප්‍රසන්න වූ බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැනගත් කල, බුදුවරුන්ටම ආවේණික වූ ඒ උත්තරීතර ධර්ම දේශනාව (සාමුක්කංසික දේශනාව) වන දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ සහ මග්ග යන සත්‍යයන් වදාළ සේක. කිලුටු රහිත පිරිසිදු වස්ත්‍රයක් සායම් මැනවින් උරාගන්නාක් මෙන්ම, ඛණ්ඩ රජකුමරුට සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාට ඒ අසුනේදීම 'යම්කිසිවක් හටගන්නා ස්වභාවය ඇත්ද, ඒ සියල්ල නිරුද්ධ වන ස්වභාවය ඇත්තක්' යන නිර්මල වූ, කෙලෙස් මල රහිත ධර්ම ඇස (සෝවාන් මාර්ග ඥානය) පහළ විය.

၇၆. ‘‘တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ပတ္တဓမ္မာ ဝိဒိတဓမ္မာ ပရိယောဂါဠှဓမ္မာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော [Pg.36] ပကာသိတော. ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ. လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’န္တိ.

76. ධර්මය දුටු, ධර්මයට පැමිණි, ධර්මය මනාව දැනගත්, ධර්මයෙහි බැසගත්, සැක දුරු කළ, දෙගිඩියාවෙන් තොර වූ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි අන්‍යයන් මත යැපීමකින් තොරව ස්වකීය ඥානයෙන් තහවුරු වූ ඒ පිරිස අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ බඳුනක් උඩුකුරු කර තබන්නේ ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නේ ද, මංමුළා වූවෙකුට නිවැරදි මඟ පෙන්වන්නේ ද, 'ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා' යි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නේ ද, එලෙසම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනී, අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේත් ධර්මයත් සරණ යමු. ස්වාමීනී, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්දත් උපසම්පදාවත් ලබන්නෙමු නම් මැනවි."

၇၇. ‘‘အလတ္ထုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏ္ဍော စ ရာဇပုတ္တော, တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလတ္ထုံ ဥပသမ္ပဒံ. တေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ; သင်္ခါရာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. တေသံ ဝိပဿိနာ ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိယမာနာနံ သမာဒပိယမာနာနံ သမုတ္တေဇိယမာနာနံ သမ္ပဟံသိယမာနာနံ နစိရဿေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု.

77. "මහණෙනි, ඛණ්ඩ රාජකුමාරයා සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයා අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ද උපසම්පදාව ද ලැබූහ. විපස්සී අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වා වදාළ සේක; (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවූ සේක; (ධර්මයෙහි) තෙදවත් කළ සේක; (ධර්මයෙහි) ප්‍රබෝධමත් කළ සේක. සංස්කාරයන්ගේ ආදීනවයත්, හීන බවත්, කෙලෙස් සහිත බවත් ප්‍රකාශ කරමින් නිවනෙහි ආනිශංස පැහැදිලි කළ සේක. විපස්සී අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, තෙදවත් කරන ලද සහ ප්‍රබෝධමත් කරන ලද ඒ භික්ෂූන්ගේ සිත් නොබෝ කලකින්ම කිසිදු උපාදානයකින් තොරව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය."

မဟာဇနကာယပဗ္ဗဇ္ဇာ

මහා ජනකාය පැවිදි වීම

၇၈. ‘‘အဿောသိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ မဟာဇနကာယော စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ – ‘ဝိပဿီ ကိရ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ အနုပ္ပတ္တော ခေမေ မိဂဒါယေ ဝိဟရတိ. ခဏ္ဍော စ ကိရ ရာဇပုတ္တော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’တိ. သုတွာန နေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘န ဟိ နူန သော ဩရကော ဓမ္မဝိနယော, န သာ ဩရကာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ယတ္ထ ခဏ္ဍော စ ရာဇပုတ္တော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. ခဏ္ဍော စ ရာဇပုတ္တော တိဿော စ ပုရောဟိတပုတ္တော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပန မယ’န္တိ. အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဇနကာယော စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ နိက္ခမိတွာ ယေန ခေမော မိဂဒါယော ယေန ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

78. "මහණෙනි, බන්දුමතී රාජධානියෙහි අසූහාරදහසක් පමණ වූ මහා ජනකායක් මෙසේ ඇසූහ: 'අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්දුමතී රාජධානියට වැඩම කර, ඛේම නම් වූ මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. ඛණ්ඩ රාජකුමාරයා සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයා විපස්සී අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ සමීපයෙහි කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූහ.' ඔවුන්ට මෙසේ සිතුණි: 'යම් ධර්ම විනයක ඛණ්ඩ රාජකුමාරයා සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයා කෙස් රැවුල් බා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූවාහු නම්, ඒ ධර්ම විනයත්, ඒ පැවිද්දත් ඒකාන්තයෙන්ම හීන එකක් නොවිය යුතුය. ඛණ්ඩ රාජකුමාරයා සහ තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාත් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූවා නම්, අප ගැන කවර කතා ද?' මහණෙනි, ඉන්පසු ඒ අසූහාරදහසක් වූ මහා ජනකාය බන්දුමතී රාජධානියෙන් නික්ම, ඛේම මිගදායෙහි විපස්සී අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ."

၇၉. ‘‘တေသံ [Pg.37] ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ တေ ဘဂဝါ အညာသိ ကလ္လစိတ္တေ မုဒုစိတ္တေ ဝိနီဝရဏစိတ္တေ ဥဒဂ္ဂစိတ္တေ ပသန္နစိတ္တေ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ တေသံ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနံ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ.

79. "ඔවුන් හට විපස්සී අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ අනුපිළිවෙළ කථාව දේශනා කළ සේක. එනම්, දාන කථාව, සීල කථාව, ස්වර්ග කථාව දේශනා කරමින්, කාමයන්ගේ ආදීනවය, හීන බව හා කෙලෙස් සහිත බවත්, නෙක්ඛම්මයෙහි (පැවිද්දෙහි) ආනිශංසත් ප්‍රකාශ කළ සේක. ඔවුන්ගේ සිත් ධර්මය පිළිගැනීමට සුදුසු වූ, මෘදු වූ, නීවරණ රහිත වූ, ප්‍රබෝධවත් වූ සහ ප්‍රසන්න වූ බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැනගත් සේක. එවිට බුදුවරයන් වහන්සේලාටම ආවේණික වූ ඒ උත්කෘෂ්ට ධර්ම දේශනාව වූ දුක, දුක ඇතිවීම, දුක නැති කිරීම සහ දුක නැති කිරීමේ මඟ යන සතර සත්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක. කිලිටු රහිත පිරිසිදු වස්ත්‍රයක් මනාකොට සායම් උරාගන්නාක් මෙන්, ඒ අසූහාරදහසක් වූ ජනකායට එම අසුනේදීම 'යම් කිසිවක් හටගන්නා සුළු ද, ඒ සියල්ල විනාශ වන්නා සුළු ය' යන කෙලෙස් රජස් විරහිත නිර්මල වූ ධර්ම චක්ෂුස පහළ විය."

၈၀. ‘‘တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ပတ္တဓမ္မာ ဝိဒိတဓမ္မာ ပရိယောဂါဠှဓမ္မာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

80. "ධර්මය දුටු, ධර්මයට පැමිණි, ධර්මය මනාව දැනගත්, ධර්මයෙහි බැසගත්, සැක දුරු කළ, දෙගිඩියාවෙන් තොර වූ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි අන්‍යයන් මත යැපීමකින් තොරව ස්වකීය ඥානයෙන් තහවුරු වූ ඒ පිරිස අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: 'ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ බඳුනක් උඩුකුරු කර තබන්නේ ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නේ ද, මංමුළා වූවෙකුට නිවැරදි මඟ පෙන්වන්නේ ද, අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නේ ද, එලෙසම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනී, අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේත්, ධර්මයත්, භික්ෂු සංඝයාත් සරණ යමු. ස්වාමීනී, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්දත් උපසම්පදාවත් ලබන්නෙමු නම් මැනවි.'"

၈၁. ‘‘အလတ္ထုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထုံ ဥပသမ္ပဒံ. တေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ; သင်္ခါရာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. တေသံ ဝိပဿိနာ ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိယမာနာနံ သမာဒပိယမာနာနံ သမုတ္တေဇိယမာနာနံ သမ္ပဟံသိယမာနာနံ နစိရဿေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု.

81. “මහණෙනි, ඒ අසූහාරදහසක් ලෝකවාසීහු අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලැබූහ, උපසම්පදාව ලැබූහ. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ ඒ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් ඔවුන්ට කරුණු මැනවින් දක්වා වදාළහ, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවූහ, උත්සාහවත් කරවූහ, සතුටු කරවූහ. සංස්කාරයන්ගේ දෝෂය, පහත් බව, කෙලෙස් සහිත බව හා නිවනෙහි ආනිසංස ද ප්‍රකාශ කළ සේක. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් දක්වනු ලබන, සමාදන් කරවනු ලබන, උත්සාහවත් කරවනු ලබන, සතුටු කරවනු ලබන ඒ පිරිසගේ සිත් නොබෝ කලකින්ම (කිසිවක්) දැඩිව නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණි (රහත් වූහ).”

ပုရိမပဗ္ဗဇိတာနံ ဓမ္မာဘိသမယော

පළමු පැවිද්දන්ගේ ධර්මාවබෝධය

၈၂. ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ပုရိမာနိ စတုရာသီတိပဗ္ဗဇိတသဟဿာနိ – ‘ဝိပဿီ ကိရ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ [Pg.38] အနုပ္ပတ္တော ခေမေ မိဂဒါယေ ဝိဟရတိ, ဓမ္မဉ္စ ကိရ ဒေသေတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ စတုရာသီတိပဗ္ဗဇိတသဟဿာနိ ယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ယေန ခေမော မိဂဒါယော ယေန ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

82. “මහණෙනි, කලින් පැවිදි වූ ඒ අසූහාරදහසක් පිරිසට, ‘අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්දුමතී රාජධානියට වැඩම කොට ඛේම නම් මෘගදායෙහි වැඩ වසන සේක, ධර්මය දේශනා කරන සේකැයි’ අසන්නට ලැබුණි. මහණෙනි, එකල්හි ඒ අසූහාරදහසක් පැවිදි පිරිස බන්දුමතී රාජධානියෙහි, ඛේම නම් මෘගදායෙහි වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ.”

၈၃. ‘‘တေသံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ. သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ တေ ဘဂဝါ အညာသိ ကလ္လစိတ္တေ မုဒုစိတ္တေ ဝိနီဝရဏစိတ္တေ ဥဒဂ္ဂစိတ္တေ ပသန္နစိတ္တေ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ တေသံ စတုရာသီတိပဗ္ဗဇိတသဟဿာနံ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ.

83. “ඔවුන්ට අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුපූර්වී කථාව දේශනා කළ සේක. එනම්, දාන කථාව, සීල කථාව, ස්වර්ග කථාව, කාමයන්ගේ දෝෂය, පහත් බව, කෙලෙස් සහිත බව හා නෙක්ඛම්මයෙහි (අතහැරීමෙහි) ආනිසංස ප්‍රකාශ කළ සේක. ඔවුන්ගේ සිත් සකස් වූ, මෘදු වූ, නීවරණ රහිත වූ, ප්‍රමුදිත වූ, පහන් වූ බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැනගත් සේක් ද, එකල්හි බුදුවරුන්ගේම ස්වකීය උතුම් ධර්ම දේශනාව වූ දුක, දුකට හේතුව, දුක නැති කිරීම හා දුක නැති කිරීමේ මග (චතුරාර්ය සත්‍යය) ප්‍රකාශ කළ සේක. කිලිටි රහිත පිරිසිදු වස්ත්‍රයක් මැනවින් සායම් උරාගන්නාක් මෙන්, එම අසූහාරදහසක් පැවිද්දන්ට ඒ අසුනේදීම, ‘යම් කිසිවක් හටගන්නා සුළු ද ඒ සියල්ල නැසෙන සුළු ය’ යන කෙලෙස් රහිත වූ, මල බැඳීම් රහිත වූ ධර්ම චක්ෂුස උපන්නේය.”

၈၄. ‘‘တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ပတ္တဓမ္မာ ဝိဒိတဓမ္မာ ပရိယောဂါဠှဓမ္မာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာမ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

84. “ධර්මය දුටු, ධර්මයට පත් වූ, ධර්මය අවබෝධ කළ, ධර්මයට බැසගත්, සැක දුරු කළ, විමති රහිත වූ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි අන්‍යයෙකුගේ උපකාරයක් රහිතවම තහවුරු වූ ඔවුහු අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: ‘ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කළාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කළාක් මෙන් ද, මංමුලා වූවෙකුට මග පෙන්වා දුන්නාක් මෙන් ද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දැල්වූවාක් මෙන් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය. ස්වාමීනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, භික්ෂු සංඝයා ද සරණ යමු. ස්වාමීනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලබන්නෙමු, උපසම්පදාව ලබන්නෙමු’යි මෙසේ පැවසූහ.”

၈၅. ‘‘အလတ္ထုံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ စတုရာသီတိပဗ္ဗဇိတသဟဿာနိ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလတ္ထုံ ဥပသမ္ပဒံ. တေ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ; သင်္ခါရာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. တေသံ ဝိပဿိနာ ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိယမာနာနံ သမာဒပိယမာနာနံ [Pg.39] သမုတ္တေဇိယမာနာနံ သမ္ပဟံသိယမာနာနံ နစိရဿေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု.

85. “මහණෙනි, ඒ අසූහාරදහසක් පැවිද්දෝ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලැබූහ, උපසම්පදාව ලැබූහ. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ ඒ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් ඔවුන්ට කරුණු මැනවින් දක්වා වදාළහ, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවූහ, උත්සාහවත් කරවූහ, සතුටු කරවූහ. සංස්කාරයන්ගේ දෝෂය, පහත් බව, කෙලෙස් සහිත බව හා නිවනෙහි ආනිසංස ද ප්‍රකාශ කළ සේක. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් දක්වනු ලබන, සමාදන් කරවනු ලබන, උත්සාහවත් කරවනු ලබන, සතුටු කරවනු ලබන ඒ පැවිදි පිරිසගේ සිත් නොබෝ කලකින්ම (කිසිවක්) දැඩිව නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණි (රහත් වූහ).”

စာရိကာအနုဇာနနံ

ධර්ම චාරිකාවෙහි හැසිරීමට අනුදැන වදාළ කොටස

၈၆. ‘‘တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမယေန ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ မဟာဘိက္ခုသံဃော ပဋိဝသတိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘မဟာ ခေါ ဧတရဟိ ဘိက္ခုသံဃော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ပဋိဝသတိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ, ယံနူနာဟံ ဘိက္ခူ အနုဇာနေယျံ – ‘စရထ, ဘိက္ခဝေ, စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ; မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ; ဒေသေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော. အပိ စ ဆန္နံ ဆန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’’’တိ.

86. මහණෙනි, එකල බන්ධුමතී නම් රජදහනෙහි හැට අට ලක්ෂයක් (6,800,000) පමණ වූ විශාල භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ පිරිසක් වැඩවසන්නාහ. මහණෙනි, එවිට අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ හුදෙකලාව විවේකීව වැඩවසන කල්හි උන්වහන්සේගේ සිතෙහි මෙබඳු සිතිවිල්ලක් උපන්නේය: ‘දැන් බන්ධුමතී රජදහනෙහි හැට අට ලක්ෂයක් වූ විශාල භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ පිරිසක් වෙසෙති. මම භික්ෂූන්ට මෙසේ අනුදැන වදාරන්නේ නම් මැනවි— “මහණෙනි, බොහෝ දෙනාගේ හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්න. දෙදෙනෙකු එකම මගින් නොයන්න. මහණෙනි, මුල යහපත් වූ, මැද යහපත් වූ, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන්න; සියලු අයුරින් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්න. ඇස්වල කෙලෙස් දූවිලි අල්ප වූ සත්ත්වයෝ සිටිති; ධර්මය නොඇසීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති, ධර්මය අවබෝධ කරන්නෝ ඇති වන්නාහ. තවද සෑම සය වසක් අවසානයේදීම ප්‍රාතිමෝක්ෂය උදෙසීම සඳහා බන්ධුමතී රජදහනට පැමිණිය යුතුය”’ කියායි.

၈၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရော မဟာဗြဟ္မာ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ. ဧဝမေဝ ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. မဟာ ခေါ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ဘိက္ခုသံဃော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ပဋိဝသတိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ, အနုဇာနာတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူ – ‘‘စရထ, ဘိက္ခဝေ, စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ; မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ; ဒေသေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ အာဒိကလျာဏံ [Pg.40] မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’’တိ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယံ တထာ ကရိဿာမ ယထာ ဘိက္ခူ ဆန္နံ ဆန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ဥပသင်္ကမိဿန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’တိ. ဣဒမဝေါစ, ဘိက္ခဝေ, သော မဟာဗြဟ္မာ, ဣဒံ ဝတွာ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိ.

87. මහණෙනි, එවිට එක්තරා මහා බ්‍රහ්මයෙක් විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ චිත්ත පරිවිතර්කය ස්වකීය සිතින් දැන, යම් සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළන ලද අතක් දිගු කරන්නේද, නැතහොත් දිගු කළ අතක් හකුළන්නේද, එලෙසින්ම බඹලොවින් අතුරුදන්ව විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ මහා බ්‍රහ්මයා උතුරු සළුව එක උරහිසක තබාගෙන විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ මෙසේ කීවේය: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. ස්වාමීනි, දැන් බන්ධුමතී රජදහනෙහි හැට අට ලක්ෂයක් වූ විශාල භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ පිරිසක් වෙසෙති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට මෙසේ අනුදැන වදාරන සේක්වා— “මහණෙනි, බොහෝ දෙනාගේ හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්න. දෙදෙනෙකු එකම මගින් නොයන්න. මහණෙනි, මුල යහපත් වූ, මැද යහපත් වූ, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන්න; සියලු අයුරින් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්න. ඇස්වල කෙලෙස් දූවිලි අල්ප වූ සත්ත්වයෝ සිටිති; ධර්මය නොඇසීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති, ධර්මය අවබෝධ කරන්නෝ ඇති වන්නාහ” කියායි. තවද ස්වාමීනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා සෑම සය වසක් අවසානයේදී ප්‍රාතිමෝක්ෂය උදෙසීම සඳහා බන්ධුමතී රජදහනට පැමිණෙන පරිදි අපි කටයුතු කරන්නෙමු.’ මහණෙනි, ඒ මහා බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා, විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඳ නමස්කාර කොට, පැදකුණු කොට එතැනම අතුරුදන් විය.

၈၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣဓ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – မဟာ ခေါ ဧတရဟိ ဘိက္ခုသံဃော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ပဋိဝသတိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ. ယံနူနာဟံ ဘိက္ခူ အနုဇာနေယျံ – ‘စရထ, ဘိက္ခဝေ, စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ; မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ; ဒေသေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော. အပိ စ, ဆန္နံ ဆန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာတိ.

88. මහණෙනි, ඉක්බිති විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව වැඩසිටීමෙන් නැගිට භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: ‘මහණෙනි, මෙහි හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මගේ සිතෙහි මෙබඳු සිතිවිල්ලක් උපන්නේය: “දැන් බන්ධුමතී රජදහනෙහි හැට අට ලක්ෂයක් වූ විශාල භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ පිරිසක් වෙසෙති. මම භික්ෂූන්ට මෙසේ අනුදැන වදාරන්නේ නම් මැනවි— ‘මහණෙනි, බොහෝ දෙනාගේ හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්න. දෙදෙනෙකු එකම මගින් නොයන්න. මහණෙනි, මුල යහපත් වූ, මැද යහපත් වූ, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන්න; සියලු අයුරින් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්න. ඇස්වල කෙලෙස් දූවිලි අල්ප වූ සත්ත්වයෝ සිටිති; ධර්මය නොඇසීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති, ධර්මය අවබෝධ කරන්නෝ ඇති වන්නාහ. තවද සෑම සය වසක් අවසානයේදීම ප්‍රාතිමෝක්ෂය උදෙසීම සඳහා බන්ධුමතී රජදහනට පැමිණිය යුතුය’” කියායි.’

‘‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရော မဟာဗြဟ္မာ မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မမ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, မဟာဗြဟ္မာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. မဟာ ခေါ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ဘိက္ခုသံဃော ဗန္ဓုမတိယာ ရာဇဓာနိယာ ပဋိဝသတိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ. အနုဇာနာတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူ – ‘စရထ, ဘိက္ခဝေ, စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ [Pg.41] သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ; မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ; ဒေသေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ…ပေ… သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယံ တထာ ကရိဿာမ, ယထာ ဘိက္ခူ ဆန္နံ ဆန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ဥပသင်္ကမိဿန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ, ဘိက္ခဝေ, သော မဟာဗြဟ္မာ, ဣဒံ ဝတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိ’.

"මහණෙනි, එකල්හි එක්තරා මහා බ්‍රහ්මයෙක් මාගේ සිතෙහි වූ ඒ සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදන්ව මා ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහා බ්‍රහ්මයා සිවුර ඒකාංශ කොට (එක් උරහිසක් වැසෙන සේ පොරවා) මා වෙත දොහොත් මුදුන් දී වැඳ මෙසේ කීවේය: 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය; සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. ස්වාමීනි, දැන් බන්දුමතී රාජධානියෙහි එක්ලක්ෂ සැටඅටදහසක් (168,000) පමණ වූ විශාල භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා වාසය කරති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට මෙසේ අවසර දෙනු මැනවි: "මහණෙනි, බොහෝ දෙනාගේ හිත පිණිසත්, බොහෝ දෙනාගේ සුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් හා දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත සුව පිණිස චාරිකාවේ හැසිරෙන්න. එක් මගක දෙදෙනෙකු නොයන්න. මහණෙනි, ධර්මය දේශනා කරන්න... (පෙ)... කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ සත්වයෝ සිටිති. ධර්මය ඇසීමට නොලැබීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහ" කියායි. තවද ස්වාමීනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා හය වසරක් ඇවෑමෙන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව ශ්‍රවණය කරනු පිණිස බන්දුමතී රාජධානියට පැමිණෙන පරිදි අපි කටයුතු කරන්නෙමු.' මහණෙනි, ඒ මහා බ්‍රහ්මයා මෙසේ පවසා, මට වැඳ, පැදකුණු කොට එහිම අතුරුදන් විය."

‘‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စရထ စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ; မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ; ဒေသေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ, ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော. အပိ စ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နံ ဆန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’တိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ယေဘုယျေန ဧကာဟေနေဝ ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမိံသု.

"මහණෙනි, මම මෙසේ අවසර දෙමි: 'බොහෝ දෙනාගේ හිත පිණිසත්, බොහෝ දෙනාගේ සුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් හා දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත සුව පිණිස චාරිකාවේ හැසිරෙන්න. එක් මගක දෙදෙනෙකු නොයන්න. මහණෙනි, ආරම්භය යහපත් වූ ද, මධ්‍යය යහපත් වූ ද, අවසානය යහපත් වූ ද, අර්ථ සහිත වූ ද, ව්‍යඤ්ජන (පද) සහිත වූ ද ධර්මය දේශනා කරන්න. මුළුමනින්ම සම්පූර්ණ වූ ද පිරිසිදු වූ ද ශ්‍රේෂ්ඨ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්න. කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ සත්වයෝ සිටිති. ධර්මය ඇසීමට නොලැබීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහ. මහණෙනි, එසේම හය වසරක් ඇවෑමෙන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව සඳහා බන්දුමතී රාජධානියට පැමිණිය යුතු වේ.' මහණෙනි, එකල්හි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ දුරට එදිනම ජනපද චාරිකාවෙහි පිටත්ව ගියහ."

၈၉. ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိ အာဝါသသဟဿာနိ ဟောန္တိ. ဧကမှိ ဟိ ဝဿေ နိက္ခန္တေ ဒေဝတာ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘နိက္ခန္တံ ခေါ, မာရိသာ, ဧကံ ဝဿံ; ပဉ္စ ဒါနိ ဝဿာနိ သေသာနိ; ပဉ္စန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’တိ. ဒွီသု ဝဿေသု နိက္ခန္တေသု… တီသု ဝဿေသု နိက္ခန္တေသု… စတူသု ဝဿေသု နိက္ခန္တေသု… ပဉ္စသု ဝဿေသု နိက္ခန္တေသု ဒေဝတာ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘နိက္ခန္တာနိ ခေါ, မာရိသာ, ပဉ္စဝဿာနိ; ဧကံ ဒါနိ ဝဿံ သေသံ; ဧကဿ ဝဿဿ အစ္စယေန ဗန္ဓုမတီ ရာဇဓာနီ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’တိ. ဆသု ဝဿေသု နိက္ခန္တေသု ဒေဝတာ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘နိက္ခန္တာနိ ခေါ, မာရိသာ, ဆဗ္ဗဿာနိ, သမယော ဒါနိ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ဥပသင်္ကမိတုံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာ’တိ. အထ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အပ္ပေကစ္စေ သကေန ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန အပ္ပေကစ္စေ ဒေဝတာနံ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန ဧကာဟေနေဝ ဗန္ဓုမတိံ ရာဇဓာနိံ ဥပသင်္ကမိံသု ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယာတိ.

89. "එසමයෙහි දඹදිව අසූහාරදහසක් (84,000) ආරාම තිබුණි. එක් වසරක් ගත වූ කල්හි දේවතාවෝ මෙසේ ශබ්ද නගා ප්‍රකාශ කළහ: 'නිදුකාණෙනි, එක් වසරක් ගෙවී ගියේය. දැන් ඉතිරිව ඇත්තේ වසර පහකි. පස් වසරක් ඇවෑමෙන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව සඳහා බන්දුමතී රාජධානියට පැමිණිය යුතුය.' දෙවසරක් ගත වූ කල්හි ද... තෙවසරක් ගත වූ කල්හි ද... සිව් වසරක් ගත වූ කල්හි ද... පස් වසරක් ගත වූ කල්හි දේවතාවෝ මෙසේ ශබ්ද නගා පැවසූහ: 'නිදුකාණෙනි, පස් වසරක් ගෙවී ගියේය. දැන් ඉතිරිව ඇත්තේ එක් වසරකි. එක් වසරක් ඇවෑමෙන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව සඳහා බන්දුමතී රාජධානියට පැමිණිය යුතුය.' හය වසරක් ගෙවී ගිය කල්හි දේවතාවෝ මෙසේ ශබ්ද නගා පැවසූහ: 'නිදුකාණෙනි, වසර හයක් ගෙවී ගියේය. දැන් ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව සඳහා බන්දුමතී රාජධානියට යාමට කාලය පැමිණ ඇත.' මහණෙනි, එකල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇතැමෙක් තම සෘද්ධි බලයෙන් ද, ඇතැමෙක් දේවතාවුන්ගේ සෘද්ධි බලයෙන් ද එදිනම ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාව සඳහා බන්දුමතී රාජධානියට පැමිණි සේක."

၉၀. ‘‘တတြ [Pg.42] သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘိက္ခုသံဃေ ဧဝံ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသတိ –

90. "මහණෙනි, එහිදී අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයෙහි මෙසේ ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කළ සේක:"

‘ခန္တီ ပရမံ တပေါ တိတိက္ခာ,နိဗ္ဗာနံ ပရမံ ဝဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ;

န ဟိ ပဗ္ဗဇိတော ပရူပဃာတီ,န သမဏော ဟောတိ ပရံ ဝိဟေဌယန္တော.

"ඉවසීම උසස්ම තපසයි. නිවන උතුම්ම දෙය යැයි බුදුවරු වදාරති. පරපීඩා කරන්නා පැවිද්දෙක් නොවේ; අනුන් පෙළන්නා ශ්‍රමණයෙක් නොවේ."

‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါနသာသနံ.

"සියලු පව් නොකිරීම ද, කුසල් රැස් කිරීම ද, තම සිත පිරිසිදු කර ගැනීම ද යන මෙය බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාවයි."

‘အနူပဝါဒေါ အနူပဃာတော, ပါတိမောက္ခေ စ သံဝရော;

မတ္တညုတာ စ ဘတ္တသ္မိံ, ပန္တဉ္စ သယနာသနံ;

အဓိစိတ္တေ စ အာယောဂေါ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါနသာသန’န္တိ.

"අනුන්ට නින්දා නොකිරීම ද, හිංසා නොකිරීම ද, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙහි පිහිටීම ද, ආහාරයෙහි පමණ දැනීම ද, විවේකී සෙනසුන් ඇසුරු කිරීම ද, අධි චිත්ත ශික්ෂාවෙහි (සමාධි භාවනාවෙහි) යෙදීම ද යන මෙය බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාවයි."

ဒေဝတာရောစနံ

"දේවතාවුන් විසින් දන්වා සිටීම"

၉၁. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သမယံ ဥက္ကဋ္ဌာယံ ဝိဟရာမိ သုဘဂဝနေ သာလရာဇမူလေ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘န ခေါ သော သတ္တာဝါသော သုလဘရူပေါ, ယော မယာ အနာဝုတ္ထပုဗ္ဗော ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ အညတြ သုဒ္ဓါဝါသေဟိ ဒေဝေဟိ. ယံနူနာဟံ ယေန သုဒ္ဓါဝါသာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမေယျ’န္တိ. အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ ဥက္ကဋ္ဌာယံ သုဘဂဝနေ သာလရာဇမူလေ အန္တရဟိတော အဝိဟေသု ဒေဝေသု ပါတုရဟောသိံ. တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝနိကာယေ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣတော သော, မာရိသာ, ဧကနဝုတိကပ္ပေ ယံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ, ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ[Pg.43]. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသီတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပါဋလိယာ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ခဏ္ဍတိဿံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ ဘိက္ခုသတသဟဿံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသောကော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဝိပဿိဿ, မာရိသ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗန္ဓုမာ နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. ဗန္ဓုမတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ဗန္ဓုမဿ ရညော ဗန္ဓုမတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧဝံ အဘိနိက္ခမနံ အဟောသိ ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဧဝံ ပဓာနံ ဧဝံ အဘိသမ္ဗောဓိ ဧဝံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ. တေ မယံ, မာရိသာ, ဝိပဿိမှိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ ဣဓူပပန္နာ’တိ …ပေ…

91. “මහණෙනි, එක් සමයක මම උක්කට්ඨා නුවර සුභග වනයෙහි මහා සල් රුකක් මුල වැඩසිටියෙමි. මහණෙනි, හුදෙකලාව අරමුණක නිරත වී සිටි මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: ‘සුද්ධාවාස දෙවිවරුන්ගේ වාසස්ථානය හැර, මේ දීර්ඝ කාලය පුරා මා විසින් වාසය නොකරන ලද වෙනත් සත්ව වාසයක් සොයා ගැනීම පහසු නොවේ. මම සුද්ධාවාස දෙවිවරුන් වසන තැනට යන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි. මහණෙනි, එවිට ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ, දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, මම උක්කට්ඨා නුවර සුභග වනයේ සල් රුක් මුලින් අතුරුදන් වී අවිහ දෙවිවරුන් අතර පෙනී සිටියෙමි. මහණෙනි, ඒ දේව සමූහයා අතර වූ දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් දෙවිවරු මා වෙත පැමිණියහ. පැමිණ මට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිටියහ. මහණෙනි, එකත්පසෙක සිටි ඒ දෙවිවරු මට මෙසේ පැවසූහ: ‘නිදුකාණන් වහන්ස, මෙයින් කල්ප අනූ එකකට පෙර විපස්සී නම් වූ අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූහ, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන්හ. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූහ. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු කාලය අවුරුදු අසූ දහසක් විය. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පළොල් රුක් මුලකදී සම්බුද්ධත්වයට පත් වූහ. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඛණ්ඩ සහ තිස්ස නමින් උතුම් අග්‍රශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශ්‍රාවක සන්නිපාත තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් හැට අට ලක්ෂයක් භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් යුක්ත විය. එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා ලක්ෂයකින් ද, තවත් සන්නිපාතයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා අසූ දහසකින් ද යුක්ත විය. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සන්නිපාත තුනම හුදෙක් රහතන් වහන්සේලාගෙන් පමණක් සමන්විත විය. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසෝක නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක වූහ. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පියා බන්ධුම නම් රජතුමා වූ අතර, මව බන්ධුමතී නම් දේවිය වූවාය. බන්ධුම රජුගේ අගනුවර බන්ධුමතී නම් විය. විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිනිෂ්ක්‍රමණය මෙසේ විය, පැවිදි වීම මෙසේ විය, වීර්යය කිරීම මෙසේ විය, සම්බුද්ධත්වයට පත්වීම මෙසේ විය, ධම්මචක්කප්පවත්තනය මෙසේ විය. නිදුකාණන් වහන්ස, අපි ඒ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර, කාමයන්හි ඇල්ම දුරු කොට මෙහි උපන්නෙමු’ යි කීහ.”

‘‘တသ္မိံယေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝနိကာယေ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣမသ္မိံယေဝ ခေါ, မာရိသာ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, ခတ္တိယော ဇာတိယာ ခတ္တိယကုလေ ဥပ္ပန္နော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, ဂေါတမော ဂေါတ္တေန. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အပ္ပကံ အာယုပ္ပမာဏံ ပရိတ္တံ လဟုကံ ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, အဿတ္ထဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ[Pg.44]. ဘဂဝတော, မာရိသာ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အာနန္ဒော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဘဂဝတော, မာရိသာ, သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. မာယာ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ကပိလဝတ္ထု နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, ဧဝံ အဘိနိက္ခမနံ အဟောသိ ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဧဝံ ပဓာနံ ဧဝံ အဘိသမ္ဗောဓိ ဧဝံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ. တေ မယံ, မာရိသာ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ ဣဓူပပန္နာ’တိ.

“මහණෙනි, ඒ දේව සමූහයා තුළම සිටි තවත් දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් දෙවිවරු මා වෙත පැමිණ, මට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිට මෙසේ පැවසූහ: ‘නිදුකාණන් වහන්ස, මේ භද්‍ර කල්පයෙහිම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධව ලොව පහළ වී සිටිති. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූහ, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන්හ. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් ගෝතම වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු කාලය ස්වල්පය, කුඩාය, කෙටිය. යමෙක් බොහෝ කලක් ජීවත් වන්නේ නම් ඔහු අවුරුදු සියයක් හෝ ඊට මදක් වැඩි හෝ අඩු කාලයක් ජීවත් වෙයි. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසතු රුක් මුලකදී සම්බුද්ධත්වයට පත් වූහ. නිදුකාණන් වහන්සේට සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන නමින් උතුම් අග්‍රශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් විය, එහි භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්දහස් දෙසිය පනස් නමක් වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ එකම ශ්‍රාවක සන්නිපාතය ද හුදෙක් රහතන් වහන්සේලාගෙන් පමණක් සමන්විත විය. නිදුකාණන් වහන්සේට ආනන්ද නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක වූහ. නිදුකාණන් වහන්සේගේ පියා සුද්ධෝදන නම් රජතුමා වූ අතර, මව මායා නම් දේවිය වූවාය. අගනුවර කපිලවස්තු පුරය විය. නිදුකාණන් වහන්සේගේ අභිනිෂ්ක්‍රමණය මෙසේ විය, පැවිදි වීම මෙසේ විය, වීර්යය කිරීම මෙසේ විය, සම්බුද්ධත්වයට පත්වීම මෙසේ විය, ධම්මචක්කප්පවත්තනය මෙසේ විය. නිදුකාණන් වහන්ස, අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර, කාමයන්හි ඇල්ම දුරු කොට මෙහි උපන්නෙමු’ යි කීහ.”

၉၂. ‘‘အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဟေဟိ ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန အတပ္ပာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိံ…ပေ… အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဟေဟိ စ ဒေဝေဟိ အတပ္ပေဟိ စ ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန သုဒဿာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိံ. အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဟေဟိ စ ဒေဝေဟိ အတပ္ပေဟိ စ ဒေဝေဟိ သုဒဿေဟိ စ ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန သုဒဿီ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိံ. အထ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဟေဟိ စ ဒေဝေဟိ အတပ္ပေဟိ စ ဒေဝေဟိ သုဒဿေဟိ စ ဒေဝေဟိ သုဒဿီဟိ စ ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန အကနိဋ္ဌာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိံ. တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝနိကာယေ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု.

92. ‘‘මහණෙනි, ඉන්පසු මම අවිහ දේවතාවුන් සමඟ අතප්ප දේවතාවුන් සිටි තැනට පැමිණියෙමි. ...පෙ... මහණෙනි, ඉන්පසු මම අවිහ සහ අතප්ප දේවතාවුන් සමඟ සුදස්ස දේවතාවුන් සිටි තැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, ඉන්පසු මම අවිහ, අතප්ප සහ සුදස්ස දේවතාවුන් සමඟ සුදස්සී දේවතාවුන් සිටි තැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, ඉන්පසු මම අවිහ, අතප්ප, සුදස්ස සහ සුදස්සී දේවතාවුන් සමඟ අකනිට්ඨ දේවතාවුන් සිටි තැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, ඒ දේව සමූහයා අතර වූ දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් දේවතාවෝ මා වෙත පැමිණියහ. එසේ පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක සිට ගත්හ.’’

‘‘ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣတော သော, မာရိသာ, ဧကနဝုတိကပ္ပေ ယံ ဝိပဿီ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခတ္တိယော ဇာတိယာ အဟောသိ. ခတ္တိယကုလေ ဥဒပါဒိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကောဏ္ဍညော ဂေါတ္တေန အဟောသိ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသီတိဝဿသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏံ အဟောသိ. ဝိပဿီ, မာရိသာ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပါဋလိယာ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ခဏ္ဍတိဿံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ [Pg.45] ဘိက္ခုသတသဟဿံ. ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဣမေ တယော သာဝကာနံ သန္နိပါတာ အဟေသုံ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အသောကော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗန္ဓုမာ နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ ဗန္ဓုမတီ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ဗန္ဓုမဿ ရညော ဗန္ဓုမတီ နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ. ဝိပဿိဿ, မာရိသာ, ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဧဝံ အဘိနိက္ခမနံ အဟောသိ ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဧဝံ ပဓာနံ ဧဝံ အဘိသမ္ဗောဓိ, ဧဝံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ. တေ မယံ, မာရိသာ, ဝိပဿိမှိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ ဣဓူပပန္နာ’တိ. တသ္မိံယေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝနိကာယေ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣတော သော, မာရိသာ, ဧကတိံသေ ကပ္ပေ ယံ သိခီ ဘဂဝါ…ပေ… တေ မယံ, မာရိသာ, သိခိမှိ ဘဂဝတိ တသ္မိညေဝ ခေါ မာရိသာ, ဧကတိံသေ ကပ္ပေ ယံ ဝေဿဘူ ဘဂဝါ…ပေ… တေ မယံ, မာရိသာ, ဝေဿဘုမှိ ဘဂဝတိ…ပေ… ဣမသ္မိံယေဝ ခေါ, မာရိသာ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကကုသန္ဓော ကောဏာဂမနော ကဿပေါ ဘဂဝါ…ပေ… တေ မယံ, မာရိသာ, ကကုသန္ဓမှိ ကောဏာဂမနမှိ ကဿပမှိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ ဣဓူပပန္နာ’တိ.

‘‘එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවෝ මට මෙසේ කීහ: ‘නිදුකාණන් වහන්ස, මෙයින් කල්ප අනූ එකකට පෙර, විපස්සී නම් භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රිය වූහ. උන්වහන්සේ ක්ෂත්‍රිය කුලයක උපත ලැබූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤ්ඤ වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආයු කාලය අවුරුදු අසූ දහසක් විය. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පළොල් (පාටලී) රුක මුලදී අභිසම්බෝධියට පත් වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට ඛණ්ඩ සහ තිස්ස නමින් අග්‍ර ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුනක් විය. එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක ශ්‍රාවකයන් එක්ලක්ෂ හැට අට දහසක් වූහ. තවත් රැස්වීමක ශ්‍රාවකයන් ලක්ෂයක් වූහ. තවත් රැස්වීමක ශ්‍රාවකයන් අසූ දහසක් වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුනටම සහභාගී වූ සියලු දෙනාම රහතන් වහන්සේලාම වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට අසෝක නමින් අග්‍ර උපස්ථායක භික්ෂුවක් වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පියා බන්දුම රජු වූ අතර, මව බන්දුමතී දේවිය වූවාය. බන්දුම රජුගේ අගනුවර බන්දුමතී නම් විය. නිදුකාණන් වහන්ස, විපස්සී භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අභිනිෂ්ක්‍රමණය මෙසේ විය, පැවිදි වීම මෙසේ විය, වීර්යය කිරීම මෙසේ විය, බුදු වීම මෙසේ විය, දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය දේශනා කිරීම මෙසේ විය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අපි විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර, කාමයන් කෙරෙහි වූ කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කර මෙහි උපන්නෙමු.’ මහණෙනි, එම දේව සමූහයෙහිම තවත් දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් දේවතාවෝ මා වෙත පැමිණ, මට වැඳ එකත්පසක සිට මෙසේ කීහ: ‘නිදුකාණන් වහන්ස, මෙයින් තිස් එක් කල්පයකට පෙර සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ...පෙ... ඒ අපි සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ... නිදුකාණන් වහන්ස, එම තිස් එක්වන කල්පයෙහිම වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ...පෙ... ඒ අපි වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ...පෙ... නිදුකාණන් වහන්ස, මේ භද්‍ර කල්පයෙහිම කකුසඳ, කෝණාගමන සහ කස්සප භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා...පෙ... ඒ අපි කකුසඳ, කෝණාගමන සහ කස්සප භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා යටතේ බඹසර හැසිර, කාමයන් කෙරෙහි වූ කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කර මෙහි උපන්නෙමු’යි කීහ.’’

၉၃. ‘‘တသ္မိံယေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝနိကာယေ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ အနေကာနိ ဒေဝတာသတသဟဿာနိ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣမသ္မိံယေဝ ခေါ, မာရိသာ, ဘဒ္ဒကပ္ပေ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, ခတ္တိယော ဇာတိယာ, ခတ္တိယကုလေ ဥပ္ပန္နော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, ဂေါတမော ဂေါတ္တေန. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အပ္ပကံ အာယုပ္ပမာဏံ ပရိတ္တံ လဟုကံ ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော. ဘဂဝါ, မာရိသာ, အဿတ္ထဿ မူလေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနံ နာမ သာဝကယုဂံ အဟောသိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂံ. ဘဂဝတော[Pg.46], မာရိသာ, ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အယံ ဧကော သာဝကာနံ သန္နိပါတော အဟောသိ သဗ္ဗေသံယေဝ ခီဏာသဝါနံ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, အာနန္ဒော နာမ ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော အဟောသိ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, သုဒ္ဓေါဒနော နာမ ရာဇာ ပိတာ အဟောသိ. မာယာ နာမ ဒေဝီ မာတာ အဟောသိ ဇနေတ္တိ. ကပိလဝတ္ထု နာမ နဂရံ ရာဇဓာနီ အဟောသိ. ဘဂဝတော, မာရိသာ, ဧဝံ အဘိနိက္ခမနံ အဟောသိ, ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဧဝံ ပဓာနံ, ဧဝံ အဘိသမ္ဗောဓိ, ဧဝံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ. တေ မယံ, မာရိသာ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ ဣဓူပပန္နာ’တိ.

93. “මහණෙනි, එම දේව නිකායේම (බ්‍රහ්ම ලෝකයේම) දහස් ගණන් දේවතාවෝ ද, ලක්ෂ ගණන් දේවතාවෝ ද මා යම් තැනක සිටියේ ද එතැනට පැමිණියහ. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක සිටියහ. මහණෙනි, එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවෝ මට මෙසේ කීහ: ‘නිදුකාණන් වහන්ස, මේ භද්‍ර කල්පයෙහිම දැන් අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව උපන් සේක. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්ෂත්‍රියයෙක් වන සේක, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන් සේක. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් ගෝතම වන සේක. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයු ප්‍රමාණය ස්වල්පය, ඉතා කෙටිය, ඉතා ඉක්මනින් අවසන් වන්නකි. යමෙක් බොහෝ කල් ජීවත් වේ නම්, ඔහු අවුරුදු සියයක් හෝ ඊට මඳක් අඩුවෙන් හෝ වැඩියෙන් හෝ ජීවත් වෙයි. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසතු බෝ රුක මුලදී අභිසම්බෝධියට පත් වූ සේක. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන යන නමින් අග්‍ර වූ ශ්‍රාවක යුවළක් සිටියහ. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එක් ශ්‍රාවක සන්නිපාතයක් විය, එය භික්ෂූන් වහන්සේලා එක්දහස් දෙසිය පනස් නමකගෙන් යුක්ත විය. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ශ්‍රාවක සන්නිපාතයෙහි සිටි සියලු දෙනාම ක්ෂීණාශ්‍රව උතුමෝම වූහ. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආනන්ද නම් භික්ෂුව අග්‍ර උපස්ථායක විය. නිදුකාණන් වහන්ස, සුද්ධෝදන නම් රජතුමා පියාණන් විය. මායා නම් දේවිය වදන මෑණියන් වූවාය. කපිලවස්තු නම් නගරය රාජධානිය විය. නිදුකාණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිනිෂ්ක්‍රමණය මෙසේ විය, මහණ වීම මෙසේ විය, ප්‍රධාන වීර්යය මෙසේ විය, අභිසම්බෝධිය මෙසේ විය, ධම්මචක්කප්පවත්තනය මෙසේ විය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි බඹසර හැසිර, කාමයන්හි කාමච්ඡන්දය දුරු කොට මෙහි උපන්නෙමු’ යැයි පැවසූහ.”

၉၄. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿေဝေသာ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ, ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ. ‘ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပီတိ.

94. “මහණෙනි, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙම ධර්ම ධාතුව මැනවින් අවබෝධ කර ගන්නා ලද්දේය. යම් ධර්ම ධාතුවක් මැනවින් අවබෝධ කර ගැනීම නිසා, තථාගතයන් වහන්සේ අතීතයෙහි පිරිනිවන් පෑ, ප්‍රපංච ධර්මයන් සිඳලූ, සංසාර මාවත සිඳලූ, වෘත්ත (සංසාර චක්‍රය) ක්ෂය කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය බුදුවරුන් පිළිබඳව ජාතියෙන් ද සිහි කරන සේක, නාමයෙන් ද සිහි කරන සේක, ගෝත්‍රයෙන් ද සිහි කරන සේක, ආයු ප්‍රමාණයෙන් ද සිහි කරන සේක, ශ්‍රාවක යුවළගෙන් ද සිහි කරන සේක, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයෙන් ද සිහි කරන සේක. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ජාති ඇත්තෝ වූහ’ යනුවෙන් ද, ‘මෙසේ නම් ඇත්තෝ, මෙසේ ගෝත්‍ර ඇත්තෝ, මෙසේ සීල ඇත්තෝ, මෙසේ ධර්ම ඇත්තෝ, මෙසේ ප්‍රඥා ඇත්තෝ, මෙසේ විහරණය කළෝ, මෙසේ විමුක්තිය ලැබුවෝ වූහ’ යනුවෙන් ද සිහි කරන සේක.”

‘‘ဒေဝတာပိ တထာဂတဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ, ယေန တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာတိတောပိ အနုဿရတိ, နာမတောပိ အနုဿရတိ, ဂေါတ္တတောပိ အနုဿရတိ, အာယုပ္ပမာဏတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကယုဂတောပိ အနုဿရတိ, သာဝကသန္နိပါတတောပိ အနုဿရတိ ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ. ‘ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာ ဧဝံသီလာ ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပီ’’တိ.

“දේවතාවෝ ද තථාගතයන් වහන්සේට මේ කරුණ පැවසූහ. ඒ නිසාම තථාගතයන් වහන්සේ අතීතයෙහි පිරිනිවන් පෑ, ප්‍රපංච ධර්මයන් සිඳලූ, සංසාර මාවත සිඳලූ, වෘත්ත ක්ෂය කළ, සියලු දුක් ඉක්මවා ගිය බුදුවරුන් පිළිබඳව ජාතියෙන් ද සිහි කරන සේක, නාමයෙන් ද සිහි කරන සේක, ගෝත්‍රයෙන් ද සිහි කරන සේක, ආයු ප්‍රමාණයෙන් ද සිහි කරන සේක, ශ්‍රාවක යුවළගෙන් ද සිහි කරන සේක, ශ්‍රාවක සන්නිපාතයෙන් ද සිහි කරන සේක. ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ජාති ඇත්තෝ වූහ’ යනුවෙන් ද, ‘මෙසේ නම් ඇත්තෝ, මෙසේ ගෝත්‍ර ඇත්තෝ, මෙසේ සීල ඇත්තෝ, මෙසේ ධර්ම ඇත්තෝ, මෙසේ ප්‍රඥා ඇත්තෝ, මෙසේ විහරණය කළෝ, මෙසේ විමුක්තිය ලැබුවෝ වූහ’ යනුවෙන් ද සිහි කරන සේක.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව මහත් සේ අනුමෝදන් වූහ.

မဟာပဒါနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

මහාපදාන සූත්‍රය පළමුවැන්න නිම විය.

၂. မဟာနိဒါနသုတ္တံ

2. මහා නිදාන සූත්‍රය

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ

පටිච්චසමුප්පාදය

၉၅. ဧဝံ [Pg.47] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ ဂမ္ဘီရော စာယံ, ဘန္တေ, ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စ, အထ စ ပန မေ ဥတ္တာနကုတ္တာနကော ဝိယ ခါယတီ’’တိ. ‘‘မာ ဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ, မာ ဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ. ဂမ္ဘီရော စာယံ, အာနန္ဒ, ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော စ. ဧတဿ, အာနန္ဒ, ဓမ္မဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမယံ ပဇာ တန္တာကုလကဇာတာ ကုလဂဏ္ဌိကဇာတာ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ.

95. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු රට කම්මාසදම්ම නම් වූ කුරු ජනපදවාසීන්ගේ නියම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තෝය. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: “ස්වාමීනි, ඉතා පුදුමයකි! ස්වාමීනි, ඉතා අද්භූතයකි! ස්වාමීනි, මේ පටිච්චසමුප්පාදය කෙතරම් ගැඹුරුද? කෙතරම් ගැඹුරු ලෙස පෙනේද? එසේ වුවත්, මට නම් එය ඉතා පැහැදිලි ලෙස වැටහේ.” “ආනන්දය, එසේ පවසන්න එපා. ආනන්දය, එසේ පවසන්න එපා. ආනන්දය, මේ පටිච්චසමුප්පාදය ගැඹුරුය, ගැඹුරු ලෙසම පෙනෙන්නකි. ආනන්දය, මෙම ධර්මය අවබෝධ කර නොගැනීම නිසා, විනිවිද නොදැකීම නිසා, මේ සත්ව සමූහයා පැටලුණු නූල් බෝලයක් මෙන් ද, පන් වට්ටියක් මෙන් ද, අවුල් වූ තණ පඳුරක් මෙන් ද වී, අපාය, දුග්ගතිය, විනිපාතය වූ සංසාරය ඉක්මවා යාමට නොහැකිව සිටිති.”

၉၆. ‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

96. “‘ආනන්දය, “මේ ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා මරණ ඇති වේද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “එසේය, ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය. “ජරා මරණ ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “ජාතිය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් ජරා මරණ ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය.’”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဇာတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဇာတီ’တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“‘ආනන්දය, “මේ ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය ඇති වේද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “එසේය, ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය. “ජාතිය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “භවය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් ජාතිය ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය.’”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“‘ආනන්දය, “මේ ප්‍රත්‍යයෙන් භවය ඇති වේද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “එසේය, ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය. “භවය ඇති වීමට හේතුව කුමක්ද?” කියා යමෙක් ඇසුවහොත්, “උපාදානය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් භවය ඇති වේ” යැයි පැවසිය යුතුය.’”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘මේ උපාදානයට (ඇලී සිටීමට) කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් (හේතුවක්) තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘උපාදානය කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘තණ්හාව ප්‍රත්‍ය කොට උපාදානය ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

‘‘‘အတ္ထိ [Pg.48] ဣဒပ္ပစ္စယာ တဏှာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ တဏှာ’တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘තණ්හාවට කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘තණ්හාව කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘වේදනාව ප්‍රත්‍ය කොට තණ්හාව ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘වේදනාවට කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘වේදනාව කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘ස්පර්ශය ප්‍රත්‍ය කොට වේදනාව ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဖဿော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဖဿော’တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော’တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘ස්පර්ශයට කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘ස්පර්ශය කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘නාමරූප ප්‍රත්‍ය කොට ස්පර්ශය ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘නාමරූපයට කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘නාමරූපය කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘විඤ්ඤාණය ප්‍රත්‍ය කොට නාමරූප ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

‘‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဝိညာဏ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ. ‘ကိံပစ္စယာ ဝိညာဏ’န္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ‘နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏ’န္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယံ.

“ආනන්දය, ‘විඤ්ඤාණයට කිසියම් ප්‍රත්‍යයක් තිබේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘එසේය, පවතී’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය. ‘විඤ්ඤාණය කුමක් ප්‍රත්‍ය කොට පවතින්නේද?’ කියා විමසුවහොත්, ‘නාමරූප ප්‍රත්‍ය කොට විඤ්ඤාණය ඇති වේ’ කියා පිළිතුරු දිය යුතුය.”

၉၇. ‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

97. “ආනන්දය, මෙලෙස නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය ද, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප ද, නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය ද, ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ද, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව ද, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය ද, උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය ද, භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය (ඉපදීම) ද ඇති වේ. ජාතිය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන ජරාව හා මරණය ද, සෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස යන මොහු ද උපදිති. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි හටගැනීම සිදු වන්නේය.”

၉၈. ‘‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ. ဇာတိ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – ဒေဝါနံ ဝါ ဒေဝတ္တာယ, ဂန္ဓဗ္ဗာနံ ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗတ္တာယ, ယက္ခာနံ ဝါ ယက္ခတ္တာယ, ဘူတာနံ ဝါ ဘူတတ္တာယ, မနုဿာနံ ဝါ မနုဿတ္တာယ, စတုပ္ပဒါနံ ဝါ စတုပ္ပဒတ္တာယ, ပက္ခီနံ ဝါ ပက္ခိတ္တာယ, သရီသပါနံ ဝါ သရီသပတ္တာယ, တေသံ တေသဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, သတ္တာနံ တဒတ္တာယ [Pg.49] ဇာတိ နာဘဝိဿ. သဗ္ဗသော ဇာတိယာ အသတိ ဇာတိနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဇရာမရဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဇရာမရဏဿ, ယဒိဒံ ဇာတိ’’.

98. “‘ජාතිය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන ජරා මරණ ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ යමක් ද, ආනන්දය, ජාතිය නිසා ජරා මරණ ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, කොතැනක හෝ, කිසිදු අයුරකින් ජාතිය (ඉපදීම) සිදු නොවන්නේ නම්—එනම් දෙවියන් ලෙස, ගාන්ධර්වයන් ලෙස, යක්ෂයන් ලෙස, භූතයන් ලෙස, මනුෂ්‍යයන් ලෙස, සිවුපාවුන් ලෙස, පක්ෂීන් ලෙස හෝ උරගයන් ලෙස ඉපදීමක් කිසිසේත්ම නොවන්නේ නම්—මෙසේ සම්පූර්ණයෙන්ම ජාතිය නැති කල්හි, ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා මරණ පැනවෙන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “එබැවින් ආනන්දය, ජරා මරණයන්ට ප්‍රධාන හේතුව, මූලාරම්භය, හටගැනීම සහ ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ ජාතියම වේ.”

၉၉. ‘‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ. ဘဝေါ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – ကာမဘဝေါ ဝါ ရူပဘဝေါ ဝါ အရူပဘဝေါ ဝါ, သဗ္ဗသော ဘဝေ အသတိ ဘဝနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဇာတိ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဇာတိယာ, ယဒိဒံ ဘဝေါ’’.

99. “‘භවය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන ජාතිය ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ යමක් ද, ආනන්දය, භවය නිසා ජාතිය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, කොතැනක හෝ, කිසිදු අයුරකින් භවය (පැවැත්ම) සිදු නොවන්නේ නම්—එනම් කාම භවය, රූප භවය හෝ අරූප භවය කිසිසේත්ම නොවන්නේ නම්—මෙසේ සම්පූර්ණයෙන්ම භවය නැති කල්හි, භව නිරෝධයෙන් ජාතිය පැනවෙන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “එබැවින් ආනන්දය, ජාතියට ප්‍රධාන හේතුව, මූලාරම්භය, හටගැනීම සහ ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ භවයම වේ.”

၁၀၀. ‘‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ. ဥပါဒါနဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – ကာမုပါဒါနံ ဝါ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ ဝါ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ ဝါ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ ဝါ, သဗ္ဗသော ဥပါဒါနေ အသတိ ဥပါဒါနနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဘဝဿ, ယဒိဒံ ဥပါဒါနံ’’.

100. “‘උපාදානය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන භවය ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ යමක් ද, ආනන්දය, උපාදානය නිසා භවය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, කොතැනක හෝ, කිසිදු අයුරකින් උපාදානය (බැඳී සිටීම) සිදු නොවන්නේ නම්—එනම් කාමුපාදානය, දිට්ඨුපාදානය, සීලබ්බතුපාදානය හෝ අත්තවාදුපාදානය කිසිසේත්ම නොවන්නේ නම්—මෙසේ සම්පූර්ණයෙන්ම උපාදානය නැති කල්හි, උපාදාන නිරෝධයෙන් භවය පැනවෙන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “එබැවින් ආනන්දය, භවයට ප්‍රධාන හේතුව, මූලාරම්භය, හටගැනීම සහ ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ උපාදානයම වේ.”

၁၀၁. ‘‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ. တဏှာ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ, သဗ္ဗသော တဏှာယ အသတိ တဏှာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဥပါဒါနံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဥပါဒါနဿ, ယဒိဒံ တဏှာ’’.

101. “‘තණ්හාව ප්‍රත්‍ය කොටගෙන උපාදානය ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ යමක් ද, ආනන්දය, තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, කොතැනක හෝ, කිසිදු අයුරකින් තණ්හාව සිදු නොවන්නේ නම්—එනම් රූප තණ්හාව, ශබ්ද තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, ස්පර්ශ තණ්හාව හෝ ධර්ම තණ්හාව කිසිසේත්ම නොවන්නේ නම්—මෙසේ සම්පූර්ණයෙන්ම තණ්හාව නැති කල්හි, තණ්හා නිරෝධයෙන් උපාදානය පැනවෙන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “එබැවින් ආනන්දය, උපාදානයට ප්‍රධාන හේතුව, මූලාරම්භය, හටගැනීම සහ ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ තණ්හාවම වේ.”

၁၀၂. ‘‘‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. ဝေဒနာ [Pg.50] စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သဗ္ဗသော ဝေဒနာယ အသတိ ဝေဒနာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ တဏှာ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော တဏှာယ, ယဒိဒံ ဝေဒနာ’’.

102. ‘වේදනාව ප්‍රත්‍ය කොට තෘෂ්ණාව ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, වේදනාව ප්‍රත්‍ය කොට තෘෂ්ණාව ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිදු සත්ත්වයෙකුට, කිසිදු තැනක, කිසිදු ආකාරයකින් විඳීමක් (වේදනාවක්) නොමැති නම්; එනම් ඇස ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම, කන ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම, නාසය ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම, දිව ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම, කය ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම සහ මනස ස්පර්ශ වීමෙන් හටගන්නා විඳීම යන මේවාය. වේදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තෘෂ්ණාව පැනනැගිය හැකිද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, තෘෂ්ණාවට හේතුව, නිදානය, සමුදය සහ ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ වේදනාවමයි.”

၁၀၃. ‘‘ဣတိ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဝေဒနံ ပဋိစ္စ တဏှာ, တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော. အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

103. ආනන්දය, මෙලෙස වේදනාව ප්‍රත්‍ය කොට තෘෂ්ණාවද, තෘෂ්ණාව ප්‍රත්‍ය කොට පර්යේෂණයද (වස්තූන් සෙවීම), පර්යේෂණය ප්‍රත්‍ය කොට ලාභයද (ලැබීම), ලාභය ප්‍රත්‍ය කොට විනිශ්චයද (තීරණය කිරීම), විනිශ්චය ප්‍රත්‍ය කොට ඡන්දරාගයද (තෘෂ්ණා සහගත ඇල්ම), ඡන්දරාගය ප්‍රත්‍ය කොට බැඳී ගැනීමද (අධ්‍යවසානය), බැඳී ගැනීම ප්‍රත්‍ය කොට පරිග්‍රහයද (අත්පත් කර ගැනීම), පරිග්‍රහය ප්‍රත්‍ය කොට මසුරුකමද, මසුරුකම ප්‍රත්‍ය කොට ආරක්ෂා කිරීමද ඇති වෙයි. ආරක්ෂා කිරීම හේතුවෙන් දඬු මුගුරු ගැනීම, අවි ආයුධ ගැනීම, කලහ, විග්‍රහ, විවාද, ‘තෝ, තෝ’ යන වචන භාවිතය, කේලාම් කීම හා මුසාවාදය වැනි නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිති.

၁၀၄. ‘‘‘အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တီ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. အာရက္ခော စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော အာရက္ခေ အသတိ အာရက္ခနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝေယျု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါနံ အနေကေသံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမ္ဘဝါယ ယဒိဒံ အာရက္ခော.

104. ‘ආරක්ෂා කිරීම හේතුවෙන් දඬු මුගුරු ගැනීම, අවි ආයුධ ගැනීම, කලහ, විග්‍රහ, විවාද, තෝ තෝ යන වචන භාවිතය, කේලාම් කීම හා මුසාවාදය වැනි නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිති’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, ආරක්ෂා කිරීම හේතුවෙන් මේ අකුසල ධර්මයන් හටගන්නා ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිම සත්ත්වයෙකුට කිසිම තැනක කිසිම ආකාරයකින් ආරක්ෂා කිරීමක් නොමැති නම්; ආරක්ෂාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, ආරක්ෂාව නිරුද්ධ වීමෙන් දඬු මුගුරු ගැනීම් ආදී මේ නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත්ද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, ආරක්ෂා කිරීම යනු මේ දඬු මුගුරු ගැනීම, අවි ආයුධ ගැනීම, කලහ, විග්‍රහ, විවාද, තෝ තෝ යන වචන භාවිතය, කේලාම් කීම හා මුසාවාදය යන නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගේ පහළ වීමට හේතුව, නිදානය, සමුදය හා ප්‍රත්‍යය වෙයි.”

၁၀၅. ‘‘‘မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော. မစ္ဆရိယဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ[Pg.51], သဗ္ဗသော မစ္ဆရိယေ အသတိ မစ္ဆရိယနိရောဓာ အပိ နု ခေါ အာရက္ခော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော အာရက္ခဿ, ယဒိဒံ မစ္ဆရိယံ’’.

105. ‘මසුරුකම ප්‍රත්‍ය කොට ආරක්ෂා කිරීම ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, මසුරුකම ප්‍රත්‍ය කොට ආරක්ෂා කිරීම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිම සත්ත්වයෙකුට කිසිම තැනක කිසිම ආකාරයකින් මසුරුකමක් නොමැති නම්; මසුරුකම සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, මසුරුකම නිරුද්ධ වීමෙන් ආරක්ෂා කිරීමක් පැනනැගිය හැකිද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, ආරක්ෂා කිරීමට හේතුව, නිදානය, සමුදය හා ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ මසුරුකමමයි.”

၁၀၆. ‘‘‘ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ. ပရိဂ္ဂဟော စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော ပရိဂ္ဂဟေ အသတိ ပရိဂ္ဂဟနိရောဓာ အပိ နု ခေါ မစ္ဆရိယံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော မစ္ဆရိယဿ, ယဒိဒံ ပရိဂ္ဂဟော’’.

106. ‘පරිග්‍රහය ප්‍රත්‍ය කොට මසුරුකම ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, පරිග්‍රහය ප්‍රත්‍ය කොට මසුරුකම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිම සත්ත්වයෙකුට කිසිම තැනක කිසිම ආකාරයකින් පරිග්‍රහයක් (අත්පත් කර ගැනීමක්) නොමැති නම්; පරිග්‍රහය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, පරිග්‍රහය නිරුද්ධ වීමෙන් මසුරුකමක් පැනනැගිය හැකිද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, මසුරුකමට හේතුව, නිදානය, සමුදය හා ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ පරිග්‍රහයමයි.”

၁၀၇. ‘‘‘အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော. အဇ္ဈောသာနဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော အဇ္ဈောသာနေ အသတိ အဇ္ဈောသာနနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ပရိဂ္ဂဟော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ပရိဂ္ဂဟဿ – ယဒိဒံ အဇ္ဈောသာနံ’’.

107. ‘බැඳී ගැනීම (අධ්‍යවසානය) ප්‍රත්‍ය කොට පරිග්‍රහය ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, බැඳී ගැනීම ප්‍රත්‍ය කොට පරිග්‍රහය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිම සත්ත්වයෙකුට කිසිම තැනක කිසිම ආකාරයකින් බැඳී ගැනීමක් නොමැති නම්; බැඳී ගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, බැඳී ගැනීම නිරුද්ධ වීමෙන් පරිග්‍රහයක් පැනනැගිය හැකිද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, පරිග්‍රහයට හේතුව, නිදානය, සමුදය හා ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ බැඳී ගැනීමමයි.”

၁၀၈. ‘‘‘ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာန’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ. ဆန္ဒရာဂေါ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော ဆန္ဒရာဂေ အသတိ ဆန္ဒရာဂနိရောဓာ အပိ နု ခေါ အဇ္ဈောသာနံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော အဇ္ဈောသာနဿ, ယဒိဒံ ဆန္ဒရာဂေါ’’.

108. ‘ඡන්දරාගය ප්‍රත්‍ය කොට බැඳී ගැනීම (අධ්‍යවසානය) ඇති වේ’ යැයි පවසන ලද්දේ මෙයයි. ආනන්දය, ඡන්දරාගය ප්‍රත්‍ය කොට බැඳී ගැනීම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් හෙයකින් කිසිම සත්ත්වයෙකුට කිසිම තැනක කිසිම ආකාරයකින් ඡන්දරාගයක් නොමැති නම්; ඡන්දරාගය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කල්හී, ඡන්දරාගය නිරුද්ධ වීමෙන් බැඳී ගැනීමක් පැනනැගිය හැකිද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “එබැවින් ආනන්දය, බැඳී ගැනීමට හේතුව, නිදානය, සමුදය හා ප්‍රත්‍යය වන්නේ මේ ඡන්දරාගයමයි.”

၁၀၉. ‘‘‘ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ. ဝိနိစ္ဆယော စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော ဝိနိစ္ဆယေ အသတိ ဝိနိစ္ဆယနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဆန္ဒရာဂဿ, ယဒိဒံ ဝိနိစ္ဆယော’’.

109. ‘විනිශ්චය නිසා කැමැත්ත හා ඇල්ම (ඡන්දරාගය) ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, විනිශ්චය නිසා කැමැත්ත හා ඇල්ම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, යම් තැනක, කිසිම ආකාරයකින්, සෑම අයුරකින්ම විනිශ්චය යන ධර්මය නොවූයේ නම්, විනිශ්චය මුළුමනින්ම නැති කල්හි, විනිශ්චය නිරුද්ධ වීමෙන් ඡන්දරාගය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, ඡන්දරාගයට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ විනිශ්චයම ය.

၁၁၀. ‘‘‘လာဘံ [Pg.52] ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော. လာဘော စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော လာဘေ အသတိ လာဘနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဝိနိစ္ဆယော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဝိနိစ္ဆယဿ, ယဒိဒံ လာဘော’’.

110. ‘ලැබීම නිසා විනිශ්චය ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, ලැබීම නිසා විනිශ්චය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, යම් තැනක, කිසිම ආකාරයකින්, සෑම අයුරකින්ම ලැබීම නොවූයේ නම්, ලැබීම මුළුමනින්ම නැති කල්හි, ලැබීම නිරුද්ධ වීමෙන් විනිශ්චය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, විනිශ්චයට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ ලැබීමම ය.

၁၁၁. ‘‘‘ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော. ပရိယေသနာ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သဗ္ဗသော ပရိယေသနာယ အသတိ ပရိယေသနာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ လာဘော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော လာဘဿ, ယဒိဒံ ပရိယေသနာ’’.

111. ‘සෙවීම (පර්යේෂණය) නිසා ලැබීම ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, සෙවීම නිසා ලැබීම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, යම් තැනක, කිසිම ආකාරයකින්, සෑම අයුරකින්ම සෙවීම නොවූයේ නම්, සෙවීම මුළුමනින්ම නැති කල්හි, සෙවීම නිරුද්ධ වීමෙන් ලැබීම පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, ලැබීමට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ සෙවීමම ය.

၁၁၂. ‘‘‘တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ. တဏှာ စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ, သဗ္ဗသော တဏှာယ အသတိ တဏှာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ပရိယေသနာ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ပရိယေသနာယ, ယဒိဒံ တဏှာ. ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ဒွယေန ဝေဒနာယ ဧကသမောသရဏာ ဘဝန္တိ’’.

112. ‘තණ්හාව නිසා සෙවීම ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, තණ්හාව නිසා සෙවීම ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, යම් තැනක, කිසිම ආකාරයකින්, සෑම අයුරකින්ම තණ්හාව නොවූයේ නම්, එනම් - කාම තණ්හාව, භව තණ්හාව, විභව තණ්හාව යන මේවා - තණ්හාව මුළුමනින්ම නැති කල්හි, තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් සෙවීම පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, සෙවීමට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ තණ්හාවම ය. ආනන්දය, මෙලෙස මේ (තෘෂ්ණා) ධර්ම දෙකම වේදනාව නමැති කරුණෙහිදී එක් වෙති.

၁၁၃. ‘‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဖဿော စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာဘဝိဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ကဿစိ ကိမှိစိ, သေယျထိဒံ – စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော ဃာနသမ္ဖဿော ဇိဝှာသမ္ဖဿော ကာယသမ္ဖဿော မနောသမ္ဖဿော, သဗ္ဗသော ဖဿေ အသတိ ဖဿနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဝေဒနာ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ[Pg.53], ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဝေဒနာယ, ယဒိဒံ ဖဿော’’.

113. ‘ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකුට, යම් තැනක, කිසිම ආකාරයකින්, සෑම අයුරකින්ම ස්පර්ශය නොවූයේ නම්, එනම් - චක්ඛු සම්ඵස්සය, සෝත සම්ඵස්සය, ඝාණ සම්ඵස්සය, ජිව්හා සම්ඵස්සය, කාය සම්ඵස්සය, මනෝ සම්ඵස්සය යන මේවා - ස්පර්ශය මුළුමනින්ම නැති කල්හි, ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, වේදනාවට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ ස්පර්ශයම ය.

၁၁၄. ‘‘‘နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော. ယေဟိ, အာနန္ဒ, အာကာရေဟိ ယေဟိ လိင်္ဂေဟိ ယေဟိ နိမိတ္တေဟိ ယေဟိ ဥဒ္ဒေသေဟိ နာမကာယဿ ပညတ္တိ ဟောတိ, တေသု အာကာရေသု တေသု လိင်္ဂေသု တေသု နိမိတ္တေသု တေသု ဥဒ္ဒေသေသု အသတိ အပိ နု ခေါ ရူပကာယေ အဓိဝစနသမ္ဖဿော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေဟိ, အာနန္ဒ, အာကာရေဟိ ယေဟိ လိင်္ဂေဟိ ယေဟိ နိမိတ္တေဟိ ယေဟိ ဥဒ္ဒေသေဟိ ရူပကာယဿ ပညတ္တိ ဟောတိ, တေသု အာကာရေသု…ပေ… တေသု ဥဒ္ဒေသေသု အသတိ အပိ နု ခေါ နာမကာယေ ပဋိဃသမ္ဖဿော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေဟိ, အာနန္ဒ, အာကာရေဟိ…ပေ… ယေဟိ ဥဒ္ဒေသေဟိ နာမကာယဿ စ ရူပကာယဿ စ ပညတ္တိ ဟောတိ, တေသု အာကာရေသု…ပေ… တေသု ဥဒ္ဒေသေသု အသတိ အပိ နု ခေါ အဓိဝစနသမ္ဖဿော ဝါ ပဋိဃသမ္ဖဿော ဝါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေဟိ, အာနန္ဒ, အာကာရေဟိ…ပေ… ယေဟိ ဥဒ္ဒေသေဟိ နာမရူပဿ ပညတ္တိ ဟောတိ, တေသု အာကာရေသု …ပေ… တေသု ဥဒ္ဒေသေသု အသတိ အပိ နု ခေါ ဖဿော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဖဿဿ, ယဒိဒံ နာမရူပံ’’.

114. ‘නාම-රූප ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය ඇති වේ’ යැයි යමක් පවසන ලද ද, ආනන්දය, නාම-රූප ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් දත යුතුය. ආනන්දය, යම් ආකාරවලින්, යම් ලකුණුවලින්, යම් නිමිත්තුවලින්, යම් පැනවීම්වලින් (උදේසයන්ගෙන්) නාම-කය පැනවීම සිදු වේ ද, එම ආකාර, ලකුණු, නිමිති හා පැනවීම් නැති කල්හි, රූප-කයෙහි අධිවචන සම්ඵස්සය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” ආනන්දය, යම් ආකාරවලින්, ලකුණුවලින්, නිමිත්තුවලින්, පැනවීම්වලින් රූප-කය පැනවීම සිදු වේ ද, එම ආකාර... පැනවීම් නැති කල්හි, නාම-කයෙහි පටිඝ සම්ඵස්සය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” ආනන්දය, යම් ආකාරවලින්... පැනවීම්වලින් නාම-කය හා රූප-කය පැනවීම සිදු වේ ද, එම ආකාර... පැනවීම් නැති කල්හි, අධිවචන සම්ඵස්සය හෝ පටිඝ සම්ඵස්සය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” ආනන්දය, යම් ආකාරවලින්... පැනවීම්වලින් නාම-රූප පැනවීම සිදු වේ ද, එම ආකාර... පැනවීම් නැති කල්හි, ස්පර්ශය පැනනැඟිය හැකි ද? “එසේ නොවේ ස්වාමීනි.” එබැවින් ආනන්දය, ස්පර්ශයට හේතුව ද, නිදානය ද, සමුදය ද, ප්‍රත්‍යය ද වන්නේ මේ නාම-රූපයම ය.

၁၁၅. ‘‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ. ဝိညာဏဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ န ဩက္ကမိဿထ, အပိ နု ခေါ နာမရူပံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ သမုစ္စိဿထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝိညာဏဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဩက္ကမိတွာ ဝေါက္ကမိဿထ, အပိ နု ခေါ နာမရူပံ ဣတ္ထတ္တာယ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဿထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝိညာဏဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, ဒဟရဿေဝ သတော ဝေါစ္ဆိဇ္ဇိဿထ ကုမာရကဿ ဝါ ကုမာရိကာယ ဝါ, အပိ နု ခေါ နာမရူပံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိဿထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော နာမရူပဿ – ယဒိဒံ ဝိညာဏံ’’.

115. ‘විඤ්ඤාණ පච්චයා නාමරූපං’ (විඤ්ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූපය වේ) යනුවෙන් මෙසේ පවසන ලදී. ආනන්දය, විඤ්ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූපය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් තේරුම් ගත යුතුය. ආනන්දය, විඤ්ඤාණය මව්කුසකට බැස නොගන්නේ නම්, නාමරූපය මව්කුස තුළ ඒකාබද්ධව වැඩෙන්නේද? “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” ආනන්දය, විඤ්ඤාණය මව්කුසකට බැස (ප්‍රතිසන්ධි වශයෙන් පිහිටා) පසුව නිරුද්ධ වී (චුත වී) යන්නේ නම්, නාමරූපය මේ ආත්මභාවය පිණිස සම්පූර්ණ වී උපදින්නේද? “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” ආනන්දය, කුඩා වූ කුමාරයෙකුගේ හෝ කුමාරිකාවකගේ විඤ්ඤාණය (ළදරු අවධියේදීම) සිඳී ගියේ නම්, නාමරූපය වර්ධනයට, වැඩීමට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේද? “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” ආනන්දය, එබැවින් නාමරූපයට මේ විඤ්ඤාණයම හේතුවය, මෙයම නිධානයය (මූලයය), මෙයම සමුදයය, මෙයම ප්‍රත්‍යයය.

၁၁၆. ‘‘‘နာမရူပပစ္စယာ [Pg.54] ဝိညာဏ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, တဒါနန္ဒ, ဣမိနာပေတံ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏံ. ဝိညာဏဉ္စ ဟိ, အာနန္ဒ, နာမရူပေ ပတိဋ္ဌံ န လဘိဿထ, အပိ နု ခေါ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ ဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧသေဝ ဟေတု ဧတံ နိဒါနံ ဧသ သမုဒယော ဧသ ပစ္စယော ဝိညာဏဿ ယဒိဒံ နာမရူပံ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇာယေထ ဝါ ဇီယေထ ဝါ မီယေထ ဝါ စဝေထ ဝါ ဥပပဇ္ဇေထ ဝါ. ဧတ္တာဝတာ အဓိဝစနပထော, ဧတ္တာဝတာ နိရုတ္တိပထော, ဧတ္တာဝတာ ပညတ္တိပထော, ဧတ္တာဝတာ ပညာဝစရံ, ဧတ္တာဝတာ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တတိ ဣတ္ထတ္တံ ပညာပနာယ ယဒိဒံ နာမရူပံ သဟ ဝိညာဏေန အညမညပစ္စယတာ ပဝတ္တတိ.

116. ‘නාමරූප පච්චයා විඤ්ඤාණං’ (නාමරූපය ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය වේ) යනුවෙන් මෙසේ පවසන ලදී. ආනන්දය, නාමරූපය ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය ඇති වන ආකාරය මේ ක්‍රමයෙන් තේරුම් ගත යුතුය. ආනන්දය, විඤ්ඤාණය නාමරූපය කෙරෙහි පිහිටක් නොලබන්නේ නම්, මතු කාලයෙහි ජාති, ජරා, මරණ සහ දුක්ඛ සමුදයෙහි හටගැනීමක් පෙනේද? “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” ආනන්දය, එබැවින් විඤ්ඤාණයට මේ නාමරූපයම හේතුවය, මෙයම නිධානයය, මෙයම සමුදයය, මෙයම ප්‍රත්‍යයය. ආනන්දය, යම් පමණකින් උපදින්නේද, දිරන්නේද, මැරෙන්නේද, චුත වන්නේද, නැවත උපදින්නේද, ඒ මේ පමණකිනි. යම් පමණකින් අධිවචන පථය (නම් කිරීමේ ක්‍රමය) පවතියිද, යම් පමණකින් නිරුක්ති පථය (ව්‍යවහාර ක්‍රමය) පවතියිද, යම් පමණකින් ප්‍රඥප්ති පථය (පැනවීමේ ක්‍රමය) පවතියිද, යම් පමණකින් ප්‍රඥාවට ගොදුරු වන ක්ෂේත්‍රය පවතියිද, නාමරූපය විඤ්ඤාණය සමග අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රත්‍යය වශයෙන් පවතින මේ ප්‍රමාණයෙන්ම සංසාර වට්ටය කැරකෙයි. එනම්, මේ ආත්මභාවය පැනවීම සඳහා නාමරූපය විඤ්ඤාණය සමග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් පවතී.

အတ္တပညတ္တိ

ආත්මය පැනවීම

၁၁၇. ‘‘ကိတ္တာဝတာ စ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ? ရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ – ‘‘ရူပီ မေ ပရိတ္တော အတ္တာ’’တိ. ရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ – ‘ရူပီ မေ အနန္တော အတ္တာ’တိ. အရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ – ‘အရူပီ မေ ပရိတ္တော အတ္တာ’တိ. အရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ – ‘အရူပီ မေ အနန္တော အတ္တာ’တိ.

117. ආනන්දය, ආත්මය පනවන තැනැත්තා කෙතෙක් ආකාරයකින් එය පනවන්නේද? ආනන්දය, රූපී වූ (සිරුරක් සහිත), කුඩා වූ ආත්මයක් පනවන්නා “මගේ ආත්මය රූපී ය, කුඩා ය” යි පනවයි. ආනන්දය, රූපී වූ, අනන්ත වූ ආත්මයක් පනවන්නා “මගේ ආත්මය රූපී ය, අනන්ත ය” යි පනවයි. ආනන්දය, අරූපී වූ, කුඩා වූ ආත්මයක් පනවන්නා “මගේ ආත්මය අරූපී ය, කුඩා ය” යි පනවයි. ආනන්දය, අරූපී වූ, අනන්ත වූ ආත්මයක් පනවන්නා “මගේ ආත්මය අරූපී ය, අනන්ත ය” යි පනවයි.

၁၁၈. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပိံ ပရိတ္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ အနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

118. ආනන්දය, ඒ පිරිස අතරින් යමෙක් රූපී වූ කුඩා වූ ආත්මයක් පනවනවාද, ඔහු දැනට පවතින රූපී කුඩා ආත්මයක් පනවයි, හෝ මතු භවයෙහි ඇති වන්නා වූ රූපී කුඩා ආත්මයක් පනවයි. “සත්‍ය නොවන දෙය වුවද සත්‍ය බවට පත් කරමි (එනම් මගේ දෘෂ්ටිය නිවැරදි බව පෙන්වමි)” යන සිතුවිල්ල ඔහුට ඇති වේ. ආනන්දය, තත්ත්වය මෙසේ පවතිද්දී, ඔහු තුළ “ආත්මය රූපී ය, කුඩා ය” යන මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අනුශය වශයෙන් පවතින බව පැවසීම උචිත වේ.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန [Pg.55] သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပိံ အနန္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ အနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

ආනන්දය, ඒ පිරිස අතරින් යමෙක් රූපී වූ අනන්ත වූ ආත්මයක් පනවනවාද, ඔහු දැනට පවතින රූපී අනන්ත ආත්මයක් පනවයි, හෝ මතු භවයෙහි ඇති වන්නා වූ රූපී අනන්ත ආත්මයක් පනවයි. “සත්‍ය නොවන දෙය වුවද සත්‍ය බවට පත් කරමි” යන සිතුවිල්ල ඔහුට ඇති වේ. ආනන්දය, තත්ත්වය මෙසේ පවතිද්දී, ඔහු තුළ “ආත්මය රූපී ය, අනන්ත ය” යන මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අනුශය වශයෙන් පවතින බව පැවසීම උචිත වේ.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရူပိံ ပရိတ္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ အနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

ආනන්දය, ඒ පිරිස අතරින් යමෙක් අරූපී වූ කුඩා වූ ආත්මයක් පනවනවාද, ඔහු දැනට පවතින අරූපී කුඩා ආත්මයක් පනවයි, හෝ මතු භවයෙහි ඇති වන්නා වූ අරූපී කුඩා ආත්මයක් පනවයි. “සත්‍ය නොවන දෙය වුවද සත්‍ය බවට පත් කරමි” යන සිතුවිල්ල ඔහුට ඇති වේ. ආනන්දය, තත්ත්වය මෙසේ පවතිද්දී, ඔහු තුළ “ආත්මය අරූපී ය, කුඩා ය” යන මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අනුශය වශයෙන් පවතින බව පැවසීම උචිත වේ.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရူပိံ အနန္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ အနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ ပညပေန္တော ပညပေတိ.

ආනන්දය, ඒ පිරිස අතරින් යමෙක් අරූපී වූ අනන්ත වූ ආත්මයක් පනවනවාද, ඔහු දැනට පවතින අරූපී අනන්ත ආත්මයක් පනවයි, හෝ මතු භවයෙහි ඇති වන්නා වූ අරූපී අනන්ත ආත්මයක් පනවයි. “සත්‍ය නොවන දෙය වුවද සත්‍ය බවට පත් කරමි” යන සිතුවිල්ල ඔහුට ඇති වේ. ආනන්දය, තත්ත්වය මෙසේ පවතිද්දී, ඔහු තුළ “ආත්මය අරූපී ය, අනන්ත ය” යන මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අනුශය වශයෙන් පවතින බව පැවසීම උචිත වේ. ආනන්දය, මෙපමණකින් ආත්මයක් පනවන තැනැත්තා ආත්මය පනවයි.

နအတ္တပညတ္တိ

ආත්මය නොපැනවීම

၁၁၉. ‘‘ကိတ္တာဝတာ စ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ? ရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ – ‘ရူပီ မေ ပရိတ္တော အတ္တာ’တိ. ရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ – ‘ရူပီ မေ အနန္တော အတ္တာ’တိ. အရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ – ‘အရူပီ မေ ပရိတ္တော အတ္တာ’တိ. အရူပိံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ – ‘အရူပီ မေ အနန္တော အတ္တာ’တိ.

119. “ආනන්දයෙනි, පුද්ගලයෙකු ආත්මයක් පනවන්නේ නැත්තේ කෙතරම් ප්‍රමාණයකින්ද? ආනන්දයෙනි, රූප සහිත වූ ප්‍රමාණවත් (කුඩා) ආත්මයක් පනවන්නේ නැති තැනැත්තා ‘රූප සහිත වූ මාගේ ආත්මය කුඩාය’ යි පනවන්නේ නැත. ආනන්දයෙනි, රූප සහිත වූ අප්‍රමාණ (අනන්ත) ආත්මයක් පනවන්නේ නැති තැනැත්තා ‘රූප සහිත වූ මාගේ ආත්මය අනන්තය’ යි පනවන්නේ නැත. ආනන්දයෙනි, රූප රහිත වූ ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැති තැනැත්තා ‘රූප රහිත වූ මාගේ ආත්මය කුඩාය’ යි පනවන්නේ නැත. ආනන්දයෙනි, රූප රහිත වූ අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැති තැනැත්තා ‘රූප රහිත වූ මාගේ ආත්මය අනන්තය’ යි පනවන්නේ නැත.”

၁၂၀. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော ရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ န ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပိံ ပရိတ္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ နာနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

120. “ආනන්දයෙනි, එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු රූප සහිත වූ ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැතිද, ඔහු වර්තමානයෙහිදීද රූප සහිත ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැත; මතු උපදනා භවයෙහිදීද රූප සහිත ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැත. ‘එය එසේ නොවුවද (යථාර්ථයක් නොවුවද), මම එය එසේ (සත්‍යයක්) බවට පත් කරමි’ යන අදහසක්ද ඔහුට ඇති නොවේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ වූ කල්හි, ‘රූපී වූ කුඩා ආත්මය’ යන අනුදෘෂ්ටිය ඔහු තුළ අනුශය (සැඟව පවත්නා කෙලෙස්) ලෙස නොපවතී යැයි කීම සුදුසුය.”

‘‘တတြာနန္ဒ[Pg.56], ယော သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော ရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ န ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပိံ အနန္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ နာနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

“ආනන්දයෙනි, එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු රූප සහිත වූ අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැතිද, ඔහු වර්තමානයෙහිදීද රූප සහිත අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැත; මතු උපදනා භවයෙහිදීද රූප සහිත අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැත. ‘එය එසේ නොවුවද, මම එය එසේ බවට පත් කරමි’ යන අදහසක්ද ඔහුට ඇති නොවේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ වූ කල්හි, ‘රූපී වූ අනන්ත ආත්මය’ යන අනුදෘෂ්ටිය ඔහු තුළ අනුශය ලෙස නොපවතී යැයි කීම සුදුසුය.”

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော အရူပိံ ပရိတ္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ န ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရူပိံ ပရိတ္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ နာနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ.

“ආනන්දයෙනි, එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු රූප රහිත වූ ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැතිද, ඔහු වර්තමානයෙහිදීද රූප රහිත ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැත; මතු උපදනා භවයෙහිදීද රූප රහිත ප්‍රමාණවත් ආත්මයක් පනවන්නේ නැත. ‘එය එසේ නොවුවද, මම එය එසේ බවට පත් කරමි’ යන අදහසක්ද ඔහුට ඇති නොවේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ වූ කල්හි, ‘අරූපී වූ කුඩා ආත්මය’ යන අනුදෘෂ්ටිය ඔහු තුළ අනුශය ලෙස නොපවතී යැයි කීම සුදුසුය.”

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ. ဧတရဟိ ဝါ သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, တတ္ထ ဘာဝိံ ဝါ သော အရူပိံ အနန္တံ အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ, ‘အတထံ ဝါ ပန သန္တံ တထတ္တာယ ဥပကပ္ပေဿာမီ’တိ ဣတိ ဝါ ပနဿ န ဟောတိ. ဧဝံ သန္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရူပိံ အနန္တတ္တာနုဒိဋ္ဌိ နာနုသေတီတိ ဣစ္စာလံ ဝစနာယ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ န ပညပေန္တော န ပညပေတိ.

“ආනන්දයෙනි, එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු රූප රහිත වූ අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැතිද, ඔහු වර්තමානයෙහිදීද රූප රහිත අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැත; මතු උපදනා භවයෙහිදීද රූප රහිත අප්‍රමාණ ආත්මයක් පනවන්නේ නැත. ‘එය එසේ නොවුවද, මම එය එසේ බවට පත් කරමි’ යන අදහසක්ද ඔහුට ඇති නොවේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ වූ කල්හි, ‘අරූපී වූ අනන්ත ආත්මය’ යන අනුදෘෂ්ටිය ඔහු තුළ අනුශය ලෙස නොපවතී යැයි කීම සුදුසුය. ආනන්දයෙනි, මෙපමණකින් ආත්මයක් පනවන්නේ නැති පුද්ගලයා (ආත්මයක්) පනවන්නේ නැත.”

အတ္တသမနုပဿနာ

ආත්මය පිළිබඳව දැකීම

၁၂၁. ‘‘ကိတ္တာဝတာ စ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ သမနုပဿမာနော သမနုပဿတိ? ဝေဒနံ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ သမနုပဿမာနော သမနုပဿတိ – ‘ဝေဒနာ မေ အတ္တာ’တိ. ‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ’တိ ဣတိ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ သမနုပဿမာနော သမနုပဿတိ. ‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, နောပိ အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ, အတ္တာ မေ ဝေဒိယတိ, ဝေဒနာဓမ္မော ဟိ မေ အတ္တာ’တိ ဣတိ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, အတ္တာနံ သမနုပဿမာနော သမနုပဿတိ.

121. “ආනන්දයෙනි, පුද්ගලයෙකු ආත්මය දක්නේ කෙතරම් ප්‍රමාණයකින්ද? ආනන්දයෙනි, වේදනාව ආත්මය ලෙස දක්නා තැනැත්තා ‘වේදනාව මගේ ආත්මයයි’ කියා දක්නේය. ‘වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේ, මාගේ ආත්මය වේදනා නොවිඳින්නකි’ කියා දක්නේය. නැතහොත් ‘වේදනාව මාගේ ආත්මය නොවේ, එසේම මාගේ ආත්මය වේදනා නොවිඳින්නක්ද නොවේ, මාගේ ආත්මය වේදනා විඳියි, මක්නිසාද මාගේ ආත්මය වේදනා විඳින ස්වභාවය ඇත්තේය’ කියා හෝ ආත්මය දක්නේය.”

၁၂၂. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော ဧဝမာဟ – ‘ဝေဒနာ မေ အတ္တာ’တိ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘တိဿော ခေါ ဣမာ, အာဝုသော, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမာသံ ခေါ တွံ တိဿန္နံ [Pg.57] ဝေဒနာနံ ကတမံ အတ္တတော သမနုပဿသီ’တိ? ယသ္မိံ, အာနန္ဒ, သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; သုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အာနန္ဒ, သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; ဒုက္ခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အာနန္ဒ, သမယေ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; အဒုက္ခမသုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ.

122. “ආනන්දයෙනි, එහිදී ‘වේදනාව මගේ ආත්මයයි’ කියා යමෙක් පවසයි නම්, ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මේ වේදනා තුනකි. එනම් සැප වේදනාව, දුක් වේදනාව සහ නොදුක් නොසැප වේදනාවයි. මේ වේදනා තුනෙන් ඔබ කවරක් ආත්මය ලෙස දක්නෙහිද?’ ආනන්දයෙනි, යම් අවස්ථාවක සැප වේදනාවක් විඳියිද, එකල ඔහු දුක් වේදනාවක් හෝ නොදුක් නොසැප වේදනාවක් හෝ නොවිඳියි; එකල ඔහු විඳින්නේ සැප වේදනාවක්ම පමණි. ආනන්දයෙනි, යම් අවස්ථාවක දුක් වේදනාවක් විඳියිද, එකල ඔහු සැප වේදනාවක් හෝ නොදුක් නොසැප වේදනාවක් හෝ නොවිඳියි; එකල ඔහු විඳින්නේ දුක් වේදනාවක්ම පමණි. ආනන්දයෙනි, යම් අවස්ථාවක නොදුක් නොසැප වේදනාවක් විඳියිද, එකල ඔහු සැප වේදනාවක් හෝ දුක් වේදනාවක් හෝ නොවිඳියි; එකල ඔහු විඳින්නේ නොදුක් නොසැප වේදනාවක්ම පමණි.”

၁၂၃. ‘‘သုခါပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ဒုက္ခာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. အဒုက္ခမသုခါပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. တဿ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနဿ ‘ဧသော မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. တဿာယေဝ သုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ‘ဗျဂါ မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနဿ ‘ဧသော မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. တဿာယေဝ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ‘ဗျဂါ မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒိယမာနဿ ‘ဧသော မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. တဿာယေဝ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ‘ဗျဂါ မေ အတ္တာ’တိ ဟောတိ. ဣတိ သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အနိစ္စသုခဒုက္ခဝေါကိဏ္ဏံ ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မံ အတ္တာနံ သမနုပဿမာနော သမနုပဿတိ, ယော သော ဧဝမာဟ – ‘ဝေဒနာ မေ အတ္တာ’တိ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧတေန ပေတံ နက္ခမတိ – ‘ဝေဒနာ မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿိတုံ.

123. ආනන්දයෙනි, සැප වේදනාව ද අනිත්‍යය, හේතූන්ගෙන් සැකසුණකි, ප්‍රත්‍යයන් නිසා හටගත්තකි, ක්ෂය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, වැය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තකි, නිරුද්ධ වන ස්වභාව ඇත්තකි. ආනන්දයෙනි, දුක් වේදනාව ද අනිත්‍යය, හේතූන්ගෙන් සැකසුණකි, ප්‍රත්‍යයන් නිසා හටගත්තකි, ක්ෂය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, වැය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තකි, නිරුද්ධ වන ස්වභාව ඇත්තකි. ආනන්දයෙනි, නොදුක් නොසැප වේදනාව ද අනිත්‍යය, හේතූන්ගෙන් සැකසුණකි, ප්‍රත්‍යයන් නිසා හටගත්තකි, ක්ෂය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, වැය වී යන ස්වභාව ඇත්තකි, නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තකි, නිරුද්ධ වන ස්වභාව ඇත්තකි. එහිදී සැප වේදනාවක් විඳින පුද්ගලයාට 'මේ මගේ ආත්මයයි' යන දෘෂ්ටිය ඇති වේ. එම සැප වේදනාවම නිරුද්ධ වීමෙන් 'මාගේ ආත්මය විනාශ විය' යන කල්පනාව ඇති වේ. දුක් වේදනාවක් විඳින පුද්ගලයාට 'මේ මගේ ආත්මයයි' යන දෘෂ්ටිය ඇති වේ. එම දුක් වේදනාවම නිරුද්ධ වීමෙන් 'මාගේ ආත්මය විනාශ විය' යන කල්පනාව ඇති වේ. නොදුක් නොසැප වේදනාවක් විඳින පුද්ගලයාට 'මේ මගේ ආත්මයයි' යන දෘෂ්ටිය ඇති වේ. එම නොදුක් නොසැප වේදනාවම නිරුද්ධ වීමෙන් 'මාගේ ආත්මය විනාශ විය' යන කල්පනාව ඇති වේ. මෙසේ 'වේදනාව මගේ ආත්මයයි' පවසන යම් පුද්ගලයෙක් වේද, ඔහු මේ ජීවිතයේදීම අනිත්‍ය වූ, සැප හා දුක මිශ්‍ර වූ, හටගැනීම හා විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇති දෙයක් ආත්මය ලෙස දකියි. එබැවින් ආනන්දයෙනි, මේ හේතුව නිසා 'වේදනාව මගේ ආත්මයයි' යනුවෙන් දැකීම සුදුසු නැත.

၁၂၄. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယော သော ဧဝမာဟ – ‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ’တိ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ယတ္ထ ပနာဝုသော, သဗ္ဗသော ဝေဒယိတံ နတ္ထိ အပိ နု ခေါ, တတ္ထ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ သိယာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧတေန ပေတံ နက္ခမတိ – ‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿိတုံ.

124. ආනන්දයෙනි, එම දෘෂ්ටිගත පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරෙන් යමෙක් 'වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේ, මාගේ ආත්මයට කිසිදු විඳීමක් (දැනීමක්) නැත' යයි පවසන්නේ නම්, ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, යම් තැනක කිසිසේත්ම විඳීමක් නොමැති නම්, එහිදී "මම වෙමි" යන අහංකාරය ඇති විය හැකිද?' එවිට ඔහු 'ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ' යයි පවසනු ඇත. ආනන්දයෙනි, එබැවින් මේ හේතුව නිසා 'වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේ, මාගේ ආත්මයට කිසිදු විඳීමක් නැත' යනුවෙන් දැකීම සුදුසු නැත.

၁၂၅. ‘‘တတြာနန္ဒ[Pg.58], ယော သော ဧဝမာဟ – ‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, နောပိ အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ, အတ္တာ မေ ဝေဒိယတိ, ဝေဒနာဓမ္မော ဟိ မေ အတ္တာ’တိ. သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ဝေဒနာ စ ဟိ, အာဝုသော, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈေယျုံ. သဗ္ဗသော ဝေဒနာယ အသတိ ဝေဒနာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ တတ္ထ ‘အယမဟမသ္မီ’တိ သိယာ’’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဧတေန ပေတံ နက္ခမတိ – ‘‘န ဟေဝ ခေါ မေ ဝေဒနာ အတ္တာ, နောပိ အပ္ပဋိသံဝေဒနော မေ အတ္တာ, အတ္တာ မေ ဝေဒိယတိ, ဝေဒနာဓမ္မော ဟိ မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿိတုံ.

125. ආනන්දයෙනි, එම දෘෂ්ටිගත පුද්ගලයන් අතුරෙන් යමෙක් 'වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේ, එසේම මගේ ආත්මය නොවිඳින දෙයකුත් නොවේ, මාගේ ආත්මය විඳියි, මන්ද මාගේ ආත්මය විඳීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය' යයි පවසන්නේ නම්, ඔහුට මෙසේ කිව යුතුය: 'ඇවැත්නි, වේදනාවන් සියලු ආකාරයෙන්ම, හැම අයුරකින්ම, කිසිදු ඉතිරියක් නැතිව නිරුද්ධ වී යන්නේ නම්, වේදනාවන් කිසිසේත්ම නැති කල්හි, වේදනාවන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු එහි "මම මේ වෙමි" යයි කිව හැකිද?' එවිට ඔහු 'ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ' යයි පවසනු ඇත. ආනන්දයෙනි, එබැවින් මේ හේතුව නිසා 'වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේ, මාගේ ආත්මය නොවිඳින්නේත් නොවේ, මාගේ ආත්මය විඳියි, මාගේ ආත්මය විඳීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය' යනුවෙන් දැකීම සුදුසු නැත.

၁၂၆. ‘‘ယတော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု နေဝ ဝေဒနံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, နောပိ အပ္ပဋိသံဝေဒနံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, နောပိ ‘အတ္တာ မေ ဝေဒိယတိ, ဝေဒနာဓမ္မော ဟိ မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. သော ဧဝံ န သမနုပဿန္တော န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ, အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုံ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ ဣတိဿ ဒိဋ္ဌီ’တိ, တဒကလ္လံ. ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ ဣတိဿ ဒိဋ္ဌီ’တိ, တဒကလ္လံ. ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ ဣတိဿ ဒိဋ္ဌီ’တိ, တဒကလ္လံ. ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ ဣတိဿ ဒိဋ္ဌီ’တိ, တဒကလ္လံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဝတာ, အာနန္ဒ, အဓိဝစနံ ယာဝတာ အဓိဝစနပထော, ယာဝတာ နိရုတ္တိ ယာဝတာ နိရုတ္တိပထော, ယာဝတာ ပညတ္တိ ယာဝတာ ပညတ္တိပထော, ယာဝတာ ပညာ ယာဝတာ ပညာဝစရံ, ယာဝတာ ဝဋ္ဋံ, ယာဝတာ ဝဋ္ဋတိ, တဒဘိညာဝိမုတ္တော ဘိက္ခု, တဒဘိညာဝိမုတ္တံ ဘိက္ခုံ ‘န ဇာနာတိ န ပဿတိ ဣတိဿ ဒိဋ္ဌီ’တိ, တဒကလ္လံ.

126. ආනන්දයෙනි, යම් කලෙක මහණෙක් වේදනාව ආත්මය ලෙස නොදකියිද, විඳීමක් නැති දෙයක් ආත්මය ලෙස නොදකියිද, 'මාගේ ආත්මය විඳියි, මන්ද මාගේ ආත්මය විඳීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය' යයි ද නොදකියිද, මෙසේ නොදක්නා ඒ මහණ තෙමේ ලෝකයෙහි කිසිවක් (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවලින්) උපාදානය නොකරයි. උපාදානය නොකරන්නා වූ ඔහු කිසිවකටත් පීඩාවට පත් නොවේ (තැති නොගනී). පීඩාවට පත් නොවන ඔහු තමා තුළම පිරිනිවන් පායි. 'ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු කටයුතු නිම කරන ලදී, මේ අත්භවයෙන් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැත' යයි ඔහු මනාව දැනගනියි. ආනන්දයෙනි, මෙසේ මිදුණු සිත් ඇති මහණෙකු ගැන යමෙක් 'මරණින් මතු තථාගතයන් වහන්සේ සිටියි' කියා හෝ, 'නොසිටියි' කියා හෝ, 'සිටියිත් නොසිටියිත්' කියා හෝ, 'සිටින්නේත් නැත නොසිටින්නේත් නැත' කියා හෝ දෘෂ්ටියක් ඇති බව පවසන්නේ නම් එය නොගැලපේ. එයට හේතුව කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, යම් තාක් නම් කිරීම් ඇත්ද, නම් කිරීම්වල පථයන් ඇත්ද, භාෂාවන් ඇත්ද, භාෂාවන්ගේ පථයන් ඇත්ද, පැනවීම් ඇත්ද, පැනවීම්වල පථයන් ඇත්ද, ප්‍රඥාව ඇත්ද, ප්‍රඥාවේ ගෝචරයන් ඇත්ද, සංසාර චක්‍රය ඇත්ද, සංසාරය යම් තාක් පවතීද, ඒ සියල්ල අභිඥාවෙන් (විශේෂ ප්‍රඥාවෙන්) දැන විමුක්තියට පත් වූ මහණෙකු පිළිබඳව 'ඔහු නොදනියි, නොදකියි' යයි කීම හෝ එවැනි දෘෂ්ටියක් ඇති බව පැවසීම සුදුසු නොවන බැවිනි.

သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ

විඥානස්තිථි (විඥානය පිහිටන ස්ථාන) සතකි.

၁၂၇. ‘‘သတ္တ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော, ဒွေ အာယတနာနိ. ကတမာ သတ္တ? သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ[Pg.59], ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ, ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ပဉ္စမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. သန္တာနန္ဒ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမီ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ. အသညသတ္တာယတနံ နေဝသညာနာသညာယတနမေဝ ဒုတိယံ.

127. “ආනන්දය, විඤ්ඤාණට්ඨිති (විඤ්ඤාණයේ පැවැත්මට රුකුල් වන තැන්) හතකි, ආයතන දෙකකි. ඒ හත කවරේද? ආනන්දය, විවිධ වූ ශරීර සහ විවිධ වූ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; මිනිසුන්, ඇතැම් දෙවිවරුන් සහ ඇතැම් විනිපාතිකයෝ (වෛමානික ප්‍රේතයන් වැනි) මෙනි. මෙය පළමු විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, විවිධ වූ ශරීර ඇති නමුත් සමාන වූ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; ප්‍රථම ධ්‍යානය ලබා උපන් බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය දෙවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, සමාන වූ ශරීර ඇති නමුත් විවිධ වූ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; ආභස්සර දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය තෙවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, සමාන වූ ශරීර සහ සමාන වූ සංඥා ඇති සත්වයෝ සිටිති; සුභකිණ්හ දෙවිවරුන් මෙනි. මෙය සිව්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥා ඉක්මවා යාමෙන්, ගැටීම් (පටිඝ) සංඥා අතුරුදන් වීමෙන් සහ නානත්ව සංඥා මෙනෙහි නොකිරීමෙන්, ‘ආකාශය අනන්තය’ යැයි ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය පස්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යැයි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හයවන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘කිසිවක් නැත’ යැයි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණි සත්වයෝ සිටිති. මෙය හත්වන විඤ්ඤාණට්ඨිතියයි. ආයතන දෙක නම්: අසඤ්ඤසත්ත ආයතනය (සංඥා විරහිත සත්ව ලෝකය) සහ දෙවනුව නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයයි.”

၁၂၈. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယာယံ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ, ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ, ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ယော နု ခေါ, အာနန္ဒ, တဉ္စ ပဇာနာတိ, တဿာ စ သမုဒယံ ပဇာနာတိ, တဿာ စ အတ္ထင်္ဂမံ ပဇာနာတိ, တဿာ စ အဿာဒံ ပဇာနာတိ, တဿာ စ အာဒီနဝံ ပဇာနာတိ, တဿာ စ နိဿရဏံ ပဇာနာတိ, ကလ္လံ နု တေန တဒဘိနန္ဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘တတြာနန္ဒ, ယမိဒံ အသညသတ္တာယတနံ. ယော နု ခေါ, အာနန္ဒ, တဉ္စ ပဇာနာတိ, တဿ စ သမုဒယံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အတ္ထင်္ဂမံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အဿာဒံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အာဒီနဝံ ပဇာနာတိ, တဿ စ နိဿရဏံ ပဇာနာတိ, ကလ္လံ နု တေန တဒဘိနန္ဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယမိဒံ နေဝသညာနာသညာယတနံ. ယော နု ခေါ, အာနန္ဒ, တဉ္စ ပဇာနာတိ, တဿ စ သမုဒယံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အတ္ထင်္ဂမံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အဿာဒံ ပဇာနာတိ, တဿ စ အာဒီနဝံ ပဇာနာတိ, တဿ စ နိဿရဏံ ပဇာနာတိ, ကလ္လံ နု တေန တဒဘိနန္ဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ယတော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဣမာသဉ္စ သတ္တန္နံ ဝိညာဏဋ္ဌိတီနံ ဣမေသဉ္စ ဒွိန္နံ အာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ, အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပညာဝိမုတ္တော.

128. “ආනන්දය, එහිදී මිනිසුන්, ඇතැම් දෙවිවරුන් සහ ඇතැම් විනිපාතිකයන් වැනි විවිධ ශරීර හා විවිධ සංඥා ඇති ඒ පළමු විඤ්ඤාණට්ඨිතිය ගැන යමෙක් දැන ගනී නම්, එහි හටගැනීමත්, එහි අතුරුදන් වීමත්, එහි ආශ්වාදයත්, එහි ආදීනවයත්, ඉන් නිස්සරණයත් (මිදීමත්) මැනවින් දැන ගනී නම්, ඔහු එය අගය කිරීම (උපාදානයෙන් පිළිගැනීම) සුදුසුද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය සුදුසු නැත.” ... “ආනන්දය, ඒ අසඤ්ඤසත්ත ආයතනය ගැන යමෙක් දැන ගනී නම්... ආනන්දය, ඒ නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ගැන යමෙක් දැන ගනී නම්... ආනන්දය, යම් කලෙක මහණෙක් මේ විඤ්ඤාණට්ඨිති හතේ සහ මේ ආයතන දෙකේ හටගැනීම, අතුරුදන් වීම, ආශ්වාදය, ආදීනවය සහ නිස්සරණය ඇති සැටියෙන් දැන, කිසිවක් දැඩිව නොගෙන (උපාදානයෙන් තොරව) කෙලෙසුන්ගෙන් විමුක්තිය ලබන්නේද, ආනන්දය, එවිට ඒ මහණ ‘ප්‍රඥා විමුක්ත’ (ප්‍රඥාවෙන් මිදුණු තැනැත්තා) යැයි කියනු ලැබේ.”

အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ

අට විමොක්ඛයෝ

၁၂၉. ‘‘အဋ္ဌ [Pg.60] ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ဝိမောက္ခာ. ကတမေ အဋ္ဌ? ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော. အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော. သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ, အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နေဝသညာနာသညာ’ယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ.

129. “ආනන්දය, මේ විමොක්ඛ (මිදීම්) අටක් වෙති. ඒ අට කවරේද? (1) රූපී වූයේ රූපයන් දකියි. මෙය පළමු විමොක්ඛයයි. (2) තමා තුළ රූප සංඥා නැතිව (අධ්‍යාත්මිකව රූප මෙනෙහි නොකර), බාහිර රූපයන් දකියි. මෙය දෙවන විමොක්ඛයයි. (3) ‘සුභය’ කියාම අධිමුක්ත වෙයි (ප්‍රසන්නව නිසල වෙයි). මෙය තෙවන විමොක්ඛයයි. (4) සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥා ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සංඥා අතුරුදන් වීමෙන්, නානත්ව සංඥා මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’ යැයි ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය සිව්වන විමොක්ඛයයි. (5) සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යැයි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය පස්වන විමොක්ඛයයි. (6) සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’ යැයි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය හයවන විමොක්ඛයයි. (7) සියලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය හත්වන විමොක්ඛයයි. (8) සියලු ආකාරයෙන් නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සංඥා වෙදයිත නිරෝධයට (සංඥා සහ වේදනා නිරුද්ධ වීමට) පැමිණ වාසය කරයි. මෙය අටවන විමොක්ඛයයි. ආනන්දය, මේ වනාහි අට විමොක්ඛයෝ වෙති.”

၁၃၀. ‘‘ယတော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဣမေ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ အနုလောမမ္ပိ သမာပဇ္ဇတိ, ပဋိလောမမ္ပိ သမာပဇ္ဇတိ, အနုလောမပဋိလောမမ္ပိ သမာပဇ္ဇတိ, ယတ္ထိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ ယာဝတိစ္ဆကံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော. ဣမာယ စ အာနန္ဒ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တိယာ အညာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တိ ဥတ္တရိတရာ ဝါ ပဏီတတရာ ဝါ နတ္ထီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

130. “ආනන්දයෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුවක් මෙම අෂ්ට විමොක්ෂයන් අනුලෝම වශයෙන් ද සමාපත්තියට පැමිණෙයි ද, ප්‍රතිලෝම වශයෙන් ද සමාපත්තියට පැමිණෙයි ද, අනුලෝම ප්‍රතිලෝම වශයෙන් ද සමාපත්තියට පැමිණෙයි ද, කැමති තැනක, කැමති සමාපත්තියකට, කැමති තාක් වේලාවක් සමාපත්තියට පැමිණෙයි ද, එයින් නැගී සිටියි ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි ද, ආනන්දයෙනි, මෙම භික්ෂුව ‘උභතෝභාගවිමුත්ත’ (දෙයාකාරයකින් මිදුණු) තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ. ආනන්දයෙනි, මෙම උභතෝභාගවිමුක්තියට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ වෙනත් උභතෝභාගවිමුක්තියක් නැත.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව ඉතා සතුටින් පිළිගත්හ.

မဟာနိဒါနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

දෙවැනි මහානිදාන සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၃. မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ

3. මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රය

၁၃၁. ဧဝံ [Pg.61] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဝဇ္ဇီ အဘိယာတုကာမော ဟောတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ ဟိမေ ဝဇ္ဇီ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ဥစ္ဆေစ္ဆာမိ ဝဇ္ဇီ, ဝိနာသေဿာမိ ဝဇ္ဇီ, အနယဗျသနံ အာပါဒေဿာမိ ဝဇ္ဇီ’’တိ.

131. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ජකුට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල මගධ රටෙහි රජ වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු රජු වජ්ජීන් මැඩපැවැත්වීම සඳහා යුද්ධයට යාමට කැමතිව සිටියේය. හෙතෙම මෙසේ කීවේය: “මම මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහානුභාව ඇති මෙම වජ්ජීන් විනාශ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් වඳ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් මහත් විපතකට හා විනාශයකට පත් කරන්නෙමි” යනුයි.

၁၃၂. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဝဿကာရံ ဗြာဟ္မဏံ မဂဓမဟာမတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဝဇ္ဇီ အဘိယာတုကာမော. သော ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ ဟိမေ ဝဇ္ဇီ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ဥစ္ဆေစ္ဆာမိ ဝဇ္ဇီ, ဝိနာသေဿာမိ ဝဇ္ဇီ, အနယဗျသနံ အာပါဒေဿာမီ’’’တိ. ယထာ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ, တံ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ မမ အာရောစေယျာသိ. န ဟိ တထာဂတာ ဝိတထံ ဘဏန္တီ’’တိ.

132. ඉන්පසු මගධ රටෙහි රජ වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු රජු, මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා අමතා මෙසේ කීවේය: “පින්වත් බමුණ, ඔබ එන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩ වසන සේක් ද, එතැනට යන්න. ගොස් මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් හිසින් වැඳ, උන්වහන්සේගේ නිදුක් බව, නිරෝගී බව, සැහැල්ලු බව, ශක්තිය හා සැප විහරණය විමසන්න. ‘ස්වාමීනි, මගධ රජු වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් හිසින් වඳියි, නිදුක් බව, නිරෝගී බව, සැහැල්ලු බව, ශක්තිය හා සැප විහරණය විමසයි’ යනුවෙන් පවසන්න. තවද මෙසේත් පවසන්න: ‘ස්වාමීනි, මගධ රජු වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු වජ්ජීන් මැඩපැවැත්වීමට යාමට කැමතිව සිටියි. හෙතෙම මෙසේ පවසයි: මම මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහානුභාව ඇති මෙම වජ්ජීන් විනාශ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් වඳ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් මහත් විපතකට හා විනාශයකට පත් කරන්නෙමි’ යනුවෙනි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට යම් පිළිතුරක් වදාරන සේක් ද, එය මැනවින් මතක තබාගෙන මට දන්වන්න. තථාගතයන් වහන්සේලා කිසිලෙසකත් අසත්‍යයක් වදාරන්නේ නැත.”

ဝဿကာရဗြာဟ္မဏော

වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා

၁၃၃. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇေတွာ ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ရာဇဂဟမှာ နိယျာသိ, ယေန ဂိဇ္ဈကူဋော ပဗ္ဗတော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ, ယာနေန ဂန္တွာ, ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ [Pg.62] နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ, ဘော ဂေါတမ, မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ. ရာဇာ, ဘော ဂေါတမ, မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဝဇ္ဇီ အဘိယာတုကာမော. သော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဟိမေ ဝဇ္ဇီ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ဥစ္ဆေစ္ဆာမိ ဝဇ္ဇီ, ဝိနာသေဿာမိ ဝဇ္ဇီ, အနယဗျသနံ အာပါဒေဿာမီ’’’တိ.

133. “පින්වත, එසේය” කියා මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා, වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු රජුගේ වචනය පිළිගෙන, ඉතා උසස් රථ රාශියක් සූදානම් කරවා, එක් උසස් රථයකට නැගී අනෙක් රථ පිරිවරාගෙන රජගහ නුවරින් නික්ම ගිජ්ජකුට පර්වතය වෙත ගියේය. රථයකින් යා හැකි තාක් දුර රථයෙන් ගොස්, රථයෙන් බැස පයින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු වචන කතාබහ කොට අවසන් කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “පින්වත් ගෝතමයන් වහන්ස, මගධ රජු වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් හිසින් වඳියි, නිදුක් බව, නිරෝගී බව, සැහැල්ලු බව, ශක්තිය හා සැප විහරණය විමසයි. පින්වත් ගෝතමයන් වහන්ස, මගධ රජු වූ වේදේහීපුත්ත අජාතසත්තු වජ්ජීන් මැඩපැවැත්වීමට යාමට කැමතිව සිටියි. හෙතෙම මෙසේ පවසයි: මම මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහානුභාව ඇති මෙම වජ්ජීන් විනාශ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් වඳ කරන්නෙමි, වජ්ජීන් මහත් විපතකට හා විනාශයකට පත් කරන්නෙමි” යනුවෙනි.

ရာဇအပရိဟာနိယဓမ္မာ

රජුන්ගේ අපරිහානීය ධර්ම

၁၃၄. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ အဘိဏှံ သန္နိပါတာ သန္နိပါတဗဟုလာ’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ အဘိဏှံ သန္နိပါတာ သန္နိပါတဗဟုလာ’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီ အဘိဏှံ သန္နိပါတာ သန္နိပါတဗဟုလာ ဘဝိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

134. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පවන් සලමින් උන්වහන්සේ පිටුපස සිටගෙන සිටියහ. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දයෙනි, වජ්ජීන් නිතර රැස්වන බවත්, බොහෝ වාරයක් රැස්වන බවත් ඔබ අසා ඇත්තෙහිද?” “ස්වාමීනි, වජ්ජීන් නිතර රැස්වන බවත්, බොහෝ වාරයක් රැස්වන බවත් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දයෙනි, යම්තාක් කල් වජ්ජීන් නිතර රැස්වන්නාහු ද, බොහෝ වාරයක් රැස්වන්නාහු ද, ඒ තාක් කල් වජ්ජීන්ගේ දියුණුවම බලාපොරොත්තු විය යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝဇ္ဇိကရဏီယာနိ ကရောန္တီ’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝဇ္ဇိကရဏီယာနိ ကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီ သမဂ္ဂါ သန္နိပတိဿန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိဿန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝဇ္ဇိကရဏီယာနိ ကရိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“ආනන්දයෙනි, වජ්ජීන් සමගියෙන් රැස්වන බවත්, සමගියෙන් රැස්වීම් අවසන් කරන බවත්, වජ්ජීන් විසින් කළ යුතු කටයුතු සමගියෙන් කරන බවත් ඔබ අසා ඇත්තෙහිද?” “ස්වාමීනි, වජ්ජීන් සමගියෙන් රැස්වන බවත්, සමගියෙන් රැස්වීම් අවසන් කරන බවත්, වජ්ජීන් විසින් කළ යුතු කටයුතු සමගියෙන් කරන බවත් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දයෙනි, යම්තාක් කල් වජ්ජීන් සමගියෙන් රැස්වන්නාහු ද, සමගියෙන් රැස්වීම් අවසන් කරන්නාහු ද, සමගියෙන් වජ්ජීන්ගේ කටයුතු කරන්නාහු ද, ඒ තාක් කල් වජ්ජීන්ගේ දියුණුවම බලාපොරොත්තු විය යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ အပညတ္တံ န ပညပေန္တိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ, ယထာပညတ္တေ ပေါရာဏေ ဝဇ္ဇိဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တီ’’’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ အပညတ္တံ န ပညပေန္တိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ, ယထာပညတ္တေ ပေါရာဏေ ဝဇ္ဇိဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တီ’’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ‘‘ဝဇ္ဇီ အပညတ္တံ န ပညပေဿန္တိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒိဿန္တိ, ယထာပညတ္တေ ပေါရာဏေ ဝဇ္ဇိဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“ආනන්ද, ‘වජ්ජීහු මෙතෙක් නොපැනවූ දෙයක් අලුතින් නොපනවති, පනවා ඇති පැරණි නීතිරීති කඩාබිඳ නොදමති, පනවන ලද පරිදි පැරණි වජ්ජි සම්ප්‍රදායන්ට අනුව කටයුතු කරති’ යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘වජ්ජීහු නොපැනවූ දෙයක් අලුතින් නොපනවති, පනවා ඇති දේ කඩාබිඳ නොදමති, පනවන ලද පරිදි පැරණි වජ්ජි සම්ප්‍රදායන්ට අනුව කටයුතු කරති’ යනුවෙන් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දය, යම්තාක් කාලයක් වජ්ජීහු නොපැනවූ දෙයක් අලුතින් නොපනවන්නාහුද, පනවන ලද දේ කඩාබිඳ නොදමන්නාහුද, පනවන ලද පරිදි පැරණි වජ්ජි සම්ප්‍රදායන්ට අනුව කටයුතු කරන්නාහුද, ඒ තාක් කාලයක් ආනන්දය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ [Pg.63] တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ ယေ တေ ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိမဟလ္လကာ, တေ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, တေသဉ္စ သောတဗ္ဗံ မညန္တီ’’’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ ယေ တေ ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိမဟလ္လကာ, တေ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, တေသဉ္စ သောတဗ္ဗံ မညန္တီ’’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီ ယေ တေ ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိမဟလ္လကာ, တေ သက္ကရိဿန္တိ ဂရုံ ကရိဿန္တိ မာနေဿန္တိ ပူဇေဿန္တိ, တေသဉ္စ သောတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“ආනන්ද, ‘වජ්ජීහු තමන් අතර සිටින වජ්ජි වැඩිහිටියන්ට සලකති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පුදති, ඔවුන්ගේ වචනයට කන් දිය යුතු යැයි සලකති’ යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘වජ්ජීහු වජ්ජි වැඩිහිටියන්ට සලකති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පුදති, ඔවුන්ගේ වචනයට කන් දිය යුතු යැයි සලකති’ යනුවෙන් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දය, යම්තාක් කාලයක් වජ්ජීහු වජ්ජි වැඩිහිටියන්ට සලකන්නාහුද, ගරු කරන්නාහුද, බහුමාන කරන්නාහුද, පුදන්නාහුද, ඔවුන්ගේ වචනයට කන් දිය යුතු යැයි සලකන්නාහුද, ඒ තාක් කාලයක් ආනන්දය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ ယာ တာ ကုလိတ္ထိယော ကုလကုမာရိယော, တာ န ဩက္ကဿ ပသယှ ဝါသေန္တီ’’’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ ယာ တာ ကုလိတ္ထိယော ကုလကုမာရိယော တာ န ဩက္ကဿ ပသယှ ဝါသေန္တီ’’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီ ယာ တာ ကုလိတ္ထိယော ကုလကုမာရိယော, တာ န ဩက္ကဿ ပသယှ ဝါသေဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“ආනන්ද, ‘වජ්ජීහු කුල ස්ත්‍රීන් හෝ කුල දැරියන් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන ගොස් රඳවා නොගනිති’ යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘වජ්ජීහු කුල ස්ත්‍රීන් හෝ කුල දැරියන් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන ගොස් රඳවා නොගනිති’ යනුවෙන් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දය, යම්තාක් කාලයක් වජ්ජීහු කුල ස්ත්‍රීන් හෝ කුල දැරියන් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන ගොස් රඳවා නොගන්නාහුද, ඒ තාක් කාලයක් ආනන්දය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီ ယာနိ တာနိ

“ආනන්ද, ‘වජ්ජීහු යම් ඒ’ යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?”

ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိစေတိယာနိ အဗ္ဘန္တရာနိ စေဝ ဗာဟိရာနိ စ, တာနိ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, တေသဉ္စ ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗံ ဓမ္မိကံ ဗလိံ နော ပရိဟာပေန္တီ’’’တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဝဇ္ဇီ ယာနိ တာနိ ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိစေတိယာနိ အဗ္ဘန္တရာနိ စေဝ ဗာဟိရာနိ စ, တာနိ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ တေသဉ္စ ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗံ ဓမ္မိကံ ဗလိံ နော ပရိဟာပေန္တီ’’’တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီ ယာနိ တာနိ ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိစေတိယာနိ အဗ္ဘန္တရာနိ စေဝ ဗာဟိရာနိ စ, တာနိ သက္ကရိဿန္တိ ဂရုံ ကရိဿန္တိ မာနေဿန္တိ ပူဇေဿန္တိ, တေသဉ္စ ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗံ ဓမ္မိကံ ဗလိံ နော ပရိဟာပေဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“වජ්ජීන්ගේ නගරය ඇතුළත හා පිටත ඇති වජ්ජි චෛත්‍යස්ථානයන්ට (පූජනීය ස්ථානයන්ට) සලකති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පුදති; එම ස්ථානවලට පෙර සිටම ධාර්මිකව පිරිනමන ලද පුද පූජාවන් හා පඬුරු නොපිරිහෙලා ඉටු කරති යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘වජ්ජීහු නගරය ඇතුළත හා පිටත ඇති වජ්ජි චෛත්‍යස්ථානයන්ට සලකති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පුදති; ඔවුන්ට පෙර සිටම පිරිනමන ලද ධාර්මික පුද පූජාවන් හා පඬුරු නොපිරිහෙලා ඉටු කරති’ යනුවෙන් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දය, යම්තාක් කාලයක් වජ්ජීහු නගරය ඇතුළත හා පිටත ඇති වජ්ජි චෛත්‍යස්ථානයන්ට සලකන්නාහුද, ගරු කරන්නාහුද, බහුමාන කරන්නාහුද, පුදන්නාහුද, පෙර සිටම පිරිනමන ලද ධාර්මික පුද පූජාවන් හා පඬුරු නොපිරිහෙලා ඉටු කරන්නාහුද, ඒ තාක් කාලයක් ආනන්දය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ကိန္တိ တေ, အာနန္ဒ, သုတံ, ‘ဝဇ္ဇီနံ အရဟန္တေသု ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ သုသံဝိဟိတာ, ကိန္တိ အနာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတံ အာဂစ္ဆေယျုံ, အာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတေ ဖာသု ဝိဟရေယျု’’’န္တိ? ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ ‘ဝဇ္ဇီနံ အရဟန္တေသု ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ သုသံဝိဟိတာ ကိန္တိ အနာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတံ အာဂစ္ဆေယျုံ, အာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတေ ဖာသု ဝိဟရေယျု’’’န္တိ. ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ အရဟန္တေသု ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ သုသံဝိဟိတာ ဘဝိဿတိ, ကိန္တိ အနာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတံ [Pg.64] အာဂစ္ဆေယျုံ, အာဂတာ စ အရဟန္တော ဝိဇိတေ ဖာသု ဝိဟရေယျုန္တိ. ဝုဒ္ဓိယေဝ, အာနန္ဒ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနီ’’တိ.

“ආනන්ද, ‘වජ්ජීහු රහතන් වහන්සේලා විෂයයෙහි ධාර්මික වූ රැකවරණය හා ආරක්ෂාව මැනවින් සලසා තිබේ; කෙසේ නම් නොපැමිණි රහතන් වහන්සේලා දේශයට වඩින්නාහුද? වැඩම කළ රහතන් වහන්සේලා දේශයෙහි සැපසේ වාසය කරන්නාහුද?’ යනුවෙන් ඔබ අසා තිබේද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘වජ්ජීහු රහතන් වහන්සේලා විෂයයෙහි ධාර්මික වූ රැකවරණය හා ආරක්ෂාව මැනවින් සලසා තිබේ; කෙසේ නම් නොපැමිණි රහතන් වහන්සේලා දේශයට වඩින්නාහුද? වැඩම කළ රහතන් වහන්සේලා දේශයෙහි සැපසේ වාසය කරන්නාහුද?’ යනුවෙන් මම අසා ඇත්තෙමි.” “ආනන්දය, යම්තාක් කාලයක් වජ්ජීහු රහතන් වහන්සේලා විෂයයෙහි ධාර්මික වූ රැකවරණය හා ආරක්ෂාව මැනවින් සලසන්නාහුද, නොපැමිණි රහතන් වහන්සේලා දේශයට වඩින්නාහුද, වැඩම කළ රහතන් වහන්සේලා දේශයෙහි සැපසේ වාසය කරන්නාහුද, ඒ තාක් කාලයක් ආනන්දය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

၁၃၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝဿကာရံ ဗြာဟ္မဏံ မဂဓမဟာမတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဗြာဟ္မဏ, သမယံ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ သာရန္ဒဒေ စေတိယေ. တတြာဟံ ဝဇ္ဇီနံ ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေသိံ. ယာဝကီဝဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဝဇ္ဇီသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဝဇ္ဇီ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဗြာဟ္မဏ, ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနီ’’တိ.

135. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ මහා අමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: “බ්‍රාහ්මණය, එක් කලෙක මම විශාලා මහනුවර සාරන්දද චෛත්‍යයෙහි වාසය කළෙමි. එහිදී මම වජ්ජීන්ට පිරිහීම පිණිස හේතු නොවන මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත දේශනා කළෙමි. බ්‍රාහ්මණය, යම්තාක් කාලයක් මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත වජ්ජීන් අතර පවතීද, වජ්ජීහු මෙම අපරිහානිය ධර්ම සතෙහි මැනවින් පිහිටා කටයුතු කරද්ද, ඒ තාක් කාලයක් බ්‍රාහ්මණය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧကမေကေနပိ, ဘော ဂေါတမ, အပရိဟာနိယေန ဓမ္မေန သမန္နာဂတာနံ ဝဇ္ဇီနံ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ. ကော ပန ဝါဒေါ သတ္တဟိ အပရိဟာနိယေဟိ ဓမ္မေဟိ. အကရဏီယာဝ, ဘော ဂေါတမ, ဝဇ္ဇီ ရညာ မာဂဓေန အဇာတသတ္တုနာ ဝေဒေဟိပုတ္တေန ယဒိဒံ ယုဒ္ဓဿ, အညတြ ဥပလာပနာယ အညတြ မိထုဘေဒါ. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆာမ, ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙයින් එකම අපරිහානීය ධර්මයකින් වුවද යුක්ත වූ වජ්ජීන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ හැකිය, පිරිහීමක් නොවන්නේමය. එසේ නම් අපරිහානීය ධර්ම සතෙන්ම යුක්ත වූ කල්හි කවර කථා ද? භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වේදේහී පුත්‍ර අජාසත්ත මගධ රජු විසින් කිසිදු උපක්‍රමශීලී රැවටීමකින් (upalāpanā) හෝ අභ්‍යන්තර භේදයක් (mithubheda) ඇති කිරීමකින් තොරව, හුදෙක් යුද්ධ කිරීමෙන් පමණක් වජ්ජීන්ව පරාජය කළ නොහැකිය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දැන් අපි යන්නෙමු; අපට බොහෝ කටයුතු ඇත, කළ යුතු රාජකාරි බොහෝ ඇත." "බ්‍රාහ්මණය, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් (එසේ කරන්න)." ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය සතුටින් පිළිගෙන, එය අනුමෝදන් වී, අසුනින් නැගිට නික්ම ගියේය.

ဘိက္ခုအပရိဟာနိယဓမ္မာ

භික්ෂූන්ගේ පිරිහීමට හේතු නොවන (අපරිහානීය) ධර්ම

၁၃၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေ ဝဿကာရေ ဗြာဟ္မဏေ မဂဓမဟာမတ္တေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, အာနန္ဒ, ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ, တေ သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိပါတေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ, တေ သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိပါတေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္နိပတိတော, ဘန္တေ, ဘိက္ခုသံဃော, ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

136. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ: "ආනන්දය, ඔබ යන්න; රජගහනුවර ඇසුරු කොට වසන සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලා උපස්ථාන ශාලාවට රැස් කරවන්න." ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් "එසේය ස්වාමීනි" කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, රජගහනුවර ඇසුරු කොට වසන සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලා උපස්ථාන ශාලාවට රැස් කරවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ; පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටියහ. එකත්පසක සිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, භික්ෂු සංඝයා රැස්ව සිටිති; ස්වාමීනි, දැන් ඒ සඳහා සුදුසු කාලය යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිතන සේක් නම් (එය කළ මැනව)."

အထ [Pg.65] ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဥပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သတ္တ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අසුනින් නැගිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළහ; වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටියහ. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූහ: "මහණෙනි, මම ඔබට අපරිහානීය ධර්ම සතක් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ස්වාමීනි" කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိဏှံ သန္နိပါတာ သန္နိပါတဗဟုလာ ဘဝိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් නිතර නිතර රැස්වීම් පවත්වත් ද, බොහෝ වාරයක් රැස් වෙත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သန္နိပတိဿန္တိ, သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိဿန္တိ, သမဂ္ဂါ သံဃကရဏီယာနိ ကရိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් සමගියෙන් රැස් වෙත් ද, සමගියෙන් විසිර යෙත් ද, සංඝ කටයුතු සමගියෙන් සිදු කරත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အပညတ္တံ န ပညပေဿန္တိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒိဿန္တိ, ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් (බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්) පනවන ලද්දක් උල්ලංඝනය නොකරත් ද, පනවන ලද ශික්ෂාපද අහෝසි නොකරත් ද, පනවා ඇති පරිදිම ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව පිළිපදිත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ, တေ သက္ကရိဿန္တိ ဂရုံ ကရိဿန္တိ မာနေဿန္တိ ပူဇေဿန္တိ, တေသဉ္စ သောတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන්, පැවිදි වී බොහෝ කලක් ගත වූ, සංඝ පීතෘන් වන, සංඝ පරිණායක වූ, ඒ ස්ථවිර භික්ෂූන්ට සත්කාර කරත් ද, ගරු කරත් ද, මානය කරත් ද, පූජා කරත් ද, ඔවුන්ගේ වචනයට සවන් දිය යුතු යැයි සලකත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဥပ္ပန္နာယ တဏှာယ ပေါနောဗ္ဘဝိကာယ န ဝသံ ဂစ္ဆိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන්, උපන් වූ නැවත භවයක් ඇති කරවන තෘෂ්ණාවට වසඟ නොවී සිටිත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အာရညကေသု သေနာသနေသု သာပေက္ခာ ဘဝိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් ආරණ්‍ය සේනාසනයන්හි ඇලුම් කරත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ပစ္စတ္တညေဝ သတိံ ဥပဋ္ဌပေဿန္တိ – ‘ကိန္တိ အနာဂတာ စ ပေသလာ သဗြဟ္မစာရီ အာဂစ္ဆေယျုံ, အာဂတာ စ ပေသလာ သဗြဟ္မစာရီ ဖာသု ဝိဟရေယျု’န္တိ. ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් තමන් තුළම මෙසේ සිහිය පිහිටුවා ගනිත් ද - 'නොපැමිණි සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මෙහි පැමිණෙත්වා, පැමිණි සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සුවසේ වාසය කරත්වා' යනුවෙන්, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් මේ අපරිහානීය ධර්ම සත භික්ෂූන් අතර පවතී ද, භික්ෂූන් මේ අපරිහානීය ධර්ම සත පිළිපදින බව දැකගත හැකි වේ ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

၁၃၇. ‘‘အပရေပိ [Pg.66] ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

137. "මහණෙනි, තවත් අපරිහානීය ධර්ම සතක් මම ඔබට දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ස්වාමීනි" කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န ကမ္မာရာမာ ဘဝိဿန္တိ န ကမ္မရတာ န ကမ္မာရာမတမနုယုတ္တာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් කටයුතු වල (කර්මාන්ත වල) නොඇලෙත් ද, එහි රමණය නොකරත් ද, එවැනි දෑ හි අධිකව යෙදී නොසිටිත් ද, ඒ තාක් මහණෙනි, භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န ဘဿာရာမာ ဘဝိဿန္တိ န ဘဿရတာ န ဘဿာရာမတမနုယုတ္တာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා හිස් කථාවෙහි ඇලුනෝ නොවෙත් ද, හිස් කථාවෙහි නොරැඳෙත් ද, හිස් කථාවෙහි නිරත නොවෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န နိဒ္ဒါရာမာ ဘဝိဿန္တိ န နိဒ္ဒါရတာ န နိဒ္ဒါရာမတမနုယုတ္တာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා නිද්‍රාවෙහි (නින්දෙහි) ඇලුනෝ නොවෙත් ද, නිද්‍රාවෙහි නොරැඳෙත් ද, නිද්‍රාවෙහි නිරත නොවෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န သင်္ဂဏိကာရာမာ ဘဝိဿန္တိ န သင်္ဂဏိကရတာ န သင်္ဂဏိကာရာမတမနုယုတ္တာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමූහයා අතර ගැවසීමෙහි (ගණසංගණිකාවෙහි) ඇලුනෝ නොවෙත් ද, එහි නොරැඳෙත් ද, එහි නිරත නොවෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န ပါပိစ္ဆာ ဘဝိဿန္တိ န ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා ලාමක වූ (අයහපත්) අදහස් ඇත්තෝ නොවෙත් ද, ලාමක අදහස්වලට වසඟ නොවෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န ပါပမိတ္တာ ဘဝိဿန္တိ န ပါပသဟာယာ န ပါပသမ္ပဝင်္ကာ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා පාපී මිතුරන් ඇත්තෝ නොවෙත් ද, පාපී යහළුවන් ඇත්තෝ නොවෙත් ද, පාපී පුද්ගලයන් ඇසුරු කරන්නෝ නොවෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န ဩရမတ္တကေန ဝိသေသာဓိဂမေန အန္တရာဝေါသာနံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා ස්වල්ප වූ විශේෂාධිගමයකින් (මාර්ග ඵල ලැබීමකින්) සතුටු වී රහත් බවට පත්වීමට පෙර අතරමගදී උත්සාහය අත්නොහරිත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත පවතී ද, මෙම අපරිහානිය ධර්මයන්හි භික්ෂූන් වහන්සේලා දක්නට ලැබෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

၁၃၈. ‘‘အပရေပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ…ပေ… ‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သဒ္ဓါ ဘဝိဿန္တိ…ပေ… ဟိရိမနာ ဘဝိဿန္တိ… ဩတ္တပ္ပီ ဘဝိဿန္တိ… ဗဟုဿုတာ ဘဝိဿန္တိ… အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဘဝိဿန္တိ… ဥပဋ္ဌိတဿတီ [Pg.67] ဘဝိဿန္တိ… ပညဝန္တော ဘဝိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ. ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

138. “මහණෙනි, තවත් අපරිහානිය ධර්ම සතක් ඔබලාට දේශනා කරමි... මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙත් ද... පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇත්තෝ වෙත් ද... පව් කිරීමට භය ඇත්තෝ වෙත් ද... බහුශ්‍රුත වෙත් ද... ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෝ වෙත් ද... එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තෝ වෙත් ද... ප්‍රඥාවන්ත වෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ. මහණෙනි, යම් තාක් කල් මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර පවතී ද, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්මයන්හි දක්නට ලැබෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

၁၃၉. ‘‘အပရေပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

139. “මහණෙනි, තවත් අපරිහානිය ධර්ම සතක් ඔබලාට දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මනාව මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ…ပေ… ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා සති සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... වීරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද... උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත පවතී ද, මෙම අපරිහානිය ධර්මයන්හි භික්ෂූන් වහන්සේලා දක්නට ලැබෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

၁၄၀. ‘‘အပရေပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

140. “මහණෙනි, තවත් අපරිහානිය ධර්ම සතක් ඔබලාට දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මනාව මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အနိစ္စသညံ ဘာဝေဿန္တိ…ပေ… အနတ္တသညံ ဘာဝေဿန္တိ… အသုဘသညံ ဘာဝေဿန္တိ… အာဒီနဝသညံ ဘာဝေဿန္တိ… ပဟာနသညံ ဘာဝေဿန္တိ… ဝိရာဂသညံ ဘာဝေဿန္တိ… နိရောဓသညံ ဘာဝေဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා අනිච්ච සංඥාව වඩත් ද... අනත්ත සංඥාව වඩත් ද... අසුභ සංඥාව වඩත් ද... ආදීනව සංඥාව වඩත් ද... පහාන සංඥාව වඩත් ද... විරාග සංඥාව වඩත් ද... නිරෝධ සංඥාව වඩත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ သတ္တသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර මෙම අපරිහානිය ධර්ම සත පවතී ද, මෙම අපරිහානිය ධර්මයන්හි භික්ෂූන් වහන්සේලා දක්නට ලැබෙත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

၁၄၁. ‘‘ဆ, ဝေါ ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနိယေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

141. “මහණෙනි, ඔබලාට අපරිහානිය ධර්ම හයක් දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මනාව මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ[Pg.68], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေဿန္တိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

“මහණෙනි, යම් තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි ප්‍රකාශිතවත් රහසිගතවත් (මුහුණටත් මුහුණට නොවන විටත්) මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මය පවත්වත් ද, ඒ තාක් කල් මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေဿန္တိ …ပေ… မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေဿန္တိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම්තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා තමන් සමඟ මහණදම් පුරන සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැනදීත් මෙත් සිතින් යුත් වාග් කර්මයන්හි ...පෙ... මෙත් සිතින් යුත් මනෝ කර්මයන්හි නිරත වන්නාහුද, මහණෙනි, ඒ තාක් කල් භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ, ယေ တေ လာဘာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ အန္တမသော ပတ္တပရိယာပန္နမတ္တမ္ပိ တထာရူပေဟိ လာဘေဟိ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ ဘဝိဿန္တိ သီလဝန္တေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သာဓာရဏဘောဂီ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම්තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා තමන්ට දැහැමිව ලැබුණු, දහමින් ලත් යම් ලාභයක් වේද, අවසානයේ තමන්ගේ පාත්‍රයට ලැබුණු දාන මාත්‍රය පවා, එවැනි ලාභයන් තමන් සඳහා පමණක් වෙන් කර නොගෙන සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ පොදුවේ පරිභෝජනය කරන්නාහුද, මහණෙනි, ඒ තාක් කල් භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ယာနိ ကာနိ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညူပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ တထာရူပေသု သီလေသု သီလသာမညဂတာ ဝိဟရိဿန္တိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම්තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා කඩ නොවුණු, සිදුරු නොවුණු, කබර නොවුණු, ලප නොවුණු, තෘෂ්ණා දාසත්වයෙන් මිදුණු, නුවණැත්තන්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක් වූ, (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවලින්) පරාමර්ශනය නොකළා වූ, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ යම් ඒ ශීලයන් ඇද්ද, එවැනි ශීලයන්ගෙන් යුක්තව සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැනදීත් සමාන ශීල ඇතිව වසන්නාහුද, මහණෙනි, ඒ තාක් කල් භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ, နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ, တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိသာမညဂတာ ဝိဟရိဿန္တိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနိ.

"මහණෙනි, යම්තාක් කල් භික්ෂූන් වහන්සේලා ආර්ය වූ, (සංසාරයෙන්) එතෙර කරවන්නා වූ, ඒ අනුව පිළිපදින්නා දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස මනාකොට පමුණුවන්නා වූ යම් දෘෂ්ටියක් ඇද්ද, එවැනි දෘෂ්ටියකින් යුක්තව සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැනදීත් සමාන දෘෂ්ටි ඇතිව වසන්නාහුද, මහණෙනි, ඒ තාක් කල් භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဆ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ ဘိက္ခူသု ဌဿန္တိ, ဣမေသု စ ဆသု အပရိဟာနိယေသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခူ သန္ဒိဿိဿန္တိ, ဝုဒ္ဓိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ, နော ပရိဟာနီ’’တိ.

"මහණෙනි, යම්තාක් කල් මෙම නොපිරිහීමේ ධර්ම හය භික්ෂූන් කෙරෙහි පවතින්නේද, භික්ෂූන් මෙම නොපිරිහීමේ ධර්ම හයෙහි පිහිටා සිටින බව පෙනෙන්නේද, මහණෙනි, ඒ තාක් කල් භික්ෂූන්ගේ දියුණුවම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ."

၁၄၂. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တော ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

142. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන කාලයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලාට නිරන්තරයෙන්ම මෙබඳු වූ දැහැමි කතාවක් කළ සේක: 'මෙය ශීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. ශීලයෙහි පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. සමාධියෙහි පිහිටා වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. ප්‍රඥාවෙන් මනාකොට වඩන ලද සිත කාමාශ්‍රව, භවාශ්‍රව, අවිජ්ජාශ්‍රව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මනාව මිදෙන්නේය' යනුවෙනි.

၁၄၃. အထ [Pg.69] ခေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ဝိဟရတိ ရာဇာဂါရကေ. တတြာပိ သုဒံ ဘဂဝါ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ဝိဟရန္တော ရာဇာဂါရကေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ ဣတိ သမာဓိ ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

143. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර කැමති තාක් කල් වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් අමතා, 'ආනන්දයෙනි, අපි අම්බලට්ඨිකාව වෙත යමු' යි වදාළ සේක. 'එසේය, ස්වාමීනී' යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ අම්බලට්ඨිකාවට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි අම්බලට්ඨිකා උයනෙහි වූ රජ මැදුරෙහි වැඩසිටි සේක. එහි වැඩවසන විටදීත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට නිරන්තරයෙන්ම මෙබඳු වූ දැහැමි කතාවක් කළ සේක: 'මෙය ශීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. ශීලයෙහි පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. සමාධියෙහි පිහිටා වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. ප්‍රඥාවෙන් මනාකොට වඩන ලද සිත කාමාශ්‍රව, භවාශ්‍රව, අවිජ්ජාශ්‍රව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මනාව මිදෙන්නේය' යනුවෙනි.

၁၄၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန နာဠန္ဒာ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန နာဠန္ဒာ တဒဝသရိ, တတြ သုဒံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ.

144. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අම්බලට්ඨිකාවෙහි කැමති තාක් කල් වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් අමතා, 'ආනන්දයෙනි, අපි නාලන්දාව වෙත යමු' යි වදාළ සේක. 'එසේය, ස්වාමීනී' යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ නාලන්දාවට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි නාලන්දාවෙහි පාවාරික අඹ උයනෙහි වැඩසිටි සේක.

သာရိပုတ္တသီဟနာဒေါ

සාරිපුත්ත සීහනාදය

၁၄၅. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ. ‘‘ဥဠာရာ ခေါ တေ အယံ, သာရိပုတ္တ, အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဧကံသော ဂဟိတော, သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’န္တိ.

145. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාව වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: 'ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙතරම් පැහැදීමකින් පසුවෙමි; එනම් සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උතුම් වූ හෝ වැඩිමනත් අවබෝධයක් ඇති වෙනත් ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු පෙර නොවූහ, මතු නොවන්නාහ, දැන් ද විද්‍යමාන නොවෙති.' 'සාරිපුත්තයෙනි, ඔබ ඉතා උදාර වූ, අභීත වූ වචනයක් ප්‍රකාශ කළෙහිය, ඒකාන්ත වූ පිළිගැනීමක් ගත්තෙහිය, සිංහනාදයක් කළෙහිය; එනම් 'ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙතරම් පැහැදීමකින් පසුවෙමි; එනම් සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උතුම් වූ හෝ වැඩිමනත් අවබෝධයක් ඇති වෙනත් ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු පෙර නොවූහ, මතු නොවන්නාහ, දැන් ද විද්‍යමාන නොවෙති' යනුවෙනි.

‘‘ကိံ [Pg.70] တေ, သာရိပုတ္တ, ယေ တေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ – ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

'සාරිපුත්තයෙනි, අතීත කාලයෙහි පහළ වූ යම් ඒ අර්හත් සම්‍යං සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා වූවාහුද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාගේ සිත් ඔබ ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ දැන සිටින්නෙහිද? එනම් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ශීල ඇතිව වූහ, මෙබඳු ධර්ම ඇතිව වූහ, මෙබඳු ප්‍රඥා ඇතිව වූහ, මෙබඳු විහරණ ඇතිව වූහ, මෙබඳු විමුක්ති ඇතිව වූහ' යනුවෙනි.' 'නැත, ස්වාමීනී.'

‘‘ကိံ ပန တေ, သာရိပုတ္တ, ယေ တေ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ – ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

‘‘සාරිපුත්ත, අනාගත කාලයෙහි යම් අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා පහළ වන්නාහුද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාගේ සිත ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ මෙසේ දන්නේද? ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු සීලයකින් යුක්ත වන්නාහ, මෙබඳු ධර්මයකින් යුක්ත වන්නාහ, මෙබඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වන්නාහ, මෙබඳු විහරණයකින් යුක්ත වන්නාහ, මෙබඳු විමුක්තියකින් යුක්ත වන්නාහ’ යනුවෙනි.’’ ‘‘ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.’’

‘‘ကိံ ပန တေ, သာရိပုတ္တ, အဟံ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘‘ဧဝံသီလော ဘဂဝါ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော ဧဝံပညော ဧဝံဝိဟာရီ ဧဝံဝိမုတ္တော ဘဂဝါ ဣတိပီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

‘‘සාරිපුත්ත, දැන් අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මාගේ සිත ඔබේ සිතින් පිරිසිඳ මෙසේ දන්නේද? ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු සීලයකින් යුක්ත වන සේක, මෙබඳු ධර්මයකින් යුක්ත වන සේක, මෙබඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වන සේක, මෙබඳු විහරණයකින් යුක්ත වන සේක, මෙබඳු විමුක්තියකින් යුක්ත වන සේක’ යනුවෙනි.’’ ‘‘ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.’’

‘‘ဧတ္ထ စ ဟိ တေ, သာရိပုတ္တ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ နတ္ထိ. အထ ကိဉ္စရဟိ တေ အယံ, သာရိပုတ္တ, ဥဠာရာ အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဧကံသော ဂဟိတော, သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော ယဒိဒံ သမ္ဗောဓိယ’’’န္တိ?

‘‘සාරිපුත්ත, එසේ නම් අතීත, අනාගත, වර්තමාන කාලයන්හි වැඩ සිටින අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා පිළිබඳව චේතෝපරිය ඥානයක් ඔබට නැත. සාරිපුත්ත, එසේ තිබියදී ඔබ ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මම මෙසේ පැහැදී සිටිමි; සම්බෝධිය සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා උසස් වූ හෝ වැඩිමනත් ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වූ වෙනත් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් අතීතයෙහි නොවීය, අනාගතයෙහි නොවන්නේය, වර්තමානයෙහිද නැත’ යනුවෙන් මෙබඳු උදාර වූ, අභීත වූ, ඒකාන්ත වූ සිංහනාදයක් පවත්වන්නේ කුමක් හෙයින්ද?’’

၁၄၆. ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ အတ္ထိ, အပိ စ မေ ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရညော ပစ္စန္တိမံ နဂရံ ဒဠှုဒ္ဓါပံ ဒဠှပါကာရတောရဏံ ဧကဒွါရံ, တတြဿ ဒေါဝါရိကော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ အညာတာနံ နိဝါရေတာ ဉာတာနံ ပဝေသေတာ. သော တဿ နဂရဿ သမန္တာ အနုပရိယာယပထံ အနုက္ကမမာနော န ပဿေယျ ပါကာရသန္ဓိံ ဝါ ပါကာရဝိဝရံ ဝါ, အန္တမသော ဗိဠာရနိက္ခမနမတ္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ ဩဠာရိကာ ပါဏာ ဣမံ နဂရံ ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ, သဗ္ဗေ တေ ဣမိနာဝ ဒွါရေန ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော – ‘ယေ တေ, ဘန္တေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ[Pg.71], သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိံသု. ယေပိ တေ, ဘန္တေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿန္တိ. ဘဂဝါပိ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပတိဋ္ဌိတစိတ္တော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’’တိ.

146. ‘‘ස්වාමීනි, අතීත, අනාගත, වර්තමාන කාලයන්හි වැඩ සිටින අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා පිළිබඳව චේතෝපරිය ඥානයක් මට නැත. එහෙත් මට ධම්මන්වය (ධර්මයේ ප්‍රවණතාවය) වැටහෙයි. ස්වාමීනි, එය රජෙකුගේ ප්‍රත්‍යන්ත නගරයක් බඳුය; එය ශක්තිමත් පදනම් හා පවුරු තොරණින් යුක්තය, එයට ඇත්තේ එකම ද්වාරයකි. එහි නැණවත්, දක්ෂ, ප්‍රඥාවන්ත, නන්නාඳුනන්නන් වළක්වන, හඳුනන්නන් ඇතුළු කරන ද්වාරපාලකයෙක් සිටින්නේය. ඔහු ඒ නගරය වටා ඇති මාර්ගයෙහි ඇවිදින්නේ පවුරෙහි සන්ධියක් හෝ සිදුරක් හෝ අවම වශයෙන් බළලෙකුට රිංගා යා හැකි පමණ වූ සිදුරක් හෝ නොදක්නේය. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් ඇති වන්නේය: ‘මේ නගරයට ඇතුළු වන හෝ මෙයින් පිට වන සියලු විශාල සත්වයෝ මේ ද්වාරයෙන්ම ඇතුළු වෙති, පිට වෙති’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, එලෙසම මට ධම්මන්වය වැටහෙයි. ස්වාමීනි, අතීත කාලයෙහි පහළ වූ යම් අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා වූවාහුද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුබල කරන පංච නීවරණයන් ප්‍රහීණ කොට, සතර සතිපට්ඨානයෙහි සිත මැනවින් පිහිටුවා, සප්ත බොජ්ඣංගයන් යථාභූත ලෙස වඩා අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක. ස්වාමීනි, අනාගත කාලයෙහි පහළ වන්නා වූ යම් අරහත් සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේලා වෙත්ද, ඒ සියලු භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාද පංච නීවරණයන් ප්‍රහීණ කොට, සතර සතිපට්ඨානයෙහි සිත මැනවින් පිහිටුවා, සප්ත බොජ්ඣංගයන් යථාභූත ලෙස වඩා අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කරන්නාහ. ස්වාමීනි, දැන් අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේද පංච නීවරණයන් ප්‍රහීණ කොට, සතර සතිපට්ඨානයෙහි සිත මැනවින් පිහිටුවා, සප්ත බොජ්ඣංගයන් යථාභූත ලෙස වඩා අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක.’’

၁၄၇. တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရန္တော ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

147. එහිදීද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාලන්දාවෙහි පාවාරික අඹ වනයෙහි වැඩ වසන අතරතුර, භික්ෂූන්ට මෙබඳු ධර්ම කථාවන්ම නිතර කළ සේක: ‘‘මෙය සීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. සීලයෙහි පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස වන්නේය. සමාධියෙහි පිහිටා වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස වන්නේය. ප්‍රඥාවෙන් වඩන ලද සිත කාමාසව, භවාසව, අවිජ්ජාසව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මැනවින් මිදෙන්නේය’’ යනුවෙනි.

ဒုဿီလအာဒီနဝါ

දුස්සීල භාවයේ ආදීනව (අගුණ)

၁၄၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ပါဋလိဂါမော တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ပါဋလိဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ပါဋလိဂါမံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဝသထာဂါရ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန အာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ [Pg.72] အာဝသထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေလပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ, ဘန္တေ, အာဝသထာဂါရံ, အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော, တေလပဒီပေါ အာရောပိတော; ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ. နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန အာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တမေဝ ပုရက္ခတွာ. ပါဋလိဂါမိကာပိ ခေါ ဥပါသကာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တမေဝ ပုရက္ခတွာ.

148. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාලන්දාවෙහි කැමති තාක් කල් වැඩසිට, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්ද, එන්න, අපි පාටලී ග්‍රාමයට යමු”යි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනී”යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ පාටලී ග්‍රාමයට වැඩි සේක. පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරු “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලී ග්‍රාමයට වැඩම කොට ඇතැ”යි ඇසූහ. එවිට පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ ගිමන් හල (ආවසථගාරය) පිළිගන්නා සේක්වා.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක. ඉක්බිති පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගැනීම දැන, අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, පැදකුණු කොට, ගිමන් හල වෙත ගියහ. එහි ගොස් මුළු ගිමන් හලෙහිම පලස් අතුරා, ආසන පනවා, පැන් කළයක් තබා, තෙල් පහනක් දල්වා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. එහි පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිට ගත්හ. එකත්පසෙක සිටි ඒ පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: “ස්වාමීනී, ගිමන් හලෙහි මුළුමනින්ම ඇතිරිලි අතුරා ඇත, අසුන් පනවා ඇත, පැන් කළය තබා ඇත, තෙල් පහන දල්වා ඇත. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් වැඩම කිරීමට සුදුසු කාලය යැයි සිතන සේක් නම් එසේ කළ මැනව.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන, භික්ෂු සංඝයා සමඟ ගිමන් හල වෙත වැඩි සේක. එහි වැඩි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පා දෝවනය කර, ගිමන් හලට ඇතුළු වී, මැද කණුවට පිට දී නැගෙනහිරට මුහුණ ලා වාඩි වූ සේක. භික්ෂු සංඝයා ද පා දෝවනය කර, ගිමන් හලට ඇතුළු වී, බටහිර බිත්තියට පිට දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේම ඉදිරියෙහි තබාගෙන නැගෙනහිරට මුහුණ ලා වාඩි වූහ. පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරු ද පා දෝවනය කර, ගිමන් හලට ඇතුළු වී, නැගෙනහිර බිත්තියට පිට දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේම ඉදිරියෙහි තබාගෙන බටහිරට මුහුණ ලා වාඩි වූහ.

၁၄၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဋလိဂါမိကေ ဥပါသကေ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ဂဟပတယော, အာဒီနဝါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ပမာဒါဓိကရဏံ မဟတိံ ဘောဂဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ. အယံ ပဌမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

149. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලී ග්‍රාම වැසි උපාසකවරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි (සීලය පිරිහීමෙහි) මේ ආදීනව (දෝෂ) පසක් වෙයි. ඒ පහ මොනවාද? ගෘහපතිවරුනි, මෙහි දුශ්ශීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා ප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝග විනාශයකට (සම්පත් පිරිහීමකට) පත් වෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි පළමු ආදීනවයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ. အယံ ဒုတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයාගේ නරක කීර්ති රාවයක් (අපකීර්තියක්) පැන නගියි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි දෙවන ආදීනවයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ – ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ ယဒိ သမဏပရိသံ – အဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော. အယံ တတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා යම් කිසි පිරිසක් වෙත එළඹෙයි නම් - එනම් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් වෙත වේවා, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් වෙත වේවා, ගෘහපති පිරිසක් වෙත වේවා, ශ්‍රමණ පිරිසක් වෙත වේවා - විශාරද නොවී, මැලවුණු මුහුණින් යුතුව (ලැජ්ජාවෙන් හා බියෙන්) එළඹෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි තෙවන ආදීනවයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော သမ္မူဠှော ကာလင်္ကရောတိ. အယံ စတုတ္ထော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා සිහිමුළා වී කළුරිය කරයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි සිව්වන ආදීනවයයි.

‘‘ပုန [Pg.73] စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ပဉ္စမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတယော, ပဉ္စ အာဒီနဝါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයා ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත වූ නිරයෙහි උපදියි. ගෘහපතිවරුනි, මේවා දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි ආදීනව පහයි.

သီလဝန္တအာနိသံသ

සීලවන්ත ආනිසංස

၁၅၀. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဂဟပတယော, အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အပ္ပမာဒါဓိကရဏံ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆတိ. အယံ ပဌမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

150. ගෘහපතිවරුනි, සීලවන්තයාගේ සීල සම්පත්තියෙහි (සීලයෙහි පිහිටීමෙහි) මේ ආනිසංස පසක් වෙයි. ඒ පහ මොනවාද? ගෘහපතිවරුනි, මෙහි සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ පුද්ගලයා අප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝගස්කන්ධයක් (ධන සම්පතක්) ලබයි. මෙය සිල්වතාගේ සීල සම්පත්තියෙහි පළමු ආනිසංසයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ. အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ පුද්ගලයාගේ යහපත් කීර්ති රාවයක් (ගුණ කීර්තියක්) පැන නගියි. මෙය සිල්වතාගේ සීල සම්පත්තියෙහි දෙවන ආනිසංසයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ – ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ ယဒိ သမဏပရိသံ ဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ အမင်္ကုဘူတော. အယံ တတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ පුද්ගලයා යම් කිසි පිරිසක් වෙත එළඹෙයි නම් - එනම් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් වෙත වේවා, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් වෙත වේවා, ගෘහපති පිරිසක් වෙත වේවා, ශ්‍රමණ පිරිසක් වෙත වේවා - විශාරදව, ප්‍රසන්න මුහුණින් යුතුව (බියක් නැතිව) එළඹෙයි. මෙය සිල්වතාගේ සීල සම්පත්තියෙහි තෙවන ආනිසංසයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အသမ္မူဠှော ကာလင်္ကရောတိ. အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

නැවත ද ගෘහපතිවරුනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ පුද්ගලයා සිහිමුළා නොවී කළුරිය කරයි. මෙය සිල්වතාගේ සීල සම්පත්තියෙහි සිව්වන ආනිසංසයයි.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ပဉ္စမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတယော, ပဉ္စ အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယာ’’တိ.

"ගෘහපතියෙනි, තවද සීලවන්ත වූ, සීලයෙන් සම්පන්න වූ පුද්ගලයා කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. සීලවන්තයාගේ සීලසම්පත්තියෙහි පස්වන ආනිසංසය මෙයයි. ගෘහපතියෙනි, සීලවන්තයාගේ සීලසම්පත්තියෙහි මෙම ආනිසංස පහ ඇත්තේය" යි වදාළ සේක.

၁၅၁. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဋလိဂါမိကေ ဥပါသကေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ, ဂဟပတယော, ရတ္တိ, ယဿဒါနိ တုမှေ ကာလံ မညထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ပါဋလိဂါမိကေသု ဥပါသကေသု သုညာဂါရံ ပါဝိသိ.

151. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලිගාමවාසී උපාසකවරුන්ට රැයෙහි බොහෝ වේලාවක් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවා, උද්‍යෝගිමත් කරවා, ප්‍රබෝධමත් කරවා ඔවුන් පිටත් කර යවමින්, "ගෘහපතියෙනි, රැය බොහෝ සේ ඉක්ම ගොස් ඇත, දැන් මීට සුදුසු කාලය යැයි ඔබලා සිතන්නේ නම් (යන්න)" යැයි වදාළ සේක. "එසේය, ස්වාමීනි" යි පාටලිගාමවාසී උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටත්ව ගියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, පාටලිගාමවාසී උපාසකවරුන් පිටත්ව ගිය නොබෝ වේලාවකින් විවේකී ස්ථානයකට (හිස් ගෙයකට) වැඩි සේක.

ပါဋလိပုတ္တနဂရမာပနံ

පාටලීපුත්‍ර නගරය නිර්මාණය කිරීම

၁၅၂. တေန [Pg.74] ခေါ ပန သမယေန သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယ. တေန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာယော သဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဟေသက္ခာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဇ္ဈိမာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဇ္ဈိမာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ နီစာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, နီစာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန တာ ဒေဝတာယော သဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိယော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကေ နု ခေါ, အာနန္ဒ, ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တီ’’တိ ? ‘‘သုနိဓဝဿကာရာ, ဘန္တေ, မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယာ’’တိ. ‘‘သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယ. ဣဓာဟံ, အာနန္ဒ, အဒ္ဒသံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာယော သဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိယော. ယသ္မိံ, အာနန္ဒ, ပဒေသေ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဟေသက္ခာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဇ္ဈိမာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဇ္ဈိမာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ နီစာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, နီစာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယာဝတာ, အာနန္ဒ, အရိယံ အာယတနံ ယာဝတာ ဝဏိပ္ပထော ဣဒံ အဂ္ဂနဂရံ ဘဝိဿတိ ပါဋလိပုတ္တံ ပုဋဘေဒနံ. ပါဋလိပုတ္တဿ ခေါ, အာနန္ဒ, တယော အန္တရာယာ ဘဝိဿန္တိ – အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ မိထုဘေဒါ ဝါ’’တိ.

152. එසමයෙහි සුනිධ සහ වස්සකාර නම් වූ මගධ මහා අමාත්‍යවරු වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලිගාමයෙහි නගරයක් නිර්මාණය කරති. එකල්හි දහස් ගණන් දේවතාවෝ පාටලිගාමයෙහි වාසස්ථාන පරිග්‍රහ කරති. යම් පෙදෙසක මහේශාඛ්‍ය දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට මහේශාඛ්‍ය රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. යම් පෙදෙසක මධ්‍යම දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට මධ්‍යම රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. යම් පෙදෙසක නීච (අල්පේශාඛ්‍ය) දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට නීච රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ පිරිසිදු දිව්‍ය ඇසින් පාටලිගාමයෙහි දහස් ගණන් දේවතාවන් වාසස්ථාන තෝරා ගන්නා අයුරු දුටු සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අලුයම් කාලයෙහි නැගිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් අමතා, "ආනන්දය, පාටලිගාමයෙහි නගරය නිර්මාණය කරන්නේ කවුරුන්ද?" යැයි විමසූ සේක. "ස්වාමීනි, මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වන සුනිධ සහ වස්සකාර වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලිගාමයෙහි නගරයක් නිර්මාණය කරති" යි (ආනන්ද හිමියෝ) පැවසූහ. "ආනන්දය, තාවතිංස දේවතාවන් සමග සාකච්ඡා කළාක් මෙන්, මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වන සුනිධ සහ වස්සකාර වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලිගාමයෙහි නගරය නිර්මාණය කරති. ආනන්දය, මම මිනිස් ඇස ඉක්මවූ පිරිසිදු දිව්‍ය ඇසින් දහස් ගණන් දේවතාවන් පාටලිගාමයෙහි වාසස්ථාන තෝරා ගන්නා අයුරු දුටුවෙමි. ආනන්දය, යම් පෙදෙසක මහේශාඛ්‍ය දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට මහේශාඛ්‍ය රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. යම් පෙදෙසක මධ්‍යම දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට මධ්‍යම රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. යම් පෙදෙසක නීච දේවතාවෝ වාසස්ථාන තෝරා ගනිත්ද, එහි වාසස්ථාන තැනීමට නීච රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නැමෙයි. ආනන්දය, ආර්ය ජනයා ගැවසෙන, වෙළඳාම පවතින යම් පමණ පෙදෙස් ඇද්ද, ඒ අතරින් මේ පාටලීපුත්‍රය අග්‍ර නගරය වන්නේය, වෙළඳ භාණ්ඩ හුවමාරු වන මධ්‍යස්ථානය (පුටභේදනය) වන්නේය. ආනන්දය, පාටලීපුත්‍රයට ගින්නෙන් හෝ, ජලයෙන් හෝ, අභ්‍යන්තර භේදයකින් හෝ යන කරුණු තුනකින් අනතුරක් වන්නේය" යි වදාළ සේක.

၁၅၃. အထ [Pg.75] ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု, ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဓိဝါသေတု နော ဘဝံ ဂေါတမော အဇ္ဇတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ယေန သကော အာဝသထော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သကေ အာဝသထေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသုံ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

153. ඉක්බිති සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසෙක සිටගත්හ. එකත්පසෙක සිටි සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමග අද දවස සඳහා අපගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කැමැත්ත දැන, තමන්ගේ නවාතැන්පොළ වෙත ගොස්, එහි ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන් පිළියෙල කරවා, "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කාලය පැමිණ ඇත, දානය පිළියෙල කර තිබේ" යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දන්වා යැවූහ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သုနိဓဝဿကာရာနံ မဂဓမဟာမတ္တာနံ အာဝသထော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသုံ သမ္ပဝါရေသုံ. အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ သုနိဓဝဿကာရေ မဂဓမဟာမတ္တေ ဘဂဝါ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරව පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ සුනීධ හා වස්සකාර යන මගධ මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ නවාතැන වෙත වැඩි සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. එකල්හි සුනීධ හා වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් ස්වහස්තයෙන්ම තෘප්තිමත් වන තෙක් සංග්‍රහ කොට වැළැක්වූහ. ඉක්බිති සුනීධ හා වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳා අවසන්ව පාත්‍රයෙන් අත ඉවතට ගත් බව දැන, එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ සුනීධ හා වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කළ සේක -

‘‘ယသ္မိံ ပဒေသေ ကပ္ပေတိ, ဝါသံ ပဏ္ဍိတဇာတိယော;

သီလဝန္တေတ္ထ ဘောဇေတွာ, သညတေ ဗြဟ္မစာရယော.

නුවණැති පුද්ගලයා යම් ප්‍රදේශයක වාසය කරයි ද, ඔහු එහි වෙසෙන සිල්වත් වූ, සංයමයෙන් යුත්, බ්‍රහ්මචාරී උතුමන්ට දන් පැන් පිරිනැමිය යුතුය.

‘‘ယာ တတ္ထ ဒေဝတာ အာသုံ, တာသံ ဒက္ခိဏမာဒိသေ;

တာ ပူဇိတာ ပူဇယန္တိ, မာနိတာ မာနယန္တိ နံ.

එහි වෙසෙන යම් දේවතාවෝ වෙත් ද, ඔවුනට එම පින අනුමෝදන් කළ යුතුය. එවිට පූජාවන් ලැබූ ඒ දේවතාවෝ ඔහුට පෙරළා ගෞරව කරති; සැලකිලි ලැබූ ඔවුහු ඔහුට පෙරළා සලකති.

‘‘တတော နံ အနုကမ္ပန္တိ, မာတာ ပုတ္တံဝ ဩရသံ;

ဒေဝတာနုကမ္ပိတော ပေါသော, သဒါ ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ.

එබැවින් මවක් තම ළෙහි උපන් එකම පුතුට අනුකම්පා කරන්නාක් මෙන් ඒ දේවතාවෝ ඔහුට අනුකම්පා කරති. දේවතාවන්ගේ අනුකම්පාව ලබන මිනිසා සැමදා යහපතක්ම දකියි.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သုနိဓဝဿကာရေ မဂဓမဟာမတ္တေ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුනීධ හා වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරුන්ට මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කොට අසුනෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක.

၁၅၄. တေန [Pg.76] ခေါ ပန သမယေန သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ ဟောန္တိ – ‘‘ယေနဇ္ဇ သမဏော ဂေါတမော ဒွါရေန နိက္ခမိဿတိ, တံ ဂေါတမဒွါရံ နာမ ဘဝိဿတိ. ယေန တိတ္ထေန ဂင်္ဂံ နဒိံ တရိဿတိ, တံ ဂေါတမတိတ္ထံ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဒွါရေန နိက္ခမိ, တံ ဂေါတမဒွါရံ နာမ အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဂင်္ဂါ နဒီ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဟောတိ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အပ္ပေကစ္စေ မနုဿာ နာဝံ ပရိယေသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဠုမ္ပံ ပရိယေသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ကုလ္လံ ဗန္ဓန္တိ အပါရာ, ပါရံ ဂန္တုကာမာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမတီရေ အန္တရဟိတော ပါရိမတီရေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ မနုဿေ အပ္ပေကစ္စေ နာဝံ ပရိယေသန္တေ အပ္ပေကစ္စေ ဥဠုမ္ပံ ပရိယေသန္တေ အပ္ပေကစ္စေ ကုလ္လံ ဗန္ဓန္တေ အပါရာ ပါရံ ဂန္တုကာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

154. එකල්හි සුනීධ හා වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු, 'අද ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මෙන්නේ ද, එය ගෞතම දොරටුව නමින් හඳුන්වනු ලැබේ; යම් තොටකින් ගංගා නදියෙන් එතෙර වන්නේ ද, එය ගෞතම තොට නමින් හඳුන්වනු ලැබේ' යැයි පවසමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින්ම ගියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මුණු සේක් ද, එය ගෞතම දොරටුව නම් විය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගංගා නදිය අසලට වැඩම කළ සේක. එකල ගංගා නදිය ඉවුරටම පිරී පැවතියේ කවුඩෙකුට වුවද ඉවුරේ සිට පහසුවෙන් පැන් බිය හැකි තරමටමය. එතෙර වීමට කැමති ඇතැම් මිනිස්සු නැව් සොයති, ඇතැමෙක් පහුරු සොයති, ඇතැමෙක් පහුරු බඳිති. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ - ශක්තිමත් මිනිසෙක් නැමුණු අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් නමන්නාක් මෙන් - එලෙසම ගංගා නදියේ මෙතෙරින් අතුරුදහන් වී භික්ෂු සංඝයා සමඟ එතෙර ඉවුරේ පහළ වූ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නැව් සොයන, පහුරු සොයන, එතෙර වීමට පහුරු බඳින ඒ මිනිසුන් දුටු සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක -

‘‘ယေ တရန္တိ အဏ္ဏဝံ သရံ, သေတုံ ကတွာန ဝိသဇ္ဇ ပလ္လလာနိ;

ကုလ္လဉှိ ဇနော ဗန္ဓတိ, တိဏ္ဏာ မေဓာဝိနော ဇနာ’’တိ.

කවුරුන් හෝ සයුර වැනි තණ්හා නදියෙන් එතෙර වන්නේ ද, ඔවුහු (ආර්ය මාර්ගය නමැති) පාලම තනාගෙන කෙලෙස් වගුරු අත්හැර එතෙර වෙති. සාමාන්‍ය ජනයා පහුරු බඳිති; නුවණැත්තෝ (පහුරු රහිතවම) දැනටමත් එතෙර වී සිටිති.

ပဌမဘာဏဝါရော.

ප්‍රථම භාණවාරය අවසන්ය.

အရိယသစ္စကထာ

ආර්ය සත්‍ය කතාව

၁၅၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ကောဋိဂါမော တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ကောဋိဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ကောဋိဂါမေ ဝိဟရတိ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

155. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, 'ආනන්දය, යමු, අපි කෝටිගාමය වෙත යමු' යි වදාළ සේක. 'එසේය ස්වාමීනි' යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝටිගාමයට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි කෝටිගාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘စတုန္နံ[Pg.77], ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ကတမေသံ စတုန္နံ? ဒုက္ခဿ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ဒုက္ခသမုဒယဿ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ဒုက္ခနိရောဓဿ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

මහණෙනි, චතුරාර්ය සත්‍යයන් අවබෝධ නොකිරීමෙන් හා විනිවිද නොදැකීමෙන් මටත් තොපටත් මෙතරම් දීර්ඝ කාලයක් සසරෙහි සැරිසැරීමට සිදු විය. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය අවබෝධ නොකිරීමෙන් හා විනිවිද නොදැකීමෙන්... දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය... දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය... දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය අවබෝධ නොකිරීමෙන් හා විනිවිද නොදැකීමෙන් මටත් තොපටත් මෙතරම් දීර්ඝ කාලයක් සසරෙහි සැරිසැරීමට හා ගමන් කිරීමට සිදු විය. මහණෙනි, දැන් ඒ දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරන ලදී, විනිවිද දකින ලදී; දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය... දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය... දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරන ලදී, විනිවිද දකින ලදී. භව තණ්හාව සහමුලින්ම සිඳ දමන ලදී. භවයට ඇද බැඳ තබන රැහැන ක්ෂය විය. දැන් නැවත උපතක් නැත. නැත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා ඉන්පසු මෙයද වදාළ සේක -

‘‘စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ, ယထာဘူတံ အဒဿနာ;

သံသိတံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, တာသု တာသွေဝ ဇာတိသု.

‘‘චතුර් ආර්ය සත්‍යයන් නිවැරදිව අවබෝධ කර නොගැනීම නිසා, ඒ ඒ භවයන්හි දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සංසාරයේ සැරිසරන්නට සිදුවිය.

တာနိ ဧတာနိ ဒိဋ္ဌာနိ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ;

ဥစ္ဆိန္နံ မူလံ ဒုက္ခဿ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

දැන් එම ආර්ය සත්‍යයන් අවබෝධ කරගන්නා ලදී. භවය කෙරෙහි ඇල්ම ඇති කරන තෘෂ්ණාව සහමුලින්ම උදුරා දමන ලදී. දුක්ඛිත සංසාරයේ මුල සිඳ දමන ලදී. දැන් නැවත උපතක් නැත’’ යනුයි.

တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ ကောဋိဂါမေ ဝိဟရန္တော ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහිද කෝටිගාමයෙහි වැඩවසන අතරතුරදී මහණුන් උදෙසා නිතරම මෙවැනි ධර්ම කථාවක්ම සිදු කළ සේක: ‘‘මෙය ශීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. ශීලයෙහි මැනවින් පිහිටා දියුණු කළ සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙයි. සමාධියෙහි මැනවින් පිහිටා දියුණු කළ ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙයි. ප්‍රඥාවෙන් දියුණු කරන ලද සිත කාමාසව, භවාසව සහ අවිජ්ජාසව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මැනවින් මිදෙන්නේය’’ යනුවෙනි.

အနာဝတ္တိဓမ္မသမ္ဗောဓိပရာယဏာ

නැවත භවයට නොපැමිණෙන ස්වභාවය ඇති, උතුම් අවබෝධයම පිහිට කොට ඇති අය

၁၅၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောဋိဂါမေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန နာတိကာ တေနုပင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော [Pg.78] ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန နာတိကာ တဒဝသရိ. တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ နာတိကေ ဝိဟရတိ ဂိဉ္ဇကာဝသထေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဠှော နာမ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု နာတိကေ ကာလင်္ကတော, တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော? နန္ဒာ နာမ, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနီ နာတိကေ ကာလင်္ကတာ, တဿာ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော? သုဒတ္တော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော နာတိကေ ကာလင်္ကတော, တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော? သုဇာတာ နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသိကာ နာတိကေ ကာလင်္ကတာ, တဿာ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော? ကုက္ကုဋော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော နာတိကေ ကာလင်္ကတော, တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော? ကာဠိမ္ဗော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော…ပေ… နိကဋော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော… ကဋိဿဟော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော… တုဋ္ဌော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော… သန္တုဋ္ဌော နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော… ဘဒ္ဒေါ နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော… သုဘဒ္ဒေါ နာမ, ဘန္တေ, ဥပါသကော နာတိကေ ကာလင်္ကတော, တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

156. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝටිගාමයෙහි කැමති තාක් කල් වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: ‘‘ආනන්දයෙනි, අපි නාදිකා ග්‍රාමය ඇති දෙසට යමු.’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ නාදිකා ග්‍රාමයට වැඩම කළ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාදිකා ග්‍රාමයේ ගිඤ්ජකාවසථයෙහි (ගඩොලින් කළ නිවහනෙහි) වැඩසිටි සේක. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: ‘‘ස්වාමීනි, නාදිකා ග්‍රාමයෙහි සාල්හ නම් භික්ෂුව කළුරිය කළේය. ඔහුගේ ගතිය (ඉපදීම) කුමක්ද? පරලොව තත්ත්වය කෙබඳුද? ස්වාමීනි, නාදිකා ග්‍රාමයෙහි නන්දාව නම් මෙහෙණිය කළුරිය කළාය. ඇයගේ ගතිය කුමක්ද? පරලොව තත්ත්වය කෙබඳුද? ස්වාමීනි, නාදිකා ග්‍රාමයෙහි සුදත්ත නම් උපාසකයා... සුජාතාව නම් උපාසිකාව... කුක්කුට නම් උපාසකයා... කාලිම්බ නම් උපාසකයා... නිකට නම් උපාසකයා... කටිස්සහ නම් උපාසකයා... තුට්ඨ නම් උපාසකයා... සන්තුට්ඨ නම් උපාසකයා... භද්ද නම් උපාසකයා... සුභද්ද නම් උපාසකයා කළුරිය කළේය. ඔහුගේ ගතිය කුමක්ද? පරලොව තත්ත්වය කුමක්ද?’’ යනුයි.

၁၅၇. ‘‘သာဠှော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. နန္ဒာ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနီ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သုဒတ္တော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတိ. သုဇာတာ, အာနန္ဒ, ဥပါသိကာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ. ကုက္ကုဋော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ကာဠိမ္ဗော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော…ပေ… နိကဋော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော… ကဋိဿဟော[Pg.79], အာနန္ဒ, ဥပါသကော… တုဋ္ဌော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော … သန္တုဋ္ဌော, အာနန္ဒ, ဥပါသကော… ဘဒ္ဒေါ, အာနန္ဒ, ဥပါသကော… သုဘဒ္ဒေါ, အာနန္ဒ, ဥပါသကော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ပရောပညာသံ, အာနန္ဒ, နာတိကေ ဥပါသကာ ကာလင်္ကတာ, ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သာဓိကာ နဝုတိ, အာနန္ဒ, နာတိကေ ဥပါသကာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. သာတိရေကာနိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စသတာနိ နာတိကေ ဥပါသကာ ကာလင်္ကတာ, တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ.

157. ‘‘ආනන්දයෙනි, සාල්හ භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, එයට පැමිණ වාසය කළේය (රහත් විය). ආනන්දයෙනි, නන්දාව මෙහෙණිය පස් වැදෑරුම් ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ඕපපාතිකව ඉපිද එහිදීම පිරිනිවන් පාන, ඒ ලෝකයෙන් නැවත මෙලොවට නොඑන ස්වභාවය ඇති තැනැත්තියකි (අනාගාමී). ආනන්දයෙනි, සුදත්ත උපාසකයා සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී කිරීමෙන්, එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන සකෘදාගාමියෙකි. ආනන්දයෙනි, සුජාතා උපාසිකාව සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, සතර අපායෙහි නොවැටෙන සුලු වූ, නියත වූ, උතුම් අවබෝධය (අරිහත් මග) පරම කොට ඇති සෝවාන් තැනැත්තියකි. ආනන්දයෙනි, කුක්කුට උපාසකයා... (එලෙසම අනෙක් උපාසකවරුන්ද)... පස් වැදෑරුම් ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව ඉපිද එහිදීම පිරිනිවන් පාන, නැවත මේ ලෝකයට නොඑන අනාගාමීහු වෙති. ආනන්දයෙනි, නාදිකා ග්‍රාමයේ කළුරිය කළ පනහකට අධික උපාසක පිරිසක් පස් වැදෑරුම් ඕරම්භාගිය සංයෝජන ක්ෂය කොට අනාගාමී වූහ. අනූවකට අධික පිරිසක් සකෘදාගාමී වූහ. පන්සීයකට අධික උපාසක පිරිසක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කොට සෝවාන් ඵලයට පැමිණි අය වෙති.’’

ဓမ္မာဒါသဓမ္မပရိယာယာ

ධර්මාදාස නම් වූ ධර්ම පර්යාය (ධර්මයේ කැඩපත)

၁၅၈. ‘‘အနစ္ဆရိယံ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ယံ မနုဿဘူတော ကာလင်္ကရေယျ. တသ္မိံယေဝ ကာလင်္ကတေ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿထ, ဝိဟေသာ ဟေသာ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဓမ္မာဒါသံ နာမ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ, ယေန သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ.

158. "ආනන්දයෙනි, මිනිසත් බව ලැබූවෙකු මියයාම පුදුමයට කරුණක් නොවේ. එහෙත් යමෙකු මියගිය සෑම අවස්ථාවකම තථාගතයන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ඒ පිළිබඳව විමසන්නේ නම්, ආනන්දයෙනි, එය තථාගතයන් වහන්සේට වෙහෙසකර පීඩාවකි. එබැවින් ආනන්දයෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයෙකුට තමා ගැනම මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැකි 'ධර්ම කැඩපත' (ධම්මාදාස) නම් වූ ධර්ම ක්‍රමය දේශනා කරන්නෙමි: 'මම නිරයෙන් මිදුණෙමි, තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුණෙමි, ප්‍රේත ලෝකයෙන් මිදුණෙමි, අපාය දුගති විනිපාතයෙන් මිදුණෙමි; මම සෝවාන් වූවෙක්මි, අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෙක්මි, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෙක්මි' යනුවෙනි."

၁၅၉. ‘‘ကတမော စ သော, အာနန္ဒ, ဓမ္မာဒါသော ဓမ္မပရိယာယော, ယေန သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ?

159. "ආනන්දයෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයෙකුට කැමති නම් තමා ගැනම මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැකි, ඒ 'ධර්ම කැඩපත' නම් වූ ධර්ම ක්‍රමය කුමක්ද? 'මම නිරයෙන් මිදුණෙමි, තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුණෙමි, ප්‍රේත ලෝකයෙන් මිදුණෙමි, අපාය දුගති විනිපාතයෙන් මිදුණෙමි; මම සෝවාන් වූවෙක්මි, අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෙක්මි, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෙක්මි' යනුවෙනි."

‘‘ဣဓာနန္ဒ[Pg.80], အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ.

"ආනන්දයෙනි, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහං වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථී වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක' යනුවෙනි."

‘‘ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ.

"ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මෙලොවදීම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, 'එනු බලනු' යයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් විසින්ම වෙන් වෙන්ව දත යුතුය' යනුවෙනි."

‘‘သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ.

"සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජුව පිළිපන් සේක, නිවැරදි ලෙස පිළිපන් සේක, ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව පිළිපන් සේක. පුරුෂ යුගල සතරක් හෙවත් අෂ්ට පුරුෂ පුද්ගලයන්ගෙන් සමන්විත ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ දුර සිට ගෙනෙන පූජාවට සුදුසු වන සේක, ආගන්තුක සත්කාරයට සුදුසු වන සේක, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාවට සුදුසු වන සේක, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසු වන සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වන සේක' යනුවෙනි."

‘‘အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညူပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ.

"ආර්යයන් වහන්සේලා විසින් ප්‍රිය කරන ලද්දා වූ, කණ්ඩිත නොවූ, සිදුරු නොවූ, කැලැල් නොවූ, ලප නොවූ, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි දාසභාවයෙන් මිදුණු, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දා වූ, වැරදි ලෙස පරාමර්ශනය නොකරන්නා වූ, සමාධිය පිණිස පවතින සීලයෙන් යුක්ත වෙයි."

‘‘အယံ ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဓမ္မာဒါသော ဓမ္မပရိယာယော, ယေန သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ.

"ආනන්දයෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයෙකුට කැමති නම් තමා ගැනම මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැකි, ඒ 'ධර්ම කැඩපත' නම් වූ ධර්ම ක්‍රමය මෙයයි: 'මම නිරයෙන් මිදුණෙමි, තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුණෙමි, ප්‍රේත ලෝකයෙන් මිදුණෙමි, අපාය දුගති විනිපාතයෙන් මිදුණෙමි; මම සෝවාන් වූවෙක්මි, අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෙක්මි, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෙක්මි' යනුවෙන් වදාළ සේක."

တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ နာတိကေ ဝိဟရန္တော ဂိဉ္ဇကာဝသထေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ –

එහිදී ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාතිකා ගමෙහි ගිජ්ජකාවසථයෙහි වැඩවසමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙලෙස බොහෝ කොට ධර්ම කථා කළ සේක:

‘‘ဣတိ သီလံ ဣတိ သမာဓိ ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

"'මෙලෙස සීලය වෙයි, මෙලෙස සමාධිය වෙයි, මෙලෙස ප්‍රඥාව වෙයි. සීලයෙහි මැනවින් පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස වෙයි. සමාධියෙහි මැනවින් පිහිටා වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස වෙයි. ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් පිරිසිදු කරන ලද සිත කාමාසව, භවාසව, අවිජ්ජාසව යන ආසවයන්ගෙන් මැනවින් මිදෙයි' යනුවෙනි."

၁၆၀. အထ [Pg.81] ခေါ ဘဂဝါ နာတိကေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ဝေသာလီ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဝေသာလီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ အမ္ဗပါလိဝနေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

160. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාතිකා ගමෙහි රිසි සේ වැඩසිට, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, "ආනන්දයෙනි, අපි විශාලාවට යමු" යි වදාළ සේක. "එසේය, ස්වාමීනි" යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ විශාලා නුවරට වැඩම කළ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා නුවර අම්බපාලි වනයෙහි වැඩසිටි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක:

‘‘သတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ သမ္ပဇာနော, အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ.

"මහණෙනි, භික්ෂුව සිහියෙන් යුතුව, නුවණින් යුතුව වාසය කළ යුතුය. මෙය අපගේ අනුශාසනාවයි. මහණෙනි, භික්ෂුව සිහියෙන් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නුවණින් යුතුව, සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි දැඩි ඇල්ම හා නොසතුට දුරුකොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නුවණින් යුතුව, සිහියෙන් යුතුව, ලෝකයෙහි දැඩි ඇල්ම හා නොසතුට දුරුකොට වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව සිහියෙන් යුක්ත වෙයි."

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ သမ္ပဇာနော, အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ.

"මහණෙනි, භික්ෂුව නුවණින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඉදිරියට යෑමේදී හා පසුපසට ඒමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; ඉදිරිය බැලීමේදී හා අවට බැලීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; අතපය නැවීමේදී හා දිග හැරීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; සඟල සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; අනුභව කිරීමේදී, පානය කිරීමේදී, සැපීමේදී හා රස බැලීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; මළමිනිරන් පිටකිරීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි; යෑමේදී, සිටගෙන සිටීමේදී, හිඳගැනීමේදී, නිදාගැනීමේදී, අවදිවීමේදී, කථා කිරීමේදී හා නිශ්ශබ්දව සිටීමේදී නුවණින් දැන එය කරයි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව නුවණින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, භික්ෂුව සිහියෙන් යුතුව, නුවණින් යුතුව වාසය කළ යුතුය. මෙය අපගේ අනුශාසනාවයි' යනුවෙන් වදාළ සේක."

အမ္ဗပါလီဂဏိကာ

අම්බපාලි ගණිකාව

၁၆၁. အဿောသိ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ဝေသာလိံ အနုပ္ပတ္တော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မယှံ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ဝေသာလိယာ နိယျာသိ. ယေန သကော အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ, ယာနေန ဂန္တွာ, ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကာဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ [Pg.82] နိသိန္နံ ခေါ အမ္ဗပါလိံ ဂဏိကံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

161. අම්බපාලී ගණිකාවට, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලියට වැඩිල, දැන් මගේ අඹ වනයෙහි වැඩ වසන සේකැ'යි අසන්නට ලැබුණි. එවිට අම්බපාලී ගණිකාව ඉතා අලංකාර යානාවන් සූදානම් කරවා, තමා ද උසස් යානයකට නැගී, වෙනත් අලංකාර යානා පෙරටු කරගෙන වෛශාලියෙන් නික්මුණාය. ඇය තමාගේ ආරාමය තිබූ දිශාවට ගමන් කළාය. යානයකින් යා හැකි තාක් දුර ගොස්, යානයෙන් බැස පයින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹුණාය. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගෞරවයෙන් අභිවාදනය කොට එකත්පස්ව වාඩි වූවාය. එකත්පස්ව වාඩි වූ අම්බපාලී ගණිකාවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දුන් සේක, කුසල් දහමෙහි සමාදන් කරවූ සේක, එහි උනන්දු කරවූ සේක, එමෙන්ම සතුටු කරවූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද හා ප්‍රබෝධමත් කරන ලද අම්බපාලී ගණිකාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවාය: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ හෙට දවසෙහි මාගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා.' භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක. එවිට අම්බපාලී ගණිකාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එම පිළිගැනීම දැන, අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර පිටව ගියාය.

အဿောသုံ ခေါ ဝေသာလိကာ လိစ္ဆဝီ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ဝေသာလိံ အနုပ္ပတ္တော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ အမ္ဗပါလိဝနေ’’တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ဘဒ္ဒါနိ ဘဒ္ဒါနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒ္ဒံ ဘဒ္ဒံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒ္ဒေဟိ ဘဒ္ဒေဟိ ယာနေဟိ ဝေသာလိယာ နိယျိံသု. တတြ ဧကစ္စေ လိစ္ဆဝီ နီလာ ဟောန္တိ နီလဝဏ္ဏာ နီလဝတ္ထာ နီလာလင်္ကာရာ, ဧကစ္စေ လိစ္ဆဝီ ပီတာ ဟောန္တိ ပီတဝဏ္ဏာ ပီတဝတ္ထာ ပီတာလင်္ကာရာ, ဧကစ္စေ လိစ္ဆဝီ လောဟိတာ ဟောန္တိ လောဟိတဝဏ္ဏာ လောဟိတဝတ္ထာ လောဟိတာလင်္ကာရာ, ဧကစ္စေ လိစ္ဆဝီ ဩဒါတာ ဟောန္တိ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတဝတ္ထာ ဩဒါတာလင်္ကာရာ. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ လိစ္ဆဝီနံ အက္ခေန အက္ခံ စက္ကေန စက္ကံ ယုဂေန ယုဂံ ပဋိဝဋ္ဋေသိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ အမ္ဗပါလိံ ဂဏိကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ, ဇေ အမ္ဗပါလိ, ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ လိစ္ဆဝီနံ အက္ခေန အက္ခံ စက္ကေန စက္ကံ ယုဂေန ယုဂံ ပဋိဝဋ္ဋေသီ’’တိ? ‘‘တထာ ဟိ ပန မေ, အယျပုတ္တာ, ဘဂဝါ နိမန္တိတော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ‘‘ဒေဟိ, ဇေ အမ္ဗပါလိ, ဧတံ ဘတ္တံ သတသဟဿေနာ’’တိ. ‘‘သစေပိ မေ, အယျပုတ္တာ, ဝေသာလိံ သာဟာရံ ဒဿထ, ဧဝမဟံ တံ ဘတ္တံ န ဒဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ အင်္ဂုလိံ ဖောဋေသုံ – ‘‘ဇိတမှ ဝတ ဘော အမ္ဗကာယ, ဇိတမှ ဝတ ဘော အမ္ဗကာယာ’’တိ.

වෛශාලි නුවර වැසි ලිච්ඡවී රජවරුන්ට ද, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලියට වැඩිල, දැන් අම්බපාලීගේ අඹ වනයෙහි වැඩ වසන සේකැ'යි අසන්නට ලැබුණි. එවිට ඒ ලිච්ඡවීහු ඉතා අලංකාර යානාවන් සූදානම් කරවා, උසස් යානාවලට නැගී, වෙනත් අලංකාර යානා පෙරටු කරගෙන වෛශාලියෙන් නික්මුණහ. එහි ඇතැම් ලිච්ඡවීහු නිල් පැහැති වූහ; නිල් පැහැති ශරීර වර්ණ ඇති, නිල් වස්ත්‍ර හා නිල් ආභරණ පැළඳි අය වූහ. ඇතැම් ලිච්ඡවීහු කහ පැහැති වූහ; කහ පැහැති ශරීර වර්ණ ඇති, කහ වස්ත්‍ර හා කහ ආභරණ පැළඳි අය වූහ. ඇතැම් ලිච්ඡවීහු රතු පැහැති වූහ; රතු පැහැති ශරීර වර්ණ ඇති, රතු වස්ත්‍ර හා රතු ආභරණ පැළඳි අය වූහ. ඇතැම් ලිච්ඡවීහු සුදු පැහැති වූහ; සුදු පැහැති ශරීර වර්ණ ඇති, සුදු වස්ත්‍ර හා සුදු ආභරණ පැළඳි අය වූහ. එවිට අම්බපාලී ගණිකාව, තරුණ ලිච්ඡවී රජවරුන්ගේ රථවල අක්ෂයට තමාගේ රථයේ අක්ෂයෙන් ද, රෝදයට රෝදයෙන් ද, වියගසට වියගසින් ද ගැටෙන්නට සැලැස්වූවාය. එවිට ඒ ලිච්ඡවීහු අම්බපාලී ගණිකාවට මෙසේ කීහ: 'පින්වත් අම්බපාලිය, ඔබ කුමන කරුණක් නිසා තරුණ ලිච්ඡවී රජවරුන්ගේ රථවල අක්ෂයට අක්ෂයෙන් ද, රෝදයට රෝදයෙන් ද, වියගසට වියගසින් ද ගැටෙන්නට සැලැස්වූයේ ද?' එවිට ඇය, 'ආර්ය පුත්‍රයෙනි, මවිසින් හෙට දින දානය සඳහා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආරාධනා කර ඇති බැවිනි'යි පැවසුවාය. 'පින්වත් අම්බපාලිය, අපට ඒ දානමය අවස්ථාව කහවනු ලක්ෂයකට ලබා දෙන්න'යි ඔවුහු කීහ. 'ආර්ය පුත්‍රයෙනි, ඔබලා වෛශාලි ජනපදයම මට ලබා දුන්නත්, මම ඒ දානය ඔබට ලබා නොදෙන්නෙමි'යි ඇය පැවසුවාය. එවිට ඒ ලිච්ඡවීහු ඇඟිලි ගසමින් (කලකිරීමෙන් හෝ පුදුමයෙන්), 'පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම මේ ගැහැනිය අපව පරාජය කළාය, ඒකාන්තයෙන්ම මේ ගැහැනිය අපව පරාජය කළාය'යි පැවසූහ.

အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ယေန အမ္ဗပါလိဝနံ တေန ပါယိံသု. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ လိစ္ဆဝီ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေသံ [Pg.83], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ဒေဝါ တာဝတိံသာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, ဩလောကေထ, ဘိက္ခဝေ, လိစ္ဆဝိပရိသံ; အပလောကေထ, ဘိက္ခဝေ, လိစ္ဆဝိပရိသံ; ဥပသံဟရထ, ဘိက္ခဝေ, လိစ္ဆဝိပရိသံ – တာဝတိံသသဒိသ’’န္တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ, ယာနေန ဂန္တွာ, ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကာဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ လိစ္ဆဝီ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝုတ္ထံ ခေါ မေ, လိစ္ဆဝီ, သွာတနာယ အမ္ဗပါလိယာ ဂဏိကာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ အင်္ဂုလိံ ဖောဋေသုံ – ‘‘ဇိတမှ ဝတ ဘော အမ္ဗကာယ, ဇိတမှ ဝတ ဘော အမ္ဗကာယာ’’တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

ඉක්බිති ඒ ලිච්ඡවීහු අම්බපාලීගේ අඹ වනය තිබූ දිශාවට ගියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ලිච්ඡවී රජවරුන් දුරදීම එනු දැක, භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: 'මහණෙනි, යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් තව්තිසා වැසි දෙවියන් මෙතෙක් දැක නැති නම්, මහණෙනි, මේ ලිච්ඡවී පිරිස දෙස බලන්න. මහණෙනි, මේ ලිච්ඡවී පිරිස දෙස නැවත නැවතත් බලන්න. මහණෙනි, මේ ලිච්ඡවී පිරිස තව්තිසා වැසි දේව පිරිස හා සමාන කොට සලකා බලන්න.' ඉක්බිති ඒ ලිච්ඡවීහු යානයකින් යා හැකි තාක් දුර ගොස්, යානයෙන් බැස පයින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹුණහ. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පස්ව වාඩි වූහ. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ ලිච්ඡවීන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දුන් සේක, කුසල් දහමෙහි සමාදන් කරවූ සේක, එහි උනන්දු කරවූ සේක, සතුටු කරවූ සේක. එවිට ඒ ලිච්ඡවීහු, 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ හෙට දවසෙහි අපගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා'යි පැවසූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, 'ලිච්ඡවීනි, හෙට දින දානය සඳහා මා අම්බපාලී ගණිකාවගේ ආරාධනය දැනටමත් පිළිගෙන අවසානය'යි වදාළ සේක. එවිට ඒ ලිච්ඡවීහු ඇඟිලි ගසමින්, 'පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම මේ ගැහැනිය අපව පරාජය කළාය, ඒකාන්තයෙන්ම මේ ගැහැනිය අපව පරාජය කළාය'යි පැවසූහ. ඉක්බිති ඒ ලිච්ඡවීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව කෙරෙහි බෙහෙවින් පැහැදී, එය අනුමෝදන් වී, අසුන්වලින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර පිටව ගියහ.

၁၆၂. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ အာရာမေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန အမ္ဗပါလိယာ ဂဏိကာယ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ အမ္ဗပါလီ ဂဏိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမာဟံ, ဘန္တေ, အာရာမံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ အာရာမံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗပါလိံ ဂဏိကံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရန္တော အမ္ဗပါလိဝနေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ [Pg.84] – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

162. එකල්හි අම්බපාලී ගණිකාව එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන්, පසුදින සිය ආරාමයෙහි ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන් පිළියෙල කරවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කාලය දැනුම් දුන්නාය. “ස්වාමීනි, කාලය පැමිණ ඇත, දානය සූදානම් ය” යනු ඇයගේ දැනුම් දීමයි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ අම්බපාලී ගණිකාවගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එවිට අම්බපාලී ගණිකාව බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් සිය අතින්ම බෙදා සතප්පවාලූවා ය, වළඳවා අවසන් කරවූවා ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දානය වළඳා පාත්‍රයෙන් අත ඉවතට ගත් පසු, අම්බපාලී ගණිකාව එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක වාඩි වූවාය. එකත්පසක වාඩි වූ අම්බපාලී ගණිකාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවාය: “ස්වාමීනි, මම මේ ආරාමය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට පූජා කරමි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම ආරාමය පිළිගත් සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අම්බපාලී ගණිකාවට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කොට, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා අසුනෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක. එහිදී ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලියෙහි අම්බපාලී වනයෙහි වැඩ වසන අතරතුර, භික්ෂූන්ට නිරන්තරයෙන්ම මෙබඳු වූ ධර්ම කථාවක් පැවැත් වූ සේක: “මෙය සීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. සීලයෙහි පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස වෙයි. සමාධියෙන් වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස වෙයි. ප්‍රඥාවෙන් වඩන ලද සිත කාමාශ්‍රව, භවාශ්‍රව, අවිද්‍යාශ්‍රව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මැනවින් මිදෙයි” යනුවෙනි.

ဝေဠုဝဂါမဝဿူပဂမနံ

වේළුව ග්‍රාමයේ වස් එළඹීම

၁၆၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗပါလိဝနေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ဝေဠုဝဂါမကော တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဝေဠုဝဂါမကော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေဠုဝဂါမကေ ဝိဟရတိ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, သမန္တာ ဝေသာလိံ ယထာမိတ္တံ ယထာသန္ဒိဋ္ဌံ ယထာသမ္ဘတ္တံ ဝဿံ ဥပေထ. အဟံ ပန ဣဓေဝ ဝေဠုဝဂါမကေ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ သမန္တာ ဝေသာလိံ ယထာမိတ္တံ ယထာသန္ဒိဋ္ဌံ ယထာသမ္ဘတ္တံ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆိံသု. ဘဂဝါ ပန တတ္ထေဝ ဝေဠုဝဂါမကေ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆိ.

163. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අම්බපාලී වනයෙහි රිසි සේ වැඩ වසා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්දය, යමු, වේළුව ග්‍රාමයට වැඩම කරමු.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ වේළුව ග්‍රාමයට පැමිණි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි වේළුව ග්‍රාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, නුඹලා වෛශාලිය අවට තමන් දන්නා හඳුනන, මිතුරු, හිතවත් අය සිටින තැන්වල වස් එළඹෙන්න. මම වනාහි මෙහිම වේළුව ග්‍රාමයෙහි වස් වසන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යි එම භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, වෛශාලිය අවට තමන් දන්නා හඳුනන මිතුරු හිතවතුන් සිටින තැන්වල වස් එළඹුණහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද එහිම වේළුව ග්‍රාමයෙහි වස් එළඹි සේක.

၁၆၄. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဝဿူပဂတဿ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ, ဗာဠှာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ မာရဏန္တိကာ. တာ သုဒံ ဘဂဝါ သတော သမ္ပဇာနော အဓိဝါသေသိ အဝိဟညမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ, ယွာဟံ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိနိဗ္ဗာယေယျံ. ယံနူနာဟံ ဣမံ အာဗာဓံ ဝီရိယေန ပဋိပဏာမေတွာ ဇီဝိတသင်္ခါရံ အဓိဋ္ဌာယ ဝိဟရေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ အာဗာဓံ ဝီရိယေန ပဋိပဏာမေတွာ ဇီဝိတသင်္ခါရံ အဓိဋ္ဌာယ ဝိဟာသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော သော အာဗာဓော ပဋိပဿမ္ဘိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယံ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ [Pg.85] ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒိဋ္ဌော မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဖာသု; ဒိဋ္ဌံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ခမနီယံ, အပိ စ မေ, ဘန္တေ, မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော. ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ; ဓမ္မာပိ မံ န ပဋိဘန္တိ ဘဂဝတော ဂေလညေန, အပိ စ မေ, ဘန္တေ, အဟောသိ ကာစိဒေဝ အဿာသမတ္တာ – ‘န တာဝ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, န ယာဝ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ အာရဗ္ဘ ကိဉ္စိဒေဝ ဥဒါဟရတီ’’’တိ.

164. ඉක්බිති වස් එළඹි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දරුණු රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. මරණාසන්න වන තරමට දැඩි වේදනාවෝ පැවතුණහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුක්තව, පීඩාවට පත් නොවී එම වේදනාවන් ඉවසා වදාළ සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මා උපස්ථායකයන්ට නොදන්වා, භික්ෂු සංඝයාගෙන් විමසීමක් නොකොට පිරිනිවන් පෑම සුදුසු නැත. මම වීර්යයෙන් මෙම රෝගය මැඩපවත්වා, ජීවිත සංස්කාරය (ආයුෂ) අධිෂ්ඨානයෙන් පවත්වාගෙන වැඩ සිටින්නෙම් නම් මැනවි.” ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම රෝගය වීර්යයෙන් මැඩපවත්වා, ජීවිත සංස්කාරය අධිෂ්ඨාන කොට වැඩ සිටි සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එම රෝගාබාධය සන්සිඳී ගියේය. ඉක්බිති රෝගයෙන් සුවය ලබා, සුවය ලබා නොබෝ වේලාවකින් විහාරයෙන් පිටතට වැඩම කොට, විහාර සෙවණෙහි පනවන ලද අසුනෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සුවපත් බව මා විසින් දකින ලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ රෝගය ඉවසන සුලු බව ද මා විසින් දකින ලදී. එසේ වුවත් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ රෝගී බව නිසා මගේ සිරුර පණ නැති වී ගියාක් මෙන් විය. මට දිශාවන් පවා හඳුනාගත නොහැකි විය. ධර්ම කරුණු පවා මගේ සිතට නැගුණේ නැත. එහෙත් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා අරභයා කිසියම් අවසාන උපදේශයක් වදාරන තෙක් පිරිනිවන් නොපානු ඇතැයි යන සුළු අස්වැසිල්ලක් මා තුළ පැවතුණි.”

၁၆၅. ‘‘ကိံ ပနာနန္ဒ, ဘိက္ခုသံဃော မယိ ပစ္စာသီသတိ ? ဒေသိတော, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော အနန္တရံ အဗာဟိရံ ကရိတွာ. နတ္ထာနန္ဒ, တထာဂတဿ ဓမ္မေသု အာစရိယမုဋ္ဌိ. ယဿ နူန, အာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’တိ ဝါ ‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’တိ ဝါ, သော နူန, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုသံဃံ အာရဗ္ဘ ကိဉ္စိဒေဝ ဥဒါဟရေယျ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’တိ ဝါ ‘မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော’တိ ဝါ. သကိံ, အာနန္ဒ, တထာဂတော ဘိက္ခုသံဃံ အာရဗ္ဘ ကိဉ္စိဒေဝ ဥဒါဟရိဿတိ. အဟံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧတရဟိ ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. အာသီတိကော မေ ဝယော ဝတ္တတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဇဇ္ဇရသကဋံ ဝေဌမိဿကေန ယာပေတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝေဌမိဿကေန မညေ တထာဂတဿ ကာယော ယာပေတိ. ယသ္မိံ, အာနန္ဒ, သမယေ တထာဂတော သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ ဧကစ္စာနံ ဝေဒနာနံ နိရောဓာ အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဖာသုတရော, အာနန္ဒ, တသ္မိံ သမယေ တထာဂတဿ ကာယော ဟောတိ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ. ကထဉ္စာနန္ဒ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော, ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော, ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော[Pg.86]. ယေ ဟိ ကေစိ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိ ဝါ မမ ဝါ အစ္စယေန အတ္တဒီပါ ဝိဟရိဿန္တိ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ, တမတဂ္ဂေ မေ တေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခူ ဘဝိဿန္တိ ယေ ကေစိ သိက္ခာကာမာ’’တိ.

165. “ආනන්දයෙනි, භික්ෂු සංඝයා මා කෙරෙහි තවදුරටත් කුමක් බලාපොරොත්තු වන්නේද? ආනන්දයෙනි, මා විසින් ධර්මය ඇතුළත හෝ පිටත කියා භේදයක් නොකොට (පූර්ණ වශයෙන්) දේශනා කරන ලදී. ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්මයෙහි ‘ගුරු මුෂ්ටියක්’ (සඟවා ගත් රහස් කරුණු) නැත. ආනන්දයෙනි, යමෙකුට ‘මම භික්ෂු සංඝයා පාලනය කරමි’ කියා හෝ ‘භික්ෂු සංඝයා මා කෙරෙහි යැපෙයි’ කියා හෝ අදහසක් ඇත්නම්, ඔහු විසින් භික්ෂු සංඝයා අරභයා යම් උපදෙසක් ප්‍රකාශ කළ යුතුය. ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේට එවැනි අදහසක් නැත. එසේ තිබියදී තථාගතයන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා අරභයා යම් උපදෙසක් කුමට පවසන්නේද? ආනන්දයෙනි, මම දැන් ජරාවට පත්ව සිටිමි, මහලු වෙමි, වයස්ගත වෙමි, ජීවිත ගමන අවසන් කර ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පත්ව සිටිමි. මගේ වයස දැන් අසූවකි. ආනන්දයෙනි, දිරාපත් වූ කරත්තයක් වැල් පටිවලින් ගැටගසා පවත්වාගන්නා සේම, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය ද (ඵලසමාපත්ති නමැති) පටිවලින් ගැටගසා පවත්වාගන්නා සේ පවතියි. ආනන්දයෙනි, යම් කාලයක තථාගතයන් වහන්සේ සියලු බාහිර නිමිති මෙනෙහි නොකිරීමෙන් හා ඇතැම් වේදනාවන් නිරුද්ධ කිරීමෙන්, අනිමිත්ත චේතෝසමාධියට පැමිණ වාසය කරත් ද, ආනන්දයෙනි, එකල්හි තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය වඩාත් සුවපහසු වෙයි. එබැවින් ආනන්දයෙනි, තමාම තමාට පහනක් (දීපයක්) කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරන්න; ධර්මයම පහනක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරන්න. ආනන්දයෙනි, භික්ෂුවක් තමාම පහනක් කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව, ධර්මයම පහනක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරන්නේ කෙසේද? ආනන්දයෙනි, මෙහි භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකයෙහි දැඩි ආශාව හා දොම්නස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් (කායානුපස්සනාවෙහි) වාසය කරයි. වේදනාවන්හි... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරයි. ආනන්දයෙනි, මෙසේ භික්ෂුව තමාම තමාට පහනක් කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව, ධර්මයම පහනක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරයි. ආනන්දයෙනි, දැන් වේවා, මාගේ ඇවෑමෙන් පසුව වේවා, යම් කෙනෙක් තමාම පහනක් කොට, තමාම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව, ධර්මයම පහනක් කොට, ධර්මයම සරණ කොට, අන් සරණක් නැතිව වාසය කරන්නේ නම්, ආනන්දයෙනි, ඒ ශික්ෂාකාමී භික්ෂූන් වහන්සේලා උත්තම තත්ත්වයට පත් වන්නාහ.”

ဒုတိယဘာဏဝါရော.

දෙවන භාණවාරය නිම විය.

နိမိတ္တောဘာသကထာ

නිමිති හා අවභාසය පිළිබඳ කථාව

၁၆၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂဏှာဟိ, အာနန္ဒ, နိသီဒနံ, ယေန စာပါလံ စေတိယံ တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဒိဝါ ဝိဟာရာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိသီဒနံ အာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန စာပါလံ စေတိယံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အာယသ္မာပိ ခေါ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

166. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන විශාලා මහනුවරට පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩම කළ සේක. විශාලා මහනුවරෙහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිරී, දහවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්දයෙනි, අසුන (සම්කඩ) ගන්න. අපි දිවා විහරණය පිණිස චාපාල චෛත්‍යය වෙත යමු.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අසුන ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින් වැඩම කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චෛත්‍යය වෙත වැඩම කොට, පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්තේය.

၁၆၇. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ, ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဂေါတမကံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သာရန္ဒဒံ စေတိယံ, ရမဏီယံ စာပါလံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတာ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ; န ဘဂဝန္တံ ယာစိ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ, ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော. ဒုတိယမ္ပိ [Pg.87] ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ, ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဂေါတမကံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သာရန္ဒဒံ စေတိယံ, ရမဏီယံ စာပါလံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတာ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ; န ဘဂဝန္တံ ယာစိ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ, ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, အာနန္ဒ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ.

167. එක්පසක හුන්නා වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේ නම්, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේ නම්, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේ නම්, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේ නම්, මැනවින් පිහිටුවන ලද්දේ නම්, හුරු කරන ලද්දේ නම්, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් ආයු කල්පයක් හෝ ඊට මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේය, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේය, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේය, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේය, මැනවින් පිහිටුවන ලද්දේය, හුරු කරන ලද්දේය, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දේය. ආනන්දය, එබැවින් තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් ආයු කල්පයක් හෝ ඊට මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය.” මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති සහ ඉඟි දක්වනු ලැබුවත්, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට එය වටහා ගැනීමට නොහැකි විය. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාගේ සැප පිණිස, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස ආයු කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ ආයු කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!” යි ආරාධනා කිරීමට උන්වහන්සේට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් උන්වහන්සේගේ සිත වසන ලද බැවිනි. දෙවනුවත්... තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි... (පෙ)... තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් ආයු කල්පයක් හෝ ඊට මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය.” මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති සහ ඉඟි දක්වනු ලැබුවත්, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට එය වටහා ගැනීමට නොහැකි විය. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයු කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!” යි ආරාධනා කිරීමට උන්වහන්සේට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් උන්වහන්සේගේ සිත වසන ලද බැවිනි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, දැන් ඔබ යන්න, මේ ඒ සඳහා කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් එය කරන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි පවසා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට නුදුරින් වූ එක්තරා රුක් මූලයක වාඩි වූහ.

မာရယာစနကထာ

මාරයාගේ ආරාධනය පිළිබඳ කතාව

၁၆၈. အထ ခေါ မာရော ပါပိမာ အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ မာရော ပါပိမာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဘိက္ခူ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီ ကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ[Pg.88]. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သာဝကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

168. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් නික්ම ගිය නොබෝ වේලාවකින් පවිටු මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ එක්පසක සිටගත්තේය. එක්පසක සිටි පවිටු මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පාන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කලකට පෙර මෙසේ වදාරන ලදී: ‘පවිටු මාරය, මාගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා දක්ෂ, හික්මුණු, විශාරද, බහුශ්‍රුත, ධර්මධර, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදුණු, නිසි ලෙස පිළිපන්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන අය වී, තමන්ගේ ගුරුකුලයෙන් උගත් දේ අනුන්ට කියා දීමට, දේශනා කිරීමට, පැනවීමට, පිහිටුවීමට, විවෘත කිරීමට, බෙදා දැක්වීමට හා පැහැදිලි කිරීමට නොහැකි වන තාක් ද, පැනනගින පරප්පවාද කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කිරීමට සමත් නොවන තාක් ද මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ කියාය. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා දක්ෂය, හික්මුණුය, විශාරදය, බහුශ්‍රුතය, ධර්මධරය, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදුණාහුය, නිසි ලෙස පිළිපන්නාහුය, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නාහුය. ඔවුහු තමන් උගත් දේ කියා දෙති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති. පැනනගින පරප්පවාද කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, එබැවින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට සුදුසු කාලයයි.”

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဘိက္ခုနိယော န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝတော သာဝိကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලදී: ‘පාපිෂ්ඨය, මාගේ ශ්‍රාවිකාවන් වූ භික්ෂුණීන් වහන්සේලා දක්ෂ, විනීත, විශාරද, බහුශ්‍රුත, ධර්මධර, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල වූ විපස්සනා ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත, මනා පිළිවෙත් පුරන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවන්නාහු ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන එය පවසන්නට, දේශනා කරන්නට, පනවන්නට, පිහිටුවන්නට, විවෘත කරන්නට, බෙදා දක්වන්නට හා පැහැදිලි කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකාවන් වූ භික්ෂුණීන් වහන්සේලා දක්ෂයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, මනා පිළිවෙත් පුරන්නාහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරතව වසන්නාහ. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති. පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, එබැවින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලය පැමිණ ඇත.”

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဥပါသကာ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဥပါသကာ ဘဂဝတော သာဝကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ[Pg.89], ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලදී: ‘පාපිෂ්ඨය, මාගේ ශ්‍රාවකයන් වූ උපාසකවරු දක්ෂ, විනීත, විශාරද, බහුශ්‍රුත, ධර්මධර, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න, මනා පිළිවෙත් පුරන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත නොවන්නාහු ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන එය පවසන්නට, දේශනා කරන්නට, පනවන්නට, පිහිටුවන්නට, විවෘත කරන්නට, බෙදා දක්වන්නට හා පැහැදිලි කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් වූ උපාසකවරු දක්ෂයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, මනා පිළිවෙත් පුරන්නාහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරතව වසන්නාහ. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති. පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, එබැවින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලය පැමිණ ඇත.”

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဥပါသိကာ န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဥပါသိကာ ဘဂဝတော သာဝိကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලදී: ‘පාපිෂ්ඨය, මාගේ ශ්‍රාවිකාවන් වූ උපාසිකාවෝ දක්ෂ, විනීත, විශාරද, බහුශ්‍රුත, ධර්මධර, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න, මනා පිළිවෙත් පුරන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත නොවන්නාහු ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන එය පවසන්නට, දේශනා කරන්නට, පනවන්නට, පිහිටුවන්නට, විවෘත කරන්නට, බෙදා දක්වන්නට හා පැහැදිලි කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරන්නට අසමත් වන්නාහු ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකාවන් වූ උපාසිකාවෝ දක්ෂයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, මනා පිළිවෙත් පුරන්නාහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරතව වසන්නාහ. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය උගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති. පැන නැගුණා වූ පරවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, එබැවින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලය පැමිණ ඇත.”

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓံ စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓံ စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ, ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော’’တိ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලදී: ‘පාපිෂ්ඨය, මාගේ මේ බ්‍රහ්මචර්යාව (ශාසනය) සමෘද්ධිමත්, සශ්‍රීක, ව්‍යාප්ත වූ, බොහෝ ජනයා දන්නා වූ, පෘථුල වූ, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිත වන තෙක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධිමත්ය, සශ්‍රීකය, ව්‍යාප්ත වී ඇත, බොහෝ ජනයා දන්නා සුලුය, පෘථුල භාවයට පත්ව ඇත, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශිතය. ස්වාමීනි, එබැවින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලය පැමිණ ඇතැයි’ කීය.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ မာရံ ပါပိမန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ပါပိမ, ဟောဟိ, န စိရံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန တထာဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ.

මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙසේ වදාළ සේක: “පාපිෂ්ඨය, ඔබ උත්සාහවත් නොවන්න (නිශ්ශබ්ද වන්න). නොබෝ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවනු ඇත. මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක.”

အာယုသင်္ခါရဩဿဇ္ဇနံ

ආයු සංස්කාරය අතහැරීම

၁၆၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ စာပါလေ စေတိယေ သတော သမ္ပဇာနော အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇိ. ဩဿဋ္ဌေ စ ဘဂဝတာ အာယုသင်္ခါရေ မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ ဘိံသနကော သလောမဟံသော, ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသု[Pg.90]. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

169. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චේතියේදී සිහි නුවණින් යුතුව (සතෝ සම්පජානෝ) ආයුසංස්කාරය අත්හළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුසංස්කාරය අත්හළ කල්හි, බියකරු වූ ද, ලොමුදැහැගැන්වෙන සුලු වූ ද මහා භූමි කම්පනයක් ඇති විය. අහසෙහි දේව දන්දුභි හඬ ද පැතිර ගියේය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැක ඒ මොහොතෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ, ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနိ;

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော, အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ.

“මුනිවරයා (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ) ප්‍රමාණ කළ හැකි (කාමාවචර) හා ප්‍රමාණ කළ නොහැකි (මහග්ගත) වූ භවයට හේතු වන සංස්කාරයන් අත්හළ සේක. තමන් කෙරෙහි ඇලුනු, සමාහිත සිත් ඇති උන්වහන්සේ සන්නාහයක් බිඳින්නාක් මෙන් තමන් කෙරෙහි උපන් කෙලෙස් ජාලය බිඳ දැමූ සේක.”

မဟာဘူမိစာလဟေတု

මහා භූමි කම්පනයට හේතු

၁၇၀. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, မဟာ ဝတာယံ ဘူမိစာလော; သုမဟာ ဝတာယံ ဘူမိစာလော ဘိံသနကော သလောမဟံသော; ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသု. ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယာ’’တိ?

170. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම මෙය ආශ්චර්යයකි; ඒකාන්තයෙන්ම මෙය අද්භූතයකි. මේ මහා භූමි කම්පනය අතිශයින්ම විශාලය. බියකරුය, ලොමුදැහැගැන්වෙන සුලුය. අහසෙහි දේව දන්දුභි හඬ ද පැතිර ගියේය. මෙවැනි මහා භූමි කම්පනයක් හටගැනීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?”

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, မဟာ ဝတာယံ, ဘန္တေ, ဘူမိစာလော; သုမဟာ ဝတာယံ, ဘန္တေ, ဘူမိစာလော ဘိံသနကော သလောမဟံသော; ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသု. ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယာ’’တိ?

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, උන්වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පස්ව වාඩි වූහ. එකත්පස්ව හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, මෙය ආශ්චර්යයකි; ස්වාමීනි, මෙය අද්භූතයකි. මේ මහා භූමි කම්පනය අතිශයින්ම විශාලය. බියකරුය, ලොමුදැහැගැන්වෙන සුලුය. අහසෙහි දේව දන්දුභි හඬ ද පැතිර ගියේය. ස්වාමීනි, මෙවැනි මහා භූමි කම්පනයක් හටගැනීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?”

၁၇၁. ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ဟေတူ, အဋ္ဌ ပစ္စယာ မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ. ကတမေ အဋ္ဌ? အယံ, အာနန္ဒ, မဟာပထဝီ ဥဒကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဥဒကံ ဝါတေ ပတိဋ္ဌိတံ, ဝါတော အာကာသဋ္ဌော. ဟောတိ ခေါ သော, အာနန္ဒ, သမယော, ယံ မဟာဝါတာ ဝါယန္တိ. မဟာဝါတာ ဝါယန္တာ ဥဒကံ ကမ္ပေန္တိ. ဥဒကံ ကမ္ပိတံ ပထဝိံ ကမ္ပေတိ. အယံ ပဌမော ဟေတု ပဌမော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

171. “ආනන්දය, මහා භූමි කම්පනයක් හටගැනීමට හේතු අටක් හා ප්‍රත්‍ය අටක් ඇත. ඒ අට මොනවාද? ආනන්දය, මේ මහා පෘථිවිය ජලය මත පිහිටා ඇත. ජලය වාතය මත පිහිටා ඇත. වාතය අහසෙහි (අවකාශයෙහි) පවතී. ආනන්දය, යම් කලෙක මහා වාතයක් හමයිද, එවිට ඒ මහා වාතය හමමින් ජලය සලිත කරයි. ජලය සලිත වූ විට පෘථිවිය කම්පා වේ. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට පළමු හේතුව සහ පළමු ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, သမဏော ဝါ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော, ဒေဝေါ ဝါ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, တဿ ပရိတ္တာ ပထဝီသညာ ဘာဝိတာ ဟောတိ, အပ္ပမာဏာ အာပေါသညာ. သော ဣမံ ပထဝိံ ကမ္ပေတိ သင်္ကမ္ပေတိ သမ္ပကမ္ပေတိ သမ္ပဝေဓေတိ. အယံ ဒုတိယော ဟေတု ဒုတိယော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, සෘද්ධිමත් වූ ද සිත වසඟ කරගත්තා වූ ද ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ වේද, එසේත් නැත්නම් මහා සෘද්ධි ඇති මහා ආනුභාව ඇති දේවතාවෙක් වේද, ඔහු විසින් පෘථිවි සංඥාව අල්ප ලෙසත්, ආපෝ සංඥාව අප්‍රමාණ ලෙසත් වඩන ලද්දේ නම්, ඔහු මේ පෘථිවිය කම්පා කරවයි, දැඩි ලෙස කම්පා කරවයි, මනාව සලිත කරවයි, වෙවුලවයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට දෙවන හේතුව සහ දෙවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန [Pg.91] စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော တုသိတကာယာ စဝိတွာ သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ တတိယော ဟေတု တတိယော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තුසිත භවනින් චුතව සිහි නුවණින් යුතුව මවුකුස පිළිසිඳ ගනිත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට තුන්වන හේතුව සහ තුන්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော သတော သမ္ပဇာနော မာတုကုစ္ဆိသ္မာ နိက္ခမတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ စတုတ္ထော ဟေတု စတုတ္ထော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුතුව මවුකුසින් බිහි වෙත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට හතරවන හේතුව සහ හතරවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ ပဉ္စမော ဟေတု ပဉ္စမော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කරගනිත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට පස්වන හේතුව සහ පස්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ တထာဂတော အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ ဆဋ္ဌော ဟေတု ဆဋ္ဌော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට හයවන හේතුව සහ හයවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ တထာဂတော သတော သမ္ပဇာနော အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇ္ဇတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ သတ္တမော ဟေတု သတ္တမော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක තථාගතයන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුතුව ආයුසංස්කාරය අත්හරිත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට හත්වන හේතුව සහ හත්වන ප්‍රත්‍යය මෙයයි.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ယဒါ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, တဒါယံ ပထဝီ ကမ္ပတိ သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ. အယံ အဋ္ဌမော ဟေတု အဋ္ဌမော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယ. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌ ဟေတူ, အဋ္ဌ ပစ္စယာ မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယာ’’တိ.

නැවතත් ආනන්දය, යම් කලෙක තථාගතයන් වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පා වදාරත්ද, එකල්හි මේ පෘථිවිය කම්පා වෙයි, දැඩි ලෙස කම්පා වෙයි, මනාව සලිත වෙයි, වෙවුලයි. මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට අටවන හේතුව සහ අටවන ප්‍රත්‍යය මෙයයි. ආනන්දය, මහා භූමි කම්පනයක් ඇතිවීමට මෙම හේතු අට හා ප්‍රත්‍ය අට බලපායි.”

အဋ္ဌ ပရိသာ

අෂ්ට පරිසාවෝ

၁၇၂. ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမာ, အာနန္ဒ, ပရိသာ. ကတမာ အဋ္ဌ? ခတ္တိယပရိသာ, ဗြာဟ္မဏပရိသာ, ဂဟပတိပရိသာ, သမဏပရိသာ, စာတုမဟာရာဇိကပရိသာ, တာဝတိံသပရိသာ, မာရပရိသာ, ဗြဟ္မပရိသာ. အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ, အာနန္ဒ[Pg.92], အနေကသတံ ခတ္တိယပရိသံ ဥပသင်္ကမိတာ. တတြပိ မယာ သန္နိသိန္နပုဗ္ဗံ စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ သာကစ္ဆာ စ သမာပဇ္ဇိတပုဗ္ဗာ. တတ္ထ ယာဒိသကော တေသံ ဝဏ္ဏော ဟောတိ, တာဒိသကော မယှံ ဝဏ္ဏော ဟောတိ. ယာဒိသကော တေသံ သရော ဟောတိ, တာဒိသကော မယှံ သရော ဟောတိ. ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေမိ သမာဒပေမိ သမုတ္တေဇေမိ သမ္ပဟံသေမိ. ဘာသမာနဉ္စ မံ န ဇာနန္တိ – ‘ကော နု ခေါ အယံ ဘာသတိ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ’တိ? ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အန္တရဓာယာမိ. အန္တရဟိတဉ္စ မံ န ဇာနန္တိ – ‘ကော နု ခေါ အယံ အန္တရဟိတော ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ’တိ? အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ, အာနန္ဒ, အနေကသတံ ဗြာဟ္မဏပရိသံ…ပေ… ဂဟပတိပရိသံ… သမဏပရိသံ… စာတုမဟာရာဇိကပရိသံ… တာဝတိံသပရိသံ… မာရပရိသံ… ဗြဟ္မပရိသံ ဥပသင်္ကမိတာ. တတြပိ မယာ သန္နိသိန္နပုဗ္ဗံ စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ သာကစ္ဆာ စ သမာပဇ္ဇိတပုဗ္ဗာ. တတ္ထ ယာဒိသကော တေသံ ဝဏ္ဏော ဟောတိ, တာဒိသကော မယှံ ဝဏ္ဏော ဟောတိ. ယာဒိသကော တေသံ သရော ဟောတိ, တာဒိသကော မယှံ သရော ဟောတိ. ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေမိ သမာဒပေမိ သမုတ္တေဇေမိ သမ္ပဟံသေမိ. ဘာသမာနဉ္စ မံ န ဇာနန္တိ – ‘ကော နု ခေါ အယံ ဘာသတိ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ’တိ? ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အန္တရဓာယာမိ. အန္တရဟိတဉ္စ မံ န ဇာနန္တိ – ‘ကော နု ခေါ အယံ အန္တရဟိတော ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ’တိ? ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌ ပရိသာ.

172. “ආනන්දය, මේ පිරිස් අටකි. ඒ අට කවරේද? එනම්: ක්ෂත්‍රිය පිරිස, බ්‍රාහ්මණ පිරිස, ගෘහපති පිරිස, ශ්‍රමණ පිරිස, සතර වරම් දෙවි පිරිස, තාවතිංස දෙවි පිරිස, මාර පිරිස සහ බ්‍රහ්ම පිරිසයි. ආනන්දය, මම නොයෙක් සිය ගණන් ක්ෂත්‍රිය පිරිස් වෙත එළඹි බව හොඳින් දනිමි. එහිදී මම ඔවුන් සමඟ පෙර වාඩි වී සිටි බව ද, කථාබස් කළ බව ද, සාකච්ඡා කළ බව ද දනිමි. එහිදී ඔවුන්ගේ පෙනුම යම් බඳු ද, මාගේ පෙනුම ද එබඳුම වෙයි. ඔවුන්ගේ හඬ යම් බඳු ද, මාගේ හඬ ද එබඳුම වෙයි. මම ඔවුන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙමි, ධර්මයෙහි සමාදන් කරවමි, උනන්දු කරවමි, ප්‍රබෝධමත් කරවමි. මා මෙසේ දහම් දෙසන කල්හි, ‘මේ කථා කරන්නේ කවුද? දෙවියෙක් ද මිනිසෙක් ද?’ කියා ඔවුහු මා හඳුනා නොගනිති. මම ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, ප්‍රබෝධමත් කරවා අතුරුදහන් වෙමි. මා අතුරුදහන් වූ කල්හි ද, ‘මේ අතුරුදහන් වූයේ කවුද? දෙවියෙක් ද මිනිසෙක් ද?’ කියා ඔවුහු මා හඳුනා නොගනිති. ආනන්දය, මම නොයෙක් සිය ගණන් බ්‍රාහ්මණ පිරිස් වෙත... ගෘහපති පිරිස් වෙත... ශ්‍රමණ පිරිස් වෙත... සතර වරම් දෙවි පිරිස් වෙත... තාවතිංස දෙවි පිරිස් වෙත... මාර පිරිස් වෙත... බ්‍රහ්ම පිරිස් වෙත එළඹි බව දනිමි. එහිදී ද මම ඔවුන් සමඟ වාඩි වී සිටියෙමි, කථාබස් කළෙමි, සාකච්ඡා කළෙමි. එහිදී ඔවුන්ගේ පෙනුම යම් බඳු ද, මාගේ පෙනුම ද එබඳුම විය. ඔවුන්ගේ හඬ යම් බඳු ද, මාගේ හඬ ද එබඳුම විය. මම ඔවුන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කළෙමි, සමාදන් කරවුයෙමි, උනන්දු කරවුයෙමි, ප්‍රබෝධමත් කරවුයෙමි. මා කථා කරන විට ‘මේ කවුද, දෙවියෙක් ද මිනිසෙක් ද?’ කියා ඔවුහු නොදැන සිටියහ. මම ධර්ම කථාවෙන් ඔවුන් උනන්දු කරවා අතුරුදහන් වූ විට ද, ‘අතුරුදහන් වූ මේ තැනැත්තා දෙවියෙක් ද මිනිසෙක් ද?’ කියා ඔවුහු දැන නොසිටියහ. ආනන්දය, මේ වනාහි අට වැදෑරුම් පිරිස්ය.”

အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ

අෂ්ට අභිභායතනයෝ (මැඩපැවැත්වීමේ ක්‍රම අට)

၁၇၃. ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမာနိ, အာနန္ဒ, အဘိဘာယတနာနိ. ကတမာနိ အဋ္ဌ? အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

173. “ආනන්දය, මේ අභිභායතන අටකි. ඒ අට කවරේද? තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාව ඇතිව (පිරිកម្ម රූප බලමින්), බාහිරව ස්වල්ප වූ ද, යහපත් හෝ අයහපත් වර්ණ ඇති රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය පළමු වන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාව ඇතිව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූ ද, යහපත් හෝ අයහපත් වර්ණ ඇති රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය දෙවන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව ස්වල්ප වූ ද, යහපත් හෝ අයහපත් වර්ණ ඇති රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය තුන්වන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ [Pg.93] အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

“තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූ ද, යහපත් හෝ අයහපත් වර්ණ ඇති රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය හතරවන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

“තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව නිල් පැහැති, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පාටින් පෙනෙන, නිල් පැහැයෙන් බබළන රූප බලයි. ඒ කෙසේ ද යත්: නිල් පැහැති, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පාටින් පෙනෙන, නිල් පැහැයෙන් බබළන දියබෙරලිය (උමා) මලක් යම් සේ ද, එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, නිල් පැහැති, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පාටින් පෙනෙන, නිල් පැහැයෙන් බබළන බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද, එලෙසම තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව නිල් පැහැති, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පාටින් පෙනෙන, නිල් පැහැයෙන් බබළන රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය පස්වන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

“තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව කහ පැහැති, කහ වර්ණ ඇති, කහ පාටින් පෙනෙන, කහ පැහැයෙන් බබළන රූප බලයි. ඒ කෙසේ ද යත්: කහ පැහැති, කහ වර්ණ ඇති, කහ පාටින් පෙනෙන, කහ පැහැයෙන් බබළන කිණිහිරිය මලක් යම් සේ ද, එසේත් නැතිනම් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, කහ පැහැති, කහ වර්ණ ඇති, කහ පාටින් පෙනෙන, කහ පැහැයෙන් බබළන බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද, එලෙසම තමාගේ ආධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥාවක් නැතිව, බාහිරව කහ පැහැති, කහ වර්ණ ඇති, කහ පාටින් පෙනෙන, කහ පැහැයෙන් බබළන රූප බලයි. ‘මම ඒවා මැඩපවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන සංඥාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය හයවන අභිභායතනයයි.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘අධ්‍යාත්මික වශයෙන් රූප සංඥා (තමා තුළ රූපයක් ඇතැයි යන හැඟීම) නොමැති එක් අයෙක් බාහිරව රතු වූ, රතු පැහැති, රතු බව පෙනෙන්නා වූ, රතු දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. රතු වූ, රතු පැහැති, රතු බව පෙනෙන්නා වූ, රතු දීප්තියක් ඇති වද මලක් යම් සේද, එසේත් නැතිනම් දෙපසම පිරිමැද සිනිඳු කරන ලද, රතු වූ, රතු පැහැති, රතු බව පෙනෙන්නා වූ, රතු දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේද, එසේම අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව බාහිරව රතු වූ, රතු පැහැති, රතු බව පෙනෙන්නා වූ, රතු දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. 'ඒවා මැඩපවත්වා (අභිබවා) මම දනිමි, මම දකිමි'යි මෙසේ සංඥා ඇත්තේ වෙයි. මෙය සත්වැනි අභිභායතනයයි.’’

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ [Pg.94] ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ. သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ. ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ. ဣမာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ.

‘‘අධ්‍යාත්මික වශයෙන් රූප සංඥා නොමැති එක් අයෙක් බාහිරව සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු බව පෙනෙන්නා වූ, සුදු දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු බව පෙනෙන්නා වූ, සුදු දීප්තියක් ඇති ඔසධි තාරකාව යම් සේද, එසේත් නැතිනම් දෙපසම පිරිමැද සිනිඳු කරන ලද, සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු බව පෙනෙන්නා වූ, සුදු දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේද, එසේම අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිතව බාහිරව සුදු වූ, සුදු පැහැති, සුදු බව පෙනෙන්නා වූ, සුදු දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. 'ඒවා මැඩපවත්වා මම දනිමි, මම දකිමි'යි මෙසේ සංඥා ඇත්තේ වෙයි. මෙය අටවැනි අභිභායතනයයි. ආනන්දය, මේ වනාහි අට අභිභායතනයෝ වෙති.’’

အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ

අට විමොක්ෂ (විමුක්ති)

၁၇၄. ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ဝိမောက္ခာ. ကတမေ အဋ္ဌ? ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော. အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော. သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ, အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ.

174. ‘‘ආනන්දය, මේ විමොක්ෂ අටකි. ඒ අට කවරහුද? රූපීව (තමා තුළ රූප සංඥා ඇතිව) රූප දකියි; මෙය පළමු විමොක්ෂයයි. අධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා නොමැතිව බාහිරව රූප දකියි; මෙය දෙවැනි විමොක්ෂයයි. 'සුබය' (යහපත්ය/සුන්දරය) යනුවෙන් අධිමුක්ත (නැඹුරු) වෙයි; මෙය තෙවැනි විමොක්ෂයයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ (ගැටීම්) සංඥාවන් අස්තංගත වීමෙන්, නානත්ව සංඥාවන් (විවිධත්වය පිළිබඳ හැඟීම්) මෙනෙහි නොකිරීමෙන් 'ආකාශය අනන්තය'යි ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි; මෙය සිව්වැනි විමොක්ෂයයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා 'විඤ්ඤාණය අනන්තය'යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි; මෙය පස්වැනි විමොක්ෂයයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා 'කිසිවක් නැත' යනුවෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි; මෙය හයවැනි විමොක්ෂයයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි; මෙය හත්වැනි විමොක්ෂයයි. සර්වප්‍රකාරයෙන් නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සංඥා-වේදයිත නිරෝධයට පැමිණ වාසය කරයි; මෙය අටවැනි විමොක්ෂයයි. ආනන්දය, මේ වනාහි අට විමොක්ෂයෝ වෙති.’’

၁၇၅. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာနန္ဒ, သမယံ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရာမိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, မာရော ပါပိမာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မာရော ပါပိမာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, အာနန္ဒ, မာရံ ပါပိမန္တံ ဧတဒဝေါစံ –

175. ‘‘ආනන්දය, එක් සමයෙක මම සම්බුද්ධත්වයට පත්වූ මුල් කාලයෙහි උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා නදිය අසල අජපාල නුග රුක මුල වාසය කළෙමි. ආනන්දය, එසමයෙහි පාපිෂ්ඨ මාරයා මා වෙත පැමිණියේය; පැමිණ එකත්පසක සිටියේය. ආනන්දය, එකත්පසක සිටි පාපිෂ්ඨ මාරයා මට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පානා සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා සේක්වා! ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.' ආනන්දය, මෙසේ කී කල්හි මම පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙසේ කීවෙමි:’’

‘‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဘိက္ခူ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ [Pg.95] သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တိ.

‘‘'පාපිෂ්ඨය, යම්තාක් මාගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූහු ව්‍යක්ත වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න වූ, සාමීචි ප්‍රතිපන්න වූ, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝ නොවෙත්ද, තමාගේ ආචාර්යවාදය උගෙන (එය අනුන්ට) ප්‍රකාශ නොකරත්ද, දේශනා නොකරත්ද, පනවා නොදක්වත්ද, පිහිටුවා නොදක්වත්ද, විවෘත නොකරත්ද, විග්‍රහ කොට නොදක්වත්ද, පැහැදිලි නොකරත්ද, පැන නැගුණු පරප්පවාදයන් (අන්‍ය මතයන්) ධර්මානුකූලව මනා කොට නිග්‍රහ කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත්ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි.'’’

‘‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဘိက္ခုနိယော န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တိ.

‘‘'පාපිෂ්ඨය, යම්තාක් මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ භික්ෂුණීහු ව්‍යක්ත වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න වූ, සාමීචි ප්‍රතිපන්න වූ, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නියෝ නොවෙත්ද, තමාගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ නොකරත්ද, දේශනා නොකරත්ද, පනවා නොදක්වත්ද, පිහිටුවා නොදක්වත්ද, විවෘත නොකරත්ද, විග්‍රහ කොට නොදක්වත්ද, පැහැදිලි නොකරත්ද, පැන නැගුණු පරප්පවාදයන් ධර්මානුකූලව මනා කොට නිග්‍රහ කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත්ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි.'’’

‘‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဥပါသကာ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တိ.

"පවිටු මාරය, මාගේ ශ්‍රාවක වූ උපාසකවරු යම්තාක් කල් ව්‍යක්ත නොවෙත්ද, විනීත නොවෙත්ද, විශාරද නොවෙත්ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත්ද, ධර්මධර නොවෙත්ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න (ධර්මයට අනුකූල වූ පිළිවෙත්හි යෙදුණු) නොවෙත්ද, සාමීචිපටිපන්න (නිසි පිළිවෙත් පුරන්නෝ) නොවෙත්ද, අනුධර්මචාරීහු නොවෙත්ද, තම ආචාර්යවාදය උගෙන අන්‍යයන්ට නොකියාද, දේශනා නොකෙරෙත්ද, පනවා වදාරා නොදක්වද්ද, පිහිටුවා වදාරා නොදක්වද්ද, විවෘත කොට විග්‍රහ කොට මැනවින් ප්‍රකට නොකෙරෙත්ද, පැනනැගුණු පරවාද (අන්‍ය මත) දැහැමිව මැනවින් මැඩපවත්වා ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකෙරෙත්ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි."

‘‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဥပါသိကာ န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ, ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တိ.

"පවිටු මාරය, මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ උපාසිකාවෝ යම්තාක් කල් ව්‍යක්ත නොවෙත්ද, විනීත නොවෙත්ද, විශාරද නොවෙත්ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත්ද, ධර්මධර නොවෙත්ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවෙත්ද, සාමීචිපටිපන්න නොවෙත්ද, අනුධර්මචාරිනියෝ නොවෙත්ද, තම ආචාර්යවාදය උගෙන අන්‍යයන්ට නොකියාද, දේශනා නොකෙරෙත්ද, පනවා වදාරා නොදක්වද්ද, පිහිටුවා වදාරා නොදක්වද්ද, විවෘත කොට විග්‍රහ කොට මැනවින් ප්‍රකට නොකෙරෙත්ද, පැනනැගුණු පරවාද දැහැමිව මැනවින් මැඩපවත්වා ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකෙරෙත්ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි."

‘‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ.

"පවිටු මාරය, මාගේ මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව යම්තාක් කල් සමෘද්ධිමත් නොවන්නේද, සශ්‍රීක නොවන්නේද, පැතිරී නොයන්නේද, බොහෝ ජනයා දැන හඳුනා නොගන්නේද, ව්‍යාප්ත නොවන්නේද, දෙවිමිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ නොවන්නේද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි."

၁၇၆. ‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, အဇ္ဇ စာပါလေ စေတိယေ မာရော ပါပိမာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မာရော ပါပိမာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ[Pg.96], ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ, ယာဝ မေ ဘိက္ခူ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ…ပေ… ယာဝ မေ ဘိက္ခုနိယော န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ…ပေ… ယာဝ မေ ဥပါသကာ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ…ပေ… ယာဝ မေ ဥပါသိကာ န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ…ပေ… ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ, ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’’န္တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ, ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. ပရိနိဗ္ဗာတုဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော, ပရိနိဗ္ဗာနကာလောဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော’တိ.

176. "ආනන්දය, අද දින මේ චාපාල චේතියෙහිදී පවිටු මාරයා මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ එකත්පසක සිටියේය. ආනන්දය, එකත්පසක සිටි පවිටු මාරයා මට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පාන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා! ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් කාලයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මීට පෙර මෙසේ වදාරන ලදී: "පවිටු මාරය, මාගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූහු යම්තාක් කල්... (පෙ)... මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ භික්ෂුණීහු යම්තාක් කල්... (පෙ)... මාගේ ශ්‍රාවක වූ උපාසකවරු යම්තාක් කල්... (පෙ)... මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ උපාසිකාවෝ යම්තාක් කල්... (පෙ)... මාගේ මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව යම්තාක් කල් සමෘද්ධිමත්, සශ්‍රීක, පැතිරුණු, බොහෝ ජනයා දැනගත්, පෘථුල වූ, දෙවිමිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ වූවක් නොවන්නේද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි" යනුයි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධිමත්ය, සශ්‍රීකව පවතී, පැතිරී ගොස් ඇත, මහජනයා දන්නා එකකි, පෘථුලව පවතී, දෙවිමිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ වී ඇත. එබැවින් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් පිරිනිවන් පාන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා! ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් කාලයයි.'"

၁၇၇. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, အာနန္ဒ, မာရံ ပါပိမန္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ပါပိမ, ဟောဟိ, နစိရံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန တထာဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’တိ. ဣဒါနေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, အဇ္ဇ စာပါလေ စေတိယေ တထာဂတေန သတေန သမ္ပဇာနေန အာယုသင်္ခါရော ဩဿဋ္ဌော’’တိ.

177. "ආනන්දය, මෙසේ කී කල්හි මම පවිටු මාරයාට මෙසේ කීවෙමි: 'පවිටු මාරය, ඔබ උත්සාහවත් නොවන්න. නොබෝ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවනු ඇත. මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ.' ආනන්දය, අද දින මේ චාපාල චේතියෙහිදී තථාගතයන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුතුව ආයු සංස්කාරය අත්හළ සේක."

အာနန္ဒယာစနကထာ

ආනන්ද තෙරුන්ගේ අයැදුම පිළිබඳ කථාව

၁၇၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ.

178. මෙසේ වදාරන ලද කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලොවට අනුකම්පා පිණිස, දෙවිමිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස, හිතසුව පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!"

‘‘အလံဒါနိ, အာနန္ဒ. မာ တထာဂတံ ယာစိ, အကာလောဒါနိ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစနာယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ.

"ආනන්දය, දැන් එය ප්‍රමාණවත්ය. තථාගතයන් වහන්සේගෙන් මෙසේ නොඅයදින්න. ආනන්දය, දැන් තථාගතයන් වහන්සේගෙන් අයැදීමට කාලය නොවේ." දෙවනුවද ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ... (පෙ)... තෙවනුවද ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලොවට අනුකම්පා පිණිස, දෙවිමිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස, හිතසුව පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!"

‘‘သဒ္ဒဟသိ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ ဗောဓိ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အထ ကိဉ္စရဟိ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာဝတတိယကံ အဘိနိပ္ပီဠေသီ’’တိ? ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. သော [Pg.97] အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’’တိ. ‘‘သဒ္ဒဟသိ တွံ, အာနန္ဒာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ, ယံ တွံ တထာဂတေန ဧဝံ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, န တထာဂတံ ယာစိ – ‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. သစေ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစေယျာသိ, ဒွေဝ တေ ဝါစာ တထာဂတော ပဋိက္ခိပေယျ, အထ တတိယကံ အဓိဝါသေယျ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ.

“ආනන්ද, ඔබ තථාගතයන් වහන්සේගේ බෝධිය (බුද්ධත්වය) කෙරෙහි විශ්වාස කරන්නේද?” “එසේය, ස්වාමීනී.” “ආනන්ද, එසේ නම් ඔබ කුමක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේට තුන් වරක් දක්වා ඇවිටිලි කරමින් පීඩා කළෙහිද?” “ස්වාමීනී, මම මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙහිදීම අසා ඇත්තෙමි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙහිදීම පිළිගෙන ඇත්තෙමි: ‘ආනන්ද, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර සෘද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දාහුද, බහුල කරන ලද්දාහුද, යානයක් මෙන් පුරුදු කරන ලද්දාහුද, පදනමක් මෙන් පිහිටුවන ලද්දාහුද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දාහුද, හාත්පසින් පුරුදු කරන ලද්දාහුද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දාහුද, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටින්නේය’ කියාය. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර සෘද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේය, බහුල කරන ලද්දේය, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේය, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේය, මැනවින් පිහිටුවන ලද්දේය, පුරුදු කරන ලද්දේය, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දේය. ආනන්ද, එබැවින් තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටින්නේය.” “ආනන්ද, ඔබ මෙය විශ්වාස කරන්නේද?” “එසේය, ස්වාමීනී.” “එසේ නම් ආනන්ද, මෙය ඔබගේම වරදකි, ඔබගේම අතපසුවීමකි. මන්දයත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙලෙස පැහැදිලි නිමිති පළ කරද්දී, පැහැදිලි ඉඟි දක්වද්දී පවා එය තේරුම් ගැනීමට ඔබ අපොහොසත් වූ බැවිනි. ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ හිත සුව පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය හා සැපය පිණිස කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා’ යි ඔබ තථාගතයන් වහන්සේගෙන් ආරාධනා නොකළෙහිය. ආනන්ද, ඉදින් ඔබ තථාගතයන් වහන්සේට ආරාධනා කළේ නම්, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබගේ වචනය දෙවරක්ම ප්‍රතික්ෂේප කොට, තුන්වන වරට එය පිළිගන්නා සේක. එබැවින් ආනන්ද, මෙය ඔබගේම වරදකි, ඔබගේම අතපසුවීමකි.”

၁၇၉. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာနန္ဒ, သမယံ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တတြာပိ ခေါ တာဟံ, အာနန္ဒ, အာမန္တေသိံ – ‘ရမဏီယံ, အာနန္ဒ, ရာဇဂဟံ, ရမဏီယော, အာနန္ဒ, ဂိဇ္ဈကူဋော ပဗ္ဗတော. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတေန ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, န တထာဂတံ ယာစိ – ‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. သစေ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစေယျာသိ, ဒွေ တေ ဝါစာ တထာဂတော ပဋိက္ခိပေယျ, အထ တတိယကံ အဓိဝါသေယျ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ.

179. “ආනන්ද, එක් සමයක මම රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩසිටියෙමි. එහිදී ද මම ඔබ ඇමතීමි: ‘ආනන්ද, රජගහනුවර රමණීයයි, ආනන්ද, ගිජ්ඣකූට පර්වතය රමණීයයි. ආනන්ද, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර සෘද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දාහුද, බහුල කරන ලද්දාහුද, යානයක් මෙන් කරන ලද්දාහුද, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දාහුද, මැනවින් පිහිටුවන ලද්දාහුද, පුරුදු කරන ලද්දාහුද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දාහුද, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටින්නේය. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර සෘද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේය... එබැවින් තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටින්නේය’ කියාය. ආනන්ද, එසේ වුවත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති පළ කරද්දී, පැහැදිලි ඉඟි දක්වද්දී ඔබ එය තේරුම් ගැනීමට අපොහොසත් වූයෙහිය. ‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ හිත සුව පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය හා සැපය පිණිස කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා’ යි තථාගතයන් වහන්සේගෙන් ආරාධනා නොකළෙහිය. ආනන්ද, ඉදින් ඔබ තථාගතයන් වහන්සේට ආරාධනා කළේ නම්, තථාගතයන් වහන්සේ දෙවරක් ප්‍රතික්ෂේප කොට තුන්වන වරට පිළිගන්නා සේක. එබැවින් ආනන්ද, මෙය ඔබගේම වරදකි, ඔබගේම අතපසුවීමකි.”

၁၈၀. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာနန္ဒ, သမယံ တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂေါတမနိဂြောဓေ…ပေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ စောရပပါတေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဝေဘာရပဿေ သတ္တပဏ္ဏိဂုဟာယံ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဣသိဂိလိပဿေ ကာဠသိလာယံ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ သီတဝနေ သပ္ပသောဏ္ဍိကပဗ္ဘာရေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ တပေါဒါရာမေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဇီဝကမ္ဗဝနေ… တတ္ထေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ မဒ္ဒကုစ္ဆိသ္မိံ မိဂဒါယေ [Pg.98] တတြာပိ ခေါ တာဟံ, အာနန္ဒ, အာမန္တေသိံ – ‘ရမဏီယံ, အာနန္ဒ, ရာဇဂဟံ, ရမဏီယော ဂိဇ္ဈကူဋော ပဗ္ဗတော, ရမဏီယော ဂေါတမနိဂြောဓော, ရမဏီယော စောရပပါတော, ရမဏီယာ ဝေဘာရပဿေ သတ္တပဏ္ဏိဂုဟာ, ရမဏီယာ ဣသိဂိလိပဿေ ကာဠသိလာ, ရမဏီယော သီတဝနေ သပ္ပသောဏ္ဍိကပဗ္ဘာရော, ရမဏီယော တပေါဒါရာမော, ရမဏီယော ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေါ, ရမဏီယံ ဇီဝကမ္ဗဝနံ, ရမဏီယော မဒ္ဒကုစ္ဆိသ္မိံ မိဂဒါယော. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ…ပေ… အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတေန ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, န တထာဂတံ ယာစိ – ‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. သစေ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစေယျာသိ, ဒွေဝ တေ ဝါစာ တထာဂတော ပဋိက္ခိပေယျ, အထ တတိယကံ အဓိဝါသေယျ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ.

180. “ආනන්ද, එක් කලෙක මම රජගහ නුවරම ගෝතම නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩ සිටියෙමි... [පෙ]... රජගහ නුවරම චෝරපපාතයෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම වේභාර පර්වත පාමුල සත්තපණ්ණි ගුහාවෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම ඉසිගිලි පර්වත පාමුල කාලසිලාවෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම සීතවනෙහි සප්පසොණ්ඩික පබ්භාරයෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම තපෝදාරාමයෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනයෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම ජීවකයන්ගේ අඹ වනයෙහි වැඩ සිටියෙමි... රජගහ නුවරම මද්දකුච්ඡි මුව වනයෙහි වැඩ සිටියෙමි. ආනන්ද, ඒ සෑම තැනකදීම මම ඔබට මෙසේ පැවසුවෙමි - ‘ආනන්ද, රජගහ නුවර රමණීයයි; ගිජ්ඣකූට පර්වතය රමණීයයි; ගෝතම නිග්‍රෝධය රමණීයයි; චෝරපපාතය රමණීයයි; වේභාර පර්වත පාමුල ඇති සත්තපණ්ණි ගුහාව රමණීයයි; ඉසිගිලි පර්වත පාමුල ඇති කාලසිලාව රමණීයයි; සීතවනෙහි සප්පසොණ්ඩික පබ්භාරය රමණීයයි; තපෝදාරාමය රමණීයයි; වේළුවනයෙහි කලන්දකනිවාපය රමණීයයි; ජීවකයන්ගේ අඹ වනය රමණීයයි; මද්දකුච්ඡි මුව වනය රමණීයයි. ආනන්ද, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේද, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේද, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දේද, මනාව අරඹන ලද්දේද... [පෙ]... ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැක.’ ආනන්ද, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිත්තක් පෙන්වද්දී, පැහැදිලි ඉඟියක් කරද්දීත් එය වටහා ගැනීමට ඔබ අසමත් වූයෙහිය. ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත සුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙව් මිනිසුන්ගේ අර්ථය, හිතසුව පිණිසත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!’ යැයි තථාගතයන් වහන්සේට ඇරයුම් නොකළෙහිය. ආනන්ද, ඉදින් ඔබ තථාගතයන් වහන්සේට ඇරයුම් කළේ නම්, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබේ වචනය දෙවතාවක්ම ප්‍රතික්ෂේප කොට, තුන්වන වතාවේදී එය පිළිගනු ඇත. ආනන්ද, එබැවින් මෙය ඔබගේම වරදකි; මෙය ඔබගේම අතපසුවීමකි.”

၁၈၁. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာနန္ဒ, သမယံ ဣဓေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ ဥဒေနေ စေတိယေ. တတြာပိ ခေါ တာဟံ, အာနန္ဒ, အာမန္တေသိံ – ‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ, ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတေန ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, န တထာဂတံ ယာစိ – ‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. သစေ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစေယျာသိ, ဒွေဝ တေ ဝါစာ တထာဂတော ပဋိက္ခိပေယျ, အထ တတိယကံ အဓိဝါသေယျ, တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ.

181. “ආනන්ද, එක් කලෙක මම මෙහිම වෛශාලියෙහි උදේන චේතියෙහි වැඩ සිටියෙමි. ආනන්ද, එහිදීත් මම ඔබට මෙසේ පැවසුවෙමි - ‘ආනන්ද, වෛශාලිය රමණීයයි; උදේන චේතිය රමණීයයි. ආනන්ද, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේද, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේද, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දේද, මනාව අරඹන ලද්දේද, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් වැඩ සිටිය හැක. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේය, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේය, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේය, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දේය, මනාව අරඹන ලද්දේය. ආනන්ද, එබැවින් තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් වැඩ සිටිය හැක.’ ආනන්ද, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිත්තක් පෙන්වද්දී, පැහැදිලි ඉඟියක් කරද්දීත් එය වටහා ගැනීමට ඔබ අසමත් වූයෙහිය. ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත සුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙව් මිනිසුන්ගේ අර්ථය, හිතසුව පිණිසත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා!’ යැයි තථාගතයන් වහන්සේට ඇරයුම් නොකළෙහිය. ආනන්ද, ඉදින් ඔබ තථාගතයන් වහන්සේට ඇරයුම් කළේ නම්, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබේ වචනය දෙවතාවක්ම ප්‍රතික්ෂේප කොට, තුන්වන වතාවේදී එය පිළිගනු ඇත. ආනන්ද, එබැවින් මෙය ඔබගේම වරදකි; මෙය ඔබගේම අතපසුවීමකි.”

၁၈၂. ‘‘ဧကမိဒါဟံ[Pg.99], အာနန္ဒ, သမယံ ဣဓေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ ဂေါတမကေ စေတိယေ …ပေ… ဣဓေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ သတ္တမ္ဗေ စေတိယေ… ဣဓေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ ဗဟုပုတ္တေ စေတိယေ… ဣဓေဝ ဝေသာလိယံ ဝိဟရာမိ သာရန္ဒဒေ စေတိယေ… ဣဒါနေဝ ခေါ တာဟံ, အာနန္ဒ, အဇ္ဇ စာပါလေ စေတိယေ အာမန္တေသိံ – ‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ, ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဂေါတမကံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗံ စေတိယံ, ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တံ စေတိယံ, ရမဏီယံ သာရန္ဒဒံ စေတိယံ, ရမဏီယံ စာပါလံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတေန ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ, န တထာဂတံ ယာစိ – ‘တိဋ္ဌတု ဘဂဝါ ကပ္ပံ, တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. သစေ တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ယာစေယျာသိ, ဒွေဝ တေ ဝါစာ တထာဂတော ပဋိက္ခိပေယျ, အထ တတိယကံ အဓိဝါသေယျ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ.

182. ආනන්ද, එක් කලෙක මම මේ විසාලා මහනුවරම ගෝතමක චේතියෙහි වැඩසිටියෙමි... මේ විසාලා මහනුවරම සත්තම්බ චේතියෙහි... බහුපුත්ත චේතියෙහි... සාරන්දද චේතියෙහි වැඩසිටියෙමි. ආනන්ද, අද මේ දැන් මම චාපාල චේතියේදී ඔබට මෙසේ වදාළෙමි: 'ආනන්ද, විසාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්ද, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේ නම්, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේ නම්, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේ නම්, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේ නම්, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දේ නම්, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටිය හැකිය. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩන ලද්දේය, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේය, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේය, පදනමක් මෙන් කරන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද්දේය, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද්දේය. එබැවින් ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩසිටිය හැකිය' කියායි. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ පැහැදිලි නිමිති පෙන්වද්දී, පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දෙද්දීත්, ඔබට එය වටහා ගැනීමට නොහැකි විය. 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, හිතසුව පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩසිටින සේක්වා' යි ඔබ තථාගතයන් වහන්සේගෙන් ආයාචනා නොකළේය. ආනන්ද, ඉදින් ඔබ තථාගතයන් වහන්සේට ආයාචනා කළේ නම්, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබේ වචනය දෙවතාවක්ම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ඇත, නමුත් තුන්වන වතාවේදී එය පිළිගනු ඇත. ආනන්ද, එබැවින් මෙය ඔබගේම වරදකි, ඔබගේම අතපසුවීමකි.

၁၈၃. ‘‘နနု ဧတံ, အာနန္ဒ, မယာ ပဋိကစ္စေဝ အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ. တံ ကုတေတ္ထ, အာနန္ဒ, လဗ္ဘာ, ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’. ယံ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, တထာဂတေန စတ္တံ ဝန္တံ မုတ္တံ ပဟီနံ ပဋိနိဿဋ္ဌံ ဩဿဋ္ဌော အာယုသင်္ခါရော, ဧကံသေန ဝါစာ ဘာသိတာ – ‘န စိရံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန တထာဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’တိ. တဉ္စ တထာဂတော ဇီဝိတဟေတု ပုန ပစ္စာဝမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. အာယာမာနန္ဒ, ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ [Pg.100] အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

183. ආනන්ද, සියලු ප්‍රියමනාප දැයින් වෙන්වීම, දුරස් වීම සහ වෙනස් වීම සිදුවන බව මා විසින් කලින්ම පවසන ලද්දේ නොවෙද? ආනන්ද, උපන්නා වූ, හටගත්තා වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සැකසුණා වූ, විනාශ වී යන ස්වභාවය ඇති යම් දෙයක් වේද, එය විනාශ නොවේවායි බලාපොරොත්තු විය හැක්කේ කෙසේද? එවැනි දෙයක් සිදු විය නොහැකිය. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් අත්හරින ලද, බැහැර කරන ලද, මුදා හරින ලද, ප්‍රහීණ කරන ලද, අත්හළා වූ ආයු සංස්කාරය ගැන තීරණාත්මක ලෙස මෙසේ වදාරන ලදී: 'තථාගතයන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය වැඩි කලක් නොගොස් සිදුවනු ඇත. මෙයින් තුන් මසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පරිනිර්වාණය කරන සේක' කියායි. එවැනි තථාගතයන් වහන්සේ ජීවිතය උදෙසා නැවතත් ඒ වචනය වෙනස් කරතියි යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ආනන්ද, එන්න, අපි මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාව වෙත යමු.' 'එසේය, ස්වාමීනී' යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, အာနန္ဒ, ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ, တေ သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိပါတေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ, တေ သဗ္ဗေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိပါတေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္နိပတိတော, ဘန္တေ, ဘိက္ခုသံဃော, ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සමඟ මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. එසේ වැඩම කොට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඇමතූ සේක: 'ආනන්ද, ඔබ යන්න, විසාලා මහනුවර ඇසුරු කොට වසන සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලා උපස්ථාන ශාලාවට රැස් කරවන්න.' 'එසේය, ස්වාමීනී' යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, විසාලා මහනුවර ඇසුරු කොට වසන සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලා උපස්ථාන ශාලාවට රැස් කරවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පස්ව සිටියහ. එකත්පස්ව සිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: 'ස්වාමීනී, භික්ෂු සංඝයා රැස්ව සිටිති. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා සුදුසු කාලය දැන් එළඹ ඇත (දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුදුසු යැයි සිතන දෙයක් කළ මැනව).'

၁၈၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, တေ ဝေါ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာသေဝိတဗ္ဗာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗဟုလီကာတဗ္ဗာ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ မယာ အဘိညာ ဒေသိတာ, ယေ ဝေါ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာသေဝိတဗ္ဗာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗဟုလီကာတဗ္ဗာ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဣမေ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ မယာ အဘိညာ ဒေသိတာ, ယေ ဝေါ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာသေဝိတဗ္ဗာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗဟုလီကာတဗ္ဗာ, ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ, တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ.

184. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, ඒ නිසා මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් (අභිඥා ඥානයෙන්) අවබෝධ කර දේශනා කරන ලද යම් ධර්මයන් ඇද්ද, මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව බොහෝ කල් පවතින පිණිසත්, දීර්ඝ කාලයක් සුරක්ෂිත වන පිණිසත්, එය බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත හා සැපය පිණිස පවත්නා ලෙස ඔබ විසින් ඒ ධර්මයන් මැනවින් උගෙන, සේවනය කරමින්, වඩමින්, නැවත නැවත පුරුදු කළ යුතුය. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර දේශනා කරන ලද, ඔබ විසින් මැනවින් උගෙන සේවනය කළ යුතු, වැඩිය යුතු, නැවත නැවත පුරුදු කළ යුතු ඒ ධර්ම කවරේද? එනම්, සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පංච ඉන්ද්‍රිය, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර දේශනා කරන ලද මේ ධර්මයන් ඔබ විසින් මැනවින් උගෙන සේවනය කළ යුතුය, වැඩිය යුතුය, නැවත නැවත පුරුදු කළ යුතුය. එවිට මේ බ්‍රහ්මචර්යාව බොහෝ කල් පවතිනු ඇත, දීර්ඝ කාලයක් සුරක්ෂිත වනු ඇත. එය බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත සහ සැපය පිණිසත් පවතිනු ඇත."

၁၈၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဟန္ဒဒါနိ, ဘိက္ခဝေ, အာမန္တယာမိ ဝေါ, ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ, အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ. နစိရံ တထာဂတဿ [Pg.101] ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန တထာဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ. –

185. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, දැන් මම ඔබ අමතමි; සියලු සංස්කාර ධර්මයන් ක්ෂය වන සුළුය (වැනසෙන සුළුය). අප්‍රමාදීව සියලු කටයුතු සම්පාදනය කරගන්න. නොබෝ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවනු ඇත. මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘ပရိပက္ကော ဝယော မယှံ, ပရိတ္တံ မမ ဇီဝိတံ;

ပဟာယ ဝေါ ဂမိဿာမိ, ကတံ မေ သရဏမတ္တနော.

"මගේ වයස දැන් මුහුකුරා ගොස් ඇත, මගේ ජීවිත කාලය ස්වල්පයකි. ඔබ හැරදා මම යන්නෙමි. මා මටම සරණක් කරගෙන ඇත."

‘‘အပ္ပမတ္တာ သတီမန္တော, သုသီလာ ဟောထ ဘိက္ခဝေါ;

သုသမာဟိတသင်္ကပ္ပာ, သစိတ္တမနုရက္ခထ.

"මහණෙනි, අප්‍රමාදී වන්න, සිහියෙන් යුක්ත වන්න, යහපත් සිල් ඇත්තෝ වන්න. මැනවින් තැන්පත් කරගත් කල්පනා ඇත්තෝ වී තමන්ගේ සිත ආරක්ෂා කරගන්න."

‘‘ယော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ, အပ္ပမတ္တော ဝိဟဿတိ;

ပဟာယ ဇာတိသံသာရံ, ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’’တိ.

"යම් මහණෙක් මේ ධර්ම විනයෙහි අප්‍රමාදීව වාසය කරන්නේද, ඔහු ජාති සංසාරය (ඉපදීම සහිත සසර) ප්‍රහීණ කොට දුකේ කෙළවර කරන්නේය."

တတိယော ဘာဏဝါရော.

තෙවන භාණවාරයයි.

နာဂါပလောကိတံ

නාගාපලෝකිතය (ඇතුකු මෙන් හැරී බැලීම)

၁၈၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နာဂါပလောကိတံ ဝေသာလိံ အပလောကေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ ပစ္ဆိမကံ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ ဝေသာလိယာ ဒဿနံ ဘဝိဿတိ. အာယာမာနန္ဒ, ယေန ဘဏ္ဍဂါမော တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

186. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන විශාලා මහනුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. විශාලා මහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දානයෙන් පසු පෙරළා වඩිනා අතර, ඇතුකු මෙන් මුළු සිරුරම හරවා (නාගාපලෝකිතයෙන්) විශාලා මහනුවර දෙස බලා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර දෙස බලන අවසාන වතාව මෙය වනු ඇත. ආනන්දය, එන්න, අපි භණ්ඩගාමය වෙත යමු." "එසේය ස්වාමීනි" යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන් සේක.

အထ [Pg.102] ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဏ္ဍဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဘဏ္ဍဂါမေ ဝိဟရတိ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘စတုန္နံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ. ကတမေသံ စတုန္နံ? အရိယဿ, ဘိက္ခဝေ, သီလဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမံ စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယဿ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမံ စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ပညာယ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမံ စေဝ တုမှာကဉ္စ. အရိယာယ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တိယာ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမံ စေဝ တုမှာကဉ္စ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယံ သီလံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ, အရိယော သမာဓိ အနုဗုဒ္ဓေါ ပဋိဝိဒ္ဓေါ, အရိယာ ပညာ အနုဗုဒ္ဓါ ပဋိဝိဒ္ဓါ, အရိယာ ဝိမုတ္တိ အနုဗုဒ္ဓါ ပဋိဝိဒ္ဓါ, ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ, ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ භණ්ඩගාමය වෙත වැඩම කළ සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භණ්ඩගාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, කරුණු සතරක් අවබෝධ කර නොගැනීම නිසාත්, විනිවිද නොදැකීම නිසාත්, මට මෙන්ම ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් සංසාරයේ සැරිසැරීමට හා ගමන් කිරීමට සිදු විය. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, ආර්ය ශීලය අවබෝධ කර නොගැනීම හා විනිවිද නොදැකීම නිසා මට මෙන්ම ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, ආර්ය සමාධිය අවබෝධ කර නොගැනීම හා විනිවිද නොදැකීම නිසාත්, ආර්ය ප්‍රඥාව අවබෝධ කර නොගැනීම හා විනිවිද නොදැකීම නිසාත්, ආර්ය විමුක්තිය අවබෝධ කර නොගැනීම හා විනිවිද නොදැකීම නිසාත් මට මෙන්ම ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් සංසාරයේ සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, දැන් ඒ ආර්ය ශීලය අවබෝධ කර ගන්නා ලදී, විනිවිද දකින ලදී. ආර්ය සමාධිය අවබෝධ කර ගන්නා ලදී, විනිවිද දකින ලදී. ආර්ය ප්‍රඥාව අවබෝධ කර ගන්නා ලදී, විනිවිද දකින ලදී. ආර්ය විමුක්තිය අවබෝධ කර ගන්නා ලදී, විනිවිද දකින ලදී. භව තණ්හාව සිඳ දමන ලදී, භවයට ඇද බැඳ තබන රැහැන (භවනෙත්ති) ක්ෂය කරන ලදී. දැන් නැවත උපතක් නැත." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ, ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ;

အနုဗုဒ္ဓါ ဣမေ ဓမ္မာ, ဂေါတမေန ယသဿိနာ.

"ශීලය, සමාධිය, ප්‍රඥාව සහ අනුත්තර වූ විමුක්තිය යන මේ ධර්මයන් යසස් ඇති (කීර්තිමත්) ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කර ගන්නා ලදී."

‘‘ဣတိ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ, ဓမ္မမက္ခာသိ ဘိက္ခုနံ;

ဒုက္ခဿန္တကရော သတ္ထာ, စက္ခုမာ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ.

"මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට භික්ෂූන්ට ඒ දහම දේශනා කළ සේක. පංච චක්ෂුසින් යුත්, දුක කෙළවර කරන්නා වූ ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ (කෙලෙස් පිරිනිවනින්) පිරිනිවන් වැඩි සේක."

တတြာပိ သုဒံ ဘဂဝါ ဘဏ္ဍဂါမေ ဝိဟရန္တော ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භණ්ඩගාමයෙහි වැඩවසන අතරතුරදී ද භික්ෂූන් වහන්සේලා හට නිතරම මෙසේ ධර්ම කථා පැවැත්වූහ: “මෙය සීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. සීලයෙහි මනාව පිහිටා දියුණු කළ සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස වන්නේය. සමාධියෙහි මනාව පිහිටා දියුණු කළ ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස වන්නේය. ප්‍රඥාවෙන් මනාව පිරිබැවිණි (දියුණු කළ) සිත කාමාසව, භවාසව, අවිජ්ජාසව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මනාව මිදෙන්නේය” යනුවෙනි.

စတုမဟာပဒေသကထာ

සතර මහාපදේශ පිළිබඳ කථාව

၁၈၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘဏ္ဍဂါမေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ဟတ္ထိဂါမော, ယေန အမ္ဗဂါမော, ယေန ဇမ္ဗုဂါမော, ယေန ဘောဂနဂရံ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ [Pg.103] ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘောဂနဂရံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဘောဂနဂရေ ဝိဟရတိ အာနန္ဒေ စေတိယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, မဟာပဒေသေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

187. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භණ්ඩගාමයෙහි කැමති තාක් කල් වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ: “ආනන්දයෙනි, එන්න, අපි හත්ථිගාමය, අම්බගාමය, ජම්බුගාමය සහ භෝගනගරය වෙත යමු” යනුවෙනි. “එසේය ස්වාමීනි”යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ භෝගනගරයට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි භෝගනගරයෙහි ආනන්ද චෛත්‍යයෙහි වැඩසිටියහ. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළහ: “මහණෙනි, මම මේ සතර මහාපදේශයන් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසට ගන්න, මම පවසන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි”යි එම භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

၁၈၈. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ, အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩသာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩသရန္တိ, န စ ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩသရန္တိ, ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

188. “මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට පුළුවන: ‘ඇවැත්නි, මෙය මා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙන්ම අසා පිළිගන්නා ලද්දකි. මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ ශාසනයයි’ කියාය. මහණෙනි, එම භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකහෙළාම අනුමත නොකළ යුතුය, එකහෙළාම ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුය. එය අනුමත කිරීමෙන් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගත යුතුය (මතක තබාගත යුතුය). ඉන්පසු ඒවා සූත්‍රයන්හි බහා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඉදින් ඒවා සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳන විට, සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම්, විනයෙහි නොපෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; මේ භික්ෂුව විසින් වරදවා වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙලෙස සලකා එය බැහැර කරන්න. ඉදින් ඒවා සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳන විට, සූත්‍රයන්ට ද ගැලපේ නම්, විනයෙහි ද පෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයයි; මේ භික්ෂුව විසින් මැනවින් වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙය පළමු මහාපදේශය ලෙස ධාරණය කරගන්න.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သံဃော ဝိဟရတိ သထေရော သပါမောက္ခော. တဿ မေ သံဃဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ, အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩသာရေတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩသရန္တိ, န စ ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တဿ စ သံဃဿ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ [Pg.104] ဩသရန္တိ ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တဿ စ သံဃဿ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

“මහණෙනි, තවද මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට පුළුවන: ‘අසවල් ආරාමයෙහි ස්ථවිරයන් වහන්සේලා සහ ප්‍රධානීන් සහිත සංඝයා වැඩවසති. මා එම සංඝයා හමුවෙන්ම අසා පිළිගන්නා ලද්දකි; මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ ශාසනයයි’ කියාය. මහණෙනි, එම භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකහෙළාම අනුමත නොකළ යුතුය, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකළ යුතුය. එය අනුමත කිරීමෙන් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බහා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඉදින් ඒවා සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳන විට, සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම්, විනයෙහි නොපෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; එම සංඝයා විසින් වරදවා වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙලෙස සලකා එය බැහැර කරන්න. ඉදින් ඒවා සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳන විට, සූත්‍රයන්ට ද ගැලපේ නම්, විනයෙහි ද පෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයයි; එම සංඝයා විසින් මැනවින් වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙය දෙවන මහාපදේශය ලෙස ධාරණය කරගන්න.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ. တေသံ မေ ထေရာနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ…ပေ… န စ ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တေသဉ္စ ထေရာနံ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ…ပေ… ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တေသဉ္စ ထေရာနံ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ.

“මහණෙනි, තවද මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට පුළුවන: ‘අසවල් ආරාමයෙහි බහුශ්‍රැත වූ, ආගමධර වූ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතෘකාධර වූ බොහෝ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩවසති. මා එම ස්ථවිරයන් වහන්සේලා හමුවෙන්ම අසා පිළිගන්නා ලද්දකි; මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ ශාසනයයි’ කියාය. මහණෙනි, එම භික්ෂුවගේ ප්‍රකාශය එකහෙළාම අනුමත නොකළ යුතුය... (පෙ)... විනයෙහි නොපෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; එම ස්ථවිරයන් විසින් වරදවා වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙලෙස සලකා එය බැහැර කරන්න. එම පද සහ ව්‍යංජනයන්... (පෙ)... විනයෙහි පෙනේ නම්, එවිට මෙබඳු නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය: ‘සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයයි; එම ස්ථවිරයන් විසින් මැනවින් වටහා ගන්නා ලද්දකි’ කියාය. මහණෙනි, මෙය තුන්වන මහාපදේශය ලෙස ධාරණය කරගන්න.”

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ ဧကော ထေရော ဘိက္ခု ဝိဟရတိ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော. တဿ မေ ထေရဿ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ သုတ္တေ ဩသာရိတဗ္ဗာနိ, ဝိနယေ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ. တာနိ စေ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ န စေဝ သုတ္တေ ဩသရန္တိ, န စ ဝိနယေ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တဿ စ ထေရဿ ဒုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣတိဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဍ္ဍေယျာထ. တာနိ စ သုတ္တေ ဩသာရိယမာနာနိ ဝိနယေ သန္ဒဿိယမာနာနိ သုတ္တေ စေဝ ဩသရန္တိ, ဝိနယေ စ သန္ဒိဿန္တိ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ – ‘အဒ္ဓါ, ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ; တဿ စ ထေရဿ သုဂ္ဂဟိတ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ မဟာပဒေသံ ဓာရေယျာထ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော မဟာပဒေသေ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

"මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් භික්ෂුවක් මෙසේ පැවසිය හැකිය: 'අසවල් නම් ආරාමයෙහි බහුශ්‍රුත වූ, ආගම ධර්මය දන්නා වූ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතෘකාධර වූ එක්තරා ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් වැඩවසති. මා විසින් ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ හමුවෙහිදී මෙසේ අසන ලදී, හමුවෙහිදීම පිළිගන්නා ලදී: මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ ශාසනයයි' කියායි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය සතුටින් පිළිගත යුතු ද නොවේ, ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු ද නොවේ. එය සතුටින් පිළිගැනීමක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොකොට, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගත යුතුය; සූත්‍රයෙහි බහා බැලිය යුතුය; විනයෙහි සසඳා බැලිය යුතුය. එසේ සූත්‍රයෙහි බහා බලන කල්හිත්, විනයෙහි සසඳා බලන කල්හිත්, ඒවා සූත්‍රයට නොගැලපේ නම්, විනයෙහි නොසෑහේ නම්, මෙහිදී 'සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් වරදවා වටහාගන්නා ලද්දකි' යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ සලකා එය බැහැර කරන්න. වැලිත්, සූත්‍රයෙහි බහා බලන කල්හිත්, විනයෙහි සසඳා බලන කල්හිත්, ඒවා සූත්‍රයට ගැලපේ නම්, විනයෙහි සෑහේ නම්, මෙහිදී 'සැබවින්ම මෙය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයකි; ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් මැනවින් වටහාගන්නා ලද්දකි' යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙය සතරවන මහාපදේශය ලෙස ධාරණය කරගන්න. මහණෙනි, මේ මහාපදේශ සතර ධාරණය කරගන්න."

တတြပိ သုဒံ ဘဂဝါ ဘောဂနဂရေ ဝိဟရန္တော အာနန္ဒေ စေတိယေ ဧတဒေဝ ဗဟုလံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရောတိ – ‘‘ဣတိ သီလံ, ဣတိ သမာဓိ, ဣတိ ပညာ. သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော[Pg.105]. သမာဓိပရိဘာဝိတာ ပညာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ပညာပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ သမ္မဒေဝ အာသဝေဟိ ဝိမုစ္စတိ, သေယျထိဒံ – ကာမာသဝါ, ဘဝါသဝါ, အဝိဇ္ဇာသဝါ’’တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භෝග නගරයෙහි ආනන්ද චේතියෙහි වැඩවසන කාලයෙහි ද බොහෝ සෙයින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙබඳු වූම ධර්ම කථාවක් කළ සේක: "මෙය සීලයයි, මෙය සමාධියයි, මෙය ප්‍රඥාවයි. සීලයෙහි පිහිටා වඩන ලද සමාධිය මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. සමාධියෙහි පිහිටා වඩන ලද ප්‍රඥාව මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙයි. ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව වඩන ලද සිත කාමාශ්‍රව, භවාශ්‍රව, අවිද්‍යාශ්‍රව යන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මැනවින් මිදෙයි" කියායි.

ကမ္မာရပုတ္တစုန္ဒဝတ္ထု

කම්මාරපුත්ත චුන්ද පිළිබඳ කථාව

၁၈၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘောဂနဂရေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ပါဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ပါဝါ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ. အဿောသိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ပါဝံ အနုပ္ပတ္တော, ပါဝါယံ ဝိဟရတိ မယှံ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

189. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භෝග නගරයෙහි රිසි තාක් කල් වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දයෙනි, එව, අපි පාවා නුවර බලා යමු" යි වදාළ සේක. "එසේය, ස්වාමීනි" යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ පාවා නුවරට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර කම්මාරපුත්ත චුන්දගේ අඹ වනයෙහි වැඩසිටි සේක. "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවරට වැඩම කොට මාගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේකැ"යි කම්මාරපුත්ත චුන්දට ඇසුණි. එවිට කම්මාරපුත්ත චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ කම්මාරපුත්ත චුන්දට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන් සේක, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවූ සේක, (ධර්මය කෙරෙහි) උනන්දු කරවූ සේක, (ධර්ම රසයෙන්) ප්‍රබෝධමත් කරවූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දී, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, ප්‍රබෝධමත් කරනු ලැබූ කම්මාරපුත්ත චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ හෙට දිනයෙහි මාගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා!" භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති කම්මාරපුත්ත චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කැමැත්ත දැනගෙන, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටත්ව ගියේය.

အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ပဟူတဉ္စ သူကရမဒ္ဒဝံ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ တေ, စုန္ဒ, သူကရမဒ္ဒဝံ ပဋိယတ္တံ, တေန မံ ပရိဝိသ. ယံ ပနညံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ, တေန ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယံ အဟောသိ သူကရမဒ္ဒဝံ ပဋိယတ္တံ, တေန ဘဂဝန္တံ ပရိဝိသိ. ယံ ပနညံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ[Pg.106], တေန ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ တေ, စုန္ဒ, သူကရမဒ္ဒဝံ အဝသိဋ္ဌံ, တံ သောဗ္ဘေ နိခဏာဟိ. နာဟံ တံ, စုန္ဒ, ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ, ယဿ တံ ပရိဘုတ္တံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆေယျ အညတြ တထာဂတဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယံ အဟောသိ သူကရမဒ္ဒဝံ အဝသိဋ္ဌံ, တံ သောဗ္ဘေ နိခဏိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

එවිට කර්මාරපුත්‍ර වූ චුන්ද තෙමේ එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් පසු තම නිවසේ ප්‍රණීත වූ කෑයුතු දේ හා භෝජනයට සුදුසු දේ පිළියෙළ කරවා, බොහෝ වූ ‘සූකරමද්දවය’ ද පිළියෙළ කරවා, “ස්වාමීනි, කාලය පැමිණ ඇත, දානය සූදානම්” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කාලය දැනුම් දුන්නේය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයාගේ නිවස වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “චුන්ද, ඔබ පිළියෙළ කළ ඒ සූකරමද්දවය යම් පමණ ද, එය මට පිළිගන්වන්න. පිළියෙළ කරන ලද අනෙකුත් කෑයුතු හා භෝජන දෑවලින් භික්ෂු සංඝයාට පූජා කරන්න.” චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයා “එසේය ස්වාමීනි” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පිළියෙළ කරන ලද සූකරමද්දවයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය. පිළියෙළ කරන ලද සෙසු කෑයුතු හා භෝජන දෑවලින් භික්ෂු සංඝයාට පූජා කළේය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “චුන්ද, ඔබේ යම් සූකරමද්දවයක් ඉතිරිව තිබේ නම්, එය වළක දමා වළලන්න. චුන්ද, දෙවියන්, මාරයන් හා බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා රජුන් මනුෂ්‍යයන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද තථාගතයන් වහන්සේ හැර මෙය අනුභව කළ විට මැනවින් ජීර්ණය කළ හැකි අන් කිසිවකු මම නොදකිමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යැයි චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ඉතිරි වූ සූකරමද්දවය වළක දමා වළලා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දැක්වූහ, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, සතුටු කරවූහ. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අසුනින් නැගිට වැඩම කළ සේක.

၁၉၀. အထ ခေါ ဘဂဝတော စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ ဘတ္တံ ဘုတ္တာဝိဿ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ, လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ ပဗာဠှာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ မာရဏန္တိကာ. တာ သုဒံ ဘဂဝါ သတော သမ္ပဇာနော အဓိဝါသေသိ အဝိဟညမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ကုသိနာရာ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

190. ඉන්පසු චුන්ද කර්මාරපුත්‍රයාගේ දානය අනුභව කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දැඩි රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. මාරාන්තික වූ දැඩි වේදනා ගෙන දෙන ලෝහිතපක්ඛන්දිකා රෝගය (ලේ අතීසාරය) හටගත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, පීඩාවට පත් නොවී ඒ වේදනාවන් ඉවසා වදාළ සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, අපි කුසිනාරාව බලා යමු” යැයි වදාළ සේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ද “එසේය ස්වාමීනි” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ, ကမ္မာရဿာတိ မေ သုတံ;

အာဗာဓံ သမ္ဖုသီ ဓီရော, ပဗာဠှံ မာရဏန္တိကံ.

චුන්දගේ දානය අනුභව කිරීමෙන් පසු, ඒ කර්මාරපුත්‍රයාගේ දානය ගැන මා අසා ඇති පරිදි, මාරාන්තික වූ දැඩි රෝගාබාධයක් ඒ ධීර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට වැළඳුණි.

ဘုတ္တဿ စ သူကရမဒ္ဒဝေန,ဗျာဓိပ္ပဗာဠှော ဥဒပါဒိ သတ္ထုနော;

ဝိရေစမာနော ဘဂဝါ အဝေါစ,ဂစ္ဆာမဟံ ကုသိနာရံ နဂရန္တိ.

සූකරමද්දවය අනුභව කළ පසු ශාස්තෘන් වහන්සේට බලවත් ව්‍යාධියක් හටගත්තේය. රෝගීව විරේක වෙමින් සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “මම කුසිනාරා නුවරට යන්නෙමි” යි වදාළ සේක.

ပါနီယာဟရဏံ

පැන් වැඩමවීම.

၁၉၁. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန အညတရံ ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေဟိ, ကိလန္တောသ္မိ, အာနန္ဒ, နိသီဒိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ [Pg.107] အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ပါနီယံ အာဟရ, ပိပါသိတောသ္မိ, အာနန္ဒ, ပိဝိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒါနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ အတိက္ကန္တာနိ, တံ စက္ကစ္ဆိန္နံ ဥဒကံ ပရိတ္တံ လုဠိတံ အာဝိလံ သန္ဒတိ. အယံ, ဘန္တေ, ကကုဓာ နဒီ အဝိဒူရေ အစ္ဆောဒကာ သာတောဒကာ သီတောဒကာ သေတောဒကာ သုပ္ပတိတ္ထာ ရမဏီယာ. ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပါနီယဉ္စ ပိဝိဿတိ, ဂတ္တာနိ စ သီတီ ကရိဿတီ’’တိ.

191. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගින් ඉවත්ව එක්තරා රුක් මූලයක් වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න. ආනන්ද, මම විඩාපත්ව සිටිමි, මඳක් වාඩි වන්නෙමි” යි වදාළ සේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ද “එසේය ස්වාමීනි” යැයි පවසා සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පැනවූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැනවූ අසුනෙහි වැඩ සිටියහ. වැඩ සිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න. ආනන්ද, මම පවසින් පෙළෙමි, පැන් බොන්නෙමි.” මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, දැන් මඳ වේලාවකට පෙර කරත්ත පන්සියයක් පමණ මෙතැනින් ගමන් කළේය. කරත්ත රෝදවලින් කැළඹුණු ඒ ස්වල්ප වූ ජලය බොර වී ගලා යයි. ස්වාමීනි, නුදුරින් මේ කකුධා නදිය ගලා යයි. එහි ජලය ඉතා පිරිසිදුය, මිහිරිය, සිසිල්ය, පැහැදිලිය, මනරම් වූ තොටුපළවල් ඇත්තා වූ ද, රමණීය වූ ද නදියකි. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පැන් වැළඳීමටත්, ශරීරය සිසිල් කර ගැනීමටත් හැකි වනු ඇත.”}, Joy 468,

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ပါနီယံ အာဟရ, ပိပါသိတောသ္မိ, အာနန္ဒ, ပိဝိဿာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒါနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ အတိက္ကန္တာနိ, တံ စက္ကစ္ဆိန္နံ ဥဒကံ ပရိတ္တံ လုဠိတံ အာဝိလံ သန္ဒတိ. အယံ, ဘန္တေ, ကကုဓာ နဒီ အဝိဒူရေ အစ္ဆောဒကာ သာတောဒကာ သီတောဒကာ သေတောဒကာ သုပ္ပတိတ္ထာ ရမဏီယာ. ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပါနီယဉ္စ ပိဝိဿတိ, ဂတ္တာနိ စ သီတီကရိဿတီ’’တိ.

දෙවන වරට ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට අමතා, “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න. ආනන්ද, මම පිපාසිතව සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි” යි වදාළ සේක. දෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, දැන් කරත්ත පන්සීයක් පමණ (ඔය හරහා) ගියේය. ඒ රෝදවලට කැපී ගිය ස්වල්ප වූ ජලය කැළඹී, අපිරිසිදු වී ගලා යයි. ස්වාමීනි, නොදුරින් පිහිටි මේ කකුධා නදිය පැහැදිලි ජලය ඇති, මිහිරි ජලය ඇති, සිසිල් ජලය ඇති, පිරිසිදු ජලය ඇති, මනා තොටුපළවල් ඇති, රමණීය ස්ථානයකි. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳනු ඇත, ශරීරය සිසිල් කරගනු ද ඇත” යනුයි.

တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ပါနီယံ အာဟရ, ပိပါသိတောသ္မိ, အာနန္ဒ, ပိဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ယေန သာ နဒိကာ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သာ နဒိကာ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ, အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒိတ္ထ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. အယဉှိ သာ နဒိကာ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒတီ’’တိ. ပတ္တေန ပါနီယံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. ဣဒါနိ သာ ဘန္တေ နဒိကာ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒိတ္ထ. ပိဝတု ဘဂဝါ ပါနီယံ ပိဝတု သုဂတော ပါနီယ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါနီယံ အပါယိ.

තුන්වන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් රැගෙන එන්න. ආනන්ද, මම ඉතා පිපාසිතව සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පාත්‍රය ගෙන ඒ කුඩා ගංගාව තිබූ දෙසට වැඩම කළහ. එකල කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, ඉතා ස්වල්ප වූ ද, බොර වී අපිරිසිදු ව ගලා ගිය ඒ කුඩා ගංගාව, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සමීප වන විට ම ඉතා පිරිසිදු ව, ප්‍රසන්න ව, නිර්මල ව ගලා යන්නට විය. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ සිතුණි: “භවත්නි, ඒකාන්තයෙන් ම ආශ්චර්යයකි! භවත්නි, ඒකාන්තයෙන් ම අද්භූතයකි! තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි අනුභාවය කෙතරම් ද! කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, ස්වල්ප වූ ද, බොර වී අපිරිසිදු ව ගලා ගිය මේ කුඩා ගංගාව පවා මා සමීප වන විට ඉතා පිරිසිදු ව, ප්‍රසන්න ව, නිර්මල ව ගලා යයි.” ඉක්බිති උන්වහන්සේ පාත්‍රයෙන් පැන් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි අනුභාවය කෙතරම් ද! ස්වාමීනි, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී බොර වී අපිරිසිදු ව ගලා ගිය ඒ කුඩා ගංගාව, මා යන විට ඉතා පිරිසිදු ව, ප්‍රසන්න ව, නිර්මල ව ගලා ගියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා!” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වැළඳූ සේක.

ပုက္ကုသမလ္လပုတ္တဝတ္ထု

මල්ල රජපුත් පුක්කුස පිළිබඳ පුවත

၁၉၂. တေန [Pg.108] ရောခေါ ပန သမယေန ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော အာဠာရဿ ကာလာမဿ သာဝကော ကုသိနာရာယ ပါဝံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ. ဒိသွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, သန္တေန ဝတ, ဘန္တေ, ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, အာဠာရော ကာလာမော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နော မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ အာဠာရံ ကာလာမံ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကမိံသု. အထ ခေါ, ဘန္တေ, အညတရော ပုရိသော တဿ သကဋသတ္ထဿ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အာဂစ္ဆန္တော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစ – ‘အပိ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ အတိက္ကန္တာနိ အဒ္ဒသာ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဒ္ဒသ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သဒ္ဒံ အဿောသီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သဒ္ဒံ အဿောသိ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သုတ္တော အဟောသီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သုတ္တော အဟောသိ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သညီ အဟောသီ’တိ? ‘ဧဝမာဝုသော’တိ. ‘သော တွံ, ဘန္တေ, သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ အဒ္ဒသ, န ပန သဒ္ဒံ အဿောသိ; အပိသု တေ, ဘန္တေ, သံဃာဋိ ရဇေန ဩကိဏ္ဏာ’တိ? ‘ဧဝမာဝုသော’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, တဿ ပုရိသဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တိ. ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ဒက္ခတိ, န ပန သဒ္ဒံ သောဿတီ’တိ! အာဠာရေ ကာလာမေ ဥဠာရံ ပသာဒံ ပဝေဒေတွာ ပက္ကာမီ’’တိ.

192. එසමයෙහි ආළාර කාලාමගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ මල්ල රජපුත් පුක්කුස කුසිනාරා නුවර සිට පාවා නුවර බලා යන දීර්ඝ මාර්ගයට පිළිපන්ව සිටියේය. මල්ල රජපුත් පුක්කුස යම් එක්තරා රුක් මූලයක වැඩ සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගොස්, උන්වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මල්ල රජපුත් පුක්කුස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! ස්වාමීනි, පැවිදි රජාණන් වහන්සේලා ඒකාන්තයෙන් ම කෙතරම් ශාන්ත විහරණයකින් වෙසෙත් ද! ස්වාමීනි, පෙර දිනෙක ආළාර කාලාම තවුසා දීර්ඝ මාර්ගයක ගමන් කරමින් සිටියදී, මගින් ඉවතට හැරී නුදුරු තැනක පිහිටි එක්තරා රුක් මූලයක දිවා විහරණය සඳහා වාඩි විය. ස්වාමීනි, එකල කරත්ත පන්සියයක් පමණ ආළාර කාලාම තවුසාට ඉතා සමීපයෙන් එක පෙළට ගමන් කළහ. ස්වාමීනි, එවිට ඒ කරත්ත පෙළ පිටුපසින් පැමිණි එක්තරා මිනිසෙක් ආළාර කාලාම සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ ඇසුවේය: ‘ස්වාමීනි, මෙතැනින් කරත්ත පන්සියයක් පමණ ගමන් කරනවා ඔබ දුටුවෙහි ද?’ ‘ඇවැත්නි, මම ඒවා දුටුවේ නැතැ’යි ඔහු පැවසීය. ‘ස්වාමීනි, එසේ නම් ඔබ ශබ්දයවත් ඇසුවෙහි ද?’ ‘ඇවැත්නි, මම ශබ්දයවත් ඇසුවේ නැත.’ ‘ස්වාමීනි, එසේ නම් ඔබ නින්දට වැටී සිටියෙහි ද?’ ‘ඇවැත්නි, මම නිදාගෙන සිටියේත් නැත.’ ‘ස්වාමීනි, එසේ නම් ඔබ සිහියෙන් සිටියෙහි ද?’ ‘එසේය ඇවැත්නි, මම සිහියෙන් සිටියෙමි.’ ‘ස්වාමීනි, එසේ නම් ඔබ සිහියෙන් සහ අවදි ව සිටියදීත්, ඔබට ඉතා සමීපයෙන් ගමන් කළ කරත්ත පන්සියය දුටුවේත් නැත, ඒවායේ ශබ්දය ඇසුවේත් නැත. එහෙත් ස්වාමීනි, ඔබේ සඟල සිවුර දූවිල්ලෙන් වැසී ගොස් තිබේ නේද?’ ‘එසේය ඇවැත්නි’ යි ඔහු කීවේය. ස්වාමීනි, එවිට ඒ මිනිසාට මෙසේ සිතුණි: ‘ආශ්චර්යයකි! අද්භූතයකි! පැවිදි රජාණන් වහන්සේලා ඒකාන්තයෙන් ම කෙතරම් ශාන්ත විහරණයකින් වෙසෙත් ද! මන්ද, සිහියෙන් සහ අවදි ව සිටියදීත්, තමා සමීපයෙන් ම ගමන් කළ කරත්ත පන්සියයක් පවා නොදක්නේ ය, ශබ්දය පවා නොඅසන්නේ ය!’ ඔහු ආළාර කාලාම කෙරෙහි උසස් ප්‍රසාදයක් දක්වා එතැනින් නික්ම ගියේය.”

၁၉၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပုက္ကုသ, ကတမံ နု ခေါ ဒုက္ကရတရံ ဝါ ဒုရဘိသမ္ဘဝတရံ ဝါ – ယော ဝါ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ပဿေယျ, န ပန သဒ္ဒံ [Pg.109] သုဏေယျ; ယော ဝါ သညီ သမာနော ဇာဂရော ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ နေဝ ပဿေယျ, န ပန သဒ္ဒံ သုဏေယျာ’’တိ? ‘‘ကိဉှိ, ဘန္တေ, ကရိဿန္တိ ပဉ္စ ဝါ သကဋသတာနိ ဆ ဝါ သကဋသတာနိ သတ္တ ဝါ သကဋသတာနိ အဋ္ဌ ဝါ သကဋသတာနိ နဝ ဝါ သကဋသတာနိ, သကဋသဟဿံ ဝါ သကဋသတသဟဿံ ဝါ. အထ ခေါ ဧတဒေဝ ဒုက္ကရတရံ စေဝ ဒုရဘိသမ္ဘဝတရဉ္စ ယော သညီ သမာနော ဇာဂရော ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ နေဝ ပဿေယျ, န ပန သဒ္ဒံ သုဏေယျာ’’တိ.

193. “පුක්කුස, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? මේ දෙකෙන් වඩාත් දුෂ්කර වන්නේත්, ලැබීමට වඩාත් අපහසු වන්නේත් කුමක් ද? සිහියෙන් සහ අවදි ව සිටියදී, තමා සමීපයෙන් ම ගමන් කළ කරත්ත පන්සියය නොදැක සිටීම සහ ශබ්දය නොඇසීම ද; නැතහොත් සිහියෙන් සහ අවදි ව සිටියදී, මහා වැසි වසිද්දී, අහස ගොරවද්දී, විදුලි කොටද්දී, අකුණු ගසද්දී, ඒවා නොදැක සිටීම සහ ශබ්දය නොඇසීම ද?” “ස්වාමීනි, කරත්ත පන්සියයක්, හයසියයක්, හත්සියයක්, අටසියයක්, නවසියයක්, දහසක් හෝ ලක්ෂයක් වුවත් කුමක් කළ හැකි ද? ඒකාන්තයෙන් ම, සිහියෙන් සහ අවදි ව සිටියදී, මහා වැසි වසිද්දී, අහස ගොරවද්දී, විදුලි කොටද්දී සහ අකුණු ගසද්දී ඒවා නොදැක සිටීමත්, ශබ්දය නොඇසීමත් යන මෙය ම වඩාත් දුෂ්කර වන්නේ ය, වඩාත් අමාරුවෙන් ලැබිය හැක්කක් ද වන්නේ ය.”

‘‘ဧကမိဒါဟံ, ပုက္ကုသ, သမယံ အာတုမာယံ ဝိဟရာမိ ဘုသာဂါရေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ အဝိဒူရေ ဘုသာဂါရဿ ဒွေ ကဿကာ ဘာတရော ဟတာ စတ္တာရော စ ဗလိဗဒ္ဒါ. အထ ခေါ, ပုက္ကုသ, အာတုမာယ မဟာဇနကာယော နိက္ခမိတွာ ယေန တေ ဒွေ ကဿကာ ဘာတရော ဟတာ စတ္တာရော စ ဗလိဗဒ္ဒါ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပနာဟံ, ပုက္ကုသ, သမယေန ဘုသာဂါရာ နိက္ခမိတွာ ဘုသာဂါရဒွါရေ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမာမိ. အထ ခေါ, ပုက္ကုသ, အညတရော ပုရိသော တမှာ မဟာဇနကာယာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ အဟံ, ပုက္ကုသ, တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိံ နု ခေါ ဧသော, အာဝုသော, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတော’တိ? ‘ဣဒါနိ, ဘန္တေ, ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ ဒွေ ကဿကာ ဘာတရော ဟတာ စတ္တာရော စ ဗလိဗဒ္ဒါ. ဧတ္ထေသော မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတော. တွံ ပန, ဘန္တေ, ကွ အဟောသီ’တိ? ‘ဣဓေဝ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဟောသိ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, အဒ္ဒသာ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဒ္ဒသ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သဒ္ဒံ အဿောသီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သဒ္ဒံ အဿောသိ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သုတ္တော အဟောသီ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သုတ္တော အဟောသိ’န္တိ. ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သညီ အဟောသီ’တိ? ‘ဧဝမာဝုသော’တိ. ‘သော တွံ, ဘန္တေ, သညီ သမာနော ဇာဂရော ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ [Pg.110] ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ နေဝ အဒ္ဒသ, န ပန သဒ္ဒံ အဿောသီ’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ?

“පුක්කුස, එක් කලෙක මම ආතුමා නුවර කොළ පාගන මඩුවක (පිදුරු ගෙයක) වැඩසිටියෙමි. ඒ අවස්ථාවෙහි මහා වැසි වසිද්දී, ගොරවද්දී, විදුලි කෙටීම් නිකුත් වෙද්දී හා අකුණු හඬ නිකුත් වෙද්දී (අකුණු ගසද්දී), ඒ මඩුවට නුදුරින් ගොවි සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු සහ ගොනුන් සිව්දෙනෙකු මිය ගියහ. පුක්කුස, ඉක්බිතිව ආතුමා නගරයෙන් මහා ජනකායක් නික්ම අවුත්, ඒ ගොවි සහෝදරයන් දෙදෙනා සහ ගොනුන් සිව්දෙනා මිය ගිය තැනට රැස් වූහ. පුක්කුස, ඒ අවස්ථාවෙහි මම මඩුවෙන් නික්ම, එහි දොර අසල එළිමහනේ සක්මන් කරමින් සිටියෙමි. පුක්කුස, එවිට ඒ මහා ජනකාය අතරින් එක් මිනිසෙක් මා වෙත පැමිණ, මට වැඳ එකත්පසෙක සිට ගත්තේය. පුක්කුස, එකත්පසෙක සිටි ඒ මිනිසාගෙන් මම මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘ඇවැත්නි, මේ මහා ජනකාය මෙසේ රැස්ව සිටින්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද?’ ‘ස්වාමීනි, දැන් මහා වැසි වසිද්දී, ගොරවද්දී, විදුලි කොටද්දී හා අකුණු ගසද්දී ගොවි සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු හා ගොනුන් සිව්දෙනෙකු මිය ගියහ. මේ මහා ජනකාය රැස්ව සිටින්නේ ඒ නිසාය. ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ ඒ වෙලාවේ කොහේ සිටියෙහිද?’ ‘ඇවැත්නි, මම මෙහිම සිටියෙමි.’ ‘ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ එය දුටුවෙහිද?’ ‘ඇවැත්නි, මම එය නොදිටියෙමි.’ ‘ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේට ඒ හඬ ඇසුණේද?’ ‘ඇවැත්නි, මට ඒ හඬ නෑසුණි.’ ‘ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ නිදාගෙන සිටියෙහිද?’ ‘ඇවැත්නි, මම නිදාගෙන නොසිටියෙමි.’ ‘ස්වාමීනි, එසේනම් ඔබවහන්සේ සංඥාවෙන් (සිහියෙන්) යුතුව සිටියෙහිද?’ ‘එසේය ඇවැත්නි.’ ‘ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේ සංඥාවෙන් යුතුව, අවදිව සිටියදීත්, මහා වැසි වසිද්දී, ගොරවද්දී, විදුලි කොටද්දී හා අකුණු ගසද්දී එය දුටුවේත් නැද්ද, ඒ හඬ ඇසුණේත් නැද්ද?’ ‘එසේය ඇවැත්නි (එය එසේම විය).’”

‘‘အထ ခေါ, ပုက္ကုသ, ပုရိသဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တိ. ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဒေဝေ ဂဠဂဠာယန္တေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသု နိစ္ဆရန္တီသု အသနိယာ ဖလန္တိယာ နေဝ ဒက္ခတိ, န ပန သဒ္ဒံ သောဿတီ’တိ. မယိ ဥဠာရံ ပသာဒံ ပဝေဒေတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမီ’’တိ.

“පුක්කුස, එවිට ඒ මිනිසාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මහණවරු ඒකාන්තයෙන්ම ශාන්ත වූ විහරණයෙන් යුතුව වසන්නෝය. මන්ද යත්, සංඥාවෙන් යුතුව, අවදිව සිටියදීත්, මහා වැසි වසිද්දී, ගොරවද්දී, විදුලි කොටද්දී හා අකුණු ගසද්දී පවා එය නොදකින්නාහුය, ඒ හඬ නොඅසන්නාහුය!’ ඔහු මා කෙරෙහි මහත් වූ පැහැදීමක් ඇති කරගෙන, මට වැඳ, පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ယော မေ အာဠာရေ ကာလာမေ ပသာဒေါ တံ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏာမိ သီဃသောတာယ ဝါ နဒိယာ ပဝါဟေမိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි මල්ලපුත්‍ර පුක්කුස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, ආළාර කාලාම කෙරෙහි යම් පැහැදීමක් මට තිබුණේ නම්, මම දැන් එය තද සුළඟකින් උපා දමන්නාක් මෙන් විසුරුවා හරිමි, වේගයෙන් ගලා යන ගඟක පා කර යවන්නාක් මෙන් පාවා හරිමි. ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තැබූ දෙයක් උඩුකුරු කර දක්වන්නේද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර දක්වන්නේද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ කියා දෙන්නේද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වන්නේද, එලෙසම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝ රත්නය ද සරණ යමි. අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පිළිගන්නා සේක්වා!”

၁၉၄. အထ ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, ဘဏေ, သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ အာဟရာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ပုက္ကုသဿ မလ္လပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ တံ သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ အာဟရိ. အထ ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော တံ သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ, တံ မေ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ပုက္ကုသ, ဧကေန မံ အစ္ဆာဒေဟိ, ဧကေန အာနန္ဒ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဧကေန ဘဂဝန္တံ အစ္ဆာဒေတိ, ဧကေန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုက္ကုသံ မလ္လပုတ္တံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ ပုက္ကုသော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

194. ඉක්බිති මල්ලපුත්‍ර පුක්කුස එක් පුරුෂයෙකු අමතා, “භවත්නි, ඔබ මා වෙනුවෙන් රන්වන් පැහැති, ඉතා සියුම් වූ, ඇඳීමට සුදුසු වස්ත්‍ර යුගලක් රැගෙන එන්න” යැයි කීවේය. “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ පුරුෂයා මල්ලපුත්‍ර පුක්කුසට පිළිතුරු දී, ඒ රන්වන් පැහැති සියුම් වස්ත්‍ර යුගල රැගෙන ආවේය. ඉක්බිතිව මල්ලපුත්‍ර පුක්කුස ඒ රන්වන් පැහැති සියුම් වස්ත්‍ර යුගලය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කරමින්, “ස්වාමීනි, මේ රන්වන් පැහැති වස්ත්‍ර යුගලය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් පිළිගන්නා සේක්වා!” යි සැළ කළේය. “පුක්කුස, එසේනම් එයින් එකක් මට ද, අනෙක ආනන්දට ද පූජා කරන්න” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ. “එසේය ස්වාමීනි” යි මල්ලපුත්‍ර පුක්කුස භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, එක වස්ත්‍රයක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ද, අනෙක් වස්ත්‍රය ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට ද පූජා කළේය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ලපුත්‍ර පුක්කුසට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දුන්හ, ධර්මයෙහි සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, සිත සතුටු කරවූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද, සතුටු කරවන ලද මල්ලපුත්‍ර පුක්කුස අසුනින් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.”

၁၉၅. အထ [Pg.111] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အစိရပက္ကန္တေ ပုက္ကုသေ မလ္လပုတ္တေ တံ သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ ဘဂဝတော ကာယံ ဥပနာမေသိ. တံ ဘဂဝတော ကာယံ ဥပနာမိတံ ဟတစ္စိကံ ဝိယ ခါယတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, ယာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ဣဒံ, ဘန္တေ, သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ ဓာရဏီယံ ဘဂဝတော ကာယံ ဥပနာမိတံ ဟတစ္စိကံ ဝိယ ခါယတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ ဒွီသု ကာလေသု အတိဝိယ တထာဂတဿ ကာယော ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေသု ဒွီသု? ယဉ္စ, အာနန္ဒ, ရတ္တိံ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမေသု ခေါ, အာနန္ဒ, ဒွီသု ကာလေသု အတိဝိယ တထာဂတဿ ကာယော ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ‘‘အဇ္ဇ ခေါ, ပနာနန္ဒ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ ကုသိနာရာယံ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ အန္တရေန ယမကသာလာနံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အာယာမာနန္ဒ, ယေန ကကုဓာ နဒီ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

195. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ, මල්ල පුත්‍ර පුක්කුස නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින්, ඒ රන්වන් පැහැති, මෘදු වූ, උත්තම වස්ත්‍ර යුගලය භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය මත තැබූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය මත තැබූ ඒ වස්ත්‍ර යුගලය (ශ්‍රී දේහයේ පැහැය හමුවේ) නිවී ගිය අඟුරු මෙන් අඳුරු වී පෙනෙන්නට විය. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, මෙය ඉතා පුදුමයකි! ස්වාමීනී, මෙය අතිශයින්ම විස්මයජනකයි! ස්වාමීනී, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීර වර්ණය කෙතරම් පිරිසිදුද, කෙතරම් දීප්තිමත්ද! ස්වාමීනී, රන්වන් පැහැති, මෘදු වූ මේ උත්තම වස්ත්‍ර යුගලය භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය මත තැබූ කල එය නිවී ගිය අඟුරු මෙන් දිස් වේ." "ආනන්දය, එය එසේමයි. ආනන්දය, අවස්ථා දෙකකදී තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය අතිශයින්ම පිරිසිදු වෙයි, ශරීර වර්ණය අතිශයින්ම දීප්තිමත් වෙයි. ඒ අවස්ථා දෙක කවරේද? ආනන්දය, යම් රැයක තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කරගන්නා සේක් ද, යම් රැයක තථාගතයන් වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පරිනිර්වාණය කරන සේක් ද, ආනන්දය, මේ අවස්ථා දෙකේදී තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය අතිශයින්ම පිරිසිදු වෙයි, ශරීර වර්ණය අතිශයින් දීප්තිමත් වෙයි. ආනන්දය, අද දින රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයේ කුසිනාරා නුවර, මල්ල රජවරුන්ගේ උපවත්තන නම් සල් උයනේ, සල් ගස් දෙකක් අතරෙහි තථාගතයන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවන්නේය. ආනන්දය, එන්න, අපි කකුධා නදිය වෙත යමු." "එසේය, ස්වාමීනී" යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

သိင်္ဂီဝဏ္ဏံ ယုဂမဋ္ဌံ, ပုက္ကုသော အဘိဟာရယိ;

တေန အစ္ဆာဒိတော သတ္ထာ, ဟေမဝဏ္ဏော အသောဘထာတိ.

පුක්කුස තෙමේ රන්වන් පැහැති සියුම් වස්ත්‍ර යුගලක් පූජා කළේය. එයින් වැසුණු ශාස්තෘන් වහන්සේ ස්වර්ණ වර්ණයෙන් බැබළුණු සේක.

၁၉၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ကကုဓာ နဒီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကကုဓံ နဒိံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပစ္စုတ္တရိတွာ ယေန အမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ စုန္ဒကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, စုန္ဒက, စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေဟိ, ကိလန္တောသ္မိ, စုန္ဒက, နိပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ.

196. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කකුධා නදිය වෙත වැඩි සේක. එහි වැඩම කොට කකුධා නදියට බැස, පැන් සනා (ස්නානය කොට) පැන් වළඳා, නැවත ගොඩට වැඩම කොට අඹ වනය වෙත වැඩි සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් චුන්දක ස්ථවිරයන් අමතා, "චුන්දකය, මා හට සිවුපට කොට සඟළ සිවුර පනවන්න. චුන්දකය, මම වෙහෙසට පත්ව සිටිමි, සැතපෙන්නෙමි" යි වදාළ සේක.

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ စုန္ဒကော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိကရိတွာ. အာယသ္မာ ပန စုန္ဒကော တတ္ထေဝ ဘဂဝတော ပုရတော နိသီဒိ.

"එසේය, ස්වාමීනී" යි ආයුෂ්මත් චුන්දක ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, සඟළ සිවුර සිවුපට කොට පැනවූහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකුණු ඇලයෙන්, පාදයක් මත පාදයක් තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, අවදි වීමේ සඤ්ඤාව මෙනෙහි කරමින් සීහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක. ආයුෂ්මත් චුන්දක ස්ථවිරයන් වහන්සේ ද එහිදීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි අසුන් ගත්හ.

ဂန္တွာန [Pg.112] ဗုဒ္ဓေါ နဒိကံ ကကုဓံ,အစ္ဆောဒကံ သာတုဒကံ ဝိပ္ပသန္နံ;

ဩဂါဟိ သတ္ထာ အကိလန္တရူပေါ,တထာဂတော အပ္ပဋိမော စ လောကေ.

නිර්මල වූ, මධුර වූ, ඉතා ප්‍රසන්න ජලය ඇති කකුධා නදිය වෙත බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩි සේක. ලෝකයෙහි අසමසම වූ, ශාස්තෘ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ක්ලාන්ත නොවූ ස්වභාවයෙන් යුතුව එහි බැස පැන සැනුණු සේක.

နှတွာ စ ပိဝိတွာ စုဒတာရိ သတ္ထာ,ပုရက္ခတော ဘိက္ခုဂဏဿ မဇ္ဈေ;

ဝတ္တာ ပဝတ္တာ ဘဂဝါ ဣဓ ဓမ္မေ,ဥပါဂမိ အမ္ဗဝနံ မဟေသိ.

පැන් සනා පැන් වැළඳූ ශාස්තෘන් වහන්සේ, භික්ෂු සමූහයා පිරිවරාගෙන මැද වැඩසිටි සේක. මේ ශාසනයෙහි ධර්මය දේශනා කරන්නා වූ, පතළ කරන්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ඒ මහා ඉසිවරයන් වහන්සේ අඹ වනය වෙත වැඩි සේක.

အာမန္တယိ စုန္ဒကံ နာမ ဘိက္ခုံ,စတုဂ္ဂုဏံ သန္ထရ မေ နိပဇ္ဇံ;

သော စောဒိတော ဘာဝိတတ္တေန စုန္ဒော,စတုဂ္ဂုဏံ သန္ထရိ ခိပ္ပမေဝ.

උන්වහන්සේ චුන්දක නම් භික්ෂුව අමතා, "මා සැතපීම පිණිස (සඟළ සිවුර) සිවුපට කොට පනවන්න" යි වදාළ සේක. කෙලෙස් තැවූ සිත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙහෙයවන ලද ඒ චුන්දක තෙමේ, වහාම සිවුපට කොට සඟළ සිවුර පැනවීය.

နိပဇ္ဇိ သတ္ထာ အကိလန္တရူပေါ,စုန္ဒောပိ တတ္ထ ပမုခေ နိသီဒီတိ.

ශාස්තෘන් වහන්සේ ක්ලාන්ත බවකින් තොරව සැතපුණු සේක. චුන්දක තෙමේ ද එහිදීම උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි අසුන් ගත්තේය.

၁၉၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ, ပနာနန္ဒ, စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရံ ဥပ္ပာဒေယျ – ‘တဿ တေ, အာဝုသော စုန္ဒ, အလာဘာ တဿ တေ ဒုလ္လဒ္ဓံ, ယဿ တေ တထာဂတော ပစ္ဆိမံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ. စုန္ဒဿ, အာနန္ဒ, ကမ္မာရပုတ္တဿ ဧဝံ ဝိပ္ပဋိသာရော ပဋိဝိနေတဗ္ဗော – ‘တဿ တေ, အာဝုသော စုန္ဒ, လာဘာ တဿ တေ သုလဒ္ဓံ, ယဿ တေ တထာဂတော ပစ္ဆိမံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော. သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော စုန္ဒ, ဘဂဝတော သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ဒွေ မေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ, အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ. ကတမေ ဒွေ? ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ[Pg.113], အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ. အာယုသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, ဝဏ္ဏသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, သုခသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, ယသသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, အာဓိပတေယျသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတ’န္တိ. စုန္ဒဿ, အာနန္ဒ, ကမ္မာရပုတ္တဿ ဧဝံ ဝိပ္ပဋိသာရော ပဋိဝိနေတဗ္ဗော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

197. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්දය, ‘ඇවැත්නි චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබගේ අවසාන පිණ්ඩපාතය වළඳා පිරිනිවන් පෑ බැවින්, එය ඔබට අලාභයකි, එය ඔබට අයහපත් ලෙස ලැබුණකි’ යි පවසමින් යමෙක් කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ සිතෙහි පසුතැවිල්ලක් ඇති කරන්නට පුළුවන. ආනන්දය, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ එවැනි පසුතැවිල්ලක් මෙසේ බැහැර කළ යුතුය: ‘ඇවැත්නි චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ ඔබගේ අවසාන පිණ්ඩපාතය වළඳා පිරිනිවන් පෑ බැවින් එය ඔබට මහත් ලාභයකි, එය ඔබට යහපත් ලෙස ලැබුණකි. ඇවැත්නි චුන්ද, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිදීම මෙය අසා දැනගත්තෙමි, පිළිගත්තෙමි: අනෙක් පිණ්ඩපාතයන්ට වඩා ඉතා උතුම් වූ, මහත් වූ ආනිසංස ඇති, එක හා සමාන ඵල විපාක ගෙන දෙන පිණ්ඩපාත දාන දෙකක් තිබේ. ඒ දෙක කවරේද? යම් පිණ්ඩපාතයක් වළඳා තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක් ද, යම් පිණ්ඩපාතයක් වළඳා තථාගතයන් වහන්සේ අනුපාදිසේස නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක් ද යන මේ පිණ්ඩපාත දාන දෙකයි. මෙම පිණ්ඩපාත දාන දෙක සමාන ඵල ඇති, සමාන විපාක ඇති, අනෙක් පිණ්ඩපාත දානයන්ට වඩා අතිශයින්ම මහාඵල මහානිසංස ගෙන දෙන්නකි. ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ආයුෂය වැඩීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී. ශරීර වර්ණය වැඩීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී. සැපය වැඩීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී. කීර්තිය වැඩීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී. ස්වර්ගයෙහි ඉපදීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී. ආධිපත්‍යය ලැබීමට හේතු වන පින්කමක් රැස් කරන ලදී’ යනුවෙනි. ආනන්දය, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ පසුතැවිල්ල මෙලෙස දුරු කළ යුතුය.” ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ,သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ;

ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ,ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ.

“දන් දෙන්නා හට පින වැඩෙයි. සංයමයෙන් යුක්ත වන්නා හට වෛරය රැස් නොවේ. පින්වන්තයා පාපය දුරු කරයි. ඔහු රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් ක්ෂය කිරීමෙන් කෙලෙස් ගින්නෙන් නිවුණේ වෙයි.”

စတုတ္ထော ဘာဏဝါရော.

සතරවන භාණවාරය නිම විය.

ယမကသာလာ

සල් ගස් යුවළ

၁၉၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ဟိရညဝတိယာ နဒိယာ ပါရိမံ တီရံ, ယေန ကုသိနာရာ ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဟိရညဝတိယာ နဒိယာ ပါရိမံ တီရံ, ယေန ကုသိနာရာ ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, အန္တရေန ယမကသာလာနံ ဥတ္တရသီသကံ မဉ္စကံ ပညပေဟိ, ကိလန္တောသ္မိ, အာနန္ဒ, နိပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ အန္တရေန ယမကသာလာနံ ဥတ္တရသီသကံ မဉ္စကံ ပညပေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော.

198. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, අපි යමු. හිරණ්‍යවතී නදියේ එතෙර පිහිටි කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවත්තන නම් වූ සල් උයනට යමු.” “එසේය, ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ හිරණ්‍යවතී නදියේ එතෙර පිහිටි කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවත්තන සල් උයන වෙත වැඩම කළ සේක. එහි වැඩම කර ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, මට මේ සල් ගස් දෙක අතර උතුරට හිස ලා ඇඳක් පනවන්න. ආනන්දය, මම විඩාපත් වී සිටිමි, සැතපෙන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී සල් ගස් දෙක අතර උතුරට හිස ලා ඇඳක් පැනවූහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකුණු ඇලයෙන්, එක් පාදයක් මත අනෙක් පාදය තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක.

တေန [Pg.114] ခေါ ပန သမယေန ယမကသာလာ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ ဟောန္တိ အကာလပုပ္ဖေဟိ. တေ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ မန္ဒာရဝပုပ္ဖာနိ အန္တလိက္ခာ ပပတန္တိ, တာနိ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ စန္ဒနစုဏ္ဏာနိ အန္တလိက္ခာ ပပတန္တိ, တာနိ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ တူရိယာနိ အန္တလိက္ခေ ဝဇ္ဇန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ သင်္ဂီတာနိ အန္တလိက္ခေ ဝတ္တန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ.

එකල්හි සල් ගස් යුවළ අකාලයේ පිපුණු මල්වලින් මුළුමනින්ම වැසී තිබුණි. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස ඒ මල් උන්වහන්සේගේ ශරීරය මත වැගිරෙයි, හාත්පසින් වසා පතිරෙයි, පිරී ඉතිරී වැටෙයි. අහසින් දිව්‍යමය මදාරා මල් වැටෙයි. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස ඒ මල් උන්වහන්සේගේ ශරීරය මත වැගිරෙයි, හාත්පසින් වසා පතිරෙයි, පිරී ඉතිරී වැටෙයි. අහසින් දිව්‍යමය සදුන් සුණු වැටෙයි. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස ඒ සදුන් සුණු උන්වහන්සේගේ ශරීරය මත වැගිරෙයි, හාත්පසින් වසා පතිරෙයි, පිරී ඉතිරී වැටෙයි. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස දිව්‍යමය තූර්ය නාද අහසෙහි පැතිරෙයි. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස දිව්‍යමය ගීත නාද අහසෙහි පැතිරෙයි.

၁၉၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ ခေါ, အာနန္ဒ, ယမကသာလာ အကာလပုပ္ဖေဟိ. တေ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ မန္ဒာရဝပုပ္ဖာနိ အန္တလိက္ခာ ပပတန္တိ, တာနိ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ စန္ဒနစုဏ္ဏာနိ အန္တလိက္ခာ ပပတန္တိ, တာနိ တထာဂတဿ သရီရံ ဩကိရန္တိ အဇ္ဈောကိရန္တိ အဘိပ္ပကိရန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ တူရိယာနိ အန္တလိက္ခေ ဝဇ္ဇန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. ဒိဗ္ဗာနိပိ သင်္ဂီတာနိ အန္တလိက္ခေ ဝတ္တန္တိ တထာဂတဿ ပူဇာယ. န ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတ္တာဝတာ တထာဂတော သက္ကတော ဝါ ဟောတိ ဂရုကတော ဝါ မာနိတော ဝါ ပူဇိတော ဝါ အပစိတော ဝါ. ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဥပါသကော ဝါ ဥပါသိကာ ဝါ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဝိဟရတိ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တထာဂတံ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ အပစိယတိ, ပရမာယ ပူဇာယ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ ဝိဟရိဿာမ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနောတိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, အာနန္ဒ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

199. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, මේ නිවුන් සල් ගස් දෙකම අකාලික මල්වලින් මුළුමනින්ම පිපී තිබෙනවා. ඒවා තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස තථාගත ශරීරය මත වැටෙනවා, විසිරෙනවා, හාත්පසින්ම වසා දමනවා. දිව්‍යමය වූ මදාරා මල් ද අහසින් වැටෙනවා, ඒවා තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස තථාගත ශරීරය මත වැටෙනවා, විසිරෙනවා, හාත්පසින්ම වසා දමනවා. දිව්‍යමය වූ සඳුන් සුණු ද අහසින් වැටෙනවා, ඒවා තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස තථාගත ශරීරය මත වැටෙනවා, විසිරෙනවා, හාත්පසින්ම වසා දමනවා. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස දිව්‍යමය වූ තූර්ය නාදයන් ද අහසෙහි වැයෙනවා. තථාගතයන් වහන්සේට පූජා පිණිස දිව්‍යමය වූ ගීතිකා ද අහසෙහි පැවැත්වෙනවා. ආනන්දය, මේ පමණකින් තථාගතයන් වහන්සේට සත්කාර කරන ලද හෝ ගරු කරන ලද හෝ බහුමාන කරන ලද හෝ පූජා කරන ලද හෝ නමදින ලද හෝ නොවන්නේය. ආනන්දය, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ උපාසකයෙක් හෝ උපාසිකාවක් හෝ ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදී වාසය කරයි ද, මනා පිළිවෙත් පුරමින් ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙයි ද, ඔහු තථාගතයන් වහන්සේට උතුම්ම පූජාවෙන් සත්කාර කරයි, ගරු කරයි, බහුමාන කරයි, පූජා කරයි, නමදියි. එබැවින් ආනන්දය, 'අපි ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදී වාසය කරන්නෙමු, මනා පිළිවෙත් පුරමින් ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නෙමු' යි ඔබලා මෙසේ හික්මිය යුතුයි."

ဥပဝါဏတ္ထေရော

උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ

၂၀၀. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ပုရတော ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အပသာရေသိ – ‘‘အပေဟိ, ဘိက္ခု, မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ [Pg.115] အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဒီဃရတ္တံ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော သန္တိကာဝစရော သမီပစာရီ. အထ စ ပန ဘဂဝါ ပစ္ဆိမေ ကာလေ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အပသာရေတိ – ‘အပေဟိ ဘိက္ခု, မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’တိ. ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယံ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အပသာရေတိ – ‘အပေဟိ, ဘိက္ခု, မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဒီဃရတ္တံ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော သန္တိကာဝစရော သမီပစာရီ. အထ စ ပန ဘဂဝါ ပစ္ဆိမေ ကာလေ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အပသာရေတိ – ‘‘အပေဟိ, ဘိက္ခု, မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’’တိ. ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယံ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အပသာရေတိ – ‘‘အပေဟိ, ဘိက္ခု, မာ မေ ပုရတော အဋ္ဌာသီ’’တိ? ‘‘ယေဘုယျေန, အာနန္ဒ, ဒသသု လောကဓာတူသု ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ တထာဂတံ ဒဿနာယ. ယာဝတာ, အာနန္ဒ, ကုသိနာရာ ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ, နတ္ထိ သော ပဒေသော ဝါလဂ္ဂကောဋိနိတုဒနမတ္တောပိ မဟေသက္ခာဟိ ဒေဝတာဟိ အပ္ဖုဋော. ဒေဝတာ, အာနန္ဒ, ဥဇ္ဈာယန္တိ – ‘ဒူရာ စ ဝတမှ အာဂတာ တထာဂတံ ဒဿနာယ. ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ. အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အယဉ္စ မဟေသက္ခော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပုရတော ဌိတော ဩဝါရေန္တော, န မယံ လဘာမ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တထာဂတံ ဒဿနာယာ’’’တိ.

200. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරිපිට සිටගෙන උන්වහන්සේට පවන් සලමින් සිටියහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණ, ඉවත් වන්න, මා ඉදිරිපිට නොසිටින්න" යැයි පවසමින් ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන්ව බැහැර කළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "මේ ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන කරමින් උන්වහන්සේගේ සමීපයෙහිම වාසය කළ කෙනෙකි. එසේ තිබියදීත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවසාන කාලයෙහි 'මහණ, ඉවත් වන්න, මා ඉදිරිපිට නොසිටින්න' යැයි පවසා ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන්ව බැහැර කිරීමට හේතුව කුමක් ද? ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?" ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මේ ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් වහන්සේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ ඔබ වහන්සේට සමීපව සිටි උපස්ථායකයෙකි. එසේ තිබියදීත් ඔබ වහන්සේ මේ අවසාන මොහොතෙහි 'මහණ, ඉවත් වන්න, මා ඉදිරිපිට නොසිටින්න' යැයි පවසා උන්වහන්සේව බැහැර කිරීමට හේතුව කුමක් ද?" "ආනන්දය, දස දහසක් ලෝක ධාතුන්ගෙන් බොහෝ දේවතාවෝ තථාගතයන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස මෙහි රැස්ව සිටිති. ආනන්දය, කුසිනාරා නුවර මල්ල රජවරුන්ගේ උපවත්තන සල් උයන අවට දොළොස් යොදුනක් මානයේ, මහේශාක්‍ය දේවතාවන්ගෙන් නොපිරුණු කෙස් අගකින් ඇනිය හැකි තරම් වූ හෝ ඉඩක් නැත. ආනන්දය, දේවතාවෝ මෙසේ දොස් පවරති: 'අපි තථාගතයන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස බොහෝ දුර සිට ආවෙමු. අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ තථාගතයන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පහළ වන්නේ කලාතුරකිනි. අද රාත්‍රියේ පැසීම යාමයේ තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ. එහෙත් මේ මහේශාක්‍ය භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරිපිට ආවරණය කරමින් සිටගෙන සිටියි. එබැවින් අපට මේ අවසාන කාලයෙහි තථාගතයන් වහන්සේ දැක ගැනීමට අවස්ථාවක් නොලැබේ' යනුවෙනි."

၂၀၁. ‘‘ကထံဘူတာ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒေဝတာ မနသိကရောတီ’’တိ ? ‘‘သန္တာနန္ဒ, ဒေဝတာ အာကာသေ ပထဝီသညိနိယော ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဓံအာယိဿတီ’တိ.

201. "ස්වාමීනි, ඒ දේවතාවෝ කිනම් ස්වභාවයකින් පසු වෙත් ද?" "ආනන්දය, අහසෙහි සිටින ලෞකික බැඳීම් (පෘථිවි සංඥා) ඇති දේවතාවෝ හිසකෙස් ලිහා දමා හඬති, දෑත් ඔසවා හඬති, කපන ලද ගසක් මෙන් ඇද වැටෙති, පෙරළෙති, එහා මෙහා දඟලති. 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පාන්නාහ, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පාන්නාහ, ලෝක චක්ඛුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් ලෝකයෙන් අතුරුදන් වන්නාහ' යි පවසමින් වැලපෙති."

‘‘သန္တာနန္ဒ, ဒေဝတာ ပထဝိယံ ပထဝီသညိနိယော ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဓာယိဿတီ’’’တိ.

"ආනන්දය, පොළොවෙහි වසන ලෞකික බැඳීම් ඇති දේවතාවෝ ද හිසකෙස් ලිහා දමා හඬති, දෑත් ඔසවා හඬති, කපන ලද ගසක් මෙන් ඇද වැටෙති, පෙරළෙති, එහා මෙහා දඟලති. 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පාන්නාහ, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පාන්නාහ, ලෝක චක්ඛුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් ලෝකයෙන් අතුරුදන් වන්නාහ' යි පවසමින් වැලපෙති."

‘‘ယာ [Pg.116] ပန တာ ဒေဝတာ ဝီတရာဂါ, တာ သတာ သမ္ပဇာနာ အဓိဝါသေန္တိ – ‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ.

"වීතරාගී වූ යම් දේවතාවෝ වෙත් ද, ඔවුහු සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව 'සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය, (පිරිනිවන් පෑම වැළැක්වීම) මෙහිදී කෙසේ නම් කළ හැකි ද?' යනුවෙන් ඉවසති."

စတုသံဝေဇနီယဋ္ဌာနာနိ

සංවේගය උපදවන ස්ථාන හතර

၂၀၂. ‘‘ပုဗ္ဗေ, ဘန္တေ, ဒိသာသု ဝဿံ ဝုဋ္ဌာ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ တထာဂတံ ဒဿနာယ. တေ မယံ လဘာမ မနောဘာဝနီယေ ဘိက္ခူ ဒဿနာယ, လဘာမ ပယိရုပါသနာယ. ဘဂဝတော ပန မယံ, ဘန္တေ, အစ္စယေန န လဘိဿာမ မနောဘာဝနီယေ ဘိက္ခူ ဒဿနာယ, န လဘိဿာမ ပယိရုပါသနာယာ’’တိ.

202. "ස්වාමීනි, මීට පෙර විවිධ දිශාවන්හි වස් වැසූ භික්ෂූන් වහන්සේලා තථාගතයන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස වැඩම කළහ. එවිට සිත පහදවන සුළු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා දැකගැනීමටත්, උන්වහන්සේලා ඇසුරු කිරීමටත් අපට අවස්ථාව ලැබුණි. නමුත් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් පසු සිත පහදවන සුළු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා දැකගැනීමට හෝ ඇසුරු කිරීමට අපට තවදුරටත් අවස්ථාවක් නොලැබෙනු ඇත."

‘‘စတ္တာရိမာနိ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယာနိ သံဝေဇနီယာနိ ဌာနာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ‘ဣဓ တထာဂတော ဇာတော’တိ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတေန အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတ’န္တိ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ‘ဣဓ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယံ သံဝေဇနီယံ ဌာနံ. ဣမာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရိ သဒ္ဓဿ ကုလပုတ္တဿ ဒဿနီယာနိ သံဝေဇနီယာနိ ဌာနာနိ.

“ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථාන සතරකි. ඒ සතර කවරේද? ‘මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ උපන් සේක’ යනු, ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථානයකි. ‘මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක’ යනු, ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථානයකි. ‘මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වූ සේක’ යනු, ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථානයකි. ‘මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක’ යනු, ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථානයකි. ආනන්දය, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයකු විසින් දැක බලා ගත යුතු, සංවේගය උපදවා ගත යුතු ස්ථාන සතර මේවාය.”

‘‘အာဂမိဿန္တိ ခေါ, အာနန္ဒ, သဒ္ဓါ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော – ‘ဣဓ တထာဂတော ဇာတော’တိပိ, ‘ဣဓ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိပိ, ‘ဣဓ တထာဂတေန အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတ’န္တိပိ, ‘ဣဓ တထာဂတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော’တိပိ. ယေ ဟိ ကေစိ, အာနန္ဒ, စေတိယစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပသန္နစိတ္တာ ကာလင်္ကရိဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿန္တီ’’တိ.

“ආනන්දය, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මෙහි උපන් සේක’ කියා ද, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මෙහි අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක’ කියා ද, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මෙහි අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වූ සේක’ කියා ද, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මෙහි අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක’ කියා ද (සිතමින්) ශ්‍රද්ධාවන්ත භික්ෂූහු ද, භික්ෂුණීහු ද, උපාසකයෝ ද, උපාසිකාවෝ ද (මේ ස්ථාන කරා) පැමිණෙන්නාහුය. ආනන්දය, යම් කෙනෙක් චෛත්‍ය වන්දනාවේ හැසිරෙමින් ප්‍රසන්න වූ සිතින් යුතුව මරණයට පත්වන්නාහු ද, ඒ සියලු දෙනාම ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නාහුය.”

အာနန္ဒပုစ္ဆာကထာ

ආනන්ද තෙරුන් කළ විමසීම් පිළිබඳ කතාව

၂၀၃. ‘‘ကထံ မယံ, ဘန္တေ, မာတုဂါမေ ပဋိပဇ္ဇာမာ’’တိ? ‘‘အဒဿနံ, အာနန္ဒာ’’တိ. ‘‘ဒဿနေ, ဘဂဝါ, သတိ ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အနာလာပေါ, အာနန္ဒာ’’တိ[Pg.117]. ‘‘အာလပန္တေန ပန, ဘန္တေ, ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘သတိ, အာနန္ဒ, ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ’’တိ.

203. “ස්වාමීනී, අපි මාතෘගාමිකයන් (ස්ත්‍රීන්) කෙරෙහි කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?” “ආනන්දය, (ඔවුන්) නොදැක සිටීම (යහපති).” “ස්වාමීනී, දැකීමට සිදු වුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?” “ආනන්දය, කතා නොකළ යුතුය.” “ස්වාමීනී, කතා කිරීමට සිදු වුවහොත් කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?” “ආනන්දය, (මවක, සහෝදරියක ලෙස සලකා) සිහිය (සතිය) පිහිටුවා ගත යුතුය.”

၂၀၄. ‘‘ကထံ မယံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇာမာ’’တိ? ‘‘အဗျာဝဋာ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဟောထ တထာဂတဿ သရီရပူဇာယ. ဣင်္ဃ တုမှေ, အာနန္ဒ, သာရတ္ထေ ဃဋထ အနုယုဉ္ဇထ, သာရတ္ထေ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရထ. သန္တာနန္ဒ, ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ တထာဂတေ အဘိပ္ပသန္နာ, တေ တထာဂတဿ သရီရပူဇံ ကရိဿန္တီ’’တိ.

204. “ස්වාමීනී, අපි තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?” “ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට පූජා පැවැත්වීම පිළිබඳව ඔබලා උනන්දු නොවන්න. ආනන්දය, මම ඔබලාට උනන්දු කරන්නේ (අනුශාසනා කරන්නේ) උතුම් වූ අර්ථය (නිවන) උදෙසා උත්සාහ කරන ලෙසයි, උතුම් අර්ථයෙහි යෙදෙන ලෙසයි. උතුම් අර්ථයෙහි අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු වූ සිතින් වාසය කරන්න. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු පණ්ඩිත ක්ෂත්‍රියයෝ ද, පණ්ඩිත බ්‍රාහ්මණයෝ ද, පණ්ඩිත ගෘහපතියෝ ද සිටිති. ඔවුහු තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳ අවසාන ගෞරව පූජා කටයුතු සිදු කරනු ඇත.”

၂၀၅. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘ယထာ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘ရညော, အာနန္ဒ, စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေန္တိ, အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေန္တိ, ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေတွာ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေန္တိ. ဧတေနုပါယေန ပဉ္စဟိ ယုဂသတေဟိ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ ဝေဌေတွာ အာယသာယ တေလဒေါဏိယာ ပက္ခိပိတွာ အညိဿာ အာယသာယ ဒေါဏိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ သဗ္ဗဂန္ဓာနံ စိတကံ ကရိတွာ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ ဈာပေန္တိ. စာတုမဟာပထေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ထူပံ ကရောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. ယထာ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. စာတုမဟာပထေ တထာဂတဿ ထူပေါ ကာတဗ္ဗော. တတ္ထ ယေ မာလံ ဝါ ဂန္ဓံ ဝါ စုဏ္ဏကံ ဝါ အာရောပေဿန္တိ ဝါ အဘိဝါဒေဿန္တိ ဝါ စိတ္တံ ဝါ ပသာဒေဿန္တိ တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ.

205. “ස්වාමීනී, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව කෙසේ පිළිපැදිය යුතුද?” “ආනන්දය, සක්විති රජකුගේ දේහය කෙරෙහි යම් සේ පිළිපදිත් ද, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය කෙරෙහි ද එමෙන්ම පිළිපැදිය යුතුය.” “ස්වාමීනී, සක්විති රජකුගේ දේහය කෙරෙහි කෙසේ පිළිපදිත් ද?” “ආනන්දය, සක්විති රජුගේ ශරීරය අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළති. අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළා, නෙළන ලද පුළුන් වලින් වෙළති. නෙළන ලද පුළුන් වලින් වෙළා, නැවතත් අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළති. මේ අයුරින් වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයකින් සක්විති රජුගේ දේහය වෙළා, තෙල් පිරවූ රන් දෝණියක බහා, වෙනත් රන් දෝණියකින් එය වසා, සියලු වර්ගයේ සුවඳ දරින් සෑයක් සාදා සක්විති රජුගේ දේහය ආදාහනය කරති. සතරමං හන්දියක සක්විති රජු වෙනුවෙන් ස්තූපයක් කරති. ආනන්දය, සක්විති රජුගේ ශරීරය කෙරෙහි මෙසේ පිළිපදිති. ආනන්දය, සක්විති රජුගේ ශරීරය කෙරෙහි යම් සේ පිළිපදිත් ද, එමෙන්ම තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය කෙරෙහි ද පිළිපැදිය යුතුය. සතරමං හන්දියක තථාගතයන් වහන්සේ උදෙසා ස්තූපයක් කළ යුතුය. එහි යමෙක් මල් හෝ සුවඳ හෝ සුවඳ කුඩු හෝ පූජා කරත් ද, වඳින්නාහු ද, සිත පැහැදවා ගන්නාහු ද, එය ඔවුන්ට බොහෝ කල් හිත සුව පිණිස පවතිනු ඇත.”

ထူပါရဟပုဂ္ဂလော

ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු (ථූපාරහ) පුද්ගලයෝ

၂၀၆. ‘‘စတ္တာရောမေ, အာနန္ဒ, ထူပါရဟာ. ကတမေ စတ္တာရော? တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, တထာဂတဿ သာဝကော ထူပါရဟော, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ထူပါရဟောတိ.

206. “ආනන්දය, ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු පුද්ගලයෝ මේ සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවරේද? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසුය. පසේබුදුන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේගේ (අර්හත්) ශ්‍රාවකයන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසුය. සක්විති රජු ද ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසුය.”

‘‘ကိဉ္စာနန္ဒ[Pg.118], အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော? ‘အယံ တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ထူပေါ’တိ, အာနန္ဒ, ဗဟုဇနာ စိတ္တံ ပသာဒေန္တိ. တေ တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော.

“ආනන්දය, කිනම් කරුණක් නිසා අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වන්නේද? ආනන්දය, ‘මේ ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ස්තූපයයි’ කියා බොහෝ ජනයා සිත පැහැදවා ගනිති. ඔවුහු එහි සිත පැහැදවා ගැනීම හේතුවෙන් ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදිති. ආනන්දය, මේ කරුණ නිසා අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙති.”

‘‘ကိဉ္စာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော? ‘အယံ တဿ ဘဂဝတော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓဿ ထူပေါ’တိ, အာနန္ဒ, ဗဟုဇနာ စိတ္တံ ပသာဒေန္တိ. တေ တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော.

"ආනන්දය, කවර කරුණක් නිසා පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙත්ද? ආනන්දය, 'මේ ඒ භාග්‍යවත් පසේබුදුරජාණන් වහන්සේගේ ස්තූපයයි' කියා බොහෝ ජනයා සිත පහදවා ගනිති. ඔවුහු එහි සිත පහදවා ගෙන ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. ආනන්දය, මේ කරුණ නිසා පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙත්."

‘‘ကိဉ္စာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ တထာဂတဿ သာဝကော ထူပါရဟော? ‘အယံ တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာဝကဿ ထူပေါ’တိ အာနန္ဒ, ဗဟုဇနာ စိတ္တံ ပသာဒေန္တိ. တေ တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ တထာဂတဿ သာဝကော ထူပါရဟော.

"ආනන්දය, කවර කරුණක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක් ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙයිද? ආනන්දය, 'මේ ඒ අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයාණන් වහන්සේගේ ස්තූපයයි' කියා බොහෝ ජනයා සිත පහදවා ගනිති. ඔවුහු එහි සිත පහදවා ගෙන ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. ආනන්දය, මේ කරුණ නිසා තථාගත ශ්‍රාවකයා ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙයි."

‘‘ကိဉ္စာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ထူပါရဟော? ‘အယံ တဿ ဓမ္မိကဿ ဓမ္မရညော ထူပေါ’တိ, အာနန္ဒ, ဗဟုဇနာ စိတ္တံ ပသာဒေန္တိ. တေ တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ထူပါရဟော. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ စတ္တာရော ထူပါရဟာ’’တိ.

"ආනන්දය, කවර කරුණක් නිසා සක්විති රජතුමා ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙයිද? ආනන්දය, 'මේ ඒ දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ රජතුමාගේ ස්තූපයයි' කියා බොහෝ ජනයා සිත පහදවා ගනිති. ඔවුහු එහි සිත පහදවා ගෙන ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. ආනන්දය, මේ කරුණ නිසා සක්විති රජතුමා ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වෙයි. ආනන්දය, ස්තූපයක් තැනීමට සුදුසු වූවෝ මොවුහු සිව්දෙනාම වෙති."

အာနန္ဒအစ္ဆရိယဓမ္မော

ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ අසිරිමත් ගුණධර්ම

၂၀၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ကပိသီသံ အာလမ္ဗိတွာ ရောဒမာနော အဋ္ဌာသိ – ‘‘အဟဉ္စ ဝတမှိ သေခေါ သကရဏီယော, သတ္ထု စ မေ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ, ယော မမ အနုကမ္ပကော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော’’တိ? ‘‘ဧသော, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ကပိသီသံ အာလမ္ဗိတွာ ရောဒမာနော ဌိတော – ‘အဟဉ္စ ဝတမှိ သေခေါ သကရဏီယော, သတ္ထု စ မေ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ, ယော မမ အနုကမ္ပကော’’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန အာနန္ဒံ အာမန္တေဟိ [Pg.119] – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, အာနန္ဒ, မာ သောစိ မာ ပရိဒေဝိ, နနု ဧတံ, အာနန္ဒ, မယာ ပဋိကစ္စေဝ အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ’; တံ ကုတေတ္ထ, အာနန္ဒ, လဗ္ဘာ. ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ ဝတ တထာဂတဿာပိ သရီရံ မာ ပလုဇ္ဇီ’တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ဒီဃရတ္တံ ခေါ တေ, အာနန္ဒ, တထာဂတော ပစ္စုပဋ္ဌိတော မေတ္တေန ကာယကမ္မေန ဟိတေန သုခေန အဒွယေန အပ္ပမာဏေန, မေတ္တေန ဝစီကမ္မေန ဟိတေန သုခေန အဒွယေန အပ္ပမာဏေန, မေတ္တေန မနောကမ္မေန ဟိတေန သုခေန အဒွယေန အပ္ပမာဏေန. ကတပုညောသိ တွံ, အာနန္ဒ, ပဓာနမနုယုဉ္ဇ, ခိပ္ပံ ဟောဟိသိ အနာသဝေါ’’တိ.

207. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විහාරයට ඇතුළු වී, උළුවහු කණුවට හේත්තු වී, 'මම තවමත් හික්මිය යුතු, කළ යුතු වැඩ ඇති සේඛ පුද්ගලයෙක්මි. මට අනුකම්පා කළ මාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ' යි පවසමින් හඬමින් සිටියහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'මහණෙනි, ආනන්ද කොහේද?' යි භික්ෂූන්ගෙන් විමසූහ. 'ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විහාරයට ඇතුළු වී, උළුවහු කණුවට හේත්තු වී, තමන් සේඛයෙකු බවත් තමන්ට අනුකම්පා කළ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන බවත් පවසමින් හඬමින් සිටිති' යි භික්ෂූහු සැල කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක අමතා, 'මහණ, මෙහි එන්න. මාගේ වචනයෙන් ගොස් ආනන්දට, "ඇවැත්නි ආනන්දය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ කැඳවන සේක" යි පවසන්න' යැයි වදාළහ. 'එසේය ස්වාමීනි' යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සිටි තැනට ගොස්, 'ඇවැත්නි ආනන්දය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ කැඳවන සේක' යි සැල කළේය. 'ඇවැත්නි, එසේය' යි පවසා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුවට පිළිවදන් දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: 'ආනන්දය, ඇති කරගන්න. සෝක නොකරන්න, වැලපෙන්න එපා. ආනන්දය, ප්‍රිය වූ මනාප වූ සියලු දේවලින් වෙන්වීම, ඉවත්වීම සහ වෙනස්වීම සිදුවන බව මා කලින්ම ප්‍රකාශ කර නැද්ද? ආනන්දය, උපන්, හටගත්, සංස්කරණය වූ, විනාශ වන ස්වභාවය ඇති දෙයක් පිළිබඳව, "තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය පවා විනාශ නොවේවා" යි යන බලාපොරොත්තුව කෙසේ නම් ඉටු කරගත හැකිද? එබඳු දෙයක් සිදුවිය නොහැකිය. ආනන්දය, ඔබ දිගු කලක් තිස්සේ තථාගතයන් වහන්සේට මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මයෙන්, හිතෛෂීව, සැප පිණිස, අවංකව, අප්‍රමාණව උපස්ථාන කළෙහිය. මෛත්‍රී සහගත වචී කර්මයෙන්, හිතෛෂීව, සැප පිණිස, අවංකව, අප්‍රමාණව උපස්ථාන කළෙහිය. මෛත්‍රී සහගත මනෝ කර්මයෙන්, හිතෛෂීව, සැප පිණිස, අවංකව, අප්‍රමාණව උපස්ථාන කළෙහිය. ආනන්දය, ඔබ පින් කළ අයෙකි. වීර්යයෙහි යෙදෙන්න. ඉක්මනින්ම ආශ්‍රවයන්ගෙන් තොර රහත් බවට පත් වන්නෙහිය' යි වදාළහ.

၂၀၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတပ္ပရမာယေဝ ဥပဋ္ဌာကာ အဟေသုံ, သေယျထာပိ မယှံ အာနန္ဒော. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတပ္ပရမာယေဝ ဥပဋ္ဌာကာ ဘဝိဿန္တိ, သေယျထာပိ မယှံ အာနန္ဒော. ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော; မေဓာဝီ, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော. ဇာနာတိ ‘အယံ ကာလော တထာဂတံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ ဘိက္ခူနံ, အယံ ကာလော ဘိက္ခုနီနံ, အယံ ကာလော ဥပါသကာနံ, အယံ ကာလော ဥပါသိကာနံ, အယံ ကာလော ရညော ရာဇမဟာမတ္တာနံ တိတ္ထိယာနံ တိတ္ထိယသာဝကာန’န္တိ.

208. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළහ: 'මහණෙනි, අතීත කාලයෙහි යම් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා වැඩසිටියහ නම්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාට ද මාගේ ආනන්ද මෙන් උසස්ම උපස්ථායකයෝ සිටියහ. මහණෙනි, අනාගත කාලයෙහි යම් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා පහළ වන්නාහුද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාට ද මාගේ ආනන්ද මෙන් උසස්ම උපස්ථායකයෝ වන්නාහ. මහණෙනි, ආනන්ද පණ්ඩිතයෙකි; මහණෙනි, ආනන්ද නැණවත් අයෙකි. භික්ෂූන්ට තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට පැමිණිය යුතු සුදුසු කාලය මෙයයි, භික්ෂුණීන්ට මෙයයි, උපාසකයන්ට මෙයයි, උපාසිකාවන්ට මෙයයි, රජවරුන්ට හා රජ ඇමතිවරුන්ට මෙයයි, අන්‍ය තීර්ථකයන්ට හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ට මෙයයි කියා ඔහු හඳුනයි' (යි වදාළහ).

၂၀၉. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ. ကတမေ စတ္တာရော? သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ [Pg.120] ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ ဟောတိ, အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနီပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနီပရိသာ ဟောတိ, အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသကပရိသာ ဟောတိ, အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ, အာနန္ဒော, ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ ဟောတိ, အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ.

209. “මහණෙනි, ආනන්ද කෙරෙහි මේ ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු සතරක් විද්‍යමාන වේ. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂු පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාව අසා ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිහඬ වූ විට ද භික්ෂු පිරිස තවමත් (ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන්) තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුණී පිරිසක්... මහණෙනි, ඉදින් උපාසක පිරිසක්... මහණෙනි, ඉදින් උපාසිකා පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාව අසා ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිහඬ වූ විට ද එම උපාසිකා පිරිස තවමත් තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, මේ වනාහි ආනන්ද කෙරෙහි ඇති ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු සතරයි.”

‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ရညေ စက္ကဝတ္တိမှိ. ကတမေ စတ္တာရော? သစေ, ဘိက္ခဝေ, ခတ္တိယပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ခတ္တိယပရိသာ ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဟောတိ. သစေ ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏပရိသာ…ပေ… ဂဟပတိပရိသာ…ပေ… သမဏပရိသာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏပရိသာ ဟောတိ, အထ ခေါ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တုဏှီ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရောမေ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုပရိသာ ဟောတိ. အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနီပရိသာ…ပေ… ဥပါသကပရိသာ…ပေ… ဥပါသိကာပရိသာ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမတိ, ဒဿနေန သာ အတ္တမနာ [Pg.121] ဟောတိ. တတြ စေ အာနန္ဒော ဓမ္မံ ဘာသတိ, ဘာသိတေနပိ သာ အတ္တမနာ ဟောတိ. အတိတ္တာဝ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာပရိသာ ဟောတိ. အထ ခေါ အာနန္ဒော တုဏှီ ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ အာနန္ဒေ’’တိ.

“මහණෙනි, සක්විති රජු කෙරෙහි මේ ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු සතරක් විද්‍යමාන වේ. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, ඉදින් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු ඔහුව දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම කථාවෙන් ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිහඬ වූ විට ද ක්ෂත්‍රිය පිරිස තවමත් තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, ඉදින් බ්‍රාහ්මණ පිරිසක්... ගෘහපති පිරිසක්... ශ්‍රමණ පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු ඔහුව දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම කථාවෙන් ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිහඬ වූ විට ද ශ්‍රමණ පිරිස තවමත් තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, එලෙසම ආනන්ද කෙරෙහි ද මේ ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු සතර විද්‍යමාන වේ. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂු පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාව අසා ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිහඬ වූ විට ද භික්ෂු පිරිස තවමත් තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුණී පිරිසක්... උපාසක පිරිසක්... උපාසිකා පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් සතුටට පත්වෙති. එහිදී ඉදින් ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාව අසා ද ඔවුහු සතුටට පත්වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිහඬ වූ විට ද උපාසිකා පිරිස තවමත් තෘප්තියට පත් නොවූවෝම වෙති. මහණෙනි, මේ වනාහි ආනන්ද කෙරෙහි ඇති ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු සතරයි.”

မဟာသုဒဿနသုတ္တဒေသနာ

මහාසුදස්සන සූත්‍ර දේශනාව

၂၁၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမသ္မိံ ခုဒ္ဒကနဂရကေ ဥဇ္ဇင်္ဂလနဂရကေ သာခါနဂရကေ ပရိနိဗ္ဗာယိ. သန္တိ, ဘန္တေ, အညာနိ မဟာနဂရာနိ, သေယျထိဒံ – စမ္ပာ ရာဇဂဟံ သာဝတ္ထီ သာကေတံ ကောသမ္ဗီ ဗာရာဏသီ; ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယတု. ဧတ္ထ ဗဟူ ခတ္တိယမဟာသာလာ, ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိမဟာသာလာ တထာဂတေ အဘိပ္ပသန္နာ. တေ တထာဂတဿ သရီရပူဇံ ကရိဿန္တီ’’တိ ‘‘မာဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ; မာဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ – ‘ခုဒ္ဒကနဂရကံ ဥဇ္ဇင်္ဂလနဂရကံ သာခါနဂရက’န္တိ.

210. මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කුඩා නගරයක, මේ රළු නගරයක, මේ ශාඛා නගරයක පිරිනිවන් නොපාන සේක්වා. ස්වාමීනි, චම්පා, රජගහ, සැවැත්, සාකේත, කොසඹෑ සහ බරණැස් යන වෙනත් මහා නගර ඇත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි පිරිනිවන් පාන සේක්වා. එහි තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු බොහෝ ක්ෂත්‍රිය මහාසාලයෝ, බ්‍රාහ්මණ මහාසාලයෝ සහ ගෘහපති මහාසාලයෝ වසති. ඔවුහු තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීර පූජාව සිදුකරන්නාහ.” “ආනන්දය, එසේ නොකියන්න; ආනන්දය, ‘කුඩා නගරයක්, රළු නගරයක්, ශාඛා නගරයක්’ යැයි මෙසේ නොකියන්න.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော နာမ အဟောသိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပ္ပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ အယံ ကုသိနာရာ ကုသာဝတီ နာမ ရာဇဓာနီ အဟောသိ, ပုရတ္ထိမေန စ ပစ္ဆိမေန စ ဒွါဒသယောဇနာနိ အာယာမေန; ဥတ္တရေန စ ဒက္ခိဏေန စ သတ္တယောဇနာနိ ဝိတ္ထာရေန. ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ အဟောသိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏမနုဿာ စ သုဘိက္ခာ စ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဒေဝါနံ အာဠကမန္ဒာ နာမ ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဟောတိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏယက္ခာ စ သုဘိက္ခာ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုသာဝတီ ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ အဟောသိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏမနုဿာ စ သုဘိက္ခာ စ. ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တာ အဟောသိ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ, သေယျထိဒံ – ဟတ္ထိသဒ္ဒေန အဿသဒ္ဒေန ရထသဒ္ဒေန ဘေရိသဒ္ဒေန မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေန ဝီဏာသဒ္ဒေန ဂီတသဒ္ဒေန သင်္ခသဒ္ဒေန သမ္မသဒ္ဒေန ပါဏိတာဠသဒ္ဒေန ‘အသ္နာထ ပိဝထ ခါဒထာ’တိ ဒသမေန သဒ္ဒေန.

“ආනන්දය, අතීතයෙහි මහාසුදස්සන නමින් සක්විති රජෙක් විය. ඔහු ධර්මිෂ්ඨ වූ, ධර්මරාජයෙක් වූ, සිවු මහා සාගරය දක්වා ජයග්‍රහණය කළ, සිය රට ස්ථාවර කළ, සප්ත රත්නයෙන් සමන්විත වූ රජෙක් විය. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජුගේ මේ කුසිනාරාව එකල 'කුසාවතී' නම් වූ රාජධානිය විය. එය නැගෙනහිර හා බටහිර දිශාවන්ගෙන් යොදුන් දොළසක් දිග වූ අතර, උතුර හා දකුණ දිශාවන්ගෙන් යොදුන් හතක් පළල විය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය ඉතා සමෘද්ධිමත් විය, දියුණු විය, බොහෝ ජනයාගෙන් යුක්ත විය, මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේ විය, ආහාරපාන බහුල විය. ආනන්දය, දෙවියන්ගේ 'ආළකමන්දා' නම් වූ රාජධානිය යම් සේ සමෘද්ධිමත් ද, දියුණු ද, බොහෝ ජනයාගෙන් යුක්ත ද, යක්ෂයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේ ද, ආහාරපාන බහුල ද; එලෙසම ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය ද සමෘද්ධිමත් විය, දියුණු විය, බොහෝ ජනයාගෙන් යුක්ත විය, මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේ විය, ආහාරපාන බහුල විය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය දිවා රාත්‍රී දෙක්හිම දස වැදෑරුම් ශබ්දයන්ගෙන් නොසිස් විය. එනම්: ඇත් හඬ, අස් හඬ, රිය හඬ, මහා බෙර හඬ, මෘදංග හඬ, වීණා හඬ, ගී හඬ, සක් හඬ, ලෝහ තාල හඬ සහ 'අනුභව කරන්න, පානය කරන්න, රස විඳින්න' යන දසවන ශබ්දයෙනි.”

‘‘ဂစ္ဆ တွံ, အာနန္ဒ, ကုသိနာရံ ပဝိသိတွာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ အာရောစေဟိ – ‘အဇ္ဇ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ [Pg.122] ဘဝိဿတိ. အဘိက္ကမထ ဝါသေဋ္ဌာ, အဘိက္ကမထ ဝါသေဋ္ဌာ. မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – အမှာကဉ္စ နော ဂါမက္ခေတ္တေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ အဟောသိ, န မယံ လဘိမှာ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တထာဂတံ ဒဿနာယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အတ္တဒုတိယော ကုသိနာရံ ပါဝိသိ.

“ආනන්දය, ඔබ දැන් කුසිනාරාවට ගොස් කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ට මෙසේ පවසන්න: 'වාසෙට්ඨයෙනි, අද රාත්‍රියේ පැසුළු යාමයේදී තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවන්නේය. වාසෙට්ඨයෙනි, එන්න; වාසෙට්ඨයෙනි, එන්න. පසුව පසුතැවිලි නොවන්න—අපේම ගම් පියසකදී තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක, නමුත් අවසාන මොහොතේ තථාගතයන් වහන්සේ දැකබලා ගැනීමට අපට අවස්ථාව ලැබුණේ නැත කියා.' 'එසේය, ස්වාමීනි' කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන තවත් තෙරනමකගේ සහය ඇතිව කුසිනාරාවට ඇතුළු වූ සේක.”

မလ္လာနံ ဝန္ဒနာ

මල්ල රජවරුන්ගේ වන්දනාව

၂၁၁. တေန ခေါ ပန သမယေန ကောသိနာရကာ မလ္လာ သန္ဓာဂါရေ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ အာရောစေသိ – ‘‘အဇ္ဇ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အဘိက္ကမထ ဝါသေဋ္ဌာ အဘိက္ကမထ ဝါသေဋ္ဌာ. မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘အမှာကဉ္စ နော ဂါမက္ခေတ္တေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ အဟောသိ, န မယံ လဘိမှာ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တထာဂတံ ဒဿနာယာ’’’တိ. ဣဒမာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဝစနံ သုတွာ မလ္လာ စ မလ္လပုတ္တာ စ မလ္လသုဏိသာ စ မလ္လပဇာပတိယော စ အဃာဝိနော ဒုမ္မနာ စေတောဒုက္ခသမပ္ပိတာ အပ္ပေကစ္စေ ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဓာယိဿတီ’တိ. အထ ခေါ မလ္လာ စ မလ္လပုတ္တာ စ မလ္လသုဏိသာ စ မလ္လပဇာပတိယော စ အဃာဝိနော ဒုမ္မနာ စေတောဒုက္ခသမပ္ပိတာ ယေန ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ခေါ အဟံ ကောသိနာရကေ မလ္လေ ဧကမေကံ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒာပေဿာမိ, အဝန္ဒိတော ဘဂဝါ ကောသိနာရကေဟိ မလ္လေဟိ ဘဝိဿတိ, အထာယံ ရတ္တိ ဝိဘာယိဿတိ. ယံနူနာဟံ ကောသိနာရကေ မလ္လေ ကုလပရိဝတ္တသော ကုလပရိဝတ္တသော ဌပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒာပေယျံ – ‘ဣတ္ထန္နာမော, ဘန္တေ, မလ္လော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ဘဂဝတော ပါဒေ [Pg.123] သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသိနာရကေ မလ္လေ ကုလပရိဝတ္တသော ကုလပရိဝတ္တသော ဌပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒာပေသိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော, ဘန္တေ, မလ္လော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတေန ဥပါယေန ပဌမေနေဝ ယာမေန ကောသိနာရကေ မလ္လေ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒာပေသိ.

211. එසමයෙහි කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු කිසියම් පොදු කටයුත්තක් සඳහා සන්ථාගාරයට රැස්ව සිටියහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ගේ සන්ථාගාරය වෙත වැඩි සේක. වැඩම කොට මල්ල රජවරුන්ට මෙසේ දැනුම් දුන්හ: “වාසෙට්ඨයෙනි, අද රාත්‍රියේ පැසුළු යාමයේදී තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවන්නේය. වාසෙට්ඨයෙනි, එන්න; වාසෙට්ඨයෙනි, එන්න. පසුව පසුතැවිලි නොවන්න—'අපේම ගම් පියසකදී තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක, නමුත් අවසාන කාලයේදී තථාගතයන් වහන්සේ දැකබලා ගැනීමට අපට අවස්ථාව ලැබුණේ නැත' කියා.” ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ගේ මේ වචනය ඇසූ මල්ල රජවරු ද, මල්ල කුමාරවරු ද, මල්ල ලේලියෝ ද, මල්ල බිසෝවරු ද බලවත් ශෝකයට පත්ව, කනස්සල්ලෙන් හා සිතේ දුකෙන් පීඩිතව, සමහරු කෙස් ලිහාගෙන හඬති, දෑත් ඔසවා හඬති, කැපූ ගසක් මෙන් ඇද වැටෙති, පෙරළෙති, එහා මෙහා දඟලති; “ඉතා ඉක්මනින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක, ඉතා ඉක්මනින් සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක, ඉතා ඉක්මනින් ලෝකයේ ප්‍රඥා ඇස අතුරුදහන් වන්නේය”යි පවසමින් හඬති. ඉක්බිති මල්ල රජවරු ද, මල්ල කුමාරවරු ද, මල්ල ලේලියෝ ද, මල්ල බිසෝවරු ද ශෝකයෙන් හා සිතේ දුකෙන් පීඩිතව, මල්ල රජවරුන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් සිටි තැනට පැමිණියහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු අදහසක් විය: “මම කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ට එකිනෙකා බැගින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේව වැඳීමට සැලැස්වුවහොත්, ඔවුන් වැඳ අවසන් වීමට පෙර රාත්‍රිය පහන් වනු ඇත. එබැවින් මම මල්ල රජවරුන් පවුල් වශයෙන් (පරම්පරා වශයෙන්) පෙළගස්වා, 'ස්වාමීනි, අසවල් නම් මල්ල රජු තම පුතුන්, බිරිඳ, පිරිවර සහ ඇමතියන් සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල් හිසින් වැඳ නමස්කාර කරයි' යනුවෙන් පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේව වැඳවුවහොත් මැනවි.” එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන් පවුල් වශයෙන් පෙළගස්වා, “ස්වාමීනි, අසවල් නම් මල්ල රජු තම පුතුන්, බිරිඳ, පිරිවර සහ ඇමතියන් සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල් හිසින් වඳියි” පවසමින් වැඳවූ සේක. මෙසේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මේ උපායෙන් රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය තුළදීම සියලු මල්ල රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳීමට අවස්ථාව සලසා දුන් සේක.

သုဘဒ္ဒပရိဗ္ဗာဇကဝတ္ထု

සුභද්‍ර පරිබ්‍රාජකයාගේ පුවත

၂၁၂. တေန ခေါ ပန သမယေန သုဘဒ္ဒေါ နာမ ပရိဗ္ဗာဇကော ကုသိနာရာယံ ပဋိဝသတိ. အဿောသိ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော – ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ သုဘဒ္ဒဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုဍ္ဎာနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ. အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အတ္ထိ စ မေ အယံ ကင်္ခါဓမ္မော ဥပ္ပန္နော, ဧဝံ ပသန္နော အဟံ သမဏေ ဂေါတမေ, ‘ပဟောတိ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, ယထာဟံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျ’’’န္တိ. အထ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော အာနန္ဒ, ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုဍ္ဎာနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ. အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အတ္ထိ စ မေ အယံ ကင်္ခါဓမ္မော ဥပ္ပန္နော – ဧဝံ ပသန္နော အဟံ သမဏေ ဂေါတမေ ‘ပဟောတိ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, ယထာဟံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျ’န္တိ. သာဓာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, လဘေယျံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သုဘဒ္ဒံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, အာဝုသော သုဘဒ္ဒ, မာ တထာဂတံ ဝိဟေဌေသိ, ကိလန္တော ဘဂဝါ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော အာနန္ဒ, ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုဍ္ဎာနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ကဒါစိ ကရဟစိ တထာဂတာ [Pg.124] လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ. အဇ္ဇေဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. အတ္ထိ စ မေ အယံ ကင်္ခါဓမ္မော ဥပ္ပန္နော – ဧဝံ ပသန္နော အဟံ သမဏေ ဂေါတမေ, ‘ပဟောတိ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ, ယထာဟံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျ’န္တိ. သာဓာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, လဘေယျံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သုဘဒ္ဒံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, အာဝုသော သုဘဒ္ဒ, မာ တထာဂတံ ဝိဟေဌေသိ, ကိလန္တော ဘဂဝါ’’တိ.

212. එසමයෙහි සුභද්ද නම් පරිබ්‍රාජකයෙක් කුසිනාරා නුවර වාසය කළේය. සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ ඇසෙන්නට ලැබුණි: "අද රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවනු ඇත." එවිට සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: "වයෝවෘද්ධ වූ ද, ගුණවෘද්ධ වූ ද, ආචාර්ය-ප්‍රාචාර්ය පරම්පරාවට අයත් වූ ද පරිබ්‍රාජකයන් පවසනු මා අසා තිබේ, එනම් 'අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පහළ වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි' කියාය. අද රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ. මා තුළ ද සැකයක් උපදී පවතී. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි මාගේ පැහැදීමක් ද ඇත. මා තුළ පවතින මේ සැකය දුරු වන පරිදි මට ධර්මය දේශනා කිරීමට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සමත් වන්නාහ." ඉන්පසු සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා මල්ල රජවරුන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් වැඩසිටි තැනට ගොස් වැඳ මෙසේ කීවේය: "භවත් ආනන්දයෙනි, වයෝවෘද්ධ වූ ද, ගුණවෘද්ධ වූ ද, ආචාර්ය-ප්‍රාචාර්ය වූ පරිබ්‍රාජකයන් 'අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පහළ වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි' යි පවසනු මා අසා තිබේ. අද රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ. මා තුළ ද එක්තරා සැකයක් උපදී පවතී. ඒ සැකය දුරු වන පරිදි මට ධර්මය දේශනා කිරීමට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සමත් බව මට විශ්වාසය. භවත් ආනන්දයෙනි, මට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ දැකගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබේ නම් මැනවි." මෙසේ කී විට ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි සුභද්ද, දැන් එයට අවස්ථාව නොවේ. තථාගතයන් වහන්සේට වෙහෙස නොකරන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විඩාපත්ව සිටින සේක." දෙවන වරටත් සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා... (එසේම කීවේය). තෙවන වරටත් සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ට මෙසේ කීවේය: "භවත් ආනන්දයෙනි, වයෝවෘද්ධ වූ ද, ගුණවෘද්ධ වූ ද, ආචාර්ය-ප්‍රාචාර්ය වූ පරිබ්‍රාජකයන් පවසනු මා අසා තිබේ... අද පිරිනිවන් පාන්නාහ... මට සැකයක් ඇත... එය දුරු කිරීමට උන්වහන්සේ සමත්ය... මට දැකගැනීමට අවස්ථාවක් ලබා දෙන්න." තෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි සුභද්ද, දැන් එයට අවසර දිය නොහැක. තථාගතයන් වහන්සේට වෙහෙස නොකරන්න, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විඩාපත්ව සිටින සේක."

၂၁၃. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘဒ္ဒေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အလံ, အာနန္ဒ, မာ သုဘဒ္ဒံ ဝါရေသိ, လဘတံ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒေါ တထာဂတံ ဒဿနာယ. ယံ ကိဉ္စိ မံ သုဘဒ္ဒေါ ပုစ္ဆိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ အညာပေက္ခောဝ ပုစ္ဆိဿတိ, နော ဝိဟေသာပေက္ခော. ယံ စဿာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရိဿာမိ, တံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သုဘဒ္ဒံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော သုဘဒ္ဒ, ကရောတိ တေ ဘဂဝါ ဩကာသ’’န္တိ. အထ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, သမဏဗြာဟ္မဏာ သံဃိနော ဂဏိနော ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသဿိနော တိတ္ထကရာ သာဓုသမ္မတာ ဗဟုဇနဿ, သေယျထိဒံ – ပူရဏော ကဿပေါ, မက္ခလိ ဂေါသာလော, အဇိတော ကေသကမ္ဗလော, ပကုဓော ကစ္စာယနော, သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော, သဗ္ဗေတေ သကာယ ပဋိညာယ အဗ္ဘညိံသု, သဗ္ဗေဝ န အဗ္ဘညိံသု, ဥဒါဟု ဧကစ္စေ အဗ္ဘညိံသု, ဧကစ္စေ န အဗ္ဘညိံသူ’’တိ? ‘‘အလံ, သုဘဒ္ဒ, တိဋ္ဌတေတံ – ‘သဗ္ဗေတေ သကာယ ပဋိညာယ အဗ္ဘညိံသု, သဗ္ဗေဝ န အဗ္ဘညိံသု, ဥဒါဟု ဧကစ္စေ အဗ္ဘညိံသု, ဧကစ္စေ န အဗ္ဘညိံသူ’တိ. ဓမ္မံ တေ, သုဘဒ္ဒ, ဒေသေဿာမိ; တံ သုဏာဟိ သာဓုကံ မနသိကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

213. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් හා සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා අතර වූ මේ කථාබහ ශ්‍රවණය කළ සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "ආනන්දය, එය සෑහේ, සුභද්දව නතර නොකරන්න. ආනන්දය, සුභද්දට තථාගතයන් වහන්සේ දැකගැනීමට ඉඩ දෙන්න. සුභද්ද මගෙන් යමක් අසන්නේ නම්, ඒ සියල්ල අසන්නේ යමක් අවබෝධ කරගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි, මිස මා වෙහෙසට පත් කිරීමේ අදහසින් නොවේ. මා ඔහු අසන දෙයට දෙන පිළිතුර ඔහු වහා අවබෝධ කරගනු ඇත." එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීහ: "ඇවැත්නි සුභද්ද, වැඩිය මැනවි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට අවසර දුන් සේක." ඉන්පසු සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, උන්වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචි පිළිසඳරෙහි යෙදී, සිහි කටයුතු කථා නිමවා එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ, ශ්‍රාවක සමූහයක් ඇති, පිරිස් පාලනය කරන, ගණාචාර්ය වූ, ප්‍රකට, කීර්තිමත්, තමන්ගේම වාද පරම්පරා ඇති, බොහෝ දෙනා විසින් යහපත් යැයි සම්මත කරන ලද පූර්ණ කස්සප, මක්ඛලී ගෝසාල, අජිත කේසකම්බල, පකුධ කච්චායන, සඤ්ජය බෙලට්ඨිපුත්ත, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත යන යම් මේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත් ද; ඒ සියල්ලෝම තමන්ගේම ප්‍රතිඥාවට අනුව සත්‍යය අවබෝධ කර ගත්තාහු ද? නැතහොත් ඔවුන් සියල්ලෝම අවබෝධ කර නොගත්තාහු ද? නැතහොත් සමහරුන් අවබෝධ කර තවත් සමහරුන් අවබෝධ නොකළාහු ද?" "සුභද්ද, එය පසෙක තබන්න. ඔවුන් සියල්ලෝම තමන්ගේ ප්‍රතිඥාව පරිදි අවබෝධ කළා ද නැද්ද යන ප්‍රශ්නය තිබේවා. සුභද්ද, මම ඔබට ධර්මය දේශනා කරන්නෙමි. එය මැනවින් අසන්න, හොඳින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ස්වාමීනි" යි සුභද්ද පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

၂၁၄. ‘‘ယသ္မိံ ခေါ, သုဘဒ္ဒ, ဓမ္မဝိနယေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ န ဥပလဗ္ဘတိ, သမဏောပိ တတ္ထ န ဥပလဗ္ဘတိ. ဒုတိယောပိ တတ္ထ သမဏော [Pg.125] န ဥပလဗ္ဘတိ. တတိယောပိ တတ္ထ သမဏော န ဥပလဗ္ဘတိ. စတုတ္ထောပိ တတ္ထ သမဏော န ဥပလဗ္ဘတိ. ယသ္မိဉ္စ ခေါ, သုဘဒ္ဒ, ဓမ္မဝိနယေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဥပလဗ္ဘတိ, သမဏောပိ တတ္ထ ဥပလဗ္ဘတိ, ဒုတိယောပိ တတ္ထ သမဏော ဥပလဗ္ဘတိ, တတိယောပိ တတ္ထ သမဏော ဥပလဗ္ဘတိ, စတုတ္ထောပိ တတ္ထ သမဏော ဥပလဗ္ဘတိ. ဣမသ္မိံ ခေါ, သုဘဒ္ဒ, ဓမ္မဝိနယေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဥပလဗ္ဘတိ, ဣဓေဝ, သုဘဒ္ဒ, သမဏော, ဣဓ ဒုတိယော သမဏော, ဣဓ တတိယော သမဏော, ဣဓ စတုတ္ထော သမဏော, သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟိ. ဣမေ စ, သုဘဒ္ဒ, ဘိက္ခူ သမ္မာ ဝိဟရေယျုံ, အသုညော လောကော အရဟန္တေဟိ အဿာတိ.

214. “සුභද්ද, යම් ධර්ම විනයක ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය දක්නට නොලැබේද, එහි පළමු වන ශ්‍රමණයා (සෝවාන් පුද්ගලයා) දක්නට නොලැබේ. එහි දෙවන ශ්‍රමණයා (සකෘදාගාමී පුද්ගලයා) ද දක්නට නොලැබේ. එහි තෙවන ශ්‍රමණයා (අනාගාමී පුද්ගලයා) ද දක්නට නොලැබේ. එහි සිව්වන ශ්‍රමණයා (අරහත් පුද්ගලයා) ද දක්නට නොලැබේ. සුභද්ද, යම් ධර්ම විනයක ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය දක්නට ලැබේද, එහි පළමු වන ශ්‍රමණයා ද දක්නට ලැබේ, එහි දෙවන ශ්‍රමණයා ද දක්නට ලැබේ, එහි තෙවන ශ්‍රමණයා ද දක්නට ලැබේ, එහි සිව්වන ශ්‍රමණයා ද දක්නට ලැබේ. සුභද්ද, මේ ධර්ම විනයෙහි ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ඇත්තේය. එබැවින් සුභද්ද, මෙහිම පළමු වන ශ්‍රමණයා ද, මෙහිම දෙවන ශ්‍රමණයා ද, මෙහිම තෙවන ශ්‍රමණයා ද, මෙහිම සිව්වන ශ්‍රමණයා ද ඇත්තේය. අන්‍ය වූ පරප්‍රවාදයන් (බාහිර ශාසන) සැබෑ ශ්‍රමණයන්ගෙන් හිස්ය. සුභද්ද, ඉදින් මේ භික්ෂූහු මනා කොට (ධර්මයට අනුව) වසන්නාහු නම්, ලෝකය රහතන් වහන්සේලාගෙන් හිස් නොවන්නේය.”

‘‘ဧကူနတိံသော ဝယသာ သုဘဒ္ဒ,ယံ ပဗ္ဗဇိံ ကိံကုသလာနုဧသီ;

ဝဿာနိ ပညာသ သမာဓိကာနိ,ယတော အဟံ ပဗ္ဗဇိတော သုဘဒ္ဒ.

“සුභද්ද, මා කුසල් (සර්වඥතා ඥානය) සොයමින් පැවිදි වූයේ වයස අවුරුදු විසි නවයේදීය. සුභද්ද, මා පැවිදි වූ දින සිට දැන් පනස් වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වී ඇත.”

ဉာယဿ ဓမ္မဿ ပဒေသဝတ္တီ,ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ သမဏောပိ နတ္ထိ.

“මම ආර්ය මාර්ගයට අයත් ධර්මයෙහි වෙසෙමි. මින් බාහිරව (අන්‍ය ශාසනවල) පළමු වන ශ්‍රමණයා පවා නැත.”

‘‘ဒုတိယောပိ သမဏော နတ္ထိ. တတိယောပိ သမဏော နတ္ထိ. စတုတ္ထောပိ သမဏော နတ္ထိ. သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟိ. ဣမေ စ, သုဘဒ္ဒ, ဘိက္ခူ သမ္မာ ဝိဟရေယျုံ, အသုညော လောကော အရဟန္တေဟိ အဿာ’’တိ.

“දෙවන ශ්‍රමණයෙක් නැත. තෙවන ශ්‍රමණයෙක් නැත. සිව්වන ශ්‍රමණයෙක් නැත. අන්‍ය වූ පරප්‍රවාදයන් සැබෑ ශ්‍රමණයන්ගෙන් හිස්ය. සුභද්ද, ඉදින් මේ භික්ෂූහු මනා කොට වසන්නාහු නම්, ලෝකය රහතන් වහන්සේලාගෙන් හිස් නොවන්නේය.”

၂၁၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ, ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, သုဘဒ္ဒ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော [Pg.126] မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ, စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ.

215. මෙසේ වදාළ කල්හි සුභද්ද පිරිවැජියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනී, යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කළාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කළාක් මෙන් ද, මඟ මුළා වූවකුට මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරේ තෙල් පහනක් දැල්වූවාක් මෙන් ද, එලෙසින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කළ සේක. ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, භික්ෂු සංඝයා ද සරණ යමි. ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ද උපසම්පදාව ද ලැබීමට කැමැත්තෙමි.” “සුභද්ද, යම් අන්‍ය ලබ්ධිකයෙකු මේ ධර්ම විනයෙහි පැවිද්ද හා උපසම්පදාව අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ඔහු සිව් මසක් පිරිවෙස් (පරිවාස) වැසිය යුතුය. සිව් මසක් ඇවෑමෙන් තෘප්තිමත් වූ සිත් ඇති භික්ෂූහු ඔහු භික්ෂු භාවය සඳහා පැවිදි කරති, උපසම්පදා කරති. එසේ වුවද, මේ සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයන් අතර පවතින වෙනස්කම් මා විසින් දන්නා ලද්දේය.” “ස්වාමීනී, ඉදින් අන්‍ය ලබ්ධික වූවන් මේ ධර්ම විනයෙහි පැවිද්ද හා උපසම්පදාව අපේක්ෂාවෙන් සිව් මසක් පිරිවෙස් වැසිය යුතු නම්, මම සතර වසරක් පිරිවෙස් වසන්නෙමි. සතර වසරක් ඇවෑමෙන් තෘප්තිමත් වූ සිත් ඇති භික්ෂූහු මා පැවිදි කෙරෙත්වා, උපසම්පදා කෙරෙත්වා!”

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေနဟာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လာဘာ ဝေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ; သုလဒ္ဓံ ဝေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ယေ ဧတ္ထ သတ္ထု သမ္မုခါ အန္တေဝါသိကာဘိသေကေန အဘိသိတ္တာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ သုဘဒ္ဒေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ‘ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ’ တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ သုဘဒ္ဒေါ အရဟတံ အဟောသိ. သော ဘဂဝတော ပစ္ဆိမော သက္ခိသာဝကော အဟောသီတိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් අමතා, “ආනන්ද, එසේ නම් සුභද්දව පැවිදි කරන්න” යැයි වදාළ සේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියෝ “එසේය ස්වාමීනී” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ඉන්පසු සුභද්ද පිරිවැජියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ට මෙසේ කීවේය: “ඇවැත් ආනන්ද හිමියනි, මේ ශාසනයෙහි ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියේ අතේවාසිකාභිෂේකයෙන් අභිෂේක ලත් ඔබ වහන්සේලාට මහත් ලාභයකි, ඔබ වහන්සේලාට එය මහත් යහපතකි.” මෙසේ සුභද්ද පිරිවැජියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද හා උපසම්පදාව ලැබීය. උපසම්පදා වී නොබෝ කලකින්ම ආයුෂ්මත් සුභද්ද හිමියෝ හුදෙකලාව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් හා නිවන කරා මෙහෙයවූ සිත් ඇතිව වසන්නාහු, යම් උතුම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ නිරුත්තර බඹසර කෙළවර වූ අර්හත්වය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කළහ. ‘ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැත’ යි උන්වහන්සේ අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් සුභද්ද හිමියෝ රහතන් වහන්සේලා අතර එක් නමක් වූහ. උන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අවසාන සක්ඛිසාවකයා (ශාස්තෘන් වහන්සේ ජීවමාන අවධියේ අවසන් වරට සෘජුවම පැවිදි වූ ශිෂ්‍යයා) වූහ.

ပဉ္စမော ဘာဏဝါရော.

පස්වන භාණවාරය නිම විය.

တထာဂတပစ္ဆိမဝါစာ

තථාගතයන් වහන්සේගේ අවසාන වචනය

၂၁၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပနာနန္ဒ, တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အတီတသတ္ထုကံ ပါဝစနံ, နတ္ထိ နော သတ္ထာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယော ဝေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော စ ဝိနယော [Pg.127] စ ဒေသိတော ပညတ္တော, သော ဝေါ မမစ္စယေန သတ္ထာ. ယထာ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧတရဟိ ဘိက္ခူ အညမညံ အာဝုသောဝါဒေန သမုဒါစရန္တိ, န ခေါ မမစ္စယေန ဧဝံ သမုဒါစရိတဗ္ဗံ. ထေရတရေန, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနာ နဝကတရော ဘိက္ခု နာမေန ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ အာဝုသောဝါဒေန ဝါ သမုဒါစရိတဗ္ဗော. နဝကတရေန ဘိက္ခုနာ ထေရတရော ဘိက္ခု ‘ဘန္တေ’တိ ဝါ ‘အာယသ္မာ’တိ ဝါ သမုဒါစရိတဗ္ဗော. အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, သံဃော မမစ္စယေန ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနတု. ဆန္နဿ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော မမစ္စယေန ဗြဟ္မဒဏ္ဍော ဒါတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ဗြဟ္မဒဏ္ဍော’’တိ? ‘‘ဆန္နော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ယံ ဣစ္ဆေယျ, တံ ဝဒေယျ. သော ဘိက္ခူဟိ နေဝ ဝတ္တဗ္ဗော, န ဩဝဒိတဗ္ဗော, န အနုသာသိတဗ္ဗော’’တိ.

216. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ - “ආනන්ද, සමහරවිට ‘ශාස්තෘන් වහන්සේගේ වචනය ඉක්ම ගොස් ඇත, අපට තවදුරටත් ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් නැතැයි’ ඔබට මෙසේ සිතෙන්නට පුළුවන. ආනන්ද, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ආනන්ද, මා විසින් ඔබට දේශනා කරන ලද, පනවන ලද යම් ධර්මයක් හා විනයක් ඇද්ද, මාගේ ඇවෑමෙන් එයම ඔබේ ශාස්තෘවරයා වන්නේය. ආනන්ද, දැනට භික්ෂූන් වහන්සේලා ‘ඇවැත්නි’ යනුවෙන් එකිනෙකා අමතන්නාක් මෙන් මාගේ ඇවෑමෙන් එසේ නොකළ යුතුය. ආනන්ද, වැඩිමහල් භික්ෂුව විසින් නවක භික්ෂුවකගේ නමින් හෝ ගෝත්‍රයෙන් හෝ ‘ඇවැත්නි’ යනුවෙන් හෝ ඇමතිය යුතුය. නවක භික්ෂුව විසින් වැඩිමහල් භික්ෂුව ඇමතීමේදී ‘ස්වාමීනි’ යනුවෙන් හෝ ‘ආයුෂ්මතුන් වහන්ස’ යනුවෙන් හෝ ඇමතිය යුතුය. ආනන්ද, මහා සංඝයා කැමති වන්නේ නම් මාගේ ඇවෑමෙන් කුඩා වූත් අනුකුඩා වූත් (ඛුද්දානුඛුද්දක) ශික්ෂාපද ඉවත් කරත්වා. ආනන්ද, මාගේ ඇවෑමෙන් චන්න භික්ෂුවට බ්‍රහ්ම දණ්ඩය පැනවිය යුතුය.” “ස්වාමීනි, බ්‍රහ්ම දණ්ඩය යනු කුමක්ද?” “ආනන්ද, චන්න භික්ෂුව කැමති දෙයක් පවසත්වා. එහෙත් භික්ෂූන් විසින් ඔහුට කිසිවක් නොපැවසිය යුතුය, අවවාද නොකළ යුතුය, අනුශාසනා නොකළ යුතුය.”

၂၁၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘိက္ခုဿာပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ, ပုစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ အဟောသိ, န မယံ သက္ခိမှာ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ ပဋိပုစ္ဆိတု’’’ န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘိက္ခုဿာပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ, ပုစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ – ‘သမ္မုခီဘူတော နော သတ္ထာ အဟောသိ, န မယံ သက္ခိမှာ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ ပဋိပုစ္ဆိတု’’’ န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထုဂါရဝေနပိ န ပုစ္ဆေယျာထ. သဟာယကောပိ, ဘိက္ခဝေ, သဟာယကဿ အာရောစေတူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ, ‘နတ္ထိ ဧကဘိက္ခုဿာပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ’’’တိ. ‘‘ပသာဒါ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ဝဒေသိ, ဉာဏမေဝ ဟေတ္ထ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ. နတ္ထိ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ဧကဘိက္ခုဿာပိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ ဗုဒ္ဓေ ဝါ ဓမ္မေ ဝါ သံဃေ ဝါ မဂ္ဂေ ဝါ ပဋိပဒါယ ဝါ. ဣမေသဉှိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ယော ပစ္ဆိမကော ဘိက္ခု, သော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ.

217. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක - “මහණෙනි, බුදුන් කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ යම්කිසි භික්ෂුවකට සැකයක් හෝ විමතියක් වන්නේ නම්, මහණෙනි, (දැන්ම) විමසන්න. පසුව ‘අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අප ඉදිරියෙහි වැඩ සිටිද්දීත් අපට උන්වහන්සේගෙන් මුහුණට මුහුණලා විමසන්නට නොහැකි වූයේය’ කියා පසුතැවිලි නොවන්න.” මෙසේ වදාළ කල එම භික්ෂූන් වහන්සේලා නිශ්ශබ්ද වූහ. දෙවනුවත්... තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා එලෙසම වදාළ සේක. තෙවන වතාවේදීත් එම භික්ෂූන් වහන්සේලා නිශ්ශබ්ද වූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා - “මහණෙනි, සමහරවිට ඔබ ශාස්තෘ ගෞරවය නිසා නොඅසන්නේ නම්, මහණෙනි, මිත්‍රයෙකු ලවා හෝ මිත්‍රයෙකුට (සැකය) පවසන්න.” මෙසේ වදාළ විටත් එම භික්ෂූන් වහන්සේලා නිශ්ශබ්ද වූහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ - “ස්වාමීනි, ඉතා පුදුම සහගතය, ස්වාමීනි, අද්භූතය. ස්වාමීනි, මේ භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහි මම කෙතරම් පැහැදී සිටිමිද යත්, බුදුන් කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ එකම භික්ෂුවකට වුවද සැකයක් හෝ විමතියක් නැතැයි මට විශ්වාසය.” “ආනන්ද, ඔබ පවසන්නේ ප්‍රසාදය නිසාය. ආනන්ද, තථාගතයන් වහන්සේට මේ පිළිබඳව ඇති වන්නේ ඥානයමය. බුදුන් කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ සැකයක් හෝ විමතියක් ඇති එකම භික්ෂුවකුවත් මේ භික්ෂු සංඝයා අතර නැත. ආනන්ද, මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් අතරින් පහත්ම මට්ටමේ සිටින භික්ෂුව පවා සෝවාන් වූ, අපායගාමී නොවන, නිවන ඒකාන්ත කොට ඇති, සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති අයෙකි.”

၂၁၈. အထ [Pg.128] ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဟန္ဒ ဒါနိ, ဘိက္ခဝေ, အာမန္တယာမိ ဝေါ, ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထာ’’တိ. အယံ တထာဂတဿ ပစ္ဆိမာ ဝါစာ.

218. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක - “මහණෙනි, දැන් මම ඔබ අමතමි, සියලු සංස්කාර ධර්මයෝ නැසෙන සුළුය. අප්‍රමාදීව (සියලු කුසල් දහම්) සම්පූර්ණ කරන්න.” මෙය තථාගතයන් වහන්සේගේ අවසාන වචනයයි.

ပရိနိဗ္ဗုတကထာ

පිරිනිවන් පෑම පිළිබඳ කතාව

၂၁၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, ပဌမဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, ဒုတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ တတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, တတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ. စတုတ္ထဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇိ.

219. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක. ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ද්විතීය ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක. ද්විතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෘතීය ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක. තෘතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට චතුර්ථ ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක. චතුර්ථ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට සඤ්ඤාවේයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ, ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘နာဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော’’တိ.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසූහ - “ස්වාමීනි අනුරුද්ධයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක් ද?” “ඇවැත්නි ආනන්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක් නොවේ, සඤ්ඤාවේයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී සිටින සේක.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပဇ္ဇိ, အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, စတုတ္ထဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ တတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, တတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, ဒုတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, ပဌမဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, ဒုတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ တတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, တတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ, စတုတ္ထဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမနန္တရာ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඤ්ඤාවේදයිත නිරෝධ සමාපත්තියෙන් නැගී සිට නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියට සමවැදුණු සේක. ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියෙන් නැගී සිට සිව්වන ධ්‍යානයට සමවැදුණු සේක. සිව්වන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෙවන ධ්‍යානයට ද, තෙවන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට දෙවන ධ්‍යානයට ද, දෙවන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට පළමු වන ධ්‍යානයට ද සමවැදුණු සේක. පළමු වන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට දෙවන ධ්‍යානයට ද, දෙවන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෙවන ධ්‍යානයට ද, තෙවන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට සිව්වන ධ්‍යානයට ද සමවැදුණු සේක. සිව්වන ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි සැණින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ වදාළ සේක.

၂၂၀. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာ မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ ဘိံသနကော သလောမဟံသော. ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသု. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာ ဗြဟ္မာသဟမ္ပတိ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

220. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම බියකරු වූ, ලොමුදැහගන්නා සුළු වූ මහා භූමි කම්පාවක් ඇති විය. දිව්‍ය බෙර හඬවල් ද පැන නැගුණි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම සහම්පතී බ්‍රහ්මයා මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘သဗ္ဗေဝ [Pg.129] နိက္ခိပိဿန္တိ, ဘူတာ လောကေ သမုဿယံ;

ယတ္ထ ဧတာဒိသော သတ္ထာ, လောကေ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

တထာဂတော ဗလပ္ပတ္တော, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ.

''ලෝකයේ සියලු සත්ත්වයෝ තමන්ගේ මේ ශරීරය අත්හරින්නාහ. යම් ලෝකයක මෙබඳු වූ, ලොව අසමසම ශාස්තෘවරයා වූ, දසබලධාරී වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ පවා පිරිනිවන් පෑ සේක් ද (එයින් අනෙක් සතුන් ගැන කවර කතා ද?)''

၂၂၁. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

221. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ, ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော;

ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝူပသမော သုခေါ’’တိ.

''සංස්කාරයෝ ඒකාන්තයෙන්ම අනිත්‍යයහ. ඉපදීම හා විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. ඉපදී නැති වී යන්නාහ. එම සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම (නිවන) සුවදායක වේ.''

၂၂၂. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

222. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ මෙම ගාථාවන් පැවසූහ –

‘‘နာဟု အဿာသပဿာသော, ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော;

အနေဇော သန္တိမာရဗ္ဘ, ယံ ကာလမကရီ မုနိ.

''ස්ථිර සිතක් ඇති, අටලෝ දහමින් කම්පා නොවන, තෘෂ්ණාවෙන් තොර වූ යම් මුණිවරයාණන් වහන්සේ නමක් ශාන්තිය (නිවන) අරමුණු කොට කාලක්‍රියා කළ සේක් ද, උන්වහන්සේගේ ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයෝ නැවතුණහ.

‘‘အသလ္လီနေန စိတ္တေန, ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယိ;

ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော စေတသော အဟူ’’တိ.

නොසැලෙන සිතින් යුතුව උන්වහන්සේ වේදනාව ඉවසා වදාළ සේක. පහනක් නිවී යන්නාක් මෙන් උන්වහන්සේගේ සිතේ විමුක්තිය (නිවන) සිදු විය.''

၂၂၃. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

223. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මෙම ගාථාව පැවසූහ –

‘‘တဒါသိ ယံ ဘိံသနကံ, တဒါသိ လောမဟံသနံ;

သဗ္ဗာကာရဝရူပေတေ, သမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ’’တိ.

''සකල අයුරින් උතුම් ගුණයන්ගෙන් හෙබි සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, එකල බියකරු වූ මෙන්ම ලොමුදැහගන්නා සුළු මහා භූමි කම්පාවක් සිදු විය.''

၂၂၄. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ ယေ တေ တတ္ထ ဘိက္ခူ အဝီတရာဂါ အပ္ပေကစ္စေ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ ဝိဝဋ္ဋန္တိ, ‘‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဟိတော’’တိ. ယေ ပန တေ ဘိက္ခူ ဝီတရာဂါ, တေ သတာ သမ္ပဇာနာ အဓိဝါသေန္တိ – ‘‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’’တိ.

224. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, එහි සිටි රාගය පහ නොකළ ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා බාහු ඔසවා හඬති, කපා හෙලූ ගසක් මෙන් බිම වැටෙති, එහා මෙහා පෙරළෙමින් ''භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, ලෝකයාගේ ඇස වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් අතුරුදහන් වූ සේක'' යැයි කියමින් වැලපෙති. යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා කෙලෙස් රහිත වූවාහු ද, උන්වහන්සේලා ''සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ, මෙහිදී වෙනත් කුමක් අපේක්ෂා කළ හැකි ද?'' යනුවෙන් සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව ඉවසා සිටියහ.

၂၂၅. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အလံ, အာဝုသော, မာ သောစိတ္ထ မာ ပရိဒေဝိတ္ထ. နနု ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ပဋိကစ္စေဝ အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ’. တံ ကုတေတ္ထ, အာဝုသော, လဗ္ဘာ. ‘ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ[Pg.130]. ဒေဝတာ, အာဝုသော, ဥဇ္ဈာယန္တီ’’တိ. ‘‘ကထံဘူတာ ပန, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဒေဝတာ မနသိ ကရောတီ’’တိ ?

225. එවිට ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළහ: ''ඇවැත්නි, කම්පා නොවන්න. නොවැලපෙන්න. ඇවැත්නි, සියලු ප්‍රිය මනාප වස්තූන්ගෙන් වෙන්වීම, විප්‍රයෝගය හා වෙනස් වීම සිදුවන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කලින්ම වදාළා නොවේ ද? ඇවැත්නි, උපන්, ඇති වූ, සකස් වූ, විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇති දෙයක් 'විනාශ නොවේවා' යැයි පැතීම සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, දේවතාවෝ ද දොස් පවරති.'' එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ''ස්වාමීනි, අනුරුද්ධයන් වහන්ස, දේවතාවෝ කෙසේ සිතන්නාහු ද?'' යැයි විමසූහ.

‘‘သန္တာဝုသော အာနန္ဒ, ဒေဝတာ အာကာသေ ပထဝီသညိနိယော ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဟိတော’တိ. သန္တာဝုသော အာနန္ဒ, ဒေဝတာ ပထဝိယာ ပထဝီသညိနိယော ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဟိတော’တိ. ယာ ပန တာ ဒေဝတာ ဝီတရာဂါ, တာ သတာ သမ္ပဇာနာ အဓိဝါသေန္တိ – ‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော တံ ရတ္တာဝသေသံ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဝီတိနာမေသုံ.

''ඇවැත්නි ආනන්දය, අහසෙහි වෙසෙන පෘථිවි සංඥා ඇති දෙවිවරු කෙස් විසුරුවාගෙන හඬති, බාහු ඔසවා හඬති, කපා හෙලූ දෙයක් මෙන් බිම වැටෙති, එහා මෙහා පෙරළෙමින් 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, ලෝකයාගේ ඇස වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් අතුරුදහන් වූ සේක' යැයි කියමින් වැලපෙති. ඇවැත්නි ආනන්දය, පොළොවෙහි වෙසෙන පෘථිවි සංඥා ඇති දෙවිවරු ද එසේම කෙස් විසුරුවාගෙන වැලපෙති. යම් දෙවිවරු කෙලෙස් රහිත වූවාහු ද, ඔවුහු 'සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ, මෙහිදී වෙනත් කුමක් අපේක්ෂා කළ හැකි ද?' යනුවෙන් සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව ඉවසා සිටිති.'' ඉන්පසු ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ හා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ එම රාත්‍රියේ ඉතිරි කාලය ධර්ම සාකච්ඡාවෙන් ගත කළහ.

၂၂၆. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော အာနန္ဒ, ကုသိနာရံ ပဝိသိတွာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ အာရောစေဟိ – ‘ပရိနိဗ္ဗုတော, ဝါသေဋ္ဌာ, ဘဂဝါ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညထာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ပဋိဿုတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အတ္တဒုတိယော ကုသိနာရံ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကောသိနာရကာ မလ္လာ သန္ဓာဂါရေ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ တေနေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ အာရောစေသိ – ‘ပရိနိဗ္ဗုတော, ဝါသေဋ္ဌာ, ဘဂဝါ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညထာ’တိ. ဣဒမာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဝစနံ သုတွာ မလ္လာ စ မလ္လပုတ္တာ စ မလ္လသုဏိသာ စ မလ္လပဇာပတိယော စ အဃာဝိနော ဒုမ္မနာ စေတောဒုက္ခသမပ္ပိတာ အပ္ပေကစ္စေ ကေသေ ပကိရိယ ကန္ဒန္တိ, ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဟိတော’’တိ.

226. එවිට ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "ඇවැත්නි ආනන්ද, ඔබ කුසිනාරාවට ගොස් කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ට මෙසේ පවසන්න — 'වාශෙෂ්ඨයෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක. දැන් යම් කටයුත්තකට කාලය යයි ඔබ සිතන්නේ නම් එය ඉටු කරන්න' කියායි." ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ "එසේය ස්වාමීනි" යි ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, තවත් භික්ෂුවක් ද සමඟ කුසිනාරා නුවරට වැඩි සේක. ඒ අවස්ථාවෙහි කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු පිරිනිවන් පෑම පිළිබඳ යම් කටයුත්තක් සඳහාම සන්ථාගාරයට රැස්ව සිටියහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ගේ සන්ථාගාරය වෙත වැඩම කොට, ඔවුන්ට මෙසේ පැවසූහ: "වාශෙෂ්ඨයෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක. දැන් යම් කටයුත්තකට කාලය යයි ඔබ සිතන්නේ නම් එය ඉටු කරන්න." ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ මෙම වචනය අසා මල්ල රජවරු ද, ඔවුන්ගේ පුත්‍රයෝ ද, ලේලියෝ ද, බිසෝවරු ද බලවත් ශෝකයට පත්ව, නොසතුටු සිතින්, මානසික පීඩාවෙන් යුතුව, ඇතැම්හු හිසකෙස් ලිහා දමා හඬති, දෑත් ඔසවා හඬති, කපා හෙළූ ගසක් මෙන් බිම වැටෙති, පෙරළෙති, එහා මෙහා දඟලති. "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් වැඩි සේක, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් වැඩි සේක, ලෝකයෙහි ප්‍රඥා ඇස ඇත්තා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් අතුරුදන් වූ සේක" යි පවසමින් වැලපෙති.

ဗုဒ္ဓသရီရပူဇာ

බුද්ධ ශරීර පූජාව

၂၂၇. အထ [Pg.131] ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ပုရိသေ အာဏာပေသုံ – ‘‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ကုသိနာရာယံ ဂန္ဓမာလဉ္စ သဗ္ဗဉ္စ တာဠာဝစရံ သန္နိပါတေထာ’’တိ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဂန္ဓမာလဉ္စ သဗ္ဗဉ္စ တာဠာဝစရံ ပဉ္စ စ ဒုဿယုဂသတာနိ အာဒါယ ယေန ဥပဝတ္တနံ မလ္လာနံ သာလဝနံ, ယေန ဘဂဝတော သရီရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သရီရံ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ စေလဝိတာနာနိ ကရောန္တာ မဏ္ဍလမာဠေ ပဋိယာဒေန္တာ ဧကဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ.

227. එවිට කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු සේවකයන්ට මෙසේ අණ කළහ: "එසේ නම්, පින්වතුනි, කුසිනාරා නුවර ඇති සියලු සුවඳ විලවුන්, මල් මාලා සහ සියලු තූර්ය භාණ්ඩ රැස් කරන්න." ඉන්පසු කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු සුවඳ විලවුන්, මල් මාලා, සියලු තූර්ය භාණ්ඩ සහ වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයක් ද රැගෙන මල්ල රජවරුන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය තිබූ තැනට පැමිණියහ. එහි පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්වලින් සහ මල් සුවඳින් සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, මානය කරමින්, පූජා කරමින්, වස්ත්‍රවලින් වියන් බඳිමින් සහ මණ්ඩප පිළියෙළ කරමින් පළමු දිනය ගත කළහ.

အထ ခေါ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိဝိကာလော ခေါ အဇ္ဇ ဘဂဝတော သရီရံ ဈာပေတုံ, သွေ ဒါနိ မယံ ဘဂဝတော သရီရံ ဈာပေဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရံ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ စေလဝိတာနာနိ ကရောန္တာ မဏ္ဍလမာဠေ ပဋိယာဒေန္တာ ဒုတိယမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ, တတိယမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ, စတုတ္ထမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ, ပဉ္စမမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ, ဆဋ္ဌမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ.

එවිට කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ට මෙසේ සිතුණි: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනය කිරීමට අද ඉතා වේලාව ඉක්ම ගොස් ඇත. අපි හෙට දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනය කරන්නෙමු." ඉන්පසු කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්වලින් සහ මල් සුවඳින් සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, මානය කරමින්, පූජා කරමින්, වස්ත්‍ර වියන් බඳිමින් සහ මණ්ඩප පිළියෙළ කරමින් දෙවන දිනය ද ගත කළහ. තෙවන දිනය ද, සිව්වන දිනය ද, පස්වන දිනය ද, හයවන දිනය ද එලෙසම ගත කළහ.

အထ ခေါ သတ္တမံ ဒိဝသံ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယံ ဘဂဝတော သရီရံ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ ဒက္ခိဏေန ဒက္ခိဏံ နဂရဿ ဟရိတွာ ဗာဟိရေန ဗာဟိရံ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ ဘဂဝတော သရီရံ ဈာပေဿာမာ’’တိ.

ඉන්පසු හත්වන දිනයේදී කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරුන්ට මෙසේ සිතුණි: "අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්වලින් සහ මල් සුවඳින් සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, මානය කරමින්, පූජා කරමින් නගරයට දකුණු දෙසින් ශ්‍රී දේහය වැඩමවා, නගරයෙන් පිටත දකුණු පැත්තෙහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනය කරන්නෙමු."

၂၂၈. တေန ခေါ ပန သမယေန အဋ္ဌ မလ္လပါမောက္ခာ သီသံနှာတာ အဟတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာ ‘‘မယံ ဘဂဝတော သရီရံ ဥစ္စာရေဿာမာ’’တိ န သက္ကောန္တိ ဥစ္စာရေတုံ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေနိမေ အဋ္ဌ မလ္လပါမောက္ခာ သီသံနှာတာ အဟတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာ ‘မယံ ဘဂဝတော သရီရံ ဥစ္စာရေဿာမာ’တိ န သက္ကောန္တိ ဥစ္စာရေတု’’န္တိ? ‘‘အညထာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, တုမှာကံ အဓိပ္ပာယော, အညထာ ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော’’တိ. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော’’တိ? ‘‘တုမှာကံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, အဓိပ္ပာယော – ‘မယံ ဘဂဝတော သရီရံ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ [Pg.132] သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ ဒက္ခိဏေန ဒက္ခိဏံ နဂရဿ ဟရိတွာ ဗာဟိရေန ဗာဟိရံ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ ဘဂဝတော သရီရံ ဈာပေဿာမာ’တိ; ဒေဝတာနံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, အဓိပ္ပာယော – ‘မယံ ဘဂဝတော သရီရံ ဒိဗ္ဗေဟိ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ ဥတ္တရေန ဥတ္တရံ နဂရဿ ဟရိတွာ ဥတ္တရေန ဒွါရေန နဂရံ ပဝေသေတွာ မဇ္ဈေန မဇ္ဈံ နဂရဿ ဟရိတွာ ပုရတ္ထိမေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ပုရတ္ထိမတော နဂရဿ မကုဋဗန္ဓနံ နာမ မလ္လာနံ စေတိယံ ဧတ္ထ ဘဂဝတော သရီရံ ဈာပေဿာမာ’တိ. ‘‘ယထာ, ဘန္တေ, ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော, တထာ ဟောတူ’’တိ.

228. ඒ අවස්ථාවෙහි මල්ල රජවරුන් අතර ප්‍රධානීන් අට දෙනෙක් හිස සෝදා ස්නානය කර අලුත් වස්ත්‍ර හැඳ, "අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ඔසවන්නෙමු" යි උත්සාහ කළත්, එය එසවීමට නොහැකි වූහ. එවිට කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, අනුරුද්ධයන් වහන්ස, හිස සෝදා ස්නානය කර අලුත් වස්ත්‍ර හැඳ සිටින මෙම මල්ල ප්‍රධානීන් අට දෙනාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය එසවීමට නොහැකි වීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?" "වාශෙෂ්ඨයෙනි, ඔබගේ අදහස එකකි, දෙවියන්ගේ අදහස තවෙකකි." "ස්වාමීනි, දෙවියන්ගේ අදහස කුමක්ද?" "වාශෙෂ්ඨයෙනි, ඔබගේ අදහස වන්නේ නැටුම්, ගැයුම් ආදියෙන් පූජා පවත්වා නගරයට දකුණු දෙසින් ශ්‍රී දේහය වැඩමවා නගරයෙන් පිටත දකුණු පැත්තෙහි ආදාහනය කිරීමටයි. නමුත් වාශෙෂ්ඨයෙනි, දෙවියන්ගේ අදහස නම් දිව්‍යමය නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම් සහ සුවඳින් සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, මානය කරමින්, පූජා කරමින් නගරයට උතුරු දෙසින් ශ්‍රී දේහය වැඩමවා, උතුරු දොරටුවෙන් නුවරට ඇතුළු කර නගර මධ්‍යයෙන් වැඩමවා, නැගෙනහිර දොරටුවෙන් පිටතට ගොස් නගරයට නැගෙනහිරින් පිහිටි මල්ල රජවරුන්ගේ 'මකුටබන්ධන' නම් චෛත්‍යස්ථානයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනය කිරීමටයි." "ස්වාමීනි, දෙවියන්ගේ අදහස යම් පරිදි ද, එලෙසම වේවා!"

၂၂၉. တေန ခေါ ပန သမယေန ကုသိနာရာ ယာဝ သန္ဓိသမလသံကဋီရာ ဇဏ္ဏုမတ္တေန ဩဓိနာ မန္ဒာရဝပုပ္ဖေဟိ သန္ထတာ ဟောတိ. အထ ခေါ ဒေဝတာ စ ကောသိနာရကာ စ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရံ ဒိဗ္ဗေဟိ စ မာနုသကေဟိ စ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ ဥတ္တရေန ဥတ္တရံ နဂရဿ ဟရိတွာ ဥတ္တရေန ဒွါရေန နဂရံ ပဝေသေတွာ မဇ္ဈေန မဇ္ဈံ နဂရဿ ဟရိတွာ ပုရတ္ထိမေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ပုရတ္ထိမတော နဂရဿ မကုဋဗန္ဓနံ နာမ မလ္လာနံ စေတိယံ ဧတ္ထ စ ဘဂဝတော သရီရံ နိက္ခိပိံသု.

229. එසමයෙහි කුසිනාරා නුවර නිවාස අතර සන්ධිස්ථාන, අපවිත්‍ර ජලය ගලා යන කානු සහ කුණු කසළ දමන ස්ථාන පවා දණක් පමණ උසට මදාරා මල්වලින් වැසී තිබුණි. ඉක්බිති දෙවියෝ ද කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරු ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයට දිව්‍යමය වූත්, මානුෂික වූත් නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, මල් සහ සුවඳ විලවුන්වලින් සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, මානය කරමින්, පූජා කරමින් නගරයට උතුරින් උතුරු දෙසට වැඩම කරවා, උතුරු දොරටුවෙන් නගරයට ඇතුළු කර, නගරය මධ්‍යයෙන් වැඩම කරවා, නැගෙනහිර දොරටුවෙන් පිටතට ගොස් නගරයට නැගෙනහිරින් පිහිටි මල්ල රජවරුන්ගේ 'මකුටබන්ධන' නම් වූ චෛත්‍යස්ථානයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය තැන්පත් කළහ.

၂၃၀. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကထံ မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇာမာ’’တိ? ‘‘ယထာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘ရညော, ဝါသေဋ္ဌာ, စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေန္တိ, အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေန္တိ, ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေတွာ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေန္တိ. ဧတေန ဥပါယေန ပဉ္စဟိ ယုဂသတေဟိ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ ဝေဌေတွာ အာယသာယ တေလဒေါဏိယာ ပက္ခိပိတွာ အညိဿာ အာယသာယ ဒေါဏိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ သဗ္ဗဂန္ဓာနံ စိတကံ ကရိတွာ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ ဈာပေန္တိ. စာတုမဟာပထေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ထူပံ ကရောန္တိ[Pg.133]. ဧဝံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. ယထာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ တထာဂတဿ သရီရေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. စာတုမဟာပထေ တထာဂတဿ ထူပေါ ကာတဗ္ဗော. တတ္ထ ယေ မာလံ ဝါ ဂန္ဓံ ဝါ စုဏ္ဏကံ ဝါ အာရောပေဿန္တိ ဝါ အဘိဝါဒေဿန္တိ ဝါ စိတ္တံ ဝါ ပသာဒေဿန္တိ, တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ပုရိသေ အာဏာပေသုံ – ‘‘တေန ဟိ, ဘဏေ, မလ္လာနံ ဝိဟတံ ကပ္ပာသံ သန္နိပါတေထာ’’တိ.

230. එවිට කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරු ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ගෙන් මෙසේ විමසූහ: "ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, අපි තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේද?" "වාශිෂ්ඨයිනි, සක්විති රජෙකුගේ දේහය පිළිබඳව යම්සේ කටයුතු කරද්ද, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව ද එසේම කටයුතු කළ යුතුය." "ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, සක්විති රජෙකුගේ දේහය පිළිබඳ කටයුතු කරන්නේ කෙසේද?" "වාශිෂ්ඨයිනි, සක්විති රජුගේ දේහය අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළති. අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළා මනාව නෙළන ලද පුළුන්වලින් වෙළති. මනාව නෙළන ලද පුළුන්වලින් වෙළා නැවත අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළති. මේ ක්‍රමයෙන් වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයකින් සක්විති රජුගේ දේහය වෙළා, තෙල් පිරවූ රන් දෙණක තැන්පත් කර, තවත් රන් දෙණකින් එය වසා, සියලු වර්ගයේ සුවඳ දරින් සෑයක් සාදා සක්විති රජුගේ දේහය ආදාහනය කරති. සතර මංසන්ධියක සක්විති රජු වෙනුවෙන් ස්තූපයක් කරති. වාශිෂ්ඨයිනි, සක්විති රජුගේ දේහය පිළිබඳව මෙසේ කටයුතු කරති. වාශිෂ්ඨයිනි, සක්විති රජුගේ දේහය පිළිබඳව යම්සේ කටයුතු කරද්ද, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය පිළිබඳව ද එසේම කටයුතු කළ යුතුය. සතර මංසන්ධියක තථාගතයන් වහන්සේ වෙනුවෙන් ස්තූපයක් කළ යුතුය. එහි යම් කෙනෙක් මල් හෝ සුවඳ හෝ සුවඳ කුඩු හෝ පූජා කරද්ද, වඳින්නෝ වෙද්ද, සිත පහදවා ගන්නෝ වෙද්ද, එය ඔවුන්ට බොහෝ කල් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත." ඉක්බිති කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරු සේවකයන්ට මෙසේ අණ කළහ: "එසේ නම් පින්වත්නි, මල්ල රජවරුන් සතු මනාව නෙළන ලද පුළුන් රැස් කරව්."

အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရံ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေသုံ, ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေတွာ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေသုံ. ဧတေန ဥပါယေန ပဉ္စဟိ ယုဂသတေဟိ ဘဂဝတော သရီရံ ဝေဌေတွာ အာယသာယ တေလဒေါဏိယာ ပက္ခိပိတွာ အညိဿာ အာယသာယ ဒေါဏိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ သဗ္ဗဂန္ဓာနံ စိတကံ ကရိတွာ ဘဂဝတော သရီရံ စိတကံ အာရောပေသုံ.

ඉක්බිති කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළා, මනාව නෙළන ලද පුළුන්වලින් වෙළූහ. මනාව නෙළන ලද පුළුන්වලින් වෙළා, නැවත අලුත් වස්ත්‍රයකින් වෙළූහ. මේ ක්‍රමයෙන් වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය වෙළා, තෙල් පිරවූ රන් දෙණක තැන්පත් කර, තවත් රන් දෙණකින් එය වසා, සියලු වර්ගයේ සුවඳ දරින් සෑයක් සාදා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය ඒ සෑය මත තැන්පත් කළහ.

မဟာကဿပတ္ထေရဝတ္ထု

මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේගේ පුවත

၂၃၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပါဝါယ ကုသိနာရံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နော ဟောတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော အာဇီဝကော ကုသိနာရာယ မန္ဒာရဝပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ပါဝံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တံ အာဇီဝကံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ, ဒိသွာ တံ အာဇီဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပါဝုသော, အမှာကံ သတ္ထာရံ ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော, ဇာနာမိ, အဇ္ဇ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတော သမဏော ဂေါတမော. တတော မေ ဣဒံ မန္ဒာရဝပုပ္ဖံ ဂဟိတ’’န္တိ. တတ္ထ ယေ တေ ဘိက္ခူ အဝီတရာဂါ အပ္ပေကစ္စေ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဆိန္နပါတံ ပပတန္တိ, အာဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဝဋ္ဋန္တိ – ‘‘အတိခိပ္ပံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ သုဂတော ပရိနိဗ္ဗုတော, အတိခိပ္ပံ စက္ခုံ လောကေ အန္တရဟိတော’’တိ. ယေ ပန တေ ဘိက္ခူ ဝီတရာဂါ, တေ သတာ သမ္ပဇာနာ အဓိဝါသေန္တိ – ‘‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’’တိ.

231. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ පාවා නුවර සිට කුසිනාරාව බලා මාවතෙහි වැඩම කරමින් සිටියහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ මාවතෙන් බැහැර වී එක්තරා රුක් සෙවණක වැඩ සිටියහ. ඒ අවස්ථාවෙහි එක්තරා ආජීවකයෙක් කුසිනාරා නුවරින් මදාරා මලක් රැගෙන පාවා නුවර බලා මාවතෙහි එමින් සිටියේය. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ දුරදීම එන්නා වූ ඒ ආජීවකයාව දැක, ඔහුගෙන් මෙසේ විමසූහ: "ඇවැත්නි, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ගැන ඔබ දන්නෙහිද?" "එසේය ඇවැත්නි, මම දනිමි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා අදට දින හතකි. මේ මදාරා මල මා ගත්තේ උන්වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ ස්ථානයෙනි." එහි සිටි රාගය ප්‍රහීණ නොකළ (අවීතරාගී) ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා දෑත් ඔසවා හඬා වැලපෙන්නට වූහ, කපා දැමූවන් මෙන් බිම පතිත වූහ, එහා මෙහා පෙරළෙමින් "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, සුගතයන් වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් පිරිනිවන් පෑ සේක, ලෝකයට ඇසක් බඳු වූ උන්වහන්සේ ඉතා ඉක්මනින් අතුරුදහන් වූ සේක" යැයි කියමින් වැලපුණහ. එහෙත් රාගය ප්‍රහීණ කළ (වීතරාගී) යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා වූවෝද, උන්වහන්සේලා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව "සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ, ඒ පිළිබඳව වෙනත් කවර බලාපොරොත්තුවක් තබාගත හැකිදැයි" සලකා එය ඉවසා වදාළහ.

၂၃၂. တေန ခေါ ပန သမယေန သုဘဒ္ဒေါ နာမ ဝုဒ္ဓပဗ္ဗဇိတော တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ သုဘဒ္ဒေါ ဝုဒ္ဓပဗ္ဗဇိတော တေ [Pg.134] ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, အာဝုသော, မာ သောစိတ္ထ, မာ ပရိဒေဝိတ္ထ, သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန. ဥပဒ္ဒုတာ စ ဟောမ – ‘ဣဒံ ဝေါ ကပ္ပတိ, ဣဒံ ဝေါ န ကပ္ပတီ’တိ. ဣဒါနိ ပန မယံ ယံ ဣစ္ဆိဿာမ, တံ ကရိဿာမ, ယံ န ဣစ္ဆိဿာမ, န တံ ကရိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အလံ, အာဝုသော, မာ သောစိတ္ထ, မာ ပရိဒေဝိတ္ထ. နနု ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ပဋိကစ္စေဝ အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ’. တံ ကုတေတ္ထ, အာဝုသော, လဗ္ဘာ. ‘ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တံ တထာဂတဿာပိ သရီရံ မာ ပလုဇ္ဇီ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

232. ඒ අවස්ථාවෙහි මහලු කල පැවිදි වූ සුභද්ද නම් මහණෙක් ඒ පිරිසෙහි අසුන් ගෙන සිටියේය. එවිට මහලු පැවිද්දා වූ සුභද්ද ඒ භික්ෂූන්ට මෙසේ කීවේය: "ඇවැත්නි, කම්පා නොවන්න, වැලපෙන්න එපා. ඒ මහා ශ්‍රමණයාගෙන් අපි මැනවින් නිදහස් වුණෙමු. 'මෙය තොපට කැපය, මෙය තොපට අකැපය' යි පවසමින් උන්වහන්සේ අපට හිරිහැර කළහ. දැන් අපට රිසි දෙයක් කළ හැකිය, අප අකමැති දේ නොකර සිටිය හැකිය." එවිට ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූහ: "ඇවැත්නි, කම්පා නොවන්න, වැලපෙන්න එපා. ඇවැත්නි, ප්‍රියමනාප වූ සියල්ලන්ගෙන් වෙන්වීම, වැනසීම සහ අන්‍ය ස්වභාවයකට පත්වීම සිදුවන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කලින්ම දේශනා කරන ලද්දේ නොවේද? ඇවැත්නි, උපන්, හටගත්, සකස් කළ, විනාශ වන සුළු වූ දෙයක්, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීරය වුවද, විනාශ නොවී පවතීවායි යන්නක් කෙසේ නම් විය හැකිද? එවැනි දෙයක් සිදුවිය නොහැකිය."

၂၃၃. တေန ခေါ ပန သမယေန စတ္တာရော မလ္လပါမောက္ခာ သီသံနှာတာ အဟတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာ – ‘‘မယံ ဘဂဝတော စိတကံ အာဠိမ္ပေဿာမာ’’တိ န သက္ကောန္တိ အာဠိမ္ပေတုံ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေနိမေ စတ္တာရော မလ္လပါမောက္ခာ သီသံနှာတာ အဟတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာ – ‘မယံ ဘဂဝတော စိတကံ အာဠိမ္ပေဿာမာ’တိ န သက္ကောန္တိ အာဠိမ္ပေတု’’န္တိ? ‘‘အညထာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော’’တိ. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော’’တိ? ‘‘ဒေဝတာနံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌာ, အဓိပ္ပာယော – ‘အယံ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပါဝါယ ကုသိနာရံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. န တာဝ ဘဂဝတော စိတကော ပဇ္ဇလိဿတိ, ယာဝါယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ န ဝန္ဒိဿတီ’’’တိ. ‘‘ယထာ, ဘန္တေ, ဒေဝတာနံ အဓိပ္ပာယော, တထာ ဟောတူ’’တိ.

233. ඒ අවස්ථාවෙහි මල්ල රජදරුවන්ගේ ප්‍රධානීන් සිව්දෙනෙක් හිස සෝදා නා, අලුත් වස්ත්‍ර හැඳ, "අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය දල්වන්නෙමු" යි උත්සාහ කළත්, එය දල්වන්නට නොහැකි වූහ. එවිට කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවෝ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "ස්වාමීනි, අනුරුද්ධයන් වහන්ස, හිස සෝදා නා අලුත් වස්ත්‍ර හැඳගත් මේ මල්ල ප්‍රධානීන් සිව්දෙනාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය දල්වන්නට නොහැකි වීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?" "වාසෙට්ඨයෙනි, දෙවිවරුන්ගේ අදහස වෙනස් එකකි." "ස්වාමීනි, දෙවිවරුන්ගේ අදහස කුමක්ද?" "වාසෙට්ඨයෙනි, දෙවිවරුන්ගේ අදහස මෙයයි: 'ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහා භික්ෂූ සංඝයා සමඟ පාවා නුවර සිට කුසිනාරාව දක්වා වූ දීර්ඝ මාර්ගයට පිළිපන්ව වඩින සේක. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් ස්පර්ශ කොට වන්දනා කරන තෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය නොදැල්වේවා' යන්නයි." "ස්වාමීනි, දෙවිවරුන්ගේ අදහස පරිද්දෙන්ම සිදුවේවා."

၂၃၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ယေန ကုသိနာရာ မကုဋဗန္ဓနံ နာမ မလ္လာနံ စေတိယံ, ယေန ဘဂဝတော စိတကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ စိတကံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒိ. တာနိပိ ခေါ ပဉ္စဘိက္ခုသတာနိ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ စိတကံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒိံသု. ဝန္ဒိတေ စ ပနာယသ္မတာ မဟာကဿပေန တေဟိ စ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သယမေဝ ဘဂဝတော စိတကော ပဇ္ဇလိ.

234. ඉන්පසු ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ මකුටබන්ධන නම් චෛත්‍යස්ථානයෙහි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය වෙත වැඩි සේක. එසේ වැඩම කොට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, දර සෑය තෙවරක් ප්‍රදක්ෂිණා කොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් හිස තබා වැන්දහ. ඒ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලාද සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, දර සෑය තෙවරක් ප්‍රදක්ෂිණා කොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් හිස තබා වැන්දහ. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේත් ඒ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලාත් වැඳ අවසන් කළ කල්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය ඉබේම ගිනි ගත්තේය.

၂၃၅. ဈာယမာနဿ [Pg.135] ခေါ ပန ဘဂဝတော သရီရဿ ယံ အဟောသိ ဆဝီတိ ဝါ စမ္မန္တိ ဝါ မံသန္တိ ဝါ နှာရူတိ ဝါ လသိကာတိ ဝါ, တဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ, န မသိ; သရီရာနေဝ အဝသိဿိံသု. သေယျထာပိ နာမ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ဈာယမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ, န မသိ; ဧဝမေဝ ဘဂဝတော သရီရဿ ဈာယမာနဿ ယံ အဟောသိ ဆဝီတိ ဝါ စမ္မန္တိ ဝါ မံသန္တိ ဝါ နှာရူတိ ဝါ လသိကာတိ ဝါ, တဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ, န မသိ; သရီရာနေဝ အဝသိဿိံသု. တေသဉ္စ ပဉ္စန္နံ ဒုဿယုဂသတာနံ ဒွေဝ ဒုဿာနိ န ဍယှိံသု ယဉ္စ သဗ္ဗအဗ္ဘန္တရိမံ ယဉ္စ ဗာဟိရံ. ဒဍ္ဎေ စ ခေါ ပန ဘဂဝတော သရီရေ အန္တလိက္ခာ ဥဒကဓာရာ ပါတုဘဝိတွာ ဘဂဝတော စိတကံ နိဗ္ဗာပေသိ. ဥဒကသာလတောပိ အဗ္ဘုန္နမိတွာ ဘဂဝတော စိတကံ နိဗ္ဗာပေသိ. ကောသိနာရကာပိ မလ္လာ သဗ္ဗဂန္ဓောဒကေန ဘဂဝတော စိတကံ နိဗ္ဗာပေသုံ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရာနိ သတ္တာဟံ သန္ဓာဂါရေ သတ္တိပဉ္ဇရံ ကရိတွာ ဓနုပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ နစ္စေဟိ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ မာလေဟိ ဂန္ဓေဟိ သက္ကရိံသု ဂရုံ ကရိံသု မာနေသုံ ပူဇေသုံ.

235. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය දැවෙන කල්හි, එහි යම් සිවියක් හෝ සමක් හෝ මසක් හෝ නහරයක් හෝ සඳමිදුළු දියක් වූයේද, ඒවායේ අළු හෝ දැලි හෝ නොපෙනුණේය; ධාතූන් වහන්සේලා පමණක් ඉතිරි වූහ. ගිතෙල් හෝ තලතෙල් හෝ දැවෙන කල්හි අළු හෝ දැලි හෝ ඉතිරි නොවන්නාක් මෙන්ම, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය දැවෙන කල්හි සිවිය, සම, මස්, නහර සහ සඳමිදුළු දියෙහි අළු හෝ දැලි හෝ ඉතිරි නොවීය; ධාතූන් වහන්සේලා පමණක් ඉතිරි විය. ඒ පන්සියයක් වස්ත්‍ර යුගල අතරින් වස්ත්‍ර දෙකක් පමණක් නොදැවුණේය; එනම් සියල්ලටම ඇතුළතින් වූ වස්ත්‍රය සහ සියල්ලටම පිටතින් වූ වස්ත්‍රයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය දැවී අවසන් වූ පසු, අහසින් ජල ධාරාවක් පහළ වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය නිවා දැමීය. දිය පිරුණු සල් ගස්වලින්ද ජලය නික්මී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය නිවා දැමීය. කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවෝද සියලු සුවඳ පැන්වලින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දර සෑය නිවා දැමූහ. ඉන්පසු කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ධාතූන් වහන්සේලා සන්ථාගාර ශාලාවෙහි තැන්පත් කොට, හෙල්ල වැටවල් බැඳ, දුනු ප්‍රාකාරවලින් වට කොට, සත් දිනක් මුළුල්ලේ නැටුම් ගැයුම් වැයුම්වලින් සහ මල් සුවඳ විලවුන්වලින් සත්කාර කළහ, ගරු කළහ, බුහුමන් කළහ, පූජා කළහ.

သရီရဓာတုဝိဘာဇနံ

ශ්‍රී ශරීර ධාතු බෙදා දීම.

၂၃၆. အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော အဟမ္ပိ ခတ္တိယော, အဟမ္ပိ အရဟာမိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, အဟမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ.

236. "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරාවෙහි පිරිනිවන් පෑ සේකැ" යි මගධ දේශයට අධිපති වේදේහී පුත්‍ර අජාසත්ත රජුට ඇසුණේය. එවිට මගධයේ අජාසත්ත රජතුමා කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන් වෙත දූතයෙකු යැවීය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේද ක්ෂත්‍රියයෙකි, මමද ක්ෂත්‍රියයෙක් වෙමි. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලබා ගැනීමට මමද සුදුස්සෙක් වෙමි. මමද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ධාතූන් තැන්පත් කොට ස්තූපයක් කරවා මහා පූජාවක් පවත්වන්නෙමි."

အဿောသုံ ခေါ ဝေသာလိကာ လိစ္ဆဝီ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ဝေသာလိကာ လိစ္ဆဝီ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ ခတ္တိယာ, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ.

වෛශාලියේ ලිච්ඡවී රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට වෛශාලියේ ලිච්ඡවී රජවරු කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ.

အဿောသုံ ခေါ ကပိလဝတ္ထုဝါသီ သကျာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ကပိလဝတ္ထုဝါသီ သကျာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ [Pg.136] ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါ အမှာကံ ဉာတိသေဋ္ဌော, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ.

කපිලවස්තු පුර වාසී ශාක්‍යයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට කපිලවස්තු වාසී ශාක්‍යයෝ කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ඥාතියාණන් වහන්සේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ.

အဿောသုံ ခေါ အလ္လကပ္ပကာ ဗုလယော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ အလ္လကပ္ပကာ ဗုလယော ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ ခတ္တိယာ, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ.

අල්ලකප්ප වැසි බුලි රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට අල්ලකප්ප වැසි බුලි රජවරු කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ.

အဿောသုံ ခေါ ရာမဂါမကာ ကောဠိယာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ရာမဂါမကာ ကောဠိယာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ ခတ္တိယာ, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ.

රාමග්‍රාම වාසී කෝලිය රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට රාමග්‍රාම වාසී කෝලිය රජවරු කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ.

အဿောသိ ခေါ ဝေဋ္ဌဒီပကော ဗြာဟ္မဏော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ဝေဋ္ဌဒီပကော ဗြာဟ္မဏော ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော အဟံ ပိသ္မိ ဗြာဟ္မဏော, အဟမ္ပိ အရဟာမိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, အဟမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ.

වෙට්ඨදීපක බමුණාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට වෙට්ඨදීපක බමුණා කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසීය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ක්ෂත්‍රියයෙකි, මම බමුණෙක් වෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට මම ද සුදුස්සෙක් වෙමි. මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමි" යි කීවේය.

အဿောသုံ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ ခတ္တိယာ, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ.

පාවා නුවර මල්ල රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට පාවා නුවර මල්ල රජවරු කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ကောသိနာရကာ မလ္လာ တေ သံဃေ ဂဏေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဘဂဝါ အမှာကံ ဂါမက္ခေတ္တေ ပရိနိဗ္ဗုတော, န မယံ ဒဿာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂ’’န္တိ.

මෙසේ කී කල කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරු ඒ පිරිස් හා කණ්ඩායම්වලට මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑවේ අපගේ ග්‍රාම සීමාව තුළය. (එබැවින්) භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් අපි (ඔබට) ලබා නොදෙන්නෙමු" යි කීහ.

၂၃၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော တေ သံဃေ ဂဏေ ဧတဒဝေါစ –

237. මෙසේ කී කල දෝණ බමුණා ඒ පිරිස් හා කණ්ඩායම්වලට මෙසේ පැවසීය:

‘‘သုဏန္တု [Pg.137] ဘောန္တော မမ ဧကဝါစံ,အမှာက ;

ဗုဒ္ဓေါ အဟု ခန္တိဝါဒေါ;

န ဟိ သာဓု ယံ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ,သရီရဘာဂေ သိယာ သမ္ပဟာရော.

"පින්වතුනි, මාගේ එක වචනයකට සවන් දෙන්න. අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉවසීම අගය කළ (ක්ෂාන්තිවාදී) කෙනෙක් වූහ. උත්තම පුරුෂයාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතු බෙදාගැනීම වෙනුවෙන් ගැටුමක් ඇති කර ගැනීම කිසිසේත් යහපත් නොවේ."

သဗ္ဗေဝ ဘောန္တော သဟိတာ သမဂ္ဂါ,သမ္မောဒမာနာ ကရောမဋ္ဌဘာဂေ;

ဝိတ္ထာရိကာ ဟောန္တု ဒိသာသု ထူပါ,ဗဟူ ဇနာ စက္ခုမတော ပသန္နာ’’တိ.

"පින්වතුනි, අප සැවොම එක්ව, සමඟිව, ප්‍රීතියෙන් යුතුව (ධාතූන් වහන්සේලා) අට කොටසකට බෙදමු. සතර දිශාවන්හි චෛත්‍යයන් ව්‍යාප්ත වේවා. පස්මහ බැලුම් බැලූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි බොහෝ ජනයා පැහැදී සිටිති" යි කීවේය.

၂၃၈. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, တွညေဝ ဘဂဝတော သရီရာနိ အဋ္ဌဓာ သမံ သဝိဘတ္တံ ဝိဘဇာဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော တေသံ သံဃာနံ ဂဏာနံ ပဋိဿုတွာ ဘဂဝတော သရီရာနိ အဋ္ဌဓာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇိတွာ တေ သံဃေ ဂဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမံ မေ ဘောန္တော တုမ္ဗံ ဒဒန္တု အဟမ္ပိ တုမ္ဗဿ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ. အဒံသု ခေါ တေ ဒေါဏဿ ဗြာဟ္မဏဿ တုမ္ဗံ.

238. "එසේ නම් බමුණ, ඔබම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් සමාන කොටස් අටකට මැනවින් බෙදා දෙන්න" යි ඔවුහු කීහ. "පින්වතුනි, එසේ කරමි" යි පවසා දෝණ බමුණා ඒ පිරිස්වලට ප්‍රතිඥා දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් සමාන කොටස් අටකට මැනවින් බෙදා, ඒ පිරිස්වලට මෙසේ කීවේය: "පින්වතුනි, මට මෙම ධාතු මැනීමට යොදාගත් නැළිය (තුඹය) ලබා දෙන්න. මම ද එම නැළිය තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමි" යි කීවේය. ඔවුහු දෝණ බමුණාට එම නැළිය ලබා දුන්හ.

အဿောသုံ ခေါ ပိပ္ပလိဝနိယာ မောရိယာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. အထ ခေါ ပိပ္ပလိဝနိယာ မောရိယာ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနံ ဒူတံ ပါဟေသုံ – ‘‘ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ ခတ္တိယာ, မယမ္ပိ အရဟာမ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂံ, မယမ္ပိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကရိဿာမာ’’တိ. ‘‘နတ္ထိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂေါ, ဝိဘတ္တာနိ ဘဂဝတော သရီရာနိ. ဣတော အင်္ဂါရံ ဟရထာ’’တိ. တေ တတော အင်္ဂါရံ ဟရိံသု.

පිප්ඵලී වනයේ මෞර්ය රජවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ වග ඇසුණි. එවිට පිප්ඵලී වනයේ මෞර්ය රජවරු කුසිනාරාවේ මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු යවා මෙසේ පැවසූහ: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් ලැබීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර චෛත්‍යයක් සාදා පූජා පවත්වන්නෙමු" යි කීහ. (එවිට මල්ල රජවරු මෙසේ කීහ:) "භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් ඉතිරි කොටසක් නැත, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් බෙදා අවසන්ය. මෙතැනින් අඟුරු රැගෙන යන්න." ඔවුහු එතැනින් අඟුරු රැගෙන ගියහ.

ဓာတုထူပပူဇာ

ධාතු ස්තූප පූජාව

၂၃၉. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကာသိ. ဝေသာလိကာပိ လိစ္ဆဝီ ဝေသာလိယံ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ကပိလဝတ္ထုဝါသီပိ သကျာ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. အလ္လကပ္ပကာပိ ဗုလယော အလ္လကပ္ပေ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ရာမဂါမကာပိ ကောဠိယာ ရာမဂါမေ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ဝေဋ္ဌဒီပကောပိ ဗြာဟ္မဏော ဝေဋ္ဌဒီပေ ဘဂဝတော [Pg.138] သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကာသိ. ပါဝေယျကာပိ မလ္လာ ပါဝါယံ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ကောသိနာရကာပိ မလ္လာ ကုသိနာရာယံ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ဒေါဏောပိ ဗြာဟ္မဏော တုမ္ဗဿ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကာသိ. ပိပ္ပလိဝနိယာပိ မောရိယာ ပိပ္ပလိဝနေ အင်္ဂါရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ အကံသု. ဣတိ အဋ္ဌ သရီရထူပါ နဝမော တုမ္ဗထူပေါ ဒသမော အင်္ဂါရထူပေါ. ဧဝမေတံ ဘူတပုဗ္ဗန္တိ.

239. ඉක්බිති වේදේහිපුත්‍ර වූ මගධේශ්වර අජාතසත්තු රජතුමා රජගහ නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වීය. වේසාලියෙහි ලිච්ඡවී රජවරු ද වේසාලි පුරයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. කපිලවත්ථු පුරයෙහි විසූ ශාක්‍යයෝ ද කපිලවත්ථු නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වෙනුවෙන් ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. අල්ලකප්ප වැසි බුලී රජවරු ද අල්ලකප්පයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා උදෙසා ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. රාමගාම වැසි කෝලියයෝ ද රාමගාමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. වෙට්ඨදීපක බ්‍රාහ්මණයා ද වෙට්ඨදීපයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා උදෙසා ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වීය. පාවා නුවර වැසි මල්ල රජවරු ද පාවා නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු ද කුසිනාරා නුවර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා උදෙසා ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. දෝණ බ්‍රාහ්මණයා ද ධාතු මැනීමට ගත් මිනුම් නැළිය (කුම්භය) තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වීය. පිප්ඵලිවන වැසි මෞර්යයෝ ද පිප්ඵලිවනයෙහි (ආදාහනයෙන් පසු ඉතිරි වූ) අඟුරු තැන්පත් කර ස්තූපයක් ද මහත් පූජාවක් ද පැවැත්වූහ. මෙසේ ශාරීරික ධාතු ස්තූප අටක් ද, නවවැන්න ලෙස මිනුම් නැළියෙහි ස්තූපයක් ද, දසවැන්න ලෙස අඟුරු ස්තූපයක් ද විය. අතීතයෙහි මෙසේ සිදු විය.

၂၄၀. အဋ္ဌဒေါဏံ စက္ခုမတော သရီရံ, သတ္တဒေါဏံ ဇမ္ဗုဒီပေ မဟေန္တိ.

240. පංච චක්ෂුසින් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා ද්‍රෝණ අටක් වූහ. ඉන් ද්‍රෝණ හතක් දඹදිව වැසියෝ දඹදිවෙහි මහත් ගෞරවයෙන් පුදති.

ဧကဉ္စ ဒေါဏံ ပုရိသဝရုတ္တမဿ, ရာမဂါမေ နာဂရာဇာ မဟေတိ.

පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ එක් ද්‍රෝණයක් රාමගාමයේදී නාගරාජයා විසින් පුදනු ලබයි.

ဧကာဟိ ဒါဌာ တိဒိဝေဟိ ပူဇိတာ, ဧကာ ပန ဂန္ဓာရပုရေ မဟီယတိ;

ကာလိင်္ဂရညော ဝိဇိတေ ပုနေကံ, ဧကံ ပန နာဂရာဇာ မဟေတိ.

එක් දළදා වහන්සේ නමක් දෙව්ලොව වැසියන් විසින් පුදනු ලබයි. එක් නමක් ගන්ධාර පුරයෙහි පුදනු ලබයි. තවත් එක් නමක් කාලිංග රජුගේ දේශයෙහි පුදනු ලබන අතර, එක් නමක් නාගරාජයා විසින් පුදනු ලබයි.

တဿေဝ တေဇေန အယံ ဝသုန္ဓရာ,အာယာဂသေဋ္ဌေဟိ မဟီ အလင်္ကတာ;

ဧဝံ ဣမံ စက္ခုမတော သရီရံ,သုသက္ကတံ သက္ကတသက္ကတေဟိ.

ඒ ධාතූන් වහන්සේලාගේම තේජසින් මේ මහා පෘථිවිය ශ්‍රේෂ්ඨ ධාතු පූජාවන්ගෙන් අලංකාරවත් විය. මෙසේ පංච චක්ෂුසින් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා ගෞරවයට සුදුස්සන් විසින් මනාකොට පුදනු ලැබූහ.

ဒေဝိန္ဒနာဂိန္ဒနရိန္ဒပူဇိတော,မနုဿိန္ဒသေဋ္ဌေဟိ တထေဝ ပူဇိတော;

တံ ဝန္ဒထ ပဉ္ဇလိကာ လဘိတွာ,ဗုဒ္ဓေါ ဟဝေ ကပ္ပသတေဟိ ဒုလ္လဘောတိ.

දේවේන්ද්‍රයන්, නාගේන්ද්‍රයන් හා නරේන්ද්‍රයන් විසින් පුදන ලද්දා වූ, එසේම මනුෂ්‍ය රජුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨයන් විසින් පුදන ලද්දා වූ ඒ ධාතු සමූහය ලබාගෙන දොහොත් මුදුන් දී වන්දනා කරව්. ඒකාන්තයෙන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් කල්ප සිය ගණනකින් වුව ද දැකගත නොහැකි තරම් දුර්ලභය.

စတ္တာလီသ သမာ ဒန္တာ, ကေသာ လောမာ စ သဗ္ဗသော;

ဒေဝါ ဟရိံသု ဧကေကံ, စက္ကဝါဠပရမ္ပရာတိ.

සමාන වූ දත් සතළිසකි. කේශ ධාතූන් හා රෝම ධාතූන් ද ඒ සියල්ලම ධාතූන් වූහ. දෙවිවරු ඒ එක එකක් සක්වල පරම්පරා අනුව ගෙන ගියහ.

မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

තුන්වන මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රය නිම විය.

၄. မဟာသုဒဿနသုတ္တံ

4. මහා සුදස්සන සූත්‍රය

၂၄၁. ဧဝံ [Pg.139] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ အန္တရေန ယမကသာလာနံ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမသ္မိံ ခုဒ္ဒကနဂရကေ ဥဇ္ဇင်္ဂလနဂရကေ သာခါနဂရကေ ပရိနိဗ္ဗာယိ. သန္တိ, ဘန္တေ, အညာနိ မဟာနဂရာနိ. သေယျထိဒံ – စမ္ပာ, ရာဇဂဟံ, သာဝတ္ထိ, သာကေတံ, ကောသမ္ဗီ, ဗာရာဏသီ; ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယတု. ဧတ္ထ ဗဟူ ခတ္တိယမဟာသာလာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဂဟပတိမဟာသာလာ တထာဂတေ အဘိပ္ပသန္နာ, တေ တထာဂတဿ သရီရပူဇံ ကရိဿန္တီ’’တိ.

241. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජුන්ගේ උපවත්තන සල් උයනේ යමක සල් රුක් අතර පරිනිරාවාණ සමයෙහි වැඩසිටි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තාහ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කුඩා නගරයක, වනය මැද පිහිටි මේ අසංවිධානාත්මක ශාඛා නගරයක පිරිනිවන් නොවැඩිය මැනව. ස්වාමීනි, චම්පා, රජගහ, සැවැත්, සාකේත, කොසඹෑ, බරණැස් වැනි වෙනත් මහා නගර ඇත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි පිරිනිවන් වඩිනා සේක්වා. එහි තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු බොහෝ ක්ෂත්‍රිය මහාසාරයන්, බ්‍රාහ්මණ මහාසාරයන් හා ගෘහපති මහාසාරයන් වසති. ඔවුහු තථාගතයන් වහන්සේගේ ශරීර පූජාවන් (ආදාහන පූජාවන්) සිදු කරන්නාහ."

၂၄၂. ‘‘မာ ဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ; မာ ဟေဝံ, အာနန္ဒ, အဝစ – ခုဒ္ဒကနဂရကံ ဥဇ္ဇင်္ဂလနဂရကံ သာခါနဂရက’’န္တိ.

242. "ආනන්දය, එසේ නොකියන්න. ආනන්දය, මෙය කුඩා නගරයකැයි ද, වනය මැද පිහිටි අසංවිධානාත්මක ශාඛා නගරයකැයි ද එසේ නොකියන්න."

ကုသာဝတီရာဇဓာနီ

කුසාවතී රාජධානිය

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော နာမ အဟောသိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ အယံ ကုသိနာရာ ကုသာဝတီ နာမ ရာဇဓာနီ အဟောသိ. ပုရတ္ထိမေန စ ပစ္ဆိမေန စ ဒွါဒသယောဇနာနိ အာယာမေန, ဥတ္တရေန စ ဒက္ခိဏေန စ သတ္တယောဇနာနိ ဝိတ္ထာရေန. ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ အဟောသိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏမနုဿာ စ သုဘိက္ခာ စ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဒေဝါနံ အာဠကမန္ဒာ နာမ ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဟောတိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏယက္ခာ စ သုဘိက္ခာ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုသာဝတီ ရာဇဓာနီ ဣဒ္ဓါ စေဝ အဟောသိ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ စ အာကိဏ္ဏမနုဿာ စ သုဘိက္ခာ စ. ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တာ အဟောသိ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ, သေယျထိဒံ – ဟတ္ထိသဒ္ဒေန အဿသဒ္ဒေန ရထသဒ္ဒေန ဘေရိသဒ္ဒေန မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေန ဝီဏာသဒ္ဒေန ဂီတသဒ္ဒေန သင်္ခသဒ္ဒေန [Pg.140] သမ္မသဒ္ဒေန ပါဏိတာဠသဒ္ဒေန ‘အသ္နာထ ပိဝထ ခါဒထာ’တိ ဒသမေန သဒ္ဒေန.

"ආනන්දය, පෙර කලෙක සතර මහා සමුද්‍රය කෙළවර කොට ඇති පෘථිවිය ජයග්‍රහණය කළ, සිය ජනපදයෙහි ස්ථාවර භාවයට පත් වූ, මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය වූ මහා සුදස්සන නමින් රජ කෙනෙක් වූහ. ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජුගේ රාජධානිය වූයේ මේ කුසිනාරාවමයි. එකල එය 'කුසාවතී' නම් විය. එය නැගෙනහිර හා බටහිර දිශාවෙන් දිගින් යොදුන් දොළසක් වූ අතර, උතුර හා දකුණු දිශාවෙන් පළලින් යොදුන් හතක් විය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය සමෘද්ධිමත් වූවාය, දියුණු වූවාය, බොහෝ ජනයාගෙන් යුක්ත වූවාය, මිනිසුන්ගෙන් පිරී ගියාය, ආහාර පාන සුලභ වූවාය. ආනන්දය, යම් සේ දෙවිවරුන්ගේ 'ආළකමන්දා' නම් රාජධානිය සමෘද්ධිමත් ද, දියුණු ද, බොහෝ ජනයාගෙන් හා දේව වර්ගයාගෙන් පිරී පවතී ද, ආහාර පාන සුලභ ද; ආනන්දය, එලෙසම කුසාවතී රාජධානිය ද සමෘද්ධිමත් වූවාය, දියුණු වූවාය, බොහෝ ජනයාගෙන් හා මිනිසුන්ගෙන් පිරී ගියාය, ආහාර පාන සුලභ වූවාය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම ශබ්ද දසයකින් යුක්ත වූවාය. එනම්: ඇත් හඬ, අස් හඬ, රිය හඬ, භේරි හඬ, මෘදංග හඬ, වීණා හඬ, ගී හඬ, සක් හඬ, සම්ම හඬ, මෙන්ම 'කන්න, බොන්න, රස විඳින්න්න' යන දසවන ශබ්දයෙනි."

‘‘ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ သတ္တဟိ ပါကာရေဟိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟောသိ. ဧကော ပါကာရော သောဝဏ္ဏမယော, ဧကော ရူပိယမယော, ဧကော ဝေဠုရိယမယော, ဧကော ဖလိကမယော, ဧကော လောဟိတင်္ကမယော, ဧကော မသာရဂလ္လမယော, ဧကော သဗ္ဗရတနမယော. ကုသာဝတိယာ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနိယာ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဒွါရာနိ အဟေသုံ. ဧကံ ဒွါရံ သောဝဏ္ဏမယံ, ဧကံ ရူပိယမယံ, ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ, ဧကံ ဖလိကမယံ. ဧကေကသ္မိံ ဒွါရေ သတ္တ သတ္တ ဧသိကာ နိခါတာ အဟေသုံ တိပေါရိသင်္ဂါ တိပေါရိသနိခါတာ ဒွါဒသပေါရိသာ ဥဗ္ဗေဓေန. ဧကာ ဧသိကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ, ဧကာ လောဟိတင်္ကမယာ, ဧကာ မသာရဂလ္လမယာ, ဧကာ သဗ္ဗရတနမယာ. ကုသာဝတီ, အာနန္ဒ, ရာဇဓာနီ သတ္တဟိ တာလပန္တီဟိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟောသိ. ဧကာ တာလပန္တိ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ, ဧကာ လောဟိတင်္ကမယာ, ဧကာ မသာရဂလ္လမယာ, ဧကာ သဗ္ဗရတနမယာ. သောဝဏ္ဏမယဿ တာလဿ သောဝဏ္ဏမယော ခန္ဓော အဟောသိ, ရူပိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ရူပိယမယဿ တာလဿ ရူပိယမယော ခန္ဓော အဟောသိ, သောဝဏ္ဏမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဝေဠုရိယမယဿ တာလဿ ဝေဠုရိယမယော ခန္ဓော အဟောသိ, ဖလိကမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဖလိကမယဿ တာလဿ ဖလိကမယော ခန္ဓော အဟောသိ, ဝေဠုရိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. လောဟိတင်္ကမယဿ တာလဿ လောဟိတင်္ကမယော ခန္ဓော အဟောသိ, မသာရဂလ္လမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. မသာရဂလ္လမယဿ တာလဿ မသာရဂလ္လမယော ခန္ဓော အဟောသိ, လောဟိတင်္ကမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. သဗ္ဗရတနမယဿ တာလဿ သဗ္ဗရတနမယော ခန္ဓော အဟောသိ, သဗ္ဗရတနမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. တာသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စင်္ဂိကဿ တူရိယဿ သုဝိနီတဿ သုပ္ပဋိတာဠိတဿ သုကုသလေဟိ သမန္နာဟတဿ သဒ္ဒေါ ဟောတိ ဝဂ္ဂု စ [Pg.141] ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, တာသံ တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, တေန သမယေန ကုသာဝတိယာ ရာဇဓာနိယာ ဓုတ္တာ အဟေသုံ သောဏ္ဍာ ပိပါသာ, တေ တာသံ တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေန ပရိစာရေသုံ.

“ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය පවුරු හතකින් වටවී තිබුණි. එක් පවුරක් රන්මය විය, එක් පවුරක් රිදීමය විය, එක් පවුරක් වෛඪූර්යමය විය, එක් පවුරක් පළිඟුමය විය, එක් පවුරක් රතු මැණික් (ලෝහිතංක) මය විය, එක් පවුරක් මසාරගල්ල (මහ නීල) මය විය, තව එක් පවුරක් සියලු රත්නයන්ගෙන් (සර්ව රත්නමය) යුක්ත විය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානියෙහි සිවු වර්ණයෙන් යුත් දොරටු සතරක් විය. එක් දොරටුවක් රන්මය විය, එකක් රිදීමය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් පළිඟුමය විය. එක් එක් දොරටුවක ඉන්ද්‍රඛීල (ටැම්) සත බැගින් පිහිටුවා තිබුණි. ඒවා වටප්‍රමාණයෙන් මිනිස් උස (පෝරිස) තුනක් වූ අතර, පෝරිස තුනක් ගැඹුරට පොළොවෙහි වැළලී තිබුණි. සම්පූර්ණ උස පෝරිස දොළසක් විය. එක් ඉන්ද්‍රඛීලයක් රන්මය විය, එකක් රිදීමය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් පළිඟුමය විය, එකක් රතු මැණික්මය විය, එකක් මසාරගල්ලමය විය, තව එකක් සියලු රත්නයන්ගෙන් යුක්ත විය. ආනන්දය, කුසාවතී රාජධානිය තල් පේළි හතකින් වටවී තිබුණි. එක් තල් පේළියක් රන්මය විය, එකක් රිදීමය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් පළිඟුමය විය, එකක් රතු මැණික්මය විය, එකක් මසාරගල්ලමය විය, එකක් සියලු රත්නයන්ගෙන් යුක්ත විය. රන්මය තල් ගසෙහි කඳ රන්මය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි රිදීමය විය. රිදීමය තල් ගසෙහි කඳ රිදීමය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි රන්මය විය. වෛඪූර්යමය තල් ගසෙහි කඳ වෛඪූර්යමය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි පළිඟුමය විය. පළිඟුමය තල් ගසෙහි කඳ පළිඟුමය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි වෛඪූර්යමය විය. රතු මැණික්මය තල් ගසෙහි කඳ රතු මැණික්මය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි මසාරගල්ලමය විය. මසාරගල්ලමය තල් ගසෙහි කඳ මසාරගල්ලමය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි රතු මැණික්මය විය. සර්ව රත්නමය තල් ගසෙහි කඳ ද රත්නමය වූ අතර, එහි කොළ සහ ගෙඩි ද රත්නමය විය. ආනන්දය, සුළඟින් සෙලවෙන ඒ තල් පේළිවල ශබ්දය මිහිරි විය, සිත්ගන්නා සුළු විය, ප්‍රියජනක විය, මත්වන සුළු (සිත් අලවන) විය. ආනන්දය, දක්ෂ ශිල්පීන් විසින් මැනවින් ශබ්දය නිපදවන ලෙස වයන ලද පංචාංගික තූර්ය භාණ්ඩයක ශබ්දය යම් සේ මිහිරි ද, ප්‍රියජනක ද, සිත් අලවන සුළු ද, ආනන්දය, එලෙසම සුළඟින් සෙලවෙන ඒ තල් පේළිවල ශබ්දය ද මිහිරි විය, ප්‍රියජනක විය, සිත් අලවන සුළු විය. ආනන්දය, ඒ සමයෙහි කුසාවතී රාජධානියෙහි යම් මදයට හෝ කාමයට ලොල් වූවෝ වූහු ද, ඔවුහු සුළඟින් සෙලවෙන ඒ තල් පේළිවල ශබ්දයෙන් ප්‍රීතියට පත්ව විනෝද වූහ.”

စက္ကရတနံ

සක්විති රුවන (චක්‍ර රත්නය)

၂၄၃. ‘‘ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော အဟောသိ စတူဟိ စ ဣဒ္ဓီဟိ. ကတမေဟိ သတ္တဟိ? ဣဓာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုရဟောသိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ. ဒိသွာ ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘သုတံ ခေါ ပနေတံ – ‘‘ယဿ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝတိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ, သော ဟောတိ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’’တိ. အဿံ နု ခေါ အဟံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’တိ.

243. “ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජු සප්ත රත්නයන්ගෙන් හා සතර සෘද්ධි (සම්පත්) වලින් සමන්විත විය. ඒ සප්ත රත්නයන් කවරේද? ආනන්දය, මෙහිලා මහාසුදස්සන රජු පසළොස්වක පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කර, පෙහෙවස් සමාදන්ව ප්‍රාසාදයෙහි මතුමහලට පැමිණ සිටිද්දී, අර දහසක් ඇති, නිම් වළලු සහිත වූ, නැබ සහිත වූ, සියලු අයුරින් පරිපූර්ණ වූ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය පහළ විය. එය දැක මහාසුදස්සන රජුට මෙසේ සිතුණි: ‘අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජෙකු පසළොස්වක පෝය දින හිස සෝදා ස්නානය කර, පෙහෙවස් සමාදන්ව ප්‍රාසාදයෙහි මතුමහලට පැමිණ සිටිද්දී, අර දහසක් ඇති, නිම් වළලු සහිත වූ, නැබ සහිත වූ, සියලු අයුරින් පරිපූර්ණ වූ දිව්‍යමය චක්‍ර රත්නය පහළ වේ නම්, ඔහු සක්විති රජෙකු වන බව මා අසා ඇත. මම සැබවින්ම සක්විති රජෙක්ද?’ යනුවෙනි.”

၂၄၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝါမေန ဟတ္ထေန သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန စက္ကရတနံ အဗ္ဘုက္ကိရိ – ‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတနံ, အဘိဝိဇိနာတု ဘဝံ စက္ကရတန’န္တိ. အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ပဝတ္တိ, အနွဒေဝ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ, ယသ္မိံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာသိ, တတ္ထ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ မဟာရာဇ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, သကံ တေ မဟာရာဇ, အနုသာသ မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ န အာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘဏိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ[Pg.142]. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရညော မဟာသုဒဿနဿ အနုယန္တာ အဟေသုံ. အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပဝတ္တိ…ပေ… ဒက္ခိဏံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ပဝတ္တိ…ပေ… ပစ္ဆိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဥတ္တရံ ဒိသံ ပဝတ္တိ, အနွဒေဝ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာသိ, တတ္ထ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ မဟာရာဇ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, သကံ တေ မဟာရာဇ, အနုသာသ မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ န အာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘဏိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော, တေ ရညော မဟာသုဒဿနဿ အနုယန္တာ အဟေသုံ.

244. “ආනන්ද, එකල්හි මහාසුදස්සන රජතුමා ආසනයෙන් නැගී සිට, උත්තරාසංගය (සිවුරු සළුව) එක් උරහිසක තබාගෙන, වම් අතින් රන් කෙණ්ඩිය ගෙන, දකුණු අතින් ‘භවත් චක්‍ර රත්නය පෙරළේවා, භවත් චක්‍ර රත්නය (දිශාවන්) ජය ගනීවා’ යැයි පවසමින් චක්‍ර රත්නයට පැන් ඉසුවේය. ආනන්ද, එවිට ඒ චක්‍ර රත්නය පෙරදිග දෙසට පෙරළුණි. මහාසුදස්සන රජතුමා ද සිවුරඟ සේනාව සමඟ එය පසුපස ගියේය. ආනන්ද, චක්‍ර රත්නය යම් ප්‍රදේශයක නැවතුණේ ද, මහාසුදස්සන රජතුමා සිවුරඟ සේනාව සමඟ එහි ලැගුම් ගත්තේය. ආනන්ද, පෙරදිග දිශාවෙහි යම් ප්‍රතිරාජයෝ වූහු ද, ඔවුහු මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘මහරජතුමනි, වැඩම කළ මැනව! මහරජතුමනි, ඔබතුමාගේ පැමිණීම යහපත්ය. මහරජතුමනි, මේ ඔබතුමාගේම රාජ්‍යයයි. මහරජතුමනි, අප පාලනය කළ මැනව!’ මහාසුදස්සන රජතුමා මෙසේ පැවසුවේය: ‘පණ ඇති සතුන් නොමැරිය යුතුය. නුදුන් දේ (සොරකම් කොට) නොගත යුතුය. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුය. මුසාවාද නොපැවසිය යුතුය. මත්පැන් නොබිය යුතුය. පෙර පරිදිම අයබදු අනුභව කරව් (සාධාරණ ලෙස බදු ගනිව්).’ ආනන්ද, පෙරදිග දිශාවෙහි ඒ ප්‍රතිරාජයෝ මහාසුදස්සන රජතුමාට අවනත වන්නා වූ පිරිවර රජවරු බවට පත්වූහ. ආනන්ද, ඉක්බිති ඒ චක්‍ර රත්නය පෙරදිග සමුද්‍රයට බැස, ඉන් නැගී දකුණු දිශාවට පෙරළුණි... (පෙ)... දකුණු සමුද්‍රයට බැස, ඉන් නැගී බටහිර දිශාවට පෙරළුණි... (පෙ)... බටහිර සමුද්‍රයට බැස, ඉන් නැගී උතුරු දිශාවට පෙරළුණි. මහාසුදස්සන රජතුමා ද සිවුරඟ සේනාව සමඟ එය පසුපස ගියේය. ආනන්ද, චක්‍ර රත්නය යම් ප්‍රදේශයක නැවතුණේ ද, මහාසුදස්සන රජතුමා සිවුරඟ සේනාව සමඟ එහි ලැගුම් ගත්තේය. ආනන්ද, උතුරු දිශාවෙහි යම් ප්‍රතිරාජයෝ වූහු ද, ඔවුහු මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘මහරජතුමනි, වැඩම කළ මැනව! මහරජතුමනි, ඔබතුමාගේ පැමිණීම යහපත්ය. මහරජතුමනි, මේ ඔබතුමාගේම රාජ්‍යයයි. මහරජතුමනි, අප පාලනය කළ මැනව!’ මහාසුදස්සන රජතුමා මෙසේ පැවසුවේය: ‘පණ ඇති සතුන් නොමැරිය යුතුය. නුදුන් දේ නොගත යුතුය. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුය. මුසාවාද නොපැවසිය යුතුය. මත්පැන් නොබිය යුතුය. පෙර පරිදිම අයබදු අනුභව කරව්.’ ආනන්ද, උතුරු දිශාවෙහි ඒ ප්‍රතිරාජයෝ මහාසුදස්සන රජතුමාට අවනත වූවෝ වූහ.”

၂၄၅. ‘‘အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, စက္ကရတနံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အဘိဝိဇိနိတွာ ကုသာဝတိံ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ရညော မဟာသုဒဿနဿ အန္တေပုရဒွါရေ အတ္ထကရဏပမုခေ အက္ခာဟတံ မညေ အဋ္ဌာသိ ရညော မဟာသုဒဿနဿ အန္တေပုရံ ဥပသောဘယမာနံ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ စက္ကရတနံ ပါတုရဟောသိ.

245. “ආනන්ද, ඉක්බිති ඒ චක්‍ර රත්නය සතර මහා සමුද්‍රය කෙළවර කොට ඇති මුළු පෘථිවියම ජයගෙන, කුසාවතී රාජධානියට පෙරළා පැමිණ, මහාසුදස්සන රජතුමාගේ අන්තඃපුර ද්වාරයෙහි, යුක්තිය පසිඳලන මණ්ඩපය අභියස, අක්ෂයක (දණ්ඩක) තදින් බැඳුණාක් මෙන් රජතුමාගේ අන්තඃපුරය බබුළුවමින් ස්ථාවරව පිහිටියේය. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු වූ චක්‍ර රත්නයක් පහළ විය.”

ဟတ္ထိရတနံ

ඇත් රත්නය (හත්ථිරතනය)

၂၄၆. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဟတ္ထိရတနံ ပါတုရဟောသိ သဗ္ဗသေတော သတ္တပ္ပတိဋ္ဌော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဥပေါသထော နာမ နာဂရာဇာ. တံ ဒိသွာ ရညော မဟာသုဒဿနဿ စိတ္တံ ပသီဒိ – ‘ဘဒ္ဒကံ ဝတ ဘော ဟတ္ထိယာနံ, သစေ ဒမထံ ဥပေယျာ’တိ. အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, ဟတ္ထိရတနံ – သေယျထာပိ နာမ ဂန္ဓဟတ္ထာဇာနိယော ဒီဃရတ္တံ သုပရိဒန္တော, ဧဝမေဝ ဒမထံ ဥပဂစ္ဆိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တမေဝ ဟတ္ထိရတနံ ဝီမံသမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ အဘိရုဟိတွာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အနုယာယိတွာ ကုသာဝတိံ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ပါတရာသမကာသိ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ ဟတ္ထိရတနံ ပါတုရဟောသိ.

246. “නැවතත් ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මුළුමනින්ම සුදු පැහැති වූ, අංග සතකින් පොළොවේ ස්පර්ශ වන්නා වූ, සෘද්ධිමත් වූ, අහසින් යා හැකි වූ, ‘උපෝසථ’ නම් වූ ඇත් රජෙක් පහළ විය. ඒ ඇත් රත්නය දැක මහාසුදස්සන රජතුමාගේ සිත පැහැදුණි: ‘භවත්නි, මේ ඇත් වාහනය කෙතරම් අසිරිමත් ද! ඉදින් මොහු හික්මවන්නේ නම් ඉතා යහපත්ය.’ ආනන්ද, එවිට ඒ ඇත් රත්නය, දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මනාව හික්මවන ලද ආජානීය ගන්ධ හස්තියෙකු මෙන් එකෙණෙහිම හික්මුණේය. ආනන්ද, අතීතයෙහි දිනක මහාසුදස්සන රජතුමා ඒ ඇත් රත්නය පරීක්ෂා කරනු පිණිස, පෙරවරු කාලයෙහි ඒ මත නැගී සතර මහා සමුද්‍රය කෙළවර කොට ඇති මුළු පෘථිවියම වටා සංචාරය කොට, කුසාවතී රාජධානියට පෙරළා පැමිණ උදෑසන ආහාරය අනුභව කළේය. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු වූ ඇත් රත්නයක් පහළ විය.”

အဿရတနံ

අස් රත්නය (අස්සරතනය)

၂၄၇. ‘‘ပုန [Pg.143] စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ အဿရတနံ ပါတုရဟောသိ သဗ္ဗသေတော ကာဠသီသော မုဉ္ဇကေသော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဝလာဟကော နာမ အဿရာဇာ. တံ ဒိသွာ ရညော မဟာသုဒဿနဿ စိတ္တံ ပသီဒိ – ‘ဘဒ္ဒကံ ဝတ ဘော အဿယာနံ သစေ ဒမထံ ဥပေယျာ’တိ. အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, အဿရတနံ သေယျထာပိ နာမ ဘဒ္ဒေါ အဿာဇာနိယော ဒီဃရတ္တံ သုပရိဒန္တော, ဧဝမေဝ ဒမထံ ဥပဂစ္ဆိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တမေဝ အဿရတနံ ဝီမံသမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ အဘိရုဟိတွာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အနုယာယိတွာ ကုသာဝတိံ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ပါတရာသမကာသိ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ အဿရတနံ ပါတုရဟောသိ.

247. “නැවතත් ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මුළුමනින්ම සුදු පැහැති වූ, කළු පැහැති හිසක් ඇති, පීරා තැබූ මුංජ තණ (සේද වැනි කේශර) වැනි මනරම් හිසකෙස් ඇති, සෘද්ධිමත් වූ, අහසින් යා හැකි වූ, ‘වලාහක’ නම් වූ අස් රජෙක් පහළ විය. ඒ අස් රත්නය දැක මහාසුදස්සන රජතුමාගේ සිත පැහැදුණි: ‘භවත්නි, මේ අස් වාහනය කෙතරම් අසිරිමත් ද! ඉදින් මොහු හික්මවන්නේ නම් ඉතා යහපත්ය.’ ආනන්ද, එවිට ඒ අස් රත්නය, මනාව හික්මවන ලද උතුම් අස් ආජානීයයෙකු මෙන් එකෙණෙහිම හික්මුණේය. ආනන්ද, අතීතයෙහි දිනක මහාසුදස්සන රජතුමා ඒ අස් රත්නයම පරීක්ෂා කරනු පිණිස, පෙරවරු කාලයෙහි ඒ මත නැගී සතර මහා සමුද්‍රය කෙළවර කොට ඇති මුළු පෘථිවියම වටා සංචාරය කොට, කුසාවතී රාජධානියට පෙරළා පැමිණ උදෑසන ආහාරය අනුභව කළේය. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු වූ අස් රත්නයක් පහළ විය.”

မဏိရတနံ

මිණි රත්නය (මණිරතනය)

၂၄၈. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ မဏိရတနံ ပါတုရဟောသိ. သော အဟောသိ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တဿ ခေါ ပနာနန္ဒ, မဏိရတနဿ အာဘာ သမန္တာ ယောဇနံ ဖုဋာ အဟောသိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တမေဝ မဏိရတနံ ဝီမံသမာနော စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ သန္နယှိတွာ မဏိံ ဓဇဂ္ဂံ အာရောပေတွာ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ပါယာသိ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, သမန္တာ ဂါမာ အဟေသုံ, တေ တေနောဘာသေန ကမ္မန္တေ ပယောဇေသုံ ဒိဝါတိ မညမာနာ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ မဏိရတနံ ပါတုရဟောသိ.

248. ආනන්ද, නැවතත් මහාසුදස්සන රජතුමාට මාණික්‍ය රත්නය පහළ විය. එම මාණික්‍යය අතිශයින් දීප්තිමත් වූ, උසස් ජාතියේ වූ, අටපට්ටම් වූ, මැනවින් ඔප දැමූ, ඉතා පිරිසිදු, පැහැදිලි, නොකැලැල්, සියලු අයුරින් සම්පූර්ණ වූ වෛදූර්ය මාණික්‍යයකි. ආනන්ද, එම මාණික්‍ය රත්නයේ ආලෝකය අවට එක් යොදුනක් දුරට පැතිර ගියේය. ආනන්ද, පෙර කලක මහාසුදස්සන රජතුමා එම මාණික්‍ය රත්නය පරීක්ෂා කරනු පිණිස චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කරවා, මාණික්‍යය ධජයෙහි කෙළවර තබා රාත්‍රී මහා අන්ධකාරයේ ගමන් කළේය. ආනන්ද, අවට ගම්වල වැසියෝ එම මාණික්‍යයේ ආලෝකයෙන් මෙය දහවල් කාලය යැයි සිතා සිය කටයුතුවල නිරත වූහ. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු මාණික්‍ය රත්නයක් පහළ විය.

ဣတ္ထိရတနံ

ස්ත්‍රී රත්නය

၂၄၉. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဣတ္ထိရတနံ ပါတုရဟောသိ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ နာတိကိသာ နာတိထူလာ နာတိကာဠိကာ နာစ္စောဒါတာ အတိက္ကန္တာ မာနုသိဝဏ္ဏံ အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏံ. တဿ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဣတ္ထိရတနဿ ဧဝရူပေါ ကာယသမ္ဖဿော ဟောတိ, သေယျထာပိ [Pg.144] နာမ တူလပိစုနော ဝါ ကပ္ပာသပိစုနော ဝါ. တဿ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဣတ္ထိရတနဿ သီတေ ဥဏှာနိ ဂတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဥဏှေ သီတာနိ. တဿ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဣတ္ထိရတနဿ ကာယတော စန္ဒနဂန္ဓော ဝါယတိ, မုခတော ဥပ္ပလဂန္ဓော. တံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဣတ္ထိရတနံ ရညော မဟာသုဒဿနဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနီ အဟောသိ ပစ္ဆာနိပါတိနီ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝိနီ မနာပစာရိနီ ပိယဝါဒိနီ. တံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဣတ္ထိရတနံ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ မနသာပိ နော အတိစရိ, ကုတော ပန ကာယေန. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ ပါတုရဟောသိ.

249. ආනන්ද, නැවතත් මහාසුදස්සන රජතුමාට ස්ත්‍රී රත්නය පහළ විය. ඇය ඉතා රූමත් වූවාය, දැකීමට ප්‍රිය වූවාය, ප්‍රසාදජනක වූවාය, උතුම් ශරීර වර්ණයෙන් යුක්ත වූවාය. ඕ තොමෝ ඉතා උස හෝ ඉතා මිටි හෝ නොවූවාය; ඉතා කෙට්ටු හෝ ඉතා ස්ථූල හෝ නොවූවාය; ඉතා කළු හෝ ඉතා සුදු හෝ නොවූවාය. ඇය මනුෂ්‍ය කාන්තාවකගේ රූප සෝභාව ඉක්මවා ගිය, දිව්‍ය රූප සෝභාවට සමාන වූවාය. ආනන්ද, එම ස්ත්‍රී රත්නයේ ශරීර ස්පර්ශය පුළුන් රොදක හෝ කපු රොදක ස්පර්ශය බඳු විය. ආනන්ද, එම ස්ත්‍රී රත්නයේ ශරීරය ශීත කාලයේදී උණුසුම් වූ අතර උණුසුම් කාලයේදී සිසිල් විය. ආනන්ද, ඇගේ ශරීරයෙන් සඳුන් සුවඳක් ද, මුඛයෙන් නිල් මහනෙල් මල් සුවඳක් ද හැමීය. ආනන්ද, එම ස්ත්‍රී රත්නය මහාසුදස්සන රජතුමාට පෙර අවදි වන්නීය, රජතුමාට පසුව නිදන්නීය, ඕනෑම කටයුත්තකට කැමැත්තෙන් ඉදිරිපත් වන්නීය, රජුගේ මනාපය පරිදි හැසිරෙන්නීය, ප්‍රිය වචන කතා කරන්නීය. ආනන්ද, එම ස්ත්‍රී රත්නය මහාසුදස්සන රජතුමා සිතින් පවා ඉක්මවා නොගියාය, එසේ තිබියදී කයින් කෙසේ නම් ඉක්මවා යන්නීද? ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු ස්ත්‍රී රත්නයක් පහළ විය.

ဂဟပတိရတနံ

ගෘහපති රත්නය

၂၅၀. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဂဟပတိရတနံ ပါတုရဟောသိ. တဿ ကမ္မဝိပါကဇံ ဒိဗ္ဗစက္ခု ပါတုရဟောသိ ယေန နိဓိံ ပဿတိ သဿာမိကမ္ပိ အဿာမိကမ္ပိ. သော ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟံ တေ ဓနေန ဓနကရဏီယံ ကရိဿာမီ’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တမေဝ ဂဟပတိရတနံ ဝီမံသမာနော နာဝံ အဘိရုဟိတွာ မဇ္ဈေ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတံ ဩဂါဟိတွာ ဂဟပတိရတနံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထော မေ, ဂဟပတိ, ဟိရညသုဝဏ္ဏေနာ’တိ. ‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, ဧကံ တီရံ နာဝါ ဥပေတူ’တိ. ‘ဣဓေဝ မေ, ဂဟပတိ, အတ္ထော ဟိရညသုဝဏ္ဏေနာ’တိ. အထ ခေါ တံ, အာနန္ဒ, ဂဟပတိရတနံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥဒကံ ဩမသိတွာ ပူရံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ကုမ္ဘိံ ဥဒ္ဓရိတွာ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလမေတ္တာဝတာ မဟာရာဇ, ကတမေတ္တာဝတာ မဟာရာဇ, ပူဇိတမေတ္တာဝတာ မဟာရာဇာ’တိ? ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဧဝမာဟ – ‘အလမေတ္တာဝတာ ဂဟပတိ, ကတမေတ္တာဝတာ ဂဟပတိ, ပူဇိတမေတ္တာဝတာ ဂဟပတီ’တိ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ ဂဟပတိရတနံ ပါတုရဟောသိ.

250. ආනන්ද, නැවතත් මහාසුදස්සන රජතුමාට ගෘහපති රත්නය පහළ විය. ඔහුට සිය කර්ම විපාකයෙන් උපන් දිව්‍ය චක්ෂුසක් පහළ වූ අතර, එමඟින් ඔහුට හිමිකරුවෙකු ඇති හෝ නැති සියලු නිධානයන් පෙනුණි. ඔහු මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ උත්සාහයෙන් තොරව (නිදහසේ) වැඩ වසනු මැනවි. මම ඔබ වහන්සේගේ ධනයෙන් කළ යුතු කටයුතු ඉටු කරන්නෙමි.' ආනන්ද, පෙර කලක මහාසුදස්සන රජතුමා එම ගෘහපති රත්නය පරීක්ෂා කරනු පිණිස නෞකාවකට නැඟ ගංගා නදිය මැද සැඩ පහරට ගොස් ගෘහපති රත්නයට මෙසේ කීවේය: 'ගෘහපතිය, මට රන් රිදී අවශ්‍යව ඇත.' 'මහ රජතුමනි, එසේ නම් නෞකාව එක් ඉවුරකට පමුණුවන්න.' 'ගෘහපතිය, මට මෙහිදීම රන් රිදී අවශ්‍යය.' ආනන්ද, එවිට එම ගෘහපති රත්නය දෑතින්ම ජලය පිරිමැද රන් රිදීවලින් පිරුණු කළයක් මතු කර මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙසේ කීවේය: 'මහ රජතුමනි, මෙපමණකින් ප්‍රමාණවත්ද? මහ රජතුමනි, මෙපමණකින් කටයුත්ත ඉටු වූයේද? මහ රජතුමනි, මෙපමණකින් පූජාව ඉටු වූයේද?' මහාසුදස්සන රජතුමා මෙසේ පැවසීය: 'ගෘහපතිය, මෙපමණකින් ප්‍රමාණවත්ය, මෙපමණකින් කටයුත්ත ඉටු විය, මෙපමණකින් පූජාව සිද්ධ විය.' ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු ගෘහපති රත්නයක් පහළ විය.

ပရိဏာယကရတနံ

පරිණායක රත්නය

၂၅၁. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ပရိဏာယကရတနံ ပါတုရဟောသိ ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဋိဗလော ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ [Pg.145] ဥပယာပေတဗ္ဗံ ဥပယာပေတုံ, အပယာပေတဗ္ဗံ အပယာပေတုံ, ဌပေတဗ္ဗံ ဌပေတုံ. သော ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ, အဟမနုသာသိဿာမီ’တိ. ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဧဝရူပံ ပရိဏာယကရတနံ ပါတုရဟောသိ.

251. ආනන්ද, නැවතත් මහාසුදස්සන රජතුමාට පණ්ඩිත වූ, ව්‍යක්ත වූ, මේධාවී වූ පරිණායක රත්නයක් පහළ විය. ඔහු මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණිය යුත්තන් පැමිණවීමටත්, ඉවත් කළ යුත්තන් ඉවත් කිරීමටත්, තනතුරු දිය යුත්තන්ට තනතුරු දීමටත් දක්ෂ විය. ඔහු මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ උත්සාහයෙන් තොරව වැඩ වසනු මැනවි. මම ඔබ වහන්සේට අනුශාසනා කරන්නෙමි.' ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු පරිණායක රත්නයක් පහළ විය.

‘‘ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမေဟိ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော အဟောသိ.

ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමා මෙකී සප්ත රත්නයන්ගෙන් සමන්නාගත වූයේය.

စတုဣဒ္ဓိသမန္နာဂတော

සතර සෘද්ධීන්ගෙන් (සුවිශේෂී ගුණාංගයන්ගෙන්) සමන්විත වීම

၂၅၂. ‘‘ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော စတူဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတော အဟောသိ. ကတမာဟိ စတူဟိ ဣဒ္ဓီဟိ? ဣဓာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော အဘိရူပေါ အဟောသိ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမာယ ပဌမာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော အဟောသိ.

252. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමා සතර සෘද්ධීන්ගෙන් සමන්විත විය. ඒ සතර සෘද්ධීහු කවරේද? ආනන්ද, මෙහි මහාසුදස්සන රජතුමා අතිශයින් රූමත් විය, දර්ශනීය විය, ප්‍රසාදජනක විය, උතුම් ශරීර වර්ණයෙන් යුක්ත විය. ඔහු සෙසු මනුෂ්‍යයන්ට වඩා බෙහෙවින්ම උසස් විය. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමා මෙබඳු පළමු සෘද්ධියෙන් සමන්විත විය.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဒီဃာယုကော အဟောသိ စိရဋ္ဌိတိကော အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမာယ ဒုတိယာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော အဟောသိ.

ආනන්ද, නැවතත් මහාසුදස්සන රජතුමා සෙසු මනුෂ්‍යයන්ට වඩා බෙහෙවින්ම දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් විය, බොහෝ කලක් ජීවත් වූයේය. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජතුමා මෙබඳු දෙවන සෘද්ධියෙන් සමන්විත විය.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော အပ္ပာဗာဓော အဟောသိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမာယ တတိယာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော အဟောသိ.

ආනන්දය, නැවතත් තවත් කරුණක් නම්, මහාසුදස්සන රජතුමා නිරෝගී වූයේය, රෝග පීඩා නැති වූයේය, අන් මිනිසුන්ට වඩා බෙහෙවින්ම අතිශය වූද, ඉතා සීතල හෝ ඉතා උණුසුම් හෝ නොවූද, සමසේ ආහාර පැසවන ශක්තියෙන් යුත් ජඨරාග්නියකින් යුක්ත වූයේය. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා මේ තුන්වන සෘද්ධියෙන් යුක්ත වූයේය.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ပိတာ ပုတ္တာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ. ရညောပိ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ပိယာ အဟေသုံ မနာပါ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ပိတု ပုတ္တာ ပိယာ ဟောန္တိ မနာပါ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညောပိ မဟာသုဒဿနဿ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ပိယာ အဟေသုံ မနာပါ.

ආනන්දය, නැවතත් තවත් කරුණක් නම්, මහාසුදස්සන රජතුමා බමුණු-ගෘහපතියන්ට ප්‍රිය වූයේය, මනාප වූයේය. ආනන්දය, පියෙකු තම පුත්‍රයන්ට ප්‍රිය මනාප වන්නාක් මෙන්ම, ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමාද බමුණු-ගෘහපතියන්ට ප්‍රිය මනාප වූයේය. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමාට ද බමුණු-ගෘහපතියෝ ප්‍රිය වූහ, මනාප වූහ. ආනන්දය, පියෙකුට තම පුත්‍රයන් ප්‍රිය මනාප වන්නාක් මෙන්ම, ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමාට ද බමුණු-ගෘහපතියෝ ප්‍රිය මනාප වූහ.

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ဥယျာနဘူမိံ နိယျာသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အတရမာနော, ဒေဝ, ယာဟိ, ယထာ [Pg.146] တံ မယံ စိရတရံ ပဿေယျာမာ’တိ. ရာဇာပိ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘အတရမာနော, သာရထိ, ရထံ ပေသေဟိ, ယထာ အဟံ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ စိရတရံ ပဿေယျ’န္တိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမာယ စတုတ္ထိယာ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော အဟောသိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော ဣမာဟိ စတူဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတော အဟောသိ.

ආනන්දය, පෙර කලෙක මහාසුදස්සන රජතුමා සිව්රඟ සේනාව පිරිවරා උයන් භූමියට පිටත් වූයේය. ආනන්දය, එකල්හි බමුණු-ගෘහපතියෝ මහාසුදස්සන රජතුමා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: 'දේවයන් වහන්ස, අපට ඔබවහන්සේව වැඩි වේලාවක් දැකගත හැකි වන පරිදි හෙමින් වැඩම කළ මැනවි' කියායි. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා ද, 'සාරථිය, මට බමුණු-ගෘහපතියන්ව වැඩි වේලාවක් දැකගත හැකි වන පරිදි රථය හෙමින් පදවන්න' යි සාරථියා ඇමතුවේය. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා මේ හතරවන සෘද්ධියෙන් යුක්ත වූයේය. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා මේ සෘද්ධි හතරෙන්ම යුක්ත වූයේය.

ဓမ္မပါသာဒပေါက္ခရဏီ

ධම්ම ප්‍රාසාදය සහ පොකුණු

၂၅၃. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဣမာသု တာလန္တရိကာသု ဓနုသတေ ဓနုသတေ ပေါက္ခရဏိယော မာပေယျ’န္တိ.

253. ආනන්දය, එකල්හි මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: 'මම මේ තල් වනාන්තර අතරෙහි එක් එක් දුනු සියයක් බැගින් වූ පරතරයකින් පොකුණු කරවන්නෙම් නම් මැනවි' කියායි.

‘‘မာပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တာသု တာလန္တရိကာသု ဓနုသတေ ဓနုသတေ ပေါက္ခရဏိယော. တာ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏိယော စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဣဋ္ဌကာဟိ စိတာ အဟေသုံ – ဧကာ ဣဋ္ဌကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ.

ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා ඒ තල් වනාන්තර අතර දුනු සියයෙන් සියයට පොකුණු කරවූයේය. ආනන්දය, ඒ පොකුණු වර්ණ හතරක ගඩොල්වලින් නිම කරන ලදී. එනම්, රන්මය ගඩොල්, රිදීවන් ගඩොල්, වෛඩූර්යමය ගඩොල් සහ පළිඟුමය ගඩොල් යනුවෙනි.

‘‘တာသု ခေါ ပနာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏီသု စတ္တာရိ စတ္တာရိ သောပါနာနိ အဟေသုံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ, ဧကံ သောပါနံ သောဝဏ္ဏမယံ ဧကံ ရူပိယမယံ ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ ဧကံ ဖလိကမယံ. သောဝဏ္ဏမယဿ သောပါနဿ သောဝဏ္ဏမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယဿ သောပါနဿ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဝေဠုရိယမယဿ သောပါနဿ ဝေဠုရိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, ဖလိကမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဖလိကမယဿ သောပါနဿ ဖလိကမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, ဝေဠုရိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. တာ ခေါ ပနာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏိယော ဒွီဟိ ဝေဒိကာဟိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟေသုံ ဧကာ ဝေဒိကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ. သောဝဏ္ဏမယာယ ဝေဒိကာယ သောဝဏ္ဏမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယာယ ဝေဒိကာယ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဣမာသု ပေါက္ခရဏီသု ဧဝရူပံ မာလံ ရောပါပေယျံ ဥပ္ပလံ ပဒုမံ ကုမုဒံ ပုဏ္ဍရီကံ သဗ္ဗောတုကံ သဗ္ဗဇနဿ အနာဝဋ’န္တိ. ရောပါပေသိ ခေါ[Pg.147], အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တာသု ပေါက္ခရဏီသု ဧဝရူပံ မာလံ ဥပ္ပလံ ပဒုမံ ကုမုဒံ ပုဏ္ဍရီကံ သဗ္ဗောတုကံ သဗ္ဗဇနဿ အနာဝဋံ.

ආනන්දය, ඒ පොකුණුවල සතර වර්ණයෙන් යුත් පියගැටපෙළ සතර බැගින් වූහ. එනම්, රන්මය පියගැටපෙළක්, රිදීවන් පියගැටපෙළක්, වෛඩූර්යමය පියගැටපෙළක් සහ පළිඟුමය පියගැටපෙළක් වශයෙනි. රන්මය පියගැටපෙළෙහි කණු රන්මය වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් රිදීවන් වූහ. රිදීවන් පියගැටපෙළෙහි කණු රිදීවන් වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් රන්මය වූහ. වෛඩූර්යමය පියගැටපෙළෙහි කණු වෛඩූර්යමය වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් පළිඟුමය වූහ. පළිඟුමය පියගැටපෙළෙහි කණු පළිඟුමය වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් වෛඩූර්යමය වූහ. ආනන්දය, ඒ පොකුණු රන්මය එකක් සහ රිදීවන් එකක් වශයෙන් වේදිකා (වැටවල්) දෙකකින් වට කරන ලදී. රන්මය වේදිකාවෙහි කණු රන්මය වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් රිදීවන් වූහ. රිදීවන් වේදිකාවෙහි කණු රිදීවන් වූහ, එහි හරස් පොලු සහ අත්වැල් රන්මය වූහ. ආනන්දය, ඉක්බිති මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: 'මම මේ පොකුණුවල නිල් මානෙල්, රතු නෙළුම්, සුදු නෙළුම් සහ හෙළ පියුම් යන සෑම සෘතුවකම පිපෙන්නා වූ, සියලු ජනයාට අයිති මෙබඳු මල් වර්ග රෝපණය කරවන්නෙම් නම් මැනවි' කියායි. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා ඒ පොකුණුවල නිල් මානෙල්, රතු නෙළුම්, සුදු නෙළුම් සහ හෙළ පියුම් යන සෑම සෘතුවකම පිපෙන්නා වූ, සියලු ජනයාට අයිති මෙබඳු මල් වර්ග රෝපණය කරවූයේය.

၂၅၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဣမာသံ ပေါက္ခရဏီနံ တီရေ နှာပကေ ပုရိသေ ဌပေယျံ, ယေ အာဂတာဂတံ ဇနံ နှာပေဿန္တီ’တိ. ဌပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တာသံ ပေါက္ခရဏီနံ တီရေ နှာပကေ ပုရိသေ, ယေ အာဂတာဂတံ ဇနံ နှာပေသုံ.

254. ආනන්දය, එකල්හි මහාසුදස්සන රජතුමාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: 'මම මේ පොකුණු තෙරෙහි පැමිණෙන ජනයාව නෑවීම පිණිස නාවන්නන් පත් කරන්නෙම් නම් මැනවි' කියායි. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජතුමා ඒ පොකුණු තෙරෙහි නාවන්නන් පත් කළ අතර, ඔවුහු එහි පැමිණෙන ජනයා ස්නානය කරවූහ.

‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဣမာသံ ပေါက္ခရဏီနံ တီရေ ဧဝရူပံ ဒါနံ ပဋ္ဌပေယျံ – အန္နံ အန္နဋ္ဌိကဿ, ပါနံ ပါနဋ္ဌိကဿ, ဝတ္ထံ ဝတ္ထဋ္ဌိကဿ, ယာနံ ယာနဋ္ဌိကဿ, သယနံ သယနဋ္ဌိကဿ, ဣတ္ထိံ ဣတ္ထိဋ္ဌိကဿ, ဟိရညံ ဟိရညဋ္ဌိကဿ, သုဝဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏဋ္ဌိကဿာ’တိ. ပဋ္ဌပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တာသံ ပေါက္ခရဏီနံ တီရေ ဧဝရူပံ ဒါနံ – အန္နံ အန္နဋ္ဌိကဿ, ပါနံ ပါနဋ္ဌိကဿ, ဝတ္ထံ ဝတ္ထဋ္ဌိကဿ, ယာနံ ယာနဋ္ဌိကဿ, သယနံ သယနဋ္ဌိကဿ, ဣတ္ထိံ ဣတ္ထိဋ္ဌိကဿ, ဟိရညံ ဟိရညဋ္ဌိကဿ, သုဝဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏဋ္ဌိကဿ.

‘‘ආනන්ද, එකල්හි මහාසුදස්සන රජුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මම මේ පොකුණුවල ඉවුරෙහි මෙබඳු දානයක් පවත්වන්නේ නම් මැනවි. එනම්, ආහාර කැමත්තාට ආහාර ද, පානයන් කැමත්තාට පානයන් ද, වස්ත්‍ර කැමත්තාට වස්ත්‍ර ද, යාන වාහන කැමත්තාට යාන වාහන ද, යහන් කැමත්තාට යහන් ද, ස්ත්‍රීන් කැමත්තාට ස්ත්‍රීන් ද, රිදී කැමත්තාට රිදී ද, රන් කැමත්තාට රන් ද (ලබා දිය යුතුය)’ යනුවෙනි. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජු ඒ පොකුණු ඉවුරුහි ආහාර කැමත්තාට ආහාර ද, පානයන් කැමත්තාට පානයන් ද, වස්ත්‍ර කැමත්තාට වස්ත්‍ර ද, යාන වාහන කැමත්තාට යාන වාහන ද, යහන් කැමත්තාට යහන් ද, ස්ත්‍රීන් කැමත්තාට ස්ත්‍රීන් ද, රිදී කැමත්තාට රිදී ද, රන් කැමත්තාට රන් ද වශයෙන් එවැනි දානයක් පැවැත්වීය.

၂၅၅. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ပဟူတံ သာပတေယျံ အာဒါယ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒံ, ဒေဝ, ပဟူတံ သာပတေယျံ ဒေဝညေဝ ဥဒ္ဒိဿ အာဘတံ, တံ ဒေဝေါ ပဋိဂ္ဂဏှတူ’တိ. ‘အလံ ဘော, မမပိဒံ ပဟူတံ သာပတေယျံ ဓမ္မိကေန ဗလိနာ အဘိသင်္ခတံ, တဉ္စ ဝေါ ဟောတု, ဣတော စ ဘိယျော ဟရထာ’တိ. တေ ရညာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ – ‘န ခေါ ဧတံ အမှာကံ ပတိရူပံ, ယံ မယံ ဣမာနိ သာပတေယျာနိ ပုနဒေဝ သကာနိ ဃရာနိ ပဋိဟရေယျာမ. ယံနူန မယံ ရညော မဟာသုဒဿနဿ နိဝေသနံ မာပေယျာမာ’တိ. တေ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘နိဝေသနံ တေ ဒေဝ, မာပေဿာမာ’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တုဏှီဘာဝေန.

255. ‘‘ආනන්ද, ඉන්පසු බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ බොහෝ වස්තුව රැගෙන මහාසුදස්සන රජු වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘දේවයන් වහන්ස, මේ බොහෝ වස්තුව ඔබ වහන්සේ උදෙසාම රැගෙන එන ලදී. මින් රජතුමා ප්‍රයෝජන ගනු මැනවි.’ එවිට රජතුමා මෙසේ පැවසීය: ‘පින්වතුනි, මට මෙය ප්‍රමාණවත්ය. ධාර්මිකව අය කරන ලද බදු මුදලින් උපයා ගත් බොහෝ වස්තුව මට තිබේ. මෙය ඔබ සතුම වේවා, මීට අමතරවත් මෙයින් රැගෙන යන්න.’ රජු විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ පසු, ඔවුහු පසෙකට වී මෙසේ සාකච්ඡා කළහ: ‘අප විසින් මේ වස්තුව නැවත අපේ නිවෙස් කරා රැගෙන යාම අපට සුදුසු නොවේ. එබැවින් අපි මහාසුදස්සන රජුට මාලිගාවක් නිර්මාණය කර දෙන්නෙමු නම් මැනවි.’ ඔවුහු රජු වෙත පැමිණ, ‘දේවයන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේට මාලිගාවක් නිර්මාණය කර දෙන්නෙමු’ යි කීහ. ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජු නිහඬව එය පිළිගත්තේය.

၂၅၆. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ရညော မဟာသုဒဿနဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဝိဿကမ္မံ ဒေဝပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ [Pg.148] တွံ, သမ္မ ဝိဿကမ္မ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ နိဝေသနံ မာပေဟိ ဓမ္မံ နာမ ပါသာဒ’န္တိ. ‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝိဿကမ္မော ဒေဝပုတ္တော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု အန္တရဟိတော ရညော မဟာသုဒဿနဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝိဿကမ္မော ဒေဝပုတ္တော ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဧတဒဝေါစ – ‘နိဝေသနံ တေ ဒေဝ, မာပေဿာမိ ဓမ္မံ နာမ ပါသာဒ’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော တုဏှီဘာဝေန.

256. ‘‘ආනන්ද, එකල්හි දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මහාසුදස්සන රජුගේ සිතේ හටගත් අදහස සිය සිතින් දැන, විස්කම් දිව්‍ය පුත්‍රයා අමතා මෙසේ කීය: ‘යහළු විස්කම්, මෙහි එන්න. මහාසුදස්සන රජුට ‘ධම්ම’ නම් ප්‍රාසාදයක් නිර්මාණය කරන්න.’ ආනන්ද, විස්කම් දිව්‍ය පුත්‍රයා ‘එසේය, ස්වාමීනි’ යි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී, ශක්තිමත් පුරුෂයෙකු නමන ලද අතක් දිග හරින්නාක් මෙන් හෝ දිග හරින ලද අතක් නමන්නාක් මෙන්, එසැණින් තව්තිසා දෙව්ලොවින් අතුරුදන් වී මහාසුදස්සන රජු ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. ආනන්ද, එවිට විස්කම් දිව්‍ය පුත්‍රයා මහාසුදස්සන රජුට මෙසේ කීය: ‘දේවයන් වහන්ස, මම ඔබ වහන්සේට ‘ධම්ම’ නමින් මාලිගාවක් නිර්මාණය කර දෙන්නෙමි.’ ආනන්ද, මහාසුදස්සන රජු නිහඬව එය පිළිගත්තේය.

‘‘မာပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဝိဿကမ္မော ဒေဝပုတ္တော ရညော မဟာသုဒဿနဿ နိဝေသနံ ဓမ္မံ နာမ ပါသာဒံ. ဓမ္မော, အာနန္ဒ, ပါသာဒေါ ပုရတ္ထိမေန ပစ္ဆိမေန စ ယောဇနံ အာယာမေန အဟောသိ. ဥတ္တရေန ဒက္ခိဏေန စ အဍ္ဎယောဇနံ ဝိတ္ထာရေန. ဓမ္မဿ, အာနန္ဒ, ပါသာဒဿ တိပေါရိသံ ဥစ္စတရေန ဝတ္ထု စိတံ အဟောသိ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဣဋ္ဌကာဟိ – ဧကာ ဣဋ္ဌကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ.

‘‘ආනන්ද, විස්කම් දිව්‍ය පුත්‍රයා මහාසුදස්සන රජුට ‘ධම්ම’ නම් මාලිගාව නිර්මාණය කළේය. ආනන්ද, ධම්ම ප්‍රාසාදය දිගින් නැගෙනහිර හා බටහිර දෙසට යොදුනක් ද, උතුර හා දකුණ දෙසට පළලින් අර්ධ යොදුනක් ද විය. ආනන්ද, ධම්ම ප්‍රාසාදයේ පදනම මිනිස් උස තුන් ගුණයක් උසට වර්ණ හතරක ගඩොලින් සාදන ලදී. එනම් එක් ගඩොලක් රන්මය ද, එක් ගඩොලක් රිදීිමය ද, එක් ගඩොලක් වෛදූර්යමය ද, එක් ගඩොලක් ස්ඵටිකමය ද විය.

‘‘ဓမ္မဿ, အာနန္ဒ, ပါသာဒဿ စတုရာသီတိ ထမ္ဘသဟဿာနိ အဟေသုံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ – ဧကော ထမ္ဘော သောဝဏ္ဏမယော, ဧကော ရူပိယမယော, ဧကော ဝေဠုရိယမယော, ဧကော ဖလိကမယော. ဓမ္မော, အာနန္ဒ, ပါသာဒေါ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဖလကေဟိ သန္ထတော အဟောသိ – ဧကံ ဖလကံ သောဝဏ္ဏမယံ, ဧကံ ရူပိယမယံ, ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ, ဧကံ ဖလိကမယံ.

‘‘ආනන්ද, ධම්ම ප්‍රාසාදයට වර්ණ හතරකින් යුත් කුළුණු අසූ හතරදහසක් විය. එනම් එක් කුළුණක් රන්මය ද, එකක් රිදීිමය ද, එකක් වෛදූර්යමය ද, එකක් ස්ඵටිකමය ද විය. ආනන්ද, ධම්ම ප්‍රාසාදය වර්ණ හතරක ලෑලිවලින් අතුරන ලදී. එනම් එක් ලෑල්ලක් රන්මය ද, එකක් රිදීිමය ද, එකක් වෛදූර්යමය ද, එකක් ස්ඵටිකමය ද විය.

‘‘ဓမ္မဿ, အာနန္ဒ, ပါသာဒဿ စတုဝီသတိ သောပါနာနိ အဟေသုံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ – ဧကံ သောပါနံ သောဝဏ္ဏမယံ, ဧကံ ရူပိယမယံ, ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ, ဧကံ ဖလိကမယံ. သောဝဏ္ဏမယဿ သောပါနဿ သောဝဏ္ဏမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယဿ သောပါနဿ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဝေဠုရိယမယဿ သောပါနဿ ဝေဠုရိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ဖလိကမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဖလိကမယဿ သောပါနဿ ဖလိကမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ဝေဠုရိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ.

‘‘ආනන්ද, ධම්ම ප්‍රාසාදයට වර්ණ හතරකින් යුත් පියගැටපෙළ විසි හතරක් විය. එනම් එක් පියගැටපෙළක් රන්මය ද, එකක් රිදීිමය ද, එකක් වෛදූර්යමය ද, එකක් ස්ඵටිකමය ද විය. රන්මය පියගැටපෙළෙහි කුළුණු රන්මය වූ අතර, ඒවායේ සූචි (හරස් පොලු) සහ උෂ්ණීෂ (මුදුන් වැට) රිදීිමය විය. රිදීිමය පියගැටපෙළෙහි කුළුණු රිදීිමය වූ අතර, සූචි සහ උෂ්ණීෂ රන්මය විය. වෛදූර්යමය පියගැටපෙළෙහි කුළුණු වෛදූර්යමය වූ අතර, සූචි සහ උෂ්ණීෂ ස්ඵටිකමය විය. ස්ඵටිකමය පියගැටපෙළෙහි කුළුණු ස්ඵටිකමය වූ අතර, සූචි සහ උෂ්ණීෂ වෛදූර්යමය විය.

‘‘ဓမ္မေ, အာနန္ဒ, ပါသာဒေ စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ အဟေသုံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ – ဧကံ ကူဋာဂါရံ သောဝဏ္ဏမယံ, ဧကံ ရူပိယမယံ, ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ[Pg.149], ဧကံ ဖလိကမယံ. သောဝဏ္ဏမယေ ကူဋာဂါရေ ရူပိယမယော ပလ္လင်္ကော ပညတ္တော အဟောသိ, ရူပိယမယေ ကူဋာဂါရေ သောဝဏ္ဏမယော ပလ္လင်္ကော ပညတ္တော အဟောသိ, ဝေဠုရိယမယေ ကူဋာဂါရေ ဒန္တမယော ပလ္လင်္ကော ပညတ္တော အဟောသိ, ဖလိကမယေ ကူဋာဂါရေ သာရမယော ပလ္လင်္ကော ပညတ္တော အဟောသိ. သောဝဏ္ဏမယဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ ရူပိယမယော တာလော ဌိတော အဟောသိ, တဿ ရူပိယမယော ခန္ဓော သောဝဏ္ဏမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ရူပိယမယဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ သောဝဏ္ဏမယော တာလော ဌိတော အဟောသိ, တဿ သောဝဏ္ဏမယော ခန္ဓော, ရူပိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဝေဠုရိယမယဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ ဖလိကမယော တာလော ဌိတော အဟောသိ, တဿ ဖလိကမယော ခန္ဓော, ဝေဠုရိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဖလိကမယဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ ဝေဠုရိယမယော တာလော ဌိတော အဟောသိ, တဿ ဝေဠုရိယမယော ခန္ဓော, ဖလိကမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ.

“ආනන්දය, ‘ධම්ම’ ප්‍රාසාදයෙහි සතර වර්ණයෙන් යුත් අසූහාරදහසක් කූටාගාර (උඩුමහල් ගෘහ) තිබුණි. එනම් එක් කූටාගාරයක් රන්මය වූ අතර, එකක් රිදී මය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් ස්ඵටිකමය විය. රන්මය කූටාගාරයෙහි රිදී පළඟක් පනවා තිබුණි. රිදී කූටාගාරයෙහි රන් පළඟක් පනවා තිබුණි. වෛඪූර්යමය කූටාගාරයෙහි ඇත්දළින් කළ පළඟක් පනවා තිබුණි. ස්ඵටිකමය කූටාගාරයෙහි සඳුන් හරයෙන් කළ පළඟක් පනවා තිබුණි. රන්මය කූටාගාරයෙහි දොර අසල රිදී තල් ගසක් පිහිටා තිබුණි. එහි කඳ රිදී මය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල රන්මය විය. රිදී මය කූටාගාරයෙහි දොර අසල රන් තල් ගසක් පිහිටා තිබුණි. එහි කඳ රන්මය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල රිදී මය විය. වෛඪූර්යමය කූටාගාරයෙහි දොර අසල ස්ඵටිකමය තල් ගසක් පිහිටා තිබුණි. එහි කඳ ස්ඵටිකමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල වෛඪූර්යමය විය. ස්ඵටිකමය කූටාගාරයෙහි දොර අසල වෛඪූර්යමය තල් ගසක් පිහිටා තිබුණි. එහි කඳ වෛඪූර්යමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල ස්ඵටිකමය විය.”

၂၅၇. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ မဟာဝိယူဟဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယံ တာလဝနံ မာပေယျံ, ယတ္ထ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိဿာမီ’တိ. မာပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော မဟာဝိယူဟဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယံ တာလဝနံ, ယတ္ထ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. ဓမ္မော, အာနန္ဒ, ပါသာဒေါ ဒွီဟိ ဝေဒိကာဟိ ပရိက္ခိတ္တော အဟောသိ, ဧကာ ဝေဒိကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ. သောဝဏ္ဏမယာယ ဝေဒိကာယ သောဝဏ္ဏမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယာယ ဝေဒိကာယ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ, သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ.

257. “ආනන්දය, ඉක්බිති මහා සුදස්සන රජුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මම මහාබියූහ නම් වූ කූටාගාරයෙහි දොර අසල, දවල් කාලයෙහි විවේක ගැනීම පිණිස සම්පූර්ණයෙන්ම රන්මය වූ තල් වනයක් කරවන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි. ආනන්දය, එවිට මහා සුදස්සන රජු මහාබියූහ කූටාගාර දොරටුව අසල තමන් දවල් විවේක ගන්නා ස්ථානයෙහි සම්පූර්ණයෙන්ම රන්මය වූ තල් වනයක් කරවීය. ආනන්දය, ඒ ධම්ම ප්‍රාසාදය වේදිකා (වැටවල්) දෙකකින් වටවී තිබුණි. එක් වේදිකාවක් රන්මය වූ අතර අනෙක රිදී මය විය. රන්මය වේදිකාවෙහි ටැම් රන්මය වූ අතර සූචි (හරස් පොලු) සහ උෂ්ණීෂ (හිස් පටි) රිදී මය විය. රිදී මය වේදිකාවෙහි ටැම් රිදී මය වූ අතර සූචි සහ උෂ්ණීෂ රන්මය විය.”

၂၅၈. ‘‘ဓမ္မော, အာနန္ဒ, ပါသာဒေါ ဒွီဟိ ကိင်္ကိဏိကဇာလေဟိ ပရိက္ခိတ္တော အဟောသိ – ဧကံ ဇာလံ သောဝဏ္ဏမယံ ဧကံ ရူပိယမယံ. သောဝဏ္ဏမယဿ ဇာလဿ ရူပိယမယာ ကိင်္ကိဏိကာ အဟေသုံ, ရူပိယမယဿ ဇာလဿ သောဝဏ္ဏမယာ ကိင်္ကိဏိကာ အဟေသုံ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ကိင်္ကိဏိကဇာလာနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စင်္ဂိကဿ တူရိယဿ သုဝိနီတဿ သုပ္ပဋိတာဠိတဿ [Pg.150] သုကုသလေဟိ သမန္နာဟတဿ သဒ္ဒေါ ဟောတိ, ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, တေသံ ကိင်္ကိဏိကဇာလာနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, တေန သမယေန ကုသာဝတိယာ ရာဇဓာနိယာ ဓုတ္တာ အဟေသုံ သောဏ္ဍာ ပိပါသာ, တေ တေသံ ကိင်္ကိဏိကဇာလာနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေန ပရိစာရေသုံ. နိဋ္ဌိတော ခေါ ပနာနန္ဒ, ဓမ္မော ပါသာဒေါ ဒုဒ္ဒိက္ခော အဟောသိ မုသတိ စက္ခူနိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အာဒိစ္စော နဘံ အဗ္ဘုဿက္ကမာနော ဒုဒ္ဒိက္ခော ဟောတိ မုသတိ စက္ခူနိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ဓမ္မော ပါသာဒေါ ဒုဒ္ဒိက္ခော အဟောသိ မုသတိ စက္ခူနိ.

258. “ආනන්දය, ඒ ධම්ම ප්‍රාසාදය කිංකිණි දැල් දෙකකින් වටවී තිබුණි. එක් දැලක් රන්මය වූ අතර අනෙක රිදී මය විය. රන්මය දැලෙහි රිදී කිංකිණි (මිණි ගෙඩි) තිබූ අතර රිදී මය දැලෙහි රන් කිංකිණි තිබුණි. ආනන්දය, සුළඟින් සැලෙන ඒ කිංකිණි දැල්වල හඬ ඉතා මනහර විය, ඇලිය යුතු විය, සිත්කලු විය, මත් කරවන සුලු විය. ආනන්දය, මැනවින් පුහුණු වූ, මැනවින් වාදනය කළ හැකි, දක්ෂ වාදකයන් විසින් වයන ලද පංචාංගික තූර්ය නාදයක් යම් සේ මනහර, රමණීය, සිත්කලු හා ප්‍රමෝදජනක වේ ද, ආනන්දය, එලෙසම සුළඟින් සැලෙන ඒ කිංකිණි දැල්වල හඬ ද ඉතා මනහර, ඇලිය යුතු, සිත්කලු හා මත් කරවන සුලු විය. ආනන්දය, එකල කුසාවතී රාජධානියෙහි යම් කෙළිලොල්, බේබදු හා විනෝදකාමී පිරිසක් වූවාහු ද, ඔවුහු සුළඟින් සැලෙන ඒ කිංකිණි ජාලයන්ගේ හඬින් පිනා ගියහ. ආනන්දය, නිම කරන ලද ඒ ධම්ම ප්‍රාසාදය දෙස කෙලින් බැලිය නොහැකි තරම් වූ අතර එය ඇස් නිලංකාර කරවන සුලු විය. ආනන්දය, වැසි කාලය අවසානයෙහි සරත් සමයේ, වළාකුළු රහිත පිරිසිදු අහසෙහි ඉහළට නැඟෙන හිරු මඬල දෙස කෙලින් බැලිය නොහැකි වන්නා සේම ඇස් නිලංකාර වන්නා සේම, ආනන්දය, එලෙසම ඒ ධම්ම ප්‍රාසාදය ද දෙස බැලිය නොහැකි විය, එය ඇස් නිලංකාර කළේය.”

၂၅၉. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မဿ ပါသာဒဿ ပုရတော ဓမ္မံ နာမ ပေါက္ခရဏိံ မာပေယျ’န္တိ. မာပေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဓမ္မဿ ပါသာဒဿ ပုရတော ဓမ္မံ နာမ ပေါက္ခရဏိံ. ဓမ္မာ, အာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏီ ပုရတ္ထိမေန ပစ္ဆိမေန စ ယောဇနံ အာယာမေန အဟောသိ, ဥတ္တရေန ဒက္ခိဏေန စ အဍ္ဎယောဇနံ ဝိတ္ထာရေန. ဓမ္မာ, အာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏီ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဣဋ္ဌကာဟိ စိတာ အဟောသိ – ဧကာ ဣဋ္ဌကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ.

259. “ආනන්දය, ඉක්බිති මහා සුදස්සන රජුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මම ධම්ම ප්‍රාසාදය ඉදිරිපිට ‘ධම්මා’ නම් වූ පොකුණක් කරවන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි. ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජු ධම්ම ප්‍රාසාදය ඉදිරිපිට ‘ධම්මා’ නම් වූ පොකුණ කරවීය. ආනන්දය, ඒ ධම්මා පොකුණ නැගෙනහිර හා බටහිර දිශාවලින් දිගින් යොදුනක් වූ අතර උතුර සහ දකුණ දිශාවලින් පළලින් යොදුන් භාගයක් විය. ආනන්දය, ඒ ධම්මා පොකුණ වර්ණ සතරක ගඩොල්වලින් නිමවා තිබුණි. එනම් එක් ගඩොලක් රන්මය විය, එකක් රිදී මය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් ස්ඵටිකමය විය.”

‘‘ဓမ္မာယ, အာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏိယာ စတုဝီသတိ သောပါနာနိ အဟေသုံ စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ – ဧကံ သောပါနံ သောဝဏ္ဏမယံ, ဧကံ ရူပိယမယံ, ဧကံ ဝေဠုရိယမယံ, ဧကံ ဖလိကမယံ. သောဝဏ္ဏမယဿ သောပါနဿ သောဝဏ္ဏမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယဿ သောပါနဿ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဝေဠုရိယမယဿ သောပါနဿ ဝေဠုရိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ဖလိကမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ဖလိကမယဿ သောပါနဿ ဖလိကမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ ဝေဠုရိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ.

“ආනන්දය, ධම්මා පොකුණෙහි සතර වර්ණයෙන් යුත් පියගැටපෙළවල් විසි හතරක් තිබුණි. එනම් එක් පියගැටපෙළක් රන්මය විය, එකක් රිදී මය විය, එකක් වෛඪූර්යමය විය, එකක් ස්ඵටිකමය විය. රන්මය පියගැටපෙළෙහි ටැම් රන්මය වූ අතර සූචි සහ උෂ්ණීෂ රිදී මය විය. රිදී මය පියගැටපෙළෙහි ටැම් රිදී මය වූ අතර සූචි සහ උෂ්ණීෂ රන්මය විය. වෛඪූර්යමය පියගැටපෙළෙහි ටැම් වෛඪූර්යමය වූ අතර සූචි සහ උෂ්ණීෂ ස්ඵටිකමය විය. ස්ඵටිකමය පියගැටපෙළෙහි ටැම් ස්ඵටිකමය වූ අතර සූචි සහ උෂ්ණීෂ වෛඪූර්යමය විය.”

‘‘ဓမ္မာ, အာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏီ ဒွီဟိ ဝေဒိကာဟိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟောသိ – ဧကာ ဝေဒိကာ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ. သောဝဏ္ဏမယာယ ဝေဒိကာယ သောဝဏ္ဏမယာ [Pg.151] ထမ္ဘာ အဟေသုံ ရူပိယမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ. ရူပိယမယာယ ဝေဒိကာယ ရူပိယမယာ ထမ္ဘာ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏမယာ သူစိယော စ ဥဏှီသဉ္စ.

“ආනන්දය, ‘ධම්මා’ නම් වූ පොකුණ වැටවල් දෙකකින් වටවී තිබුණි. එක් වැටක් රන්මය විය, අනෙක රිදීමය විය. රන් වැටෙහි ටැම් (කණු) රන්මය විය, හරස් පොලු සහ හිස් පටි රිදීමය විය. රිදී වැටෙහි ටැම් රිදීමය විය, හරස් පොලු සහ හිස් පටි රන්මය විය.”

‘‘ဓမ္မာ, အာနန္ဒ, ပေါက္ခရဏီ သတ္တဟိ တာလပန္တီဟိ ပရိက္ခိတ္တာ အဟောသိ – ဧကာ တာလပန္တိ သောဝဏ္ဏမယာ, ဧကာ ရူပိယမယာ, ဧကာ ဝေဠုရိယမယာ, ဧကာ ဖလိကမယာ, ဧကာ လောဟိတင်္ကမယာ, ဧကာ မသာရဂလ္လမယာ, ဧကာ သဗ္ဗရတနမယာ. သောဝဏ္ဏမယဿ တာလဿ သောဝဏ္ဏမယော ခန္ဓော အဟောသိ ရူပိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ရူပိယမယဿ တာလဿ ရူပိယမယော ခန္ဓော အဟောသိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဝေဠုရိယမယဿ တာလဿ ဝေဠုရိယမယော ခန္ဓော အဟောသိ ဖလိကမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. ဖလိကမယဿ တာလဿ ဖလိကမယော ခန္ဓော အဟောသိ ဝေဠုရိယမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. လောဟိတင်္ကမယဿ တာလဿ လောဟိတင်္ကမယော ခန္ဓော အဟောသိ မသာရဂလ္လမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. မသာရဂလ္လမယဿ တာလဿ မသာရဂလ္လမယော ခန္ဓော အဟောသိ လောဟိတင်္ကမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. သဗ္ဗရတနမယဿ တာလဿ သဗ္ဗရတနမယော ခန္ဓော အဟောသိ, သဗ္ဗရတနမယာနိ ပတ္တာနိ စ ဖလာနိ စ. တာသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ, ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ပဉ္စင်္ဂိကဿ တူရိယဿ သုဝိနီတဿ သုပ္ပဋိတာဠိတဿ သုကုသလေဟိ သမန္နာဟတဿ သဒ္ဒေါ ဟောတိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, တာသံ တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေါ အဟောသိ ဝဂ္ဂု စ ရဇနီယော စ ခမနီယော စ မဒနီယော စ. ယေ ခေါ ပနာနန္ဒ, တေန သမယေန ကုသာဝတိယာ ရာဇဓာနိယာ ဓုတ္တာ အဟေသုံ သောဏ္ဍာ ပိပါသာ, တေ တာသံ တာလပန္တီနံ ဝါတေရိတာနံ သဒ္ဒေန ပရိစာရေသုံ.

“ආනන්දය, ධම්මා නම් වූ ඒ පොකුණ තල් ගස් පේළි හතකින් වට වී තිබුණි. එහි එක් තල් පේළියක් රන්මය විය, එක් පේළියක් රිදී පේළියක් විය, එක් පේළියක් වෛදූර්යමය විය, එක් පේළියක් පළිඟුමය විය, එක් පේළියක් රතු මිණිමය විය, එක් පේළියක් මසාරගල්ල මිණිමය විය, එක් පේළියක් සියලු රත්නයන්ගෙන් සැදුම් ලද්දක් විය. එහි රන්මය තල් ගසෙහි කඳ රන්මය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල රිදීමය විය. රිදීමය තල් ගසෙහි කඳ රිදීමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල රන්මය විය. වෛදූර්යමය තල් ගසෙහි කඳ වෛදූර්යමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල පළිඟුමය විය. පළිඟුමය තල් ගසෙහි කඳ පළිඟුමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල වෛදූර්යමය විය. රතු මිණිමය තල් ගසෙහි කඳ රතු මිණිමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල මසාරගල්ල මිණිමය විය. මසාරගල්ල මිණිමය තල් ගසෙහි කඳ මසාරගල්ල මිණිමය වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල රතු මිණිමය විය. සියලු රත්නයන්ගෙන් සැදි තල් ගසෙහි කඳ සියලු රත්නයන්ගෙන් සැදි එකක් වූ අතර, පත්‍ර සහ ඵල ද සියලු රත්නයන්ගෙන් සැදි ඒවා ම විය. ආනන්දය, සුළඟින් සැලෙන ඒ තල් පේළිවලින් නැඟෙන හඬ ඉතා මිහිරි විය, රාගය උපදවන සුලු විය, ප්‍රියජනක විය, මත් කරවන සුලු විය. ආනන්දය, මනා සේ පුහුණු වූ, මනා සේ තාලයට වයන ලද, දක්ෂ වාදකයින් විසින් වයන ලද පංචාංගික තූර්ය වාදනයක හඬ යම් සේ මිහිරි වේ ද, රාගය උපදවන්නේ ද, ප්‍රියජනක වේ ද, මත් කරන්නේ ද, ආනන්දය, එලෙසින් ම සුළඟින් සැලෙන ඒ තල් පේළිවල හඬ ද ඉතා මිහිරි විය, රාගය උපදවන සුලු විය, ප්‍රියජනක විය, මත් කරවන සුලු විය. ආනන්දය, එකල කුසාවතී රාජධානියෙහි සූදුවෙහි, ස්ත්‍රී ලෝලත්වයෙහි සහ මත්පැන් පානයෙහි ලොල්ව සිටි අය ඒ තල් පේළිවලින් නික්මෙන නාදයට අනුව නටමින් විනෝද වූහ.”

‘‘နိဋ္ဌိတေ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဓမ္မေ ပါသာဒေ နိဋ္ဌိတာယ ဓမ္မာယ စ ပေါက္ခရဏိယာ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ‘ယေ တေန သမယေန သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ’, တေ သဗ္ဗကာမေဟိ သန္တပ္ပေတွာ ဓမ္မံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိ.

“ආනන්දය, ධම්ම ප්‍රාසාදය සහ ධම්මා පොකුණේ වැඩ නිම වූ කල්හි, මහා සුදස්සන රජතුමා එකල ශ්‍රමණයන් අතර ශ්‍රමණයන් යැයි සම්මත වූවන් ද, බ්‍රාහ්මණයන් අතර බ්‍රාහ්මණයන් යැයි සම්මත වූවන් ද යන සියල්ලන් සියලු කැමති වස්තූන්ගෙන් සතුටට පත් කර ධම්ම ප්‍රාසාදයට නැඟුණේය.”

ပဌမဘာဏဝါရော.

පළමුවන භාණවාරය නිම විය.

ဈာနသမ္ပတ္တိ

ධ්‍යාන සම්පත්තිය

၂၆၀. ‘‘အထ [Pg.152] ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိဿ နု ခေါ မေ ဣဒံ ကမ္မဿ ဖလံ ကိဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော, ယေနာဟံ ဧတရဟိ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’တိ? အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘တိဏ္ဏံ ခေါ မေ ဣဒံ ကမ္မာနံ ဖလံ တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော, ယေနာဟံ ဧတရဟိ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ, သေယျထိဒံ ဒါနဿ ဒမဿ သံယမဿာ’တိ.

260. “ආනන්දය, එවිට මහා සුදස්සන රජුට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: ‘මා දැන් මෙතරම් මහත් සෘද්ධිමන්ත වූයේ ද, මෙතරම් මහානුභාවසම්පන්න වූයේ ද, මෙය කිනම් කර්මයක ඵලයක් ද? කිනම් කර්මයක විපාකයක් ද?’ ආනන්දය, ඉන්පසු මහා සුදස්සන රජුට මෙසේ සිතුණි: ‘මා දැන් මෙතරම් මහත් සෘද්ධිමන්ත හා මහානුභාවසම්පන්න වී ඇත්තේ කර්ම තුනක ඵලයක් ලෙසිනි, එනම් දානය, දමය (ඉන්ද්‍රිය දමනය) සහ සංයමය (සීල සංයමය) යන කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙනි.’”

‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ယေန မဟာဝိယူဟံ ကူဋာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဝိယူဟဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရေ ဌိတော ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘တိဋ္ဌ, ကာမဝိတက္က, တိဋ္ဌ, ဗျာပါဒဝိတက္က, တိဋ္ဌ, ဝိဟိံသာဝိတက္က. ဧတ္တာဝတာ ကာမဝိတက္က, ဧတ္တာဝတာ ဗျာပါဒဝိတက္က, ဧတ္တာဝတာ ဝိဟိံသာဝိတက္ကာ’တိ.

“එවිට ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා මහාවියූහ නම් කූටාගාරය වෙත ගියේය. එහි ගොස් මහාවියූහ කූටාගාරයේ දොරටුව අසල සිට මෙසේ උදානයක් පළ කළේය: ‘කාම විතර්කයෙනි, නතර වනු! ව්‍යාපාද විතර්කයෙනි, නතර වනු! විහිංසා විතර්කයෙනි, නතර වනු! කාම විතර්කයෙනි, ඔබගේ සීමාව මෙතෙක් පමණි; ව්‍යාපාද විතර්කයෙනි, ඔබගේ සීමාව මෙතෙක් පමණි; විහිංසා විතර්කයෙනි, ඔබගේ සීමාව මෙතෙක් පමණි.’”

၂၆၁. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော မဟာဝိယူဟံ ကူဋာဂါရံ ပဝိသိတွာ သောဝဏ္ဏမယေ ပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟာသိ, သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေသိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ.

261. “ඉන්පසු ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා මහාවියූහ කූටාගාරයට ඇතුළු වී, රන්මය පල්ලංකය මත හිඳගෙන, කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව ම, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත්, පීතිය හා සුඛය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කළේය. විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, ඇතුළත පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ එකඟ බව ඇති, විතර්ක රහිත වූ, විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් පීතිය හා සුඛය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කළේය. පීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වාසය කළේය. ආර්යයන් වහන්සේලා යම් ධ්‍යානයක් ගැන ‘උපේක්ෂාවෙන් යුත්, සිහියෙන් යුත්, සැප විහරණය ඇති තැනැත්තා’ යැයි පවසත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කළේය. සැපය ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ද, දුක ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ද, පෙර ම සොම්නස් දොම්නස් අතුරුදහන් වීමෙන් ද, දුක් රහිත වූත් සැප රහිත වූත්, උපේක්ෂාව නිසා පිරිසිදු වූ සිහිය ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කළේය.”

၂၆၂. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော မဟာဝိယူဟာ ကူဋာဂါရာ နိက္ခမိတွာ သောဝဏ္ဏမယံ ကူဋာဂါရံ ပဝိသိတွာ ရူပိယမယေ ပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန [Pg.153] စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ.

262. ආනන්දය, ඉක්බිති මහාසුදස්සන රජතුමා මහා වියූහ නම් කූටාගාරයෙන් නික්ම රන්මය කූටාගාරයට ඇතුළු වී රිදී පල්ලංකයෙහි වැඩහිඳ, මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවන දිශාවද, එසේම තෙවන දිශාවද, එසේම සිව්වන දිශාවද (පතුරුවා වාසය කළේය). මෙලෙස උඩ, යට, හරහට යන සියලු තැන්හි, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, මුළු ලෝකයම විපුල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, අවේරී වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය. කරුණා සහගත සිතින් ද... ප... මුදිතා සහගත සිතින් ද... ප... උපේක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවන දිශාවද, එසේම තෙවන දිශාවද, එසේම සිව්වන දිශාවද (පතුරුවා වාසය කළේය). මෙලෙස උඩ, යට, හරහට යන සියලු තැන්හි, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, මුළු ලෝකයම විපුල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, අවේරී වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපේක්ඛා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය.

စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာဒိ

අසූ හතරදහසක් නගර ආදිය

၂၆၃. ‘‘ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ အဟေသုံ ကုသာဝတီရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ပါသာဒသဟဿာနိ အဟေသုံ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ အဟေသုံ မဟာဝိယူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏမယာနိ ရူပိယမယာနိ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ; စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ အဿသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ အဟေသုံ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ မဏိသဟဿာနိ အဟေသုံ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ အဟေသုံ သုဘဒ္ဒါဒေဝိပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ဂဟပတိသဟဿာနိ အဟေသုံ ဂဟပတိရတနပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ အဟေသုံ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ; စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ အဟေသုံ ဒုဟသန္ဒနာနိ ဒုကူလသန္ဒာနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ; စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ အဟေသုံ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ; (ရညော, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနဿ) စတုရာသီတိ ထာလိပါကသဟဿာနိ အဟေသုံ သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယိတ္ထ.

263. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජුට කුසාවතී අගනුවර ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් නගර වූහ. ධම්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් ප්‍රාසාද වූහ. මහා වියූහ කූටාගාරය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් කූටාගාර වූහ. රන්මිය, රිදීමය, දළමිය, සාරමය වූ, දිග ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි ඇති, සුදු එළුලොම් ඇතිරිලි ඇති, මල්වැඩ දැමූ එළුලොම් ඇතිරිලි ඇති, කදලිමෘග සම්වලින් කළ උතුම් ඇතිරිලි ඇති, රතු උඩු වියන් සහිත, දෙපස රතු කොට්ට ඇති අසූ හතරදහසක් පල්ලංක වූහ. රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් කොඩි ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, උපෝසථ හස්තිරාජයා ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් ඇතෝ වූහ. රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් කොඩි ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් අශ්වයෝ වූහ. සිංහ සම්වලින් වට කළ, ව්‍යාඝ්‍ර සම්වලින් වට කළ, දිවි සම්වලින් වට කළ, පඬු ඇඹුල් වන් කම්බලවලින් වට කළ, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් කොඩි ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, වෛජයන්ත රථය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් රථ වූහ. මණි රත්නය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් මැණික් වූහ. සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් ස්ත්‍රීහු වූහ. ගෘහපති රත්නය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් ගෘහපතියෝ වූහ. රජුට අනුකූලව පසුව යන, පරිනායක රත්නය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූ හතරදහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ වූහ. කිරි වෑහෙන, සියුම් හුයින් කළ බැඳුම් ඇති, ලෝකඩ බඳුන්වලට කිරි දොවන අසූ හතරදහසක් දෙනුන් වූහ. සියුම් කොමු පිළි, සියුම් හුය පිළි, සියුම් පට පිළි, සියුම් ලොම් පිළිවලින් යුත් අසූ හතරදහසක් කෝටියක් වස්ත්‍ර වූහ. ආනන්දය, මහාසුදස්සන රජුට අසූ හතරදහසක් තැලිවලින් පිසූ ආහාර උදේ සවස පිරිනමනු ලැබීය.

၂၆၄. ‘‘တေန [Pg.154] ခေါ ပနာနန္ဒ, သမယေန ရညော မဟာသုဒဿနဿ စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ဣမာနိ ခေါ မေ စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ, ယံနူန ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဒွေစတ္တာလီသံ ဒွေစတ္တာလီသံ နာဂသဟဿာနိ သကိံ သကိံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျု’န္တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ပရိဏာယကရတနံ အာမန္တေသိ – ‘ဣမာနိ ခေါ မေ, သမ္မ ပရိဏာယကရတန, စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ, တေန ဟိ, သမ္မ ပရိဏာယကရတန, ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဒွေစတ္တာလီသံ ဒွေစတ္တာလီသံ နာဂသဟဿာနိ သကိံ သကိံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တူ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ပရိဏာယကရတနံ ရညော မဟာသုဒဿနဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ အပရေန သမယေန ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဒွေစတ္တာလီသံ ဒွေစတ္တာလီသံ နာဂသဟဿာနိ သကိံ သကိံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂမံသု.

264. ආනන්දය, ඒ කාලයෙහි මහාසුදස්සන රජුට අසූ හතරදහසක් ඇතෝ උදේ සවස උපස්ථානයට පැමිණෙති. ආනන්දය, එවිට මහාසුදස්සන රජුට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය: 'මේ අසූ හතරදහසක් ඇතෝ මට උදේ සවස උපස්ථානයට එති. වසර සියයක් බැගින් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහසක් බැගින් ඇතෝ වරින් වර උපස්ථානයට පැමිණෙත් නම් මැනවි' කියාය. ආනන්දය, එවිට මහාසුදස්සන රජතුමා පරිනායක රත්නය කැඳවා මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් පරිනායක රත්නය, මේ අසූ හතරදහසක් ඇතෝ මට උදේ සවස උපස්ථානයට එති. එබැවින් පින්වත් පරිනායක රත්නය, වසර සියයක් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහසක් බැගින් ඇතෝ වරින් වර උපස්ථානයට පැමිණෙත්වා.' 'එසේය, දේවයන් වහන්සැයි' ආනන්දය, පරිනායක රත්නය මහාසුදස්සන රජුට පිළිතුරු දුන්නේය. ආනන්දය, එවිට මහාසුදස්සන රජුට පසු කාලයෙහි වසර සියයක් බැගින් ඇවෑමෙන් හතළිස් දෙදහසක් බැගින් ඇතෝ වරින් වර උපස්ථානයට පැමිණියහ.

သုဘဒ္ဒါဒေဝိဥပသင်္ကမနံ

සුභද්‍රා දේවියගේ පැමිණීම

၂၆၅. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါယ ဒေဝိယာ ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသတာနံ ဗဟုန္နံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ဧတဒဟောသိ – ‘စိရံ ဒိဋ္ဌော ခေါ မေ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော. ယံနူနာဟံ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျ’န္တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါ ဒေဝီ ဣတ္ထာဂါရံ အာမန္တေသိ – ‘ဧထ တုမှေ သီသာနိ နှာယထ ပီတာနိ ဝတ္ထာနိ ပါရုပထ. စိရံ ဒိဋ္ဌော နော ရာဇာ မဟာသုဒဿနော, ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ, အယျေ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဣတ္ထာဂါရံ သုဘဒ္ဒါယ ဒေဝိယာ ပဋိဿုတွာ သီသာနိ နှာယိတွာ ပီတာနိ ဝတ္ထာနိ ပါရုပိတွာ ယေန သုဘဒ္ဒါ ဒေဝီ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါ ဒေဝီ ပရိဏာယကရတနံ အာမန္တေသိ – ‘ကပ္ပေဟိ, သမ္မ ပရိဏာယကရတန, စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ, စိရံ ဒိဋ္ဌော နော ရာဇာ မဟာသုဒဿနော, ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝီ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ပရိဏာယကရတနံ သုဘဒ္ဒါယ ဒေဝိယာ ပဋိဿုတွာ စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ ကပ္ပာပေတွာ သုဘဒ္ဒါယ ဒေဝိယာ ပဋိဝေဒေသိ – ‘ကပ္ပိတာ ခေါ, ဒေဝိ, စတုရင်္ဂိနီ သေနာ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါ [Pg.155] ဒေဝီ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ သဒ္ဓိံ ဣတ္ထာဂါရေန ယေန ဓမ္မော ပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ယေန မဟာဝိယူဟံ ကူဋာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဝိယူဟဿ ကူဋာဂါရဿ ဒွါရဗာဟံ အာလမ္ဗိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော သဒ္ဒံ သုတွာ – ‘ကိံ နု ခေါ မဟတော ဝိယ ဇနကာယဿ သဒ္ဒေါ’တိ မဟာဝိယူဟာ ကူဋာဂါရာ နိက္ခမန္တော အဒ္ဒသ သုဘဒ္ဒံ ဒေဝိံ ဒွါရဗာဟံ အာလမ္ဗိတွာ ဌိတံ, ဒိသွာန သုဘဒ္ဒံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧတ္ထေဝ, ဒေဝိ, တိဋ္ဌ မာ ပါဝိသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, မဟာဝိယူဟာ ကူဋာဂါရာ သောဝဏ္ဏမယံ ပလ္လင်္ကံ နီဟရိတွာ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယေ တာလဝနေ ပညပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, သော ပုရိသော ရညော မဟာသုဒဿနဿ ပဋိဿုတွာ မဟာဝိယူဟာ ကူဋာဂါရာ သောဝဏ္ဏမယံ ပလ္လင်္ကံ နီဟရိတွာ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယေ တာလဝနေ ပညပေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော.

265. ඉන්පසු ආනන්දය, වසර ගණනාවක, වසර සිය ගණනාවක, වසර දහස් ගණනාවක ඇවෑමෙන් සුභද්‍රා දේවියට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: 'මම මහා සුදස්සන රජතුමාව දැක බොහෝ කල් ගත විය. මම මහා සුදස්සන රජතුමාව දැකීමට යන්නේ නම් මැනවි' කියාය. ඉන්පසු ආනන්දය, සුභද්‍රා දේවිය අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් අමතා මෙසේ පැවසුවාය: 'එන්න, ඔබලා හිස සෝදා නාන්න, කහ පැහැති වස්ත්‍ර ඇඳගන්න. අප මහා සුදස්සන රජතුමාව දැක බොහෝ කල් ගත වී ඇත. අපි මහා සුදස්සන රජතුමාව දැකීමට යමු' කියාය. 'එසේය ආර්යාවනි'යි ආනන්දය, ඒ අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් සුභද්‍රා දේවියට පිළිතුරු දී, හිස සෝදා නා, කහ වස්ත්‍ර හැඳ සුභද්‍රා දේවිය වෙත පැමිණියහ. ඉන්පසු ආනන්දය, සුභද්‍රා දේවිය පරිණායක රත්නය ඇමතුවාය: 'පින්වත් පරිණායක රත්නය, සතරඟ සේනාව සූදානම් කරන්න. අප මහා සුදස්සන රජතුමාව දැක බොහෝ කල් ගත වී ඇත. අපි මහා සුදස්සන රජතුමාව දැකීමට යමු' කියාය. 'එසේය දේවිය'යි ආනන්දය, පරිණායක රත්නය සුභද්‍රා දේවියට පිළිතුරු දී, සතරඟ සේනාව සූදානම් කරවා සුභද්‍රා දේවියට මෙසේ දැන්වීය: 'දේවිය, සතරඟ සේනාව සූදානම් කරන ලදී. දැන් ඔබ සුදුසු කාලය යයි සිතන පරිදි කළ මැනවි' කියාය. ඉන්පසු ආනන්දය, සුභද්‍රා දේවිය සතරඟ සේනාව හා අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් සමඟ ධර්ම ප්‍රාසාදය වෙත ගියාය; එහි ගොස් ධර්ම ප්‍රාසාදයට නැඟී මහා වියූහ නම් වූ කූටාගාරය වෙත ගියාය. එහි ගොස් මහා වියූහ කූටාගාරයේ උළුවස්සට හේත්තු වී සිටියාය. ඉන්පසු ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා ඒ ශබ්දය අසා, 'මහා ජනකායකගේ මෙන් මේ ශබ්දය කුමක්ද?' කියා සිතමින් මහා වියූහ කූටාගාරයෙන් පිටතට එද්දී, සුභද්‍රා දේවිය උළුවස්සට හේත්තු වී සිටිනු දැක, ඇය අමතා මෙසේ කීවේය: 'දේවිය, ඔතැනම ඉන්න, ඇතුළට එන්න එපා' කියාය. ඉන්පසු ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා එක් පුරුෂයෙකු කැඳවා මෙසේ පැවසීය: 'එන්න පින්වත, මහා වියූහ කූටාගාරයෙන් රන් පළඟ ගෙනැවිත් සර්ව සෞවර්ණමය තල් වනයේ පනවන්න' කියාය. 'එසේය දේවයන් වහන්ස'යි ආනන්දය, ඒ පුරුෂයා මහා සුදස්සන රජතුමාට පිළිතුරු දී, මහා වියූහ කූටාගාරයෙන් රන් පළඟ ගෙනැවිත් සර්ව සෞවර්ණමය තල් වනයේ පැන්නෙවීය. ඉන්පසු ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා දකුණු ඇලයෙන්, පාදයක් මත පාදයක් තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණේය.

၂၆၆. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါယ ဒေဝိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ ရညော မဟာသုဒဿနဿ ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော, မာ ဟေဝ ခေါ ရာဇာ မဟာသုဒဿနော ကာလမကာသီ’တိ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဧတဒဝေါစ –

266. ඉන්පසු ආනන්දය, සුභද්‍රා දේවියට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: 'මහා සුදස්සන රජතුමාගේ ඉන්ද්‍රියයන් ඉතා ප්‍රසන්නය, ශරීර වර්ණය පිරිසිදුය, ඉතා දීප්තිමත්ය. මහා සුදස්සන රජතුමා කළුරිය නොකෙරේවා'යි මහා සුදස්සන රජතුමාට මෙසේ පැවසුවාය:

‘ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ ကုသာဝတီရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပါသာဒသဟဿာနိ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ မဟာဝိယူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ရူပိယမယာနိ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ, ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ[Pg.156], ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ အဿသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ မဏိသဟဿာနိ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ ဣတ္ထိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဂဟပတိသဟဿာနိ ဂဟပတိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ ဒုဟသန္ဒနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ, ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ထာလိပါကသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယတိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ ကရောဟီ’တိ.

“දේවයන් වහන්ස, කුසාවතී අගනුවර ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් නගරයෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් ප්‍රාසාදයෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, මහා වියූහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් කූටාගාරයෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, රන්මුවා වූ ද, රිදිමුවා වූ ද, ඇත්දළින් කළා වූ ද, හර ලීයෙන් කළා වූ ද, දිගු ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි එලන ලද, සුදු ලොම් ඇතිරිලි එලන ලද, මල් වැටුණු ලොම් ඇතිරිලි එලන ලද, උතුම් කදලි මුව සම් ඇතිරිලි එලන ලද, උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපස රතු පැහැති කොට්ට තැබූ මේ අසූහතරදහසක් පර්යංකයෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැල්වලින් වැසුණු, උපෝසථ හස්ති රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් ඇතුන් ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැල්වලින් වැසුණු, වලහක අශ්ව රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් අසුන් ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, සිංහ සමින් පිරිවරන ලද, ව්‍යාඝ්‍ර සමින් පිරිවරන ලද, දිවි සමින් පිරිවරන ලද, පඬු ඇඹුල් පලසින් පිරිවරන ලද, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැල්වලින් වැසුණු, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් රථයෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, මිණි රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් මැණික් ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, ස්ත්‍රී රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් ස්ත්‍රීහු ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් vහන්ස, ගෘහපති රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් ගෘහපතියෝ ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ අනුව යන, පරිණායක රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහතරදහසක් ක්ෂත්‍රිය කුමාරවරු ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, කිරි වැගිරෙන, ලෝකඩ තැටිවලින් කිරි දොවා ගන්නා වූ මේ අසූහතරදහසක් දෙනුන් ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, ඉතා සියුම් වූ කොමු පිළි, කපු පිළි, පට පිළි හා ලොම් පිළිවලින් සමන්විත වූ මේ අසූහතරදහසක් කෝටි ගණන් වස්ත්‍ර ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව. දේවයන් වහන්ස, සවස් කාලයෙහි ද උදෑසන කාලයෙහි ද ආහාර ලෙස පිළිගන්වනු ලබන මේ අසූහතරදහසක් බත් හැළි (ආහාර වේල්) ඔබ වහන්සේ සතු ය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා ගත මැනව; ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂාව ඇති කරගත මැනව.”

၂၆၇. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော သုဘဒ္ဒံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစ –

267. “ආනන්දය, මෙසේ කී කල්හි මහා සුදස්සන රජතුමා සුභද්දා දේවියට මෙසේ පැවසීය.”

‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ မံ တွံ, ဒေဝိ, ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ ပိယေဟိ မနာပေဟိ သမုဒါစရိတ္ထ; အထ စ ပန မံ တွံ ပစ္ဆိမေ ကာလေ အနိဋ္ဌေဟိ အကန္တေဟိ အပ္ပိယေဟိ အမနာပေဟိ သမုဒါစရသီ’တိ. ‘ကထံ စရဟိ တံ, ဒေဝ, သမုဒါစရာမီ’တိ? ‘ဧဝံ ခေါ မံ တွံ, ဒေဝိ, သမုဒါစရ – ‘‘သဗ္ဗေဟေဝ, ဒေဝ, ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ, မာ ခေါ တွံ, ဒေဝ, သာပေက္ခော ကာလမကာသိ, ဒုက္ခာ သာပေက္ခဿ ကာလင်္ကိရိယာ, ဂရဟိတာ စ သာပေက္ခဿ ကာလင်္ကိရိယာ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ [Pg.157] ကုသာဝတီရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပါသာဒသဟဿာနိ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ မဟာဝိယူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ရူပိယမယာနိ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ အဿသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ မဏိသဟဿာနိ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ သုဘဒ္ဒါဒေဝိပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဂဟပတိသဟဿာနိ ဂဟပတိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ ဒုဟသန္ဒနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ. ဧတ္ထ ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ ဒေဝ စတုရာသီတိ ထာလိပါကသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယတိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသီ’’’တိ.

“දේවිය, ඔබ බොහෝ කලක් තිස්සේ මට ආමන්ත්‍රණය කළේ ඉතා ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ වචනවලිනි. එසේ වුවත්, ඔබ දැන් මේ අවසාන කාලයේදී මට ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ අනිෂ්ට වූ, අකාන්ත වූ, අප්‍රිය වූ, අමනාප වූ වචනවලිනි.” “ස්වාමීනි, එසේ නම් මම ඔබ වහන්සේට කෙසේ ආමන්ත්‍රණය කළ යුතුද?” “දේවිය, ඔබ මට මෙසේ ආමන්ත්‍රණය කරන්න: ‘ස්වාමීනි, ප්‍රිය වූ මනාප වූ සියලු දේවලින් වෙන් වීම, වෙන්ව යාම හා වෙනස් වීම සිදු වේ. එබැවින් ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ ඇල්ම ඇතිව කළුරිය නොකරන්න. ඇල්ම ඇතිව කළුරිය කිරීම දුක් සහගතය; ඇල්ම ඇතිව කළුරිය කිරීම (බුද්ධාදී උතුමන් විසින්) ගර්හා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, කුසාවතී අගනුවර ප්‍රධාන කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් නගර ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් ප්‍රාසාද ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, මහාවියූහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් කූටාගාර (උඩුමහල් නිවාස) ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, රනින් කළ, රිදියෙන් කළ, ඇත් දළින් කළ හා සාරවත් ලීයෙන් කළ ද, දිග ලොම් ඇතිරිලි එලූ, සුදු එළු ලොම් ඇතිරිලි එලූ, මල් ලියකම් සහිත එළු ලොම් ඇතිරිලි එලූ, උතුම් කදලි මුව සමින් කළ ඇතිරිලි එලූ, රතු උඩු වියන් සහිත වූ, දෙපසම රතු කොට්ට තැබූ මේ අසූහාරදහසක් පර්යංක (යහන්) ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඉසූ, රන් දැලින් වැසූ, උපෝසථ හස්ති රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් ඇතුන් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඉසූ, රන් දැලින් වැසූ, වලාහක අශ්ව රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් අශ්වයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, සිංහ සමින් පිරිවරන ලද, ව්‍යාඝ්‍ර සමින් පිරිවරන ලද, දිවි සමින් පිරිවරන ලද, රතු පඬු ඇඹුල් ලොම් පිළිවලින් පිරිවරන ලද, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඉසූ, රන් දැලින් වැසූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් රථ ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, මිණි රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් මැණික් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් ස්ත්‍රීන් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මොවුන් කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, ගහපති රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් ගෘහපතීන් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මොවුන් කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ අනුව යන, පරිණායක රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූහාරදහසක් ක්ෂත්‍රිය කුමාරවරු ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මොවුන් කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, රන් තැටිවලට කිරි වෑහෙන මේ අසූහාරදහසක් කිරි දෙනුන් ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මොවුන් කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, සියුම් කොමු පිළි, සියුම් කපු පිළි, සියුම් පට පිළි හා සියුම් ලොම් පිළිවලින් යුත් මේ අසූහාරදහසක් කෝටියක් වස්ත්‍ර ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න. ස්වාමීනි, උදේ සවස ආහාර පිණිස පිළිගන්වන මේ අසූහාරදහසක් බත් හැලි ඔබ වහන්සේ සතුය. ස්වාමීනි, මේවා කෙරෙහි ඇති ඡන්දය අත්හරින්න; ජීවිතය කෙරෙහි ඇල්මක් නොකරන්න’ යනුවෙනි.” මහා සුදස්සන රජතුමා මෙසේ පැවසුවේය.

၂၆၈. ‘‘ဧဝံ [Pg.158] ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါ ဒေဝီ ပရောဒိ အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သုဘဒ္ဒါ ဒေဝီ အဿူနိ ပုဉ္ဆိတွာ ရာဇာနံ မဟာသုဒဿနံ ဧတဒဝေါစ –

268. “ආනන්දය, මෙසේ වදාළ කල්හි සුභද්‍රා දේවිය හඬා වැලපෙමින් කඳුළු සැලුවාය. ආනන්දය, ඉක්බිති සුභද්‍රා දේවිය කඳුළු පිස දමා, මහා සුදස්සන රජුට මෙසේ පැවසුවාය –”

‘သဗ္ဗေဟေဝ, ဒေဝ, ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ, မာ ခေါ တွံ, ဒေဝ, သာပေက္ခော ကာလမကာသိ, ဒုက္ခာ သာပေက္ခဿ ကာလင်္ကိရိယာ, ဂရဟိတာ စ သာပေက္ခဿ ကာလင်္ကိရိယာ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ ကုသာဝတီရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပါသာဒသဟဿာနိ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ မဟာဝိယူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ရူပိယမယာနိ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ အဿသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ, ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ မဏိသဟဿာနိ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ ဣတ္ထိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ, ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ[Pg.159], ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဂဟပတိသဟဿာနိ ဂဟပတိရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ ဒုဟသန္ဒနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသိ. ဣမာနိ တေ, ဒေဝ, စတုရာသီတိ ထာလိပါကသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယတိ. ဧတ္ထ, ဒေဝ, ဆန္ဒံ ပဇဟ ဇီဝိတေ အပေက္ခံ မာကာသီ’တိ.

“දේවයන් වහන්ස, ප්‍රිය වූ මනාප වූ සියලු දේවලින් වෙන් වීම, දුරු වීම සහ වෙනස් වීම අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවන්නකි. දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ (මේවා කෙරෙහි) අපේක්ෂා සහිතව කලුරිය නොකරන්න. අපේක්ෂා සහිතව කලුරිය කිරීම දුක් සහිතය. අපේක්ෂා සහිතව කලුරිය කිරීම (බුද්ධාදී උතුමන් විසින්) ගර්හා කරන ලද්දකි. දේවයන් වහන්ස, කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් නගරයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, ධර්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් ප්‍රාසාදයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, මහා වියූහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් කූටාගාරයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, රන් මුවා වූ, රිදී මුවා වූ, ඇත් දළින් කළ හා සාරවත් දැවයෙන් කළ ද, දිගු ලොම් සහිත ඇතිරිලි, සුදු ලොම් ඇතිරිලි, මල් මෝස්තර සහිත ඇතිරිලි හා කදලි මුව සමින් කළ උතුම් ඇතිරිලි එලන ලද ද, උඩු වියන් සහිත හා දෙපස රතු කොට්ට තැබූ මේ අසූ හතර දහසක් පර්යංකයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු උපෝසථ හස්ති රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් ඇතන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු වලාහක අශ්ව රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් අසුන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, සිංහ සමින් පිරිවරන ලද, ව්‍යාඝ්‍ර සමින් පිරිවරන ලද, දිවි සමින් පිරිවරන ලද, රතු පලසින් පිරිවරන ලද, රන් ආභරණයෙන් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් රථයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, මැණික් රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් මැණික් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, ස්ත්‍රී රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, ගෘහපති රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති මේ අසූ හතර දහසක් ගෘහපතියන් ඔබ වහන්ස සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, පරිණායක රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති, ඔබ වහන්සේ පසුපස එන මේ අසූ හතර දහසක් ක්ෂත්‍රිය කුමාරවරුන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, නිතර කිරි දෙන, රන් බඳුන්වලට කිරි දොවන මේ අසූ හතර දහසක් දෙනුන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මොවුන් කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, සියුම් හණ රෙදි, සියුම් කපු රෙදි, සියුම් පට රෙදි හා සියුම් ලොම් රෙදිවලින් කළ මේ අසූ හතර දහසක් කෙළ ගණන් වස්ත්‍රයන් ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්න. දේවයන් වහන්ස, සවස් කාලයෙහි හා උදෑසන කාලයෙහි පිළිගන්වනු ලබන මේ අසූ හතර දහසක් බත් හැළි ඔබ වහන්සේ සතුය. දේවයන් වහන්ස, මේවා කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව අත්හරින්න, ජීවිතය කෙරෙහි අපේක්ෂා නොතබන්නැ” යි සුභද්‍රා දේවිය පැවසුවාය.

ဗြဟ္မလောကူပဂမံ

බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණීම

၂၆၉. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော နစိရဿေဝ ကာလမကာသိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ မနုညံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိဿ ဘတ္တသမ္မဒေါ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဟာသုဒဿနဿ မာရဏန္တိကာ ဝေဒနာ အဟောသိ. ကာလင်္ကတော စ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဟာသုဒဿနော သုဂတိံ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပဇ္ဇိ. ရာဇာ, အာနန္ဒ, မဟာသုဒဿနော စတုရာသီတိ ဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠံ ကီဠိ. စတုရာသီတိ ဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ. စတုရာသီတိ ဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. စတုရာသီတိ ဝဿသဟဿာနိ ဂိဟိဘူတော ဓမ္မေ ပါသာဒေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

269. “ආනන්දය, ඉක්බිති මහා සුදස්සන රජතුමා නොබෝ කලකින්ම කලුරිය කළේය. ආනන්දය, යම් සේ ගෘහපතියෙකුට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකුට ප්‍රණීත ආහාරයක් අනුභව කළ පසු තෘප්තිමත් නිදිමත ගතියක් ඇති වන්නේද, ආනන්දය, එලෙසින්ම මහා සුදස්සන රජතුමාට මරණාසන්න වේදනාව දැනුණි. ආනන්දය, කලුරිය කළ මහා සුදස්සන රජතුමා සුගති සංඛ්‍යාත බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නේය. ආනන්දය, මහා සුදස්සන රජතුමා අසූ හතර දහසක් අවුරුදු කුමාර ක්‍රීඩාවන්හි නිරත විය. අසූ හතර දහසක් අවුරුදු යුවරාජ තනතුර හෙබවීය. අසූ හතර දහසක් අවුරුදු රජකම් කළේය. තවත් අසූ හතර දහසක් අවුරුදු ගිහියකුව සිටිමින්ම ධර්ම ප්‍රාසාදයෙහි බ්‍රහ්මචාරීව වාසය කළේය. ඒ මහා සුදස්සන රජතුමා සතර බ්‍රහ්ම විහරණයන් වඩා, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නේය.”

၂၇၀. ‘‘သိယာ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ရာဇာ မဟာသုဒဿနော အဟောသီ’တိ, န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ရာဇာ မဟာသုဒဿနော အဟောသိံ. မမ တာနိ စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ ကုသာဝတီရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ပါသာဒသဟဿာနိ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ကူဋာဂါရသဟဿာနိ မဟာဝိယူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ရူပိယမယာနိ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ [Pg.160] ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ နာဂသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ အဿသဟဿာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ မဏိသဟဿာနိ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ သုဘဒ္ဒါဒေဝိပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ဂဟပတိသဟဿာနိ ဂဟပတိရတနပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ ဒုဟသန္ဒနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ ခေါမသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ, မမ တာနိ စတုရာသီတိ ထာလိပါကသဟဿာနိ သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယိတ္ထ.

270. ‘‘ආනන්ද, ‘එකල මහාසුදස්සන රජු වෙනත් අයෙක් විය’ කියා ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ආනන්ද, එය එසේ නොදැකිය යුතුය. එකල මහාසුදස්සන රජු වූයේ මම ම ය. කුසාවතී අගනුවර ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් නගර මා සතු විය. ධම්ම ප්‍රාසාදය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් ප්‍රාසාද මා සතු විය. මහාවියූහ කූටාගාරය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් කූටාගාර (උඩුමහල් ගෙවල්) මා සතු විය. රන්මිය, රිදීමය, දළමිය හා සාරමය (සඳුන් වැනි වටිනා ලීයෙන් කළ) වූ ද, දිගු ලොම් සහිත එළුලොම් පලස්, සුදු එළුලොම් පලස්, මල් වැඩ දැමූ ලොම් පලස්, කදලි මුව සම් ඇතිරිලිවලින් හෙබි, උඩු වියන් සහිත හා දෙපස රතු කොට්ට තැබූ ඒ අසූහතරදහසක් සිංහාසන මා සතු විය. රන් ආභරණවලින් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, උපෝසථ හස්ති රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් ඇතුන් මා සතු විය. රන් ආභරණවලින් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, වලාහක අශ්ව රාජයා ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් අශ්වයන් මා සතු විය. සිංහ සම්, ව්‍යාඝ්‍ර සම්, දිවි සම් හා පඬු ඇඹුල් පලස්වලින් පිරිවැරුණු, රන් ආභරණවලින් සැරසූ, රන් ධජ ඇති, රන් දැලින් වැසුණු, වෛජයන්ත රථය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් රථ මා සතු විය. මණි රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් මාණික්‍යයන් මා සතු විය. සුභද්‍රා දේවිය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් ස්ත්‍රීන් මා සතු විය. ගෘහපති රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති ඒ අසූහතරදහසක් ගෘහපතියන් මා සතු විය. පරිණායක රත්නය ප්‍රමුඛ කොට ඇති, මට අනුකූලව කටයුතු කළ ඒ අසූහතරදහසක් ක්ෂත්‍රියයන් මා සතු විය. රන් බඳුන්වලට කිරි දෙන, රන් බඳුන්වලින් කිරි දොවා ගන්නා ඒ අසූහතරදහසක් කිරි දෙනුවෝ මා සතු විය. ඉතා සියුම් වූ කෝම රෙදි, සියුම් වූ කපු රෙදි, සියුම් වූ පට රෙදි හා සියුම් වූ ලොම් රෙදිවලින් කළ ඒ අසූහතරදහස් කෝටියක් වස්ත්‍ර යුගල මා සතු විය. උදේ සවස ආහාර පූජාවන් පවත්වන ලද්දා වූ ඒ අසූහතරදහසක් බත් සැළි මා සතු විය.

၂၇၁. ‘‘တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိနဂရသဟဿာနံ ဧကညေဝ တံ နဂရံ ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ ယဒိဒံ ကုသာဝတီ ရာဇဓာနီ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိပါသာဒသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ပါသာဒေါ ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ ယဒိဒံ ဓမ္မော ပါသာဒေါ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိကူဋာဂါရသဟဿာနံ ဧကညေဝ တံ ကူဋာဂါရံ ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ ယဒိဒံ မဟာဝိယူဟံ ကူဋာဂါရံ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိပလ္လင်္ကသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ပလ္လင်္ကော ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန ပရိဘုဉ္ဇာမိ ယဒိဒံ သောဝဏ္ဏမယော ဝါ ရူပိယမယော ဝါ ဒန္တမယော ဝါ သာရမယော ဝါ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိနာဂသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော နာဂေါ ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ ယဒိဒံ ဥပေါသထော နာဂရာဇာ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိအဿသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော အဿော ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ ယဒိဒံ ဝလာဟကော အဿရာဇာ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိရထသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ရထော ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ ယဒိဒံ ဝေဇယန္တရထော. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိဣတ္ထိသဟဿာနံ ဧကာယေဝ [Pg.161] သာ ဣတ္ထီ ဟောတိ, ယာ တေန သမယေန ပစ္စုပဋ္ဌာတိ ခတ္တိယာနီ ဝါ ဝေဿိနီ ဝါ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဝါ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိဝတ္ထကောဋိသဟဿာနံ ဧကံယေဝ တံ ဒုဿယုဂံ ဟောတိ, ယံ တေန သမယေန ပရိဒဟာမိ ခေါမသုခုမံ ဝါ ကပ္ပာသိကသုခုမံ ဝါ ကောသေယျသုခုမံ ဝါ ကမ္ဗလသုခုမံ ဝါ. တေသံ ခေါ ပနာနန္ဒ, စတုရာသီတိထာလိပါကသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ထာလိပါကော ဟောတိ, ယတော နာဠိကောဒနပရမံ ဘုဉ္ဇာမိ တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ.

271. ‘‘ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් නගර අතරින් එකල මා වාසය කළේ කුසාවතී රාජධානිය නම් වූ එක් නගරයක පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් ප්‍රාසාද අතරින් එකල මා වාසය කළේ ධම්ම ප්‍රාසාදය නම් වූ එක් ප්‍රාසාදයක පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් කූටාගාර අතරින් එකල මා වාසය කළේ මහාවියූහ නම් වූ එක් කූටාගාරයක පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් සිංහාසන අතරින් එකල මා පරිහරණය කළේ රන්මිය හෝ රිදීමය හෝ දළමිය හෝ සාරමය වූ එක් සිංහාසනයක් පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් ඇතුන් අතරින් එකල මා නැගී ගියේ උපෝසථ හස්ති රාජයා නම් වූ එක් ඇතෙකු පිට පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් අශ්වයන් අතරින් එකල මා නැගී ගියේ වලාහක අශ්ව රාජයා නම් වූ එක් අශ්වයෙකු පිට පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් රථ අතරින් එකල මා නැගී ගියේ වෛජයන්ත රථය නම් වූ එක් රථයක පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් ස්ත්‍රීන් අතරින් එකල මට උපස්ථාන කළේ ක්ෂත්‍රිය හෝ වෛශ්‍ය කුලයක වූ එක් ස්ත්‍රියක් පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහස් කෝටියක් වස්ත්‍ර යුගල අතරින් එකල මා හැඳ සිටියේ ඉතා සියුම් කෝම රෙදි හෝ සියුම් කපු රෙදි හෝ සියුම් පට රෙදි හෝ සියුම් ලොම් රෙදිවලින් කළ එක් වස්ත්‍ර යුගලක් පමණි. ආනන්ද, ඒ අසූහතරදහසක් බත් සැළි අතරින් එකල මා අනුභව කළේ නෙළියක පමණ සහල්වලින් පිසූ බත් සහ ඊට ගැළපෙන වෑංජන සහිත එක් බත් සැළියක ආහාර පමණි."

၂၇၂. ‘‘ပဿာနန္ဒ, သဗ္ဗေတေ သင်္ခါရာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ. ဧဝံ အနိစ္စာ ခေါ, အာနန္ဒ, သင်္ခါရာ; ဧဝံ အဒ္ဓုဝါ ခေါ, အာနန္ဒ, သင်္ခါရာ; ဧဝံ အနဿာသိကာ ခေါ, အာနန္ဒ, သင်္ခါရာ! ယာဝဉ္စိဒံ, အာနန္ဒ, အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ, အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ, အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

272. ‘‘ආනන්ද, බලන්න! ඒ සියලු සංස්කාරයෝ අතීතයට එක් වූහ, නිරුද්ධ වූහ, වෙනස් වී ගියහ. ආනන්ද, සංස්කාරයෝ මෙසේ අනිත්‍යයහ; ආනන්ද, සංස්කාරයෝ මෙසේ අස්ථිරයහ; ආනන්ද, සංස්කාරයෝ මෙසේ අස්වැසිලි රහිතයහ! ආනන්ද, එහෙයින් සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි කලකිරීමට ම සුදුසු ය, නොඇලීමට ම සුදුසු ය, ඒවායින් මිදීමට ම සුදුසු ය."

‘‘ဆက္ခတ္တုံ ခေါ ပနာဟံ, အာနန္ဒ, အဘိဇာနာမိ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ သရီရံ နိက္ခိပိတံ, တဉ္စ ခေါ ရာဇာဝ သမာနော စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော, အယံ သတ္တမော သရီရနိက္ခေပေါ. န ခေါ ပနာဟံ, အာနန္ဒ, တံ ပဒေသံ သမနုပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ယတ္ထ တထာဂတော အဋ္ဌမံ သရီရံ နိက္ခိပေယျာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ, ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

“ආනන්දය, මම මේ ප්‍රදේශයෙහි හය වතාවක්ම ශරීරය අත්හළ බව (කළුරිය කළ බව) දනිමි. එකල මම සතර දිග ජයගත්, ස්ථාවර ජනපද ඇති, සප්ත රත්නයෙන් සමන්විත, ධර්මිෂ්ඨ වූ ධර්මරාජ වූ සක්විති රජකුව සිටියෙමි. ආනන්දය, මේ මාගේ සත්වන ශරීර පරිත්‍යාගයයි. එහෙත් ආනන්දය, දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, තථාගතයන් වහන්සේ අටවන වරට ශරීරය අත්හරින්නා වූ යම් ප්‍රදේශයක් මම කිසිසේත් නොදකිමි” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා, ඉන්පසු ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේ ද වදාළ සේක -

‘‘အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ, ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော;

ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝူပသမော သုခေါ’’တိ.

“සංස්කාරයෝ ඒකාන්තයෙන්ම අනිත්‍යයහ, හටගැනීම හා බිඳීයාම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. ඔවුහු හටගෙන නිරුද්ධ වෙති, ඔවුන්ගේ සංසිඳීම (නිවන) සුවයකි.”

မဟာသုဒဿနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

හතරවන මහාසුදස්සන සූත්‍රය නිමා විය.

၅. ဇနဝသဘသုတ္တံ

5. 5. ජනවසභ සූත්‍රය

နာတိကိယာဒိဗျာကရဏံ

නාතික ගම්වැසියන් ආදීන් පිළිබඳ ප්‍රකාශ කිරීම

၂၇၃. ဧဝံ [Pg.162] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာတိကေ ဝိဟရတိ ဂိဉ္ဇကာဝသထေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ပရိတော ပရိတော ဇနပဒေသု ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ ကာသိကောသလေသု ဝဇ္ဇိမလ္လေသု စေတိဝံသေသု ကုရုပဉ္စာလေသု မဇ္ဈသူရသေနေသု – ‘‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော. ပရောပညာသ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သာဓိကာ နဝုတိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. သာတိရေကာနိ ပဉ္စသတာနိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’’တိ.

273. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාතික ගමෙහි ගිඤ්ජකාවසථයෙහි (ගඩොල් ගෙයෙහි) වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවට විවිධ ජනපදවල කළුරිය කළ උපස්ථායකයන්ගේ උත්පත්ති පිළිබඳව මෙසේ ව්‍යාකරණය කළ (විස්තර කළ) සේක: “කාසි-කෝසලයන්හි ද, වජ්ජි-මල්ලයන්හි ද, චේති-වංසයන්හි ද, කුරු-පංචාලයන්හි ද, මජ්ඣ-සූරසේනයන්හි ද අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය, අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය” යනුවෙනි. පනහකට වැඩි නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ කළුරිය කොට, ඕරම්භාගීය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීම නිසා, ඒ බඹලොවෙහිම පිරිනිවන් පාන්නා වූ, එම ලෝකයෙන් ආපසු නොඑන ස්වභාවය ඇති ඕපපාතිකයන් වූහ. අනූවකට වැඩි නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ කළුරිය කොට, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී වීමෙන්, එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන්නා වූ සකෘදාගාමී වූහ. පන්සියයකට වැඩි නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ කළුරිය කොට, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති, නිවන පිණිස නියත වූ, සම්බෝධිය පරයනය කොට ඇති සෝතාපන්න වූහ.

၂၇၄. အဿောသုံ ခေါ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ပရိတော ပရိတော ဇနပဒေသု ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ ကာသိကောသလေသု ဝဇ္ဇိမလ္လေသု စေတိဝံသေသု ကုရုပဉ္စာလေသု မဇ္ဈသူရသေနေသု – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော. ပရောပညာသ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သာဓိကာ နဝုတိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. သာတိရေကာနိ ပဉ္စသတာနိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ [Pg.163] သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. တေန စ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အတ္တမနာ အဟေသုံ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ.

274. නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ මෙසේ ඇසූහ: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවට ජනපදවල කළුරිය කළ උපස්ථායකයන්ගේ උත්පත්ති පිළිබඳව ‘අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය... (පෙ)... සෝතාපන්න වූහ’ යි වදාරන සේක් ලු.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ පැහැදිලි කිරීම අසා, ඒ නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ ඉමහත් සතුටට පත් වූහ, ප්‍රමෝදයට පත් වූහ, ප්‍රීති සොම්නස ඇති කර ගත්හ.

၂၇၅. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ပရိတော ပရိတော ဇနပဒေသု ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ ကာသိကောသလေသု ဝဇ္ဇိမလ္လေသု စေတိဝံသေသု ကုရုပဉ္စာလေသု မဇ္ဈသူရသေနေသု – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော. ပရောပညာသ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သာဓိကာ နဝုတိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. သာတိရေကာနိ ပဉ္စသတာနိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. တေန စ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အတ္တမနာ အဟေသုံ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

275. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද මෙසේ ඇසූහ: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවට ජනපදවල කළුරිය කළ උපස්ථායකයන්ගේ උත්පත්ති පිළිබඳව ‘අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය... (පෙ)... සෝතාපන්න වූහ’ යි වදාරන සේක් ලු.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ පැහැදිලි කිරීම අසා, ඒ නාතික ගම්වැසි උපස්ථායකයෝ ඉමහත් සතුටට පත් වූහ, ප්‍රමෝදයට පත් වූහ, ප්‍රීති සොම්නස ඇති කර ගත්හ.

အာနန္ဒပရိကထာ

ආනන්ද තෙරුන්ගේ පරිකථාව

၂၇၆. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမေ ခေါ ပနာပိ အဟေသုံ မာဂဓကာ ပရိစာရကာ ဗဟူ စေဝ ရတ္တညူ စ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ. သုညာ မညေ အင်္ဂမဂဓာ အင်္ဂမာဂဓကေဟိ ပရိစာရကေဟိ အဗ္ဘတီတေဟိ ကာလင်္ကတေဟိ. တေ ခေါ ပနာပိ အဟေသုံ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ ဓမ္မေ ပသန္နာ သံဃေ ပသန္နာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော. တေ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ဘဂဝတာ အဗျာကတာ; တေသမ္ပိဿ သာဓု ဝေယျာကရဏံ, ဗဟုဇနော ပသီဒေယျ, တတော ဂစ္ဆေယျ သုဂတိံ. အယံ ခေါ ပနာပိ အဟောသိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဟိတော ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ နေဂမာနဉ္စေဝ ဇာနပဒါနဉ္စ. အပိဿုဒံ မနုဿာ ကိတ္တယမာနရူပါ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဝံ နော သော ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ သုခါပေတွာ [Pg.164] ကာလင်္ကတော, ဧဝံ မယံ တဿ ဓမ္မိကဿ ဓမ္မရညော ဝိဇိတေ ဖာသု ဝိဟရိမှာ’တိ. သော ခေါ ပနာပိ အဟောသိ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နော ဓမ္မေ ပသန္နော သံဃေ ပသန္နော သီလေသု ပရိပူရကာရီ. အပိဿုဒံ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘ယာဝ မရဏကာလာပိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ဘဂဝန္တံ ကိတ္တယမာနရူပေါ ကာလင်္ကတော’တိ. သော အဗ္ဘတီတော ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ အဗျာကတော. တဿပိဿ သာဓု ဝေယျာကရဏံ ဗဟုဇနော ပသီဒေယျ, တတော ဂစ္ဆေယျ သုဂတိံ. ဘဂဝတော ခေါ ပန သမ္ဗောဓိ မဂဓေသု. ယတ္ထ ခေါ ပန ဘဂဝတော သမ္ဗောဓိ မဂဓေသု, ကထံ တတြ ဘဂဝါ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရေယျ. ဘဂဝါ စေ ခေါ ပန မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရေယျ, ဒီနမနာ တေနဿု မာဂဓကာ ပရိစာရကာ; ယေန ခေါ ပနဿု ဒီနမနာ မာဂဓကာ ပရိစာရကာ ကထံ တေ ဘဂဝါ န ဗျာကရေယျာ’’တိ?

276. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. “කළුරිය කළා වූ, අභාවප්‍රාප්ත වූ මේ මගධ රටවැසි උපාසකවරු බොහෝ වෙති, බොහෝ කලක් තිස්සේ තිසරණ කෙරෙහි පැහැදුණෝ වෙති. අභාවප්‍රාප්ත වූ ඒ මගධ රටවැසි උපාසකයන්ගෙන් අංග සහ මගධ ජනපදයන් දැන් හිස්ව ඇති සේ පෙනේ. සැබවින්ම ඒ අංග මගධ වැසියෝ බුදුන් කෙරෙහි පැහැදුණාහුය, දහම් කෙරෙහි පැහැදුණාහුය, සඟුන් කෙරෙහි පැහැදුණාහුය, ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කළාහුය. අභාවප්‍රාප්ත වූ ඒ අයගේ පරලොව ගතිය ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරා නැත. ඔවුන්ගේ උපත ගැන ප්‍රකාශයක් කරන්නේ නම් මැනවි; එයින් බොහෝ දෙනා පැහැදීමට පත්වී සුගතිගාමී වනු ඇත. තවද, මගධයේ සේනිය බිම්බිසාර රජතුමා ධර්මිෂ්ඨ වූ, ධර්මරාජයෙක් වූ අතර බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ටත්, නියම්ගම් සහ ජනපද වැසියන්ටත් හිතකාමී විය. මිනිසුන් පවා ඔහු ගැන ගුණ වයමින් වාසය කරති: ‘අපගේ ඒ ධර්මිෂ්ඨ වූ ධර්මරාජයා අපට මෙසේ සැප සලසා දී කළුරිය කළේය, ඒ ධර්මිෂ්ඨ රජුගේ රාජ්‍යයෙහි අපි මෙසේ සුවසේ වාසය කළෙමු’ යනුවෙනි. ඔහු ද බුදුන් කෙරෙහිත්, දහම් කෙරෙහිත්, සඟුන් කෙරෙහිත් පැහැදුණු අතර ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කළේය. මිනිසුන් මෙසේ පවා පවසති: ‘මගධයේ සේනිය බිම්බිසාර රජතුමා මරණ මොහොත දක්වාම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ ගයමින් කළුරිය කළේය’ යනුවෙනි. එසේ අභාවප්‍රාප්ත වූ ඔහු ගැන ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරුණු වදාරා නැත. ඔහුගේ උපත ගැන ප්‍රකාශයක් කරන්නේ නම් එය ද යහපති, බොහෝ දෙනා පැහැදීමට පත්වී සුගතිගාමී වනු ඇත. තවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්මා සම්බෝධියට පත් වූයේ මගධ ජනපදයෙහිදීය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධයේදී සම්බෝධියට පත් වූයේ නම්, එහිදී අභාවප්‍රාප්ත වූ මගධ රටවැසි උපාසකයන්ගේ උපත ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරුණු නොවදාරන්නේ ඇයි? ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ රටවැසි ඒ උපාසකයන්ගේ පරලොව උපත ගැන ප්‍රකාශ නොකරන්නේ නම්, එයින් මගධ රටවැසි උපාසකවරු කනස්සල්ලට පත් වනු ඇත. මගධ රටවැසි උපාසකයන් එසේ කනස්සල්ලට පත්වීමට ඉඩ තිබියදී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන් ගැන කරුණු නොවදාරන්නේ මක්නිසාද?” යනුවෙනි.

၂၇၇. ဣဒမာယသ္မာ အာနန္ဒော မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ ဧကော ရဟော အနုဝိစိန္တေတွာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဘဂဝါ ကိရ ပရိတော ပရိတော ဇနပဒေသု ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ ကာသိကောသလေသု ဝဇ္ဇိမလ္လေသု စေတိဝံသေသု ကုရုပဉ္စာလေသု မဇ္ဈသူရသေနေသု – ‘‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော. ပရောပညာသ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. သာဓိကာ နဝုတိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. သာတိရေကာနိ ပဉ္စသတာနိ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာတိ. တေန စ နာတိကိယာ ပရိစာရကာ အတ္တမနာ အဟေသုံ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ[Pg.165]. ဣမေ ခေါ ပနာပိ, ဘန္တေ, အဟေသုံ မာဂဓကာ ပရိစာရကာ ဗဟူ စေဝ ရတ္တညူ စ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ. သုညာ မညေ အင်္ဂမဂဓာ အင်္ဂမာဂဓကေဟိ ပရိစာရကေဟိ အဗ္ဘတီတေဟိ ကာလင်္ကတေဟိ. တေ ခေါ ပနာပိ, ဘန္တေ, အဟေသုံ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ ဓမ္မေ ပသန္နာ သံဃေ ပသန္နာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော, တေ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ ဘဂဝတာ အဗျာကတာ. တေသမ္ပိဿ သာဓု ဝေယျာကရဏံ, ဗဟုဇနော ပသီဒေယျ, တတော ဂစ္ဆေယျ သုဂတိံ. အယံ ခေါ ပနာပိ, ဘန္တေ, အဟောသိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဟိတော ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ နေဂမာနဉ္စေဝ ဇာနပဒါနဉ္စ. အပိဿုဒံ မနုဿာ ကိတ္တယမာနရူပါ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဝံ နော သော ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ သုခါပေတွာ ကာလင်္ကတော. ဧဝံ မယံ တဿ ဓမ္မိကဿ ဓမ္မရညော ဝိဇိတေ ဖာသု ဝိဟရိမှာ’တိ. သော ခေါ ပနာပိ, ဘန္တေ, အဟောသိ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နော ဓမ္မေ ပသန္နော သံဃေ ပသန္နော သီလေသု ပရိပူရကာရီ. အပိဿုဒံ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘ယာဝ မရဏကာလာပိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ဘဂဝန္တံ ကိတ္တယမာနရူပေါ ကာလင်္ကတော’တိ. သော အဗ္ဘတီတော ကာလင်္ကတော ဘဂဝတာ အဗျာကတော; တဿပိဿ သာဓု ဝေယျာကရဏံ, ဗဟုဇနော ပသီဒေယျ, တတော ဂစ္ဆေယျ သုဂတိံ. ဘဂဝတော ခေါ ပန, ဘန္တေ, သမ္ဗောဓိ မဂဓေသု. ယတ္ထ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္ဗောဓိ မဂဓေသု, ကထံ တတြ ဘဂဝါ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရေယျ? ဘဂဝါ စေ ခေါ ပန, ဘန္တေ, မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရေယျ ဒီနမနာ တေနဿု မာဂဓကာ ပရိစာရကာ; ယေန ခေါ ပနဿု ဒီနမနာ မာဂဓကာ ပရိစာရကာ ကထံ တေ ဘဂဝါ န ဗျာကရေယျာ’’တိ. ဣဒမာယသ္မာ အာနန္ဒော မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ပရိကထံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

277. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ මගධයේ උපාසකවරුන් අරභයා හුදෙකලාව මෙනෙහි කොට, රාත්‍රිය අවසානයේ අලුයම් කාලයේ අවදිව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මම මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හාත්පස නොයෙක් ජනපදවල මියගිය උපාසකවරුන්ගේ උත්පත්ති පිළිබඳව ප්‍රකාශ කරන සේක; එනම් කාසි, කෝසල, වජ්ජි, මල්ල, චේති, වංශ, කුරු, පංචාල, මච්ඡ සහ සූරසේන යන ජනපදවල -අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය, අසවලා අසවල් තැන උපන්නේය- යනුවෙනි. නාදිකා ගම්මානයේ මියගිය පනස් දෙනෙකුට වැඩි උපාසකවරු පිරිසක් ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපත ලබා එහිම පිරිනිවන් පාන්නා වූ, ඒ ලෝකයෙන් නැවත ආපසු නොඑන ස්වභාවය ඇති (අනාගාමී) වූහ. නාදිකා ගම්මානයේ මියගිය අනූවකට වැඩි උපාසකවරු පිරිසක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී වී, එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන්නෝ වූහ. නාදිකා ගම්මානයේ මියගිය පන්සියයකට වැඩි උපාසකවරු පිරිසක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් සෝතාපන්න වී, අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති, නියත වූ, සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇත්තෝ වූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ප්‍රශ්න විසඳීම් අසා ඒ නාදිකා වැසියෝ තෘප්තිමත් වූහ, සතුටු වූහ, ප්‍රීති සෝමනස්සයට පත් වූහ’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, මියගිය මේ මගධ දේශයේ උපාසකවරු ද බොහෝ දෙනෙක් සිටිති, ඔවුන් දීර්ඝ කාලයක් සැදැහැවත්ව සිටි පැරණි අය වෙති. මියගිය ඒ උපාසකවරුන් නොමැතිව අංග හා මගධ ජනපද හිස් වූවා සේ පෙනේ. ස්වාමීනි, ඔවුහු බුදුන් කෙරෙහි පැහැදුණාහු, දහම් කෙරෙහි පැහැදුණාහු, සඟුන් කෙරෙහි පැහැදුණාහු, ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කළාහු වූහ. එහෙත් මියගිය ඔවුන් පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිවක් ප්‍රකාශ නොකළ සේක. ඔවුන් පිළිබඳවත් යම් ප්‍රකාශයක් කරන්නේ නම් මැනවි, එවිට බොහෝ ජනයා පැහැදෙන්නාහ, එය සුගතියට හේතු වන්නාහ. ස්වාමීනි, මගධයේ සේනිය බිම්බිසාර රජු ධාර්මික වූ, ධර්මරාජයෙක් වූහ; උන්වහන්සේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙන්ම නියම්ගම් හා ජනපද වැසියන්ට ද හිතවත් වූහ. මනුෂ්‍යයෝ උන්වහන්සේ ගැන මෙසේ ගුණ වර්ණනා කරති: ‘ඒ ධාර්මික ධර්මරාජයාණෝ අපව මෙසේ සැපවත් කොට කාලක්‍රියා කළ සේක. ඒ ධාර්මික රජුගේ රාජ්‍යයෙහි අපි කෙතරම් සුවසේ විසුවෙමුද’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, උන්වහන්සේ බුදුන්, දහම්, සඟුන් කෙරෙහි පැහැදුණාහු, ශීලයෙහි පරිපූර්ණව සිටියාහු වූහ. මනුෂ්‍යයෝ මෙසේද පවසති: ‘මගධයේ සේනිය බිම්බිසාර රජු මරණ මොහොත දක්වාම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරමින්ම කාලක්‍රියා කළේය’ යනුවෙනි. මියගිය ඒ රජු පිළිබඳවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිවක් ප්‍රකාශ නොකළ සේක. උන්වහන්සේ පිළිබඳවද යම් ප්‍රකාශයක් කරන්නේ නම් මැනවි, එවිට බොහෝ ජනයා පැහැදෙන්නාහ, එය සුගතියට හේතු වන්නාහ. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්බෝධියට පත් වූයේද මගධ දේශයේදීය. එසේ මගධයේදී සම්බෝධියට පත් වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධයේ මියගිය ඒ උපාසකවරුන්ගේ උත්පත්ති ගැන ප්‍රකාශ නොකරන්නේ මන්ද? ස්වාමීනි, ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධයේ මියගිය ඒ උපාසකවරුන්ගේ උත්පත්ති ගැන ප්‍රකාශ නොකළහොත්, ඒ හේතුවෙන් මගධ උපාසකවරු කණගාටුවට පත් වන්නාහ. යම් හෙයකින් ඒ මගධ උපාසකවරු කණගාටුවට පත්විය හැකි නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන් ගැන යමක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ මන්ද?” මෙසේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ මගධ උපාසකවරුන් අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ කරුණු පවසා, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර පිටත්ව ගියහ.

၂၇၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ နာတိကံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. နာတိကေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဂိဉ္ဇကာဝသထံ ပဝိသိတွာ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ [Pg.166] နိသီဒိ – ‘‘ဂတိံ နေသံ ဇာနိဿာမိ အဘိသမ္ပရာယံ, ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’’တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ ‘‘ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဂိဉ္ဇကာဝသထာ နိက္ခမိတွာ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယံ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ.

278. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් නික්ම ගිය නොබෝ වේලාවකින්, පෙරවරු කාලයේ සිවුරු හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන නාදිකා ගමට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. නාදිකා ගමෙහි පිඬු සිඟා වැඩම කොට, දන් වළඳා පසුව පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, පා සෝදා ගිඤ්ජකාවසථයට වැඩම කොට, මගධ උපාසකවරුන් අරභයා මනසෙහි තදින් ධාරණය කරගනිමින්, ඒ සියල්ල සිතින් මෙනෙහි කරමින් පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. “මම මොවුන්ගේ ගතිය ද, මතු උත්පත්තිය ද දැනගන්නෙමි, ඒ පින්වත්හු කිනම් ගතියක උපන්නාහුද, කිනම් මතු භවයක් ඇත්තෝදැයි” සිතමින් වැඩසිටි සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “ඔවුන් කිනම් ගතියක උපන්නාහුද, කිනම් මතු භවයක් ඇත්තෝදැයි” මගධ උපාසකවරුන් පිළිබඳව ඒ සියල්ල දුටු සේක. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයේ හුදෙකලාව මෙනෙහි කිරීමෙන් නැගී සිට, ගිඤ්ජකාවසථයෙන් නික්ම විහාරයේ සෙවණ ඇති තැනක පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක.

၂၇၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပသန္တပဒိဿော ဘန္တေ ဘဂဝါ ဘာတိရိဝ ဘဂဝတော မုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသန္နတ္တာ ဣန္ဒြိယာနံ. သန္တေန နူနဇ္ဇ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ? ‘‘ယဒေဝ ခေါ မေ တွံ, အာနန္ဒ, မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ သမ္မုခါ ပရိကထံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော, တဒေဝါဟံ နာတိကေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဂိဉ္ဇကာဝသထံ ပဝိသိတွာ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံ – ‘ဂတိံ နေသံ ဇာနိဿာမိ အဘိသမ္ပရာယံ, ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, မာဂဓကေ ပရိစာရကေ ‘ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’’’တိ.

279. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි ස්ථානයට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගෞරවයෙන් වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පෙනුම ඉතා ශාන්තය. ඉන්ද්‍රියයන්ගේ පැහැදීම නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මුහුණෙහි වර්ණය ඉතා තේජවන්තව බබළයි. ස්වාමීනි, අද දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාන්ත වූ විහරණයෙන් (ඵල සමාපත්තියෙන්) වැඩසිටි සේක් දැයි සිතමි." "ආනන්ද, ඔබ මගධ දේශයේ උපස්ථායකයන් අරභයා මා ඉදිරියෙහි කතා කොට ආසනයෙන් නැගිට පිටව ගිය පසු, මම නාදිකා ගමෙහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දහවල භෝජනයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, පා සෝදා ගිඤ්ජකාවසථයට ඇතුළු වීමි. එහිදී ඒ මගධ දේශයේ උපස්ථායකයන් පිළිබඳවම අවධානය යොමු කොට, මෙනෙහි කොට, මුළුමනින්ම සිතින් විමසා බලා පැනවූ ආසනයක වැඩහුන්නෙමි. 'ඔවුන්ගේ පරලොව ගතිය කුමක්ද? එම පින්වතුන්ගේ උපත කුමක්ද?' කියා මම ඔවුන්ගේ පරලොව ගතිය දැනගැනීමට රිසි වුණෙමි. ආනන්ද, මම මගධ දේශයේ ඒ උපස්ථායකයන්ගේ පරලොව ගතිය සහ උපත මෙසේ දුටුවෙමි."

ဇနဝသဘယက္ခော

ජනවසභ යක්ෂයා

၂၈၀. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, အန္တရဟိတော ယက္ခော သဒ္ဒမနုဿာဝေသိ – ‘ဇနဝသဘော အဟံ ဘဂဝါ; ဇနဝသဘော အဟံ သုဂတာ’တိ. အဘိဇာနာသိ နော တွံ, အာနန္ဒ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ နာမဓေယျံ သုတံ ယဒိဒံ ဇနဝသဘော’’တိ?

280. "එවිට ආනන්දය, අදෘශ්‍යමාන යක්ෂයෙක් හඬක් ඇස්වීය - 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම ජනවසභ වෙමි; සුගතයන් වහන්ස, මම ජනවසභ වෙමි' කියායි. ආනන්දය, මීට පෙර කිසිදා 'ජනවසභ' යන නම ඇසූ බවක් ඔබට මතකද?"

‘‘န ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အဘိဇာနာမိ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ နာမဓေယျံ သုတံ ယဒိဒံ ဇနဝသဘောတိ, အပိ စ မေ, ဘန္တေ, လောမာနိ ဟဋ္ဌာနိ ‘ဇနဝသဘော’တိ နာမဓေယျံ သုတွာ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ဟိ နူန သော ဩရကော ယက္ခော ဘဝိဿတိ ယဒိဒံ ဧဝရူပံ နာမဓေယျံ သုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဇနဝသဘော’’တိ. ‘‘အနန္တရာ ခေါ, အာနန္ဒ, သဒ္ဒပါတုဘာဝါ ဥဠာရဝဏ္ဏော [Pg.167] မေ ယက္ခော သမ္မုခေ ပါတုရဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ သဒ္ဒမနုဿာဝေသိ – ‘ဗိမ္ဗိသာရော အဟံ ဘဂဝါ; ဗိမ္ဗိသာရော အဟံ သုဂတာတိ. ဣဒံ သတ္တမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇာမိ, သော တတော စုတော မနုဿရာဇာ ဘဝိတုံ ပဟောမိ.

"ස්වාමීනි, මීට පෙර මෙවැනි 'ජනවසභ' යන නමක් මා අසා ඇති බවක් මට මතක නැත. නමුත් ස්වාමීනි, 'ජනවසභ' යන නම ඇසූ සැණින් මාගේ ලොමු දැහැගැන්වුණි. ස්වාමීනි, මට මෙසේ සිතුණි - 'ජනවසභ' යන මෙවැනි උතුම් නමකින් හඳුන්වනු ලබන ඒ යක්ෂයා නිසැකවම සුළුපටු යක්ෂයෙකු නොවිය යුතුය' කියායි." "ආනන්දය, එම ශබ්දය ඇසුණු වහාම මහා තේජවන්ත වර්ණයක් ඇති යක්ෂයෙක් මා ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. දෙවන වරටත් ඔහු මෙසේ පැවසීය - 'ස්වාමීනි, මම බිම්බිසාර වෙමි; සුගතයන් වහන්ස, මම බිම්බිසාර වෙමි. ස්වාමීනි, මම වේශ්‍රවණ මහාරාජයාගේ සගයෙකු ලෙස උපත ලැබූයේ මෙය හත්වන වතාවටය. මම එම යක්ෂ භවයෙන් චුත වී මිනිස් රජෙකු වීමටද සමත් වෙමි."

ဣတော သတ္တ တတော သတ္တ, သံသာရာနိ စတုဒ္ဒသ;

နိဝါသမဘိဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ.

"මෙහි සත් වරකි, එහි සත් වරකි, දාහතර වරක් සංසාරයෙහි; මා පෙර විසූ වාසස්ථාන මම දනිමි."

၂၈၁. ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အဝိနိပါတော အဝိနိပါတံ သဉ္ဇာနာမိ, အာသာ စ ပန မေ သန္တိဋ္ဌတိ သကဒါဂါမိတာယာ’တိ. ‘အစ္ဆရိယမိဒံ အာယသ္မတော ဇနဝသဘဿ ယက္ခဿ, အဗ္ဘုတမိဒံ အာယသ္မတော ဇနဝသဘဿ ယက္ခဿ. ‘‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အဝိနိပါတော အဝိနိပါတံ သဉ္ဇာနာမီ’’တိ စ ဝဒေသိ, ‘‘အာသာ စ ပန မေ သန္တိဋ္ဌတိ သကဒါဂါမိတာယာ’’တိ စ ဝဒေသိ, ကုတောနိဒါနံ ပနာယသ္မာ ဇနဝသဘော ယက္ခော ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသာဓိဂမံ သဉ္ဇာနာတီတိ? န အညတြ, ဘဂဝါ, တဝ သာသနာ, န အညတြ, သုဂတ, တဝ သာသနာ; ယဒဂ္ဂေ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဧကန္တိကတော အဘိပ္ပသန္နော, တဒဂ္ဂေ အဟံ, ဘန္တေ, ဒီဃရတ္တံ အဝိနိပါတော အဝိနိပါတံ သဉ္ဇာနာမိ, အာသာ စ ပန မေ သန္တိဋ္ဌတိ သကဒါဂါမိတာယ. ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ဝေဿဝဏေန မဟာရာဇေန ပေသိတော ဝိရူဠှကဿ မဟာရာဇဿ သန္တိကေ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန အဒ္ဒသံ ဘဂဝန္တံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဂိဉ္ဇကာဝသထံ ပဝိသိတွာ မာဂဓကေ ပရိစာရကေ အာရဗ္ဘ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ နိသိန္နံ – ‘‘ဂတိံ နေသံ ဇာနိဿာမိ အဘိသမ္ပရာယံ, ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’’တိ. အနစ္ဆရိယံ ခေါ ပနေတံ, ဘန္တေ, ယံ ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ တဿံ ပရိသာယံ ဘာသတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘‘ယံဂတိကာ တေ ဘဝန္တော ယံအဘိသမ္ပရာယာ’’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ဘဂဝန္တဉ္စ ဒက္ခာမိ, ဣဒဉ္စ ဘဂဝတော အာရောစေဿာမီတိ. ဣမေ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဒွေပစ္စယာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ’.

281. "'ස්වාමීනි, මම බොහෝ කලක සිට අපායෙහි නොවැටෙන සුළු (සෝතාපන්න) අයෙකු බව දනිමි. මට දැන් සකෘදාගාමී තත්ත්වයට පත්වීමට බලාපොරොත්තුවක් පවතී' කියා ඔහු පැවසීය. එවිට 'ආයුෂ්මත් ජනවසභ යක්ෂයාගේ මේ කතාව පුදුමයකි, ආයුෂ්මත් ජනවසභ යක්ෂයාගේ මේ කතාව අද්භූතය. ඔබ බොහෝ කලක සිට අපායෙහි නොවැටෙන බවත්, සකෘදාගාමී වීමට බලාපොරොත්තුවක් ඇති බවත් පවසන්නෙහි නම්, ආයුෂ්මත් ජනවසභ යක්ෂයා මෙවැනි උදාර වූ ධර්මාවබෝධයක් ලැබුවේ කිනම් කරුණක් නිසාද?' කියා මම විමසීමි. 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබේ දහම හැර අන් කිසිවක් නිසා නොවේ; සුගතයන් වහන්ස, ඔබේ දහම හැර අන් කිසිවක් නිසා නොවේ. ස්වාමීනි, මා යම් දිනක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඒකාන්තයෙන්ම පැහැදුණේද, එතැන් සිට ස්වාමීනි, මම අපායෙහි නොවැටෙන බව දනිමි. මට සකෘදාගාමී වීම සඳහා බලාපොරොත්තුවක් පවතී. ස්වාමීනි, මම වේශ්‍රවණ මහාරාජයා විසින් කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා විරූඪක මහාරාජයා වෙත යවනු ලැබ සිටියදී, අතරමගදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගිඤ්ජකාවසථයට ඇතුළු වී, මගධ වැසියන් අරභයා ඔවුන්ගේ පරලොව ගතිය මෙනෙහි කරමින් වැඩසිටිනු දුටුවෙමි. ස්වාමීනි, වේශ්‍රවණ මහාරාජයා තම සභාවේදී 'ඒ පින්වතුන්ගේ පරලොව ගතිය මෙසේය' කියා පවසනු මම සවනින් ඇසුවෙමි, එය මැනවින් පිළිගත්තෙමි. ස්වාමීනි, එවිට මට මෙසේ සිතුණි - මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේව බැහැදැක, මේ කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දන්වන්නෙමි කියායි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට පැමිණීමට මට බලපෑ කරුණු දෙක මෙයයි'."

ဒေဝသဘာ

දේව සභාව

၂၈၂. ‘ပုရိမာနိ[Pg.168], ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝဿူပနာယိကာယ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ကေဝလကပ္ပာ စ ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ. မဟတီ စ ဒိဗ္ဗပရိသာ သမန္တတော နိသိန္နာ ဟောန္တိ, စတ္တာရော စ မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ. ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဓတရဋ္ဌော မဟာရာဇာ ပစ္ဆိမာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဝိရူဠှကော မဟာရာဇာ ဥတ္တရာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဝိရူပက္ခော မဟာရာဇာ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဒက္ခိဏာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ. ယဒါ, ဘန္တေ, ကေဝလကပ္ပာ စ ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ, မဟတီ စ ဒိဗ္ဗပရိသာ သမန္တတော နိသိန္နာ ဟောန္တိ, စတ္တာရော စ မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ. ဣဒံ နေသံ ဟောတိ အာသနသ္မိံ; အထ ပစ္ဆာ အမှာကံ အာသနံ ဟောတိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ အဓုနူပပန္နာ တာဝတိံသကာယံ, တေ အညေ ဒေဝေ အတိရောစန္တိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ အတ္တမနာ ဟောန္တိ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ‘‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ ဘော ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာ’’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္ပသာဒံ ဝိဒိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

282. “ස්වාමීනි, මීට පෙර දිනෙක, වස් එළඹෙන පසළොස්වක පොහෝ දින රාත්‍රියෙහි තව්තිසා වැසි සියලු දෙවිවරු සුධම්මා නම් දිව්‍ය සභාවෙහි රැස්ව අසුන්ගෙන සිටියහ. හාත්පස විශාල දිව්‍ය පිරිසක් අසුන්ගෙන සිටි අතර, සතර වරම් මහාරාජවරු ද සිව් දිශාවන්හි අසුන්ගෙන සිටියහ. නැගෙනහිර දිශාවෙහි ධතරට්ඨ මහාරාජ තෙමේ බටහිර දෙස බලා දෙවිවරුන් පිරිවරා අසුන්ගෙන සිටියේය. දකුණු දිශාවෙහි විරූළ්හක මහාරාජ තෙමේ උතුරු දෙස බලා දෙවිවරුන් පිරිවරා අසුන්ගෙන සිටියේය. බටහිර දිශාවෙහි විරූපක්ඛ මහාරාජ තෙමේ නැගෙනහිර දෙස බලා දෙවිවරුන් පිරිවරා අසුන්ගෙන සිටියේය. උතුරු දිශාවෙහි වෙසවණ මහාරාජ තෙමේ දකුණු දෙස බලා දෙවිවරුන් පිරිවරා අසුන්ගෙන සිටියේය. ස්වාමීනි, තව්තිසා වැසි සියලු දෙවිවරුන් සුධම්මා සභාවෙහි රැස්ව සිටින විටත්, විශාල දිව්‍ය පිරිස හා සතර වරම් මහාරාජවරුන් සිව් දිශාවන්හි අසුන්ගෙන සිටින විටත්, ඒ මහාරාජවරුන්ගේ අසුන්වලට පසුව අපගේ අසුන් පනවා තිබුණි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර මෑතකදී තව්තිසා දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපන් යම් දෙවිවරු වෙත්ද, ඔවුහු වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවිවරුන් අභිබවා ඉතා දීප්තිමත්ව බබළති. ස්වාමීනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ, ‘පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම දිව්‍ය සමූහයා පිරී යති, අසුර සමූහයා පිරිහෙති’ යයි පවසමින් මහත් සතුටට හා ප්‍රීති සෝමනස්සයට පත් වූහ. එකල්හි ස්වාමීනි, සක් දෙවිඳුන් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ එම ප්‍රසාදය දැන, මේ ගාථාවන්ගෙන් සිය සතුට ප්‍රකාශ කළේය:”

‘‘မောဒန္တိ ဝတ ဘော ဒေဝါ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတံ.

“‘සක් දෙවිඳුන් ප්‍රමුඛ තව්තිසා වැසි දෙවියෝ, තථාගතයන් වහන්සේට නමස්කාර කරමින් ද, ශ්‍රී සද්ධර්මයේ යහපත් බව පසසමින් ද සතුටු වෙති.”

နဝေ ဒေဝေ စ ပဿန္တာ, ဝဏ္ဏဝန္တေ ယသဿိနေ ;

သုဂတသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယံ, စရိတွာန ဣဓာဂတေ.

සුගතයන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර මෙහි (තව්තිසා ලොවට) පැමිණි, මහා වර්ණවත් වූ ද යසස්ලාභී වූ ද නවක දෙවිවරුන් දකිමින් (ඔවුහු සතුටු වෙති).”

တေ အညေ အတိရောစန္တိ, ဝဏ္ဏေန ယသသာယုနာ;

သာဝကာ ဘူရိပညဿ, ဝိသေသူပဂတာ ဣဓ.

මහා ප්‍රඥාවන්ත බුදුරදුන්ගේ ශ්‍රාවක වූ, මෙහි සුවිශේෂී භාවයට පත් ඒ දෙවිවරු, ආයුෂයෙන්, වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළති.”

ဣဒံ [Pg.169] ဒိသွာန နန္ဒန္တိ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတ’’န္တိ.

මෙය දැක සක් දෙවිඳුන් සහිත තව්තිසා වැසි දෙවියෝ, තථාගතයන් වහන්සේට නමස්කාර කරමින් හා ධර්මයේ ස්වක්ඛාත ගුණය පසසමින් මහත් සේ සතුටු වෙති.’”

‘တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနာ ဟောန္တိ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ‘‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ, ဘော, ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာ’’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ယေနတ္ထေန ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ, တံ အတ္ထံ စိန္တယိတွာ တံ အတ္ထံ မန္တယိတွာ ဝုတ္တဝစနာပိ တံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တသ္မိံ အတ္ထေ ဟောန္တိ. ပစ္စာနုသိဋ္ဌဝစနာပိ တံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တသ္မိံ အတ္ထေ ဟောန္တိ, သကေသု သကေသု အာသနေသု ဌိတာ အဝိပက္ကန္တာ.

“ස්වාමීනි, ඒ වචනය නිසා තව්තිසා වැසි දෙවියෝ තව තවත් අතිශයින්ම සතුටට හා ප්‍රීති සෝමනස්සයට පත්ව, ‘පින්වත්නි, දිව්‍ය සමූහයා පිරී යති, අසුර සමූහයා පිරිහෙති’ යයි පැවසුහ. ස්වාමීනි, තව්තිසා වැසි දෙවියෝ යම් කරුණක් සඳහා සුධම්මා සභාවෙහි රැස් වූවෝ ද, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කොට තීරණයකට පැමිණි පසු, ඒ පිළිබඳව සතර වරම් මහාරාජවරුන්ට අනුශාසනා හා උපදෙස් දෙනු ලැබීය. උපදෙස් ලැබූ ඒ සතර වරම් රජවරු ද තම තමන්ගේ අසුන්වලින් බැහැරව නොගොස් එහිම රැඳී සිටියහ.”

တေ ဝုတ္တဝါကျာ ရာဇာနော, ပဋိဂ္ဂယှာနုသာသနိံ;

ဝိပ္ပသန္နမနာ သန္တာ, အဋ္ဌံသု သမှိ အာသနေတိ.

“අනුශාසනාව පිළිගත් ඒ සතර වරම් මහාරාජවරු, ඉතා ප්‍රසන්න වූත් ශාන්ත වූත් සිතින් යුතුව තම තමන්ගේ අසුන්වලම රැඳී සිටියහ.”

၂၈၃. ‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဠာရော အာလောကော သဉ္ဇာယိ, ဩဘာသော ပါတုရဟောသိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘‘ယထာ ခေါ, မာရိသာ, နိမိတ္တာနိ ဒိဿန္တိ, ဥဠာရော အာလောကော သဉ္ဇာယတိ, ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ, ဗြဟ္မာ ပါတုဘဝိဿတိ. ဗြဟ္မုနော ဟေတံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ပါတုဘာဝါယ ယဒိဒံ အာလောကော သဉ္ဇာယတိ ဩဘာသော ပါတုဘဝတီတိ.

283. “එකල්හි ස්වාමීනි, උතුරු දිශාවෙන් දෙවියන්ගේ දිව්‍ය ප්‍රභාව පවා අභිබවා යන ඉතා උදාර වූ මහා ආලෝකයක් පහළ විය, ප්‍රභාවෙක් දර්ශනය විය. එවිට ස්වාමීනි, සක් දෙවිඳුන් තව්තිසා වැසි දෙවියන් අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත්නි, යම් ආකාරයක මෙබඳු නිමිති පෙනේද, උදාර ආලෝකයක් පහළ වේද, ප්‍රභාවක් දර්ශනය වේද, එසේ නම් මහා බ්‍රහ්මයා පහළ වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, ආලෝකය හා ප්‍රභාව පහළ වීම බ්‍රහ්මයාගේ පෙනී සිටීම පිළිබඳ පූර්ව නිමිත්තක් බැවිනි.’”

‘‘ယထာ နိမိတ္တာ ဒိဿန္တိ, ဗြဟ္မာ ပါတုဘဝိဿတိ;

ဗြဟ္မုနော ဟေတံ နိမိတ္တံ, ဩဘာသော ဝိပုလော မဟာ’’တိ.

“‘යම් ආකාරයකින් මෙබඳු නිමිති පෙනේද, එසේ බ්‍රහ්මයා පහළ වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, බ්‍රහ්මයා පහළ වීමට පෙර මෙබඳු අති විශාල වූ මහා ආලෝකයක් පූර්ව නිමිත්තක් ලෙස පහළ වේ.’”

သနင်္ကုမာရကထာ

සනංකුමාර කතාව

၂၈၄. ‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ယထာသကေသု အာသနေသု နိသီဒိံသု – ‘‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ, ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ နံ ဂမိဿာမာ’’တိ. စတ္တာရောပိ မဟာရာဇာနော ယထာသကေသု အာသနေသု နိသီဒိံသု – ‘‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ [Pg.170] နံ ဂမိဿာမာ’’တိ. ဣဒံ သုတွာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဧကဂ္ဂါ သမာပဇ္ဇိံသု – ‘‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ, ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ နံ ဂမိဿာမာ’’တိ.

284. “එවිට ස්වාමීනි, තව්තිසා වැසි දෙවියෝ, ‘අපි මේ ආලෝකය කුමක්දැයි දැනගනිමු, මෙහි විපාකය කුමක් වේදැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටම යන්නෙමු’ යයි පවසමින් තම තමන්ගේ අසුන්වලම හිඳගත්තහ. සතර වරම් මහාරාජවරු ද ‘අපි මේ ආලෝකය කුමක්දැයි දැනගනිමු, මෙහි විපාකය කුමක් වේදැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටම යන්නෙමු’ යයි පවසමින් තම අසුන්වලම සිටියහ. මෙය අසා තව්තිසා වැසි දෙවියෝ ඒකාග්‍රතාවයට පත්ව, ‘අපි මේ ආලෝකය හඳුනාගනිමු, මෙහි ප්‍රතිඵලය කුමක්දැයි දැකම යන්නෙමු’ යයි (අපේක්ෂාවෙන්) සිටියහ.”

‘ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ပါတုဘဝတိ. ယော ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော ပကတိဝဏ္ဏော အနဘိသမ္ဘဝနီယော သော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ စက္ခုပထသ္မိံ. ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, သောဝဏ္ဏော ဝိဂ္ဂဟော မာနုသံ ဝိဂ္ဂဟံ အတိရောစတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယဒါ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, န တဿံ ပရိသာယံ ကောစိ ဒေဝေါ အဘိဝါဒေတိ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌေတိ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေတိ. သဗ္ဗေဝ တုဏှီဘူတာ ပဉ္ဇလိကာ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒန္တိ – ‘‘ယဿဒါနိ ဒေဝဿ ပလ္လင်္ကံ ဣစ္ဆိဿတိ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော, တဿ ဒေဝဿ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိဿတီ’’တိ.

“ස්වාමීනි, යම් කලෙක සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස දෙවියන් හමුවේ පෙනී සිටින්නේ ද, එවිට ඔහු වඩාත් රළු වූ ආත්මභාවයක් මවාගෙන පෙනී සිටියි. මන්ද යත් ස්වාමීනි, බ්‍රහ්මයාගේ ස්වාභාවික වර්ණය (රූපය) තාවතිංස වැසි දෙවියන්ගේ ඇසට දැකිය හැකි එකක් නොවන බැවිනි. ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස දෙවියන් අතර පෙනී සිටින කල්හි, ඔහු වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු සියලු දෙවියන් අභිබවා බබළයි. ස්වාමීනි, එය රන් රූපයක් සාමාන්‍ය මිනිස් රූපයක් අභිබවා බබළන්නාක් මෙනි. ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස දෙවියන් හමුවේ පෙනී සිටින කල්හි, එම පිරිසෙහි කිසිදු දෙවියෙක් ඔහුට වැඳීමක්, හුනස්නෙන් නැගී සිටීමක් හෝ ආසනයකින් ආරාධනා කිරීමක් නොකරති. ‘සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා දැන් යම් දෙවියකුගේ ආසනයක් කැමති වන්නේ ද, ඔහු ඒ දෙවියාගේ ආසනයෙහි වාඩි වනු ඇතැයි’ සිතමින් සියල්ලෝම නිශ්ශබ්දව, දොහොත් මුදුන් දී, පර්යංකයෙන් යුතුව වාඩි වී සිටිති.”

‘ယဿ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဒေဝဿ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ပလ္လင်္ကေ နိသီဒတိ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ ဝေဒပဋိလာဘံ; ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ သောမနဿပဋိလာဘံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော အဓုနာဘိသိတ္တော ရဇ္ဇေန, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဝေဒပဋိလာဘံ, ဥဠာရံ သော လဘတိ သောမနဿပဋိလာဘံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယဿ ဒေဝဿ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ပလ္လင်္ကေ နိသီဒတိ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ ဝေဒပဋိလာဘံ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ သောမနဿပဋိလာဘံ. အထ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ကုမာရဝဏ္ဏီ ဟုတွာ ပဉ္စသိခေါ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုရဟောသိ. သော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗလဝါ ပုရိသော သုပစ္စတ္ထတေ ဝါ ပလ္လင်္ကေ သမေ ဝါ ဘူမိဘာဂေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္ပသာဒံ ဝိဒိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

“ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා යම් දෙවියකුගේ ආසනයෙහි වාඩි වන්නේ ද, ඒ දෙවියා මහත් වූ ප්‍රීතියක් ලබයි, මහත් වූ සොම්නසක් ලබයි. ස්වාමීනි, රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක ලැබූ අළුත පත් වූ ක්‍ෂත්‍රිය රජෙකු යම් සේ මහත් වූ ප්‍රීතියක් හා සොම්නසක් ලබන්නේ ද, එලෙසම ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා යම් දෙවියකුගේ ආසනයෙහි වාඩි වන්නේ ද, ඒ දෙවියා මහත් වූ ප්‍රීතියක් හා සොම්නසක් ලබයි. ස්වාමීනි, ඉන්පසු සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා රළු ආත්මභාවයක් මවාගෙන, පංචසිඛ කුමාරයෙකුගේ වේශයෙන් තාවතිංස දෙවියන් හමුවේ පෙනී සිටියේය. ඔහු අහසට පැනනැඟී අවකාශයෙහි පර්යංකයෙන් වැඩසිටියේය. ස්වාමීනි, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් මනාව අතුරන ලද අසුනක හෝ සමතලා භූමියක පර්යංකයෙන් වාඩි වන්නාක් මෙන්, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා අහසට පැනනැඟී අවකාශයෙහි පර්යංකයෙන් වැඩසිටිමින්, තාවතිංස වැසි දෙවියන්ගේ ප්‍රසාදය දැනගෙන මෙම ගාථාවන්ගෙන් අනුමෝදනා කළේය:”

‘‘မောဒန္တိ [Pg.171] ဝတ ဘော ဒေဝါ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတံ.

“‘තථාගතයන් වහන්සේටත්, ශ්‍රී සද්ධර්මයේ මනා වූ ධර්මතාවයටත් නමස්කාර කරන ශක්‍රයා සහිත වූ තාවතිංස වැසි දෙවියෝ සැබවින්ම ප්‍රීති වෙති.”

‘‘နဝေ ဒေဝေ စ ပဿန္တာ, ဝဏ္ဏဝန္တေ ယသဿိနေ;

သုဂတသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယံ, စရိတွာန ဣဓာဂတေ.

“සුගතයන් වහන්සේ වෙත උතුම් බඹසර හැසිර, මෙහි (දිව්‍ය ලෝකයට) පැමිණි, වර්ණවත් වූ ද යසස් ඇති වූ ද නවක දෙවිවරුන් දැක (ඔවුහු සතුටු වෙති).”

‘‘တေ အညေ အတိရောစန္တိ, ဝဏ္ဏေန ယသသာယုနာ;

သာဝကာ ဘူရိပညဿ, ဝိသေသူပဂတာ ဣဓ.

“මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ, මෙහි විශේෂත්වයට පත් වූ ඒ (නවක) දෙවිවරු වර්ණයෙන්, යසසින් හා ආයුෂයෙන් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළති.”

‘‘ဣဒံ ဒိသွာန နန္ဒန္တိ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတ’’န္တိ.

“මේ කාරණය දැක, තථාගතයන් වහන්සේටත් ධර්මයේ මනා වූ ධර්මතාවයටත් නමස්කාර කරන ශක්‍රයා සහිත වූ තාවතිංස වැසි දෙවියෝ ප්‍රීති වෙති’ යි (සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා පැවසීය).”

၂၈၅. ‘ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ; ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘာသတော အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သရော ဟောတိ ဝိဿဋ္ဌော စ ဝိညေယျော စ မဉ္ဇု စ သဝနီယော စ ဗိန္ဒု စ အဝိသာရီ စ ဂမ္ဘီရော စ နိန္နာဒီ စ. ယထာပရိသံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော သရေန ဝိညာပေတိ; န စဿ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိသာယ ဃောသော နိစ္ဆရတိ. ယဿ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သရော ဟောတိ, သော ဝုစ္စတိ ‘‘ဗြဟ္မဿရော’’တိ.

285. “ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා මෙම අර්ථය ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ පවසන කල්හි ඔහුගේ හඬ අංග අටකින් සමන්විත විය. එනම් එය පැහැදිලි වූ, තේරුම් ගත හැකි වූ, මිහිරි වූ, ශ්‍රවණයට ප්‍රිය වූ, පිණ්ඩයක් බඳු වූ, විසිරී නොයන වූ, ගැඹුරු වූ හා ප්‍රතිරාව නංවන සුලු වූ හඬකි. ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා එම හඬින් පිරිසට කරුණු අවබෝධ කර දෙයි. ඔහුගේ හඬ පිරිසෙන් පිටතට ඇසෙන්නේ නැත. ස්වාමීනි, යම් පුරුෂයෙකුට මෙබඳු වූ අංග අටකින් යුත් හඬක් ඇද්ද, ඔහු ‘බ්‍රහ්ම ස්වර’ ඇත්තෙකු යැයි කියනු ලැබේ.”

‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော တေတ္တိံသေ အတ္တဘာဝေ အဘိနိမ္မိနိတွာ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပစ္စေကပလ္လင်္ကေသု ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝဉ္စ သော ဘဂဝါ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘော, ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာ ဓမ္မံ သရဏံ ဂတာ သံဃံ သရဏံ ဂတာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ယေ သဗ္ဗနိဟီနံ ကာယံ ပရိပူရေန္တိ, တေ ဂန္ဓဗ္ဗကာယံ ပရိပူရေန္တီ’’’တိ.

“ස්වාමීනි, ඉන්පසු සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා ආත්මභාව තිස්තුනක් මවාගෙන, තාවතිංස දෙවියන්ගේ එක් එක් ආසනයෙහි පර්යංකයෙන් වාඩි වී මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් තාවතිංස වැසි දෙවියනි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සුව පිණිස, ලොවට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස හා සුඛ විහරණය පිණිස කොතරම් නම් පිළිපන් සේක් ද? පින්වතුනි, යම් කෙනෙක් බුදුන් සරණ ගියෝ ද, දහම් සරණ ගියෝ ද, සඟුන් සරණ ගියෝ ද, සීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කළෝ ද, ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු ඇතැම් කෙනෙක් පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන් අතරට ද, ඇතැම් කෙනෙක් නිම්මාණරති දෙවියන් අතරට ද, ඇතැම් කෙනෙක් තුසිත දෙවියන් අතරට ද, ඇතැම් කෙනෙක් යාම දෙවියන් අතරට ද, ඇතැම් කෙනෙක් තාවතිංස දෙවියන් අතරට ද, ඇතැම් කෙනෙක් චාතුම්මහාරාජික දෙවියන් අතරට ද උපත ලබති. යටත් පිරිසෙයින් ඉතාම පහත් තලයක උපදින්නෝ පවා ගන්ධබ්බ සමූහයා පූර්ණය කරති (ගන්ධබ්බ ලෝකයෙහි උපදිති).’”

၂၈၆. ‘ဣမမတ္ထံ[Pg.172], ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ; ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘာသတော ဃောသောယေဝ ဒေဝါ မညန္တိ – ‘‘ယွာယံ မမ ပလ္လင်္ကေ သွာယံ ဧကောဝ ဘာသတီ’’တိ.

286. “ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කරන කල්හි, ඔහුගේ හඬ අසා සිටින ඒ දෙවිවරු ‘මගේ ආසනයෙහි වැඩහිඳින මොහු මා සමග පමණක් තනිව කතා කරන්නේය’ යි සිතූහ.”

ဧကသ္မိံ ဘာသမာနသ္မိံ, သဗ္ဗေ ဘာသန္တိ နိမ္မိတာ;

ဧကသ္မိံ တုဏှိမာသီနေ, သဗ္ဗေ တုဏှီ ဘဝန္တိ တေ.

“එක් අයෙකු කතා කරන විට, මවාගත් අනෙක් සියල්ලෝම කතා කරති; එක් අයෙකු නිහඬ වන විට, ඒ සියල්ලෝම නිහඬ වෙති.”

တဒါသု ဒေဝါ မညန္တိ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

ယွာယံ မမ ပလ္လင်္ကသ္မိံ, သွာယံ ဧကောဝ ဘာသတီတိ.

“එකල්හි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සහිත වූ ඒ තාවතිංස වැසි දෙවිවරු ‘මගේ ආසනයෙහි වැඩහිඳින මොහු මා සමග පමණක් තනිව කතා කරන්නේය’ යි සිතූහ.”

‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဧကတ္တေန အတ္တာနံ ဥပသံဟရတိ, ဧကတ္တေန အတ္တာနံ ဥပသံဟရိတွာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပလ္လင်္ကေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ –

“ඉන්පසු ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා තමාගේ රූපය එකක් බවට පත් කරගත්තේය. එසේ තමාගේ රූපය එකක් බවට පත් කරගෙන, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ ආසනයෙහි පළක් බැඳ වාඩි වී තාවතිංස වැසි දෙවිවරුන් ඇමතුවේය:”

ဘာဝိတဣဒ္ဓိပါဒေါ

භාවිත ඉද්ධිපාද (වඩන ලද සෘද්ධි පාද)

၂၈၇. ‘‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပညတ္တာ ဣဒ္ဓိပဟုတာယ ဣဒ္ဓိဝိသဝိတာယ ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနတာယ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ ဘော ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီရိယသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. စိတ္တသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီမံသာသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဣမေ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပညတ္တာ ဣဒ္ဓိပဟုတာယ ဣဒ္ဓိဝိသဝိတာယ ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနတာယ.

287. “‘පින්වත් තාවතිංස වැසි දෙවිවරුනි, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සෘද්ධිමය විපුලත්වය පිණිසත්, සෘද්ධි විෂයෙහි නිපුණත්වය පිණිසත්, විවිධ සෘද්ධි විකර්මයන් කිරීම පිණිසත් මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් මොනවාට පනවන ලද්දාහුය. ඒ සතර මොනවාද? පින්වතුනි, මෙහි මහණ තෙමේ ඡන්දය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. වීර්යය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. චිත්තය අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. වීමංසාව අධිපති කොට ඇති සමාධියෙන් හා ප්‍රධාන වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඉද්ධිපාදය වඩයි. පින්වතුනි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සෘද්ධිමය විපුලත්වය පිණිසත්, සෘද්ධි විෂයෙහි නිපුණත්වය පිණිසත්, විවිධ සෘද්ධි විකර්මයන් කිරීම පිණිසත් මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් පනවන ලදහ.”

‘‘‘ယေ ဟိ ကေစိ ဘော အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောသုံ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေသံယေဝ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဘော အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေသံယေဝ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဘော ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေသံယေဝ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ. ပဿန္တိ နော ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ မမပိမံ [Pg.173] ဧဝရူပံ ဣဒ္ဓါနုဘာဝ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ မဟာဗြဟ္မေ’’တိ. ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ ဘော ဣမေသံယေဝ စတုန္နဉ္စ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’’တိ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ –

“‘පින්වතුනි, අතීත කාලයෙහි යම් ශ්‍රමණ කෙනෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් විවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳි බවට පත් වූවාහුද, ඒ සියල්ලෝම මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වැඩීමෙන් හා බහුල වශයෙන් පුරුදු කිරීමෙන් ම එසේ කළහ. පින්වතුනි, අනාගත කාලයෙහි යම් ශ්‍රමණ කෙනෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් විවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳින්නාහුද, ඒ සියල්ලෝම මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වැඩීමෙන් හා බහුල වශයෙන් පුරුදු කිරීමෙන් ම එසේ කරන්නාහ. පින්වතුනි, වර්තමානයෙහි යම් ශ්‍රමණ කෙනෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් විවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳිද්ද, ඒ සියල්ලෝම මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වැඩීමෙන් හා බහුල වශයෙන් පුරුදු කිරීමෙන් ම එසේ කරති. පින්වත් තාවතිංස දෙවිවරුනි, මාගේ ද මෙවැනි වූ සෘද්ධිමය ආනුභාවයක් ඔබ දකින්නෙහිද?’ ‘එසේය, මහා බ්‍රහ්මයෙනි.’ ‘පින්වතුනි, මම ද මේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වැඩීම නිසාත්, බහුල වශයෙන් පුරුදු කිරීම නිසාත් මෙවැනි මහත් සෘද්ධි ඇත්තෙක්, මෙවැනි මහත් ආනුභාව ඇත්තෙක් වීමි.’ ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මේ අර්ථය ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා තාවතිංස වැසි දෙවිවරුන් මෙසේ ඇමතුවේය:”

တိဝိဓော ဩကာသာဓိဂမော

ත්‍රිවිධ වූ අවකාශාධිගමය

၂၈၈. ‘‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဩကာသာဓိဂမာ အနုဗုဒ္ဓါ သုခဿာဓိဂမာယ. ကတမေ တယော? ဣဓ ဘော ဧကစ္စော သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ကာမေဟိ သံသဋ္ဌော အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ. သော အပရေန သမယေန အရိယဓမ္မံ သုဏာတိ, ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတိ. သော အရိယဓမ္မဿဝနံ အာဂမ္မ ယောနိသောမနသိကာရံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိံ အသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ကာမေဟိ အသံသဋ္ဌော အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ. တဿ အသံသဋ္ဌဿ ကာမေဟိ အသံသဋ္ဌဿ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. သေယျထာပိ, ဘော, ပမုဒါ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယေထ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော, အသံသဋ္ဌဿ ကာမေဟိ အသံသဋ္ဌဿ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. အယံ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သုခဿာဓိဂမာယ.

288. “‘පින්වත් තාවතිංස වැසි දෙවිවරුනි, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැපය ලබා ගැනීම පිණිස අවකාශාධිගමයන් (අවස්ථාවන්) තුනක් අවබෝධ කරන ලදහ. ඒ තුන මොනවාද? පින්වතුනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන්ගෙන් හා අකුසල ධර්මයන්ගෙන් යුක්තව වාසය කරයි. ඔහු පසු කාලයකදී ආර්ය ධර්මය ශ්‍රවණය කරයි, එය නුවණින් මෙනෙහි කරයි, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදෙයි. ඔහු ආර්ය ධර්ම ශ්‍රවණය නිසාත්, නුවණින් මෙනෙහි කිරීම නිසාත්, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තිය නිසාත් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරයි. කාමයන්ගෙන් හා අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරන ඒ මහණාට සැපය උපදියි; ඒ සැපය හේතුවෙන් වඩාත් සොම්නස උපදියි. පින්වතුනි, යම් සේ බලවත් සතුට නිසා වඩාත් ප්‍රීතිය උපදින්නේ ද, එපරිද්දෙන්ම කාමයන්ගෙන් හා අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරන ඒ මහණාට සැපය උපදියි, ඒ සැපය නිසා වඩාත් සොම්නස උපදියි. පින්වතුනි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැපය ලබා ගැනීම පිණිස අවබෝධ කරන ලද පළමුවන අවකාශාධිගමය මෙයයි.’”

‘‘‘ပုန စပရံ, ဘော, ဣဓေကစ္စဿ ဩဠာရိကာ ကာယသင်္ခါရာ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ, ဩဠာရိကာ ဝစီသင်္ခါရာ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ, ဩဠာရိကာ စိတ္တသင်္ခါရာ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. သော အပရေန သမယေန အရိယဓမ္မံ သုဏာတိ, ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတိ. တဿ အရိယဓမ္မဿဝနံ အာဂမ္မ ယောနိသောမနသိကာရံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိံ ဩဠာရိကာ ကာယသင်္ခါရာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ, ဩဠာရိကာ ဝစီသင်္ခါရာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ, ဩဠာရိကာ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ. တဿ ဩဠာရိကာနံ ကာယသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဩဠာရိကာနံ ဝစီသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဩဠာရိကာနံ စိတ္တသင်္ခါရာနံ [Pg.174] ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. သေယျထာပိ, ဘော, ပမုဒါ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယေထ, ဧဝမေဝ ခေါ ဘော ဩဠာရိကာနံ ကာယသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဩဠာရိကာနံ ဝစီသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဩဠာရိကာနံ စိတ္တသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. အယံ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သုခဿာဓိဂမာယ.

“පින්වත්නි, නැවතත් මේ ශාසනයෙහි ඇතැමෙකුගේ රළු වූ කායසංස්කාරයෝ (ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස ආදිය) නොසංසිඳී පවතිත්. රළු වූ වචීසංස්කාරයෝ (විතක්ක විචාර) නොසංසිඳී පවතිත්. රළු වූ චිත්තසංස්කාරයෝ (වේදනා සඤ්ඤා) නොසංසිඳී පවතිත්. ඔහු පසු කලෙක ආර්ය ධර්මය ශ්‍රවණය කරයි, නුවණින් මෙනෙහි කරයි, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදෙයි. ඒ ආර්ය ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමත්, නුවණින් මෙනෙහි කිරීමත්, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදීමත් හේතුවෙන් ඔහුගේ රළු කායසංස්කාරයෝ සංසිඳෙති; රළු වචීසංස්කාරයෝ සංසිඳෙති; රළු චිත්තසංස්කාරයෝ සංසිඳෙති. ඒ රළු කායසංස්කාර, වචීසංස්කාර හා චිත්තසංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම නිසා ඔහු තුළ සැපයක් උපදියි; ඒ සැපය හේතුවෙන් වඩාත් ප්‍රමෝදයක් (සොම්නසක්) උපදියි. පින්වත්නි, යම් සේ බලවත් සතුට (ප්‍රමුදිත බව) නිසා ප්‍රීතිය උපදියි ද, එලෙසම රළු කායසංස්කාර, වචීසංස්කාර හා චිත්තසංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම නිසා සැපය උපදියි; ඒ සැපය නිසා වඩාත් ප්‍රමෝදයක් උපදියි. පින්වත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැපය ලබා ගැනීම සඳහා අවබෝධ කරන ලද දෙවන අවස්ථාව (දොරටුව) මෙයයි.”

‘‘‘ပုန စပရံ, ဘော, ဣဓေကစ္စော ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ‘ဣဒံ သာဝဇ္ဇံ ဣဒံ အနဝဇ္ဇံ, ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ဣဒံ ဟီနံ ဣဒံ ပဏီတံ, ဣဒံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သော အပရေန သမယေန အရိယဓမ္မံ သုဏာတိ, ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတိ. သော အရိယဓမ္မဿဝနံ အာဂမ္မ ယောနိသောမနသိကာရံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိံ, ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒံ သာဝဇ္ဇံ ဣဒံ အနဝဇ္ဇံ, ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ဣဒံ ဟီနံ ဣဒံ ပဏီတံ, ဣဒံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. သေယျထာပိ, ဘော, ပမုဒါ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယေထ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော, အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ, သုခါ ဘိယျော သောမနဿံ. အယံ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယော ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သုခဿာဓိဂမာယ. ဣမေ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဩကာသာဓိဂမာ အနုဗုဒ္ဓါ သုခဿာဓိဂမာယာ’’တိ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ, ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ –

“පින්වත්නි, නැවතත් මේ ශාසනයෙහි ඇතැමෙක් ‘මෙය කුසලය’ කියා ඇති සැටියෙන් (යථාභූතව) නොදනියි. ‘මෙය අකුසලය’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි. ‘මෙය වරද සහිතයි, මෙය වරද රහිතයි, මෙය සේවනය කළ යුතුයි, මෙය සේවනය නොකළ යුතුයි, මෙය හීනයි, මෙය ප්‍රණීතයි, මෙය කළු-සුදු (පාප-පින්) පක්ෂ දෙකකින් යුක්තයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි. ඔහු පසු කලෙක ආර්ය ධර්මය ශ්‍රවණය කරයි, නුවණින් මෙනෙහි කරයි, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදෙයි. ඔහු ඒ ආර්ය ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම, නුවණින් මෙනෙහි කිරීම හා ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තිය නිසා ‘මෙය කුසලය’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. ‘මෙය අකුසලය’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙය වරද සහිතයි, මෙය වරද රහිතයි, මෙය සේවනය කළ යුතුයි, මෙය සේවනය නොකළ යුතුයි, මෙය හීනයි, මෙය ප්‍රණීතයි, මෙය කළු-සුදු පක්ෂ දෙකකින් යුක්තයි කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙසේ දැනගන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ අවිද්‍යාව ප්‍රහීණ වෙයි, විද්‍යාව උපදියි. ඔහුගේ අවිද්‍යාව දුරු වී විද්‍යාව ඉපදීම හේතුවෙන් සැපයක් උපදියි; ඒ සැපය නිසා වඩාත් ප්‍රමෝදයක් උපදියි. පින්වත්නි, යම් සේ සතුට නිසා ප්‍රීතිය උපදියි ද, එලෙසම අවිද්‍යාව දුරු වී විද්‍යාව ඉපදීමෙන් සැපය උපදියි; සැපය නිසා වඩාත් ප්‍රමෝදයක් උපදියි. පින්වත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැපය ලබා ගැනීම පිණිස අවබෝධ කරන ලද තුන්වන අවස්ථාව මෙයයි. පින්වත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැපය ලබා ගැනීම පිණිස අවබෝධ කරන ලද අවස්ථාවන් තුන මේවාය.” ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මේ කරුණ ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ පවසා තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඇමතුවේය—

စတုသတိပဋ္ဌာနံ

සතර සතිපට්ඨානය

၂၈၉. ‘‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ပညတ္တာ ကုသလဿာဓိဂမာယ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ[Pg.175], ဘော, ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော တတ္ထ သမ္မာ သမာဓိယတိ, သမ္မာ ဝိပ္ပသီဒတိ. သော တတ္ထ သမ္မာ သမာဟိတော သမ္မာ ဝိပ္ပသန္နော ဗဟိဒ္ဓါ ပရကာယေ ဉာဏဒဿနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… ဗဟိဒ္ဓါ ပရဝေဒနာသု ဉာဏဒဿနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ. အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… ဗဟိဒ္ဓါ ပရစိတ္တေ ဉာဏဒဿနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရန္တော တတ္ထ သမ္မာ သမာဓိယတိ, သမ္မာ ဝိပ္ပသီဒတိ. သော တတ္ထ သမ္မာ သမာဟိတော သမ္မာ ဝိပ္ပသန္နော ဗဟိဒ္ဓါ ပရဓမ္မေသု ဉာဏဒဿနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ. ဣမေ ခေါ, ဘော, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ပညတ္တာ ကုသလဿာဓိဂမာယာ’’တိ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ –

289. “පින්වත් තාවතිංස වැසි දෙවියනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කුසල් (මාර්ග-ඵල) ලබා ගැනීම පිණිස මේ සතර සතිපට්ඨානයන් කෙතරම් මැනවින් පනවා වදාරා ඇද්ද! ඒ සතර මොනවාද? පින්වත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ තමාගේ කයෙහි කය අනුව බලමින්, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකය කෙරෙහි පවත්නා අභිධ්‍යාව හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි. තමාගේ කයෙහි කය අනුව බලමින් වසන ඔහුට එහි සිත මැනවින් සමාධිගත වෙයි, මැනවින් ප්‍රසන්න වෙයි. ඔහු එහි මැනවින් සමාධිගත වූ ප්‍රසන්න සිතින් යුක්තව බාහිර වූ අන්‍යයන්ගේ කය කෙරෙහි ඥානදර්ශනය උපදවා ගනියි. තමාගේ වේදනාවන් කෙරෙහි වේදනා අනුව බලමින් වසයි... බාහිර වූ අන්‍යයන්ගේ වේදනාවන් කෙරෙහි ඥානදර්ශනය උපදවා ගනියි. තමාගේ සිත කෙරෙහි සිත අනුව බලමින් වසයි... බාහිර වූ අන්‍යයන්ගේ සිත කෙරෙහි ඥානදර්ශනය උපදවා ගනියි. තමාගේ ධර්මයන් (අරමුණු) කෙරෙහි ධර්ම අනුව බලමින්, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකය කෙරෙහි පවත්නා අභිධ්‍යාව හා දොම්නස දුරු කොට වාසය කරයි. තමාගේ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්ම අනුව බලමින් වසන ඔහුට එහි සිත මැනවින් සමාධිගත වෙයි, මැනවින් ප්‍රසන්න වෙයි. ඔහු එහි මැනවින් සමාධිගත වූ ප්‍රසන්න සිතින් යුක්තව බාහිර වූ අන්‍යයන්ගේ ධර්මයන් කෙරෙහි ඥානදර්ශනය උපදවා ගනියි. පින්වත්නි, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කුසල් ලබා ගැනීම පිණිස පනවන ලද සතර සතිපට්ඨානයෝ මේවාය.” ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මේ කරුණ ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ පවසා තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඇමතුවේය—

သတ္တ သမာဓိပရိက္ခာရာ

සප්ත සමාධි පරික්ඛාර

၂၉၀. ‘‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တ သမာဓိပရိက္ခာရာ သမ္မာသမာဓိဿ ပရိဘာဝနာယ သမ္မာသမာဓိဿ ပါရိပူရိယာ. ကတမေ သတ္တ? သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ. ယာ ခေါ, ဘော, ဣမေဟိ သတ္တဟင်္ဂေဟိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ ပရိက္ခတာ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘော, အရိယော သမ္မာသမာဓိ သဥပနိသော ဣတိပိ သပရိက္ခာရော ဣတိပိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ ဘော, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ပဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာ ပဟောတိ, သမ္မာဝါစဿ သမ္မာကမ္မန္တော ပဟောတိ. သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝေါ ပဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝဿ သမ္မာဝါယာမော ပဟောတိ, သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသတိ ပဟောတိ, သမ္မာသတိဿ သမ္မာသမာဓိ ပဟောတိ, သမ္မာသမာဓိဿ သမ္မာဉာဏံ ပဟောတိ, သမ္မာဉာဏဿ သမ္မာဝိမုတ္တိ ပဟောတိ. ယဉှိ တံ, ဘော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ အပါရုတာ အမတဿ [Pg.176] ဒွါရာ’တိ ဣဒမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ. သွာက္ခာတော ဟိ, ဘော, ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော, အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ အပါရုတာ အမတဿ ဒွါရာ.

290. “පින්වත් තව්තිසා වැසි දෙවියනි, ඒ ගැන ඔබ වහන්සේලා කුමක් සිතන්නෙහිද? සියල්ල දන්නා, සියල්ල දකින, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සම්මා සමාධිය දියුණු කිරීම පිණිසත්, සම්මා සමාධිය සම්පූර්ණ කිරීම පිණිසත් මේ සම්මා සමාධි පිරිකර හතක් මැනවින් පනවා වදාරන ලදී. ඒ හත මොනවාද? එනම්: සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකප්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය සහ සම්මා සතිය යනුයි. පින්වතුනි, මේ අංග හතෙන් පිරිවරන ලද සිතේ ඒකාග්‍රතාවය යම් හෙයකින් වෙයිද, මෙය ‘පිරිකර සහිත වූ, උපනිශ්‍රය සහිත වූ ආර්ය සම්මා සමාධිය’ යැයි කියනු ලැබේ. පින්වතුනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තාට සම්මා සංකප්පය ඇති වෙයි. සම්මා සංකප්පය ඇති තැනැත්තාට සම්මා වාචාව ඇති වෙයි. සම්මා වාචාව ඇති තැනැත්තාට සම්මා කම්මන්තය ඇති වෙයි. සම්මා කම්මන්තය ඇති තැනැත්තාට සම්මා ආජීවය ඇති වෙයි. සම්මා ආජීවය ඇති තැනැත්තාට සම්මා වායාමය ඇති වෙයි. සම්මා වායාමය ඇති තැනැත්තාට සම්මා සතිය ඇති වෙයි. සම්මා සතිය ඇති තැනැත්තාට සම්මා සමාධිය ඇති වෙයි. සම්මා සමාධිය ඇති තැනැත්තාට සම්මා ඤාණය ඇති වෙයි. සම්මා ඤාණය ඇති තැනැත්තාට සම්මා විමුක්තිය ඇති වෙයි. පින්වතුනි, යමෙක් ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලදී, එය මෙලොවදීම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙයි, එව බලන්නැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම අවබෝධ කළ යුතුය, අමා නිවනේ දොරටු විවෘතව පවතී’ යැයි නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු පවසන්නේ මේ ධර්මය ගැනමය. පින්වතුනි, සැබවින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලදී, එය මෙලොවදීම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙයි, එව බලන්නැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම අවබෝධ කළ යුතුය, අමා නිවනේ දොරටු විවෘතව පවතී.”

‘‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘော, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတာ, ယေ စိမေ ဩပပါတိကာ ဓမ္မဝိနီတာ သာတိရေကာနိ စတုဝီသတိသတသဟဿာနိ မာဂဓကာ ပရိစာရကာ အဗ္ဘတီတာ ကာလင်္ကတာ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ. အတ္ထိ စေဝေတ္ထ သကဒါဂါမိနော.

“පින්වතුනි, යම් කෙනෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙත්ද, ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙත්ද, සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙත්ද, ආර්යයන් වහන්සේලා කැමති වන්නා වූ සීලයෙන් යුක්ත වෙත්ද, යම් මේ මගධ වැසි උපාසක පිරිසක් ධර්ම විනයෙහි හික්මුණු දෙව්ලොව ඕපපාතිකව උපන් අය වෙත්ද, පරලොව ගිය විසිහතර ලක්ෂයකට අධික වූ ඒ පිරිස සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායෙහි නොවැටෙන සුළු වූ, නිවන පිණිස නියත වූ, සම්බෝධිය පරායනය කොට ඇති සෝතාපන්න පුද්ගලයෝ වූහ. මෙහි සකදාගාමී පුද්ගලයෝද ඇත්තාහ.”

‘‘အတ္ထာယံ ဣတရာ ပဇာ, ပုညာဘာဂါတိ မေ မနော;

သင်္ခါတုံ နောပိ သက္ကောမိ, မုသာဝါဒဿ ဩတ္တပ္ပ’’န္တိ.

“මීට වඩා වැඩි පින් ඇති අනෙක් පිරිසක්ද (අනාගාමීහු) සිටින බව මට හැඟේ. එහෙත් බොරුවක් වේ යැයි ඇති බිය නිසා ඔවුන් මෙපමණකැයි ගණන් කර කීමට මට නොහැකිය.”

၂၉၁. ‘ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဘာသိတ္ထ, ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘာသတော ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, ဧဝရူပေါပိ နာမ ဥဠာရော သတ္ထာ ဘဝိဿတိ, ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဓမ္မက္ခာနံ, ဧဝရူပါ ဥဠာရာ ဝိသေသာဓိဂမာ ပညာယိဿန္တီ’’တိ. အထ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဝေဿဝဏံ မဟာရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညတိ ဘဝံ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဧဝရူပေါ ဥဠာရော သတ္ထာ အဟောသိ, ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဓမ္မက္ခာနံ, ဧဝရူပါ ဥဠာရာ ဝိသေသာဓိဂမာ ပညာယိံသု. အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဧဝရူပေါ ဥဠာရော သတ္ထာ ဘဝိဿတိ, ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဓမ္မက္ခာနံ, ဧဝရူပါ ဥဠာရာ ဝိသေသာဓိဂမာ ပညာယိဿန္တီ’’’တိ.

291. “ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා මේ කරුණ ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා මේ කරුණ පවසද්දී වෛශ්‍රවණ මහාරාජයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි, පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි. මෙබඳු උදාර වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමකුත් පහළ වන්නේමය, මෙබඳු උදාර වූ ධර්ම දේශනාවකුත් පවතින්නේමය, මෙබඳු උදාර වූ ධර්මාවබෝධ විශේෂයන්ද ප්‍රකට වන්නේමය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, එවිට සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා, වෛශ්‍රවණ මහාරාජයාගේ සිතේ ඇති වූ ඒ සිතුවිල්ල තමාගේ සිතින් දැන, වෛශ්‍රවණ මහාරාජයාට මෙසේ පැවසීය: ‘පින්වත් වෛශ්‍රවණ මහාරාජයාණෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? අතීත කාලයෙහිද මෙබඳු උදාර වූ ශාස්තෘන් වහන්සේලා පහළ වූහ, මෙබඳු උදාර වූ ධර්ම දේශනාවන් පැවතුණි, මෙබඳු උදාර වූ ධර්මාවබෝධ විශේෂයන්ද ප්‍රකට විය. අනාගත කාලයෙහිද මෙබඳු උදාර වූ ශාස්තෘන් වහන්සේලා පහළ වන්නාහ, මෙබඳු උදාර වූ ධර්ම දේශනාවන් පවතින්නාහ, මෙබඳු උදාර වූ ධර්මාවබෝධ විශේෂයන්ද ප්‍රකට වන්නාහ’ යනුවෙනි.”

၂၉၂. ‘‘‘ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ အဘာသိ, ဣမမတ္ထံ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဒေဝါနံ [Pg.177] တာဝတိံသာနံ ဘာသတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ သယံ ပရိသာယံ အာရောစေသိ’’.

292. “ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මේ කරුණ පැවසීය. වෛශ්‍රවණ මහාරාජයා, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට පවසනු හමුවේදීම අසා, හමුවේදීම පිළිගෙන තමාගේ පිරිසටද දන්වා සිටියේය.”

ဣမမတ္ထံ ဇနဝသဘော ယက္ခော ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ သယံ ပရိသာယံ ဘာသတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဣမမတ္ထံ ဘဂဝါ ဇနဝသဘဿ ယက္ခဿ သမ္မုခါ သုတွာ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သာမဉ္စ အဘိညာယ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ အာရောစေသိ, ဣမမတ္ထမာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတွာ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အာရောစေသိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. တယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတန္တိ.

වෛශ්‍රවණ මහාරාජයා තම පිරිසට මේ කරුණ පවසනු හමුවේදීම අසා, හමුවේදීම පිළිගත් ජනවසභ යක්ෂයා එම කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජනවසභ යක්ෂයා හමුවේදීම එය අසා, හමුවේදීම පිළිගෙන තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඤාණයෙන් එය අවබෝධ කොට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට දන්වා වදාළ සේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවේදීම එය අසා, හමුවේදීම පිළිගෙන භික්ෂූන්ටද, භික්ෂුණීන්ටද, උපාසකයන්ටද, උපාසිකාවන්ටද දන්වා සිටියහ. ඒ මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව මෙසේ සමෘද්ධිමත්ව, දියුණුව, දේශ දේශාන්තරයන්හි පැතිරී, බොහෝ ජනයා අතරට ගොස්, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකට විය.

ဇနဝသဘသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

පස්වන ජනවසභ සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၆. မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ္တံ

6. මහාගෝවින්ද සූත්‍රය

၂၉၃. ဧဝံ [Pg.178] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ, အာရောစေမိ တံ ဘဂဝတော’’တိ. ‘‘အာရောစေဟိ မေ တွံ, ပဉ္စသိခါ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

293. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී - එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල පංචසිඛ නම් ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා රැයෙහි ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය කල්හි (මධ්‍යම යාමයෙහි) ඉතා මනහර සිරුරු ප්‍රභාවෙන් මුළු මහත් ගිජ්ඣකූට පර්වතයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි පංචසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය: "ස්වාමීනි, මා විසින් තව්තිසා වැසි දෙවියන් ඉදිරියේදී යමක් අසන ලදද, ඔවුන් ඉදිරියේදී යමක් පිළිගන්නා ලදද, එය මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දන්වා සිටිමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "පංචසිඛ, එය මට පවසන්න" යයි වදාළ සේක.

ဒေဝသဘာ

සුධර්මා දිව්‍ය සභාව

၂၉၄. ‘‘ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပဝါရဏာယ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ကေဝလကပ္ပာ စ ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ; မဟတီ စ ဒိဗ္ဗပရိသာ သမန္တတော နိသိန္နာ ဟောန္တိ, စတ္တာရော စ မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ; ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဓတရဋ္ဌော မဟာရာဇာ ပစ္ဆိမာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဝိရူဠှကော မဟာရာဇာ ဥတ္တရာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဝိရူပက္ခော မဟာရာဇာ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ; ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဒက္ခိဏာဘိမုခေါ နိသိန္နော ဟောတိ ဒေဝေ ပုရက္ခတွာ. ယဒါ ဘန္တေ, ကေဝလကပ္ပာ စ ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ, မဟတီ စ ဒိဗ္ဗပရိသာ သမန္တတော နိသိန္နာ ဟောန္တိ, စတ္တာရော စ မဟာရာဇာနော စတုဒ္ဒိသာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ, ဣဒံ နေသံ ဟောတိ အာသနသ္မိံ; အထ ပစ္ဆာ အမှာကံ အာသနံ ဟောတိ.

294. "ස්වාමීනි, ඉකුත් වූ දිනෙක, එනම් වප් මස පුර පසළොස්වක පෝය දිනක, පවාරණ උත්සවය පැවැත්වුණු පුර පසළොස්වක රාත්‍රියෙහි තව්තිසා වැසි සියලු දෙවිවරු සුධර්මා දිව්‍ය සභාවට රැස්ව සිටියහ. දෙවියන්ගේ මහත් වූ පිරිසක් ද හාත්පස අසුන්ගෙන සිටියහ. සතර වරම් මහ රජවරු ද සතර දිශාවෙහි අසුන්ගෙන සිටියහ. නැගෙනහිර දිශාවෙහි ධතරට්ඨ මහ රජතුමා බටහිර දෙසට මුහුණ ලා දෙවි පිරිස ඉදිරියෙහි අසුන්ගෙන සිටියේය. දකුණු දිශාවෙහි විරූළ්හක මහ රජතුමා උතුරු දෙසට මුහුණ ලා දෙවි පිරිස ඉදිරියෙහි අසුන්ගෙන සිටියේය. බටහිර දිශාවෙහි විරූපක්ඛ මහ රජතුමා නැගෙනහිර දෙසට මුහුණ ලා දෙවි පිරිස ඉදිරියෙහි අසුන්ගෙන සිටියේය. උතුරු දිශාවෙහි වෛශ්‍රවණ මහ රජතුමා දකුණු දෙසට මුහුණ ලා දෙවි පිරිස ඉදිරියෙහි අසුන්ගෙන සිටියේය. ස්වාමීනි, තව්තිසා වැසි සියලු දෙවිවරු මෙසේ සුධර්මා සභාවට රැස්ව සිටින විට, මහත් වූ දේව පිරිස හාත්පස අසුන්ගෙන සිටින විට, සතර වරම් මහ රජවරුන් සතර දිශාවෙහි අසුන්ගෙන සිටින විට, ඔවුන්ගේ අසුන්වලට පිටුපසින් අපගේ අසුන් පනවා තිබුණි."

‘‘ယေ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ အဓုနူပပန္နာ တာဝတိံသကာယံ, တေ အညေ ဒေဝေ အတိရောစန္တိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ အတ္တမနာ ဟောန္တိ ပမုဒိတာ [Pg.179] ပီတိသောမနဿဇာတာ; ‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ, ဘော, ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာ’တိ.

"ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි බඹසර හැසිර මෑතකදී තව්තිසා දෙව්ලොව උපන් යම් දෙවිවරු වෙත්ද, ඔවුහු වර්ණයෙන් හා යසසින් අනෙකුත් දෙවියන් අභිබවා බබළති. ස්වාමීනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවිවරු 'භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම දිව්‍ය සමූහයා පිරී යති, අසුර සමූහයා පිරිහෙති' යි ඉමහත් සතුටට හා ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සොම්නස් උපදවා ගනිති."

၂၉၅. ‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္ပသာဒံ ဝိဒိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

295. "ස්වාමීනි, එකල සක් දෙවිඳු තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ මේ පැහැදීම දැන මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කළේය:"

‘မောဒန္တိ ဝတ ဘော ဒေဝါ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတံ.

'භවත්නි, සක් දෙවිඳුන් සහිත වූ තව්තිසා වැසි දෙවිවරු තථාගතයන් වහන්සේටත්, ධර්මයෙහි මනා වූ ධර්ම ස්වභාවයටත් නමස්කාර කරමින් සැබවින්ම සතුටු වෙති.

နဝေ ဒေဝေ စ ပဿန္တာ, ဝဏ္ဏဝန္တေ ယသဿိနေ;

သုဂတသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယံ, စရိတွာန ဣဓာဂတေ.

සුගතයන් වහන්සේ යටතේ බඹසර හැසිර මෙහි (තව්තිසා දෙව්ලොව) උපන්, යසසින් හා රූප ශෝභාවෙන් යුක්ත වූ නවක දෙවියන් දැක (ඔවුහු සතුටු වෙති).

တေ အညေ အတိရောစန္တိ, ဝဏ္ဏေန ယသသာယုနာ;

သာဝကာ ဘူရိပညဿ, ဝိသေသူပဂတာ ဣဓ.

මහත් ප්‍රඥාවන්ත වූ සුගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ ඒ දෙවිවරු, මෙහි සුවිශේෂී තත්ත්වයට පත්ව වර්ණයෙන්, යසසින් හා ආයුෂයෙන් අනෙකුත් දෙවියන් අභිබවා බබළති.

ဣဒံ ဒိသွာန နန္ဒန္တိ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတ’န္တိ.

සක් දෙවිඳුන් සහිත වූ තව්තිසා වැසි දෙවිවරු මෙය දැක සතුටු වෙති. තථාගතයන් වහන්සේටත්, ධර්මයෙහි මනා වූ ධර්ම ස්වභාවයටත් නමස්කාර කරති.'

‘‘တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဘိယျောသော မတ္တာယ အတ္တမနာ ဟောန္တိ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ; ‘ဒိဗ္ဗာ ဝတ, ဘော, ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာ’’’တိ.

"ස්වාමීනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවිවරු වඩාත් වැඩියෙන් සතුටට හා ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සොම්නස් උපදවා ගනිති; 'භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම දිව්‍ය සමූහයා පිරී යති, අසුර සමූහයා පිරිහෙති' යි පවසති."

အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စဝဏ္ဏာ

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ තත්වූ වූ ගුණ අටක්

၂၉၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္ပသာဒံ ဝိဒိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆေယျာထ နော တုမှေ, မာရိသာ, တဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ သောတု’န္တိ? ‘ဣစ္ဆာမ မယံ, မာရိသ, တဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ သောတု’န္တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ပယိရုဒါဟာသိ – ‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ? ယာဝဉ္စ သော ဘဂဝါ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝံ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နံ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

296. "ස්වාමීනි, එකල සක් දෙවිඳු තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ පැහැදීම දැන ඔවුන් ඇමතීය: 'පින්වත්නි, තොපට ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ තත්වූ වූ (ඇත්තා වූ) ගුණ අටක් ඇසීමට කැමැත්තක් ඇත්ද?' එවිට දෙවිවරු 'නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ තත්වූ වූ ගුණ අට ඇසීමට අපි කැමැත්තෙමු' යි කීහ. ස්වාමීනි, එකල සක් දෙවිඳු තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ තත්වූ වූ ගුණ අට මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: 'පින්වත් තව්තිසා වැසි දෙවිවරුනි, මේ ගැන කුමක් සිතන්නහුද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස ද, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස ද, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ද, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය, යහපත හා සැපය පිණිස ද පිළිපන් සේක. මෙසේ බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිස, ලෝකානුකම්පාව පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ අර්ථය, හිතය හා සැපය පිණිස පිළිපන්, මෙම අංගයෙන් සමන්නාගත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අප නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු.'

‘‘သွာက္ခာတော [Pg.180] ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ. ဧဝံ ဩပနေယျိကဿ ဓမ္မဿ ဒေသေတာရံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

'එමෙන්ම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලදී. එය මෙලොවදීම දැකිය හැකිය (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙයි (අකාලික), 'එන්න බලන්න' යයි කීමට සුදුසුය (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය (ඕපනයික), නුවණැති විඥයන් විසින් තම තමා විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ විඤ්ඤූහි). මෙසේ නිර්වාණය කරා පමුණුවන ධර්මයක් දේශනා කරන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් සමන්නාගත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අප නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු.'"}]```Ta sipsip iton nga JSON array nga ginpapangayo:```json[ {

‘‘ဣဒံ ကုသလန္တိ ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ သုပညတ္တံ, ဣဒံ အကုသလန္တိ သုပညတ္တံ. ဣဒံ သာဝဇ္ဇံ ဣဒံ အနဝဇ္ဇံ, ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ဣဒံ ဟီနံ ဣဒံ ပဏီတံ, ဣဒံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂန္တိ သုပညတ္တံ. ဧဝံ ကုသလာကုသလသာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇသေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗဟီန-ပဏီတကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါနံ ဓမ္မာနံ ပညပေတာရံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් 'මේ කුසලය' කියා මනාව පනවන ලදී. 'මේ අකුසලය' කියා මනාව පනවන ලදී. 'මේ වරද සහිතය, මේ වරද රහිතය, මේ සේවනය කළ යුතුය, මේ සේවනය නොකළ යුතුය, මේ හීනය, මේ ප්‍රණීතය, මේ අඳුරු හා දීප්තිමත් (කණහ-සුක්ක) කොටස් සහිතය' කියා මනාව පනවන ලදී. මෙලෙස කුසල් අකුසල්, වරද සහිත හා වරද රහිත, සේවනය කළ යුතු හා නොකළ යුතු, හීන හා ප්‍රණීත, අඳුරු හා දීප්තිමත් වූ මේ ධර්මයන් ප්‍රකාශ කරන්නා වූ, මෙබඳු ගුණයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

‘‘သုပညတ္တာ ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ သာဝကာနံ နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သံသန္ဒတိ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပဋိပဒါ စ. သေယျထာပိ နာမ ဂင်္ဂေါဒကံ ယမုနောဒကေန သံသန္ဒတိ သမေတိ, ဧဝမေဝ သုပညတ္တာ တေန ဘဂဝတာ သာဝကာနံ နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သံသန္ဒတိ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပဋိပဒါ စ. ဧဝံ နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ပညပေတာရံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් උදෙසා නිවන් මඟ (නිබ්බානගාමිනී පටිපදා) මනාව පනවන ලදී. ඒ නිවන් මඟ හා නිර්වාණය එකිනෙක මනාව ගැළපෙයි. යම් සේ ගංගා නදියේ ජලය හා යමුනා නදියේ ජලය එකිනෙක ගැළපේද, එක්වේද, එමෙන්ම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන්ට වදාළ නිවන් මඟ හා නිර්වාණය එකිනෙක ගැළපෙයි. මෙසේ නිවන් මඟ ප්‍රකාශ කරන්නා වූ, මෙබඳු ගුණයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

‘‘အဘိနိပ္ဖန္နော ခေါ ပန တဿ ဘဂဝတော လာဘော အဘိနိပ္ဖန္နော သိလောကော, ယာဝ မညေ ခတ္တိယာ သမ္ပိယာယမာနရူပါ ဝိဟရန္တိ, ဝိဂတမဒေါ ခေါ ပန သော ဘဂဝါ အာဟာရံ အာဟာရေတိ. ဧဝံ ဝိဂတမဒံ အာဟာရံ အာဟရယမာနံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ලැබෙන ලාභ සත්කාර මෙන්ම කීර්ති රාවය ද ඉතා ඉහළින් හටගෙන තිබේ. ක්ෂත්‍රියයන් පවා උන්වහන්සේ කෙරෙහි ඉතා ලැදිව පසුවෙතැයි මට සිතේ. එසේ වුවත්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මත්වීමෙන් තොරව ආහාර වළඳන සේක. මෙසේ මත්වීමෙන් තොරව වැළඳීම යන මේ අංගයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

‘‘လဒ္ဓသဟာယော ခေါ ပန သော ဘဂဝါ သေခါနဉ္စေဝ ပဋိပန္နာနံ ခီဏာသဝါနဉ္စ ဝုသိတဝတံ. တေ ဘဂဝါ အပနုဇ္ဇ ဧကာရာမတံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဧကာရာမတံ အနုယုတ္တံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවෙත් පුරන සේඛ පුද්ගලයන් මෙන්ම, වැස නිම කළ බඹසර ඇති ක්ෂීණාස්‍රවයන් (රහතන් වහන්සේලා) ද සහායකයෝ ලෙස ලැබී සිටිති. එසේ වුවත්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව ඇලී (එකාරාමතා) වාසය කරන සේක. මෙසේ හුදෙකලාව ඇලුනු, මෙබඳු ගුණයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

‘‘ယထာဝါဒီ ခေါ ပန သော ဘဂဝါ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ, ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ. ဧဝံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යමක් පවසන සේක් ද, එයම කරන සේක; යමක් කරන සේක් ද, එයම පවසන සේක. මෙසේ පවසන දෙයම කරන්නා වූ ද, කරන දෙයම පවසන්නා වූ ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු මෙබඳු ගුණයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

‘‘တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော [Pg.181] ခေါ ပန သော ဘဂဝါ ဝိဂတကထံကထော ပရိယောသိတသင်္ကပ္ပော အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ. ဧဝံ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆံ ဝိဂတကထံကထံ ပရိယောသိတသင်္ကပ္ပံ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ’တိ.

“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැක සංකා (විචිකිච්ඡා) දුරු කළ සේක, 'කෙසේ ද කෙසේ ද' යන විමතියෙන් තොර වූ සේක, සියලු පැතුම් සම්පූර්ණ කළ සේක, උතුම් බඹසරෙහි අරමුණ මුදුන්පත් කරගත් සේක. මෙසේ සැක දුරු කළ, විමතියෙන් තොර වූ, සියලු අරමුණු සම්පූර්ණ කළ මෙබඳු ගුණයෙන් යුත් ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදැක්කෙමු, වර්තමානයෙහි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කිසිවෙකු නොදකිමු.”

၂၉၇. ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ပယိရုဒါဟာသိ. တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဘိယျောသော မတ္တာယ အတ္တမနာ ဟောန္တိ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ သုတွာ. တတြ, ဘန္တေ, ဧကစ္စေ ဒေဝါ ဧဝမာဟံသု – ‘အဟော ဝတ, မာရိသာ, စတ္တာရော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေယျုံ ယထရိဝ ဘဂဝါ. တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. ဧကစ္စေ ဒေဝါ ဧဝမာဟံသု – ‘တိဋ္ဌန္တု, မာရိသာ, စတ္တာရော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, အဟော ဝတ, မာရိသာ, တယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေယျုံ ယထရိဝ ဘဂဝါ. တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. ဧကစ္စေ ဒေဝါ ဧဝမာဟံသု – ‘တိဋ္ဌန္တု, မာရိသာ, တယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, အဟော ဝတ, မာရိသာ, ဒွေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေယျုံ ယထရိဝ ဘဂဝါ. တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ.

297. “ස්වාමීනි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා විසින් තාවතිංස වැසි දෙවියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ සත්‍ය වූ ගුණ අට ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ සත්‍ය වූ අෂ්ට ගුණයන් අසා තාවතිංස වැසි දෙවියෝ අතිශයින් සතුටට පත් වූහ, ප්‍රමෝදයට පත් වූහ, ප්‍රීති සොම්නසින් පිනා ගියහ. ස්වාමීනි, එහිදී ඇතැම් දෙවිවරු මෙසේ පැවසූහ: 'නිදුකාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් සේ දහම් දෙසන සේක් ද, එලෙසම දහම් දෙසන සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා සතර නමක් ලොව පහළ වන්නේ නම් කෙතරම් අගනේද! එය බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකානුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ, දියුණුව හා සැප පිණිසත් පවතිනු ඇත.' තවත් ඇතැම් දෙවිවරු මෙසේ කීහ: 'නිදුකාණෙනි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා සතර නමක් පසෙක තබමු. නිදුකාණෙනි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා තුන් නමක් ලොව පහළ වන්නේ නම් කෙතරම් අගනේද!...' තවත් ඇතැම් දෙවිවරු මෙසේ පැවසූහ: 'නිදුකාණෙනි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා තුන් නමක් පසෙක තබමු. නිදුකාණෙනි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා දෙනමක් ලොව පහළ වන්නේ නම් කෙතරම් අගනේද! එය බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකානුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය හා සැප පිණිසත් පවතිනු ඇත' කියායි.”

၂၉၈. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ ဧတဒဝေါစ – ‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, မာရိသာ, အနဝကာသော, ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. အဟော ဝတ, မာရိသာ, သော ဘဂဝါ အပ္ပာဗာဓော အပ္ပာတင်္ကော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျ. တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ယေနတ္ထေန ဒေဝါ တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဟောန္တိ သန္နိပတိတာ, တံ အတ္ထံ စိန္တယိတွာ တံ အတ္ထံ မန္တယိတွာ ဝုတ္တဝစနာပိ တံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တသ္မိံ အတ္ထေ ဟောန္တိ. ပစ္စာနုသိဋ္ဌဝစနာပိ [Pg.182] တံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တသ္မိံ အတ္ထေ ဟောန္တိ, သကေသု သကေသု အာသနေသု ဌိတာ အဝိပက္ကန္တာ.

298. “ස්වාමීනි, මෙසේ කී කල්හි දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තාවතිංස වැසි දෙවියන්ට මෙසේ පැවසීය – ‘නිදුකාණෙනි, එකම ලෝක ධාතුවක අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුවරුන් දෙදෙනෙකු පෙර පසු නොවී (එක්වර) පහළ වීම කිසිසේත් විය නොහැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත. එවැනි දෙයක් සිදු නොවේ. නිදුකාණෙනි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නීරෝගීව, උපද්‍රව රහිතව බොහෝ කල් දීර්ඝ කාලයක් වැඩසිටින සේක් නම් කෙතරම් යහපත්ද! එය බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකයාට අනුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ අභිවෘද්ධිය හා සැපය පිණිසත් පවතින්නේය.’ ස්වාමීනි, ඉන්පසු යම් කරුණක් සඳහා තාවතිංස වැසි දෙවියෝ සුධර්මා සභාවට රැස්ව සිටියෝද, ඒ කරුණ ගැන සිතා බලා, ඒ කරුණ ගැන සාකච්ඡා කොට, ඒ පිළිබඳව වූ නියෝගයන් සතර වරම් දෙවි මහරජුන් හට පවසන ලදී. ඒ පිළිබඳව අනුශාසනා ලැබූ සතර වරම් රජවරු තම තමන්ගේ අසුන් අසල නොසැලී සිටියෝය.”

တေ ဝုတ္တဝါကျာ ရာဇာနော, ပဋိဂ္ဂယှာနုသာသနိံ;

ဝိပ္ပသန္နမနာ သန္တာ, အဋ္ဌံသု သမှိ အာသနေတိ.

“නියෝග ලැබූ ඒ මහරජවරු, එම අනුශාසනාවන් පිළිගෙන; ඉතා පහන් වූ සිතින් යුතුව, ශාන්තව තම තමන්ගේ අසුන් අසල සිටියෝය.”

၂၉၉. ‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဠာရော အာလောကော သဉ္ဇာယိ, ဩဘာသော ပါတုရဟောသိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘ယထာ ခေါ, မာရိသာ, နိမိတ္တာနိ ဒိဿန္တိ, ဥဠာရော အာလောကော သဉ္ဇာယတိ, ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ, ဗြဟ္မာ ပါတုဘဝိဿတိ; ဗြဟ္မုနော ဟေတံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ပါတုဘာဝါယ, ယဒိဒံ အာလောကော သဉ္ဇာယတိ ဩဘာသော ပါတုဘဝတီတိ.

299. “ස්වාමීනි, ඉන්පසු උතුරු දිශාවෙන් දෙවියන්ගේ දේව ආනුභාවය ඉක්මවා යන මහත් වූ ආලෝකයක් හටගත්තේය, ප්‍රභාවෙක් පහළ විය. ස්වාමීනි, එවිට දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඇමතීය – ‘නිදුකාණෙනි, යම් පරිද්දෙකින් නිමිති පෙනේද, මහත් ආලෝකයක් හටගනීද, ප්‍රභාවක් පහළ වේද, බ්‍රහ්මයා පහළ වනු ඇත. ආලෝකය හටගැනීම හා ප්‍රභාව පහළ වීම බ්‍රහ්මයා පහළ වීමේ පූර්ව නිමිත්තකි.’”}, 206, {

‘ယထာ နိမိတ္တာ ဒိဿန္တိ, ဗြဟ္မာ ပါတုဘဝိဿတိ;

ဗြဟ္မုနော ဟေတံ နိမိတ္တံ, ဩဘာသော ဝိပုလော မဟာ’တိ.

“‘නිමිති පෙනෙන පරිද්දෙන් බ්‍රහ්මයා පහළ වන්නේය. බ්‍රහ්මයාගේ ඒ නිමිත්ත නම් පතළ වූ මහත් ආලෝකයයි.’”}, 206, {

သနင်္ကုမာရကထာ

සනන්කුමාර කතාව

၃၀၀. ‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ယထာသကေသု အာသနေသု နိသီဒိံသု – ‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ, ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ နံ ဂမိဿာမာ’တိ. စတ္တာရောပိ မဟာရာဇာနော ယထာသကေသု အာသနေသု နိသီဒိံသု – ‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ, ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ နံ ဂမိဿာမာ’တိ. ဣဒံ သုတွာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဧကဂ္ဂါ သမာပဇ္ဇိံသု – ‘ဩဘာသမေတံ ဉဿာမ, ယံဝိပါကော ဘဝိဿတိ, သစ္ဆိကတွာဝ နံ ဂမိဿာမာ’တိ.

300. “ස්වාමීනි, එවිට තාවතිංස වැසි දෙවියෝ, ‘අපි මේ ආලෝකය ගැන දැනගන්නෙමු, මෙහි විපාකය කුමක්දැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටම යන්නෙමු’ යි සිතා තම තමන්ගේ අසුන්වලම හිඳගත්තෝය. සතර වරම් මහරජවරුද, ‘අපි මේ ආලෝකය ගැන දැනගන්නෙමු, මෙහි විපාකය කුමක්දැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටම යන්නෙමු’ යි සිතා තම තමන්ගේ අසුන්වලම හිඳගත්තෝය. තාවතිංස වැසි දෙවියෝ මෙය අසා, ‘අපි මේ ආලෝකය ගැන දැනගන්නෙමු, මෙහි විපාකය කුමක්දැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ කොටම යන්නෙමු’ යි සිතා ඒකාග්‍ර වූ සිත් ඇත්තෝ වූහ.”

‘‘ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ပါတုဘဝတိ. ယော ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော ပကတိဝဏ္ဏော, အနဘိသမ္ဘဝနီယော သော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ စက္ခုပထသ္မိံ. ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, သောဝဏ္ဏော ဝိဂ္ဂဟော မာနုသံ ဝိဂ္ဂဟံ အတိရောစတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယဒါ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ [Pg.183] တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, သော အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ. ယဒါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုဘဝတိ, န တဿံ ပရိသာယံ ကောစိ ဒေဝေါ အဘိဝါဒေတိ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌေတိ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေတိ. သဗ္ဗေဝ တုဏှီဘူတာ ပဉ္ဇလိကာ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒန္တိ – ‘ယဿဒါနိ ဒေဝဿ ပလ္လင်္ကံ ဣစ္ဆိဿတိ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော, တဿ ဒေဝဿ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိဿတီ’တိ. ယဿ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဒေဝဿ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ပလ္လင်္ကေ နိသီဒတိ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ ဝေဒပဋိလာဘံ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ သောမနဿပဋိလာဘံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော အဓုနာဘိသိတ္တော ရဇ္ဇေန, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဝေဒပဋိလာဘံ, ဥဠာရံ သော လဘတိ သောမနဿပဋိလာဘံ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယဿ ဒေဝဿ ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ပလ္လင်္ကေ နိသီဒတိ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ ဝေဒပဋိလာဘံ, ဥဠာရံ သော လဘတိ ဒေဝေါ သောမနဿပဋိလာဘံ. အထ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သမ္ပသာဒံ ဝိဒိတွာ အန္တရဟိတော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

“ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඉදිරියේ පහළ වන විට, ඖදාරික (දළ) ආත්මභාවයක් මවාගෙන පහළ වෙයි. ස්වාමීනි, බ්‍රහ්මයාගේ යම් ප්‍රකෘති වර්ණයක් (ස්වභාවික රූපයක්) ඇද්ද, එය තාවතිංස වැසි දෙවියන්ගේ ඇසට ගෝචර නොවේ. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඉදිරියේ පහළ වන විට, ඔහු වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළයි. ස්වාමීනි, රන් රුවක් මිනිස් රුවක් අභිබවා බබළන්නාක් මෙන්, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා පහළ වන විට සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළයි. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස වැසි දෙවියන් ඉදිරියේ පහළ වූ කල්හි, ඒ පිරිසේ කිසිදු දෙවියෙක් ඔහුට වැඳීමක් හෝ හුනස්නෙන් නැගී සිටීමක් හෝ ආසනයකින් ආරාධනා කිරීමක් හෝ නොකරයි. සියල්ලෝම නිශ්ශබ්දව, දොහොත් මුදුන් දී පළඟක් බැඳ හිඳගනිති. ‘දැන් සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා යම් දෙවියෙකුගේ පළඟෙහි (අසුනෙහි) හිඳීමට කැමති වන්නේද, ඒ දෙවියාගේ පළඟෙහි ඔහු හිඳගනු ඇත’ යි සිතා ඔවුහු හිඳිති. ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා යම් දෙවියෙකුගේ අසුනෙහි හිඳගන්නේද, ඒ දෙවියා මහත් වූ ප්‍රීතියක් ලබයි, මහත් වූ සෝමනස්සයක් ලබයි. ස්වාමීනි, මූර්ධභිෂික්ත වූ, අභිෂේකය ලැබූ අලුත රාජ්‍යයට පත් ක්ෂත්‍රිය රජෙකු යම් සේ මහත් ප්‍රීතියක් හා සෝමනස්සයක් ලබන්නේද, එමෙන්ම සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා යම් දෙවියෙකුගේ අසුනෙහි හිඳගන්නේද, ඒ දෙවියා මහත් ප්‍රීතියක් හා සෝමනස්සයක් ලබයි. ඉන්පසු ස්වාමීනි, සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා තාවතිංස වැසි දෙවියන්ගේ ඒ බලවත් පැහැදීම දැන, නොපෙනී සිටිමින්ම මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කළේය:”}, 206, {

‘မောဒန္တိ ဝတ ဘော ဒေဝါ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတံ.

“‘පින්වත්නි, තාවතිංස වැසි දෙවියෝ සක් දෙවිඳුන් සමග තථාගතයන් වහන්සේට නමස්කාර කරමින්ද, ධර්මයේ ඇති සුධර්ම බව (යහපත් බව) පවසමින්ද සැබවින්ම සතුටු වෙති.”}, 206, {

‘နဝေ ဒေဝေ စ ပဿန္တာ, ဝဏ္ဏဝန္တေ ယသဿိနေ;

သုဂတသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယံ, စရိတွာန ဣဓာဂတေ.

“‘සුවිශේෂී වර්ණයෙන් හා යසසින් යුත්, සුගතයන් වහන්සේ සමීපයෙහි බඹසර හැසිර මෙහි පැමිණි අලුත් දෙවියන් දකිමින් ඔවුහු සතුටු වෙති.”}, 206, {

‘တေ အညေ အတိရောစန္တိ, ဝဏ္ဏေန ယသသာယုနာ;

သာဝကာ ဘူရိပညဿ, ဝိသေသူပဂတာ ဣဓ.

“‘මහා ප්‍රඥාවන්ත බුදු පියාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ, මෙහි විශේෂත්වයට පත් ඒ දෙවියෝ, වර්ණයෙන්, යසසින් හා ආයුෂයෙන් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළති.”}, 206, {

‘ဣဒံ ဒိသွာန နန္ဒန္တိ, တာဝတိံသာ သဟိန္ဒကာ;

တထာဂတံ နမဿန္တာ, ဓမ္မဿ စ သုဓမ္မတ’န္တိ.

“‘මෙය දැක, සක් දෙවිඳුන් සමග තාවතිංස වැසි දෙවියෝ තථාගතයන් වහන්සේට නමස්කාර කරමින්ද, ධර්මයේ ඇති සුධර්ම බව පවසමින්ද සතුටු වෙති.’”}]```Of course! Here is the Pali text translated into Modern Written Sinhala, formatted as a JSON array: [ {

၃၀၁. ‘‘ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော အဘာသိတ္ထ. ဣမမတ္ထံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘာသတော အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သရော ဟောတိ ဝိဿဋ္ဌော စ ဝိညေယျော စ မဉ္ဇု စ သဝနီယော စ ဗိန္ဒု စ အဝိသာရီ စ ဂမ္ဘီရော စ နိန္နာဒီ စ. ယထာပရိသံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော သရေန ဝိညာပေတိ, န စဿ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိသာယ ဃောသော နိစ္ဆရတိ. ယဿ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သရော ဟောတိ, သော ဝုစ္စတိ ‘ဗြဟ္မဿရော’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ ဧတဒဝေါစုံ [Pg.184] – ‘သာဓု, မဟာဗြဟ္မေ, ဧတဒေဝ မယံ သင်္ခါယ မောဒါမ; အတ္ထိ စ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန တဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စာ ဝဏ္ဏာ ဘာသိတာ; တေ စ မယံ သင်္ခါယ မောဒါမာ’တိ.

301. ‘‘ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා මේ කාරණය ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, මේ කාරණය ප්‍රකාශ කරන සනංකුමාර බ්‍රහ්මයාගේ හඬ අංග අටකින් සමන්විතය. එනම්: එම හඬ පැහැදිලිය (විස්සට්ඨෝ), පහසුවෙන් වටහා ගත හැකිය (විඤ්ඤෙය්යෝ), මිහිරිය (මඤ්ජු), ශ්‍රවණයට ප්‍රියය (සවනීයෝ), ඒකාබද්ධය (බින්දු), විසිරී නොයයි (අවිසාරී), ගැඹුරුය (ගම්භීරෝ) සහ ප්‍රතිධ්වනි නංවයි (නින්නාදී). ස්වාමීනි, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා තම හඬින් පිරිසට කරුණු අවබෝධ කරවන නමුත්, ඒ හඬ පිරිසෙන් පිටතට නොයයි. ස්වාමීනි, යමෙකුට මෙබඳු වූ අංග අටකින් යුක්ත හඬක් ඇද්ද, ඔහු 'බ්‍රහ්ම ස්වර ඇත්තෙකු' යැයි කියනු ලැබේ. ඉක්බිති ස්වාමීනි, තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සනංකුමාර බ්‍රහ්මයාට මෙසේ කීහ: 'මහා බ්‍රහ්මය, ඉතා යහපති! අපි මේ කාරණය දැන සතුටු වෙමු. දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා විසින් ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍ය වූ ගුණ අටක් ප්‍රකාශ කරන ලදී. ඒවා දැන ද අපි සතුටු වෙමු' යනුවෙනි.

အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စဝဏ္ဏာ

සත්‍ය වූ ගුණ අට

၃၀၂. ‘‘အထ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘သာဓု, ဒေဝါနမိန္ဒ, မယမ္ပိ တဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ သုဏေယျာမာ’တိ. ‘ဧဝံ မဟာဗြဟ္မေ’တိ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ပယိရုဒါဟာသိ.

302. ‘‘ස්වාමීනි, එකල්හි සනංකුමාර බ්‍රහ්මයා දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයාට මෙසේ කීවේය: 'දේවේන්ද්‍රය, ඉතා යහපති! අපි ද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍ය වූ ගුණ අට ශ්‍රවණය කිරීමට කැමැත්තෙමු.' ස්වාමීනි, එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා, 'මහා බ්‍රහ්මය, එසේය' කියා පිළිතුරු දී, සනංකුමාර බ්‍රහ්මයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍ය වූ ගුණ අට ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘တံ ကိံ မညတိ, ဘဝံ မဟာဗြဟ္မာ? ယာဝဉ္စ သော ဘဂဝါ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝံ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နံ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘භවත් මහා බ්‍රහ්මය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස බොහෝ සෙයින් පිළිපන් සේක. මෙසේ බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සුව පිණිස පිළිපන්, මෙම අංගයෙන් සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (1)

‘‘သွာက္ခာတော ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ. ဧဝံ ဩပနေယျိကဿ ဓမ္မဿ ဒေသေတာရံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලදී (ස්වාක්ඛාත). එය තමා විසින්ම දැකගත හැකිය (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙයි (අකාලික), 'ඇවිත් බලන්න' යැයි කීමට සුදුසුය (එහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතුය (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළම අවබෝධ කරගත යුතුය (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ විඤ්ඤූහි). මෙසේ නිවනට පමුණුවන ධර්මය දේශනා කරන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් ද සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (2)

‘‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ သုပညတ္တံ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ သုပညတ္တံ, ‘ဣဒံ သာဝဇ္ဇံ ဣဒံ အနဝဇ္ဇံ, ဣဒံ သေဝိတဗ္ဗံ ဣဒံ န သေဝိတဗ္ဗံ, ဣဒံ ဟီနံ ဣဒံ ပဏီတံ, ဣဒံ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂ’န္တိ သုပညတ္တံ. ဧဝံ ကုသလာကုသလသာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇသေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗဟီနပဏီတကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါနံ ဓမ္မာနံ ပညာပေတာရံ. ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් 'මෙය කුසලය' කියා මැනවින් පනවන ලදී, 'මෙය අකුසලය' කියා මැනවින් පනවන ලදී. 'මෙය වරද සහිතය, මෙය වරද රහිතය, මෙය සේවනය කළ යුතුය, මෙය සේවනය නොකළ යුතුය, මෙය හීනය, මෙය ප්‍රණීතය, මෙය පාපී හා පින්වත් කොටස්වලට අයත්ය' කියා මැනවින් පනවන ලදී. මෙසේ කුසල් අකුසල්, වරද සහිත හා රහිත, සේවනය කළ යුතු හා නොකළ යුතු, හීන හා ප්‍රණීත, කළු හා සුදු ධර්මයන් පනවන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් ද සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (3)

‘‘သုပညတ္တာ ခေါ ပန တေန ဘဂဝတာ သာဝကာနံ နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ပဋိပဒါ သံသန္ဒတိ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပဋိပဒါ စ. သေယျထာပိ နာမ ဂင်္ဂေါဒကံ ယမုနောဒကေန သံသန္ဒတိ [Pg.185] သမေတိ, ဧဝမေဝ သုပညတ္တာ တေန ဘဂဝတာ သာဝကာနံ နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ပဋိပဒါ သံသန္ဒတိ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပဋိပဒါ စ. ဧဝံ နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ပညာပေတာရံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් උදෙසා නිවනට යන මඟ මැනවින් පනවන ලදී. නිවනත් එම ප්‍රතිපදාවත් එකිනෙක මැනවින් ගැලපෙයි. ගංගා නදියේ ජලය යමුනා නදියේ ජලය සමඟ මිශ්‍ර වී එකට එක් වන්නා සේම, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයන් උදෙසා පනවන ලද නිවන් මඟ ද නිවන සමඟ මැනවින් ගැලපෙයි. මෙසේ නිවනට යන මඟ පනවන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් ද සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (4)

‘‘အဘိနိပ္ဖန္နော ခေါ ပန တဿ ဘဂဝတော လာဘော အဘိနိပ္ဖန္နော သိလောကော, ယာဝ မညေ ခတ္တိယာ သမ္ပိယာယမာနရူပါ ဝိဟရန္တိ. ဝိဂတမဒေါ ခေါ ပန သော ဘဂဝါ အာဟာရံ အာဟာရေတိ. ဧဝံ ဝိဂတမဒံ အာဟာရံ အာဟရယမာနံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රත්‍ය ලාභය හා කීර්තිය මැනවින් සම්පූර්ණ වී ඇත. රජවරුන් පවා උන්වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් ලෙන්ගතු සිතින් වසන බව පෙනේ. එසේ වුවත් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිදු මත්වීමකින් හෝ මානයකින් තොරව ආහාර වළඳන සේක. මෙසේ මානයෙන් තොරව වළඳන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් ද සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (5)

‘‘လဒ္ဓသဟာယော ခေါ ပန သော ဘဂဝါ သေခါနဉ္စေဝ ပဋိပန္နာနံ ခီဏာသဝါနဉ္စ ဝုသိတဝတံ, တေ ဘဂဝါ အပနုဇ္ဇ ဧကာရာမတံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဧကာရာမတံ အနုယုတ္တံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශික්ෂණය ලබන (සේඛ) ශ්‍රාවකයන් ද, රහත් වූ උතුමන් ද පිරිවර ලෙස ලැබී ඇත. එසේ වුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වාසය කිරීමට ප්‍රිය කරන සේක. මෙසේ හුදෙකලා වාසයෙහි යෙදෙන්නා වූ, මෙම අංගයෙන් ද සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (6)

‘‘ယထာဝါဒီ ခေါ ပန သော ဘဂဝါ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ; ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ. ဧဝံ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပ္ပန္နံ ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ.

‘‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යමක් පවසන සේක් ද, ඒ අයුරින්ම ක්‍රියා කරන සේක. යමක් කරන සේක් ද, ඒ අයුරින්ම පවසන සේක. මෙසේ යථාවාදී තථාකාරී වූ ද, යථාකාරී තථාවාදී වූ ද, ධර්මයට අනුකූල ප්‍රතිපදාවෙන් යුක්ත වූ ද, මෙම අංගයෙන් සමන්විත වූ මෙබඳු ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහි ද අපි නොදුටුවෙමු, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහි ද වෙනත් අයෙකු නොදකිමු. (7)

‘‘တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ခေါ ပန သော ဘဂဝါ ဝိဂတကထံကထော ပရိယောသိတသင်္ကပ္ပော အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ. ဧဝံ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆံ ဝိဂတကထံကထံ ပရိယောသိတသင်္ကပ္ပံ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ. ဣမိနာပင်္ဂေန သမန္နာဂတံ သတ္ထာရံ နေဝ အတီတံသေ သမနုပဿာမ, န ပနေတရဟိ, အညတြ တေန ဘဂဝတာ’တိ.

“සැබවින්ම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැක (විචිකිච්ඡා) දුරු කළ සේක, ‘කෙසේද කෙසේද’ යන දෙගිඩියාවෙන් තොර වූ සේක, ආදිබ්‍රහ්මචරිය නම් වූ උතුම් මාර්ගයෙන් යුතු වූ, අභිලාෂයන් මුදුන් පමුණුවා ගත්තා වූ සේක. මෙසේ සැක දුරු කළා වූ, දෙගිඩියාවෙන් තොර වූ, සියලු අදහස් මුදුන්පත් කර ගත්තා වූ, උතුම් ආදිබ්‍රහ්මචරියෙන් යුතු වූ මෙබඳු ගුණයන්ගෙන් සමන්විත වූ ශාස්තෘවරයෙකු අතීතයෙහිදීවත් අප නොදුටුවෙමු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර වර්තමානයෙහිදී ද එවන් ශාස්තෘවරයෙකු අප නොදකින්නෙමු” යනුවෙනි.

၃၀၃. ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဗြဟ္မုနော သနင်္ကုမာရဿ ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ ပယိရုဒါဟာသိ. တေန သုဒံ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော အတ္တမနော ဟောတိ ပမုဒိတော ပီတိသောမနဿဇာတော ဘဂဝတော အဋ္ဌ ယထာဘုစ္စေ ဝဏ္ဏေ သုတွာ. အထ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ကုမာရဝဏ္ဏီ ဟုတွာ ပဉ္စသိခေါ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ပါတုရဟောသိ. သော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗလဝါ [Pg.186] ပုရိသော သုပစ္စတ္ထတေ ဝါ ပလ္လင်္ကေ သမေ ဝါ ဘူမိဘာဂေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ –

303. “ස්වාමීනි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා බ්‍රහ්ම සනන්කුමාරයා හට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම සත්‍ය වූ ගුණාංග අට ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, බ්‍රහ්ම සනන්කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ සත්‍ය වූ අෂ්ට ගුණයන් අසා ඉමහත් සතුටටත්, ප්‍රමෝදයටත්, ප්‍රීති සෝමනස්සයටත් පත් විය. ඉක්බිති ස්වාමීනි, බ්‍රහ්ම සනන්කුමාරයා ස්ථූල වූ (ඔළාරික) ආත්මභාවයක් මවාගෙන පංචසිඛ කුමාරයෙකුගේ වේශයෙන් තවතිංසා වැසි දෙවියන් ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. ඔහු අහසට පැන නැගී අභ්‍යවකාශයෙහි පළක් බැඳ හිඳ ගත්තේය. ස්වාමීනි, යම්සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හොඳින් පනවන ලද ආසනයක හෝ සම බිම් පෙදෙසක හෝ සුවසේ පළක් බැඳ හිඳගන්නේද, එමෙන්ම ස්වාමීනි, බ්‍රහ්ම සනන්කුමාරයා අහසට පැන නැගී අභ්‍යවකාශයෙහි පළක් බැඳ හිඳගෙන තවතිංසා වැසි දෙවියන් අමතා මෙසේ පැවසීය:”},{

ဂေါဝိန္ဒဗြာဟ္မဏဝတ္ထု

ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණ වස්තුව

၃၀၄. ‘‘တံ ကိံ မညန္တိ, ဘောန္တော ဒေဝါ တာဝတိံသာ, ယာဝ ဒီဃရတ္တံ မဟာပညောဝ သော ဘဂဝါ အဟောသိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘော, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ နာမ အဟောသိ. ဒိသမ္ပတိဿ ရညော ဂေါဝိန္ဒော နာမ ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော အဟောသိ. ဒိသမ္ပတိဿ ရညော ရေဏု နာမ ကုမာရော ပုတ္တော အဟောသိ. ဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ ပုတ္တော အဟောသိ. ဣတိ ရေဏု စ ရာဇပုတ္တော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ အညေ စ ဆ ခတ္တိယာ ဣစ္စေတေ အဋ္ဌ သဟာယာ အဟေသုံ. အထ ခေါ, ဘော, အဟောရတ္တာနံ အစ္စယေန ဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ကာလမကာသိ. ဂေါဝိန္ဒေ ဗြာဟ္မဏေ ကာလင်္ကတေ ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ပရိဒေဝေသိ – ‘‘ယသ္မိံ ဝတ, ဘော, မယံ သမယေ ဂေါဝိန္ဒေ ဗြာဟ္မဏေ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သမ္မာ ဝေါဿဇ္ဇိတွာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေမ, တသ္မိံ နော သမယေ ဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ကာလင်္ကတော’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘော ရေဏု ရာဇပုတ္တော ရာဇာနံ ဒိသမ္ပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ခေါ တွံ, ဒေဝ, ဂေါဝိန္ဒေ ဗြာဟ္မဏေ ကာလင်္ကတေ အတိဗာဠှံ ပရိဒေဝေသိ. အတ္ထိ, ဒေဝ, ဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ ပုတ္တော ပဏ္ဍိတတရော စေဝ ပိတရာ, အလမတ္ထဒသတရော စေဝ ပိတရာ; ယေပိဿ ပိတာ အတ္ထေ အနုသာသိ, တေပိ ဇောတိပါလဿေဝ မာဏဝဿ အနုသာသနိယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကုမာရာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဒေဝါ’’တိ.

304. ‘‘භවත් තාවතිංස දෙවිවරුනි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කෙතරම් මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකු වූ සේකදැයි ඔබ වහන්සේලා කුමක් සිතන්නෙහිද? පින්වතුනි, පෙර කාලයෙහි දිසම්පති නමින් රජෙක් සිටියේය. දිසම්පති රජුට ගෝවින්ද නමින් බ්‍රාහ්මණ පුරෝහිතයෙක් සිටියේය. දිසම්පති රජුට රේණු නමින් පුත්‍රයෙක් (රජකුමරෙක්) සිටියේය. ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට ජෝතිපාල නමින් මානවක පුත්‍රයෙක් සිටියේය. මෙසේ රේණු රජකුමරු ද, ජෝතිපාල මානවකයා ද, තවත් ක්‍ෂත්‍රියයන් හය දෙනෙක් ද යන මේ අට දෙනා යහළුවෝ වූහ. පින්වතුනි, ඉක්බිති බොහෝ දින රාත්‍රීන් ඇවෑමෙන් ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා කාලක්‍රියා කළේය. ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා මියගිය කල්හි දිසම්පති රජු මෙසේ වැළපුණේය: ‘පින්වතුනි, යම් කලෙක අපි සියලු කටයුතු ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත මැනවින් පවරා දී, පංච කාම ගුණයන්ගෙන් යුක්තව ඒවා භුක්ති විඳිමින් සිටියෙමු ද, එවන් කාලයක අපගේ ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා කාලක්‍රියා කළේය’ යනුවෙනි. මෙසේ කී කල්හි, රේණු රජකුමරු දිසම්පති රජුට මෙසේ කීවේය: ‘දේවයන් වහන්ස, ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා මියගිය බැවින් ඔබ වහන්සේ අධික ලෙස වැළපෙන්න එපා. දේවයන් වහන්ස, ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට ජෝතිපාල නමින් මානවක පුත්‍රයෙක් සිටී; ඔහු සිය පියාට වඩා පණ්ඩිතයෙකි, සිය පියාට වඩා වැඩදායී දේ (අර්ථය) දැකීමට සමර්ථයෙකි. ඔහුගේ පියා යම් කටයුතු සම්බන්ධයෙන් අනුශාසනා කළේ ද, ඒ සියල්ල ජෝතිපාල මානවකයා විසින්ම අනුශාසනා කළ හැකිය.’ (රජු ඇසීය) ‘කුමාරය, එය එසේ ද?’ (කුමරු කීය) ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’.’’

မဟာဂေါဝိန္ဒဝတ္ထု

මහාගෝවින්ද වස්තුව

၃၀၅. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဘဝမတ္ထု ဘဝန္တံ ဇောတိပါလံ, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဘဝန္တံ ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တယတိ, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဘောတော ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဒဿနကာမော’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ, ဘော, သော ပုရိသော ဒိသမ္ပတိဿ ရညော ပဋိဿုတွာ ယေန [Pg.187] ဇောတိပါလော မာဏဝေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝမတ္ထု ဘဝန္တံ ဇောတိပါလံ, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဘဝန္တံ ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တယတိ, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဘောတော ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဒဿနကာမော’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဘော ဇောတိပါလော မာဏဝေါ တဿ ပုရိသဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဒိသမ္ပတိနာ ရညာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ, ဘော, ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနုသာသတု နော ဘဝံ ဇောတိပါလော, မာ နော ဘဝံ ဇောတိပါလော အနုသာသနိယာ ပစ္စဗျာဟာသိ. ပေတ္တိကေ တံ ဌာနေ ဌပေဿာမိ, ဂေါဝိန္ဒိယေ အဘိသိဉ္စိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ, ဘော, သော ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဒိသမ္ပတိဿ ရညော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဂေါဝိန္ဒိယေ အဘိသိဉ္စိ, တံ ပေတ္တိကေ ဌာနေ ဌပေသိ. အဘိသိတ္တော ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဂေါဝိန္ဒိယေ ပေတ္တိကေ ဌာနေ ဌပိတော ယေပိဿ ပိတာ အတ္ထေ အနုသာသိ တေပိ အတ္ထေ အနုသာသတိ, ယေပိဿ ပိတာ အတ္ထေ နာနုသာသိ, တေပိ အတ္ထေ အနုသာသတိ; ယေပိဿ ပိတာ ကမ္မန္တေ အဘိသမ္ဘောသိ, တေပိ ကမ္မန္တေ အဘိသမ္ဘောတိ, ယေပိဿ ပိတာ ကမ္မန္တေ နာဘိသမ္ဘောသိ, တေပိ ကမ္မန္တေ အဘိသမ္ဘောတိ. တမေနံ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဂေါဝိန္ဒော ဝတ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဝတ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော’’တိ. ဣမိနာ ခေါ ဧဝံ, ဘော, ပရိယာယေန ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဂေါဝိန္ဒော မဟာဂေါဝိန္ဒောတွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ.

305. “පින්වත්නි, එවිට දිසම්පති රජු එක්තරා පුරුෂයෙකු කැඳවා මෙසේ කීවේය: ‘එම්බා පුරුෂය, මෙහි එන්න. ජෝතිපාල නම් මානවකයා සිටින තැනට ගොස් ඔහුට මෙසේ කියන්න: භවත් ජෝතිපාලයන් වහන්සේට ශුභ සිද්ධියක් වේවා! දිසම්පති රජු ඔබව කැඳවයි, දිසම්පති රජුට භවත් ජෝතිපාල මානවකයා දැකීමට අවශ්‍ය වී ඇත.’ පින්වත්නි, ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ කියා ඒ පුරුෂයා දිසම්පති රජුට පිළිතුරු දී ජෝතිපාල මානවකයා වෙත ගියේය. ගොස් ජෝතිපාල මානවකයාට මෙසේ කීවේය: ‘භවත් ජෝතිපාලයන් වහන්සේට ශුභ සිද්ධියක් වේවා! දිසම්පති රජු ඔබව කැඳවයි, දිසම්පති රජුට භවත් ජෝතිපාල මානවකයා දැකීමට අවශ්‍ය වී ඇත.’ පින්වත්නි, ‘එසේය පින්වත’ කියා ජෝතිපාල මානවකයා ඒ පුරුෂයාට පිළිතුරු දී දිසම්පති රජු වෙත ගියේය. ගොස් දිසම්පති රජු සමග සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ජෝතිපාල මානවකයාට දිසම්පති රජු මෙසේ කීවේය: ‘භවත් ජෝතිපාලයන් අපට අනුශාසනා කෙරේවා. භවත් ජෝතිපාලයන් අපට අනුශාසනා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප නොකෙරේවා. මම ඔබව ඔබේ පියාගේ තනතුරෙහි තබා ගෝවින්ද තනතුරෙහි අභිෂේක කරන්නෙමි.’ පින්වත්නි, ‘එසේය පින්වත’ කියා ජෝතිපාල මානවකයා දිසම්පති රජුට එකඟතාව පළ කළේය. එවිට පින්වත්නි, දිසම්පති රජු ජෝතිපාල මානවකයාව ගෝවින්ද තනතුරෙහි අභිෂේක කර පියාගේ තනතුරෙහි පිහිටුවීය. ගෝවින්ද තනතුරෙහි අභිෂේක කර පියාගේ තනතුරෙහි පිහිටුවනු ලැබූ ජෝතිපාල මානවකයා, සිය පියා අනුශාසනා කළ කටයුතුවල මෙන්ම පියා අනුශාසනා නොකළ කටයුතුවලද අනුශාසනා කළේය. සිය පියා ඉටු කළ රාජකාරි මෙන්ම පියා ඉටු නොකළ රාජකාරිද ඉටු කළේය. එවිට මිනිස්සු මෙසේ පැවසූහ: ‘පින්වත්නි, මේ බ්‍රාහ්මණයා ඒකාන්තයෙන්ම ගෝවින්දයෙකි, පින්වත්නි, මේ බ්‍රාහ්මණයා ඒකාන්තයෙන්ම මහා ගෝවින්දයෙකි.’ පින්වත්නි, මෙසේ මේ ආකාරයෙන් ජෝතිපාල මානවකයාට ‘ගෝවින්ද’ සහ ‘මහා ගෝවින්ද’ යන නාමය ප්‍රචලිත විය.”

ရဇ္ဇသံဝိဘဇနံ

රාජ්‍යය බෙදා වෙන් කිරීම

၃၀၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ ဆ ခတ္တိယာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဆ ခတ္တိယေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတံ? ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒိသမ္ပတိမှိ ရညေ ကာလင်္ကတေ ရာဇကတ္တာရော ရေဏုံ ရာဇပုတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စေယျုံ. အာယန္တု, ဘောန္တော, ယေန ရေဏု ရာဇပုတ္တော တေနုပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေထ – ‘‘မယံ ခေါ ဘောတော ရေဏုဿ သဟာယာ ပိယာ မနာပါ အပ္ပဋိကူလာ, ယံသုခေါ ဘဝံ [Pg.188] တံသုခါ မယံ, ယံဒုက္ခော ဘဝံ တံဒုက္ခာ မယံ. ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတံ? ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒိသမ္ပတိမှိ ရညေ ကာလင်္ကတေ ရာဇကတ္တာရော ဘဝန္တံ ရေဏုံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စေယျုံ. သစေ ဘဝံ ရေဏု ရဇ္ဇံ လဘေထ, သံဝိဘဇေထ နော ရဇ္ဇေနာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ရေဏု ရာဇပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယံ ခေါ ဘောတော ရေဏုဿ သဟာယာ ပိယာ မနာပါ အပ္ပဋိကူလာ; ယံသုခေါ ဘဝံ တံသုခါ မယံ, ယံဒုက္ခော ဘဝံ တံဒုက္ခာ မယံ. ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ကော နု ခေါ ပန ဘော ဇာနာတိ ဇီဝိတံ? ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒိသမ္ပတိမှိ ရညေ ကာလင်္ကတေ ရာဇကတ္တာရော ဘဝန္တံ ရေဏုံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စေယျုံ. သစေ ဘဝံ ရေဏု ရဇ္ဇံ လဘေထ, သံဝိဘဇေထ နော ရဇ္ဇေနာ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော, အညော မမ ဝိဇိတေ သုခေါ ဘဝေထ, အညတြ ဘဝန္တေဘိ? သစာဟံ, ဘော, ရဇ္ဇံ လဘိဿာမိ, သံဝိဘဇိဿာမိ ဝေါ ရဇ္ဇေနာ’’’တိ.

306. “පින්වත්නි, ඉන්පසු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ ක්ෂත්‍රියයන් හයදෙනා වෙත ගොස් ඔවුන්ට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, දිසම්පති රජු දැන් මහලු වී, වෘද්ධ වී, ජරාවට පත්ව, වයෝවෘද්ධව ජීවිතයේ අවසාන කාලයට පැමිණ සිටී. පින්වතුනි, ජීවිතයේ කෙළවර කවරෙක් දන්නේද? දිසම්පති රජු කාලක්‍රියා කළ පසු රාජකර්තෘවරුන් රේණු රජකුමාරයාව රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කිරීමට බොහෝ සෙයින් ඉඩ තිබේ. පින්වතුනි, ඔබලා එන්න. රේණු රජකුමාරයා වෙත ගොස් ඔහුට මෙසේ කියන්න: අපි භවත් රේණු කුමාරයාගේ ප්‍රියමනාප, සිත්ගන්නා සුලු, ලෙන්ගතු යහළුවෝ වෙමු. ඔබ සතුටු වන විට අපිත් සතුටු වෙමු, ඔබ දුක් වන විට අපිත් දුක් වෙමු. පින්වතුනි, දිසම්පති රජු දැන් මහලු වී, වෘද්ධ වී, ජරාවට පත්ව, ජීවිතයේ අවසාන කාලයට පැමිණ සිටී. පින්වතුනි, ජීවිතයේ කෙළවර කවරෙක් දන්නේද? දිසම්පති රජු කාලක්‍රියා කළ පසු රාජකර්තෘවරුන් භවත් රේණු කුමාරයාව රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කිරීමට ඉඩ කඩ තිබේ. ඉදින් රේණු භවතුන් රාජ්‍යය ලබන්නේ නම්, අපටද රාජ්‍යයෙන් කොටසක් බෙදා දෙනු මැනවි.’ පින්වත්නි, ඒ ක්ෂත්‍රියයන් හයදෙනා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ බස පිළිගෙන රේණු රජකුමාරයා වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘අපි භවත් රේණු කුමාරයාගේ ප්‍රියමනාප, සිත්ගන්නා සුලු, ලෙන්ගතු යහළුවෝ වෙමු. ඔබ සතුටු වන විට අපිත් සතුටු වෙමු, ඔබ දුක් වන විට අපිත් දුක් වෙමු. පින්වතුනි, දිසම්පති රජු දැන් මහලු වී, වෘද්ධ වී, ජරාවට පත්ව, ජීවිතයේ අවසාන කාලයට පැමිණ සිටී. පින්වතුනි, ජීවිතයේ කෙළවර කවරෙක් දන්නේද? දිසම්පති රජු කාලක්‍රියා කළ පසු රාජකර්තෘවරුන් භවත් රේණු කුමාරයාව රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කිරීමට ඉඩ තිබේ. ඉදින් රේණු භවතුන් රාජ්‍යය ලබන්නේ නම්, අපටද රාජ්‍යයෙන් කොටසක් බෙදා දෙනු මැනවි.’ එවිට රේණු කුමාරයා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, ඔබලා හැර මගේ පාලන ප්‍රදේශයෙහි සුවපත් විය යුතු වෙන කවරෙක් සිටීද? පින්වතුනි, ඉදින් මම රාජ්‍යය ලබන්නෙම් නම්, අනිවාර්යයෙන්ම ඔබලාට රාජ්‍යයෙන් කොටසක් බෙදා දෙන්නෙමි.’”

၃၀၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, အဟောရတ္တာနံ အစ္စယေန ရာဇာ ဒိသမ္ပတိ ကာလမကာသိ. ဒိသမ္ပတိမှိ ရညေ ကာလင်္ကတေ ရာဇကတ္တာရော ရေဏုံ ရာဇပုတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိံသု. အဘိသိတ္တော ရေဏု ရဇ္ဇေန ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ ဆ ခတ္တိယာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဆ ခတ္တိယေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ကာလင်္ကတော. အဘိသိတ္တော ရေဏု ရဇ္ဇေန ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ, မဒနီယာ ကာမာ? အာယန္တု, ဘောန္တော, ယေန ရေဏု ရာဇာ တေနုပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇာနံ ဧဝံ ဝဒေထ – ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ကာလင်္ကတော, အဘိသိတ္တော ဘဝံ ရေဏု ရဇ္ဇေန, သရတိ ဘဝံ တံ ဝစန’’’န္တိ?

307. “පින්වත්නි, ඉන්පසු බොහෝ කලක් ඇවෑමෙන් දිසම්පති රජතුමා කළුරිය කළේය. දිසම්පති රජතුමා කළුරිය කළ පසු රාජකීය නිලධාරීහු රේණු කුමාරයා රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කළහ. රජකමට අභිෂේක වූ රේණු රජතුමා පංච කාම ගුණයන්ගෙන් පිනා යමින්, ඒවායෙහි පූර්ණ වශයෙන් ඇලී වාසය කළේය. පින්වත්නි, එකල්හි මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා අර ක්ෂත්‍රිය කුමාරවරුන් සයදෙනා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත්නි, දිසම්පති රජතුමා කළුරිය කළේය. රේණු රජතුමා රජකමෙහි අභිෂේක කරනු ලැබ පංච කාම ගුණයන්ගෙන් පිනා යමින් වාසය කරයි. පින්වත්නි, කාමයෝ මත් කරවන සුලු බව (ප්‍රමාදයට පත්කරන බව) කවුරුන් නොදනිත්ද? එබැවින් පින්වත්නි, ඔබලා රේණු රජු වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: ‘පින්වත් රේණු රජතුමනි, දිසම්පති රජතුමා කළුරිය කළේය. ඔබ වහන්සේ රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කරනු ලැබූහ. ඔබ වහන්සේ අර (පෙර වූ) පොරොන්දුව සිහිපත් කරන්නේද?’ කියා පවසන්න.”

၃၀၈. ‘‘‘ဧဝံ[Pg.189], ဘော’’တိ ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ရေဏု ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒိသမ္ပတိ ခေါ, ဘော, ရာဇာ ကာလင်္ကတော, အဘိသိတ္တော ဘဝံ ရေဏု ရဇ္ဇေန, သရတိ ဘဝံ တံ ဝစန’’န္တိ? ‘‘သရာမဟံ, ဘော, တံ ဝစနံ. ကော နု ခေါ, ဘော, ပဟောတိ ဣမံ မဟာပထဝိံ ဥတ္တရေန အာယတံ ဒက္ခိဏေန သကဋမုခံ သတ္တဓာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇိတု’’န္တိ? ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော, အညော ပဟောတိ, အညတြ မဟာဂေါဝိန္ဒေန ဗြာဟ္မဏေနာ’’တိ? အထ ခေါ, ဘော, ရေဏု ရာဇာ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ရေဏု အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဒေဝါ’’တိ ခေါ, ဘော, သော ပုရိသော ရေဏုဿ ရညော ပဋိဿုတွာ ယေန မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ရေဏု အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တဿ ပုရိသဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ရေဏု ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုနာ ရညာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ရေဏု ရာဇာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု, ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော, ဣမံ မဟာပထဝိံ ဥတ္တရေန အာယတံ ဒက္ခိဏေန သကဋမုခံ သတ္တဓာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇတူ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ရေဏုဿ ရညော ပဋိဿုတွာ ဣမံ မဟာပထဝိံ ဥတ္တရေန အာယတံ ဒက္ခိဏေန သကဋမုခံ သတ္တဓာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇိ. သဗ္ဗာနိ သကဋမုခါနိ ပဋ္ဌပေသိ. တတြ သုဒံ မဇ္ဈေ ရေဏုဿ ရညော ဇနပဒေါ ဟောတိ.

308. “‘එසේය පින්වත’ කියා ඒ ක්ෂත්‍රිය කුමාරවරු සයදෙනා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට එකඟ වී රේණු රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘පින්වත් රේණු රජතුමනි, දිසම්පති රජතුමා කළුරිය කළේය. ඔබ වහන්සේ රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කරනු ලැබූහ. ඔබ වහන්සේ අර පෙර වූ පොරොන්දුව සිහිපත් කරන්නේද?’ ‘පින්වත්නි, මම ඒ පොරොන්දුව සිහිපත් කරමි. පින්වත්නි, උතුරින් පළල් වූ ද දකුණින් කරත්ත මූණතක් සේ (පටු වූ) ද මේ මහා පෘථිවිය සමාන කොටස් හතකට මනාව බෙදීමට සමර්ථ වන්නේ කවරෙක්ද?’ ‘පින්වත, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා හැර වෙන කවරෙක් නම් එයට සමර්ථ වන්නේද?’ එවිට රේණු රජතුමා එක්තරා පුරුෂයෙකු අමතා, ‘එම්බා පුරුෂය, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත ගොස්, ‘ස්වාමීනි, රේණු රජතුමා ඔබ කැඳවයි’ කියා පවසන්න’ යැයි කීවේය. ‘එසේය දේවයන් වහන්ස’ කියා ඒ පුරුෂයා රේණු රජුට එකඟ වී මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත ගොස්, ‘ස්වාමීනි, රේණු රජතුමා ඔබ කැඳවයි’ කියා පැවසීය. ‘එසේය පින්වත’ කියා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ පුරුෂයාට පිළිතුරු දී රේණු රජු වෙත පැමිණියේය. පැමිණ රේණු රජු සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු කතා බහ නිමවා එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට රේණු රජතුමා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් ගෝවින්දයන් වහන්ස, වැඩම කරත්වා. උතුරින් පළල් වූ ද දකුණින් කරත්ත මූණතක් සේ පටු වූ ද මේ මහා පෘථිවිය සමාන කොටස් හතකට මනාව බෙදා දෙනු මැනව.’ ‘එසේය පින්වත’ කියා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා රේණු රජුට එකඟ වී මේ මහා පෘථිවිය උතුරින් පළල් වන සේ ද දකුණින් කරත්ත මූණතක් සේ පටු වන සේ ද කොටස් හතකට මනාව බෙදුවේය. සියලු රාජ්‍යයන් කරත්ත මූණතක හැඩයට සකස් කළේය. එහි මධ්‍යයෙහි රේණු රජුගේ ජනපදය පිහිටියේය.”

၃၀၉. ဒန္တပုရံ ကလိင်္ဂါနံ, အဿကာနဉ္စ ပေါတနံ.

309. “කාලිංගයන්ගේ දන්තපුරය ද, අස්සකයන්ගේ පෝතනය ද,”

မဟေသယံ အဝန္တီနံ, သောဝီရာနဉ္စ ရောရုကံ.

“අවන්තීන්ගේ මහේසය ද, සෝවීරයන්ගේ රෝරුකය ද,”

မိထိလာ စ ဝိဒေဟာနံ, စမ္ပာ အင်္ဂေသု မာပိတာ;

ဗာရာဏသီ စ ကာသီနံ, ဧတေ ဂေါဝိန္ဒမာပိတာတိ.

“විදේහයන්ගේ මිථිලාව ද, අංගයන්ගේ චම්පාව ද, කාසීන්ගේ බාරාණසීය ද යන මේ නගර හත මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා විසින් මවන ලදහ.”

၃၁၀. ‘‘အထ [Pg.190] ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ ယထာသကေန လာဘေန အတ္တမနာ အဟေသုံ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပာ – ‘‘ယံ ဝတ နော အဟောသိ ဣစ္ဆိတံ, ယံ အာကင်္ခိတံ, ယံ အဓိပ္ပေတံ, ယံ အဘိပတ္ထိတံ, တံ နော လဒ္ဓ’’န္တိ.

310. “පින්වත්නි, එකල්හි ඒ ක්ෂත්‍රිය රජවරු සයදෙනා තමන්ට ලැබුණු කොටස් පිළිබඳව සතුටු වූහ. ඔවුහු සිය අභිප්‍රායන් පූර්ණ වූවන් වූහ. ‘අපට යමක් කැමති වූයේ ද, යමක් අභිලාෂ කළේ ද, යමක් අදහස් කරන ලද්දේ ද, යමක් ප්‍රාර්ථනා කරන ලද්දේ ද, ඒ සියල්ල අපට ලැබුණේමය’ (යැයි ඔවුහු සිතූහ).”

‘‘သတ္တဘူ ဗြဟ္မဒတ္တော စ, ဝေဿဘူ ဘရတော သဟ;

ရေဏု ဒွေ ဓတရဋ္ဌာ စ, တဒါသုံ သတ္တ ဘာရဓာ’တိ.

“සත්තභූ රජු ද, බ්‍රහ්මදත්ත රජු ද, වෙස්සභූ රජු ද, ඔහු සමඟ භරත රජු ද, රේණු රජු ද සහ ධතරට්ඨවරුන් දෙදෙනා ද යන මේ රජවරු සත්දෙනා එකල දඹදිව පාලනය කළහ.”

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

“පළමුවන භාණවාරය නිමවාය.”

ကိတ္တိသဒ္ဒအဗ္ဘုဂ္ဂမနံ

“කීර්ති රාවය පැතිර යාම”

၃၁၁. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ ယေန မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယထာ ခေါ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ရေဏုဿ ရညော သဟာယော ပိယော မနာပေါ အပ္ပဋိကူလော. ဧဝမေဝ ခေါ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အမှာကမ္ပိ သဟာယော ပိယော မနာပေါ အပ္ပဋိကူလော, အနုသာသတု နော ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော; မာ နော ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အနုသာသနိယာ ပစ္စဗျာဟာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တေသံ ဆန္နံ ခတ္တိယာနံ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော သတ္တ စ ရာဇာနော ခတ္တိယေ မုဒ္ဓါဝသိတ္တေ ရဇ္ဇေ အနုသာသိ, သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလေ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ မန္တေ ဝါစေသိ.

311. “පින්වත්නි, ඉන්පසු ඒ ක්ෂත්‍රිය රජවරු සයදෙනා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘භවත් ගෝවින්දයන් වහන්සේ රේණු රජුට යම් සේ ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, විරුද්ධත්වයක් නැති මිතුරෙක් වූයේද, එසේම ඔබ වහන්සේ අපට ද ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, විරුද්ධත්වයක් නැති මිතුරෙකු වන සේක්වා. භවත් ගෝවින්දයන් වහන්සේ අපට අනුශාසනා කරන සේක්වා. ඔබ වහන්සේ අපට අනුශාසනා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප නොකරන සේක්වා.’ පින්වත්නි, ‘එසේය පින්වත්නි’ කියා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ ක්ෂත්‍රියයන් සයදෙනාට පොරොන්දු විය. පින්වත්නි, ඉන්පසු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජවරුන් සත්දෙනාට රාජ්‍ය අනුශාසනා පැවැත්වීය. එමෙන්ම මහාධනවත් බ්‍රාහ්මණයන් සත්දෙනෙකුට ද, ස්නාතක බ්‍රාහ්මණ මාණවකයන් හත්සියයකට ද වේද මන්ත්‍රයන් ඉගැන්වීය.”

၃၁၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ အပရေန သမယေန ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိ – ‘‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’’တိ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယှံ ခေါ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ, န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ[Pg.191], န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမိ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီ’တိ. ယံနူနာဟံ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယေယျံ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယေယျ’’န္တိ.

312. ‘‘පින්වත්නි, ඉන්පසු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා පිළිබඳව මතු කාලයෙහි මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර ගියේය. ‘මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඇස් පනාපිටම මහා බ්‍රහ්මයා දකියි; මහා බ්‍රහ්මයා සමඟ සෘජුවම සාකච්ඡා කරයි, පිළිසඳරෙහි යෙදෙයි, මන්ත්‍රණය කරයි’ යනුවෙනි. එවිට පින්වත්නි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘මා පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර ගොස් ඇත; එනම්, මා ඇස් පනාපිටම මහා බ්‍රහ්මයා දකින බවත්, මහා බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා කරන, පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සහ මන්ත්‍රණය කරන බවත්ය. එහෙත් මම මහා බ්‍රහ්මයා ඇසින් නොදකිමි, මහා බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා නොකරමි, පිළිසඳරෙහි නොයෙදෙමි, මන්ත්‍රණයද නොකරමි. වයෝවෘද්ධ වූ, ගුරු ඇදුරු පරම්පරාවල බ්‍රාහ්මණයන් පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; එනම් ‘යමෙක් වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව වසමින්, කරුණා ධ්‍යානය වඩන්නේද, ඔහු මහා බ්‍රහ්මයා දකියි, මහා බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා කරයි, පිළිසඳරෙහි යෙදෙයි, මන්ත්‍රණය කරයි’ කියාය. එබැවින් මමද වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලා වී කරුණා ධ්‍යානය වඩන්නෙම් නම් මැනවි’ යනුවෙනි.’’

၃၁၃. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန ရေဏု ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘော, ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘော, ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ, န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ, န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမိ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီ’တိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယိတုံ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယိတုံ; နမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ဘတ္တာဘိဟာရေနာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ကာလံ မညတီ’’တိ.

313. ‘‘පින්වත්නි, ඉක්බිති මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා රේණු රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත, මා පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර තිබේ; එනම් මා මහා බ්‍රහ්මයා දකින බවත්, ඔහු සමඟ සාකච්ඡා කරන බවත්ය. එහෙත් පින්වත, මම සැබවින්ම මහා බ්‍රහ්මයා නොදකිමි... (පෙ)... එනමුදු, වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව කරුණා ධ්‍යානය වඩන්නා මහා බ්‍රහ්මයා දකින බව මම අසා ඇත්තෙමි. පින්වත, මමද වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව වසමින් කරුණා ධ්‍යානය වැඩීමට කැමැත්තෙමි. ඒ කාලය තුළ ආහාර ගෙන එන එක් අයෙකු හැර අන් කිසිවකු මා හමුවට නොපැමිණිය යුතුය’ කියාය. එවිට රජු, ‘භවත් ගෝවින්දයෙනි, ඔබ දැන් ඒ සඳහා සුදුසු කාලය දනියි (ඔබේ කැමැත්ත පරිදි කළ මැනවි)’ යැයි කීවේය.’’

၃၁၄. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ ဆ ခတ္တိယာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဆ ခတ္တိယေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘော, ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘော, ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ, န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ, န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမိ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ, ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီ’တိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယိတုံ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယိတုံ; နမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ဘတ္တာဘိဟာရေနာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ကာလံ မညတီ’’’တိ.

314. ‘‘පින්වත්නි, ඉක්බිති මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ ක්ෂත්‍රියයන් හය දෙනා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, මා පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර තිබේ... (පෙ)... මම වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව වසමින් කරුණා ධ්‍යානය වැඩීමට කැමැත්තෙමි. ඒ කාලය තුළ ආහාර ගෙන එන එක් අයෙකු හැර අන් කිසිවකු මා හමුවට නොපැමිණිය යුතුය’ කියාය. එවිට ඒ ක්ෂත්‍රියයෝ, ‘භවත් ගෝවින්දයෙනි, ඔබ දැන් ඒ සඳහා සුදුසු කාලය දනියි’ යැයි පැවසූහ.’’

၃၁၅. ‘‘အထ [Pg.192] ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလေ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘော, ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘော, ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ, န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ, န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမိ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ, ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ, ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီ’တိ. တေန ဟိ, ဘော, ယထာသုတေ ယထာပရိယတ္တေ မန္တေ ဝိတ္ထာရေန သဇ္ဈာယံ ကရောထ, အညမညဉ္စ မန္တေ ဝါစေထ; ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယိတုံ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယိတုံ; နမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ဘတ္တာဘိဟာရေနာ’’တိ. ‘‘ယဿ ဒါနိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ကာလံ မညတီ’’တိ.

315. ‘‘පින්වත්නි, ඉන්පසු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා මහාසාල බ්‍රාහ්මණයන් හත් දෙනා සහ උගත් බ්‍රාහ්මණ තරුණයන් හත්සියය වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, මා පිළිබඳ මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර තිබේ... (පෙ)... එබැවින් පින්වතුනි, ඔබ අසා ඇති පරිදි සහ උගත් පරිදි මන්ත්‍රයන් විස්තර සහිතව සජ්ඣායනා කරන්න; එකිනෙකාට මන්ත්‍ර උගන්වන්න. මම වස් කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව වසමින් කරුණා ධ්‍යානය වැඩීමට කැමැත්තෙමි. ආහාර ගෙන එන එක් අයෙකු හැර අන් කිසිවකු මා වෙත නොපැමිණිය යුතුය’ කියාය. එවිට ඔවුහුද, ‘භවත් ගෝවින්දයෙනි, ඔබ දැන් ඒ සඳහා සුදුසු කාලය දනියි’ යැයි පැවසූහ.’’

၃၁၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန စတ္တာရီသာ ဘရိယာ သာဒိသိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ စတ္တာရီသာ ဘရိယာ သာဒိသိယော ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘောတီ, ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, သက္ခိ မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ သလ္လပတိ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘောတီ, ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ, န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ, န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမိ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ, ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ, ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီတိ, ဣစ္ဆာမဟံ, ဘောတီ, ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယိတုံ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယိတုံ; နမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော အညတြ ဧကေန ဘတ္တာဘိဟာရေနာ’’တိ. ‘‘ယဿ ဒါနိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ကာလံ မညတီ’’’တိ.

316. එවිට පින්වත්නි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා තමා හා සමාන කුලයකින් පැමිණි භාර්යාවන් හතළිස් දෙනා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: 'පින්වතියනි, මා පිළිබඳව මෙවැනි යහපත් කීර්ති රාවයක් පවතී - "මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා සැබවින්ම බ්‍රහ්මයා දකියි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා බ්‍රහ්මයා සමඟ මුහුණට මුහුණ සාකච්ඡා කරයි, කතාබස් කරයි, උපදෙස් ලබාගනී" යනුවෙනි. එහෙත් පින්වතියනි, මම බ්‍රහ්මයා සැබවින්ම නොදකිමි; බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා නොකරමි, කතාබස් නොකරමි, උපදෙස් ලබා නොගනිමි. නමුත් වයෝවෘද්ධ, ප්‍රවීණ, ආචාර්ය-ප්‍රාචාර්ය බ්‍රාහ්මණයන් පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: "යමෙකු වස්සාන කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව භාවනා කරමින්, කරුණා ධ්‍යානය වඩන්නේද, ඔහු බ්‍රහ්මයා දකියි, බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා කරයි, කතාබස් කරයි, උපදෙස් ලබාගනී" යනුවෙනි. පින්වතියනි, මමද වස්සාන කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලාව කරුණා ධ්‍යානය වැඩීමට කැමැත්තෙමි. එබැවින් ආහාර ගෙන එන්නා හැර වෙනත් කිසිවෙකු මා වෙත නොපැමිණිය යුතුය.' එවිට 'භවත් ගෝවින්දයන් වහන්ස, ඔබ දැන් එයට සුදුසු කාලය යැයි සිතන්නේ නම් එසේ කරන්න' යැයි ඔවුහු පැවසූහ.

၃၁၇. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ဓာဂါရံ ကာရာပေတွာ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယိ, ကရုဏံ [Pg.193] ဈာနံ ဈာယိ; နာဿုဓ ကောစိ ဥပသင်္ကမတိ အညတြ ဧကေန ဘတ္တာဘိဟာရေန. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အဟုဒေဝ ဥက္ကဏ္ဌနာ အဟု ပရိတဿနာ – ‘‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ ပဋိသလ္လီယတိ, ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယတိ, သော ဗြဟ္မာနံ ပဿတိ, ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေတိ ဗြဟ္မုနာ သလ္လပတိ ဗြဟ္မုနာ မန္တေတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ ဗြဟ္မာနံ ပဿာမိ, န ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆေမိ န ဗြဟ္မုနာ သလ္လပါမိ န ဗြဟ္မုနာ မန္တေမီ’’’တိ.

317. එවිට පින්වත්නි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා නගරයට නැගෙනහිරින් අලුත් මණ්ඩපයක් (සන්ධාගාරයක්) කරවා, වස්සාන මාස හතරේ එහි හුදෙකලා වී කරුණා ධ්‍යානය වැඩුවේය. ආහාර ගෙන එන්නා හැර වෙන කිසිවෙකු එහි නොපැමිණියහ. පින්වත්නි, මාස හතර අවසානයේදී මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට මහත් කලකිරීමක් හා තැවුලක් ඇති විය: 'වයෝවෘද්ධ, ප්‍රවීණ, ආචාර්ය-ප්‍රාචාර්ය බ්‍රාහ්මණයන් පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි - "යමෙකු වස්සාන කාලයේ මාස හතරක් හුදෙකලා වී කරුණා ධ්‍යානය වඩන්නේද, ඔහු බ්‍රහ්මයා දකියි, බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා කරයි, කතාබස් කරයි, උපදෙස් ලබාගනී" යනුවෙනි. එහෙත් මම බ්‍රහ්මයා නොදකිමි; බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡා නොකරමි, කතාබස් නොකරමි, උපදෙස් ලබා නොගනිමි' යනුවෙනි.

ဗြဟ္မုနာ သာကစ္ဆာ

බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ඡාව

၃၁၈. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, ဗြဟ္မာ သနင်္ကုမာရော မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ, ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္မုခေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဟုဒေဝ ဘယံ အဟု ဆမ္ဘိတတ္တံ အဟု လောမဟံသော ယထာ တံ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ရူပံ ဒိသွာ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

318. එවිට පින්වත්නි, සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයා මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ සිතේ හටගත් අදහස තමාගේ සිතින් දැන, ශක්තිමත් පුරුෂයෙකු නැමූ අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් නමන්නාක් මෙන්, ඉතා ඉක්මනින් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. පින්වත්නි, මීට පෙර කිසි දිනක නොදුටු එවැනි රූපයක් දැකීමෙන් මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට මහත් බියක්, තැතිගැන්මක් සහ ලොමුදැහැගැන්මක් ඇති විය. එවිට බියට හා තැතිගැන්මට පත්, ලොමුදැහැගත් මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ ඇමතුවේය:

‘‘‘ဝဏ္ဏဝါ ယသဝါ သိရိမာ, ကော နု တွမသိ မာရိသ;

အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

"මහත් වර්ණයෙන්, කීර්තියෙන් හා ශ්‍රී සෝභමානත්වයෙන් යුත් පින්වතාණෙනි, ඔබ කවුරුන්ද? ඔබව නොදන්නා බැවින් අපි ඔබෙන් විමසමු; අප ඔබව හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?"

‘‘မံ ဝေ ကုမာရံ ဇာနန္တိ, ဗြဟ္မလောကေ သနန္တနံ ;

သဗ္ဗေ ဇာနန္တိ မံ ဒေဝါ, ဧဝံ ဂေါဝိန္ဒ ဇာနဟိ’’.

"බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සියලු දෙවිවරු මාව සනත්කුමාර යන නමින් සැබවින්ම දනිති. ගෝවින්දය, මා එසේ හඳුනා ගන්න."

‘‘‘အာသနံ ဥဒကံ ပဇ္ဇံ, မဓုသာကဉ္စ ဗြဟ္မုနော;

အဂ္ဃေ ဘဝန္တံ ပုစ္ဆာမ, အဂ္ဃံ ကုရုတု နော ဘဝံ’’.

"බ්‍රහ්මයාණන් වහන්ස, ආසනය, පැන්, පා දෝවනය සඳහා වූ දැ සහ මී පැණි ආදී ආහාර පිළියෙළ කර ඇත. මෙම සංග්‍රහයන් ඔබවහන්සේ උදෙසා පිරිනමමු; භවතුන් වහන්ස, අපගේ මෙම උපහාරය පිළිගන්නා සේක්වා!"

‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမ တေ အဂ္ဃံ, ယံ တွံ ဂေါဝိန္ဒ ဘာသသိ;

ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ, သမ္ပရာယ သုခါယ စ;

ကတာဝကာသော ပုစ္ဆဿု, ယံ ကိဉ္စိ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ.

"ගෝවින්දය, ඔබ පවසන පරිදි ඔබේ එම සංග්‍රහය අපි පිළිගනිමු. මෙලොව යහපත පිණිස හෝ පරලොව සැපය පිණිස ඔබ කැමති ඕනෑම දෙයක් ඇසීමට අවසර ලබා දෙමි, ඔබ කැමති දෙයක් විමසන්න."

၃၁၉. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဗြဟ္မုနာ သနင်္ကုမာရေန. ကိံ နု ခေါ အဟံ ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ [Pg.194] ပုစ္ဆေယျံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဝါ အတ္ထံ သမ္ပရာယိကံ ဝါ’တိ? အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကုသလော ခေါ အဟံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အတ္ထာနံ, အညေပိ မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ အတ္ထံ ပုစ္ဆန္တိ. ယံနူနာဟံ ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ သမ္ပရာယိကညေဝ အတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ’န္တိ. အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

319. එවිට පින්වත්නි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ සිතුණි: 'සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයා මට අවසර ලබා දුන්නේය. මා බ්‍රහ්මයාගෙන් ඇසිය යුත්තේ මෙලොවට අදාළ අර්ථයක්ද නැතහොත් පරලොවට අදාළ අර්ථයක්ද?' එවිට මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ සිතුණි: 'මම මෙලොවට අදාළ කටයුතුවල දක්ෂයෙක්මි; අන් අයද මාගෙන් විමසන්නේ මෙලොව අර්ථයන් පිළිබඳවය. එබැවින් මම සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයාගෙන් පරලොවට අදාළ අර්ථයක්ම විමසීම යහපත්ය.' එවිට මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසුවේය:

‘‘ပုစ္ဆာမိ ဗြဟ္မာနံ သနင်္ကုမာရံ,ကင်္ခီ အကင်္ခိံ ပရဝေဒိယေသု;

ကတ္ထဋ္ဌိတော ကိမှိ စ သိက္ခမာနော,ပပ္ပောတိ မစ္စော အမတံ ဗြဟ္မလောက’’န္တိ.

"සැක සහිත මම, අන් අය දන්නා කරුණු සම්බන්ධයෙන් සැක නැති සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයාගෙන් විමසමි; මනුෂ්‍යයා කොතැනක පිහිටා, කුමක් හික්මෙමින් අමෘත වූ බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණෙන්නේද?"

‘‘ဟိတွာ မမတ္တံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ,ဧကောဒိဘူတော ကရုဏေဓိမုတ္တော ;

နိရာမဂန္ဓော ဝိရတော မေထုနသ္မာ,ဧတ္ထဋ္ဌိတော ဧတ္ထ စ သိက္ခမာနော;

ပပ္ပောတိ မစ္စော အမတံ ဗြဟ္မလောက’’န္တိ.

"ගෝවින්දය, මනුෂ්‍යයන් අතරෙහි මමත්වය අතහැර, හුදෙකලාව වෙසෙමින්, කරුණා ධ්‍යානයට යොමු වූ, කෙලෙස් ගන්ධයෙන් තොර වූ, මෙවුන්දම් සේවනයෙන් වැළකුණු තැනැත්තා, මෙම ධර්මයන්හි පිහිටා මෙහිම හික්මෙන්නේ නම්, හෙතෙම අමෘත වූ බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණෙන්නේය."

၃၂၀. ‘‘ဟိတွာ မမတ္တ’န္တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. ဣဓေကစ္စော အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, ‘ဣတိ ဟိတွာ မမတ္တ’န္တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. ‘ဧကောဒိဘူတော’တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. ဣဓေကစ္စော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ, ဣတိ ဧကောဒိဘူတော’တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. ‘ကရုဏေဓိမုတ္တော’တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. ဣဓေကစ္စော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓောတိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဣတိ ‘ကရုဏေဓိမုတ္တော’တိ အဟံ ဘောတော အာဇာနာမိ. အာမဂန္ဓေ စ ခေါ အဟံ ဘောတော ဘာသမာနဿ န အာဇာနာမိ.

320. “‘මමත්වය අත්හැර’ යන්නෙහි අර්ථය මම තේරුම් ගනිමි. මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්වල්ප වූ හෝ මහත් වූ හෝ භෝග සම්පත් අත්හැර, ස්වල්ප වූ හෝ මහත් වූ හෝ නෑ පිරිස අත්හැර, කෙස් රවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙයි. ‘මමත්වය අත්හැර’ යන්නෙන් මම තේරුම් ගන්නේ මෙයයි. ‘හුදෙකලා වූයේ’ යන්නෙහි අර්ථය ද මම තේරුම් ගනිමි. මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආරණ්‍ය, රුක්මුල්, පර්වත, කඳුරැළි, ගිරිගුහා, සොහොන්, වනපෙත්, එළිමහන්, පිදුරු ගොඩවල් වැනි විවේකී සේනාසන ඇසුරු කරයි. ‘හුදෙකලා වූයේ’ යන්නෙන් මම තේරුම් ගන්නේ මෙයයි. ‘කරුණාවෙහි මනාකොට පිහිටියේ’ යන්නෙහි අර්ථය ද මම තේරුම් ගනිමි. මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කරුණාව සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි, එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනම, සියලු ලෝකය කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ කරුණාව සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. ‘කරුණාවෙහි මනාකොට පිහිටියේ’ යන්නෙන් මම තේරුම් ගන්නේ මෙයයි. එහෙත් පින්වත, ඔබ වහන්සේ වදාරන ‘ආමගන්ධ’ (අමු පිළීගඳ/කෙලෙස් ගඳ) පිළිබඳ අර්ථය මම නොදනිමි.”

‘‘ကေ [Pg.195] အာမဂန္ဓာ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ,ဧတေ အဝိဒွါ ဣဓ ဗြူဟိ ဓီရ;

ကေနာဝဋာ ဝါတိ ပဇာ ကုရုတု,အာပါယိကာ နိဝုတဗြဟ္မလောကာ’’တိ.

“බ්‍රහ්මරාජයාණෙනි, මනුෂ්‍යයන් අතර පවතින ‘ආමගන්ධ’ (අමු පිළීගඳ) යනු මොනවාද? ප්‍රඥාවන්තයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඒවා පිළිබඳ නොදන්නා මට එය කියා දුන මැනවි. කිනම් කෙලෙස් බාධාවකින් වැසී ගිය නිසා සත්ත්වයා මෙලෙස පිළීගඳ හමන්නෙක් වන්නේ ද? අපායගාමී වන්නේ ද? බ්‍රහ්ම ලෝක මාර්ගය අවුරා ගන්නේ ද?”

‘‘ကောဓော မောသဝဇ္ဇံ နိကတိ စ ဒုဗ္ဘော,ကဒရိယတာ အတိမာနော ဥသူယာ;

ဣစ္ဆာ ဝိဝိစ္ဆာ ပရဟေဌနာ စ,လောဘော စ ဒေါသော စ မဒေါ စ မောဟော;

ဧတေသု ယုတ္တာ အနိရာမဂန္ဓာ,အာပါယိကာ နိဝုတဗြဟ္မလောကာ’’တိ.

“ක්‍රෝධය, මුසාවාදය, කපටිකම, මිත්‍රද්‍රෝහීභාවය, තද මසුරුකම, අතිමානය, ඊර්ෂ්‍යාව, ආශාව, විවිච්ඡාව (තමා සතු දෑ සැඟවීම), අනුන් පෙළීම, ලෝභය, ද්වේෂය, මදය සහ මෝහය යන මේවා ආමගන්ධයෝ වෙති. මේ කෙලෙස් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ සත්ත්වයා ආමගන්ධයෙන් (කෙලෙස් පිළීගඳින්) නොමිදුණේ වෙයි. ඔහු අපායගාමී වෙයි, ඔහුට බ්‍රහ්ම ලෝකය වැසී පවතී.”

‘‘ယထာ ခေါ အဟံ ဘောတော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ အာဇာနာမိ. တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ. ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘ယဿဒါနိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ကာလံ မညတီ’’တိ.

“පින්වත, ඔබ වහන්සේ වදාළ ආමගන්ධයන් පිළිබඳ මම දැන් තේරුම් ගනිමි. ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මර්දනය කිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් පින්වත, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.” එවිට බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීය: “භවත් ගෝවින්දයෙනි, දැන් ඔබ එයට සුදුසු කාලය යයි සිතන්නේ නම් එසේ කළ මැනවි.”

ရေဏုရာဇအာမန္တနာ

රේණු රජතුමා ඇමතීම

၃၂၁. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန ရေဏု ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရေဏုံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အညံ ဒါနိ ဘဝံ ပုရောဟိတံ ပရိယေသတု, ယော ဘောတော ရဇ္ဇံ အနုသာသိဿတိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ. ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ.

321. ඉන්පසු මහාගෝවින්ද බමුණා රේණු රජු වෙත එළඹ මෙසේ පැවසීය: “පින්වත, ඔබ වහන්සේගේ රාජ්‍ය කටයුතු පාලනය කිරීම පිණිස දැන් වෙනත් පුරෝහිතයෙකු සොයා ගත මැනවි. පින්වත, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙමි. බ්‍රහ්මයා වදාළ පරිදි ආමගන්ධයන් පිළිබඳව මට අසන්නට ලැබුණි. ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා පහසුවෙන් බැහැර කළ නොහැක. එබැවින් පින්වත, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.”

‘‘အာမန္တယာမိ ရာဇာနံ, ရေဏုံ ဘူမိပတိံ အဟံ;

တွံ ပဇာနဿု ရဇ္ဇေန, နာဟံ ပေါရောဟိစ္စေ ရမေ’’.

“පොළොවට අධිපති රේණු රජතුමනි, මම ඔබට දන්වා සිටිමි. ඔබ වහන්සේ ඔබගේ රාජ්‍යය ගැන බලා ගත මැනවි. මම තවදුරටත් පුරෝහිත තනතුරෙහි නොඇලෙමි.”

‘‘သစေ တေ ဦနံ ကာမေဟိ, အဟံ ပရိပူရယာမိ တေ;

ယော တံ ဟိံသတိ ဝါရေမိ, ဘူမိသေနာပတိ အဟံ;

တုဝံ ပိတာ အဟံ ပုတ္တော, မာ နော ဂေါဝိန္ဒ ပါဇဟိ’’.

“ගෝවින්දයෙනි, ඔබට කිසියම් කාම සම්පතක් අඩු නම් මම එය සම්පූර්ණ කර දෙන්නෙමි. යමෙකු ඔබට හිංසා කරන්නේ නම් සේනාධිපති වන මම එය වළක්වන්නෙමි. ඔබ මගේ පියා වැනිය, මම ඔබේ පුත්‍රයා වෙමි. ගෝවින්දයෙනි, අප අතහැර නොයනු මැනවි.”

‘‘နမတ္ထိ ဦနံ ကာမေဟိ, ဟိံသိတာ မေ န ဝိဇ္ဇတိ;

အမနုဿဝစော သုတွာ, တသ္မာဟံ န ဂဟေ ရမေ’’.

“මට කිසිදු කාම සම්පතක අඩුවක් නැත, මට හිංසා කරන්නෙකු ද නැත. එහෙත් මට අමනුෂ්‍යයෙකුගේ (බ්‍රහ්මයාගේ) වචනය ඇසුණි, එබැවින් මම තවදුරටත් ගිහිගෙයි නොඇලෙමි.”

‘‘အမနုဿော [Pg.196] ကထံဝဏ္ဏော, ကိံ တေ အတ္ထံ အဘာသထ;

ယဉ္စ သုတွာ ဇဟာသိ နော, ဂေဟေ အမှေ စ ကေဝလီ’’.

“ඒ අමනුෂ්‍යයා කවරාකාර ද? ඔහු ඔබට කුමන අර්ථයක් පැවසුවේ ද? ඒ කුමක් අසා ද ඔබ මේ ගිහිගෙයත්, අපවත්, මුළු මහත් රට වැසියාත් අතහැර යන්නේ?”

‘‘ဥပဝုတ္ထဿ မေ ပုဗ္ဗေ, ယိဋ္ဌုကာမဿ မေ သတော;

အဂ္ဂိ ပဇ္ဇလိတော အာသိ, ကုသပတ္တပရိတ္ထတော’’.

“මම මීට පෙර හුදෙකලාව වසමින්, යාග කිරීමට කැමැත්තෙන් කුස තණ පතුරුවා ගිනි දල්වා සිටියෙමි.”

‘‘တတော မေ ဗြဟ္မာ ပါတုရဟု, ဗြဟ္မလောကာ သနန္တနော;

သော မေ ပဉှံ ဝိယာကာသိ, တံ သုတွာ န ဂဟေ ရမေ’’.

“එකල්හි සනන්තන බ්‍රහ්මයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට මා ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. ඔහු මාගේ ප්‍රශ්නය විසඳා දුන්නේය. එය ඇසූ මම තවදුරටත් ගිහිගෙයි නොඇලෙමි.”

‘‘သဒ္ဒဟာမိ အဟံ ဘောတော, ယံ တွံ ဂေါဝိန္ဒ ဘာသသိ;

အမနုဿဝစော သုတွာ, ကထံ ဝတ္တေထ အညထာ.

“ගෝවින්දයෙනි, ඔබ පවසන දෙය මම විශ්වාස කරමි. අමනුෂ්‍යයෙකුගේ වචනය ඇසූ පසු ඔබට වෙනත් අයුරකින් කටයුතු කළ හැක්කේ කෙසේ ද?”

‘‘တေ တံ အနုဝတ္တိဿာမ, သတ္ထာ ဂေါဝိန္ဒ နော ဘဝံ;

မဏိ ယထာ ဝေဠုရိယော, အကာစော ဝိမလော သုဘော;

ဧဝံ သုဒ္ဓါ စရိဿာမ, ဂေါဝိန္ဒဿာနုသာသနေ’’တိ.

“ගෝවින්දයෙනි, අප ද ඔබව අනුගමනය කරන්නෙමු. ඔබ වහන්සේ අපගේ ශාස්තෘවරයා වනු මැනවි. කැළැල් නැති, පිරිසිදු, දීප්තිමත් වෛරෝඩි මැණිකක් මෙන් අපි ගෝවින්දයන්ගේ අනුශාසනාවෙහි පිරිසිදුව හැසිරෙන්නෙමු.”

‘‘‘သစေ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ. အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“ඉදින් භවත් ගෝවින්දයන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. එවිට ඔබ යන ගමනම අපගේ ද ගමන වනු ඇත.”

ဆ ခတ္တိယအာမန္တနာ

ක්ෂත්‍රිය රජවරුන් හයදෙනා ඇමතීම

၃၂၂. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ ဆ ခတ္တိယာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဆ ခတ္တိယေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အညံ ဒါနိ ဘဝန္တော ပုရောဟိတံ ပရိယေသန္တု, ယော ဘဝန္တာနံ ရဇ္ဇေ အနုသာသိဿတိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ. ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. အထ ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ – ‘‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ နာမ ဓနလုဒ္ဓါ; ယံနူန မယံ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဓနေန သိက္ခေယျာမာ’’တိ. တေ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဘော, ဣမေသု သတ္တသု ရဇ္ဇေသု ပဟူတံ သာပတေယျံ, တတော ဘောတော ယာဝတကေန အတ္ထော, တာဝတကံ အာဟရီယတ’’န္တိ. ‘‘အလံ, ဘော, မမပိဒံ ပဟူတံ သာပတေယျံ ဘဝန္တာနံယေဝ ဝါဟသာ. တမဟံ သဗ္ဗံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ [Pg.197] အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. အထ ခေါ, ဘော, တေ ဆ ခတ္တိယာ ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ – ‘‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ နာမ ဣတ္ထိလုဒ္ဓါ; ယံနူန မယံ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဣတ္ထီဟိ သိက္ခေယျာမာ’’တိ. တေ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဘော, ဣမေသု သတ္တသု ရဇ္ဇေသု ပဟူတာ ဣတ္ထိယော, တတော ဘောတော ယာဝတိကာဟိ အတ္ထော, တာဝတိကာ အာနီယတ’’န္တိ. ‘‘အလံ, ဘော, မမပိမာ စတ္တာရီသာ ဘရိယာ သာဒိသိယော. တာပါဟံ သဗ္ဗာ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယန္တိ’’.

322. “පින්වතුනි, එකල මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ ක්ෂත්‍රියයන් සයදෙනා වෙත එළඹුණේය. එළඹ ඒ ක්ෂත්‍රියයන් සයදෙනාට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, දැන් ඔබ වහන්සේලාගේ රාජ්‍ය කටයුතු පිළිබඳව අනුශාසනා කිරීම පිණිස වෙනත් පුරෝහිතයෙකු සොයා ගන්න. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් ‘ආමගන්ධ’ (කෙලෙස් පිළී ගඳ) පිළිබඳව දේශනා කරන විට මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, එබැවින් මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.’ පින්වතුනි, එකල ඒ ක්ෂත්‍රියයන් සයදෙනා පසෙකට වී මෙසේ සාකච්ඡා කළහ: ‘මේ බ්‍රාහ්මණයෝ වනාහි ධනයට ලොල් වූවෝ වෙති. එබැවින් අපි මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ධනයෙන් පොළඹවන්නෙමු.’ ඔවුහු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත එළඹ මෙසේ කීහ: ‘පින්වත, මේ සත් රාජ්‍යයෙහි බොහෝ ධනය තිබේ. ඉන් ඔබට අවශ්‍ය පමණක් ලබා ගන්න.’ ‘පින්වතුනි, ඔබ වහන්සේලා නිසාම මට ලැබී ඇති මේ වස්තුව මට සෑහේ. මම ඒ සියල්ල අතහැර ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් ‘ආමගන්ධ’ පිළිබඳව දේශනා කරන විට මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.’ එවිට පින්වතුනි, ඒ ක්ෂත්‍රියයන් සයදෙනා පසෙකට වී මෙසේ කල්පනා කළහ: ‘මේ බ්‍රාහ්මණයෝ ස්ත්‍රීන්ට ලොල් වූවෝ වෙති. අපි මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ස්ත්‍රීන් මඟින් පොළඹවන්නෙමු.’ ඔවුහු මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වෙත එළඹ මෙසේ කීහ: ‘පින්වත, මේ සත් රාජ්‍යයෙහි බොහෝ ස්ත්‍රීහු සිටිති. ඉන් ඔබට අවශ්‍ය පමණ ලබා ගන්න.’ ‘පින්වතුනි, මට ද මා හා සමාන තරාතිරමක බිරිඳන් හතළිස් දෙනෙකු සිටිති. මම ඒ සියල්ලන් ද අතහැර ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් ‘ආමගන්ධ’ පිළිබඳව දේශනා කරන විට මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.’”

၃၂၃. ‘‘သစေ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီတိ.

323. “ඉදින් ගෝවින්ද පින්වතුන් වහන්සේ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. ඔබ වහන්සේ යන ඒ ගමනම අපගේ ද ගමන වන්නේය.”

‘‘သစေ ဇဟထ ကာမာနိ, ယတ္ထ သတ္တော ပုထုဇ္ဇနော;

အာရမ္ဘဝှော ဒဠှာ ဟောထ, ခန္တိဗလသမာဟိတာ.

“පෘථග්ජනයා යම් කාමයන්හි ඇලී සිටී ද, ඉදින් ඔබ ඒ කාමයන් අත්හරින්නේ නම්, වීර්යය ආරම්භ කරන්න. දැඩි වන්න. ඉවසීම නමැති බලයෙන් යුක්ත වන්න.”

‘‘ဧသ မဂ္ဂေါ ဥဇုမဂ္ဂေါ, ဧသ မဂ္ဂေါ အနုတ္တရော;

သဒ္ဓမ္မော သဗ္ဘိ ရက္ခိတော, ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာတိ.

“මෙම මාවත ඍජු මාවතයි, මෙම මාවත අති උතුම්ය. මෙය සත්පුරුෂයන් විසින් රකින ලද, බ්‍රහ්ම ලෝකෝත්පත්තිය පිණිස පවතින සද්ධර්මයයි.”

‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော သတ္တ ဝဿာနိ အာဂမေတု. သတ္တန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“එසේ නම් ගෝවින්ද පින්වතුන් වහන්ස, වසර හතක් ඉවසනු මැනවි. වසර හතක ඇවෑමෙන් අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. ඔබ වහන්සේ යන ඒ ගමනම අපගේ ද ගමන වන්නේය.”

‘‘‘အတိစိရံ ခေါ, ဘော, သတ္တ ဝဿာနိ, နာဟံ သက္ကောမိ, ဘဝန္တေ, သတ္တ ဝဿာနိ အာဂမေတုံ. ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတာနံ! ဂမနီယော သမ္ပရာယော, မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ဆဗ္ဗဿာနိ အာဂမေတု…ပေ… ပဉ္စ ဝဿာနိ အာဂမေတု… စတ္တာရိ ဝဿာနိ အာဂမေတု… တီဏိ ဝဿာနိ အာဂမေတု… ဒွေ ဝဿာနိ အာဂမေတု… ဧကံ ဝဿံ [Pg.198] အာဂမေတု, ဧကဿ ဝဿဿ အစ္စယေန မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“‘පින්වතුනි, වසර හතක් යනු ඉතා දිගු කාලයකි. පින්වතුනි, වසර හතක් ඉවසන්නට මට නොහැකිය. පින්වතුනි, ජීවිතයේ අවසානය කවුරුන් දන්නේ ද? මරණින් මතු ලොව කරා යා යුතුමය. නුවණින් යුතුව (ධර්මය) අවබෝධ කරගත යුතුය. කුසල් කළ යුතුය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරිය යුතුය. උපන් සත්වයාට නොමැරී සිටිය නොහැකිය. බ්‍රහ්මයා විසින් ‘ආමගන්ධ’ පිළිබඳව දේශනා කරන විට මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි.’ ‘එසේ නම් ගෝවින්ද පින්වතුන් වහන්ස, වසර හයක් ඉවසනු මැනවි... පෙ... වසර පහක් ඉවසනු මැනවි... වසර හතරක් ඉවසනු මැනවි... වසර තුනක් ඉවසනු මැනවි... වසර දෙකක් ඉවසනු මැනවි... එක් වසරක් ඉවසනු මැනවි. එක් වසරක ඇවෑමෙන් අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. ඔබ වහන්සේ යන ඒ ගමනම අපගේ ද ගමන වන්නේය.’”

‘‘‘အတိစိရံ ခေါ, ဘော, ဧကံ ဝဿံ, နာဟံ သက္ကောမိ ဘဝန္တေ ဧကံ ဝဿံ အာဂမေတုံ. ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတာနံ! ဂမနီယော သမ္ပရာယော, မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော သတ္တ မာသာနိ အာဂမေတု, သတ္တန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“පින්වතුනි, එක් වසරක් යනු ඉතා දීර්ඝ කාලයකි. වසරක් පුරා ඔබ සැම වෙනුවෙන් බලා සිටින්නට මට නොහැකිය. පින්වතුනි, ජීවිතයන්හි පැවැත්ම ගැන දන්නේ කවුද? පරලොව යාම ඒකාන්තයෙන්ම සිදුවන්නකි, එය නුවණින් අවබෝධ කරගත යුතුය; කුසල් කළ යුතුය; බ්‍රහ්මචාරී ජීවිතය ගත කළ යුතුය; උපන් සත්වයාට නොමැරී සිටීමක් නැත. මහා බ්‍රහ්මයා ‘ආමගන්ධ’ (කෙලෙස් නමැති පිළීගඳ) ගැන දේශනා කරද්දී මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වෙසෙන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නොවේ. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික මහණ ජීවිතයට ඇතුළත් වෙමි” යි (ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා පැවසීය). “එසේ නම්, පින්වත් ගෝවින්දයන් වහන්ස, මාස හතක් බලා සිටින සේක්වා. මාස හතක් ඇවෑමෙන් අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික මහණ ජීවිතයට ඇතුළත් වන්නෙමු. එවිට ඔබගේ යම් ගමනක් වන්නේද, අපගේ ද ගමන එයම වනු ඇතැ” යි (ඔවුහු පැවසූහ).

‘‘‘အတိစိရံ ခေါ, ဘော, သတ္တ မာသာနိ, နာဟံ သက္ကောမိ ဘဝန္တေ သတ္တ မာသာနိ အာဂမေတုံ. ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတာနံ. ဂမနီယော သမ္ပရာယော, မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ.

"පින්වතුනි, මාස හතක් යනු ඉතා දීර්ඝ කාලයකි. පින්වතුන් වෙනුවෙන් මාස හතක් බලා සිටීමට මට නොහැකිය. පින්වතුනි, ජීවිතයේ ස්වභාවය කවුරුන් දනිත්ද? පරලොව යාම ඒකාන්තයෙන්ම සිදුවන්නකි, එය ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගත යුතුය, කුසල් රැස් කළ යුතුය, බඹසර හැසිරිය යුතුය, උපන් සත්වයාට නොමැරී සිටීමක් නැත. බ්‍රහ්මයා විසින් පිළීගඳ පිළිබඳව දේශනා කළ දේ මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, එබැවින් මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි."

‘‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော ဆ မာသာနိ အာဂမေတု…ပေ… ပဉ္စ မာသာနိ အာဂမေတု… စတ္တာရိ မာသာနိ အာဂမေတု… တီဏိ မာသာနိ အာဂမေတု… ဒွေ မာသာနိ အာဂမေတု… ဧကံ မာသံ အာဂမေတု… အဒ္ဓမာသံ အာဂမေတု, အဒ္ဓမာသဿ အစ္စယေန မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

"එසේ නම් ගෝවින්ද පින්වතුන් මාස හයක් බලා සිටිනු මැනවි... පංච මාසයක්... සිව් මාසයක්... තුන් මාසයක්... දෙමසක්... එක මාසයක්... අඩ මසක් බලා සිටිනු මැනවි. අඩ මසක් ඇවෑමෙන් අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. එවිට ඔබ යන මඟම අපට ද උරුම වනු ඇත."

‘‘‘အတိစိရံ ခေါ, ဘော, အဒ္ဓမာသော, နာဟံ သက္ကောမိ ဘဝန္တေ အဒ္ဓမာသံ အာဂမေတုံ. ကော နု ခေါ ပန, ဘော, ဇာနာတိ ဇီဝိတာနံ! ဂမနီယော သမ္ပရာယော, မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော သတ္တာဟံ အာဂမေတု, ယာဝ မယံ သကေ ပုတ္တဘာတရော ရဇ္ဇေန အနုသာသိဿာမ, သတ္တာဟဿ [Pg.199] အစ္စယေန မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘န စိရံ ခေါ, ဘော, သတ္တာဟံ, အာဂမေဿာမဟံ ဘဝန္တေ သတ္တာဟ’’န္တိ.

"පින්වතුනි, අඩ මසක් යනු ද ඉතා දීර්ඝ කාලයකි. පින්වතුන් වෙනුවෙන් අඩ මසක් බලා සිටීමට මට නොහැකිය. පින්වතුනි, ජීවිතයේ ස්වභාවය කවුරුන් දනිත්ද? පරලොව යාම ඒකාන්තයෙන්ම සිදුවන්නකි, එය ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගත යුතුය, කුසල් රැස් කළ යුතුය, බඹසර හැසිරිය යුතුය, උපන් සත්වයාට නොමැරී සිටීමක් නැත. බ්‍රහ්මයා විසින් දේශනා කරන ලද පිළීගඳ පිළිබඳව මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි. එසේ නම් ගෝවින්ද පින්වතුන් සතියක් බලා සිටිනු මැනවි, ඒ අතරතුර අපි අපගේ දූ පුතුන්ට හා සහෝදරයන්ට රාජ්‍ය කටයුතු පවරා අවවාද කරන්නෙමු. සතියක් ඇවෑමෙන් අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. එවිට ඔබ යන මඟම අපට ද උරුම වනු ඇත. පින්වතුනි, සතියක් යනු වැඩි කාලයක් නොවේ, මම පින්වතුන් වෙනුවෙන් සතියක් බලා සිටින්නෙමි."

ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာဒီနံ အာမန္တနာ

බ්‍රාහ්මණ මහාසාල ආදීන්ට ආමන්ත්‍රණය කිරීම

၃၂၄. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန တေ သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလေ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အညံ ဒါနိ ဘဝန္တော အာစရိယံ ပရိယေသန္တု, ယော ဘဝန္တာနံ မန္တေ ဝါစေဿတိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ. တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ, ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘မာ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဘော, အပ္ပေသက္ခာ စ အပ္ပလာဘာ စ; ဗြဟ္မညံ မဟေသက္ခဉ္စ မဟာလာဘဉ္စာ’’တိ. ‘‘မာ ဘဝန္တော ဧဝံ အဝစုတ္ထ – ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ အပ္ပေသက္ခာ စ အပ္ပလာဘာ စ, ဗြဟ္မညံ မဟေသက္ခဉ္စ မဟာလာဘဉ္စာ’’တိ. ကော နု ခေါ, ဘော, အညတြ မယာ မဟေသက္ခတရော ဝါ မဟာလာဘတရော ဝါ! အဟဉှိ, ဘော, ဧတရဟိ ရာဇာဝ ရညံ ဗြဟ္မာဝ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒေဝတာဝ ဂဟပတိကာနံ. တမဟံ သဗ္ဗံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ. ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘော, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘သစေ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

324. "ඉන්පසු පින්වතුනි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා බ්‍රාහ්මණ මහාසාල හත්දෙනා සහ වේද හදාරා අවසන් කළ ස්නාතක බමුණන් සත්සියය සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ කීවේය: 'පින්වතුනි, දැන් ඔබලාට වේදය උගන්වන වෙනත් ආචාර්යවරයෙකු සොයන්න. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් පිළීගඳ පිළිබඳව දේශනා කරන ලද දේ මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි.' එවිට ඔවුහු මෙසේ කීහ: 'ගෝවින්ද පින්වතුනි, පැවිදි නොවන්න. පින්වතුනි, පැවිද්ද යනු අල්ප තේජසක් හා අල්ප ලාභයක් ඇති දෙයකි. බ්‍රාහ්මණ පදවිය මහා තේජසක් හා මහත් ලාභයක් ගෙන දෙන්නකි.' එවිට මහාගෝවින්ද බමුණා මෙසේ කීවේය: 'පින්වතුනි, පැවිද්ද අල්ප තේජසක් හා අල්ප ලාභයක් ඇති බවත්, බ්‍රාහ්මණ පදවිය මහා තේජසක් හා මහත් ලාභයක් ඇති බවත් එසේ නොකියන්න. පින්වතුනි, මට වඩා මහේශාක්‍ය වූ හෝ මට වඩා මහත් ලාභ ලබන වෙන කවරෙක් සිටීද? මම දැන් රජුන් අතර රජෙකු වැනිය, බ්‍රාහ්මණයන් අතර බ්‍රහ්මයෙකු වැනිය, ගෘහපතියන් අතර දෙවියෙකු වැනිය. මම ඒ සියල්ල අතහැර ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් පිළීගඳ පිළිබඳව දේශනා කරන ලද දේ මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතුනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි.' එවිට ඔවුහු මෙසේ කීහ: 'ඉදින් ගෝවින්ද පින්වතුන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. එවිට ඔබ යන මඟම අපට ද උරුම වනු ඇත.'"

ဘရိယာနံ အာမန္တနာ

භාර්යාවන්ට ආමන්ත්‍රණය කිරීම

၃၂၅. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ယေန စတ္တာရီသာ ဘရိယာ သာဒိသိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ စတ္တာရီသာ ဘရိယာ သာဒိသိယော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာ ဘောတီနံ ဣစ္ဆတိ, သကာနိ ဝါ ဉာတိကုလာနိ ဂစ္ဆတု အညံ ဝါ ဘတ္တာရံ ပရိယေသတု. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘောတီ, အဂါရသ္မာ [Pg.200] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယထာ ခေါ ပန မေ သုတံ ဗြဟ္မုနော အာမဂန္ဓေ ဘာသမာနဿ, တေ န သုနိမ္မဒယာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ. ပဗ္ဗဇိဿာမဟံ, ဘောတီ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယ’’န္တိ. ‘‘တွညေဝ နော ဉာတိ ဉာတိကာမာနံ, တွံ ပန ဘတ္တာ ဘတ္တုကာမာနံ. သစေ ဘဝံ ဂေါဝိန္ဒော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, မယမ္ပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမ, အထ ယာ တေ ဂတိ, သာ နော ဂတိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

325. "ඉන්පසු පින්වතුනි, මහාගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා තමා හා සමාන කුල ඇති භාර්යාවන් හතළිස් දෙනා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: 'පින්වතියනි, ඔබෙන් යමෙකුට අවශ්‍ය නම් තමාගේ නෑ කුල වෙත යා හැකිය, නැතහොත් වෙනත් ස්වාමිපුරුෂයෙකු සොයාගත හැකිය. පින්වතියනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙමි. බ්‍රහ්මයා විසින් පිළීගඳ පිළිබඳව දේශනා කළ දේ මා ඇසූ පරිදි, ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒවා මැඩපැවැත්වීම පහසු නැත. පින්වතියනි, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙමි.' එවිට ඔවුහු මෙසේ කීහ: 'නෑයන් අපේක්ෂා කරන අපට ඔබ වහන්සේම නෑයාය, ස්වාමිපුරුෂයන් අපේක්ෂා කරන අපට ඔබ වහන්සේම සැමියාය. ඉදින් ගෝවින්ද පින්වතුන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම්, අපි ද ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමු. එවිට ඔබ යන මඟම අපට ද උරුම වනු ඇත.'"

မဟာဂေါဝိန္ဒပဗ္ဗဇ္ဇာ

මහාගෝවින්ද පැවිදි වීම

၃၂၆. ‘‘အထ ခေါ, ဘော, မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတံ ပန မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ သတ္တ စ ရာဇာနော ခတ္တိယာ မုဒ္ဓါဝသိတ္တာ သတ္တ စ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ သတ္တ စ နှာတကသတာနိ စတ္တာရီသာ စ ဘရိယာ သာဒိသိယော အနေကာနိ စ ခတ္တိယသဟဿာနိ အနေကာနိ စ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ အနေကာနိ စ ဂဟပတိသဟဿာနိ အနေကေဟိ စ ဣတ္ထာဂါရေဟိ ဣတ္ထိယော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ မဟာဂေါဝိန္ဒံ ဗြာဟ္မဏံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇိံသု. တာယ သုဒံ, ဘော, ပရိသာယ ပရိဝုတော မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု စာရိကံ စရတိ. ယံ ခေါ ပန, ဘော, တေန သမယေန မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပသင်္ကမတိ, တတ္ထ ရာဇာဝ ဟောတိ ရညံ, ဗြဟ္မာဝ ဗြာဟ္မဏာနံ, ဒေဝတာဝ ဂဟပတိကာနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ခိပန္တိ ဝါ ဥပက္ခလန္တိ ဝါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘နမတ္ထု မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ, နမတ္ထု သတ္တ ပုရောဟိတဿာ’’’တိ.

326. “භවත්නි, ඉක්බිති මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ඒ දින හත අවසානයේ හිස සහ රැවුල බා, කසා වත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි විය. පැවිදි වූ මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා අනුගමනය කරමින් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජවරු සත් දෙනෙක් ද, මහාසාල බ්‍රාහ්මණයන් සත් දෙනෙක් ද, උගත් බ්‍රාහ්මණ තරුණයන් සත්සියයක් ද, සමාන කුලැති බිරිඳන් හතළිස් දෙනෙක් ද, දහස් සංඛ්‍යාත ක්ෂත්‍රියයන් ද, දහස් සංඛ්‍යාත බ්‍රාහ්මණයන් ද, දහස් සංඛ්‍යාත ගෘහපතියන් ද, එමෙන්ම අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් ඇතුළු බොහෝ කාන්තාවෝ ද හිස සහ රැවුල බා, කසා වත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා අනුව යමින් පැවිදි වූහ. භවත්නි, ඒ පිරිස පිරිවරා ගත් මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා ගම්, නියම්ගම් සහ රාජධානිවල චාරිකාවේ හැසිරුණේය. භවත්නි, එකල මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා යම් ගමකට හෝ නියම්ගමකට පැමිණෙන්නේ ද, එහි ඔහු රජවරුන්ට රජෙකු මෙන් ද, බ්‍රාහ්මණයන්ට මහා බ්‍රහ්මයෙකු මෙන් ද, ගෘහපතියන්ට දෙවියෙකු මෙන් ද වැජඹුණේය. එකල මිනිසුන් කිවිසුමක් යැවූ විට හෝ ලිස්සා වැටුණු විට, ‘මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට නමස්කාර වේවා! සප්ත පුරෝහිතයාට නමස්කාර වේවා!’ යි පැවසූහ.”

၃၂၇. ‘‘မဟာဂေါဝိန္ဒော, ဘော, ဗြာဟ္မဏော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ သာဝကာနဉ္စ ဗြဟ္မလောကသဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေသိ.

327. “භවත්නි, මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරා වාසය කළේය. එසේම දෙවන දිශාව ද, තුන්වන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරා වාසය කළේය. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සත්වයන් තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෛත්‍රී සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරා වාසය කළේය. කරුණා සහගත සිතින් ද... මුදිතා සහගත සිතින් ද... උපේක්ෂා සහගත සිතින් ද... ව්‍යාපාද රහිතව පතුරා වාසය කළේය. ඔහු තම ශ්‍රාවකයන්ට බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණීමේ මාර්ගය දේශනා කළේය.”

၃၂၈. ‘‘ယေ [Pg.201] ခေါ ပန, ဘော, တေန သမယေန မဟာဂေါဝိန္ဒဿ ဗြာဟ္မဏဿ သာဝကာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနိံသု. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပဇ္ဇိံသု. ယေ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနိံသု, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; အပ္ပေကစ္စေ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; အပ္ပေကစ္စေ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု; ယေ သဗ္ဗနိဟီနံ ကာယံ ပရိပူရေသုံ တေ ဂန္ဓဗ္ဗကာယံ ပရိပူရေသုံ. ဣတိ ခေါ, ဘော, သဗ္ဗေသံယေဝ တေသံ ကုလပုတ္တာနံ အမောဃာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အဟောသိ အဝဉ္ဈာ သဖလာ သဥဒြယာ’’’တိ.

328. “භවත්නි, එකල මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ යම් ශ්‍රාවකයෝ ඔහුගේ අනුශාසනාව සම්පූර්ණයෙන්ම අවබෝධ කරගත්තාහු ද, ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණයෙන් පසු සුගති සංඛ්‍යාත බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපන්නාහ. යම් පිරිසක් අනුශාසනාව සම්පූර්ණයෙන්ම අවබෝධ කර නොගත්තාහු ද, ඔවුහු මරණයෙන් පසු ඇතැමෙක් පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන් අතර ද, ඇතැමෙක් නිම්මාණරති දෙවියන් අතර ද, ඇතැමෙක් තුසිත දෙවියන් අතර ද, ඇතැමෙක් යාම දෙවියන් අතර ද, ඇතැමෙක් තාවතිංස දෙවියන් අතර ද, ඇතැමෙක් චාතුම්මහාරාජික දෙවියන් අතර ද උපන්නාහ. යම් පිරිසක් ඉතා පහත් ආත්මයක් ලැබුවාහු ද, ඔවුහු ගාන්ධර්ව ආත්ම ලැබූහ. භවත්නි, මෙසේ ඒ සියලු කුලපුත්‍රයන්ගේ පැවිද්ද නිෂ්ඵල නොවීය, වඳ නොවීය, එය සඵල වූවක් මෙන්ම මහත් වූ අභිවෘද්ධිය සලසන්නක්ම විය.”

၃၂၉. ‘‘သရတိ တံ ဘဂဝါ’’တိ? ‘‘သရာမဟံ, ပဉ္စသိခ. အဟံ တေန သမယေန မဟာဂေါဝိန္ဒော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ. အဟံ တေသံ သာဝကာနံ ဗြဟ္မလောကသဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေသိံ. တံ ခေါ ပန မေ, ပဉ္စသိခ, ဗြဟ္မစရိယံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ.

329. “‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සියල්ල ඔබ වහන්සේට මතක ද?’ ‘පංචසිඛ, මට එය මතකයි. එකල මහගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා වූයේ මමයි. මම ඒ ශ්‍රාවකයන්ට බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණීමේ මාර්ගය දේශනා කළෙමි. පංචසිඛ, එහෙත් මාගේ ඒ බ්‍රහ්මචරියාව සසර කෙරෙහි කලකිරීම පිණිස හෝ, නොඇල්ම පිණිස හෝ, නිරුද්ධිය පිණිස හෝ, සන්සිඳීම පිණිස හෝ, විශේෂ ඥානය පිණිස හෝ, අවබෝධය පිණිස හෝ, නිවන පිණිස හෝ හේතු නොවීය. එය හේතු වූයේ හුදෙක් බ්‍රහ්ම ලෝකයේ ඉපදීම පිණිස පමණි.’”

ဣဒံ ခေါ ပန မေ, ပဉ္စသိခ, ဗြဟ္မစရိယံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ကတမဉ္စ တံ, ပဉ္စသိခ, ဗြဟ္မစရိယံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ခေါ တံ, ပဉ္စသိခ, ဗြဟ္မစရိယံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

“පංචසිඛ, මාගේ මේ (වර්තමාන) බ්‍රහ්මචරියාව නම් ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස ද, නොඇල්ම පිණිස ද, නිරුද්ධිය පිණිස ද, සන්සිඳීම පිණිස ද, විශේෂ ඥානය පිණිස ද, අවබෝධය පිණිස ද, නිවන පිණිස ද හේතු වෙයි. පංචසිඛ, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇල්ම පිණිස, නිරුද්ධිය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස හේතු වන ඒ බ්‍රහ්මචරියාව කුමක්ද? එය නම් මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම වේ. එනම්; සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකප්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය සහ සම්මා සමාධියයි. පංචසිඛ, මේ බ්‍රහ්මචරියාව ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇල්ම පිණිස, නිරුද්ධිය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හා නිවන පිණිස හේතු වෙයි.”

၃၃၀. ‘‘ယေ ခေါ ပန မေ, ပဉ္စသိခ, သာဝကာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနန္တိ, တေ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ; ယေ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနန္တိ, တေ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ [Pg.202] ဩပပါတိကာ ဟောန္တိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ. ယေ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော ဟောန္တိ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. ယေ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ ဟောန္တိ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ. ဣတိ ခေါ, ပဉ္စသိခ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဣမေသံ ကုလပုတ္တာနံ အမောဃာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အဝဉ္ဈာ သဖလာ သဥဒြယာ’’တိ.

330. “පංචසිඛ, මාගේ යම් ශ්‍රාවකයෝ මාගේ ශාසනය සම්පූර්ණයෙන් ම අවබෝධ කරගනිත් ද, ඔවුහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ගේ ම උසස් ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කරති. යම් ශ්‍රාවකයෝ ශාසනය සම්පූර්ණයෙන් ම අවබෝධ නොකරගනිත් ද, (ඔවුන් අතරින්) සමහරු පහළ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් (බඹලොව) ඕපපාතිකව උපදින්නාහු වෙති. එහිදීම පිරිනිවන් පාන්නාහු, ඒ ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙති. යම් ශ්‍රාවකයෝ ශාසනය සම්පූර්ණයෙන් ම අවබෝධ නොකරගනිත් ද, ඔවුන් අතරින් සමහරු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී වෙති. ඔවුහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරන්නාහ. යම් ශ්‍රාවකයෝ ශාසනය සම්පූර්ණයෙන් ම අවබෝධ නොකරගනිත් ද, ඔවුන් අතරින් සමහරු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් සෝතාපන්න වෙති. ඔවුහු අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු, නිසැකව ම සම්බෝධිය පිණිස පරායණය වූවාහු වෙති. පංචසිඛ, මෙසේ මේ සියලු කුලපුත්‍රයන්ගේ පැවිද්ද නිෂ්ඵල නොවූවකි, වඳ නොවූවකි, ඵල සහිත වූවකි, මහත් අභිවෘද්ධියක් සහිත වූවකි.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီတိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටට පත් පංචසිඛ ගාන්ධර්ව පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන් වී, එය අතිශයින් සතුටින් පිළිගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර එතැන ම අතුරුදහන් විය.

မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

හයවන මහාගෝවින්ද සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၇. မဟာသမယသုတ္တံ

7. මහාසමය සූත්‍රය

၃၃၁. ဧဝံ [Pg.203] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာဝနေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ အရဟန္တေဟိ; ဒသဟိ စ လောကဓာတူဟိ ဒေဝတာ ယေဘုယျေန သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. အထ ခေါ စတုန္နံ သုဒ္ဓါဝါသကာယိကာနံ ဒေဝတာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာဝနေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ အရဟန္တေဟိ; ဒသဟိ စ လောကဓာတူဟိ ဒေဝတာ ယေဘုယျေန သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ယံနူန မယမ္ပိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပစ္စေကံ ဂါထံ ဘာသေယျာမာ’’တိ.

331. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු නුවර මහා වනයෙහි පන්සියයක් පමණ වූ, සියලු දෙනාම රහතන් වහන්සේලා වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩ වසන සේක. දස ලෝක ධාතූන්ගෙන් බොහෝ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා දැකීම පිණිස රැස්ව සිටියහ. එවිට ශුද්ධාවාස බඹලොව වැසි දේවතාවුන් සිව්දෙනෙකුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු නුවර මහා වනයෙහි සියල්ලෝ ම රහතන් වහන්සේලා වූ පන්සියයක් පමණ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩ වසන සේක. දස ලෝක ධාතූන්ගෙන් බොහෝ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා දැකීමට රැස්ව සිටිති. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණෙන්නෙමු නම්, පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ එක් එක් ගාථාව බැගින් පවසන්නෙමු නම් ඉතා යහපත.”

၃၃၂. အထ ခေါ တာ ဒေဝတာ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဒေဝေသု အန္တရဟိတာ ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟေသုံ. အထ ခေါ တာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

332. ඉන්පසු ඒ දේවතාවෝ ශක්තිමත් පුරුෂයෙකු හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, ශුද්ධාවාස බඹලොවින් අතුරුදහන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ පෙනී සිටියහ. එවිට ඒ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘မဟာသမယော ပဝနသ္မိံ, ဒေဝကာယာ သမာဂတာ;

အာဂတမှ ဣမံ ဓမ္မသမယံ, ဒက္ခိတာယေ အပရာဇိတသံဃ’’န္တိ.

“වන ලැහැබෙහි මහා සමාගමයකි, දේව සමූහයා එක් රැස් වී සිටිති. අපි ද මේ ධර්ම සමාගමයට, නොපැරදිය හැකි (කෙලෙස් සතුරන් දිනූ) සංඝරත්නය දැකීම පිණිස පැමිණියෙමු.”

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

ඉන්පසු අනෙක් දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘တတြ ဘိက္ခဝေါ သမာဒဟံသု, စိတ္တမတ္တနော ဥဇုကံ အကံသု ;

သာရထီဝ နေတ္တာနိ ဂဟေတွာ, ဣန္ဒြိယာနိ ရက္ခန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“එහි භික්ෂූහු සිය සිත් සමාධිගත කළහ, තමන්ගේ සිත ඍජු කර ගත්හ. රියදුරෙකු (සැබෑ අශ්වයන්ගේ) රැහැන අල්ලා ගන්නාක් මෙන්, ඒ පණ්ඩිත භික්ෂූහු ඉන්ද්‍රියයන් රකිති.”

အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

ඉන්පසු අනෙක් දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘ဆေတွာ ခီလံ ဆေတွာ ပလိဃံ, ဣန္ဒခီလံ ဦဟစ္စ မနေဇာ;

တေ စရန္တိ သုဒ္ဓါ ဝိမလာ, စက္ခုမတာ သုဒန္တာ သုသုနာဂါ’’တိ.

“(රාගාදී) කිළයන් සිඳ, (මෝහාදී) අගුලු සිඳ, තෘෂ්ණා නැමැති ඉන්ද්‍රඛීලය උදුරා දමා, තෘෂ්ණා රහිතව හැසිරෙන්නා වූ, පිරිසිදු වූ ද නිර්මල වූ ද පස් මරුන් දිනූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් දමනය කරන ලද, ඒ රහත් නාගයෝ සතර දිශාවෙහි හැසිරෙති.”

အထ [Pg.204] ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

ඉන්පසු අනෙක් දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘ယေကေစိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာသေ, န တေ ဂမိဿန္တိ အပါယဘူမိံ;

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, ဒေဝကာယံ ပရိပူရေဿန္တီ’’တိ.

“යම් කෙනෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ සරණ ගියාහු ද, ඔවුහු අපායට නොයන්නාහ. ඔවුහු මානුෂික ශරීරය අත්හැර දේව කාය (දෙව්ලොව) පූර්ණය කරන්නාහ.”

ဒေဝတာသန္နိပါတာ

දේවතා සන්නිපාතය (දේවතාවන්ගේ රැස්වීම)

၃၃၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေဘုယျေန, ဘိက္ခဝေ, ဒသသု လောကဓာတူသု ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ, တထာဂတံ ဒဿနာယ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ အဟေသုံ သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ ဘဝိဿန္တိ သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ. အာစိက္ခိဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ; ကိတ္တယိဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ; ဒေသေဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ.

333. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, බොහෝ දස ලෝක ධාතූන්ගෙන් දේවතාවෝ තථාගතයන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා දැකීම පිණිස රැස්ව සිටිති. මහණෙනි, අතීතයෙහි යම් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා වැඩසිටියාහු ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාට ද දැන් මට මෙන්ම මෙවැනිම දේව සමාගමයන් වූහ. මහණෙනි, අනාගතයෙහි යම් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා පහළ වන්නාහු ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාට ද දැන් මට මෙන්ම මෙවැනිම දේව සමාගමයන් වන්නාහ. මහණෙනි, මම දේව සමූහයාගේ නම් පවසන්නෙමි; මහණෙනි, දේව සමූහයාගේ නම් ප්‍රකාශ කරන්නෙමි; මහණෙනි, දේව සමූහයාගේ නම් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම පවසන්නෙමි.” එවිට ඒ භික්ෂූහු “එසේය, ස්වාමීනි” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

၃၃၄. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

334. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

‘‘သိလောကမနုကဿာမိ, ယတ္ထ ဘုမ္မာ တဒဿိတာ;

ယေ သိတာ ဂိရိဂဗ္ဘရံ, ပဟိတတ္တာ သမာဟိတာ.

“මම ගාථාවන් පවසන්නෙමි; යම් තැනක භූමාටු දේවතාවෝ වෙසෙත් ද, පර්වත ගුහාවන් ඇසුරු කොට වෙසෙන, (නිවනට) යොමු කළ සිත් ඇති, සමාධිමත් වූ ඒ භික්ෂූහු (ද මෙහි වෙසෙති).”

‘‘ပုထူသီဟာဝ သလ္လီနာ, လောမဟံသာဘိသမ္ဘုနော;

ဩဒါတမနသာ သုဒ္ဓါ, ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလာ’’.

බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සිංහයන් මෙන් හුදෙකලා වූවාහු, ලොමුදැහැගැන්ම හෙවත් භය මැඩපැවැත්වූවාහු, පිරිසිදු මනසක් ඇතිව, නිර්මලව, ඉතා පැහැදුණු සිත් ඇතිව, නොකැලඹුණු සිතින් යුතුව වැඩ සිටියහ.

ဘိယျော ပဉ္စသတေ ဉတွာ, ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ;

တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ, သာဝကေ သာသနေ ရတေ.

එසඳ ශාස්තෘන් වහන්සේ කපිලවස්තු පුර මහා වනයෙහි ශාසනයෙහි ඇලුනු පන්සියයකට අධික ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා වැඩ සිටින බව දැන, ඔවුන් ඇමතූ සේක.

‘‘ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ, တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ’’;

တေ စ အာတပ္ပမကရုံ, သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

“මහණෙනි, දේව සමූහයා පැමිණ සිටිති, ඔවුන් හඳුනා ගනිවු” යි බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ අනුශාසනාව අසා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා දේවාත්මයන් දැකීමට වීර්යය කළහ.

တေသံ ပါတုရဟု ဉာဏံ, အမနုဿာနဒဿနံ;

အပ္ပေကေ သတမဒ္ဒက္ခုံ, သဟဿံ အထ သတ္တရိံ.

ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාට අමනුෂ්‍යයන් දැකීමේ ඥානය පහළ විය. ඇතැම් භික්ෂූහු අමනුෂ්‍යයන් සියයක් දුටහ, ඇතැමෙක් දහසක් දුටහ, ඇතැමෙක් සැත්තෑ දහසක් දුටහ.

သတံ [Pg.205] ဧကေ သဟဿာနံ, အမနုဿာနမဒ္ဒသုံ;

အပ္ပေကေနန္တမဒ္ဒက္ခုံ, ဒိသာ သဗ္ဗာ ဖုဋာ အဟုံ.

ඇතැම් භික්ෂූහු අමනුෂ්‍යයන් ලක්ෂයක් දුටහ. ඇතැම් භික්ෂූහු අනන්ත වූ අමනුෂ්‍ය පිරිසක් දුටහ. සියලු දිශාවෝ ඔවුන්ගෙන් පිරී පැවතියහ.

တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ, ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ;

တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ, သာဝကေ သာသနေ ရတေ.

පසැස් ඇති ශාස්තෘන් වහන්සේ ඒ සියල්ල විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ගෙන, ශාසනයෙහි ඇලුනු ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාට (නැවතත්) මෙසේ වදාළ සේක.

‘‘ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ, တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ;

ယေ ဝေါဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, ဂိရာဟိ အနုပုဗ္ဗသော.

“මහණෙනි, දේව සමූහයා පැමිණ සිටිති, ඔවුන් හඳුනා ගනිවු. මම ඔවුන්ගේ නාමයන් පිළිවෙළින් ගාථාවලින් ප්‍රකාශ කරමි.

၃၃၅.‘‘သတ္တသဟဿာ တေ ယက္ခာ, ဘုမ္မာ ကာပိလဝတ္ထဝါ.

335. කපිලවස්තු පුරය ඇසුරු කොට වසන භූමාටු යක්ෂයෝ සත්දහසක් වූහ.

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ ඒ යක්ෂයෝ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ဆသဟဿာ ဟေမဝတာ, ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတီမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

හිමවන්ත පර්වතයෙහි වසන නානාප්‍රකාර වර්ණ ඇති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ යක්ෂයෝ හයදහසක් සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘သာတာဂိရာ တိသဟဿာ, ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

සාතාගිරි පර්වතයෙහි වසන නානාප්‍රකාර වර්ණ ඇති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ යක්ෂයෝ තුන්දහසක් සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ဣစ္စေတေ သောဠသသဟဿာ, ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

මෙසේ නානාප්‍රකාර වර්ණ ඇති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ මේ දහසය දහසක් යක්ෂයෝ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ဝေဿာမိတ္တာ ပဉ္စသတာ, ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

වෙස්සාමිත්ත පර්වතයෙහි වසන නානාප්‍රකාර වර්ණ ඇති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ යක්ෂයෝ පන්සියයක් සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ကုမ္ဘီရော ရာဇဂဟိကော, ဝေပုလ္လဿ နိဝေသနံ;

ဘိယျော နံ သတသဟဿံ, ယက္ခာနံ ပယိရုပါသတိ;

ကုမ္ဘီရော ရာဇဂဟိကော, သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ.

රජගහ නුවර වේපුල්ල පර්වතය වාසස්ථානය කොට ඇති කුම්භීර නම් යක්ෂයා ද පැමිණියේය. ලක්ෂයකට අධික යක්ෂයෝ ඔහුට උපස්ථාන කරති. ඒ රජගහ නුවර වැසි කුම්භීර යක්ෂයා ද භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියේය.

၃၃၆.‘‘ပုရိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ, ဓတရဋ္ဌော ပသာသတိ.

336. පූර්ව දිශාව පාලනය කරන්නා වූ ධතරට්ඨ රජු ද පැමිණියේය.

ဂန္ဓဗ္ဗာနံ အဓိပတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိသော.

ඔහු ගාන්ධර්වයන්ට අධිපති වූ, මහත් පිරිවර සහිත මහා රජෙකි.

‘‘ပုတ္တာပိ [Pg.206] တဿ ဗဟဝေါ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඉන්ද්‍ර යන නාමය දරන, මහත් බලැති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ ඔහුගේ බොහෝ පුත්‍රයෝ ද සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ဒက္ခိဏဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ, ဝိရူဠှော တံ ပသာသတိ ;

ကုမ္ဘဏ္ဍာနံ အဓိပတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိသော.

දක්ෂිණ දිශාව පාලනය කරන්නා වූ විරූළ්හ මහා රජු ද පැමිණියේය. ඔහු කුම්භාණ්ඩයන්ට අධිපති වූ, මහත් පිරිවර සහිත මහා රජෙකි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඔහුගේ ද ඉන්ද්‍ර යන නාමය දරන, මහත් බලැති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ බොහෝ පුත්‍රයෝ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ပစ္ဆိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ, ဝိရူပက္ခော ပသာသတိ;

နာဂါနဉ္စ အဓိပတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိသော.

පශ්චිම දිශාව පාලනය කරන්නා වූ විරූපක්ඛ මහා රජු ද පැමිණියේය. ඔහු නාගයන්ට අධිපති වූ, මහත් පිරිවර සහිත මහා රජෙකි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඔහුගේ ද ඉන්ද්‍ර යන නාමය දරන, මහත් බලැති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ බොහෝ පුත්‍රයෝ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ဥတ္တရဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ, ကုဝေရော တံ ပသာသတိ;

ယက္ခာနဉ္စ အဓိပတိ, မဟာရာဇာ ယသဿိသော.

උත්තර දිශාව පාලනය කරන්නා වූ කුවේර මහා රජු ද පැමිණියේය. ඔහු යක්ෂයන්ට අධිපති වූ, මහත් පිරිවර සහිත මහා රජෙකි.

‘‘ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඔහුගේ ද ඉන්ද්‍ර යන නාමය දරන, මහත් බලැති, ඍද්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ, පිරිවර සහිත වූ බොහෝ පුත්‍රයෝ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

‘‘ပုရိမံ ဒိသံ ဓတရဋ္ဌော, ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော;

ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော, ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ.

පූර්ව දිශාවෙන් ධතරට්ඨ රජු ද, දක්ෂිණ දිශාවෙන් විරූළ්හක රජු ද, පශ්චිම දිශාවෙන් විරූපක්ඛ රජු ද, උත්තර දිශාවෙන් කුවේර රජු ද (යනාදී වශයෙන්)

‘‘စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ;

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အဋ္ဌံသု, ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ.

ඒ සතර වරම් මහා රජවරු මුළු දිශා සතරම ඒකාලෝක කරමින් කපිලවස්තු පුර මහා වනයෙහි වැඩ සිටියහ.

၃၃၇.‘‘တေသံ မာယာဝိနော ဒါသာ, အာဂုံ ဝဉ္စနိကာ သဌာ.

337. ඒ මහා රජවරුන්ගේ මායාකාරී වූ, කපටි වූ, වංචනික වූ දාසයෝ ද පැමිණියහ.

မာယာ ကုဋေဏ္ဍု ဝိဋေဏ္ဍု, ဝိဋုစ္စ ဝိဋုဋော သဟ.

මායා, කුටේණ්ඩු, විටේණ්ඩු, විටුච්ච සහ විටුට යන මොවුහු ද එකට පැමිණියහ.

‘‘စန္ဒနော ကာမသေဋ္ဌော စ, ကိန္နိဃဏ္ဍု နိဃဏ္ဍု စ;

ပနာဒေါ ဩပမညော စ, ဒေဝသူတော စ မာတလိ.

චන්දන, කාමසෙට්ඨ, කින්නිඝණ්ඩු, නිඝණ්ඩු ද, පනාද, ඕපමඤ්ඤ සහ දිව්‍ය රථ සාරථී මාතලී ද පැමිණියහ.

‘‘စိတ္တသေနော [Pg.207] စ ဂန္ဓဗ္ဗော, နဠောရာဇာ ဇနေသဘော ;

အာဂါ ပဉ္စသိခေါ စေဝ, တိမ္ဗရူ သူရိယဝစ္စသာ.

චිත්තසේන ගාන්ධර්වයා, නළ රජු, ජනසභ (ජනවසභ), පංචසිඛ, තිම්බරු ගාන්ධර්වයා සහ ඔහුගේ දියණිය වූ සූරියවච්චසා ද පැමිණියහ.

‘‘ဧတေ စညေ စ ရာဇာနော, ဂန္ဓဗ္ဗာ သဟ ရာဇုဘိ;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

මොවුන් ද, වෙනත් ගාන්ධර්ව රජවරු ද ඒ මහා රජවරුන් සමඟ සතුටු සිතින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ රැස්වීම දැකීමට මේ වනයට පැමිණියහ.

၃၃၈.‘‘အထာဂုံ နာဂသာ နာဂါ, ဝေသာလာ သဟတစ္ဆကာ.

338. ඉන්පසු නාභස විලෙහි වසන්නා වූ නාගයෝ ද, වෛශාලියෙහි වසන්නා වූ නාගයෝ ද තච්ඡක නාග පිරිස සමඟ (බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතුළු සංඝයා දැකීම සඳහා) පැමිණියහ.

ကမ္ဗလဿတရာ အာဂုံ, ပါယာဂါ သဟ ဉာတိဘိ.

කම්බල හා අස්සතර නාගයෝ ද පයාග තොටෙහි වසන නාගයෝ ද තම නෑදෑ පිරිවර සමඟ පැමිණියහ.

‘‘ယာမုနာ ဓတရဋ္ဌာ စ, အာဂူ နာဂါ ယသဿိနော;

ဧရာဝဏော မဟာနာဂေါ, သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ.

යමුනා නදිය ඇසුරු කළා වූ ද, ධතරට්ඨ කුලයෙහි උපන්නා වූ ද මහා යසස් ඇති නාගයෝ පැමිණියහ. මහා නාගරාජයෙකු බඳු වූ ඒරාවණ දිව්‍ය පුත්‍රයා ද මේ මහා වනයේ පැවැත්වෙන සංගමයට පැමිණියේය.

‘‘ယေ နာဂရာဇေ သဟသာ ဟရန္တိ, ဒိဗ္ဗာ ဒိဇာ ပက္ခိ ဝိသုဒ္ဓစက္ခူ;

ဝေဟာယသာ တေ ဝနမဇ္ဈပတ္တာ, စိတြာ သုပဏ္ဏာ ဣတိ တေသ နာမံ.

යම් ගුරුළෝ ඒ නාගරාජයන් බලහත්කාරයෙන් පැහැර ගනිත් ද, දිව්‍යමය වූ ද, ද්විජ (බිත්තරයෙන් හා මව් කුසින් යනුවෙන් දෙවරක් උපන්) වූ ද, පක්ෂීන් වූ ද, පිරිසිදු ඇස් ඇත්තා වූ ද ඒ චිත්‍ර සුපන්න නම් ගුරුළෝ අහසින් අවුත් වන මැදට පැමිණියහ.

‘‘အဘယံ တဒါ နာဂရာဇာနမာသိ, သုပဏ္ဏတော ခေမမကာသိ ဗုဒ္ဓေါ;

သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဥပဝှယန္တာ, နာဂါ သုပဏ္ဏာ သရဏမကံသု ဗုဒ္ဓံ.

එකල්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ ගුරුළු භයෙන් නාගයන්ට අභයදානය ලබා දී ඔවුන්ට නිර්භය බව සැලසූ සේක. මෘදු වචනයෙන් එකිනෙකා අමතමින් නාගයෝ ද ගුරුළෝ ද බුදුරජාණන් වහන්සේ සරණ ගියහ.

၃၃၉.‘‘ဇိတာ ဝဇိရဟတ္ထေန, သမုဒ္ဒံ အသုရာသိတာ.

339. වජ්‍රායුධය දරා සිටින සක් දෙවිඳු විසින් පරජය කරනු ලැබ, මහා සාගරය ඇසුරු කරගෙන වසන්නා වූ අසුරයෝ ද පැමිණියහ.

ဘာတရော ဝါသဝဿေတေ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော.

ඔවුහු වෛශ්‍රවණයාගේ (සක් දෙවිඳුගේ) සහෝදරයෝ ය, මහා ඉර්ධිමත් වූ ද මහා පිරිවර ඇත්තා වූ ද පිරිසකි.

‘‘ကာလကဉ္စာ မဟာဘိသ္မာ, အသုရာ ဒါနဝေဃသာ;

ဝေပစိတ္တိ သုစိတ္တိ စ, ပဟာရာဒေါ နမုစီ သဟ.

මහා භයානක ස්වරූප ඇති කාලකඤ්ජ අසුරයෝ ද, ධනුර්ධර වූ දානවෙඝස අසුරයෝ ද, වේපචිත්ති, සුචිත්ති සහ පහාරාද අසුරයෝ ද නමුචි නම් වූ මාරයා සමඟ පැමිණියහ.

‘‘သတဉ္စ ဗလိပုတ္တာနံ, သဗ္ဗေ ဝေရောစနာမကာ;

သန္နယှိတွာ ဗလိသေနံ, ရာဟုဘဒ္ဒမုပါဂမုံ;

သမယောဒါနိ ဘဒ္ဒန္တေ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

බලි අසුරයාගේ සියයක් පුත්‍රයෝ ද (ඔවුහු සියල්ලෝම වේරෝචන යන නාමය දරති) තම අසුර සේනාව සන්නද්ධ කොටගෙන රාහු අසුරේන්ද්‍රයා වෙත ගොස්, "පින්වත, දැන් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම වන සංගමයට යාමට කාලය පැමිණ ඇත" යැයි පවසා පැමිණියහ.

၃၄၀.‘‘အာပေါ စ ဒေဝါ ပထဝီ, တေဇော ဝါယော တဒါဂမုံ.

340. ආපෝ (ජල), පඨවි (පොළොව), තේජෝ (ගිනි), වායෝ (සුළං) යන කසිණ ඇසුරු කර උපන් දෙවිවරු ද එකල්හි පැමිණියහ.

ဝရုဏာ ဝါရဏာ ဒေဝါ, သောမော စ ယသသာ သဟ.

වරුණ, වාරණ සහ සෝම යන දෙවිවරු ද යස නමැති දෙවියන් සමඟ පැමිණියහ.

‘‘မေတ္တာ ကရုဏာ ကာယိကာ, အာဂုံ ဒေဝါ ယသဿိနော;

ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော.

මෛත්‍රී හා කරුණා භාවනාවන් වැඩීමෙන් උපන් දෙවිවරු ද මහා යසස් ඇතිව පැමිණියහ. දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ.

‘‘ဣဒ္ဓိမန္တော [Pg.208] ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘ဝေဏ္ဍုဒေဝါ သဟလိ စ, အသမာ စ ဒုဝေ ယမာ;

စန္ဒဿူပနိသာ ဒေဝါ, စန္ဒမာဂုံ ပုရက္ခတွာ.

වෙණ්ඩු දෙවිවරු ද, සහලී දෙවිවරු ද, අසම සහ යාම යන දෙවිවරුන් දෙදෙනා ද පැමිණියහ. චන්ද්‍රයා ඇසුරු කළා වූ දෙවිවරු චන්ද්‍ර දිව්‍ය පුත්‍රයා පෙරටු කරගෙන පැමිණියහ.

‘‘သူရိယဿူပနိသာ ဒေဝါ, သူရိယမာဂုံ ပုရက္ခတွာ;

နက္ခတ္တာနိ ပုရက္ခတွာ, အာဂုံ မန္ဒဝလာဟကာ.

සූර්යයා ඇසුරු කළා වූ දෙවිවරු සූර්ය දිව්‍ය පුත්‍රයා පෙරටු කරගෙන පැමිණියහ. තාරකාවන් ඇසුරු කළ දෙවිවරු තාරකා පෙරටු කරගෙන පැමිණියහ. මන්දවලාහක (වැසි වළාකුළු ඇසුරු කළ) දෙවිවරු ද පැමිණියහ.

‘‘ဝသူနံ ဝါသဝေါ သေဋ္ဌော, သက္ကောပါဂါ ပုရိန္ဒဒေါ;

ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော.

වසු දෙවිවරුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වූ, පෙර දන් දුන් හෙයින් පුරින්දද නම් වූ වාසව සක් දෙවිඳු ද පැමිණියේය. දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ.

‘‘ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘အထာဂုံ သဟဘူ ဒေဝါ, ဇလမဂ္ဂိသိခါရိဝ;

အရိဋ္ဌကာ စ ရောဇာ စ, ဥမာပုပ္ဖနိဘာသိနော.

ඉන්පසු ගිනි සිළුවක් මෙන් බබළන්නා වූ සහභූ දෙවිවරු ද, අරිට්ඨක, රෝජ සහ නිල් මහනෙල් මලක් බඳු පැහැ ඇති දෙවිවරු ද පැමිණියහ.

‘‘ဝရုဏာ သဟဓမ္မာ စ, အစ္စုတာ စ အနေဇကာ;

သူလေယျရုစိရာ အာဂုံ, အာဂုံ ဝါသဝနေသိနော;

ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော.

වරුණ, සහධම්ම, අච්චුත, අනේජක, සුලෙයිය හා රුචිර යන දෙවිවරු ද පැමිණියහ. වාසවනේසී නම් වූ දෙවිවරු ද පැමිණියහ. දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ.

‘‘ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘သမာနာ မဟာသမနာ, မာနုသာ မာနုသုတ္တမာ;

ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ အာဂုံ, အာဂုံ မနောပဒေါသိကာ.

සමාන, මහාසමාන, මානුස හා මානුසුත්තම යන දෙවිවරු ද පැමිණියහ. ක්‍රීඩාවෙහි ඇලී සිටීමෙන් චුත වන ඛිඩ්ඩාපදෝසික දෙවිවරු ද, එකිනෙකා කෙරෙහි මනස දූෂණය කරගැනීමෙන් චුත වන මනෝපදෝසික දෙවිවරු ද පැමිණියහ.

‘‘အထာဂုံ ဟရယော ဒေဝါ, ယေ စ လောဟိတဝါသိနော;

ပါရဂါ မဟာပါရဂါ, အာဂုံ ဒေဝါ ယသဿိနော;

ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော.

ඉන්පසු හරයෝ නම් දෙවිවරු ද, රතු පැහැ වස්ත්‍ර දරන්නා වූ දෙවිවරු ද පැමිණියහ. මහා යසස් ඇති පාරග හා මහාපාරග දෙවිවරු ද පැමිණියහ. දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ.

‘‘ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘သုက္ကာ ကရမ္ဘာ အရုဏာ, အာဂုံ ဝေဃနသာ သဟ;

ဩဒါတဂယှာ ပါမောက္ခာ, အာဂုံ ဒေဝါ ဝိစက္ခဏာ.

සුක්ක, කරම්භ හා අරුණ දෙවිවරු ද වේඝනස දෙවිවරුන් සමඟ පැමිණියහ. සුදු පැහැති සිරුරු ඇති ඕදාතගය්හ නම් ප්‍රධාන දෙවිවරු ද නුවණැති විචක්ඛණ දෙවිවරු ද පැමිණියහ.

‘‘သဒါမတ္တာ [Pg.209] ဟာရဂဇာ, မိဿကာ စ ယသဿိနော;

ထနယံ အာဂ ပဇ္ဇုန္နော, ယော ဒိသာ အဘိဝဿတိ.

සදාමත්ත හා හාරගජ දෙවිවරු ද මහා යසස් ඇති මිස්සක දෙවිවරු ද පැමිණියහ. සියලු දිශාවන්හි වැසි වස්වමින් අහසේ ගිගුම් දෙමින් පජ්ජුන්න දෙවිඳු ද පැමිණියේය.

‘‘ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ. ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘ခေမိယာ တုသိတာ ယာမာ, ကဋ္ဌကာ စ ယသဿိနော;

လမ္ဗီတကာ လာမသေဋ္ဌာ, ဇောတိနာမာ စ အာသဝါ;

နိမ္မာနရတိနော အာဂုံ, အထာဂုံ ပရနိမ္မိတာ.

ඛේමිය, තුසිත, යාම, කට්ඨක යන මහා යසස් ඇති දෙවිවරු ද පැමිණියහ. ලම්බීතක, ලාමසෙට්ඨ, ජෝතිනාම සහ ආසව යන දෙවිවරු ද, නිම්මාණරතී හා පරනිම්මිත දෙවිවරු ද පැමිණියහ.

‘‘ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ, ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ.

දස වැදෑරුම් වූ මේ දිව්‍ය සමූහයෝ දස ආකාරයකින් පැමිණි අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්ත වූහ. ඉර්ධිමත් වූ, දීප්තිමත් වූ, වර්ණවත් වූ හා මහා පිරිවර ඇති ඒ දෙවිවරු මහත් සතුටින් යුතුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වන සංගමයට පැමිණියහ.

‘‘သဋ္ဌေတေ ဒေဝနိကာယာ, သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော;

နာမနွယေန အာဂစ္ဆုံ, ယေ စညေ သဒိသာ သဟ.

හැටක් වූ මේ සියලු දිව්‍ය සමූහයෝ විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුක්තව තම තමන්ගේ නාම ගෝත්‍ර අනුව පැමිණියහ. ඔවුන්ට සමාන වූ සෙසු දෙවියෝ ද ඔවුනොවුන් සමඟ පැමිණියහ.

‘‘‘ပဝုဋ္ဌဇာတိမခိလံ, ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ;

ဒက္ခေမောဃတရံ နာဂံ, စန္ဒံဝ အသိတာတိဂံ’.

"නැවත ඉපදීමක් නැති, කෙලෙස් කටු රහිත, සතර ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, සංසාර ඕඝයෙන් එතෙර කරන්නා වූ ද, පාපයන්ගෙන් දුරු වූ, වළාකුළෙන් මිදුණු චන්ද්‍රයා මෙන් බබළන්නා වූ ඒ දසබලධාරී බුදුරජාණන් වහන්සේව අපි දකිමු" යැයි සිතා ඒ දෙවියෝ පැමිණියහ.

၃၄၁.‘‘သုဗြဟ္မာ ပရမတ္တော စ, ပုတ္တာ ဣဒ္ဓိမတော သဟ.

341. සුබ්‍රහ්ම සහ පරමත්ත යන බ්‍රහ්මරාජයන් දෙදෙනාද, සෘද්ධිමත් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඖරස පුත්‍රයන් ලෙස (බුදු පියාණන් වහන්සේ සමඟ) එක්ව පැමිණියහ.

သနင်္ကုမာရော တိဿော စ, သောပါဂ သမိတိံ ဝနံ.

සනන්කුමාර සහ තිස්ස යන බ්‍රහ්මයන් දෙදෙනා ද භික්ෂූන් වහන්සේලා රැස්ව සිටි මහා වනයට පැමිණියහ.

‘‘သဟဿံ ဗြဟ္မလောကာနံ, မဟာဗြဟ္မာဘိတိဋ္ဌတိ;

ဥပပန္နော ဇုတိမန္တော, ဘိသ္မာကာယော ယသဿိသော.

එක් ඇඟිල්ලකින් සක්වල දහසක් ආලෝකවත් කළ හැකි මහා බ්‍රහ්මයන් දහසක් ද පැමිණියහ. එහි උපන්, දීප්තිමත් වූ, මහා ශරීර ඇති, යසසින් යුත් යම් මහා බ්‍රහ්මයෙක් අන් බ්‍රහ්මයන් අභිබවා සිටීද, ඔහු ද පැමිණියේය.

‘‘ဒသေတ္ထ ဣဿရာ အာဂုံ, ပစ္စေကဝသဝတ္တိနော;

တေသဉ္စ မဇ္ဈတော အာဂ, ဟာရိတော ပရိဝါရိတော.

මහා බ්‍රහ්මයන් දස දෙනෙක් එහි වෙන් වෙන්ව තම බලය පවත්වමින් පැමිණියහ. ඔවුන් මැද ලක්ෂයක් බ්‍රහ්ම පිරිවර පිරිවරාගත් හරිත නම් මහා බ්‍රහ්මයා ද පැමිණියේය.

၃၄၂.‘‘တေ စ သဗ္ဗေ အဘိက္ကန္တေ, သဣန္ဒေ ဒေဝေ သဗြဟ္မကေ.

342. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සහ ඒ සියලු බ්‍රහ්මයන් ඇතුළු දේව සමූහයා පැමිණි කල්හි,

မာရသေနာ အဘိက္ကာမိ, ပဿ ကဏှဿ မန္ဒိယံ.

මාර සේනාව ද පැමිණියහ. ඒ අන්ධ බාල මාරයාගේ (කණ්හයාගේ) අඥානකම බලව්.

‘‘‘ဧထ ဂဏှထ ဗန္ဓထ, ရာဂေန ဗဒ္ဓမတ္ထု ဝေါ;

သမန္တာ ပရိဝါရေထ, မာ ဝေါ မုဉ္စိတ္ထ ကောစိ နံ’.

‘එව්, මොවුන්ව අල්ලාගනිව්, බැඳපියව්, රාගය නමැති රැහැනින් මොවුන්ව බැඳ තබව්, හාත්පසින් වටකරව්, කිසිවෙකුටවත් බේරී යන්නට ඉඩ නොදෙව්’ යැයි (මාරයා අණ කළේය).

‘‘ဣတိ [Pg.210] တတ္ထ မဟာသေနော, ကဏှော သေနံ အပေသယိ;

ပါဏိနာ တလမာဟစ္စ, သရံ ကတွာန ဘေရဝံ.

මෙසේ මහා සේනා ඇති මාරයා එහිදී පොළොවට අතින් ගසා, භයංකර හඬක් පවත්වමින් සිය සේනාව මෙහෙයවීය.

‘‘ယထာ ပါဝုဿကော မေဃော, ထနယန္တော သဝိဇ္ဇုကော;

+တဒါ သော ပစ္စုဒါဝတ္တိ, သင်္ကုဒ္ဓေါ အသယံဝသေ.

විදුලි කෙටීම් සහිතව ගොරවන වැසි වලාකුළක් මෙන් මාරයා සිය සේනාව යැවූ නමුත්, පසුව ඔහු බලවත් කෝපයට පත්ව, තමාගේ වසඟයට ගත නොහැකි වූ බැවින් පසුබසින ලදී.

၃၄၃. တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ, ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ.

343. පස්මරුන් දිනූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ සියල්ල විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන හඳුනාගෙන,

တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ, သာဝကေ သာသနေ ရတေ.

ශාසනයෙහි ඇලුම් කරන සිය ශ්‍රාවක භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘မာရသေနာ အဘိက္ကန္တာ, တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ;

တေ စ အာတပ္ပမကရုံ, သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ဝီတရာဂေဟိ ပက္ကာမုံ, နေသံ လောမာပိ ဣဉ္ဇယုံ.

‘මහණෙනි, මාර සේනාව පැමිණ සිටිති, ඔවුන් හඳුනාගනිව්.’ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ අවවාදය අසා භික්ෂූහු (ඵලසමාපත්තියට සමවැද) වීර්යය කළහ. එවිට මාර සේනාව වීතරාගී රහතන් වහන්සේලාගෙන් ඉවත් වී ගියහ. ඔවුන්ගේ රෝම කූපයක් පවා සලිත කිරීමට මාර සේනාවට නොහැකි විය.

‘‘‘သဗ္ဗေ ဝိဇိတသင်္ဂါမာ, ဘယာတီတာ ယသဿိနော;

မောဒန္တိ သဟ ဘူတေဟိ, သာဝကာ တေ ဇနေသုတာ’’တိ.

සංසාර යුද්ධයෙන් ජයගත්, බිය ඉක්මවා ගිය, යසස් ඇති, ලෝකයා අතර ප්‍රකට වූ ඒ සියලු ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා අනෙක් ආර්යයන් වහන්සේලා සමඟ එක්ව සතුටු වෙති.

မဟာသမယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

සත්වැනි මහාසමය සූත්‍රය නිම විය.

၈. သက္ကပဉှသုတ္တံ

8. ශක්‍ර ප්‍රශ්න සූත්‍රය (සක්කපඤ්හ සූත්‍රය)

၃၄၄. ဧဝံ [Pg.211] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရတိ, ပါစီနတော ရာဇဂဟဿ အမ္ဗသဏ္ဍာ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တဿုတ္တရတော ဝေဒိယကေ ပဗ္ဗတေ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဥဿုက္ကံ ဥဒပါဒိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အထ ခေါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? အဒ္ဒသာ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ မဂဓေသု ဝိဟရန္တံ ပါစီနတော ရာဇဂဟဿ အမ္ဗသဏ္ဍာ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တဿုတ္တရတော ဝေဒိယကေ ပဗ္ဗတေ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ. ဒိသွာန ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, မာရိသာ, ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရတိ, ပါစီနတော ရာဇဂဟဿ အမ္ဗသဏ္ဍာ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တဿုတ္တရတော ဝေဒိယကေ ပဗ္ဗတေ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ. ယဒိ ပန, မာရိသာ, မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’’တိ ခေါ ဒေဝါ တာဝတိံသာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ.

344. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ දේශයෙහි රජගහනුවරට නැගෙනහිරින් පිහිටි අම්බසණ්ඩ නම් බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයට උතුරින් වූ වේදියක පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීමට බලවත් කැමැත්තක් ඇති විය. එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට මෙසේ සිතුණි: ‘අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැන් කොහි වැඩවසන සේක් ද?’ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ දේශයෙහි රජගහනුවරට නැගෙනහිරින් පිහිටි අම්බසණ්ඩ නම් බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයට උතුරින් වූ වේදියක පර්වතයෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන බව දුටුවේය. දැක, තාවතිංස වැසි දෙවිවරුන් අමතා මෙසේ කීවේය: ‘නිදුකාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ දේශයෙහි... ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. නිදුකාණෙනි, අපි ඒ අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකීමට එදෙසට යන්නෙමු නම් මැනවි නේද?’ එවිට තාවතිංස වැසි දෙවිවරු, ‘එසේය පින්වත, එය ඉතා මැනවි’ යැයි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දුන්හ.

၃၄၅. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စသိခံ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, တာတ ပဉ္စသိခ, ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရတိ ပါစီနတော ရာဇဂဟဿ အမ္ဗသဏ္ဍာ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တဿုတ္တရတော ဝေဒိယကေ ပဗ္ဗတေ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ. ယဒိ ပန, တာတ ပဉ္စသိခ, မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’’တိ ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဗေလုဝပဏ္ဍုဝီဏံ အာဒါယ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ အနုစရိယံ ဥပါဂမိ.

345. ඉන්පසු ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා පංචසිඛ නම් ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත් පංචසිඛය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ දේශයෙහි... ඉන්දසාල ගුහාවෙහි වැඩවසන සේක. පින්වත් පංචසිඛය, අපි ඒ අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකීමට එදෙසට යන්නෙමු නම් මැනවි නේද?’ එවිට පංචසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා, ‘එසේය පින්වත, එය ඉතා මැනවි’ යැයි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට එකඟ වී, බෙලුවපණ්ඩු නම් වීණාව ද රැගෙන ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සමඟ ගමනට සහභාගී විය.

၃၄၆. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ ပရိဝုတော ပဉ္စသိခေန ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တေန ပုရက္ခတော သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု အန္တရဟိတော မဂဓေသု ပါစီနတော ရာဇဂဟဿ အမ္ဗသဏ္ဍာ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမော, တဿုတ္တရတော ဝေဒိယကေ ပဗ္ဗတေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေဒိယကော ပဗ္ဗတော [Pg.212] အတိရိဝ ဩဘာသဇာတော ဟောတိ အမ္ဗသဏ္ဍာ စ ဗြာဟ္မဏဂါမော ယထာ တံ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝေန. အပိဿုဒံ ပရိတော ဂါမေသု မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အာဒိတ္တဿု နာမဇ္ဇ ဝေဒိယကော ပဗ္ဗတော ဈာယတိသု နာမဇ္ဇ ဝေဒိယကော ပဗ္ဗတော ဇလတိသု နာမဇ္ဇ ဝေဒိယကော ပဗ္ဗတော ကိံသု နာမဇ္ဇ ဝေဒိယကော ပဗ္ဗတော အတိရိဝ ဩဘာသဇာတော အမ္ဗသဏ္ဍာ စ ဗြာဟ္မဏဂါမော’’တိ သံဝိဂ္ဂါ လောမဟဋ္ဌဇာတာ အဟေသုံ.

346. ඉක්බිති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා තාවතිංස වැසි දෙවිවරුන් පිරිවරාගෙන පංචසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා පෙරටු කරගෙන, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිග හරින්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් ඉතා වේගයෙන් තාවතිංස දිව්‍ය ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී, මගධ දේශයෙහි රජගහනුවරට නැගෙනහිරින් වූ වේදියක පර්වතයෙහි පහළ විය. එකල්හි ඒ වේදියක පර්වතය ද අම්බසණ්ඩ බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමය ද දෙවියන්ගේ තේජසින් ඉතා බලවත් ලෙස ආලෝකවත් විය. අවට ගම්වල මිනිස්සු මෙසේ කීහ: ‘අද වේදියක පර්වතය ගිනිගෙන ඇවිලෙන්නාක් මෙනි, අද වේදියක පර්වතය දැවෙන්නාක් මෙනි, අද වේදියක පර්වතය ගිනිදැල් නගින්නාක් මෙනි. අද වේදියක පර්වතය සහ අම්බසණ්ඩ ග්‍රාමය මෙසේ අතිශයින් ආලෝකවත් වීමට හේතුව කුමක්ද?’ මෙසේ කී ඔවුහු බලවත් සංවේගයට පත්ව ලොමුඩැහැගැනීම් ඇතිව සිටියහ.

၃၄၇. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စသိခံ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒုရုပသင်္ကမာ ခေါ, တာတ ပဉ္စသိခ, တထာဂတာ မာဒိသေန, ဈာယီ ဈာနရတာ, တဒန္တရံ ပဋိသလ္လီနာ. ယဒိ ပန တွံ, တာတ ပဉ္စသိခ, ဘဂဝန္တံ ပဌမံ ပသာဒေယျာသိ, တယာ, တာတ, ပဌမံ ပသာဒိတံ ပစ္ဆာ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’’တိ ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဗေလုဝပဏ္ဍုဝီဏံ အာဒါယ ယေန ဣန္ဒသာလဂုဟာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဧတ္တာဝတာ မေ ဘဂဝါ နေဝ အတိဒူရေ ဘဝိဿတိ နာစ္စာသန္နေ, သဒ္ဒဉ္စ မေ သောဿတီ’’တိ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ.

347. එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා පඤ්චසිඛ ගන්ධබ්බ දිව්‍යපුත්‍රයා අමතා මෙසේ පැවසීය. "පින්වත් පඤ්චසිඛ, තථාගතයන් වහන්සේලා ධ්‍යානයෙහි නිරතව, ධ්‍යාන සුවයෙන් වෙසෙමින් හුදකලාව වැඩ සිටින බැවින් මා වැනි අයෙකුට උන්වහන්සේ වෙත ළඟා වීම අපහසුය. ඉදින් පින්වත් පඤ්චසිඛ, ඔබ පළමුව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රසාදය දිනා ගන්නේ නම් මැනවි. ඔබ පළමුව උන්වහන්සේව සතුටු කළ පසු, අපට ඒ අරහත් වූ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක වැඳපුදා ගැනීමට පැමිණිය හැකිය." "එසේය, දේවේන්ද්‍රයනි" යැයි පඤ්චසිඛ ගන්ධබ්බ දිව්‍යපුත්‍රයා ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී, බේලුවපණ්ඩු වීණාව ද රැගෙන ඉන්දසාල ගුහාව ඇති තැනට ගියේය. එහි ගොස් "බුදුරජාණන් වහන්සේට ඉතා ඈතත් නොවූ, ඉතා මෑතත් නොවූ, මාගේ වීණා හඬ උන්වහන්සේට ඇසෙන" සුදුසු ස්ථානයක සිට ගත්තේය.

ပဉ္စသိခဂီတဂါထာ

පඤ්චසිඛ දිව්‍යපුත්‍රයා ගැයූ ගීත ගාථා

၃၄၈. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော ဗေလုဝပဏ္ဍုဝီဏံ အဿာဝေသိ, ဣမာ စ ဂါထာ အဘာသိ ဗုဒ္ဓူပသဉှိတာ ဓမ္မူပသဉှိတာ သံဃူပသဉှိတာ အရဟန္တူပသဉှိတာ ကာမူပသဉှိတာ –

348. එක් පසෙක සිටි පඤ්චසිඛ ගන්ධබ්බ දිව්‍යපුත්‍රයා බේලුවපණ්ඩු වීණාව වයමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ, ධර්මය, සංඝයා, රහතන් වහන්සේලා සහ කාම ගුණයන් (ප්‍රේමය) අරභයා රචිත මෙම ගාථාවන් ගැයුවේය.

‘‘ဝန္ဒေ တေ ပိတရံ ဘဒ္ဒေ, တိမ္ဗရုံ သူရိယဝစ္ဆသေ;

ယေန ဇာတာသိ ကလျာဏီ, အာနန္ဒဇနနီ မမ.

"පින්වත් සූරියවච්ඡසා, මට ආනන්දය උපදවන, පින්වත් රූපයකින් යුත් ඔබ වැදූ ඔබගේ පියා වූ තිම්බරු ගන්ධබ්බ රජුට මම නමස්කාර කරමි."

‘‘ဝါတောဝ သေဒတံ ကန္တော, ပါနီယံဝ ပိပါသတော;

အင်္ဂီရသိ ပိယာမေသိ, ဓမ္မော အရဟတာမိဝ.

"දහඩියෙන් පෙළෙන්නෙකුට සිසිල් සුළඟ ප්‍රිය වන්නාක් මෙන් ද, පිපාසිතයෙකුට සිසිල් පැන් ප්‍රිය වන්නාක් මෙන් ද, රහතන් වහන්සේලාට ශ්‍රී සද්ධර්මය ප්‍රිය වන්නාක් මෙන් ද, අංගීරසී පින්වතිය, ඔබ මට ප්‍රිය වන්නෙහිය."

‘‘အာတုရဿေဝ ဘေသဇ္ဇံ, ဘောဇနံဝ ဇိဃစ္ဆတော;

ပရိနိဗ္ဗာပယ မံ ဘဒ္ဒေ, ဇလန္တမိဝ ဝါရိနာ.

"රෝගියෙකුට ඖෂධයක් මෙන් ද, බඩගින්නෙන් පෙළෙන්නෙකුට ආහාරයක් මෙන් ද, පින්වතිය, ඇවිළෙන ගින්නක් ජලයෙන් නිවන්නාක් මෙන් මා (ප්‍රේමයෙන්) දැවෙන දාහය නිවාලන්න."

‘‘သီတောဒကံ [Pg.213] ပေါက္ခရဏိံ, ယုတ္တံ ကိဉ္ဇက္ခရေဏုနာ;

နာဂေါ ဃမ္မာဘိတတ္တောဝ, ဩဂါဟေ တေ ထနူဒရံ.

"ග්‍රීෂ්මයෙන් පෙළෙන ඇතෙකු පියුම් රේණු පිරි සීතල ජලය ඇති පොකුණකට බසින්නාක් මෙන්, මම ඔබගේ ළය මඬලට (ළය අභ්‍යන්තරයට) පිවිසෙන්නට කැමැත්තෙමි."

‘‘အစ္စင်္ကုသောဝ နာဂေါဝ, ဇိတံ မေ တုတ္တတောမရံ;

ကာရဏံ နပ္ပဇာနာမိ, သမ္မတ္တော လက္ခဏူရုယာ.

"හෙණ්ඩුවෙන් පාලනය කළ නොහැකි, හෙල්ල හා මූනල පහර පවා නොතකන (මොන් වැදුණු) ඇතෙකු මෙන්, ඔබගේ රූ සපුවෙන් මත්ව සිටින මම ද කිසිවක් හරි හැටි තේරුම් ගත නොහැකිව සිටිමි."

‘‘တယိ ဂေဓိတစိတ္တောသ္မိ, စိတ္တံ ဝိပရိဏာမိတံ;

ပဋိဂန္တုံ န သက္ကောမိ, ဝင်္ကဃသ္တောဝ အမ္ဗုဇော.

"ඔබ කෙරෙහි මගේ සිත තදින් ඇලී තිබේ, මාගේ සිත වෙනස් වී ඇත. බිලී කොක්ක ගිල දැමූ මත්ස්‍යයෙකුට මෙන් මට ඉන් මිදී ආපසු යා නොහැක."

‘‘ဝါမူရု သဇ မံ ဘဒ္ဒေ, သဇ မံ မန္ဒလောစနေ;

ပလိဿဇ မံ ကလျာဏိ, ဧတံ မေ အဘိပတ္ထိတံ.

"මනහර කලවා ඇති පින්වතිය, මා වැළඳගන්න. මනහර නෙත් ඇති පින්වතිය, මා ආදරයෙන් වැළඳගන්න. රූබර තැනැත්තිය, ඔබ මාව වැළඳගන්නා ලෙස මම නිරතුරුවම ප්‍රාර්ථනා කරමි."

‘‘အပ္ပကော ဝတ မေ သန္တော, ကာမော ဝေလ္လိတကေသိယာ;

အနေကဘာဝေါ သမုပ္ပာဒိ, အရဟန္တေဝ ဒက္ခိဏာ.

"රැළි ගැසුණු කෙස් කළඹක් ඇති පින්වතිය, ඔබ කෙරෙහි මා තුළ මුලදී තිබූ ස්වල්ප වූ ආශාව, රහතන් වහන්සේ නමකට දෙනු ලබන දක්ෂිණාවක ආනිසංස මෙන් බොහෝ සෙයින් වැඩි විය."

‘‘ယံ မေ အတ္ထိ ကတံ ပုညံ, အရဟန္တေသု တာဒိသု;

တံ မေ သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏိ, တယာ သဒ္ဓိံ ဝိပစ္စတံ.

"රහතන් වහන්සේලා උදෙසා මා යම් පින්කමක් කර ඇත් ද, සියලු අංගයෙන් ලක්ෂණ වූ පින්වතිය, ඒ පින්වල විපාකය ඔබ හා සමඟම මට ලැබේවා!"

‘‘ယံ မေ အတ္ထိ ကတံ ပုညံ, အသ္မိံ ပထဝိမဏ္ဍလေ;

တံ မေ သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏိ, တယာ သဒ္ဓိံ ဝိပစ္စတံ.

"මේ මුළු මහ පොළොව මත මා යම් පින්කමක් කර ඇත් ද, සියලු අංගයෙන් ලක්ෂණ වූ පින්වතිය, ඒ පින්වල විපාකය ඔබ හා සමඟම මට ලැබේවා!"

‘‘သကျပုတ္တောဝ ဈာနေန, ဧကောဒိ နိပကော သတော;

အမတံ မုနိ ဇိဂီသာနော, တမဟံ သူရိယဝစ္ဆသေ.

"සූරියවච්ඡසා, ධ්‍යානයෙහි එකඟ වූ සිතින්, සිහියෙන් හා නුවණින් යුත් ශාක්‍ය පුත්‍ර මුනිවරයෙකු අමෘත මහා නිවන සොයන්නාක් මෙන් මම ඔබව සොයමි."

‘‘ယထာပိ မုနိ နန္ဒေယျ, ပတွာ သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ;

ဧဝံ နန္ဒေယျံ ကလျာဏိ, မိဿီဘာဝံ ဂတော တယာ.

"පින්වතිය, උතුම් සම්බෝධියට පැමිණි මුනිවරයෙකු යම් සේ සතුටු වන්නේ ද, ඔබ හා එක් වීමට ලැබීමෙන් මම ද එසේම සතුටු වන්නෙමි."

‘‘သက္ကော စေ မေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, တာဝတိံသာနမိဿရော;

တာဟံ ဘဒ္ဒေ ဝရေယျာဟေ, ဧဝံ ကာမော ဒဠှော မမ.

"තව්තිසා දෙව්ලොවට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මට වරයක් දෙන්නේ නම්, පින්වතිය, මම ඒ දේව රාජ්‍යය පවා හැර ඔබවම තෝරා ගන්නෙමි. ඔබ කෙරෙහි මගේ ප්‍රේමය එතරම්ම දැඩි ය."

‘‘သာလံဝ န စိရံ ဖုလ္လံ, ပိတရံ တေ သုမေဓသေ;

ဝန္ဒမာနော နမဿာမိ, ယဿာ သေတာဒိသီ ပဇာ’’တိ.

"නුවණැති පින්වතිය, මනාව පිපුණු සල් ගසක් බඳු වූ, ඔබ වැනි දියණියක සිටින ඔබගේ පියාට මම වන්දනා කරමි."

၃၄၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ ပဉ္စသိခံ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံသန္ဒတိ ခေါ တေ, ပဉ္စသိခ, တန္တိဿရော ဂီတဿရေန, ဂီတဿရော စ တန္တိဿရေန; န စ ပန တေ ပဉ္စသိခ, တန္တိဿရော ဂီတဿရံ အတိဝတ္တတိ, ဂီတဿရော စ တန္တိဿရံ. ကဒါ သံယူဠှာ ပန တေ, ပဉ္စသိခ, ဣမာ ဂါထာ ဗုဒ္ဓူပသဉှိတာ ဓမ္မူပသဉှိတာ [Pg.214] သံဃူပသဉှိတာ အရဟန္တူပသဉှိတာ ကာမူပသဉှိတာ’’တိ? ‘‘ဧကမိဒံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမယေန ဘဒ္ဒါ နာမ သူရိယဝစ္ဆသာ တိမ္ဗရုနော ဂန္ဓဗ္ဗရညော ဓီတာ, တမဘိကင်္ခါမိ. သာ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂိနီ ပရကာမိနီ ဟောတိ; သိခဏ္ဍီ နာမ မာတလိဿ သင်္ဂါဟကဿ ပုတ္တော, တမဘိကင်္ခတိ. ယတော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တံ ဘဂိနိံ နာလတ္ထံ ကေနစိ ပရိယာယေန. အထာဟံ ဗေလုဝပဏ္ဍုဝီဏံ အာဒါယ ယေန တိမ္ဗရုနော ဂန္ဓဗ္ဗရညော နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗေလုဝပဏ္ဍုဝီဏံ အဿာဝေသိံ, ဣမာ စ ဂါထာ အဘာသိံ ဗုဒ္ဓူပသဉှိတာ ဓမ္မူပသဉှိတာ သံဃူပသဉှိတာ အရဟန္တူပသဉှိတာ ကာမူပသဉှိတာ –

349. මෙසේ ගැයූ කල බුදුරජාණන් වහන්සේ පඤ්චසිඛ ගන්ධබ්බ දිව්‍යපුත්‍රයාට මෙසේ වදාළ සේක. "පඤ්චසිඛ, ඔබගේ වීණා හඬ ගීත ස්වරයට ද, ගීත ස්වරය වීණා හඬට ද මනාව ගැලපෙයි. පඤ්චසිඛ, ඔබගේ වීණා හඬ ගීතය ඉක්මවා නොයන අතර ගීතය ද වීණා හඬ ඉක්මවා නොයයි. පඤ්චසිඛ, බුදුන්, දහම්, සඟුන්, රහතන් වහන්සේලා සහ කාම ගුණයන් අරභයා රචිත මෙම ගාථාවන් ඔබ රචනා කළේ කවදා ද?" "ස්වාමීනි, බුදුරජාණන් වහන්සේ උතුම් සම්බුද්ධත්වය ලබා මුල් කාලයේ උරුවෙල් ජනපදයේ නේරංජරා ගං තීරයේ අජපාල නුග රුක මුල වැඩ වෙසෙන සමයෙහි මම මේවා රචනා කළෙමි. ස්වාමීනි, ඒ සමයෙහි මම තිම්බරු ගන්ධබ්බ රජුගේ දියණිය වූ සූරියවච්ඡසා නම් වූ පින්වත් දිව්‍යාංගනාවට දැඩි සේ ඇලුම් කළෙමි. එහෙත් ස්වාමීනි, ඕ තොමෝ වෙනත් අයෙකුට ප්‍රිය කළාය. ඒ මාතලි රියදුරාගේ පුත් වූ සිඛණ්ඩී නම් වූ දිව්‍ය පුත්‍රයාය. ස්වාමීනි, මට කිසිදු පියවරකින් ඇයව ලබාගත නොහැකි වූ බැවින්, මම බේලුවපණ්ඩු වීණාව ගෙන තිම්බරු ගන්ධබ්බ රජුගේ භවනයට ගොස් වීණාව වයමින් බුදුන්, දහම්, සඟුන්, රහතන් වහන්සේලා සහ කාම ගුණයන් අරභයා මෙම ගාථාවන් ගැයුවෙමි."

‘‘ဝန္ဒေ တေ ပိတရံ ဘဒ္ဒေ, တိမ္ဗရုံ သူရိယဝစ္ဆသေ;

ယေန ဇာတာသိ ကလျာဏီ, အာနန္ဒဇနနီ မမ. …ပေ…

"පින්වත් සූරියවච්ඡසා, මට ආනන්දය උපදවන, පින්වත් රූපයකින් යුත් ඔබ වැදූ ඔබගේ පියා වූ තිම්බරු ගන්ධබ්බ රජුට මම නමස්කාර කරමි. . . (පෙ . . .)"

သာလံဝ န စိရံ ဖုလ္လံ, ပိတရံ တေ သုမေဓသေ;

ဝန္ဒမာနော နမဿာမိ, ယဿာ သေတာဒိသီ ပဇာ’’တိ.

"නුවණැති පින්වතිය, මනාව පිපුණු සල් ගසක් බඳු වූ, ඔබ වැනි දියණියක සිටින ඔබගේ පියාට මම වන්දනා කරමි."

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ဘဒ္ဒါ သူရိယဝစ္ဆသာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါ မေ, မာရိသ, သော ဘဂဝါ သမ္မုခါ ဒိဋ္ဌော အပိ စ သုတောယေဝ မေ သော ဘဂဝါ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ ဥပနစ္စန္တိယာ. ယတော ခေါ တွံ, မာရိသ, တံ ဘဂဝန္တံ ကိတ္တေသိ, ဟောတု နော အဇ္ဇ သမာဂမော’တိ. သောယေဝ နော, ဘန္တေ, တဿာ ဘဂိနိယာ သဒ္ဓိံ သမာဂမော အဟောသိ. န စ ဒါနိ တတော ပစ္ဆာ’’တိ.

"ස්වාමීනී, මෙසේ පැවසූ කල, භද්දා සූරියවච්ඡසා මට මෙසේ කීවාය: 'නිදුකාණෙනි, මා ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව මුහුණට මුහුණ දැක නැත. එසේ වුවත්, තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ සුධර්මා සභාවේ නටන අතරතුර ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගැන මා අසා ඇත. නිදුකාණෙනි, ඔබ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන බැවින්, අද අපගේ මුණගැසීම සිදුවේවා!' ස්වාමීනී, ඒ සහෝදරිය සමඟ මගේ මුණගැසීම සිදු වූයේ එපමණකි. ඉන් පසුව මෙතෙක් එය සිදු නොවීය."

သက္ကူပသင်္ကမ

ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ පැමිණීම

၃၅၀. အထ ခေါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဋိသမ္မောဒတိ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတာ, ဘဂဝါ စ ပဉ္စသိခေနာ’’တိ. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စသိခံ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘အဘိဝါဒေဟိ မေ တွံ, တာတ ပဉ္စသိခ, ဘဂဝန္တံ – ‘သက္ကော, ဘန္တေ, ဒေဝါနမိန္ဒော သာမစ္စော သပရိဇနော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ’’. ‘‘ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါ’’တိ ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတိ – ‘‘သက္ကော, ဘန္တေ, ဒေဝါနမိန္ဒော သာမစ္စော သပရိဇနော ဘဂဝတော [Pg.215] ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သုခီ ဟောတု, ပဉ္စသိခ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သာမစ္စော သပရိဇနော; သုခကာမာ ဟိ ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ ယေ စညေ သန္တိ ပုထုကာယာ’’တိ.

350. ඉන්පසු ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ ඉතා සතුටින් පිළිසඳරෙහි යෙදෙයි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද පඤ්චසිඛ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙති." එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා අමතා මෙසේ කීවේය: "පින්වත් පඤ්චසිඛය, මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ වන්දනා කරව - 'ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ඇමතිවරුන් සහ පිරිවර සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වන්දනා කරති' කියායි." පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා "එසේය පින්වතුන් වහන්ස" කියා ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ වන්දනා කළේය: "ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ඇමතිවරුන් සහ පිරිවර සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වන්දනා කරති." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේ: "පඤ්චසිඛය, ඇමතිවරුන් සහ පිරිවර සමඟ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙසේ සුවපත් වේවා! දෙවිවරු, මිනිස්සු, අසුරයෝ, නාගයෝ, ගාන්ධර්වයෝ සහ අනෙකුත් බොහෝ සත්ව ප්‍රජාවෝ සුවයම කැමති වන්නාහ" කියායි.

၃၅၁. ဧဝဉ္စ ပန တထာဂတာ ဧဝရူပေ မဟေသက္ခေ ယက္ခေ အဘိဝဒန္တိ. အဘိဝဒိတော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဣန္ဒသာလဂုဟံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဒေဝါပိ တာဝတိံသာ ဣန္ဒသာလဂုဟံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ပဉ္စသိခေါပိ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော ဣန္ဒသာလဂုဟံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ.

351. තථාගතයන් වහන්සේලා මෙබඳු මහේශාක්‍ය දේවතාවන්ට මෙසේ ආමන්ත්‍රණය කරති. මෙසේ ආමන්ත්‍රණය ලැබූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කොට එකත්පසක සිටගත්තේය. තව්තිසා වැසි දෙවිවරු ද ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කොට එකත්පසක සිටගත්හ. පඤ්චසිඛ ගාන්ධර්ව දිව්‍යපුත්‍රයා ද ඉන්දසාල ගුහාවට පිවිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කොට එකත්පසක සිටගත්තේය.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဣန္ဒသာလဂုဟာ ဝိသမာ သန္တီ သမာ သမပါဒိ, သမ္ဗာဓာ သန္တီ ဥရုန္ဒာ သမပါဒိ, အန္ဓကာရော ဂုဟာယံ အန္တရဓာယိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ ယထာ တံ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝေန.

ඒ අවස්ථාවෙහිදී ඉන්දසාල ගුහාවේ විසමව තිබූ තැන් සමතලා විය, පටු තැන් පෘථුල විය. දෙවියන්ගේ දේව ආනුභාවයෙන් ගුහාවෙහි අඳුර පහව ගොස් ආලෝකය උදා විය.

၃၅၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယမိဒံ အာယသ္မတော ကောသိယဿ, အဗ္ဘုတမိဒံ အာယသ္မတော ကောသိယဿ တာဝ ဗဟုကိစ္စဿ ဗဟုကရဏီယဿ ယဒိဒံ ဣဓာဂမန’’န္တိ. ‘‘စိရပဋိကာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုကာမော; အပိ စ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ကေဟိစိ ကေဟိစိ ကိစ္စကရဏီယေဟိ ဗျာဝဋော; ဧဝါဟံ နာသက္ခိံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဧကမိဒံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ သလဠာဂါရကေ. အထ ခွာဟံ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိံ အဂမာသိံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေန ခေါ ပန, ဘန္တေ, သမယေန ဘဂဝါ အညတရေန သမာဓိနာ နိသိန္နော ဟောတိ, ဘူဇတိ စ နာမ ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ ပရိစာရိကာ ဘဂဝန္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ, ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ တိဋ္ဌတိ. အထ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘူဇတိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘိဝါဒေဟိ မေ တွံ, ဘဂိနိ, ဘဂဝန္တံ – ‘‘သက္ကော, ဘန္တေ, ဒေဝါနမိန္ဒော သာမစ္စော သပရိဇနော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သာ ဘူဇတိ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အကာလော ခေါ, မာရိသ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ; ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ’တိ. ‘တေန ဟီ, ဘဂိနိ, ယဒါ ဘဂဝါ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌိတော ဟောတိ, အထ မမ ဝစနေန ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေဟိ – ‘‘သက္ကော, ဘန္တေ, ဒေဝါနမိန္ဒော [Pg.216] သာမစ္စော သပရိဇနော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ကစ္စိ မေ သာ, ဘန္တေ, ဘဂိနီ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေသိ? သရတိ ဘဂဝါ တဿာ ဘဂိနိယာ ဝစန’’န္တိ? ‘‘အဘိဝါဒေသိ မံ သာ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘဂိနီ, သရာမဟံ တဿာ ဘဂိနိယာ ဝစနံ. အပိ စာဟံ အာယသ္မတော နေမိသဒ္ဒေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌိတော’’တိ. ‘‘ယေ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ အမှေဟိ ပဌမတရံ တာဝတိံသကာယံ ဥပပန္နာ, တေသံ မေ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, ဒိဗ္ဗာ ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာ’တိ. တံ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, သက္ခိဒိဋ္ဌံ ယတော တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပန္နော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဒိဗ္ဗာ ကာယာ ပရိပူရေန္တိ, ဟာယန္တိ အသုရကာယာတိ.

352. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට මෙසේ වදාළ සේක: "ආයුෂ්මත් කෝසිය, බොහෝ කටයුතු ඇති, බොහෝ වැඩ රාජකාරි ඇති ඔබගේ මෙහි පැමිණීම පුදුම සහගතය, මෙය අසිරිමත් කරුණකි." "ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස පැමිණීමට මා තුළ බොහෝ කලක සිට කැමැත්තක් තිබුණි. එහෙත් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ විවිධ වූ කටයුතුවල නිරතව සිටි නිසා මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස පැමිණීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනී, එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සලළාගාරක නම් වූ කුටියෙහි වැඩවසන සේක. එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට ගියෙමි. ස්වාමීනී, ඒ අවස්ථාවෙහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා සමාධියකට සම වැදී වැඩසිටි සේක. වෛශ්‍රවණ මහරජුගේ පරිවාර දිව්‍ය දුවක වූ භූජතී නම් තැනැත්තිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අසල දොහොත් මුදුන් දී වන්දනා කරමින් සිටියාය. ස්වාමීනී, එවිට මම භූජතීට මෙසේ කීවෙමි: 'සහෝදරිය, මා වෙනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ වන්දනා කරව - ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ඇමතිවරුන් සහ පිරිවර සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වන්දනා කරති' කියායි. ස්වාමීනී, මෙසේ පැවසූ කල එම භූජතී මට මෙසේ කීවාය: 'නිදුකාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට මෙය සුදුසු කාලය නොවේ, උන්වහන්සේ හුදෙකලාව විවේකීව වැඩසිටිති' කියායි. 'එසේ නම් සහෝදරිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සමාධියෙන් නැගී සිටි විට මාගේ වචනයෙන් මෙසේ පවසන්න: ස්වාමීනී, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ඇමතිවරුන් සහ පිරිවර සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් සිරසින් වන්දනා කරති' කියායි. ස්වාමීනී, එම සහෝදරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කළාද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඒ සහෝදරිය පැවසූ වචන සිහිපත් වේද?" "දේවේන්ද්‍රය, ඒ සහෝදරිය මට වන්දනා කළාය. ඒ සහෝදරිය පැවසූ වචන මට මතකය. එසේම මා ඒ සමාධියෙන් නැගී සිටියේ ඔබගේ රිය සකේ (රෝදවල) හඬින්ය." "ස්වාමීනී, අපට වඩා පළමුව තව්තිසා දේව මණ්ඩලයට පැමිණි යම් දෙවිවරු ඇද්ද, ඔවුන්ගෙන් මා මෙබඳු වචනයක් අසා ඇත, ඔවුන්ගෙන් එය මැනවින් පිළිගෙන ඇත: 'යම් කලෙක අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව උපදින්නාහුද, එවිට දිව්‍ය ලෝකයන් පිරී යයි, අසුර පිරිස් පිරිහෙයි' කියායි. ස්වාමීනී, තථාගත අර්හත් සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ලොව උපන් දා සිට දිව්‍ය පිරිස් පිරී යන බවත්, අසුර පිරිස් පිරිහෙන බවත් මම ප්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන්ම දකිමි."

ဂေါပကဝတ္ထု

ගෝපක කතා වස්තුව

၃၅၃. ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ဂေါပိကာ နာမ သကျဓီတာ အဟောသိ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ ဓမ္မေ ပသန္နာ သံဃေ ပသန္နာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနီ. သာ ဣတ္ထိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ ပုရိသတ္တံ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ. ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ အမှာကံ ပုတ္တတ္တံ အဇ္ဈုပဂတာ. တတြပိ နံ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘ဂေါပကော ဒေဝပုတ္တော, ဂေါပကော ဒေဝပုတ္တော’တိ. အညေပိ, ဘန္တေ, တယော ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဟီနံ ဂန္ဓဗ္ဗကာယံ ဥပပန္နာ. တေ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရယမာနာ အမှာကံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ အမှာကံ ပါရိစရိယံ. တေ အမှာကံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတေ အမှာကံ ပါရိစရိယံ ဂေါပကော ဒေဝပုတ္တော ပဋိစောဒေသိ – ‘ကုတောမုခါ နာမ တုမှေ, မာရိသာ, တဿ ဘဂဝတော ဓမ္မံ အဿုတ္ထ – အဟဉှိ နာမ ဣတ္ထိကာ သမာနာ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ ဓမ္မေ ပသန္နာ သံဃေ ပသန္နာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနီ ဣတ္ထိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ ပုရိသတ္တံ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုတ္တတ္တံ အဇ္ဈုပဂတာ. ဣဓာပိ မံ ဧဝံ ဇာနန္တိ ‘‘ဂေါပကော ဒေဝပုတ္တော ဂေါပကော ဒေဝပုတ္တော’တိ. တုမှေ ပန, မာရိသာ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဟီနံ ဂန္ဓဗ္ဗကာယံ ဥပပန္နာ. ဒုဒ္ဒိဋ္ဌရူပံ ဝတ, ဘော, အဒ္ဒသာမ, ယေ မယံ အဒ္ဒသာမ [Pg.217] သဟဓမ္မိကေ ဟီနံ ဂန္ဓဗ္ဗကာယံ ဥပပန္နေ’တိ. တေသံ, ဘန္တေ, ဂေါပကေန ဒေဝပုတ္တေန ပဋိစောဒိတာနံ ဒွေ ဒေဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သတိံ ပဋိလဘိံသု ကာယံ ဗြဟ္မပုရောဟိတံ, ဧကော ပန ဒေဝေါ ကာမေ အဇ္ဈာဝသိ.

353. ස්වාමීනී, මෙහි කපිලවස්තු පුරයෙහිම ගෝපිකා නම් ශාක්‍ය දියණියක් වූවාය. ඇය බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණා වූ, ධර්මය කෙරෙහි පැහැදුණා වූ, සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණා වූ, සීලයෙහි පිරිපුන් තැනැත්තියක් වූවාය. ඇය ස්ත්‍රී භාවයෙහි නොඇලී එය ප්‍රහීණ කොට, පුරුෂ භාවය වඩා, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාය. තාවතිංස දෙවියන් අතර අපගේ පුත්‍රයෙකු ලෙස උපත ලැබූ ඇය, එහිදී 'ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා' නමින් ප්‍රකට වූවාය. ස්වාමීනී, තවත් භික්ෂූන් වහන්සේලා තිදෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර, පසුව හීන වූ ගාන්ධර්ව ලෝකයෙහි උපත ලැබූහ. ඔවුහු පංච කාම ගුණයෙන් යුක්තව අපට උපස්ථාන කිරීමටත් සේවය කිරීමටත් සුධර්මා දිව්‍ය සභාවට පැමිණෙති. අපට සේවය පිණිස පැමිණි ඒ දේවතාවන්ට ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙසේ අවවාද කළේය: 'නිවැරදි මඟ පසෙක තබා ඔබ කුමක් කළෙහිද? ඔබ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා තිබුණේ නැද්ද? මම ස්ත්‍රියකව සිට බුදුන්, දහම්, සඟුන් කෙරෙහි පැහැදී සීලය රැක, ස්ත්‍රී භාවය ඉක්මවා පුරුෂ භාවය වඩා මරණින් පසු තාවතිංස දෙව්ලොව ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ පුත්‍රයෙකු ලෙස උපන්නෙමි. මෙහි මා 'ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා' ලෙස හඳුනති. එහෙත් ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ උතුම් මහණ දම් පුරා හීන වූ ගාන්ධර්ව ලෝකයෙහි ඉපදී ඇත. මා සමඟ දහම් මඟ හැසිරුණු ඔබව මෙලෙස හීන තත්වයක දකින්නට ලැබීම අපට කණගාටුදායකය.' ස්වාමීනී, ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා විසින් මෙලෙස අවවාද කරනු ලැබූ ඒ දේවතාවන් තිදෙනාගෙන් දෙදෙනෙක් මේ භවයේදීම සිහිය පිහිටුවාගෙන (පළමු ධ්‍යානය වඩා) බ්‍රහ්මපුරෝහිත භූමියෙහි උපත ලැබූහ. එක් දේවතාවෙක් පමණක් කාමයන්හි ඇලී එහිම රැඳුණේය.

၃၅၄.‘‘‘ဥပါသိကာ စက္ခုမတော အဟောသိံ,

354. මම පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපාසිකාවක වී සිටියෙමි.

နာမမ္ပိ မယှံ အဟု ‘ဂေါပိကာ’တိ;

ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ အဘိပ္ပသန္နာ,သံဃဉ္စုပဋ္ဌာသိံ ပသန္နစိတ္တာ.

එකල මාගේ නම 'ගෝපිකා' විය. මම බුදුන් කෙරෙහිද ධර්මය කෙරෙහිද බෙහෙවින් පැහැදී සිටියෙමි. පහන් සිතින් සංඝයා වහන්සේට උපස්ථාන කළෙමි.

‘‘‘တဿေဝ ဗုဒ္ဓဿ သုဓမ္မတာယ,သက္ကဿ ပုတ္တောမှိ မဟာနုဘာဝေါ;

မဟာဇုတီကော တိဒိဝူပပန္နော,ဇာနန္တိ မံ ဣဓာပိ ‘ဂေါပကော’တိ.

ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මයෙහි මනා බව නිසාම, මම දැන් තාවතිංස දෙව්ලොව උපත ලබා ශක්‍රයාගේ මහානුභාව සම්පන්න වූත් මහා තේජවන්ත වූත් පුත්‍රයා වී සිටිමි. මෙහි මා 'ගෝපක' නමින් හඳුනති.

‘‘‘အထဒ္ဒသံ ဘိက္ခဝေါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗေ,ဂန္ဓဗ္ဗကာယူပဂတေ ဝသီနေ;

ဣမေဟိ တေ ဂေါတမသာဝကာသေ,ယေ စ မယံ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာ.

එකල මම මීට පෙර දුටු, ගාන්ධර්ව ලෝකයෙහි උපත ලබා එහි වාසය කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා තිදෙනෙකු දුටුවෙමි. මොවුන් පෙර මනුෂ්‍ය භවයෙහිදී ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ව සිටි පින්වතුන්ය.

‘‘‘အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌဟိမှာ,ပါဒူပသင်္ဂယှ သကေ နိဝေသနေ;

ကုတောမုခါ နာမ ဣမေ ဘဝန္တော,ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မာနိ ပဋိဂ္ဂဟေသုံ.

අපි ඔවුන්ට අපේ නිවසේදීම ආහාර පානයෙන් සංග්‍රහ කර, පා සෝදා තෙල් ගල්වා උපස්ථාන කළෙමු. මේ පින්වතුන් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සත්‍ය ධර්මයන් අවබෝධ කරගත්තේ කෙසේද?

‘‘‘ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဟိ ဓမ္မော,သုဒေသိတော စက္ခုမတာနုဗုဒ္ဓေါ;

အဟဉှိ တုမှေဝ ဥပါသမာနော,သုတွာန အရိယာန သုဘာသိတာနိ.

පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරගෙන මනාව දේශනා කරන ලද ධර්මය තමා විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ ලෙස අවබෝධ කරගත යුත්තකි. මම ඔබ වහන්සේලා ඇසුරු කරමින්, ආර්යයන් වහන්සේලා විසින් දේශනා කරන ලද ඒ සුභාෂිත සත්‍ය කරුණු ඇසුවෙමි.

‘‘‘သက္ကဿ ပုတ္တောမှိ မဟာနုဘာဝေါ,မဟာဇုတီကော တိဒိဝူပပန္နော;

တုမှေ ပန သေဋ္ဌမုပါသမာနာ,အနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ.

එනිසා මම දැන් තාවතිංස දෙව්ලොව උපත ලබා ශක්‍රයාගේ මහානුභාව සම්පන්න මහා තේජවන්ත පුත්‍රයා වී සිටිමි. එහෙත් ඔබ වහන්සේලා ලොවටම ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේව ඇසුරු කරමින් අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරී,

‘‘‘ဟီနံ [Pg.218] ကာယံ ဥပပန္နာ ဘဝန္တော,အနာနုလောမာ ဘဝတူပပတ္တိ;

ဒုဒ္ဒိဋ္ဌရူပံ ဝတ အဒ္ဒသာမ,သဟဓမ္မိကေ ဟီနကာယူပပန္နေ.

මෙසේ හීන වූ ගාන්ධර්ව ලෝකයක ඉපදී සිටිති. මේ උපත ඔබ වහන්සේලාට කිසිසේත් නොගැලපෙන්නකි. මා සමඟ දහම් මඟ හැසිරුණු ඔබව මෙලෙස හීන තත්වයක දකින්නට ලැබීම සැබැවින්ම කණගාටුදායකය.

‘‘‘ဂန္ဓဗ္ဗကာယူပဂတာ ဘဝန္တော,ဒေဝါနမာဂစ္ဆထ ပါရိစရိယံ;

အဂါရေ ဝသတော မယှံ,ဣမံ ပဿ ဝိသေသတံ.

ගාන්ධර්ව ලෝකයට පැමිණි ඔබ දැන් දෙවියන්ට සේවය කිරීමට පැමිණ සිටිති. ගිහි ගෙයි වාසය කළ මාගේ මේ සුවිශේෂී උසස් තත්වය දෙස බලන්න.

‘‘‘ဣတ္ထီ ဟုတွာ သွဇ္ဇ ပုမောမှိ ဒေဝေါ,ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော’;

တေ စောဒိတာ ဂေါတမသာဝကေန,သံဝေဂမာပါဒု သမေစ္စ ဂေါပကံ.

පෙර ආත්මයේ ස්ත්‍රියකව සිටි මම අද දිව්‍යමය සුඛ විහරණයෙන් යුක්තව පුරුෂ දේවතාවෙකු වී සිටිමි. ගෞතම ශ්‍රාවක වූ ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයාගේ අවවාද ඇසූ ඒ තිදෙනා, ගෝපක වෙත පැමිණ බලවත් සංවේගයට පත් වූහ.

‘‘‘ဟန္ဒ ဝိယာယာမ ဗျာယာမ,မာ နော မယံ ပရပေဿာ အဟုမှာ’;

တေသံ ဒုဝေ ဝီရိယမာရဘိံသု,အနုဿရံ ဂေါတမသာသနာနိ.

අපි දැන් වීර්යය කරමු, උත්සාහ කරමු, තවදුරටත් අනුන්ගේ අණසකට යටත් සේවකයන් නොවෙමු යැයි ඔවුහු පැවසූහ. ඔවුන්ගෙන් දෙදෙනෙක් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුශාසනා සිහිපත් කරමින් දැඩි වීර්යය ආරම්භ කළහ.

‘‘ဣဓေဝ စိတ္တာနိ ဝိရာဇယိတွာ,ကာမေသု အာဒီနဝမဒ္ဒသံသု;

တေ ကာမသံယောဇနဗန္ဓနာနိ,ပါပိမယောဂါနိ ဒုရစ္စယာနိ.

ඔවුහු මෙහිදීම කාමයන් කෙරෙහි ඇල්ම දුරු කොට එහි ආදීනව දුටුවහ. පසුව ඔවුහු තරණය කිරීමට අපහසු වූ පාපි මාරයාගේ බැඳුම් වන කාම සංයෝජනයන් සිඳ දැමූහ.

‘‘နာဂေါဝ သန္နာနိ ဂုဏာနိ ဆေတွာ,ဒေဝေ တာဝတိံသေ အတိက္ကမိံသု;

သဣန္ဒာ ဒေဝါ သပဇာပတိကာ,သဗ္ဗေ သုဓမ္မာယ သဘာယုပဝိဋ္ဌာ.

ඇත් රජෙකු තමා බැඳි ශක්තිමත් රැහැන් සිඳ දමන්නාක් මෙන්, ඔවුහු කාම බැඳුම් සිඳ දමා තාවතිංස දෙවියන් පවා ඉක්මවා ගියහ. එකල ශක්‍රයා සහ ප්‍රජාපතී දෙවියන් ඇතුළු සියලු දෙවියෝ සුධර්මා සභාවෙහි රැස්ව සිටියහ.

‘‘တေသံ နိသိန္နာနံ အဘိက္ကမိံသု,ဝီရာ ဝိရာဂါ ဝိရဇံ ကရောန္တာ;

တေ ဒိသွာ သံဝေဂမကာသိ ဝါသဝေါ,ဒေဝါဘိဘူ ဒေဝဂဏဿ မဇ္ဈေ.

දෙවියන් බලා සිටියදීම, රාගය දුරු කොට පාරිශුද්ධත්වයට පත් වූ ඒ වීර්යවන්ත දෙදෙනා සියලු දෙවියන් ඉක්මවා ගියහ. එය දුටු දේව සමූහයා මැද සිටි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මහත් සංවේගයට පත් විය.

‘‘‘ဣမေဟိ [Pg.219] တေ ဟီနကာယူပပန္နာ,ဒေဝေ တာဝတိံသေ အဘိက္ကမန္တိ’;

သံဝေဂဇာတဿ ဝစော နိသမ္မ,သော ဂေါပကော ဝါသဝမဇ္ဈဘာသိ.

'මීට පෙර හීන වූ ගාන්ධර්ව ලෝකයේ උපත ලබා සිටි මොවුන් දැන් තාවතිංස දෙවියන් පවා ඉක්මවා යති' යැයි ඔහු කීවේය. සංවේගයට පත් ශක්‍රයාගේ ඒ වචන අසා ගෝපක දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍රයාට මෙසේ පැවසීය.

‘‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဇနိန္ဒတ္ထိ မနုဿလောကေ,ကာမာဘိဘူ သကျမုနီတိ ဉာယတိ;

တဿေဝ တေ ပုတ္တာ သတိယာ ဝိဟီနာ,စောဒိတာ မယာ တေ သတိမဇ္ဈလတ္ထုံ.

දේවේන්ද්‍රය, මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි කාමයන් ජයගත් ශාක්‍යමුනි බුදුරජාණන් වහන්සේ නමින් ප්‍රකට වූ බුදු කෙනෙක් පහළ වී සිටිති. මොවුහු ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේගේම ශ්‍රාවකයෝය. මරණ මොහොතේදී ඔවුන්ගේ සිහිය ගිලිහී තිබුණත්, මා විසින් අවවාද කරනු ලැබූ පසු ඔවුහු නැවත සිහිය ලබා ගත්හ.

‘‘‘တိဏ္ဏံ တေသံ အာဝသိနေတ္ထ ဧကော,ဂန္ဓဗ္ဗကာယူပဂတော ဝသီနော;

ဒွေ စ သမ္ဗောဓိပထာနုသာရိနော,ဒေဝေပိ ဟီဠေန္တိ သမာဟိတတ္တာ.

ඒ තිදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ගාන්ධර්ව ලෝකයේම ඉතිරි වූ අතර, අනෙක් දෙදෙනා සම්බෝධි මාර්ගය අනුගමනය කරමින් සමාහිත සිත් ඇතිව සියලු දෙවියන් පවා ඉක්මවා ගියහ.

‘‘‘ဧတာဒိသီ ဓမ္မပ္ပကာသနေတ္ထ,န တတ္ထ ကိံကင်္ခတိ ကောစိ သာဝကော;

နိတိဏ္ဏဩဃံ ဝိစိကိစ္ဆဆိန္နံ,ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ ဇိနံ ဇနိန္ဒံ’.

මෙම ශාසනයෙහි ධර්මය මෙතරම් මනාව ප්‍රකාශ වී තිබේ. එහිදී කිසිදු ශ්‍රාවකයෙකුට සැකයක් ඇති විය නොහැක. සංසාර ඕඝය තරණය කළ, සැකය සිඳ දැමූ, කෙලෙස් ජයගත්, සකල සත්වයන්ට අධිපති වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේට අපි නමස්කාර කරමු.

‘‘ယံ တေ ဓမ္မံ ဣဓညာယ,ဝိသေသံ အဇ္ဈဂံသု တေ;

ကာယံ ဗြဟ္မပုရောဟိတံ,ဒုဝေ တေသံ ဝိသေသဂူ.

ඔබ වහන්සේගේ ධර්මය මෙහිදී අවබෝධ කරගත් ඒ දේවතාවන් දෙදෙනා විශේෂ වූ අනාගාමී මාර්ගයට පැමිණ, අපි බලා සිටියදීම බ්‍රහ්මපුරෝහිත භූමියට පැමිණියහ.

‘‘တဿ ဓမ္မဿ ပတ္တိယာ,အာဂတမှာသိ မာရိသ;

ကတာဝကာသာ ဘဂဝတာ,ပဉှံ ပုစ္ဆေမု မာရိသာ’’တိ.

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ උතුම් ධර්මය ලබාගැනීම පිණිස අපි මෙහි පැමිණියෙමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවසර ලබා දෙන්නේ නම්, නිදුකාණන් වහන්ස, අපි ප්‍රශ්න විමසන්නෙමු’’ යැයි (ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා පැවසීය).

၃၅၅. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဒီဃရတ္တံ ဝိသုဒ္ဓေါ ခေါ အယံ ယက္ခော, ယံ ကိဉ္စိ မံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ အတ္ထသဉှိတံယေဝ ပုစ္ဆိဿတိ, နော အနတ္ထသဉှိတံ. ယဉ္စဿာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရိဿာမိ, တံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’’တိ.

355. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතිවිල්ලක් ඇති විය — ‘‘මේ යක්ෂයා (ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා) බොහෝ කලක් තිස්සේ පිරිසිදු සිත් ඇත්තෙකි. ඔහු මාගෙන් යම් ප්‍රශ්නයක් විමසන්නේ නම්, ඒ සියල්ල අර්ථය හා සပ်න ලද ඒවාම වනු ඇත, අර්ථයක් නැති කිසිවක් ඔහු නොවිමසනු ඇත. ඔහු විමසන දේට මා ලබාදෙන පිළිතුර ඔහු වහාම අවබෝධ කරගනු ඇත.’’

၃၅၆. အထ [Pg.220] ခေါ ဘဂဝါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

356. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක —

‘‘ပုစ္ဆ ဝါသဝ မံ ပဉှံ, ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆသိ;

တဿ တဿေဝ ပဉှဿ, အဟံ အန္တံ ကရောမိ တေ’’တိ.

‘‘වාසවය, ඔබගේ සිතෙහි ඇති යම් ප්‍රශ්නයක් වේද, එය මාගෙන් විමසන්න. ඔබ විමසන ඒ ඒ ප්‍රශ්නයට මම පිළිතුරු දී ඔබගේ සැකයේ කෙළවර දක්වන්නෙමි.’’

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

පළමු භාණවාරය නිම විය.

၃၅၇. ကတာဝကာသော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတာ ဣမံ ဘဂဝန္တံ ပဌမံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

357. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අවසර ලැබූ දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පළමු ප්‍රශ්නය මෙසේ විමසීය —

‘‘ကိံ သံယောဇနာ နု ခေါ, မာရိသ, ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ ယေ စညေ သန္တိ ပုထုကာယာ, တေ – ‘အဝေရာ အဒဏ္ဍာ အသပတ္တာ အဗျာပဇ္ဇာ ဝိဟရေမု အဝေရိနော’တိ ဣတိ စ နေသံ ဟောတိ, အထ စ ပန သဝေရာ သဒဏ္ဍာ သသပတ္တာ သဗျာပဇ္ဇာ ဝိဟရန္တိ သဝေရိနော’’တိ? ဣတ္ထံ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. တဿ ဘဂဝါ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ –

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, දෙවියෝ ද, මිනිස්සු ද, අසුරයෝ ද, නාගයෝ ද, ගාන්ධර්වයෝ ද, වෙනත් යම් තාක් සත්ව සමූහයෝ වෙත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම ‘අපි වෛර නැතිව, දඬුවම් නැතිව, හතුරන් නැතිව, පීඩා නැතිව, අවෛරීව වාසය කරමු’ යැයි ප්‍රාර්ථනා කරති. එසේ වුවත්, ඔවුන් වෛරය සහිතව, දඬුවම් සහිතව, හතුරන් සහිතව, පීඩා සහිතව, වෛරීව වාසය කරන්නේ කිනම් බැඳීමක් (සංයෝජනයක්) නිසාද?’’ මෙසේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම ප්‍රශ්නයට මෙසේ පිළිතුරු වදාළ සේක —

‘‘ဣဿာမစ္ဆရိယသံယောဇနာ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ ယေ စညေ သန္တိ ပုထုကာယာ, တေ – ‘အဝေရာ အဒဏ္ဍာ အသပတ္တာ အဗျာပဇ္ဇာ ဝိဟရေမု အဝေရိနော’တိ ဣတိ စ နေသံ ဟောတိ, အထ စ ပန သဝေရာ သဒဏ္ဍာ သသပတ္တာ သဗျာပဇ္ဇာ ဝိဟရန္တိ သဝေရိနော’’တိ. ဣတ္ထံ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. အတ္တမနော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ အနုမောဒိ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. တိဏ္ဏာ မေတ္ထ ကင်္ခါ ဝိဂတာ ကထံကထာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

‘‘දේවේන්ද්‍රය, දෙවියෝ ද, මිනිස්සු ද, අසුරයෝ ද, නාගයෝ ද, ගාන්ධර්වයෝ ද, වෙනත් යම් තාක් සත්ව සමූහයෝ වෙත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම ‘අපි වෛර නැතිව, දඬුවම් නැතිව, හතුරන් නැතිව, පීඩා නැතිව, අවෛරීව වාසය කරමු’ යැයි ප්‍රාර්ථනා කරති. එසේ වුවත්, ඔවුන් වෛරය සහිතව, දඬුවම් සහිතව, හතුරන් සහිතව, පීඩා සහිතව, වෛරීව වාසය කරන්නේ ‘ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම’ (ඉස්සා මච්ඡරිය) යන සංයෝජන නිසාය.’’ මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු වදාළ සේක. එවිට සතුටට පත් ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන් වෙමින් මෙසේ පැවසීය — ‘‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ප්‍රශ්න විසර්ජනය ඇසීමෙන් මගේ සැකය දුරු විය, විචිකිච්ඡාව පහව ගියේය.’’

၃၅၈. ဣတိဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

358. මෙසේ දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු තවත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය —

‘‘ဣဿာမစ္ဆရိယံ ပန, မာရိသ, ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ; ကိသ္မိံ သတိ ဣဿာမစ္ဆရိယံ ဟောတိ; ကိသ္မိံ အသတိ ဣဿာမစ္ဆရိယံ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဿာမစ္ဆရိယံ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ပိယာပ္ပိယနိဒါနံ ပိယာပ္ပိယသမုဒယံ ပိယာပ္ပိယဇာတိကံ ပိယာပ္ပိယပဘဝံ; ပိယာပ္ပိယေ သတိ ဣဿာမစ္ဆရိယံ ဟောတိ, ပိယာပ္ပိယေ အသတိ ဣဿာမစ္ဆရိယံ န ဟောတီ’’တိ.

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම කුමක් නිදාන කොට ඇද්ද? කුමක් සමුදය කොට ඇද්ද? කුමක් නිසා උපන්නේද? කුමක් ප්‍රභව කොට ඇද්ද? කුමක් ඇති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම ඇති වේද? කුමක් නැති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම ඇති නොවේද?’’ ‘‘දේවේන්ද්‍රය, ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව නිදාන කොට පවතී, ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව සමුදය කොට පවතී, ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව නිසා උපදී, ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ප්‍රභව කොට පවතී. ප්‍රිය හා අප්‍රිය දේ ඇති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම ඇති වේ. ප්‍රිය හා අප්‍රිය දේ නැති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුකම ඇති නොවේ.’’

‘‘ပိယာပ္ပိယံ [Pg.221] ခေါ ပန, မာရိသ, ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ; ကိသ္မိံ သတိ ပိယာပ္ပိယံ ဟောတိ; ကိသ္မိံ အသတိ ပိယာပ္ပိယံ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ပိယာပ္ပိယံ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဆန္ဒနိဒါနံ ဆန္ဒသမုဒယံ ဆန္ဒဇာတိကံ ဆန္ဒပဘဝံ; ဆန္ဒေ သတိ ပိယာပ္ပိယံ ဟောတိ; ဆန္ဒေ အသတိ ပိယာပ္ပိယံ န ဟောတီ’’တိ.

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව කුමක් නිදාන කොට ඇද්ද? කුමක් සමුදය කොට ඇද්ද? කුමක් නිසා උපන්නේද? කුමක් ප්‍රභව කොට ඇද්ද? කුමක් ඇති කල්හි ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ඇති වේද? කුමක් නැති කල්හි ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ඇති නොවේද?’’ ‘‘දේවේන්ද්‍රය, ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ඡන්දය (ආශාව) නිදාන කොට පවතී, ඡන්දය සමුදය කොට පවතී, ඡන්දය නිසා උපදී, ඡන්දය ප්‍රභව කොට පවතී. ඡන්දය ඇති කල්හි ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ඇති වේ. ඡන්දය නැති කල්හි ප්‍රිය හා අප්‍රිය බව ඇති නොවේ.’’

‘‘ဆန္ဒော ခေါ ပန, မာရိသ, ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ; ကိသ္မိံ သတိ ဆန္ဒော ဟောတိ; ကိသ္မိံ အသတိ ဆန္ဒော န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဆန္ဒော ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဝိတက္ကနိဒါနော ဝိတက္ကသမုဒယော ဝိတက္ကဇာတိကော ဝိတက္ကပဘဝေါ; ဝိတက္ကေ သတိ ဆန္ဒော ဟောတိ; ဝိတက္ကေ အသတိ ဆန္ဒော န ဟောတီ’’တိ.

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, ඡන්දය කුමක් නිදාන කොට ඇද්ද? කුමක් සමුදය කොට ඇද්ද? කුමක් නිසා උපන්නේද? කුමක් ප්‍රභව කොට ඇද්ද? කුමක් ඇති කල්හි ඡන්දය ඇති වේද? කුමක් නැති කල්හි ඡන්දය ඇති නොවේද?’’ ‘‘දේවේන්ද්‍රය, ඡන්දය විතර්කය නිදාන කොට පවතී, විතර්කය සමුදය කොට පවතී, විතර්කය නිසා උපදී, විතර්කය ප්‍රභව කොට පවතී. විතර්කය ඇති කල්හි ඡන්දය ඇති වේ. විතර්කය නැති කල්හි ඡන්දය ඇති නොවේ.’’

‘‘ဝိတက္ကော ခေါ ပန, မာရိသ, ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ; ကိသ္မိံ သတိ ဝိတက္ကော ဟောတိ; ကိသ္မိံ အသတိ ဝိတက္ကော န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဝိတက္ကော ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ပပဉ္စသညာသင်္ခါနိဒါနော ပပဉ္စသညာသင်္ခါသမုဒယော ပပဉ္စသညာသင်္ခါဇာတိကော ပပဉ္စသညာသင်္ခါပဘဝေါ; ပပဉ္စသညာသင်္ခါယ သတိ ဝိတက္ကော ဟောတိ; ပပဉ္စသညာသင်္ခါယ အသတိ ဝိတက္ကော န ဟောတီ’’တိ.

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, විතර්කය කුමක් නිදාන කොට ඇද්ද? කුමක් සමුදය කොට ඇද්ද? කුමක් නිසා උපන්නේද? කුමක් ප්‍රභව කොට ඇද්ද? කුමක් ඇති කල්හි විතර්කය ඇති වේද? කුමක් නැති කල්හි විතර්කය ඇති නොවේද?’’ ‘‘දේවේන්ද්‍රය, විතර්කය පපංචසඤ්ඤාසංඛා (ප්‍රපංච සංඥා සමූහය) නිදාන කොට පවතී, පපංචසඤ්ඤාසංඛා සමුදය කොට පවතී, පපංචසඤ්ඤාසංඛා නිසා උපදී, පපංචසඤ්ඤාසංඛා ප්‍රභව කොට පවතී. පපංචසඤ්ඤාසංඛා ඇති කල්හි විතර්කය ඇති වේ. පපංචසඤ්ඤාසංඛා නැති කල්හි විතර්කය ඇති නොවේ.’’

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော ပန, မာရိသ, ဘိက္ခု ပပဉ္စသညာသင်္ခါနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ?

‘‘නිදුකාණන් වහන්ස, මහණෙකු කෙසේ පිළිපන්නේ නම් පපංචසඤ්ඤාසංඛා නිරුද්ධ වීමට සුදුසු වූ, එම නිරෝධයට පමුණුවන්නා වූ ප්‍රතිපදාවට පිළිපන්නේ නම් වේද?’’

ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနံ

වේදනා කමටහන

၃၅၉. ‘‘သောမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဒေါမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဥပေက္ခံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ.

359. ‘‘දේවේන්ද්‍රය, මම සෝමනස්සය (සතුට) දෙවැදෑරුම් කොට කියමි — සේවනය කළ යුතු සෝමනස්සය හා සේවනය නොකළ යුතු සෝමනස්සය වශයෙනි. දේවේන්ද්‍රය, මම දෝමනස්සය (දුක) දෙවැදෑරුම් කොට කියමි — සේවනය කළ යුතු දෝමනස්සය හා සේවනය නොකළ යුතු දෝමනස්සය වශයෙනි. දේවේන්ද්‍රය, මම උපෙක්ඛාව දෙවැදෑරුම් කොට කියමි — සේවනය කළ යුතු උපෙක්ඛාව හා සේවනය නොකළ යුතු උපෙක්ඛාව වශයෙනි.’’

၃၆၀. ‘‘သောမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ သောမနဿံ ‘ဣမံ ခေါ မေ သောမနဿံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သောမနဿံ န သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ ဇညာ သောမနဿံ ‘ဣမံ ခေါ မေ သောမနဿံ သေဝတော [Pg.222] အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သောမနဿံ သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ စေ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ, ယံ စေ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ, ယေ အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ, တေ ပဏီတတရေ. သောမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

360. “දේවේන්ද්‍රය, මම සෝමනස්සය (සතුට) සේවනය කළ යුතු සෝමනස්සය සහ සේවනය නොකළ යුතු සෝමනස්සය යනුවෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මෙය මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙන ද? යම් සෝමනස්සයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති සෝමනස්සය සේවනය නොකළ යුතුය. යම් සෝමනස්සයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති සෝමනස්සය සේවනය කළ යුතුය. එහි යම් සෝමනස්සයක් විතර්ක විචාර සහිත වේ ද, යම් සෝමනස්සයක් විතර්ක විචාර රහිත වේ ද, ඒ දෙකින් විතර්ක විචාර රහිත වූ සෝමනස්සය ඉතා උසස් වේ. දේවේන්ද්‍රය, ‘සෝමනස්සය සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ පදනම් කරගෙනය.”

၃၆၁. ‘‘ဒေါမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဒေါမနဿံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဒေါမနဿံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ န သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ ဇညာ ဒေါမနဿံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဒေါမနဿံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ စေ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ, ယံ စေ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ, ယေ အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ, တေ ပဏီတတရေ. ဒေါမနဿံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

361. “දේවේන්ද්‍රය, මම දෝමනස්සය (සිතේ නොසතුට) සේවනය කළ යුතු දෝමනස්සය සහ සේවනය නොකළ යුතු දෝමනස්සය යනුවෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මෙය මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙන ද? යම් දෝමනස්සයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති දෝමනස්සය සේවනය නොකළ යුතුය. යම් දෝමනස්සයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති දෝමනස්සය සේවනය කළ යුතුය. එහි යම් දෝමනස්සයක් විතර්ක විචාර සහිත වේ ද, යම් දෝමනස්සයක් විතර්ක විචාර රහිත වේ ද, ඒ දෙකින් විතර්ක විචාර රහිත වූ දෝමනස්සය ඉතා උසස් වේ. දේවේන්ද්‍රය, ‘දෝමනස්සය සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ පදනම් කරගෙනය.”

၃၆၂. ‘‘ဥပေက္ခံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဥပေက္ခံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဥပေက္ခံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ န သေဝိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယံ ဇညာ ဥပေက္ခံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဥပေက္ခံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ သေဝိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယံ စေ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ, ယံ စေ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ, ယေ အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ, တေ ပဏီတတရေ. ဥပေက္ခံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

362. “දේවේන්ද්‍රය, මම උපේක්ෂාව සේවනය කළ යුතු උපේක්ෂාව සහ සේවනය නොකළ යුතු උපේක්ෂාව යනුවෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මෙය මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙන ද? යම් උපේක්ෂාවක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති උපේක්ෂාව සේවනය නොකළ යුතුය. යම් උපේක්ෂාවක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති උපේක්ෂාව සේවනය කළ යුතුය. එහි යම් උපේක්ෂාවක් විතර්ක විචාර සහිත වේ ද, යම් උපේක්ෂාවක් විතර්ක විචාර රහිත වේ ද, ඒ දෙකින් විතර්ක විචාර රහිත වූ උපේක්ෂාව ඉතා උසස් වේ. දේවේන්ද්‍රය, ‘උපේක්ෂාව සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ පදනම් කරගෙනය.”

၃၆၃. ‘‘ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု ပပဉ္စသညာသင်္ခါနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. ဣတ္ထံ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. အတ္တမနော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ [Pg.223] အဘိနန္ဒိ အနုမောဒိ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ, တိဏ္ဏာ မေတ္ထ ကင်္ခါ ဝိဂတာ ကထံကထာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

363. “දේවේන්ද්‍රය, මෙසේ පිළිපන් මහණ තෙමේ ප්‍රපංච සංඥා සංඛ්‍යාවන්ගේ නිරෝධයට සුදුසු වූ, ඒ නිරෝධය කරා යන්නා වූ පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි.” මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක් දෙවිඳුන් විසින් විමසන ලද ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දුන් සේක. සතුටු වූ සක් දෙවිඳුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය පිළිගෙන මෙසේ අනුමෝදන් විය. “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ප්‍රශ්න විසඳීම ඇසීමෙන් පසු මේ පිළිබඳව මා තුළ තිබූ සැකය දුරු විය, විමතිය පහ විය” යි පැවසීය.

ပါတိမောက္ခသံဝရော

පාතිමොක්ඛ සංවරය

၃၆၄. ဣတိဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

364. මෙසේ සක් දෙවිඳුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය.

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော ပန, မာရိသ, ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ပရိယေသနံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗ’’မ္ပိ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, මහණෙකු පාතිමොක්ඛ සංවරය (ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරය) පිණිස පිළිපන්නේ කෙසේද?” “දේවේන්ද්‍රය, මම කාය සමාචාරය (කයින් වන හැසිරීම) සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මම වචී සමාචාරය (වචනයෙන් වන හැසිරීම) සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මම පර්යේෂණය ද සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ကာယသမာစာရံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ကာယသမာစာရံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော. ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“දේවේන්ද්‍රය, ‘කාය සමාචාරය සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි’ යි මෙය මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙන ද? එහි යම් කාය සමාචාරයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති කාය සමාචාරය සේවනය නොකළ යුතුය. එහි යම් කාය සමාචාරයක් සේවනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයන් පිරිහේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩේ නම්, එවැනි ස්වභාවය ඇති කාය සමාචාරය සේවනය කළ යුතුය. දේවේන්ද්‍රය, ‘කාය සමාචාරය සේවනය කළ යුත්තක් සහ සේවනය නොකළ යුත්තක් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ පදනම් කරගෙනය.”

‘‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဝစီသမာစာရံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ဝစီသမာစာရံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော. ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

"දේවේන්ද්‍රය, මම වාචසික හැසිරීමද (වචීසමාචාරය) සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි." මා මෙසේ පැවසුවේ කුමක් නිසාද? එහි යම් වාචසික හැසිරීමක් සේවනය කරන්නා වූ මට, අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, එවැනි වාචසික හැසිරීම් සේවනය නොකළ යුතුය. එහි යම් වාචසික හැසිරීමක් සේවනය කරන්නා වූ මට, අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, එවැනි වාචසික හැසිරීම් සේවනය කළ යුතුය. දේවේන්ද්‍රය, 'මම වාචසික හැසිරීම සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි' යි යමක් පවසන ලද්දේද, එය මෙසේ (කුසල-අකුසල වැඩීම හා පිරිහීම) නිසා පවසන ලදී.

‘‘ပရိယေသနံပါဟံ[Pg.224], ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ပရိယေသနံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ပရိယေသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပါ ပရိယေသနာ န သေဝိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယံ ဇညာ ပရိယေသနံ ‘ဣမံ ခေါ မေ ပရိယေသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပါ ပရိယေသနာ သေဝိတဗ္ဗာ. ပရိယေသနံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီတိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

"දේවේන්ද්‍රය, මම සෙවීමද (පරියේෂණාවද) සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි." මා මෙසේ පැවසුවේ කුමක් නිසාද? එහි යම් සෙවීමක් සේවනය කරන්නා වූ මට, අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, එවැනි සෙවීම් සේවනය නොකළ යුතුය. එහි යම් සෙවීමක් සේවනය කරන්නා වූ මට, අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, එවැනි සෙවීම් සේවනය කළ යුතුය. දේවේන්ද්‍රය, 'මම සෙවීම සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි' යි යමක් පවසන ලද්දේද, එය මෙසේ (කුසල-අකුසල වැඩීම හා පිරිහීම) නිසා පවසන ලදී.

‘‘ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. ဣတ္ထံ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. အတ္တမနော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ အနုမောဒိ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. တိဏ္ဏာ မေတ္ထ ကင်္ခါ ဝိဂတာ ကထံကထာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

"දේවේන්ද්‍රය, මෙසේ පිළිපන් භික්ෂුව ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරය පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි." මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා විසින් විමසන ලද ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු වදාළ සේක. සතුටට පත් ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය පිළිගෙන අනුමෝදන් වූයේ, "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ප්‍රශ්න විසඳුම ඇසීමෙන් මට මේ පිළිබඳව වූ සැකය දුරු විය, විචිකිච්ඡාව පහ විය" යැයි පැවසීය.

ဣန္ဒြိယသံဝရော

ඉන්ද්‍රිය සංවරය

၃၆၅. ဣတိဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

365. මෙසේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය.

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော ပန, မာရိသ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယသံဝရာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ? ‘‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဃာနဝိညေယျံ ဂန္ဓံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဇိဝှာဝိညေယျံ ရသံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ.

"නිදුකාණන් වහන්ස, භික්ෂුවක් කෙසේ පිළිපදින්නේ නම් ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිණිස පිළිපන්නේ වේද?" "දේවේන්ද්‍රය, ඇසින් දත යුතු රූපද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. කනින් දත යුතු ශබ්දද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. නාසයෙන් දත යුතු ගන්ධයන්ද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. දිවෙන් දත යුතු රසයන්ද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. කයෙන් දත යුතු ස්පර්ශයන්ද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මනසින් දත යුතු ධර්මයන්ද සේවනය කළ යුතු සහ සේවනය නොකළ යුතු යැයි මම දෙවැදෑරුම් කොට පවසමි."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

මෙසේ වදාළ කල්හි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ယထာရူပံ, ဘန္တေ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ [Pg.225] န သေဝိတဗ္ဗံ. ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝိတဗ္ဗံ. ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံ သေဝတော…ပေ… ဃာနဝိညေယျံ ဂန္ဓံ သေဝတော… ဇိဝှာဝိညေယျံ ရသံ သေဝတော… ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ သေဝတော… မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော န သေဝိတဗ္ဗော. ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော သေဝိတဗ္ဗော.

"ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් වදාරන ලද මේ දේශනයේ අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් මෙසේ තේරුම් ගනිමි. ස්වාමීනි, යම්බඳු වූ ඇසින් දත යුතු රූපයක් සේවනය කරන්නාට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, එවැනි ඇසින් දත යුතු රූප සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම්බඳු වූ ඇසින් දත යුතු රූපයක් සේවනය කරන්නාට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, එවැනි ඇසින් දත යුතු රූප සේවනය කළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම්බඳු වූ කනින් දත යුතු ශබ්දයක් සේවනය කරන්නාට... (පෙ.)... නාසයෙන් දත යුතු ගන්ධයක් සේවනය කරන්නාට... දිවෙන් දත යුතු රසයක් සේවනය කරන්නාට... කයෙන් දත යුතු ස්පර්ශයක් සේවනය කරන්නාට... මනසින් දත යුතු ධර්මයක් සේවනය කරන්නාට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, එවැනි මනසින් දත යුතු ධර්මයක් සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම්බඳු වූ මනසින් දත යුතු ධර්මයක් සේවනය කරන්නාට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත් නම්, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙත් නම්, එවැනි මනසින් දත යුතු ධර්මයක් සේවනය කළ යුතුය."

‘‘ဣမဿ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနတော တိဏ္ဏာ မေတ္ထ ကင်္ခါ ဝိဂတာ ကထံကထာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

"ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් වදාළ දේ විස්තර වශයෙන් මෙසේ තේරුම් ගන්නා වූ මට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳුම ඇසීමෙන් මේ පිළිබඳව වූ සැකය දුරු විය, විචිකිච්ඡාව පහ විය."

၃၆၆. ဣတိဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –

366. මෙසේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවදුරටත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය.

‘‘သဗ္ဗေဝ နု ခေါ, မာရိသ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကန္တဝါဒါ ဧကန္တသီလာ ဧကန္တဆန္ဒာ ဧကန္တအဇ္ဈောသာနာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကန္တဝါဒါ ဧကန္တသီလာ ဧကန္တဆန္ဒာ ဧကန္တအဇ္ဈောသာနာ’’တိ.

“පින්වත, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම එකම වාදයක් (දහමක්), එකම සීලයක්, එකම අදහසක් සහ එකම අවසානයක් ඇති අය වෙත්ද?” “දේවේන්ද්‍රය, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එකම වාදයක්, එකම සීලයක්, එකම අදහසක් හෝ එකම අවසානයක් ඇති අය නොවෙති.”

‘‘ကသ္မာ ပန, မာရိသ, န သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကန္တဝါဒါ ဧကန္တသီလာ ဧကန္တဆန္ဒာ ဧကန္တအဇ္ဈောသာနာ’’တိ? ‘‘အနေကဓာတု နာနာဓာတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, လောကော. တသ္မိံ အနေကဓာတုနာနာဓာတုသ္မိံ လောကေ ယံ ယဒေဝ သတ္တာ ဓာတုံ အဘိနိဝိသန္တိ, တံ တဒေဝ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရန္တိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ. တသ္မာ န သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကန္တဝါဒါ ဧကန္တသီလာ ဧကန္တဆန္ဒာ ဧကန္တအဇ္ဈောသာနာ’’တိ.

“පින්වත, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් එකම වාදයක්, එකම සීලයක්, එකම අදහසක් හෝ එකම අවසානයක් ඇති අය නොවන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද?” “දේවේන්ද්‍රය, ලෝකය විවිධ වූ ධාතූන්ගෙන් (ස්වභාවයන්ගෙන්) සමන්විතය. විවිධ ධාතූන්ගෙන් යුත් ඒ ලෝකයෙහි සත්ත්වයෝ යම් යම් ධාතූන් දැඩිව ගනිත්ද, එම ධාතූන් කෙරෙහිම ශක්තිමත් ලෙස බැඳී, දැඩිව ගෙන, ‘මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යි පවසති. එබැවින් සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එකම වාදයක්, එකම සීලයක්, එකම අදහසක් හෝ එකම අවසානයක් ඇති අය නොවෙති.”

‘‘သဗ္ဗေဝ နု ခေါ, မာရိသ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနာ’’တိ.

“පින්වත, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම අතිශය උතුම් වූ නිමාවකට (අර්හත්වයට), අතිශය උතුම් වූ යෝගක්ෂේමයට (නිවනට), අතිශය උතුම් වූ බ්‍රහ්මචර්යාවට හා අතිශය උතුම් වූ අවසානයට පැමිණියෝ වෙත්ද?” “දේවේන්ද්‍රය, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අතිශය උතුම් වූ නිමාවකට, අතිශය උතුම් වූ යෝගක්ෂේමයට, අතිශය උතුම් වූ බ්‍රහ්මචර්යාවට හා අතිශය උතුම් වූ අවසානයට පැමිණියෝ නොවෙති.”

‘‘ကသ္မာ [Pg.226] ပန, မာရိသ, န သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနာ’’တိ? ‘‘ယေ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခူ တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တာ တေ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနာ. တသ္မာ န သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနာ’’တိ.

“පින්වත, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අතිශය උතුම් වූ නිමාවකට, අතිශය උතුම් වූ යෝගක්ෂේමයට, අතිශය උතුම් වූ බ්‍රහ්මචර්යාවට හා අතිශය උතුම් වූ අවසානයට පත් නොවන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද?” “දේවේන්ද්‍රය, යම් භික්ෂූන් කෙනෙක් තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණාහු වෙත්ද, ඔවුහුම අතිශය උතුම් වූ නිමාවට ද, අතිශය උතුම් වූ යෝගක්ෂේමයට ද, අතිශය උතුම් වූ බ්‍රහ්මචර්යාවට ද, අතිශය උතුම් වූ අවසානයට ද පැමිණියෝ වෙති. එබැවින් සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අතිශය උතුම් වූ නිමාවට, අතිශය උතුම් වූ යෝගක්ෂේමයට, අතිශය උතුම් වූ බ්‍රහ්මචර්යාවට හා අතිශය උතුම් වූ අවසානයට පත් නොවෙති.”

ဣတ္ထံ ဘဂဝါ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. အတ္တမနော သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ အနုမောဒိ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. တိဏ္ဏာ မေတ္ထ ကင်္ခါ ဝိဂတာ ကထံကထာ ဘဂဝတော ပဉှဝေယျာကရဏံ သုတွာ’’တိ.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක් දෙවිඳුන් විමසූ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දුන් සේක. සතුටට පත් සක් දෙවිඳුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමත කරමින් මෙසේ කීය: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ප්‍රශ්න විසඳීම අසා මගේ සැකය දුරු විය, විචිකිච්ඡාව පහව ගියේය.”

၃၆၇. ဣတိဟ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

367. මෙසේ සක් දෙවිඳුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන අනුමත කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘ဧဇာ, ဘန္တေ, ရောဂေါ, ဧဇာ ဂဏ္ဍော, ဧဇာ သလ္လံ, ဧဇာ ဣမံ ပုရိသံ ပရိကဍ္ဎတိ တဿ တဿေဝ ဘဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ. တသ္မာ အယံ ပုရိသော ဥစ္စာဝစမာပဇ္ဇတိ. ယေသာဟံ, ဘန္တေ, ပဉှာနံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဩကာသကမ္မမ္ပိ နာလတ္ထံ, တေ မေ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ. ဒီဃရတ္တာနုသယိတဉ္စ ပန မေ ဝိစိကိစ္ဆာကထံကထာသလ္လံ, တဉ္စ ဘဂဝတာ အဗ္ဗုဠှ’’န္တိ.

“ස්වාමීනි, තණ්හාව රෝගයකි, තණ්හාව ගෙඩියකි, තණ්හාව හුලකි. තණ්හාව මේ සත්ත්වයා ඒ ඒ භවයන්හි ඉපදීම පිණිස ඇදගෙන යයි. එබැවින් මේ සත්ත්වයා උසස් හා පහත් තත්ත්වයන්ට පැමිණෙයි. ස්වාමීනි, මෙයින් බැහැරව වෙනත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන් විමසීමට අවස්ථාවක් පවා නොලැබුණු යම් ප්‍රශ්න වේද, ඒවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මට විසඳා දෙන ලදී. දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ මා තුළ පැවති සැකය නැමැති හුල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් උදුරා දමන ලදී.”

‘‘အဘိဇာနာသိ နော တွံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဣမေ ပဉှေ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိတာ’’တိ? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, ဣမေ ပဉှေ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိတာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗျာကံသု? သစေ တေ အဂရု ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဂရု ယတ္ထဿ ဘဂဝါ နိသိန္နော ဘဂဝန္တရူပေါ ဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘ယေသွာဟံ, ဘန္တေ, မညာမိ သမဏဗြာဟ္မဏာ အာရညိကာ ပန္တသေနာသနာတိ, တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမေ ပဉှေ ပုစ္ဆာမိ, တေ မယာ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, အသမ္ပာယန္တာ မမံယေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ – ‘ကော နာမော အာယသ္မာ’တိ? တေသာဟံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ – ‘အဟံ ခေါ, မာရိသ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော’တိ. တေ မမံယေဝ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆန္တိ – ‘ကိံ ပနာယသ္မာ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ကမ္မံ ကတွာ ဣမံ ဌာနံ ပတ္တော’တိ? တေသာဟံ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. တေ တာဝတကေနေဝ အတ္တမနာ [Pg.227] ဟောန္တိ – ‘သက္ကော စ နော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒိဋ္ဌော, ယဉ္စ နော အပုစ္ဆိမှာ, တဉ္စ နော ဗျာကာသီ’တိ. တေ အညဒတ္ထု မမံယေဝ သာဝကာ သမ္ပဇ္ဇန္တိ, န စာဟံ တေသံ. အဟံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ.

“දේවේන්ද්‍රය, ඔබ මේ ප්‍රශ්න වෙනත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන් විමසූ බව මතක තිබේද?” “ස්වාමීනි, මා මේ ප්‍රශ්න වෙනත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන් විමසූ බව මට මතකයි.” “දේවේන්ද්‍රය, ඔවුහු ඒවා කෙසේ පැහැදිලි කළාහුද? ඔබට අපහසුවක් නැත්නම් එය පවසන්න.” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැනි ගුණවත් කෙනෙකු වැඩසිටින තැනකදී (ඒ ගැන කීමට) මට අපහසුවක් නැත.” “එසේ නම් දේවේන්ද්‍රය, පවසන්න.” “ස්වාමීනි, ආරණ්‍යවාසී වූ හුදෙකලා සේනාසනවල වසන යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත්දැයි මම සිතුවෙම් ද, මම ඔවුන් වෙත ගොස් මේ ප්‍රශ්න විමසීමි. මා ඇසූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය. පිළිතුරු දිය නොහැකි වූ ඔවුහු ‘ආයුෂ්මතුන්ගේ නම කුමක්ද?’ කියා මගෙන්ම ප්‍රශ්න කළහ. එවිට මම ‘පින්වතුනි, මම සක් දෙවිඳු වෙමි’ යි පිළිතුරු දුනිමි. එවිට ඔවුහු නැවතත් මගෙන් ‘ආයුෂ්මත් සක් දෙවිඳුන් කුමන පිනක් කර මේ තනතුරට පැමිණියේද?’ කියා විමසූහ. මම ඔවුන්ට මා අසා තිබූ පරිදි, ඉගෙන තිබූ පරිදි ධර්මය දේශනා කළෙමි. ඔවුහු එපමණකින්ම සතුටට පත්ව, ‘අපි සක් දෙවිඳුන් දුටුවෙමු, අප විමසූ ප්‍රශ්නයට ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය’ යි පැවසූහ. සැබවින්ම ඔවුහු මගේ ශ්‍රාවකයෝ බවට පත් වූහ, මම ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයෙක් නොවූයෙමි. ස්වාමීනි, මම වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සෝතාපන්න වූ, අපායට නොවැටෙන සුලු වූ, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති ශ්‍රාවකයෙක් වෙමි.”

သောမနဿပဋိလာဘကထာ

සෝමනස්සය (සතුට) ලැබීම පිළිබඳ කථාව

၃၆၈. ‘‘အဘိဇာနာသိ နော တွံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘ’’န္တိ? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘ’’န္တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အဘိဇာနာသိ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘ’’န္တိ?

368. “දේවේන්ද්‍රය, මීට පෙර මෙබඳු ප්‍රීතියක් හා සෝමනස්සයක් ලැබුණු බව ඔබට මතකද?” “ස්වාමීනි, මීට පෙර මෙබඳු ප්‍රීතියක් හා සෝමනස්සයක් ලැබුණු බව මට මතකයි.” “දේවේන්ද්‍රය, මීට පෙර මෙබඳු ප්‍රීතියක් හා සෝමනස්සයක් ලැබුණේ කෙසේ දැයි පවසන්න.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, သင်္ဂါမေ ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, တံ သင်္ဂါမံ အဘိဝိဇိနိတွာ ဝိဇိတသင်္ဂါမဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယာ စေဝ ဒါနိ ဒိဗ္ဗာ ဩဇာ ယာ စ အသုရာ ဩဇာ, ဥဘယမေတံ ဒေဝါ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တီ’တိ. သော ခေါ ပန မေ, ဘန္တေ, ဝေဒပဋိလာဘော သောမနဿပဋိလာဘော သဒဏ္ဍာဝစရော သသတ္ထာဝစရော န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ယော ခေါ ပန မေ အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဝေဒပဋိလာဘော သောမနဿပဋိလာဘော, သော အဒဏ္ဍာဝစရော အသတ္ထာဝစရော ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီ’’တိ.

“ස්වාමීනි, අතීතයෙහි දේව සහ අසුරයන් අතර මහා සංග්‍රාමයක් හටගත්තේය. ස්වාමීනි, එම යුද්ධයෙන් දෙවියෝ ජය ලැබූහ; අසුරයෝ පරාජයට පත්වූහ. ස්වාමීනි, එම සංග්‍රාමය ජයග්‍රහණය කළ මට මෙබඳු සිතිවිල්ලක් ඇතිවිය: ‘දැන් යම් දිව්‍යමය ඕජසක් (ආහාර රසයක්) ඇද්ද, යම් අසුර ඕජසක් ඇද්ද, මේ දෙවර්ගයම දෙවියෝ අනුභව කරන්නාහ’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, මා ලද එම ප්‍රීතිය හා සොම්නස දඬුවම් හා ආයුධ (හිංසනය) සමඟ පවතින බැවින් එය කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥානය පිණිස, චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පිණිස හෝ නිවන පිණිස හේතු නොවේ. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් මා තුළ දැන් යම් ප්‍රීතියක් හා සොම්නසක් උපදීද, එය දඬුවම් රහිත, ආයුධ රහිත (අහිංසක) එකකි. එය ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හා නිවන පිණිස පවතියි.”

၃၆၉. ‘‘ကိံ ပန တွံ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေသီ’’တိ? ‘‘ဆ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

369. “දේවේන්ද්‍රය, ඔබ කිනම් අනුසස් දැකීමෙන්ද මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරන්නේ?” “ස්වාමීනි, මා අනුසස් හයක් දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘ဣဓေဝ တိဋ္ဌမာနဿ, ဒေဝဘူတဿ မေ သတော;

ပုနရာယု စ မေ လဒ္ဓေါ, ဧဝံ ဇာနာဟိ မာရိသ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දෙවියෙකු ලෙස මෙහිම සිටියදී මට නැවතත් ආයුෂ ලැබී ඇතැයි ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනව.”

‘‘ဣမံ [Pg.228] ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပဌမံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු පළමු වන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘စုတာဟံ ဒိဝိယာ ကာယာ, အာယုံ ဟိတွာ အမာနုသံ;

အမူဠှော ဂဗ္ဘမေဿာမိ, ယတ္ထ မေ ရမတီ မနော.

“මම දිව්‍යමය ශරීරයෙන් චුතව, දෙවියන්ට අයත් ආයුෂ අත්හැර, මාගේ සිත යම් තැනක ඇලේද (මනුෂ්‍ය ලෝකයේ) එහි මුළා නොවී මව් කුසක පිළිසිඳ ගන්නෙමි.”

‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဒုတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු දෙවන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘သွာဟံ အမူဠှပညဿ, ဝိဟရံ သာသနေ ရတော;

ဉာယေန ဝိဟရိဿာမိ, သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော.

“නැවත පිළිසිඳ ගන්නා මම, එම ශාසනයෙහි ඇලී වාසය කරමින්, මුළා නොවූ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යථා පරිදි කටයුතු කරන්නෙමි.”

‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တတိယံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු තෙවන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘ဉာယေန မေ စရတော စ, သမ္ဗောဓိ စေ ဘဝိဿတိ;

အညာတာ ဝိဟရိဿာမိ, သွေဝ အန္တော ဘဝိဿတိ.

“ධර්මානුකූලව පිළිපදින මට ඉදින් අවබෝධය (සකෘදාගාමී ඵලය) ලබන්නට හැකි වුවහොත්, ඒ පිළිබඳ දැනුවත්ව මම වෙසෙන්නෙමි. එයම මාගේ අවසාන ආත්මය (මනුෂ්‍ය ලෝකයේ) වන්නේය.”

‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, စတုတ္ထံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු සිව්වන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘စုတာဟံ မာနုသာ ကာယာ, အာယုံ ဟိတွာန မာနုသံ;

ပုန ဒေဝေါ ဘဝိဿာမိ, ဒေဝလောကမှိ ဥတ္တမော.

“මම මිනිස් ශරීරයෙන් චුතව, මිනිස් ආයුෂ අත්හැර, නැවතත් උතුම් දෙවියෙකු ලෙස දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපදින්නෙමි.”

‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပဉ္စမံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු පස්වන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘တေ ပဏီတတရာ ဒေဝါ, အကနိဋ္ဌာ ယသဿိနော;

အန္တိမေ ဝတ္တမာနမှိ, သော နိဝါသော ဘဝိဿတိ.

“අකනිට්ඨා ලොව වෙසෙන දෙවිවරු යසස් ඇති උත්තමයෝ වෙති. මාගේ අවසන් භවය පවතින කල්හි එම අකනිට්ඨා භවය මාගේ නිවහන වන්නේය.”

‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဆဋ္ဌံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙබඳු හයවන අනුසස දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

‘‘ဣမေ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဆ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနော ဧဝရူပံ ဝေဒပဋိလာဘံ သောမနဿပဋိလာဘံ ပဝေဒေမိ.

“ස්වාමීනි, මම මෙම අනුසස් හයම දැකීමෙන් මෙබඳු ප්‍රීතියක් සහ සොම්නසක් ප්‍රකාශ කරමි.”

၃၇၀.‘‘အပရိယောသိတသင်္ကပ္ပော[Pg.229], ဝိစိကိစ္ဆော ကထံကထီ.

370. “මම මීට පෙර අසම්පූර්ණ වූ සිතිවිලි ඇතිව, සැකයෙන් හා දෙගිඩියාවෙන් යුතුව සිටියෙමි.”

ဝိစရိံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, အနွေသန္တော တထာဂတံ.

“මම තථාගතයන් වහන්සේ සොයමින් දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ ඇවිද ගියෙමි.”

‘‘ယဿု မညာမိ သမဏေ, ပဝိဝိတ္တဝိဟာရိနော;

သမ္ဗုဒ္ဓါ ဣတိ မညာနော, ဂစ္ဆာမိ တေ ဥပါသိတုံ.

“යම් ශ්‍රමණයන් වහන්සේලා විවේකීව වෙසෙන බැවින් ඔවුන් බුදුන් යැයි සිතා, මම ඔවුන් වෙත ඇසුරු කිරීමට ගියෙමි.”

‘‘‘ကထံ အာရာဓနာ ဟောတိ, ကထံ ဟောတိ ဝိရာဓနာ’;

ဣတိ ပုဋ္ဌာ န သမ္ပာယန္တိ, မဂ္ဂေ ပဋိပဒါသု စ.

“‘මාර්ගය සාර්ථක වන්නේ කෙසේද, අසාර්ථක වන්නේ කෙසේද’ කියා මම විමසූ විට, ඔවුහු මාර්ගය හෝ පිළිවෙත ගැන මට පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වූහ.”

‘‘တျဿု ယဒါ မံ ဇာနန္တိ, သက္ကော ဒေဝါနမာဂတော;

တျဿု မမေဝ ပုစ္ဆန္တိ, ‘ကိံ ကတွာ ပါပုဏီ ဣဒံ’.

“මා දෙවිවරුන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුන් බව දැනගත් විට, ඔවුහු ‘ඔබ කුමන පින්කමක් කර මෙතැනට පැමිණියෙහිදැයි’ මගෙන්ම විමසූහ.”

‘‘တေသံ ယထာသုတံ ဓမ္မံ, ဒေသယာမိ ဇနေ သုတံ ;

တေန အတ္တမနာ ဟောန္တိ, ‘ဒိဋ္ဌော နော ဝါသဝေါတိ စ’.

“මම අසා තිබූ පරිදි මිනිසුන් අතර ප්‍රකට එම ධර්මය ඔවුන්ට දේශනා කළෙමි. එයින් ඔවුහු සතුටට පත්ව ‘අපි වසවත් දෙවිඳුන් දුටුවෙමු’ යැයි පැවසූහ.”

‘‘ယဒါ စ ဗုဒ္ဓမဒ္ဒက္ခိံ, ဝိစိကိစ္ဆာဝိတာရဏံ;

သောမှိ ဝီတဘယော အဇ္ဇ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ပယိရုပါသိယ.

“යම් දිනක මම සැක දුරු කරන බුදුරජාණන් වහන්සේව දුටුවෙම්ද, එතැන් සිට බිය රහිතව අද දින සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇසුරු කරමි.”

‘‘တဏှာသလ္လဿ ဟန္တာရံ, ဗုဒ္ဓံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလံ;

အဟံ ဝန္ဒေ မဟာဝီရံ, ဗုဒ္ဓမာဒိစ္စဗန္ဓုနံ.

“තණ්හා නමැති හී සැරය ඉවත් කළා වූ, අසමසම වූ, මහා වීර වූ, සූර්ය වංශික බුදුරජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.”

‘‘ယံ ကရောမသိ ဗြဟ္မုနော, သမံ ဒေဝေဟိ မာရိသ;

တဒဇ္ဇ တုယှံ ကဿာမ, ဟန္ဒ သာမံ ကရောမ တေ.

“නිදුකාණන් වහන්ස, අප මීට පෙර දෙවිවරුන් සමඟ එක්ව මහා බ්‍රහ්මයාට යම් නමස්කාරයක් කළෙමුද, අද සිට එය ඔබට පුද කරමු. දැන් අපි ඔබටම නමස්කාර කරමු.”

‘‘တွမေဝ အသိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တုဝံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ တေ ပဋိပုဂ္ဂလော’’တိ.

“ඔබ වහන්සේම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේය. ඔබ වහන්සේ අනුත්තර ශාස්තෘන් වහන්සේය. දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි ඔබ වහන්සේට සමාන පුද්ගලයෙකු නොමැත.”

၃၇၁. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စသိခံ ဂန္ဓဗ္ဗပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဗဟူပကာရော ခေါ မေသိ တွံ, တာတ ပဉ္စသိခ, ယံ တွံ ဘဂဝန္တံ ပဌမံ ပသာဒေသိ. တယာ, တာတ, ပဌမံ ပသာဒိတံ ပစ္ဆာ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိမှာ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ပေတ္တိကေ ဝါ ဌာနေ ဌပယိဿာမိ[Pg.230], ဂန္ဓဗ္ဗရာဇာ ဘဝိဿသိ, ဘဒ္ဒဉ္စ တေ သူရိယဝစ္ဆသံ ဒမ္မိ, သာ ဟိ တေ အဘိပတ္ထိတာ’’တိ.

371. එවිට සක් දෙවිඳු පංචසිඛ ගාන්ධර්ව පුත්‍රයා ඇමතුවේය: “පින්වත් පංචසිඛය, ඔබ මට මහත් උපකාරයක් කළෙහිය. මන්ද යත් ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව පළමුව පැහැදවූ බැවිනි. පින්වත, ඔබ විසින් පළමුව ප්‍රසාදය ඇති කළ නිසා පසුව අපට ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට අවස්ථාව ලැබුණි. මම ඔබව පිය තනතුරෙහි තබන්නෙමි, ඔබ ගාන්ධර්ව රජු වනු ඇත. තවද ඔබට ප්‍රිය වූ රූමත් සූරියවච්ඡසා කුමරිය මම ඔබට ලබා දෙන්නෙමි.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပါဏိနာ ပထဝိံ ပရာမသိတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

එකල්හි දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සිය හස්තයෙන් පොළොව ස්පර්ශ කොට, තුන් වරක් මෙසේ උදානයක් පළ කළේය: "ඒ භාග්‍යවත් වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!"

ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အညေသဉ္စ အသီတိယာ ဒေဝတာသဟဿာနံ, ဣတိ ယေ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန အဇ္ဈိဋ္ဌပဉှာ ပုဋ္ဌာ, တေ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ. တသ္မာ ဣမဿ ဝေယျာကရဏဿ သက္ကပဉှာတွေဝ အဓိဝစနန္တိ.

මේ ධර්ම දේශනාව (වෙය්‍යාකරණය) පවත්වන කල්හි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට කෙලෙස් රජස් රහිත වූ, මල බැහැර වූ, "යම් කිසිවක් හටගන්නා සුළු ද (සමුදය ධර්ම), ඒ සියල්ල නිරුද්ධ වන සුළු ය (නිරෝධ ධර්ම)" යන ධර්ම චක්ෂුස (සෝවාන් මාර්ග ඥානය) පහළ විය. තවත් අසූ දහසක් දේවතාවන්ට ද (එසේම ධර්ම චක්ෂුස පහළ විය). මෙසේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා විසින් විමසන ලද ඒ ප්‍රශ්නයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් විසඳන ලදී. එබැවින් මේ දේශනාවට 'සක්කපඤ්හ' (ශක්‍ර ප්‍රශ්න) යන නාමයම ව්‍යවහාර කරනු ලැබේ.

သက္ကပဉှသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

අටවැනි සක්කපඤ්හ සූත්‍රය නිම විය.

၉. မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ

9. මහාසතිපට්ඨාන සූත්‍රය

၃၇၂. ဧဝံ [Pg.231] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

372. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු රට 'කම්මාසධම්ම' නම් වූ කුරු වැසියන්ගේ නියම්ගමෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනී" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

ဥဒ္ဒေသော

උද්දේශය (සංක්ෂිප්ත හැඳින්වීම)

၃၇၃. ‘‘ဧကာယနော အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ, သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ.

373. "මහණෙනි, සත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක හා වැලපීම් (පරිදේව) ඉක්මවා යෑම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස ද, නිවැරදි ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස ද, නිවන සාක්ෂාත් කර ගැනීම පිණිස ද පවත්නා වූ මේ එකම මාවත (ඒකායන මාර්ගය) වේ; එනම් සතර සතිපට්ඨානයයි."

‘‘ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

"ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව (ආතාපී), මනා ප්‍රඥාවෙන් (සම්පජාන) හා සිහියෙන් (සතිමා) යුක්තව, ලෝකයෙහි (පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයෙහි) අභිධ්‍යාව හෙවත් දැඩි ආශාව හා දොම්නස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් (කායානුපස්සීව) වෙසෙයි; වේදනාවන්හි වේදනාව අනුව බලමින් (වේදනානුපස්සීව) වෙසෙයි; සිතෙහි සිත අනුව බලමින් (චිත්තානුපස්සීව) වෙසෙයි; ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් (ධම්මානුපස්සීව) වෙසෙයි."

ဥဒ္ဒေသော နိဋ္ဌိတော.

උද්දේශය නිම විය.

ကာယာနုပဿနာ အာနာပါနပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනාව - ආනාපාන පබ්බය (ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කොටස)

၃၇၄. ‘‘ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ, သတောဝ ပဿသတိ. ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ[Pg.232], ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ. ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

374. "මහණෙනි, භික්ෂුව කෙසේ නම් කයෙහි කය අනුව බලමින් වෙසෙන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට (පාළු ස්ථානයකට) ගොස්, පර්යංකයකින් (එරමිණියා ගොතාගෙන) වාඩි වී, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය තමා ඉදිරියෙහි පිහිටුවා ගනියි. හෙතෙම සිහියෙන්ම හුස්ම ගනියි (ආශ්වාස කරයි), සිහියෙන්ම හුස්ම පිට කරයි (ප්‍රශ්වාස කරයි). දීර්ඝව හුස්ම ගන්නා කල්හි 'දීර්ඝව හුස්ම ගනිමි' යි දැනගනියි; දීර්ඝව හුස්ම පිට කරන කල්හි 'දීර්ඝව හුස්ම පිට කරමි' යි දැනගනියි. කෙටිව හුස්ම ගන්නා කල්හි 'කෙටිව හුස්ම ගනිමි' යි දැනගනියි; කෙටිව හුස්ම පිට කරන කල්හි 'කෙටිව හුස්ම පිට කරමි' යි දැනගනියි. මුළු හුස්ම කයම අත්විඳිමින් (සබ්බකාය පටිසංවේදීව) හුස්ම ගනිමියි හික්මෙයි; මුළු හුස්ම කයම අත්විඳිමින් හුස්ම පිට කරමියි හික්මෙයි. කාය සංස්කාරයන් (හුස්මෙහි රළු බව) සංසිඳුවමින් හුස්ම ගනිමියි හික්මෙයි; කාය සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් හුස්ම පිට කරමියි හික්මෙයි."

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခော ဘမကာရော ဝါ ဘမကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဒီဃံ ဝါ အဉ္ဆန္တော ‘ဒီဃံ အဉ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ အဉ္ဆန္တော ‘ရဿံ အဉ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

"මහණෙනි, දක්ෂ ලියවන වඩුවෙකු හෝ ඔහුගේ අතවැසියෙකු හෝ (ලියවන යන්ත්‍රයේ ලණුව) දීර්ඝව අදින කල්හි 'දීර්ඝව අදිමි' යි දැනගන්නාක් මෙන් ද, කෙටිව අදින කල්හි 'කෙටිව අදිමි' යි දැනගන්නාක් මෙන් ද, එසේම මහණෙනි, භික්ෂුව දීර්ඝව හුස්ම ගන්නා කල්හි... කෙටිව හුස්ම පිට කරන කල්හි 'කෙටිව හුස්ම පිට කරමි' යි දැනගනියි. මුළු හුස්ම කයම අත්විඳිමින්... කාය සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් හුස්ම පිට කරමියි හික්මෙයි. මෙසේ හෙතෙම තමාගේ කයෙහි (ආධ්‍යාත්මිකව) කය අනුව බලමින් වෙසෙයි; අනුන්ගේ කයෙහි (බාහිරව) කය අනුව බලමින් වෙසෙයි; තමාගේ හා අනුන්ගේ යන කයවල් දෙකෙහිම කය අනුව බලමින් වෙසෙයි. කයෙහි හටගැනීමේ ස්වභාවය (සමුදය ධර්ම) අනුව බලමින් හෝ කයෙහි විනාශ වීමේ ස්වභාවය (වය ධර්ම) අනුව බලමින් හෝ හටගැනීම හා විනාශ වීම යන දෙකම අනුව බලමින් හෝ වෙසෙයි. 'කය පමණක් පවතී' යන සිහිය ඔහු තුළ පිහිටා තිබෙන්නේ හුදෙක් ප්‍රඥාව හා සිහිය වැඩීම පිණිසමය. හෙතෙම තණ්හා දිට්ඨිවලින් කිසිවක් ඇසුරු නොකොට (අනිස්සිතව) වෙසෙයි; ලෝකයෙහි කිසිදු ධර්මයක් 'මාගේ ආත්මය' ලෙස ග්‍රහණය කර නොගනියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව කයෙහි කය අනුව බලමින් වෙසෙයි."

အာနာပါနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

ආනාපාන පබ්බය නිම විය.

ကာယာနုပဿနာ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනාව - ඉරියව් පබ්බය

၃၇၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂစ္ဆန္တော ဝါ ‘ဂစ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဌိတော ဝါ ‘ဌိတောမှီ’တိ ပဇာနာတိ, နိသိန္နော ဝါ ‘နိသိန္နောမှီ’တိ ပဇာနာတိ, သယာနော ဝါ ‘သယာနောမှီ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ ယထာ ဝါ ပနဿ ကာယော ပဏိဟိတော ဟောတိ, တထာ တထာ နံ ပဇာနာတိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ [Pg.233] ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

375. "මහණෙනි, නැවතද මහණෙක්, ඇවිදින කල්හි 'මම ඇවිදිමි' යි මැනවින් දැනගනියි. සිටගෙන සිටින කල්හි 'මම සිටගෙන සිටිමි' යි මැනවින් දැනගනියි. වාඩි වී සිටින කල්හි 'මම වාඩි වී සිටිමි' යි මැනවින් දැනගනියි. සැතපී සිටින කල්හි 'මම සැතපී සිටිමි' යි මැනවින් දැනගනියි. තවද ඔහුගේ කය යම් යම් ආකාරයකින් පිහිටුවා තිබේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන්ම එය මැනවින් දැනගනියි. මෙසේ තමාගේ කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි, බාහිර කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි, තමාගේ හා බාහිර කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. කයෙහි හටගැනීමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, කයෙහි වැයවීමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, කයෙහි හටගැනීමේ හා වැයවීමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි. නොහොත් 'කය පවතී' යන සිහිය ඔහුගේ ඥානයේ වැඩීමට හා සිහියේ වැඩීමට පමණක් පවතියි. ඔහු (තණ්හා දිට්ඨි ඇසුරු නොකර) ස්වාධීනව වාසය කරයි. ලෝකයෙහි කිසිවක් උපාදානය කර නොගනියි. මහණෙනි, මෙසේද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි."

ဣရိယာပထပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

ඉරියාපථ පබ්බය (ඉරියව් පිළිබඳ කොටස) නිමාවට පත් විය.

ကာယာနုပဿနာ သမ္ပဇာနပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනා සම්පජාන පබ්බය (සම්පජඤ්ඤය පිළිබඳ කොටස)

၃၇၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

376. "මහණෙනි, නැවතද මහණෙක්, ඉදිරියට යෑමේදී හා ආපසු ඒමේදී මැනවින් දැන (සම්පජානයෙන් යුතුව) ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. ඉදිරිය බැලීමේදී හා අවට බැලීමේදී මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. අත් පා හකුළුවන කල්හි හා දිගු කරන කල්හි මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. සඟල සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරීමේදී මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. අනුභව කිරීමේදී, පානය කිරීමේදී, හැපීමේදී හා රස බැලීමේදී මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. මල මූත්‍ර පහ කිරීමේදී මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. යෑමේදී, සිටගෙන සිටීමේදී, වාඩි වී සිටීමේදී, නිදාගැනීමේදී, පිබිදීමේදී, කථා කිරීමේදී හා නිශ්ශබ්දව සිටීමේදී මැනවින් දැන ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. මෙසේ තමාගේ කයෙහි හෝ... (පෙ)... මහණෙනි, මෙසේද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි."

သမ္ပဇာနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

සම්පජාන පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ကာယာနုပဿနာ ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනා පටිකූලමනසිකාර පබ්බය (පිළිකුල් සහගත බව මෙනෙහි කිරීමේ කොටස)

၃၇၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော, မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ, ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ, အန္တံ အန္တဂုဏံ [Pg.234] ဥဒရိယံ ကရီသံ, ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ, အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ.

377. "මහණෙනි, නැවතද මහණෙක්, යටිපතුලෙන් ඉහළ, හිසකෙස් මුදුනෙන් පහළ, සම කෙළවර කොට ඇති, විවිධ අශුචිවලින් පිරුණු මේ කය මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: 'මේ කයෙහි හිසකෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම්, මස්, නහර, ඇට, ඇටමිදුලු, වකුගඩු, හෘදය, අක්මාව, දළබුව, බේරප්පුව, පෙනහළු, අතුනු, අතුනුබහන්, නොපැසුණු ආහාර, පස්සාව (මල), පිත, සෙම, සැරව, ලේ, දඩිය, මේද තෙල, කඳුළු, වුරුණු තෙල, කෙළ, සොටු, සන්ධි මිදුලු, මූත්‍රා තිබේ' යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි."

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဘတောမုခါ ပုတောဠိ ပူရာ နာနာဝိဟိတဿ ဓညဿ, သေယျထိဒံ သာလီနံ ဝီဟီနံ မုဂ္ဂါနံ မာသာနံ တိလာနံ တဏ္ဍုလာနံ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော မုဉ္စိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘ဣမေ သာလီ, ဣမေ ဝီဟီ ဣမေ မုဂ္ဂါ ဣမေ မာသာ ဣမေ တိလာ ဣမေ တဏ္ဍုလာ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ…ပေ… မုတ္တ’န္တိ.

"මහණෙනි, ඒ මෙබඳුය; දෙපසින් කටවල් ඇති මල්ලක් විවිධ ධාන්‍ය වර්ගවලින් එනම් ඇල්වී, වී, මුං, මෑ, තල, සහල් යන මේවායින් පිරී තිබෙන්නේද, ඇස් ඇති මිනිසෙක් එය ලිහා බලා 'මේ ඇල්වී ය, මේ වී ය, මේ මුං ය, මේ මෑ ය, මේ තල ය, මේ සහල් ය' යි වෙන් වෙන්ව හඳුනාගන්නේද, මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් යටිපතුලෙන් ඉහළ, හිසකෙස් මුදුනෙන් පහළ, සම කෙළවර කොට ඇති, විවිධ අශුචිවලින් පිරුණු මේ කය 'මේ කයෙහි හිසකෙස්, ලොම්... (පෙ)... මූත්‍රා තිබේ' යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි."

ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

මෙසේ තමාගේ කයෙහි හෝ... (පෙ)... මහණෙනි, මෙසේද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි.

ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

පටිකූලමනසිකාර පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ကာယာနုပဿနာ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනා ධාතුමනසිකාර පබ්බය (ධාතු මෙනෙහි කිරීමේ කොටස)

၃၇၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

378. "මහණෙනි, නැවතද මහණෙක්, මේ කය පිහිටා ඇති පරිදි, පිහිටුවා ඇති පරිදි ධාතු වශයෙන් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: 'මේ කයෙහි පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව ඇත' යි කියාය."

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ စတုမဟာပထေ ဗိလသော ဝိဘဇိတွာ နိသိန္နော အဿ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

"මහණෙනි, එය මෙබඳුය; දක්ෂ ගව ඝාතකයෙක් හෝ ගව ඝාතක අතවැසියෙක් හෝ ගවයෙකු මරා සිව්මං හන්දියක කොටස් වශයෙන් වෙන් කොට වාඩි වී සිටින්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් මේ කය පිහිටා ඇති පරිදි, පිහිටුවා ඇති පරිදි ධාතු වශයෙන් 'මේ කයෙහි පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව ඇත' යි ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි."

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

"මෙසේ තමාගේ කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි... (පෙ)... මහණෙනි, මෙසේද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි."

ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

ධාතුමනසිකාර පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ကာယာနုပဿနာ နဝသိဝထိကပဗ္ဗံ

කායානුපස්සනා නවසීවථික පබ්බය (සොහොනෙහි දමන ලද මළ සිරුරු නවය පිළිබඳ කොටස)

၃၇၉. ‘‘ပုန [Pg.235] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ.

379. "මහණෙනි, නැවතද මහණෙක්, සොහොනෙහි දමන ලද, මළ දිනක් හෝ දින දෙකක් හෝ දින තුනක් ගත වූ, ඉදිමුණු, නිල් පැහැ ගැන්වුණු, සැරව ගලන මළ සිරුරක් යම් සේ දකින්නේද, ඔහු තමාගේ මේ කයද ඒ හා මෙසේ සසඳා බලයි: 'මේ කයද මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තේය, මෙබඳු බවට පත්වන්නේය, මේ ස්වභාවය ඉක්මවා නොයන්නේය' කියාය."

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ …ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

"මෙසේ තමාගේ කයෙහි හෝ... (පෙ)... මහණෙනි, මෙසේද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි."

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ကာကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကုလလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဂိဇ္ဈေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကင်္ကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သုနခေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဗျဂ္ဃေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဒီပီဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သိင်္ဂါလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဝိဝိဓေဟိ ဝါ ပါဏကဇာတေဟိ ခဇ္ဇမာနံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ.

"මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් සොහොනක දමන ලද, කපුටන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, රාජාලියන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, ගිජුලිහිණියන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, කාවන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, බල්ලන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, ව්‍යාඝ්‍රයන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, දිවියන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, හිවලුන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ, විවිධ කුඩා පණුවන් විසින් කනු ලබන්නා වූ හෝ මළ සිරුරක් දක්නේ ද, හෙතෙම තමන්ගේම මේ ශරීරය එම මළ සිරුර සමඟ මෙසේ සසඳා බලයි: 'මාගේ මේ ශරීරය ද මෙබඳුම ස්වභාවය ඇත්තේ ය, මෙබඳුම බවට පත්වන්නේ ය, මෙම ස්වභාවය ඉක්මවා නොයන්නේ ය' යනුවෙනි."

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

"මෙසේ තමා තුළ වූ කයෙහි හෝ... මහණෙනි, මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ මෙසේ ය."

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ သမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ နိမံသလောဟိတမက္ခိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ အပဂတမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကာနိ အပဂတသမ္ဗန္ဓာနိ ဒိသာ ဝိဒိသာ ဝိက္ခိတ္တာနိ, အညေန ဟတ္ထဋ္ဌိကံ အညေန ပါဒဋ္ဌိကံ အညေန ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကံ အညေန ဇင်္ဃဋ္ဌိကံ အညေန ဦရုဋ္ဌိကံ အညေန ကဋိဋ္ဌိကံ အညေန ဖာသုကဋ္ဌိကံ အညေန ပိဋ္ဌိဋ္ဌိကံ အညေန ခန္ဓဋ္ဌိကံ အညေန ဂီဝဋ္ဌိကံ အညေန ဟနုကဋ္ဌိကံ အညေန ဒန္တဋ္ဌိကံ အညေန သီသကဋာဟံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ.

"මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් සොහොනක දමන ලද, මස් ලේ සහිත වූ, නහරවලින් බැඳුණු ඇට සැකිල්ලක් දක්නේ ද... මස් රහිත වූ, ලේ තැවරුණු, නහරවලින් බැඳුණු ඇට සැකිල්ලක් දක්නේ ද... මස් ලේ රහිත වූ, නහරවලින් පමණක් බැඳුණු ඇට සැකිල්ලක් දක්නේ ද... විවිධ දිශාවල විසිරී ගිය, බන්ධනවලින් මිදුණු, එනම් එක් තැනක අතක ඇටයක් ද, තවත් තැනක පාදයක ඇටයක් ද, තවත් තැනක විලුඹ ඇටයක් ද, තවත් තැනක කෙණ්ඩ ඇටයක් ද, තවත් තැනක කළවා ඇටයක් ද, තවත් තැනක උකුළු ඇටයක් ද, තවත් තැනක ඉළ ඇටයක් ද, තවත් තැනක කොඳු ඇටයක් ද, තවත් තැනක උරහිස් ඇටයක් ද, තවත් තැනක බෙල්ලේ ඇටයක් ද, තවත් තැනක හකු ඇටයක් ද, තවත් තැනක දත් ද, තවත් තැනක හිස් කබල ද ලෙස විසිරී ඇති ඇටවල් දක්නේ ද, හෙතෙම තමන්ගේම මේ ශරීරය එම ඇටවල් සමඟ මෙසේ සසඳා බලයි: 'මාගේ මේ ශරීරය ද මෙබඳුම ස්වභාවය ඇත්තේ ය, මෙබඳුම බවට පත්වන්නේ ය, මෙම ස්වභාවය ඉක්මවා නොයන්නේ ය' යනුවෙනි."

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ …ပေ… ဝိဟရတိ.

"මෙසේ තමා තුළ වූ කයෙහි හෝ... වාසය කරයි."

‘‘ပုန [Pg.236] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ အဋ္ဌိကာနိ သေတာနိ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂါနိ…ပေ… အဋ္ဌိကာနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ တေရောဝဿိကာနိ …ပေ… အဋ္ဌိကာနိ ပူတီနိ စုဏ္ဏကဇာတာနိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

"මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් සොහොනක දමන ලද, හක්ගෙඩියක පැහැය ගත් සුදු පැහැති ඇටවල් දක්නේ ද... ගොඩගැසූ වසරකට වඩා පැරණි ඇටවල් දක්නේ ද... කුඩු වී දිරා ගිය ඇටවල් දක්නේ ද, හෙතෙම තමන්ගේම මේ ශරීරය එම ඇටවල් සමඟ මෙසේ සසඳා බලයි: 'මාගේ මේ ශරීරය ද මෙබඳුම ස්වභාවය ඇත්තේ ය, මෙබඳුම බවට පත්වන්නේ ය, මෙම ස්වභාවය ඉක්මවා නොයන්නේ ය' යනුවෙනි. මෙසේ ඔහු තමා තුළ වූ කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි, බාහිර වූ කයෙහි හෝ කය අනුව බලමින් වාසය කරයි, තමා තුළ මෙන්ම බාහිර වූ ද කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. කයෙහි ඇති වීමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, කයෙහි නැති වී යාමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, කයෙහි ඇති වීම හා නැති වීම යන දෙකම අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි. 'කය පවතී' යන සිහිය ඔහුට පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රඥාව දියුණු කර ගැනීම පිණිසත්, සිහිය තවදුරටත් වඩා ගැනීම පිණිසත් පමණි. ඔහු තණ්හා දිට්ඨිවලින් තොරව නිදහස්ව වාසය කරයි. ලෝකයේ කිසිවක් කෙරෙහි 'මම මගේ' කියා උපාදානය කර නොගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ද මහණෙක් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි."

နဝသိဝထိကပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

සොහොන් නවයේ කොටස (නව සීවථික පබ්බය) නිමාවට පත් විය.

စုဒ္ဒသ ကာယာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ.

කායානුපස්සනාවන් දහහතර නිමාවට පත් විය.

ဝေဒနာနုပဿနာ

වේදනානුපස්සනාව

၃၈၀. ‘‘ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. အဒုက္ခမသုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. သာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. သာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, နိရာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. သာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, နိရာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု [Pg.237] ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ဝေဒနာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

380. "මහණෙනි, මහණෙක් වේදනාවන් කෙරෙහි වේදනාව අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සැප වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම සැප වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. දුක් වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම දුක් වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. දුක් නොවන සැප නොවන වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. සාමිස සැප වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම සාමිස සැප වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. නිරාමිස සැප වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම නිරාමිස සැප වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. සාමිස දුක් වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම සාමිස දුක් වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. නිරාමිස දුක් වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම නිරාමිස දුක් වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. සාමිස අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම සාමිස අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. නිරාමිස අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳින කල්හි 'මම නිරාමිස අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳිමි' යි මැනවින් දැන ගනියි. මෙසේ ඔහු තමා තුළ වූ වේදනාවන්හි හෝ වේදනා අනුව බලමින් වාසය කරයි, බාහිර වූ වේදනාවන්හි හෝ වේදනා අනුව බලමින් වාසය කරයි, තමා තුළ මෙන්ම බාහිර වූ ද වේදනාවන්හි වේදනා අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්ගේ ඇති වීමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, වේදනාවන්ගේ නැති වී යාමේ ස්වභාවය අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි, වේදනාවන්ගේ ඇති වීම හා නැති වීම යන දෙකම අනුව බලමින් හෝ වාසය කරයි. 'වේදනාව පවතී' යන සිහිය ඔහුට පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රඥාව දියුණු කර ගැනීම පිණිසත්, සිහිය තවදුරටත් වඩා ගැනීම පිණිසත් පමණි. ඔහු කිසිවකට නොඇලී නිදහස්ව වාසය කරයි. ලෝකයේ කිසිවක් 'මම මගේ' කියා උපාදානය කර නොගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ද මහණෙක් වේදනාවන් කෙරෙහි වේදනා අනුව බලමින් වාසය කරයි."

ဝေဒနာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ.

වේදනානුපස්සනාව නිමාවට පත් විය.

စိတ္တာနုပဿနာ

චිත්තානුපස්සනාව

၃၈၁. ‘‘ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ, ‘အတ္ထိ စိတ္တ’န္တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ.

381. “මහණෙනි, භික්ෂුවක් සිතෙහි සිත අනුව බලමින් (චිත්තානුපස්සීව) වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් රාග සහිත සිත ‘රාග සහිත සිතකැ’යි නිවැරදිව දැනගනියි. රාගයෙන් තොර සිත ‘රාගයෙන් තොර සිතකැ’යි නිවැරදිව දැනගනියි. ද්වේෂ සහිත සිත ‘ද්වේෂ සහිත සිතකැ’යි දැනගනියි; ද්වේෂයෙන් තොර සිත ‘ද්වේෂයෙන් තොර සිතකැ’යි දැනගනියි. මෝහ සහිත සිත ‘මෝහ සහිත සිතකැ’යි දැනගනියි; මෝහයෙන් තොර සිත ‘මෝහයෙන් තොර සිතකැ’යි දැනගනියි. හැකිළුණු (ථීනමිද්ධයෙන් යුත්) සිත ‘හැකිළුණු සිතකැ’යි දැනගනියි; විසිරුණු (උද්ධච්චයෙන් යුත්) සිත ‘විසිරුණු සිතකැ’යි දැනගනියි. මහග්ගත (රූපාවචර හෝ අරූපාවචර) සිත ‘මහග්ගත සිතකැ’යි දැනගනියි; මහග්ගත නොවන (කාමාවචර) සිත ‘මහග්ගත නොවන සිතකැ’යි දැනගනියි. සඋත්තර (තමාට වඩා උසස් සිතක් ඇති හෙවත් කාමාවචර) සිත ‘සඋත්තර සිතකැ’යි දැනගනියි; අනුත්තර (තමාට වඩා උසස් සිතක් නැති හෙවත් රූපාවචර-අරූපාවචර) සිත ‘අනුත්තර සිතකැ’යි දැනගනියි. සමාහිත (උපචාර හෝ අප්පනා සමාධියෙන් යුත්) සිත ‘සමාහිත සිතකැ’යි දැනගනියි; අසමාහිත සිත ‘අසමාහිත සිතකැ’යි දැනගනියි. (තදංග හෝ විෂ්කම්භන වශයෙන්) මිදුණු සිත ‘මිදුණු සිතකැ’යි දැනගනියි; නොමිදුණු සිත ‘නොමිදුණු සිතකැ’යි දැනගනියි. මෙසේ භික්ෂුව තමාගේ සිතෙහි හෝ අනුන්ගේ සිතෙහි හෝ කාලය අනුව තමාගේ හා අනුන්ගේ යන දෙදෙනාගේම සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කරයි. සිතෙහි හටගැනීමේ ස්වභාවය හෝ සිතෙහි විනාශ වීමේ ස්වභාවය හෝ හටගැනීම හා විනාශ වීම යන දෙකම හෝ අනුව බලමින් වාසය කරයි. එමෙන්ම ඔහුට ‘සිතක් පවතී’ යන සිහිය ස්ථිරව පිහිටන්නේය. එය හුදෙක් ප්‍රඥාව වැඩීම පිණිසත්, සිහිය වැඩීම පිණිසත් පමණක්ම වෙයි. හෙතෙම (තෘෂ්ණා දිට්ඨිවලින්) කිසිවක් ඇසුරු නොකර වාසය කරයි. ලෝකයෙහි කිසිදු අරමුණක් කෙරෙහි උපාදානයෙන් (මමය, මාගේය කියා) ඇලී නොසිටියි. මහණෙනි, භික්ෂුව සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ මෙසේය.”

စိတ္တာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ.

චිත්තානුපස්සනාව නිමවුණි.

ဓမ္မာနုပဿနာ နီဝရဏပဗ္ဗံ

ධම්මානුපස්සනාව - නීවරණ පබ්බය

၃၈၂. ‘‘ကထဉ္စ [Pg.238] ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု?

382. “මහණෙනි, භික්ෂුවක් ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් (ධම්මානුපස්සීව) වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව පංච නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව පංච නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ කෙසේද?”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් තමා තුළ කාමච්ඡන්දයක් පවතින කල්හි ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දයක් ඇතැ’යි නිවැරදිව දැනගනියි. තමා තුළ කාමච්ඡන්දයක් නැති කල්හි ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දයක් නැතැ’යි නිවැරදිව දැනගනියි. නූපන් කාමච්ඡන්දය උපදින ආකාරයත්, උපන් කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කරන ආකාරයත්, ප්‍රහීණ වූ කාමච්ඡන්දය මතු කිසිදා නොඋපදින ආකාරයත් ඔහු නිවැරදිව දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ ဗျာပါဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ ව්‍යාපාදයක් පවතින කල්හි ‘මා තුළ ව්‍යාපාදයක් ඇතැ’යි දැනගනියි; තමා තුළ ව්‍යාපාදයක් නැති කල්හි ‘මා තුළ ව්‍යාපාදයක් නැතැ’යි දැනගනියි. නූපන් ව්‍යාපාදය උපදින ආකාරයත්, උපන් ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කරන ආකාරයත්, ප්‍රහීණ වූ ව්‍යාපාදය මතු කිසිදා නොඋපදින ආකාරයත් ඔහු නිවැරදිව දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ ထိနမိဒ္ဓဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ ථීනමිද්ධයක් පවතින කල්හි ‘මා තුළ ථීනමිද්ධයක් ඇතැ’යි දැනගනියි; තමා තුළ ථීනමිද්ධයක් නැති කල්හි ‘මා තුළ ථීනමිද්ධයක් නැතැ’යි දැනගනියි. නූපන් ථීනමිද්ධය උපදින ආකාරයත්, උපන් ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කරන ආකාරයත්, ප්‍රහීණ වූ ථීනමිද්ධය මතු කිසිදා නොඋපදින ආකාරයත් ඔහු නිවැරදිව දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චයක් පවතින කල්හි ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චයක් ඇතැ’යි දැනගනියි; තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චයක් නැති කල්හි ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චයක් නැතැ’යි දැනගනියි. නූපන් උද්ධච්චකුක්කුච්චය උපදින ආකාරයත්, උපන් උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කරන ආකාරයත්, ප්‍රහීණ වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය මතු කිසිදා නොඋපදින ආකාරයත් ඔහු නිවැරදිව දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ [Pg.239] စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ විචිකිච්ඡාවක් පවතින කල්හි ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාවක් ඇතැ’යි දැනගනියි; තමා තුළ විචිකිච්ඡාවක් නැති කල්හි ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාවක් නැතැ’යි දැනගනියි. නූපන් විචිකිච්ඡාව උපදින ආකාරයත්, උපන් විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කරන ආකාරයත්, ප්‍රහීණ වූ විචිකිච්ඡාව මතු කිසිදා නොඋපදින ආකාරයත් ඔහු නිවැරදිව දැනගනියි.”

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ ‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု.

මෙසේ ඔහු තමා තුළ වූ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. බාහිර වූ ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. තමා තුළ වූ සහ බාහිර වූ ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. ධර්මයන්ගේ හටගැනීමේ ස්වභාවය දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. ධර්මයන්ගේ විනාශ වීමේ ස්වභාවය දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. හටගැනීමේ හා විනාශ වීමේ යන ස්වභාවයන් දෙකම දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. නැතහොත් 'ධර්මයෝ විද්‍යමාන වෙති' යනුවෙන් ඔහුගේ සිහිය මනා කොට පිහිටා තිබෙයි. එය හුදෙක් ප්‍රඥාව වැඩීම පිණිසත්, සිහිය වැඩීම පිණිසත් පමණක් වෙයි. ඔහු කිසිදු තණ්හා දිට්ඨියක් ඇසුරු නොකර වාසය කරයි. ලෝකයෙහි කිසිවක් මගේ කියා දැඩි කොට ගන්නේ ද නැත. මහණෙනි, භික්ෂුව පංච නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ මෙලෙසිනි.

နီဝရဏပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

නීවරණ පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ဓမ္မာနုပဿနာ ခန္ဓပဗ္ဗံ

ධර්මානුපස්සනාව: ස්කන්ධ පබ්බය

၃၈၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ, ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော, ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ, ဣတိ သညာယ သမုဒယော, ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ, ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော, ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ, ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ, အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု.

383. මහණෙනි, නැවතත් භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව: 'මෙය රූපයයි, මෙය රූපයේ හටගැනීමයි, මෙය රූපයේ අස්තංගමයයි (නිරුද්ධ වීමයි); මෙය වේදනාවයි, මෙය වේදනාවේ හටගැනීමයි, මෙය වේදනාවේ අස්තංගමයයි; මෙය සංඥාවයි, මෙය සංඥාවේ හටගැනීමයි, මෙය සංඥාවේ අස්තංගමයයි; මේවා සංස්කාරයෝය, මේවා සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීමයි, මේවා සංස්කාරයන්ගේ අස්තංගමයයි; මෙය විඤ්ඤාණයයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මෙය විඤ්ඤාණයේ අස්තංගමයයි' යනුවෙන් (මෙනෙහි කරයි). මෙසේ ඔහු තමා තුළ වූ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. බාහිර වූ ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. තමා තුළ වූ සහ බාහිර වූ ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. ධර්මයන්ගේ හටගැනීමේ ස්වභාවය දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. ධර්මයන්ගේ විනාශ වීමේ ස්වභාවය දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. හටගැනීමේ හා විනාශ වීමේ යන ස්වභාවයන් දෙකම දකිමින් හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි වාසය කරයි. නැතහොත් 'ධර්මයෝ විද්‍යමාන වෙති' යනුවෙන් ඔහුගේ සිහිය මනා කොට පිහිටා තිබෙයි. එය හුදෙක් ප්‍රඥාව වැඩීම පිණිසත්, සිහිය වැඩීම පිණිසත් පමණක් වෙයි. ඔහු කිසිදු තණ්හා දිට්ඨියක් ඇසුරු නොකර වාසය කරයි. ලෝකයෙහි කිසිවක් මගේ කියා දැඩි කොට ගන්නේ ද නැත. මහණෙනි, භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ මෙලෙසිනි.

ခန္ဓပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

ස්කන්ධ පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ဓမ္မာနုပဿနာ အာယတနပဗ္ဗံ

ධර්මානුපස්සනාව: ආයතන පබ්බය

၃၈၄. ‘‘ပုန [Pg.240] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု?

384. මහණෙනි, නැවතත් භික්ෂුව ආධ්‍යාත්මික හා බාහිර වූ සය වැදෑරුම් ආයතන ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව ආධ්‍යාත්මික හා බාහිර වූ සය වැදෑරුම් ආයතන ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ කෙසේද?

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုဉ္စ ပဇာနာတိ, ရူပေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඇස ද හඳුනයි, රූපයන් ද හඳුනයි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට හටගන්නා වූ යම් සංයෝජනයක් ඇත්නම් එය ද හඳුනයි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් හටගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි. හටගත් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් දුරු වෙයි නම් එය ද හඳුනයි. දුරු කරන ලද සංයෝජනයක් නැවත මතු කාලයෙහි යම් කරුණකින් හට නොගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි.

‘‘သောတဉ္စ ပဇာနာတိ, သဒ္ဒေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

කන ද හඳුනයි, ශබ්දයන් ද හඳුනයි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට හටගන්නා වූ යම් සංයෝජනයක් ඇත්නම් එය ද හඳුනයි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් හටගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි. හටගත් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් දුරු වෙයි නම් එය ද හඳුනයි. දුරු කරන ලද සංයෝජනයක් නැවත මතු කාලයෙහි යම් කරුණකින් හට නොගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි.

‘‘ဃာနဉ္စ ပဇာနာတိ, ဂန္ဓေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

නාසය ද හඳුනයි, ගන්ධයන් ද හඳුනයි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට හටගන්නා වූ යම් සංයෝජනයක් ඇත්නම් එය ද හඳුනයි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් හටගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි. හටගත් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් දුරු වෙයි නම් එය ද හඳුනයි. දුරු කරන ලද සංයෝජනයක් නැවත මතු කාලයෙහි යම් කරුණකින් හට නොගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි.

‘‘ဇိဝှဉ္စ ပဇာနာတိ, ရသေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

දිව ද හඳුනයි, රසයන් ද හඳුනයි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට හටගන්නා වූ යම් සංයෝජනයක් ඇත්නම් එය ද හඳුනයි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් හටගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි. හටගත් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් දුරු වෙයි නම් එය ද හඳුනයි. දුරු කරන ලද සංයෝජනයක් නැවත මතු කාලයෙහි යම් කරුණකින් හට නොගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි.

‘‘ကာယဉ္စ ပဇာနာတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

කය ද හඳුනයි, ස්පර්ශයන් ද හඳුනයි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට හටගන්නා වූ යම් සංයෝජනයක් ඇත්නම් එය ද හඳුනයි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් හටගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි. හටගත් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් දුරු වෙයි නම් එය ද හඳුනයි. දුරු කරන ලද සංයෝජනයක් නැවත මතු කාලයෙහි යම් කරුණකින් හට නොගන්නේ නම් එය ද හඳුනයි.

‘‘မနဉ္စ [Pg.241] ပဇာနာတိ, ဓမ္မေ စ ပဇာနာတိ, ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“මනස (මනින්ද්‍රිය) ද මැනවින් දැනගනියි, ධර්මාරම්මණයන් ද මැනවින් දැනගනියි, ඒ දෙකම ඇසුරු කොට යම් සංයෝජනයක් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි. නූපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද දැනගනියි, උපන් සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් ප්‍රහීණ වේ ද (දුරු වේ ද) එය ද දැනගනියි, ප්‍රහීණ වූ සංයෝජනයක් යම් කරුණකින් මතු නොඋපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ, အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု.

“මෙසේ තමා තුළ වූ ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි, නැතහොත් බාහිර ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි, නැතහොත් තමා තුළ හා බාහිර යන දෙකෙහිම ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි. ධර්මයන්ගේ හටගැනීමේ ස්වභාවය දක්මින් හෝ, ධර්මයන්ගේ විනාශ වීමේ ස්වභාවය දක්මින් හෝ, හටගැනීම හා විනාශ වීම යන දෙකම දක්මින් හෝ ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි. ‘ධර්මයෝ ඇත්තාහ’ යි ඔහුට සිහිය එළඹ සිටින්නේ හුදෙක් ප්‍රඥාව හා සිහිය වැඩීම පිණිසමය. හෙතෙම කිසිවක් ඇසුරු නොකොට වෙසෙයි, ලෝකයෙහි කිසිවක් (මමය, මාගේය කියා) දැඩිව ග්‍රහණය නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණෙක් ආධ්‍යාත්මික හා බාහිර වූ සය වැදෑරුම් ආයතන ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි.”

အာယတနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

ආයතන පබ්බය නිම විය.

ဓမ္မာနုပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗံ

ධර්මානුපස්සනාව: බොජ්ඣංග පබ්බය

၃၈၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

385. “මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් සත් වැදෑරුම් බොජ්ඣංග ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙයි. මහණෙනි, මහණෙක් සත් වැදෑරුම් බොජ්ඣංග ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සී ව වෙසෙන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් තමා තුළ සති සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ සති සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ සති සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ සති සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් සති සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් සති සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ [Pg.242] ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ වීරිය සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ වීරිය සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ වීරිය සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ වීරිය සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් වීරිය සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් වීරිය සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ පීති සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ පීති සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ පීති සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ පීති සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් පීති සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් පීති සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් සමාධි සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් සමාධි සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ, ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ, ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ.

“තමා තුළ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය ඇතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. තමා තුළ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය නැති කල්හි ‘මා තුළ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය නැතැ’ යි මැනවින් දැනගනියි. නූපන් උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය යම් කරුණකින් උපදී ද එය ද මැනවින් දැනගනියි, උපන් උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය භාවනාව මගින් පරිපූර්ණත්වයට පත් වන්නේ යම් කරුණකින් ද එය ද මැනවින් දැනගනියි.”

‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ [Pg.243] ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ ‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု.

මෙසේ තමා තුළ වූ ධර්මයන්හි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි; බාහිර ධර්මයන්හි හෝ ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි; තමා තුළ හෝ බාහිර වූ හෝ ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. ධර්මයන්හි හටගැනීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වාසය කරයි; ධර්මයන්හි වැයවීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වාසය කරයි; ධර්මයන්හි හටගැනීමේ හා වැයවීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වාසය කරයි. නැතහොත් 'ධර්මයෝ ඇත්තාහ'යි යන සිහිය ඔහුට ප්‍රඥාව වර්ධනය කරගැනීම පිණිසත්, සිහිය වර්ධනය කරගැනීම පිණිසත් පමණක් ම පිහිටයි. ඔහු (තණ්හා-දිට්ඨි මගින්) කිසිවක් ඇසුරු නොකර වාසය කරයි. ලෝකයෙහි කිසිවක් ම තමාගේ කර නොගනියි (උපාදානය නොකරයි). මහණෙනි, භික්ෂුවක් සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ මෙසේ ය.

ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

බොජ්ඣංග පබ්බය නිමාවට පත් විය.

ဓမ္မာနုပဿနာ သစ္စပဗ္ဗံ

ධර්මානුපස්සනාව: සච්ච පබ්බය (සත්‍යය පිළිබඳ කොටස)

၃၈၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု. ကထဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

386. මහණෙනි, නැවත ද භික්ෂුව චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සීව වාසය කරන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව 'මෙය දුකයි' කියා ඇති සැටියෙන් (තත්ත්වාකාරයෙන්) දැන ගනියි. 'මෙය දුක් හටගැනීමේ හේතුවයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි. 'මෙය දුක නිරුද්ධ වීමයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි. 'මෙය දුක නිරුද්ධ කරන මඟයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි.

ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

ප්‍රථම භාණවාරය නිමාවට පත් විය.

ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသော

දුක්ඛ සත්‍යය විස්තර කිරීම

၃၈၇. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ? ဇာတိပိ ဒုက္ခာ, ဇရာပိ ဒုက္ခာ, မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ, အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါပိ ဒုက္ခော, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါပိ ဒုက္ခော, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ, သင်္ခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ.

387. මහණෙනි, දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක් ද? ඉපදීම දුකකි, ජරාවට පත්වීම (මහලු වීම) දුකකි, මරණය දුකකි, ශෝකය, වැළපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස (ආයාසය) ද දුක් වේ. අප්‍රියයන් හා එක්වීම දුකකි, ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම දුකකි, කැමති දේ නොලැබීම ද දුකකි. සංක්ෂේපයෙන් පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයෝ ම දුක් වෙති.

၃၈၈. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဇာတိ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဇာတိ.

388. මහණෙනි, ජාතිය (ඉපදීම) යනු කුමක් ද? ඒ ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ඒ සත්ව සමූහයන්හි යම් උපතක්, හටගැනීමක්, (මව්කුසට) බැසගැනීමක්, (විශේෂයෙන්) පහළ වීමක්, ස්කන්ධයන්ගේ පහළ වීමක්, ආයතනයන්ගේ ලැබීමක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය ජාතිය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၈၉. ‘‘ကတမာ [Pg.244] စ, ဘိက္ခဝေ, ဇရာ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဇရာ.

389. මහණෙනි, ජරාව යනු කුමක් ද? ඒ ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ඒ සත්ව සමූහයන්හි යම් දිරාපත්වීමක්, මහලු බවක්, දත් කැඩීයාමක්, කෙස් පැසීමක්, සම රැලි වැටීමක්, ආයුෂ පිරිහීමක්, ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා යෑමක් (පරිපාකය) වේ ද, මහණෙනි, මෙය ජරාව යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၀. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, မရဏံ? ယံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, မရဏံ.

390. මහණෙනි, මරණය යනු කුමක් ද? ඒ ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ඒ සත්ව සමූහයන්ගෙන් යම් චුත වීමක්, බැහැර වීමක්, බිඳීයාමක්, අතුරුදන් වීමක්, මාරක මරණයක්, කාලක්‍රියාවක්, ස්කන්ධයන්ගේ බිඳීයාමක්, මළසිරුර අතහැර දැමීමක්, ජීවිතේන්ද්‍රිය සිඳීයාමක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය මරණය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၁. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သောကော? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သောကော.

391. මහණෙනි, ශෝකය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, යම් කිසි පිරිහීමකින් (ව්‍යසනයකින්) යුක්ත වූ හෝ යම් කිසි දුක් සහිත ස්වභාවයකින් පහස ලත් (පීඩාවට පත්) සත්වයාගේ යම් ශෝකයක්, ශෝකී බවක්, ශෝක කරන ස්වභාවයක්, ඇතුළත ශෝකයක්, තදබල ඇතුළු ශෝකයක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය ශෝකය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၂. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဒေဝေါ? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ ပရိဒေဝေါ.

392. මහණෙනි, පරිදේවය (වැළපීම) යනු කුමක් ද? මහණෙනි, යම් කිසි පිරිහීමකින් යුක්ත වූ හෝ යම් කිසි දුක් සහිත ස්වභාවයකින් පහස ලත් සත්වයාගේ යම් හඬා වැළපීමක්, ශබ්ද නගා වැළපීමක්, හඬන බවක්, හඬා වැළපෙන ස්වභාවයක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය පරිදේවය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၃. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ? ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ.

393. මහණෙනි, දුක යනු කුමක් ද? මහණෙනි, යම් කායික වූ දුකක්, කායික වූ අමිහිරි බවක්, කាយ සම්ඵස්සයෙන් හටගත් දුක් සහිත වූ, අමිහිරි වූ විඳීමක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය දුක යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၄. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါမနဿံ? ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကံ အသာတံ မနောသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒေါမနဿံ.

394. මහණෙනි, දෝමනස්සය (මානසික දුක) යනු කුමක් ද? මහණෙනි, යම් මානසික වූ දුකක්, මානසික වූ අමිහිරි බවක්, මනෝ සම්ඵස්සයෙන් හටගත් දුක් සහිත වූ, අමිහිරි වූ විඳීමක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය දෝමනස්සය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၅. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါယာသော? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါယာသော.

395. මහණෙනි, උපායාසය (දැඩි වෙහෙස) යනු කුමක් ද? මහණෙනි, යම් කිසි පිරිහීමකින් යුක්ත වූ හෝ යම් කිසි දුක් සහිත ස්වභාවයකින් පහස ලත් සත්වයාගේ යම් දැඩි වෙහෙසක්, ක්ලාන්ත බවක්, දැඩි වෙහෙසට පත් වූ ස්වභාවයක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය උපායාසය යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၆. ‘‘ကတမော [Pg.245] စ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ အနိဋ္ဌာ အကန္တာ အမနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ, ယေ ဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အနတ္ထကာမာ အဟိတကာမာ အဖာသုကကာမာ အယောဂက္ခေမကာမာ, ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ သင်္ဂတိ သမာဂမော သမောဓာနံ မိဿီဘာဝေါ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော.

396. මහණෙනි, අප්‍රියයන් හා එක්වීම දුකක් වන්නේ කෙසේ ද? මෙහි යමෙකුට අකමැති, අමනාප, අප්‍රිය වූ රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ සහ ධර්ම අරමුණු ලැබෙද් ද, නැතහොත් යමෙක් තමාට අහිත කැමති, අනර්ථය කැමති, අසහනය කැමති, යහපතක් අකමැති අය වෙත් ද, ඔවුන් සමඟ යම් එක්වීමක්, හමුවීමක්, එක්ව වාසය කිරීමක්, මුසු වීමක් වේ ද, මහණෙනි, මෙය අප්‍රියයන් හා එක්වීම දුකක් යැයි කියනු ලැබේ.

၃၉၇. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ, ယေ ဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဖာသုကကာမာ ယောဂက္ခေမကာမာ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘာတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ, ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အသင်္ဂတိ အသမာဂမော အသမောဓာနံ အမိဿီဘာဝေါ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော.

397. “මහණෙනි, ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම් දුක යනු කුමක්ද? මෙලොව යමෙකුට තමා කැමති වූ, ඇලුම් කරන්නා වූ, මනාප වූ රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ සහ ධර්මාරම්මණයෝ වෙත්ද, එසේම යමෙකුට තමාගේ දියුණුව පතන්නා වූ, යහපත පතන්නා වූ, පහසුව පතන්නා වූ, බියෙන් තොර ආරක්ෂාව පතන්නා වූ මව හෝ පියා හෝ සහෝදරයා හෝ සහෝදරිය හෝ මිතුරන් හෝ ඇමතියන් හෝ නෑ හිතවතුන් හෝ වෙත්ද, ඔවුන් සමඟ එක්ව නොසිටීමට ලැබීම, හමු නොවීම, එක්වීමක් නොමැති වීම සහ මිශ්‍ර වීමක් නොමැති වීම යන මෙය මහණෙනි, ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම් දුක යැයි කියනු ලැබේ.”

၃၉၈. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ? ဇာတိဓမ္မာနံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဟော ဝတ မယံ န ဇာတိဓမ္မာ အဿာမ, န စ ဝတ နော ဇာတိ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. ဇရာဓမ္မာနံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဟော ဝတ မယံ န ဇရာဓမ္မာ အဿာမ, န စ ဝတ နော ဇရာ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. ဗျာဓိဓမ္မာနံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န ဗျာဓိဓမ္မာ အဿာမ, န စ ဝတ နော ဗျာဓိ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. မရဏဓမ္မာနံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န မရဏဓမ္မာ အဿာမ, န စ ဝတ နော မရဏံ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာနံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာ အဿာမ, န စ ဝတ နော သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာ အာဂစ္ဆေယျု’န္တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ.

398. “මහණෙනි, යම් දෙයකට කැමතිව එය නොලැබීම දුකක් යනු කුමක්ද? මහණෙනි, ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයන්ට මෙවැනි කැමැත්තක් උපදියි: ‘අහෝ! අප ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇත්තෝ නොවන්නෙමු නම්, ඉපදීම අප කරා නොපැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙනි. එහෙත් මෙය හුදු කැමැත්තෙන් පමණක් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. මෙයද කැමති දේ නොලැබීමේ දුකයි. මහණෙනි, ජරාව ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයන්ට මෙවැනි කැමැත්තක් උපදියි: ‘අහෝ! අප ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තෝ නොවන්නෙමු නම්, ජරාව අප කරා නොපැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙනි. එහෙත් මෙය හුදු කැමැත්තෙන් පමණක් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. මෙයද කැමති දේ නොලැබීමේ දුකයි. මහණෙනි, ව්‍යාධිය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයන්ට මෙවැනි කැමැත්තක් උපදියි: ‘අහෝ! අප ව්‍යාධිය ස්වභාව කොට ඇත්තෝ නොවන්නෙමු නම්, ව්‍යාධිය අප කරා නොපැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙනි. එහෙත් මෙය හුදු කැමැත්තෙන් පමණක් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. මෙයද කැමති දේ නොලැබීමේ දුකයි. මහණෙනි, මරණය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයන්ට මෙවැනි කැමැත්තක් උපදියි: ‘අහෝ! අප මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෝ නොවන්නෙමු නම්, මරණය අප කරා නොපැමිණෙන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙනි. එහෙත් මෙය හුදු කැමැත්තෙන් පමණක් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. මෙයද කැමති දේ නොලැබීමේ දුකයි. මහණෙනි, සෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය සහ උපායාසය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයන්ට මෙවැනි කැමැත්තක් උපදියි: ‘අහෝ! අප සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස යන ස්වභාවයන් ඇත්තෝ නොවන්නෙමු නම්, ඒ සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ අප කරා නොපැමිණෙන්නාහු නම් කෙතරම් යහපත්ද!’ යනුවෙනි. එහෙත් මෙය හුදු කැමැත්තෙන් පමණක් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. මෙයද කැමති දේ නොලැබීමේ දුකයි.”

၃၉၉. ‘‘ကတမေ [Pg.246] စ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ.

399. “මහණෙනි, සංක්ෂිප්තයෙන් පංච උපාදානස්කන්ධයෝම දුකක් යනු කුමක්ද? එනම්: රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා උපාදානස්කන්ධය, සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංඛාර උපාදානස්කන්ධය සහ විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධයයි. මහණෙනි, මොවුන් සංක්ෂිප්තයෙන් පංච උපාදානස්කන්ධ දුක්ඛයෝ යැයි කියනු ලබති. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

သမုဒယသစ္စနိဒ္ဒေသော

සමුදය සත්‍යය නිර්දේශය

၄၀၀. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ.

400. “මහණෙනි, දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? නැවත නැවත ඉපදීම ඇති කරන්නා වූ, නන්දි රාගයෙන් (තෘෂ්ණාවෙන් හා ඇල්මෙන්) යුක්ත වූ, ඒ ඒ භවයන්හි හා අරමුණුවල ඇලෙන්නා වූ යම් තෘෂ්ණාවක් වේද, එයයි. එනම්: කාම තෘෂ්ණාව, භව තෘෂ්ණාව සහ විභව තෘෂ්ණාවයි.”

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာ ကတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ? ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“මහණෙනි, ඒ තෘෂ්ණාව උපදින්නේ කොතැනකද? කොතැනක මුල් බැස පිහිටන්නේද? ලෝකයෙහි යම් ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්ද, එහිම මෙම තෘෂ්ණාව උපදින්නේය, එහිම මුල් බැස පිහිටන්නේය.”

‘‘ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခု လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ. သောတံ လောကေ…ပေ… ဃာနံ လောကေ… ဇိဝှာ လောကေ… ကာယော လောကေ… မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි ඇති ප්‍රිය ස්වභාවය හා මධුර ස්වභාවය කුමක්ද? ලෝකයෙහි ඇස ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනී. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය. කන... නාසය... දිව... කය... ලෝකයෙහි සිත ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනී. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය.”

‘‘ရူပါ လောကေ… သဒ္ဒါ လောကေ… ဂန္ဓာ လောကေ… ရသာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ… ဓမ္မာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි රූප... ශබ්ද... ගන්ධ... රස... ස්පර්ශ... ලෝකයෙහි ධර්මාරම්මණයෝ ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනිති. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය.”

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ… သောတဝိညာဏံ လောကေ… ဃာနဝိညာဏံ လောကေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ လောကေ… ကာယဝိညာဏံ လောကေ… မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු විඤ්ඤාණය... සෝත විඤ්ඤාණය... ඝාණ විඤ්ඤාණය... ජිව්හා විඤ්ඤාණය... කාය විඤ්ඤාණය... ලෝකයෙහි මනෝ විඤ්ඤාණය ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනී. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය.”

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော လောကေ… သောတသမ္ဖဿော လောကေ… ဃာနသမ္ဖဿော လောကေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿော လောကေ… ကာယသမ္ဖဿော လောကေ… မနောသမ္ဖဿော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු සම්ඵස්සය... සෝත සම්ඵස්සය... ඝාණ සම්ඵස්සය... ජිව්හා සම්ඵස්සය... කාය සම්ඵස්සය... ලෝකයෙහි මනෝ සම්ඵස්සය ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනී. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය.”

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ [Pg.247] ဝေဒနာ လောကေ… သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව... සෝත සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව... ඝාණ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව... ජිව්හා සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව... කාය සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව... ලෝකයෙහි මනෝ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ප්‍රිය ස්වභාවයක්, මධුර ස්වභාවයක් ගනී. තෘෂ්ණාව උපදින්නේ එහිමය, මුල් බැස පිහිටන්නේ එහිමය.”

‘‘ရူပသညာ လောကေ… သဒ္ဒသညာ လောကေ… ဂန္ဓသညာ လောကေ… ရသသညာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ လောကေ… ဓမ္မသညာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි රූප සංඥාව ද, ශබ්ද සංඥාව ද, ගන්ධ සංඥාව ද, රස සංඥාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) සංඥාව ද, ධර්ම සංඥාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව උපදින්නී උපදියි, පවතින්නී පවතියි.”

‘‘ရူပသဉ္စေတနာ လောကေ… သဒ္ဒသဉ္စေတနာ လောကေ… ဂန္ဓသဉ္စေတနာ လောကေ… ရသသဉ္စေတနာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ လောကေ… ဓမ္မသဉ္စေတနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි රූප සංචේතනාව ද, ශබ්ද සංචේතනාව ද, ගන්ධ සංචේතනාව ද, රස සංචේතනාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) සංචේතනාව ද, ධර්ම සංචේතනාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව උපදින්නී උපදියි, පවතින්නී පවතියි.”

‘‘ရူပတဏှာ လောကေ… သဒ္ဒတဏှာ လောကေ… ဂန္ဓတဏှာ လောကေ… ရသတဏှာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ လောကေ… ဓမ္မတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි රූප තෘෂ්ණාව ද, ශබ්ද තෘෂ්ණාව ද, ගන්ධ තෘෂ්ණාව ද, රස තෘෂ්ණාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) තෘෂ්ණාව ද, ධර්ම තෘෂ්ණාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව උපදින්නී උපදියි, පවතින්නී පවතියි.”

‘‘ရူပဝိတက္ကော လောကေ… သဒ္ဒဝိတက္ကော လောကေ… ဂန္ဓဝိတက္ကော လောကေ… ရသဝိတက္ကော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက္ကော လောကေ… ဓမ္မဝိတက္ကော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

“ලෝකයෙහි රූප විතර්කය ද, ශබ්ද විතර්කය ද, ගන්ධ විතර්කය ද, රස විතර්කය ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) විතර්කය ද, ධර්ම විතර්කය ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව උපදින්නී උපදියි, පවතින්නී පවතියි.”

‘‘ရူပဝိစာရော လောကေ… သဒ္ဒဝိစာရော လောကေ… ဂန္ဓဝိစာရော လောကေ… ရသဝိစာရော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရော လောကေ… ဓမ္မဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ.

“ලෝකයෙහි රූප විචාරය ද, ශබ්ද විචාරය ද, ගන්ධ විචාරය ද, රස විචාරය ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) විචාරය ද, ධර්ම විචාරය ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව උපදින්නී උපදියි, පවතින්නී පවතියි. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

နိရောဓသစ္စနိဒ္ဒေသော

නිරෝධ සත්‍ය නිර්දේශය

၄၀၁. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော.

401. “මහණෙනි, දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යනු කවරේද? එම තෘෂ්ණාවම ඉතිරි නොකොට, නොඇලී නිරුද්ධ කිරීමක්, අත්හැරීමක්, දුරු කිරීමක්, එයින් මිදීමක් හා එයට ඇල්මක් නොමැති බවක් ඇද්ද (එයයි).”

‘‘သာ [Pg.248] ခေါ ပနေသာ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာ ကတ္ထ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ကတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ? ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“මහණෙනි, ඒ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි කොහිදී බැහැර වෙයිද? නිරුද්ධ වන කල්හි කොහිදී නිරුද්ධ වෙයිද? ලෝකයෙහි යම් ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේද, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේද, එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခု လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ. သောတံ လောကေ…ပေ… ဃာနံ လောကေ… ဇိဝှာ လောကေ… ကာယော လောကေ… မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේ, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේ කුමක්ද? ලෝකයෙහි ඇස ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි. කන ලෝකයෙහි... නාසය ලෝකයෙහි... දිව ලෝකයෙහි... කය ලෝකයෙහි... සිත ලෝකයෙහි ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပါ လောကေ… သဒ္ဒါ လောကေ… ဂန္ဓာ လောကေ… ရသာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ… ဓမ္မာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි රූපයෝ ද, ශබ්දයෝ ද, ගන්ධයෝ ද, රසයෝ ද, ස්පර්ශයෝ ද, ධර්මයෝ ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තාහ, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තාහ. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ… သောတဝိညာဏံ လောကေ… ဃာနဝိညာဏံ လောကေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ လောကေ… ကာယဝိညာဏံ လောကေ… မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු විඤ්ඤාණය ද, සෝත විඤ්ඤාණය ද, ඝාන විඤ්ඤාණය ද, ජිව්හා විඤ්ඤාණය ද, කාය විඤ්ඤාණය ද, මනෝ විඤ්ඤාණය ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော လောကေ… သောတသမ္ဖဿော လောကေ… ဃာနသမ္ဖဿော လောကေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿော လောကေ… ကာယသမ္ဖဿော လောကေ… မနောသမ္ဖဿော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු සම්ඵස්සය ද, සෝත සම්ඵස්සය ද, ඝාන සම්ඵස්සය ද, ජිව්හා සම්ඵස්සය ද, කාය සම්ඵස්සය ද, මනෝ සම්ඵස්සය ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ … ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි චක්ඛු සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද, සෝත සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද, ඝාන සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද, ජිව්හා සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද, කාය සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද, මනෝ සම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပသညာ လောကေ… သဒ္ဒသညာ လောကေ… ဂန္ဓသညာ လောကေ… ရသသညာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ လောကေ… ဓမ္မသညာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි රූප සංඥාව ද, ශබ්ද සංඥාව ද, ගන්ධ සංඥාව ද, රස සංඥාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) සංඥාව ද, ධර්ම සංඥාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပသဉ္စေတနာ [Pg.249] လောကေ… သဒ္ဒသဉ္စေတနာ လောကေ… ဂန္ဓသဉ္စေတနာ လောကေ… ရသသဉ္စေတနာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ လောကေ… ဓမ္မသဉ္စေတနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි රූප සංචේතනාව ද, ශබ්ද සංචේතනාව ද, ගන්ධ සංචේතනාව ද, රස සංචේතනාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) සංචේතනාව ද, ධර්ම සංචේතනාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပတဏှာ လောကေ… သဒ္ဒတဏှာ လောကေ… ဂန္ဓတဏှာ လောကေ… ရသတဏှာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ လောကေ… ဓမ္မတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි රූප තෘෂ්ණාව ද, ශබ්ද තෘෂ්ණාව ද, ගන්ධ තෘෂ්ණාව ද, රස තෘෂ්ණාව ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) තෘෂ්ණාව ද, ධර්ම තෘෂ්ණාව ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပဝိတက္ကော လောကေ… သဒ္ဒဝိတက္ကော လောကေ… ဂန္ဓဝိတက္ကော လောကေ… ရသဝိတက္ကော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက္ကော လောကေ… ဓမ္မဝိတက္ကော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ.

“ලෝකයෙහි රූප විතර්කය ද, ශබ්ද විතර්කය ද, ගන්ධ විතර්කය ද, රස විතර්කය ද, ස්පර්ශ (පොට්ඨබ්බ) විතර්කය ද, ධර්ම විතර්කය ද ප්‍රිය ස්වභාවයක් ඇත්තේය, මධුර ස්වභාවයක් ඇත්තේය. එහි මේ තෘෂ්ණාව බැහැර කරන කල්හි බැහැර වෙයි, නිරුද්ධ වන කල්හි නිරුද්ධ වෙයි.”

‘‘ရူပဝိစာရော လောကေ… သဒ္ဒဝိစာရော လောကေ… ဂန္ဓဝိစာရော လောကေ… ရသဝိစာရော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရော လောကေ… ဓမ္မဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ.

ලෝකයෙහි රූප විචාරය... ශබ්ද විචාරය... ගන්ධ විචාරය... රස විචාරය... ස්ප්‍රෂ්ටව්‍ය විචාරය... ධර්ම විචාරය ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේ ය, මධුර ස්වභාව ඇත්තේ ය. මේ තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ වන්නී මෙහි දී ම ප්‍රහීණ වෙයි, නිරුද්ධ වන්නී මෙහි දී ම නිරුද්ධ වෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යයි කියනු ලැබේ.

မဂ္ဂသစ္စနိဒ္ဒေသော

මාර්ග සත්‍ය නිර්දේශය

၄၀၂. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ.

402. “මහණෙනි, දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක් ද? එය අන් කිසිවක් නොව, මෙම ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ම ය. එනම්, සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන මේවා ය.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ? ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ ဉာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

“මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, දුක පිළිබඳ යම් ඥානයක් ඇද්ද, දුක්ඛ සමුදය පිළිබඳ යම් ඥානයක් ඇද්ද, දුක්ඛ නිරෝධය පිළිබඳ යම් ඥානයක් ඇද්ද, දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව පිළිබඳ යම් ඥානයක් ඇද්ද, මහණෙනි, මෙය සම්මා දිට්ඨිය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော, အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော.

“මහණෙනි, සම්මා සංකප්පය යනු කුමක් ද? නෙක්ඛම්ම සංකල්පය, අව්‍යාපාද සංකල්පය, අවිහිංසා සංකල්පය යන මේවා ය. මහණෙනි, මෙය සම්මා සංකල්පය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမာ [Pg.250] စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ.

“මහණෙනි, සම්මා වාචා යනු කුමක් ද? මුසාවාදයෙන් වැළකීම, පිසුණු බසින් වැළකීම, පරුෂ බසින් වැළකීම, සම්ඵප්පලාපයෙන් (හිස් වචනයෙන්) වැළකීම යන මේවා ය. මහණෙනි, මෙය සම්මා වාචා යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော.

“මහණෙනි, සම්මා කම්මන්තය යනු කුමක් ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම යන මේවා ය. මහණෙනි, මෙය සම්මා කම්මන්තය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ.

“මහණෙනි, සම්මා ආජීවය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා වැරදි ජීවිකාව අත්හැර, සම්මා ආජීවයෙන් (නිවැරදි ජීවිකාවෙන්) ජීවත් වෙයි. මහණෙනි, මෙය සම්මා ආජීවය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါယာမော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါယာမော.

“මහණෙනි, සම්මා වායාමය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, මෙහිලා මහණ තෙමේ නූපන් ලාමක වූ අකුසල ධර්මයන් නූපදවනු පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව ගනියි, උත්සාහ කරයි; උපන් ලාමක වූ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කරනු පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව ගනියි, උත්සාහ කරයි; නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවනු පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව ගනියි, උත්සාහ කරයි; උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, නොපිරිහීම පිණිස, වැඩීම පිණිස, විපුල බව පිණිස, භාවනාව සම්පූර්ණ කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව ගනියි, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මෙය සම්මා වායාමය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသတိ.

“මහණෙනි, සම්මා සතිය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, මෙහිලා මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා ප්‍රඥාවෙන් හා මනා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි (පඤ්ච උපාදානස්කන්ධ ලෝකයෙහි) අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි; වේදනාවන්හි වේදනා අනුව බලමින්... සිතෙහි සිත අනුව බලමින්... ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින්, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා ප්‍රඥාවෙන් හා මනා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දෝමනස්ස දුරු කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය සම්මා සතිය යයි කියනු ලැබේ.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ [Pg.251] သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ, သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ.

“මහණෙනි, සම්මා සමාධිය යනු කුමක් ද? මහණෙනි, මෙහිලා මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව ම, විතක්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සුඛය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතක්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, සිතෙහි පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ එකඟ බව ඇති, විතක්ක විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සුඛය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රීතියෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගතව, මනා සිහියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව වාසය කරයි, කයෙන් සුඛය විඳියි. ආර්යයන් වහන්සේලා යම් ධ්‍යානයක් ගැන ‘උපේක්ෂා සහගතව මනා සිහියෙන් යුතුව සුඛ විහරණය කරයි’ කියා පවසත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සුඛය ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, දුක්ඛය ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, කලින් ම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන්ගේ අස්තංගමය නිසා, දුක් නො වූ සැප නො වූ උපේක්ෂාව හා ස්මෘතියේ පිරිසිදු බව ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය සම්මා සමාධිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යයි කියනු ලැබේ.”

၄၀၃. ‘‘ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ. သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ, သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ. ‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ, န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု.

403. මෙසේ තමා තුළ (ආධ්‍යාත්මිකව) හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුපස්සනා කරමින් වෙසෙයි. පිටත (බාහිර) හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුපස්සනා කරමින් වෙසෙයි. ආධ්‍යාත්මිකව හා බාහිරව යන දෙයාකාරයෙන්ම හෝ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුපස්සනා කරමින් වෙසෙයි. ධර්මයන් කෙරෙහි හටගැනීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වෙසෙයි. ධර්මයන් කෙරෙහි විනාශ වීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වෙසෙයි. ධර්මයන් කෙරෙහි හටගැනීමේ හා විනාශ වීමේ ස්වභාවය අනුපස්සනා කරමින් හෝ වෙසෙයි. එසේම, 'ධර්මයන් පවතී' යන සිහිය හුදෙක් ප්‍රඥාව හා සිහිය වැඩීම පිණිසම ඔහු තුළ පිහිටා තිබෙයි. ඔහු (තණ්හා දිට්ඨි) ඇසුරු නොකර වෙසෙයි. ලෝකයෙහි කිසිවක් උපාදානය කර නොගනියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණතෙම චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සනාවෙන් වෙසෙයි.

သစ္စပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ.

සත්‍යය පිළිබඳ කොටස නිමාවට පත් විය.

ဓမ္မာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ.

ධර්මානුපස්සනාව නිමාවට පත් විය.

၄၀၄. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တဝဿာနိ, တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ; သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ.

404. මහණෙනි, යම් කිසිවෙක් මෙම සතර සතිපට්ඨානයන් වසර හතක් පුරා මෙලෙස වඩන්නේ නම්, ඔහුට ඵලයන් දෙකකින් එකක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. එනම්, මෙලොවදීම අර්හත් ඵලය ලැබීමයි. එසේත් නැතහොත් උපාදිශේෂයක් පවතී නම් අනාගාමීත්වය ලැබීමයි.

‘‘တိဋ္ဌန္တု, ဘိက္ခဝေ, သတ္တဝဿာနိ. ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ ဆ ဝဿာနိ…ပေ… ပဉ္စ ဝဿာနိ… စတ္တာရိ ဝဿာနိ… တီဏိ ဝဿာနိ… ဒွေ ဝဿာနိ… ဧကံ ဝဿံ… တိဋ္ဌတု, ဘိက္ခဝေ, ဧကံ ဝဿံ. ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တမာသာနိ, တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ; သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ.

මහණෙනි, වසර හතක් තිබේවා. යම් කිසිවෙක් මෙම සතර සතිපට්ඨානයන් වසර හයක්... වසර පහක්... වසර හතරක්... වසර තුනක්... වසර දෙකක්... එක් වසරක් පුරා මෙලෙස වඩන්නේ නම්... මහණෙනි, එක් වසරක් තිබේවා. යම් කිසිවෙක් මාස හතක් පුරා මෙම සතර සතිපට්ඨානයන් මෙලෙස වඩන්නේ නම්, ඔහුට ඵලයන් දෙකකින් එකක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. එනම් මෙලොවදීම අර්හත් ඵලය ලැබීම හෝ උපාදිශේෂයක් පවතී නම් අනාගාමීත්වය ලැබීමයි.

‘‘တိဋ္ဌန္တု[Pg.252], ဘိက္ခဝေ, သတ္တ မာသာနိ. ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ ဆ မာသာနိ…ပေ… ပဉ္စ မာသာနိ… စတ္တာရိ မာသာနိ… တီဏိ မာသာနိ … ဒွေ မာသာနိ… ဧကံ မာသံ… အဍ္ဎမာသံ… တိဋ္ဌတု, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎမာသော. ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တာဟံ, တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ; သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာတိ.

මහණෙනි, මාස හතක් තිබේවා. යම් කිසිවෙක් මාස හයක්... මාස පහක්... මාස හතරක්... මාස තුනක්... මාස දෙකක්... එක් මාසයක්... අඩමසක් පුරා මෙලෙස වඩන්නේ නම්... මහණෙනි, අඩමසක් තිබේවා. යම් කිසිවෙක් සත් දිනක් පුරා මෙම සතර සතිපට්ඨානයන් මෙලෙස වඩන්නේ නම්, ඔහුට ඵලයන් දෙකකින් එකක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. එනම් මෙලොවදීම අර්හත් ඵලය ලැබීම හෝ උපාදිශේෂයක් පවතී නම් අනාගාමීත්වය ලැබීමයි.

၄၀၅. ‘‘ဧကာယနော အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

405. මහණෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යාම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිස ද, ආර්ය මාර්ගයට පැමිණීම පිණිස ද, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස ද පවත්නා වූ මේ සතර සතිපට්ඨානය නමැති ඒකායන මාර්ගය මෙය වේ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ (දෙවිධ ඵලයන්ගෙන් එකක් ලැබීමේ) කාරණය නිමිති කොට ගෙනය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සාදරයෙන් පිළිගත්හ.

မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

නවවන මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

၁၀. ပါယာသိသုတ္တံ

10. පායාසි සූත්‍රය

၄၀၆. ဧဝံ [Pg.253] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန သေတဗျာ နာမ ကောသလာနံ နဂရံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ သေတဗျာယံ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန သေတဗျံ သိံသပါဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ပါယာသိ ရာဇညော သေတဗျံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ.

406. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් කුමාර කාශ්‍යපයන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩින්නේ, සේතව්‍යා නම් වූ කෝසලයන්ගේ නගරයට පැමිණි සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් කුමාර කාශ්‍යපයන් වහන්සේ සේතව්‍යාවට උතුරින් පිහිටි සිංසපා වනයෙහි වැඩ විසූ සේක. එකල පායාසි රාජන්‍යයා සේතව්‍යා නගරය පාලනය කළේය. එය සත්ත්ව සම්පතින් පිරි, තණකොළ, දර, ජලය හා ධාන්‍යයන්ගෙන් යුත්, රජුගේ පරිභෝජනය සඳහා වූ කෝසල මහා රජු විසින් බ්‍රහ්මදේයයක් ලෙස දෙන ලද රාජකීය උරුමයකි.

ပါယာသိရာဇညဝတ္ထု

පායාසි රාජන්‍යයාගේ කථා පුවත

၄၀၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ပါယာသိဿ ရာဇညဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. အဿောသုံ ခေါ သေတဗျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု ဘော ကုမာရကဿပေါ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သေတဗျံ အနုပ္ပတ္တော သေတဗျာယံ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန သေတဗျံ သိံသပါဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ကုမာရကဿပံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော ဝုဒ္ဓေါ စေဝ အရဟာ စ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ. အထ ခေါ သေတဗျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ သေတဗျာယ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန သိံသပါဝနံ.

407. එකල පායාසි රාජන්‍යයාට මෙබඳු වූ ලාමක මිථ්‍යා දෘෂ්ටියක් හටගෙන තිබුණි: 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, යහපත් හෝ අයහපත් කර්මයන්ගේ විපාක ඵල නැත' යනුයි. සේතව්‍යාවෙහි වසන බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ මෙසේ ඇසූහ: 'භවත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ කුමාර කාශ්‍යප නම් ශ්‍රමණයන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල දේශයෙහි චාරිකා කරමින් සේතව්‍යාවට පැමිණ, සේතව්‍යාවට උතුරින් වූ සිංසපා වනයෙහි වැඩ වසති. ඒ භවත් කුමාර කාශ්‍යපයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු වූ යහපත් කීර්ති රාවයක් පවතී: පණ්ඩිතයෙකි, බුද්ධිමතෙකි, ප්‍රඥාවන්තයෙකි, බහුශ්‍රැතයෙකි, මිහිරි දහම් දේශනා කරන්නෙකි, ප්‍රණීත වචන ඇත්තෙකි, වෘද්ධ ශ්‍රමණයෙකි, රහතන් වහන්සේ නමකි. මෙබඳු වූ රහතන් වහන්සේලා දැකීම මහත් ශුභ සිද්ධියකි.' ඉක්බිති සේතව්‍යාවෙහි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ සේතව්‍යාවෙන් නික්ම කණ්ඩායම් වශයෙන් එක්ව උතුරු දෙසට මුහුණ ලා සිංසපා වනය දෙසට ගමන් කළහ.

၄၀၈. တေန ခေါ ပန သမယေန ပါယာသိ ရာဇညော ဥပရိပါသာဒေ ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော သေတဗျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ သေတဗျာယ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတေ ဥတ္တရေနမုခေ ဂစ္ဆန္တေ ယေန သိံသပါဝနံ, ဒိသွာ ခတ္တံ အာမန္တေသိ [Pg.254] – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ခတ္တေ, သေတဗျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ သေတဗျာယ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန သိံသပါဝန’’န္တိ ?

408. ඒ අවධියෙහි පායාසි රාජන්‍ය තෙමේ ප්‍රාසාදයේ උඩුමහලෙහි දහවල් සැතපීම පිණිස ගොස් සිටියේය. පායාසි රාජන්‍ය සේතව්‍ය නුවර වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් සේතව්‍ය නුවරින් නික්ම කණ්ඩායම් වශයෙන් රොක් වී, උතුරු දිශාවට මුහුණ ලා, සිංසපා වනය දෙසට යනු දැක අමාත්‍යවරයා ඇමතීය: "භවත් අමාත්‍යය, සේතව්‍ය නුවර වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් සේතව්‍ය නුවරින් නික්ම කණ්ඩායම් වශයෙන් රොක් වී, උතුරු දිශාවට මුහුණ ලා, සිංසපා වනය දෙසට යන්නේ කුමක් නිසාද?"

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, သမဏော ကုမာရကဿပေါ, သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သေတဗျံ အနုပ္ပတ္တော သေတဗျာယံ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန သေတဗျံ သိံသပါဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ကုမာရကဿပံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော ဝုဒ္ဓေါ စေဝ အရဟာ စာ’တိ. တမေတေ ဘဝန္တံ ကုမာရကဿပံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ယေန သေတဗျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သေတဗျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ပါယာသိ, ဘော, ရာဇညော ဧဝမာဟ – အာဂမေန္တု ကိရ ဘဝန္တော, ပါယာသိပိ ရာဇညော သမဏံ ကုမာရကဿပံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’တိ. ပုရာ သမဏော ကုမာရကဿပေါ သေတဗျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဗာလေ အဗျတ္တေ သညာပေတိ – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ. နတ္ထိ ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သော ခတ္တာ ပါယာသိဿ ရာဇညဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သေတဗျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သေတဗျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပါယာသိ, ဘော, ရာဇညော ဧဝမာဟ, အာဂမေန္တု ကိရ ဘဝန္တော, ပါယာသိပိ ရာဇညော သမဏံ ကုမာရကဿပံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ.

"භවතුනි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයකු වූ කුමාරකස්සප නම් ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ නමක් ඇත්තේය. උන්වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩින්නේ සේතව්‍ය නුවරට පැමිණ, සේතව්‍ය නුවරට උතුරු දෙසින් වූ සිංසපා වනයෙහි වැඩවසති. ඒ භවත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ පිළිබඳ මෙවැනි යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර පවතී: 'උන්වහන්සේ පණ්ඩිතය, ව්‍යක්තය, නුවණැතිය, බහුශ්‍රුතය, මනහර ලෙස දහම් දෙසන්නෙකි, ප්‍රිය වචන ඇත්තෙකි, වෘද්ධය (තෙරෙකි), රහතන් වහන්සේ නමකි' යනුවෙනි. මොවුහු ඒ භවත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස යති." "එසේ නම් භවත් අමාත්‍යය, සේතව්‍ය වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් සිටින තැනට ගොස් ඔවුන්ට මෙසේ කියන්න: 'භවතුනි, පායාසි රාජන්‍ය මෙසේ පවසයි - පින්වතුන් මොහොතක් රැඳී සිටිත්වා, පායාසි රාජන්‍ය ද කුමාරකස්සප ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස පැමිණෙන්නේය' කියාය. මන්දයත්, කුමාරකස්සප ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ අඥාන වූ, නුවණ නැති සේතව්‍ය වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් හට 'පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් ඇත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ විපාක ඵල ඇත' කියා ඒත්තු ගැන්වීමට පෙර (මට එහි යා යුතුය). මක්නිසාද යත් භවත් අමාත්‍යය, පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ විපාක ඵල නැත." ඒ අමාත්‍යවරයා "එසේය භවතුනි" කියා පායාසි රාජන්‍යයාට පිළිතුරු දී, බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: "භවතුනි, පායාසි රාජන්‍ය මෙසේ පවසයි: 'පින්වතුන් මොහොතක් රැඳී සිටිත්වා, පායාසි රාජන්‍ය ද කුමාරකස්සප ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස පැමිණෙන්නේය' කියාය."

၄၀၉. အထ ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော သေတဗျကေဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေဟိ ပရိဝုတော ယေန သိံသပါဝနံ ယေနာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ကုမာရကဿပေန သဒ္ဓိံ [Pg.255] သမ္မောဒိ, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. သေတဗျကာပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ အပ္ပေကစ္စေ အာယသ္မန္တံ ကုမာရကဿပံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ အာယသ္မတာ ကုမာရကဿပေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေနာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

409. ඉක්බිති පායාසි රාජන්‍ය සේතව්‍ය වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන් පිරිවරාගෙන සිංසපා වනයෙහි වැඩසිටි ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ වෙත ගියේය. එහි ගොස් ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. සේතව්‍ය වැසි බ්‍රාහ්මණ ගහපතියන්ගෙන් ද ඇතැම් පිරිසක් ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේට වන්දනා කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් පිරිසක් ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් පිරිසක් ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් පිරිසක් තමන්ගේ නම හා ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම් පිරිසක් නිහඬව එකත්පසක හිඳගත්හ.

နတ္ထိကဝါဒေါ

නත්ථිකවාදය

၄၁၀. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော အာယသ္မန္တံ ကုမာရကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ, ဘော ကဿပ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘နာဟံ, ရာဇည, ဧဝံဝါဒိံ ဧဝံဒိဋ္ဌိံ အဒ္ဒသံ ဝါ အဿောသိံ ဝါ. ကထဉှိ နာမ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ?

410. එකත්පසක හිඳගත් පායාසි රාජන්‍ය ආයුෂ්මත් කුමාරකස්සපයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මම මෙවැනි මතයක් හා මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරන්නෙමි. එනම්, 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ විපාක ඵල නැත' යන්නයි." "රාජන්‍යය, ඔබ පවසන ඔය වැනි මතයක් හෝ දෘෂ්ටියක් දරන කෙනෙකු මා දැක හෝ අසා නැත. ඔබ 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ විපාක ඵල නැත' කියා පවසන්නේ කෙසේ ද?"

စန္ဒိမသူရိယဥပမာ

චන්ද්‍ර-සූර්ය උපමාව

၄၁၁. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇည, ဣမေ စန္ဒိမသူရိယာ ဣမသ္မိံ ဝါ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ, ဒေဝါ ဝါ တေ မနုဿာ ဝါ’’တိ? ‘‘ဣမေ, ဘော ကဿပ, စန္ဒိမသူရိယာ ပရသ္မိံ လောကေ, န ဣမသ္မိံ; ဒေဝါ တေ န မနုဿာ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ.

411. "රාජන්‍යය, එසේ නම් මම මේ පිළිබඳව ඔබගෙන්ම විමසන්නෙමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. රාජන්‍යය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නේද? මේ පෙනෙන ඉර හඳ පවතින්නේ මේ ලෝකයෙහි ද නැතහොත් පරලෝකයෙහි ද? ඔවුන් දෙවිවරු ද නැතහොත් මිනිස්සු ද?" "භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මේ ඉර හඳ පවතින්නේ පරලෝකයෙහිය, මේ ලෝකයෙහි නොවේ. ඔවුහු දෙවිවරු වෙති, මිනිස්සු නොවෙති." "රාජන්‍යය, මේ ක්‍රමයෙනුත් ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය: පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් ඇත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ විපාක ඵල ඇත කියාය."

၄၁၂. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော, ယေန တေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ? ‘‘အတ္ထိ[Pg.256], ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ဝိယ, ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ. တေ အပရေန သမယေန အာဗာဓိကာ ဟောန္တိ ဒုက္ခိတာ ဗာဠှဂိလာနာ. ယဒါဟံ ဇာနာမိ – ‘န ဒါနိမေ ဣမမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟိဿန္တီ’တိ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သန္တိ ခေါ, ဘော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယေ တေ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’တိ. ဘဝန္တော ခေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ. သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဘဝန္တော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿန္တိ. သစေ, ဘော, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာထ, ယေန မေ အာဂန္တွာ အာရောစေယျာထ – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ. ဘဝန္တော ခေါ ပန မေ သဒ္ဓါယိကာ ပစ္စယိကာ, ယံ ဘဝန္တေဟိ ဒိဋ္ဌံ, ယထာ သာမံ ဒိဋ္ဌံ ဧဝမေတံ ဘဝိဿတီ’တိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ နေဝ အာဂန္တွာ အာရောစေန္တိ, န ပန ဒူတံ ပဟိဏန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

412. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ ඔය ආකාරයට පැවසුවද, මේ සම්බන්ධයෙන් මගේ අදහස මෙබඳුය: ‘මේ කරුණින්ද පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාකයක් නැත’ යනුයි.’’ ‘‘රජැති පයාසිය, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාකයක් නැත’ කියා ඔබ ඔය ආකාරයට සිතීමට කිසියම් හේතුවක් තිබේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාකයක් නැත’ කියා මා ඔය ආකාරයට සිතීමට හේතුවක් තිබේ.’’ ‘‘රජැති පයාසිය, ඒ කෙසේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මෙහි මගේ යම් මිත්‍ර අමාත්‍යයෝ සහ ලේ නෑයෝ වෙත්ද, ඔවුහු සතුන් මරන්නෝය, නුදුන් දේ ගන්නෝය, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෝය, බොරු කියන්නෝය, කේලාම් කියන්නෝය, පරුෂ වචන කියන්නෝය, හිස් වචන පවසන්නෝය, අභිධ්‍යාව (දැඩි ලෝභය) ඇත්තෝය, ක්‍රෝධ සිත් ඇත්තෝය, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෝය. පසුව කලෙක ඔවුහු රෝගී වී, දුකට පත්ව, දැඩි සේ ගිලන් වෙති. ‘දැන් මොවුහු මේ රෝගයෙන් නැඟී නොසිටිති’යි මා දැනගත් කල, මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, ඇතැම් මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තෝය, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෝය - එනම්, යම් කෙනෙක් සතුන් මරන්නෝද, නුදුන් දේ ගන්නෝද, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෝද, බොරු කියන්නෝද, කේලාම් කියන්නෝද, පරුෂ වචන පවසන්නෝද, හිස් වචන පවසන්නෝද, අභිධ්‍යාව ඇත්තෝද, ක්‍රෝධ සිත් ඇත්තෝද, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෝද වෙත්ද, ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය නම් වූ, දුර්ගතිය නම් වූ, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති’ කියාය. පින්වතුන් වනාහි සතුන් මරන්නෝය... මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෝය. ඉදින් ඒ මහණ බමුණන්ගේ වචනය සත්‍යයක් නම්, පින්වතුන් ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදිනු ඇත. පින්වතුනි, ඉදින් ඔබ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදින්නේ නම්, මා වෙත පැමිණ ‘මේ කරුණින්ද පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ ඇත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ කියා දන්වන්න. පින්වතුන් වනාහි මට විශ්වාසවන්තය, පිළිගත හැකි වචන ඇත්තෝය. පින්වතුන් යම් කරුණක් දුටුවේද, එය තමන්ම දුටු පරිද්දෙන්ම ඒ අයුරින්ම මට පිළිගත හැකි වනු ඇත’ කියායි. ඔවුහු ‘යහපතැ’යි මට පොරොන්දු වී, මරණින් මතු පැමිණ මට නොදන්වති, පණිවිඩකරුවෙකු හෝ නොඑවති. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාකයක් නැත’ කියා මා සිතීමට මේ තවත් එක් හේතුවකි.’’

စောရဥပမာ

සොරුන් පිළිබඳ උපමාව

၄၁၃. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇည, ဣဓ တေ ပုရိသာ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဘန္တေ, စောရော အာဂုစာရီ; ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ [Pg.257] ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ အာဃာတနေ သီသံ ဆိန္ဒထာ’တိ. တေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ အာဃာတနေ နိသီဒါပေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော စောရော စောရဃာတေသု – ‘အာဂမေန္တု တာဝ ဘဝန္တော စောရဃာတာ, အမုကသ္မိံ မေ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, ယာဝါဟံ တေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အာဂစ္ဆာမီ’တိ, ဥဒါဟု ဝိပ္ပလပန္တဿေဝ စောရဃာတာ သီသံ ဆိန္ဒေယျု’’န္တိ? ‘‘န ဟိ သော, ဘော ကဿပ, စောရော လဘေယျ စောရဃာတေသု – ‘အာဂမေန္တု တာဝ ဘဝန္တော စောရဃာတာ အမုကသ္မိံ မေ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, ယာဝါဟံ တေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အာဂစ္ဆာမီ’တိ. အထ ခေါ နံ ဝိပ္ပလပန္တဿေဝ စောရဃာတာ သီသံ ဆိန္ဒေယျု’’န္တိ. ‘‘သော ဟိ နာမ, ရာဇည, စောရော မနုဿော မနုဿဘူတေသု စောရဃာတေသု န လဘိဿတိ – ‘အာဂမေန္တု တာဝ ဘဝန္တော စောရဃာတာ, အမုကသ္မိံ မေ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, ယာဝါဟံ တေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အာဂစ္ဆာမီ’တိ. ကိံ ပန တေ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ လဘိဿန္တိ နိရယပါလေသု – ‘အာဂမေန္တု တာဝ ဘဝန္တော နိရယပါလာ, ယာဝ မယံ ပါယာသိဿ ရာဇညဿ ဂန္တွာ အာရောစေမ – ‘‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

413. ‘‘එසේ නම් රාජන්‍යය, මේ කරුණෙහිලා මම ඔබගෙන්ම ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. රාජන්‍යය, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙහිදී ඔබේ පුරුෂයෝ වරදක් කළ සොරුකු අල්ලාගෙන විත් ඔබට පෙන්වන්නාහ. ‘පින්වත, මොහු වරදක් කළ සොරුකි; මොහුට ඔබ කැමති දඬුවමක් පමුණුවනු මැනව’ යැයි පවසන්නාහ. එවිට ඔබ ඔවුන්ට මෙසේ පවසන්නෙහිය. ‘එසේ නම් පින්වතුනි, මේ මිනිසාව දැඩි රැහැනින් පිටුපසට කර තදින් බැඳ, හිස මුඩු කරවා, රළු හඬ නගන බෙර හඬ මධ්‍යයේ වීථියෙන් වීථියටත්, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියටත් පමුණුවා, දකුණු දොරටුවෙන් පිටතට ගෙන ගොස් නගරයට දකුණු දෙසින් වූ වධක ස්ථානයේදී මොහුගේ හිස ගසා දමව්’ කියායි. ඔවුන් ‘යහපතැයි’ පිළිගෙන ඒ මිනිසාව දැඩි රැහැනින් පිටුපසට කර තදින් බැඳ, හිස මුඩු කරවා, රළු හඬ නගන බෙර හඬ මධ්‍යයේ වීථියෙන් වීථියටත්, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියටත් පමුණුවා, දකුණු දොරටුවෙන් පිටතට ගෙන ගොස් නගරයට දකුණු දෙසින් වූ වධක ස්ථානයේ හිඳුවන්නාහ. එවිට ඒ සොරාට, ‘පින්වත් වධකයෙනි, මට අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ මිත්‍රාමත්‍යයන් හා ලේ නෑයන් සිටිති; මා ගොස් ඔවුන් දැක එනතුරු මඳක් රැඳී සිටින්න’ යැයි පවසමින් වධකයන්ගෙන් අවසරයක් ලැබිය හැකිද? නැතහොත් ඔහු විලාප තබද්දීම වධකයෝ ඔහුගේ හිස ගසා දමන්නාහුද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ඒ සොරාට වධකයන්ගෙන් ‘පින්වත් වධකයෙනි, මට අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ මිත්‍රාමත්‍යයන් හා ලේ නෑයන් සිටිති; මා ගොස් ඔවුන් දැක එනතුරු මඳක් රැඳී සිටින්න’ යැයි එවැනි අවසරයක් නොලැබෙන්නේමය. ඒ වෙනුවට ඔහු විලාප තබද්දීම වධකයෝ ඔහුගේ හිස ගසා දමන්නාහ.’’ ‘‘රාජන්‍යය, මනුෂ්‍යයෙකු වූ ඒ සොරාට, මනුෂ්‍යයන්ම වූ වධකයන්ගෙන්, ‘පින්වත් වධකයෙනි, මට අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ මිත්‍රාමත්‍යයන් හා ලේ නෑයන් සිටිති; මා ගොස් ඔවුන් දැක එනතුරු මඳක් රැඳී සිටින්න’ යැයි අවසරයක් නොලැබෙන්නේ නම්, ප්‍රාණඝාත කළ, සොරකම් කළ, කාමයන්හි වරදවා හැසිරුණු, මුසාවාද පැවසූ, කේලාම් කී, පරුෂ වචන පැවසූ, හිස් වචන පැවසූ, දැඩි ලෝභය ඇති, ව්‍යාපන්න සිත් ඇති, මිත්‍යා දෘෂ්ටික වූ ඔබේ ඒ මිත්‍රාමත්‍යයන් හා ලේ නෑයන් කය බිඳී මරණයෙන් පසු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත වූ නිරයට පැමිණි විට, ‘පින්වත් නිරය පාලකයෙනි, අප ගොස් පායාසි රාජන්‍යයාට - පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්වයන් ඇත, කළ හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇතැයි පවසන තුරු මඳක් රැඳී සිටින්න’ යැයි පවසමින් නිරය පාලකයන්ගෙන් අවසරයක් ලබන්නාහුද? රාජන්‍යය, මේ කරුණින්ද ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය - ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්වයන් ඇත, කළ හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ කියායි.’’

၄၁၄. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ [Pg.258] ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော ယေန တေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ဝိယ, ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ. တေ အပရေန သမယေန အာဗာဓိကာ ဟောန္တိ ဒုက္ခိတာ ဗာဠှဂိလာနာ. ယဒါဟံ ဇာနာမိ – ‘န ဒါနိမေ ဣမမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟိဿန္တီ’တိ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သန္တိ ခေါ, ဘော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယေ တေ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီတိ. ဘဝန္တော ခေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ. သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဘဝန္တော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿန္တိ. သစေ, ဘော, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာထ, ယေန မေ အာဂန္တွာ အာရောစေယျာထ – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ. ဘဝန္တော ခေါ ပန မေ သဒ္ဓါယိကာ ပစ္စယိကာ, ယံ ဘဝန္တေဟိ ဒိဋ္ဌံ, ယထာ သာမံ ဒိဋ္ဌံ ဧဝမေတံ ဘဝိဿတီ’တိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ နေဝ အာဂန္တွာ အာရောစေန္တိ, န ပန ဒူတံ ပဟိဏန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

414. “භවත් කස්සපයන් වහන්සේ ඔය අයුරින් වදාළත්, මේ සම්බන්ධයෙන් මට හැඟෙන්නේ මෙසේය: ‘මේ කරුණෙනුත් පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, යහපත් හෝ අයහපත් ලෙස කරන ලද කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ කියායි.” “රාජන්‍යය, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, කළ කම්වල ඵල විපාක නැතැයි’ ඔබ සිතීමට හේතු වන කිසියම් කරුණක් තිබේද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, කළ කම්වල ඵල විපාක නැතැයි මා සිතීමට හේතු වන කරුණක් තිබේ.” “රාජන්‍යය, ඒ කරුණ කෙසේ ද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මෙහි මගේ මිත්‍ර අමාත්‍යයෝ සහ නෑ සාලෝහිතයෝ වෙති. ඔවුහු සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණාහ, සොරකමින් වැළකුණාහ, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණාහ, බොරු කීමෙන් වැළකුණාහ, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණාහ, රළු වචනයෙන් වැළකුණාහ, හිස් වචනයෙන් වැළකුණාහ, අභිජ්ඣාවෙන් (දැඩි ලෝභයෙන්) තොර වූවාහ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිත් ඇත්තාහ, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූවාහ. ඔවුහු පසු කලෙක රෝගාතුර වී, දුකට පත්ව, දැඩි සේ ගිලන් වූහ. ‘දැන් මොවුන් මේ රෝගයෙන් සුවය නොලබනු ඇතැයි’ මට වැටහෙන විට, මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘භවත්නි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තාහ, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තාහ - එනම් යම් කෙනෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණාහු නම්, සොරකමින් වැළකුණාහු නම්, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණාහු නම්, බොරු කීමෙන් වැළකුණාහු නම්, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණාහු නම්, රළු වචනයෙන් වැළකුණාහු නම්, හිස් වචනයෙන් වැළකුණාහු නම්, අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූවාහු නම්, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිත් ඇත්තාහු නම්, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූවාහු නම්, ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති’ කියායි. ඔබලා ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණු, සොරකමින් වැළකුණු, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණු, බොරු කීමෙන් වැළකුණු, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණු, රළු වචනයෙන් වැළකුණු, හිස් වචනයෙන් වැළකුණු, අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිත් ඇති, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත අය වෙති. ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය සත්‍යයක් නම්, ඔබලා කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිනු ඇත. භවත්නි, ඔබලා කය බිඳී මරණින් මතු එසේ සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නොත්, මා වෙත පැමිණ ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ ඇත, කළ කම්වල ඵල විපාක ඇතැයි’ දන්වන්න. ඔබලා මට විශ්වාසවන්තය, පිළිගත හැකි අය වෙති. ඔබලා විසින් ප්‍රත්‍යක්ෂව යමක් දක්නා ලද්දේ ද, ඒ කරුණ මට ද එසේම සත්‍යයක් ලෙස වැටහෙනු ඇත’ කියායි. ඔවුහු මට ‘යහපතැයි’ කියා පොරොන්දු වුවද, පැමිණ මට එසේ නොපවසති, පණිවිඩකරුවෙකු හෝ එවා නොදන්වති. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ‘මේ අයුරිනුත් පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, සුකත දුක්කත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැතැයි’ සිතීමට මට ඇති කරුණ මෙයයි.”

ဂူထကူပပုရိသဥပမာ

අසූචි වළෙහි ගිලුණු මිනිසාගේ උපමාව

၄၁၅. ‘‘တေန [Pg.259] ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇည, ပုရိသော ဂူထကူပေ သသီသကံ နိမုဂ္ဂေါ အဿ. အထ တွံ ပုရိသေ အာဏာပေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တံ ပုရိသံ တမှာ ဂူထကူပါ ဥဒ္ဓရထာ’တိ. တေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ တမှာ ဂူထကူပါ ဥဒ္ဓရေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တဿ ပုရိသဿ ကာယာ ဝေဠုပေသိကာဟိ ဂူထံ သုနိမ္မဇ္ဇိတံ နိမ္မဇ္ဇထာ’တိ. တေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တဿ ပုရိသဿ ကာယာ ဝေဠုပေသိကာဟိ ဂူထံ သုနိမ္မဇ္ဇိတံ နိမ္မဇ္ဇေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တဿ ပုရိသဿ ကာယံ ပဏ္ဍုမတ္တိကာယ တိက္ခတ္တုံ သုဗ္ဗဋ္ဋိတံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေထာ’တိ. တေ တဿ ပုရိသဿ ကာယံ ပဏ္ဍုမတ္တိကာယ တိက္ခတ္တုံ သုဗ္ဗဋ္ဋိတံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တံ ပုရိသံ တေလေန အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ သုခုမေန စုဏ္ဏေန တိက္ခတ္တုံ သုပ္ပဓောတံ ကရောထာ’တိ. တေ တံ ပုရိသံ တေလေန အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ သုခုမေန စုဏ္ဏေန တိက္ခတ္တုံ သုပ္ပဓောတံ ကရေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တဿ ပုရိသဿ ကေသမဿုံ ကပ္ပေထာ’တိ. တေ တဿ ပုရိသဿ ကေသမဿုံ ကပ္ပေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တဿ ပုရိသဿ မဟဂ္ဃဉ္စ မာလံ မဟဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ မဟဂ္ဃာနိ စ ဝတ္ထာနိ ဥပဟရထာ’တိ. တေ တဿ ပုရိသဿ မဟဂ္ဃဉ္စ မာလံ မဟဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ မဟဂ္ဃာနိ စ ဝတ္ထာနိ ဥပဟရေယျုံ. တေ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, တံ ပုရိသံ ပါသာဒံ အာရောပေတွာ ပဉ္စကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေထာ’တိ. တေ တံ ပုရိသံ ပါသာဒံ အာရောပေတွာ ပဉ္စကာမဂုဏာနိ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ.

415. ‘‘එසේ නම්, රාජන්‍යය, මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. මෙලොව ඇතැම් නුවණැති පුරුෂයෝ උපමාවක් මගින් පවසන ලද දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යය, එය මෙබඳු දෙයකි. යම් පුරුෂයෙක් හිස දක්වාම අසූචි වළක ගිලී සිටින්නේ යැයි සිතන්න. එවිට ඔබ මිනිසුන්ට මෙසේ අණ කරන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් ඒ පුරුෂයාව එම අසූචි වළෙන් ගොඩට ගන්න’ කියායි. ඔවුහු ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි පිළිගෙන ඒ පුරුෂයාව එම අසූචි වළෙන් ගොඩට ගනිති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් හුල් පතුරු (උණ පතුරු) මගින් ඒ පුරුෂයාගේ ශරීරයේ තැවරී ඇති අසූචි මැනවින් පිරිසිදු කරන්න’ කියායි. ඔවුහු ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි පිළිගෙන ඒ පුරුෂයාගේ ශරීරයේ ඇති අසූචි හුල් පතුරු මගින් මැනවින් පිරිසිදු කරති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් කිරිමැටි යොදාගෙන ඒ පුරුෂයාගේ ශරීරය තෙවරක් හොඳින් පිරිමැද පිරිසිදු කරන්න’ කියායි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයාගේ ශරීරය කිරිමැටි යොදාගෙන තෙවරක් හොඳින් පිරිමැද පිරිසිදු කරති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් ඒ පුරුෂයාව තෙල් ගල්වා, සියුම් සබන් කුඩු යොදාගෙන තෙවරක් හොඳින් සෝදන්න’ කියායි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයාව තෙල් ගල්වා සියුම් කුඩු යොදාගෙන තෙවරක් හොඳින් සෝදති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් ඒ පුරුෂයාගේ කෙස් හා දැළි රැවුල කපා සකස් කරන්න’ කියායි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයාගේ කෙස් හා දැළි රැවුල කපා සකස් කරති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් ඒ පුරුෂයාට අගනා මල් මාලා, අගනා සුවඳ විලවුන් සහ අගනා වස්ත්‍ර ලබා දෙන්න’ කියායි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයාට අගනා මල් මාලා, අගනා සුවඳ විලවුන් සහ අගනා වස්ත්‍ර පිරිනමති. එවිට ඔබ ඔවුනට මෙසේ පවසන්නේය: ‘එම්බා පුරුෂයිනි, එසේ නම් ඒ පුරුෂයාව ප්‍රාසාදයකට නංවා පංචකාම සම්පත්තියෙන් පිනවන්න’ කියායි. ඔවුහු ඒ පුරුෂයාව ප්‍රාසාදයකට නංවා පංචකාම සම්පත්තියෙන් පිනවති.’’

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇည, အပိ နု တဿ ပုရိသဿ သုနှာတဿ သုဝိလိတ္တဿ သုကပ္ပိတကေသမဿုဿ အာမုက္ကမာလာဘရဏဿ ဩဒါတဝတ္ထဝသနဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတဿ သမင်္ဂီဘူတဿ ပရိစာရယမာနဿ ပုနဒေဝ တသ္မိံ ဂူထကူပေ နိမုဇ္ဇိတုကာမတာ အဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ကဿပ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသုစိ, ဘော ကဿပ, ဂူထကူပေါ အသုစိ စေဝ အသုစိသင်္ခါတော စ ဒုဂ္ဂန္ဓော စ ဒုဂ္ဂန္ဓသင်္ခါတော စ ဇေဂုစ္ဆော စ ဇေဂုစ္ဆသင်္ခါတော [Pg.260] စ ပဋိကူလော စ ပဋိကူလသင်္ခါတော စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇည, မနုဿာ ဒေဝါနံ အသုစီ စေဝ အသုစိသင်္ခါတာ စ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ စ ဒုဂ္ဂန္ဓသင်္ခါတာ စ, ဇေဂုစ္ဆာ စ ဇေဂုစ္ဆသင်္ခါတာ စ, ပဋိကူလာ စ ပဋိကူလသင်္ခါတာ စ. ယောဇနသတံ ခေါ, ရာဇည, မနုဿဂန္ဓော ဒေဝေ ဥဗ္ဗာဓတိ. ကိံ ပန တေ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ တေ အာဂန္တွာ အာရောစေဿန္တိ – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

‘‘රාජන්‍යය, ඒ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මැනවින් ස්නානය කළ, සුවඳ විලවුන් තැවරූ, කෙස් රැවුල කපා සකස් කළ, මල් මාලා හා ආභරණ පැළඳි, සුදු වස්ත්‍ර හැඳගත්, උතුම් ප්‍රාසාදයකට නැඟී පංචකාම සම්පත්තියෙන් සන්තෘප්ත වී ඒවා භුක්ති විඳිමින් සිටින ඒ පුරුෂයාට, නැවත වරක් ඒ අසූචි වළෙහිම ගිලෙන්නට කැමැත්තක් ඇති වේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එය එසේ නොවේමය.’’ ‘‘එයට හේතුව කුමක්ද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, අසූචි වළ යනු අපවිත්‍ර දෙයකි, අපවිත්‍ර ලෙසම සැලකේ. දුර්ගන්ධය, දුර්ගන්ධ සහිත දෙයක් ලෙසම සැලකේ. පිළිකුල් සහගතය, පිළිකුල් දෙයක් ලෙසම සැලකේ. අමනාප ජනකය, අමනාප දෙයක් ලෙසම සැලකේ.’’ ‘‘රාජන්‍යය, එලෙසින්ම දෙවියන්ට මිනිසුන් යනු අපවිත්‍ර වූවෝය, අපවිත්‍ර ලෙසම සැලකෙන්නෝය. දුර්ගන්ධ සහිතය, දුර්ගන්ධ ඇත්තවුන් ලෙසම සැලකෙන්නෝය. පිළිකුල් සහගතය, පිළිකුල් සහගත වූවන් ලෙසම සැලකෙන්නෝය. අමනාප ජනකය, අමනාප වන්නන් ලෙසම සැලකෙන්නෝය. රාජන්‍යය, මිනිසුන්ගේ ගන්ධය යොදුන් සියයක් ඈතින් සිටින දෙවියන්ට පවා පීඩා පමුණුවයි. එසේ තිබියදී, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණු, සොරකමෙන් වැළකුණු, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණු, මුසාවාදයෙන් වැළකුණු, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණු, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණු, හිස් වචනයෙන් වැළකුණු, දැඩි ලෝභයෙන් තොර වූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ ඔබගේ යම් මිත්‍රාමාත්‍යයෝ හෝ නෑදෑ හිතවන්තයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නෝ වෙත්ද, ඔවුහු පෙරළා අවුත් ‘මේ හේතුවෙන් පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ සිටිති, කරන ලද කුසල් අකුසල් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ කියා ඔබට පවසන්නෝද? රාජන්‍යය, මේ කරුණින්ද ඔබ මෙසේ පිළිගන්න: ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ සිටිති, කරන ලද කුසල් අකුසල් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ යනුවෙනි.’’

၄၁၆. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော …ပေ… ‘‘အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ``ယထာ ကထံ ဝိယ, ရာဇညာတိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ, တေ အပရေန သမယေန အာဗာဓိကာ ဟောန္တိ ဒုက္ခိတာ ဗာဠှဂိလာနာ. ယဒါဟံ ဇာနာမိ – ‘န ဒါနိမေ ဣမမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟိဿန္တီ’တိ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သန္တိ ခေါ, ဘော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယေ တေ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတန္တိ. ဘဝန္တော ခေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ. သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဘဝန္တော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ [Pg.261] မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿန္တိ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သစေ, ဘော, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာထ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ, ယေန မေ အာဂန္တွာ အာရောစေယျာထ – `ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကောတိ. ဘဝန္တော ခေါ ပန မေ သဒ္ဓါယိကာ ပစ္စယိကာ, ယံ ဘဝန္တေဟိ ဒိဋ္ဌံ, ယထာ သာမံ ဒိဋ္ဌံ ဧဝမေတံ ဘဝိဿတီတိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ နေဝ အာဂန္တွာ အာရောစေန္တိ, န ပန ဒူတံ ပဟိဏန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

416. “භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ පැවසුවද, මට මේ පිළිබඳව ඇත්තේ මෙවැනි අදහසකි: ‘මේ කරුණ නිසාද පරලොවක් නැත, ඕපපාතිකව උපදින සත්වයෝ නැත, සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ ඵල විපාකයක් නැත’ යන්නයි.” “රාජන්‍යය, ඒ පිළිබඳව යම් ක්‍රමයක් (හේතුවක්) තිබේද?” ... “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ක්‍රමයක් තිබේ.” ... “රාජන්‍යය, ඒ කෙසේ දැයි?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මෙහි මගේ හිතවත් මිත්‍ර අමාත්‍යයෝද, නෑ සාලෝහිතයෝද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණාහු, සොරකමින් වැළකුණාහු, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණාහු, මුසාවාදයෙන් වැළකුණාහු, රහමෙර පානයෙන් හා ප්‍රමාදයට කරුණු වන දේවලින් වැළකුණාහු වෙති. ඔවුන් පසු කලෙක රෝගාතුරව, දුකට පත්ව, දැඩි සේ ගිලන් වෙති. ඔවුන් දැන් මේ රෝගයෙන් නොනැගිටින බව මා දැනගත් විට, මම ඔවුන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘පින්වත්නි, මෙවැනි වාද ඇති, මෙවැනි දෘෂ්ඨි ඇති සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති: එනම් ප්‍රාණඝාතයෙන්, අදත්තාදානයෙන්, කාමමිච්ඡාචාරයෙන්, මුසාවාදයෙන් සහ සුරාමේරය පානයෙන් වැළකී සිටින අය කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපදින බවයි. ඔබලාද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණාහු... රහමෙර පානයෙන් වැළකුණාහු වෙති. ඉදින් ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ වචනය සත්‍ය නම්, ඔබලා කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපදිනු ඇත. පින්වත්නි, ඉදින් ඔබලා කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපදින්නේ නම්, මා වෙත පැමිණ - පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ සිටිති, සුකත දුක්කට කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇතැයි දන්වන්න. ඔබලා මට විශ්වාසවන්තය, පිළිගත හැකි පුද්ගලයෝය. ඔබලා දුටු දෙය, ඔබලාටම ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ දෙය එසේම වනු ඇත’ කියායි. ඔවුන් මට ‘යහපතැයි’ කියා පොරොන්දු වුවද, නැවත පැමිණ මට එය නොදන්වති, පණිවිඩකරුවෙකු හෝ එවා දැනුම් නොදෙති. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, කර්ම ඵල විපාක නැතැයි මට සිතෙන්නට මෙයද එක් ක්‍රමයකි (හේතුවකි).”

တာဝတိံသဒေဝဥပမာ

තාවතිංස දේව උපමාව

၄၁၇. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. ယံ ခေါ ပန, ရာဇည, မာနုဿကံ ဝဿသတံ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ, တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော, တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော, တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗံ ဝဿသဟဿံ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ အာယုပ္ပမာဏံ. ယေ တေ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သစေ ပန တေသံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ယာဝ မယံ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ရတ္တိန္ဒိဝါ ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေမ, အထ မယံ ပါယာသိဿ ရာဇညဿ ဂန္တွာ အာရောစေယျာမ – ‘‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. အပိ နု တေ အာဂန္တွာ အာရောစေယျုံ – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ကဿပ. အပိ ဟိ မယံ, ဘော ကဿပ, စိရံ ကာလင်္ကတာပိ ဘဝေယျာမ. ကော ပနေတံ ဘောတော ကဿပဿ အာရောစေတိ [Pg.262] – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ ‘ဧဝံဒီဃာယုကာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ. န မယံ ဘောတော ကဿပဿ သဒ္ဒဟာမ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ ‘ဧဝံဒီဃာယုကာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ’’တိ.

417. “රාජන්‍යය, එසේනම් මේ ගැන මම ඔබගෙන් පෙරළා ප්‍රශ්න කරමි; ඔබ කැමති පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. රාජන්‍යය, මනුෂ්‍යයන්ගේ වර්ෂ සියයක් යනු තාවතිංස දෙවියන්ගේ එක් දහවලක් හා එක් රාත්‍රියකි (එක් දිනකි). එවැනි රාත්‍රී තිහක් මාසයක් වේ. එවැනි මාස දොළහක් වර්ෂයක් වේ. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ දහසක් තාවතිංස දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය වේ. පස් පවින් වැළකී සිටි ඔබේ ඒ හිතවත් මිත්‍ර අමාත්‍ය, නෑ සාලෝහිතයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපන්නේ නම්, ඉදින් ඔවුන්ට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති වුවහොත්: ‘අපි දිව්‍යමය වූ පඤ්ච කාමගුණයන්ගෙන් යුක්තව දින දෙකක් හෝ තුනක් විනෝද වී, ඉන්පසු පායාසි රාජන්‍යයා වෙත ගොස් - පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ සිටිති, කර්ම ඵල විපාක ඇතැයි පවසන්නෙමු’ කියා, ඔවුන් එසේ පැමිණ ඔබට එය දන්වනු ඇත්ද?” “එසේ නොවිය හැක, භවත් කස්සපයන් වහන්ස. මන්ද යත්, භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ඒ වන විට අප මිය ගොස් බොහෝ කලක් ගත වී තිබෙනු ඇත. නමුත් භවත් කස්සපයන් වහන්සේට මෙය කවුරුන් පැවසුවේද - තාවතිංස දෙවියන් සිටින බව හෝ තාවතිංස දෙවියන් මෙතරම් දීර්ඝායුෂ විඳින බව? භවත් කස්සපයන් වහන්සේ පවසන මේ තාවතිංස දෙවියන් සිටින බව හෝ තාවතිංස දෙවියන් දීර්ඝායුෂ විඳින බව අපි විශ්වාස නොකරමු.”

ဇစ္စန္ဓဥပမာ

ජාත්‍යන්ධ උපමාව

၄၁၈. ‘‘သေယျထာပိ, ရာဇည, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော န ပဿေယျ ကဏှ – သုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ ပီတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ပီတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ လောဟိတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ သမဝိသမံ, နတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ တာရကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ တာရကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ, တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ. သမ္မာ နု ခေါ သော, ရာဇည, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ကဿပ. အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. အတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ…ပေ… အတ္ထိ သမဝိသမံ, အတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ. အတ္ထိ တာရကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ တာရကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ. အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. ‘အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ, တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ. န ဟိ သော, ဘော ကဿပ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, ဇစ္စန္ဓူပမော မညေ ပဋိဘာသိ ယံ မံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ’’.

418. ‘‘රාජඤ්ඤය, උපතින්ම අන්ධ වූ පුරුෂයෙක් කළු සහ සුදු රූප නොදක්නේ නම්, නිල් පැහැති රූප නොදක්නේ නම්, කහ පැහැති රූප නොදක්නේ නම්, රතු පැහැති රූප නොදක්නේ නම්, මදටිය පැහැති රූප නොදක්නේ නම්, සම-විෂම තැන් (තැන්වල උස් පහත් බව) නොදක්නේ නම්, තරු රූප නොදක්නේ නම්, චන්ද්‍ර-සූර්යයන් නොදක්නේ නම්, ඔහු මෙසේ පවසන්නේය: ‘කළු සහ සුදු රූප නැත, කළු සහ සුදු රූප දක්නා අයද නැත. නිල් පැහැති රූප නැත, නිල් පැහැති රූප දක්නා අයද නැත... කහ පැහැති රූප නැත... රතු පැහැති රූප නැත... මදටිය පැහැති රූප නැත... සම-විෂම තැන් නැත... තරු රූප නැත... චන්ද්‍ර-සූර්යයන් නැත, චන්ද්‍ර-සූර්යයන් දක්නා අයද නැත. මම මෙය නොදනිමි, මම මෙය නොදකිමි, එබැවින් එය නැත’ යනුවෙනි. රාජඤ්ඤය, නිවැරදිව පවසන්නේ නම් ඔහු එසේ පවසන්නේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එය එසේ නොවේ. කළු සහ සුදු රූප ඇත, කළු සහ සුදු රූප දක්නා අයද ඇත. නිල් පැහැති රූප ඇත... කහ පැහැති රූප ඇත... රතු පැහැති රූප ඇත... මදටිය පැහැති රූප ඇත... සම-විෂම තැන් ඇත... තරු රූප ඇත... චන්ද්‍ර-සූර්යයෝ සිටිති, චන්ද්‍ර-සූර්යයන් දක්නා අයද සිටිති. ‘මම මෙය නොදනිමි, මම මෙය නොදකිමි, එබැවින් එය නැත’ කියා පවසන්නේ නම්, භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ඔහු නිවැරදිව පවසන්නෙකු නොවේ.’’ ‘‘රාජඤ්ඤය, එපරිද්දෙන්ම මට පෙනෙන්නේ ඔබ පවසන දෙයින් ඔබද ජන්මාන්ධයෙකු හා සමාන වන බවයි.’’

‘‘ကော ပနေတံ ဘောတော ကဿပဿ အာရောစေတိ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’’တိ ဝါ, ‘ဧဝံဒီဃာယုကာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ? န မယံ ဘောတော ကဿပဿ သဒ္ဒဟာမ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ ‘ဧဝံဒီဃာယုကာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ရာဇည, ဧဝံ ပရော လောကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ယထာ တွံ မညသိ ဣမိနာ မံသစက္ခုနာ. ယေ ခေါ တေ ရာဇည သမဏဗြာဟ္မဏာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ[Pg.263], တေ တတ္ထ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရန္တာ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓေန္တိ. တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ဣမံ စေဝ လောကံ ပဿန္တိ ပရဉ္စ သတ္တေ စ ဩပပါတိကေ. ဧဝဉ္စ ခေါ, ရာဇည, ပရော လောကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော; နတွေဝ ယထာ တွံ မညသိ ဣမိနာ မံသစက္ခုနာ. ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

‘‘එහෙත් භවත් කස්සපයන් වහන්සේට ‘තාවතිංස දෙවියෝ සිටිති’ කියා හෝ ‘තාවතිංස දෙවියෝ මෙසේ දීර්ඝායුෂ ඇත්තාහ’ කියා හෝ පවසන්නේ කවුද? ‘තාවතිංස දෙවියෝ සිටිති’ කියා හෝ ‘තාවතිංස දෙවියෝ මෙසේ දීර්ඝායුෂ ඇත්තාහ’ කියා හෝ පවසන භවත් කස්සපයන් වහන්සේගේ කතාව අපි විශ්වාස නොකරමු.’’ ‘‘රාජඤ්ඤය, ඔබ සිතන ආකාරයට මේ මාංස චක්ෂුසින් (මිනිස් ඇසින්) පරලොව දැකිය නොහැක. රාජඤ්ඤය, යම් ශ්‍රමණ බමුණු කෙනෙක් ගම්මානයෙන් දුර බැහැර වනාන්තරවල හුදෙකලා සේනාසන ඇසුරු කරමින්, එහි අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, කැපවීමෙන් වාසය කරමින් දිව්‍ය චක්ෂුස පිරිසිදු කරගනිත්ද; ඔවුහු මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍ය චක්ෂුසින් මේ ලෝකයත්, පරලෝකයත්, ඕපපාතිකව උපදින සත්වයන්වත් දකිති. රාජඤ්ඤය, පරලොව දැකිය යුත්තේ එලෙසය; ඔබ සිතන ආකාරයට මාංස චක්ෂුසින් නොවේ. රාජඤ්ඤය, මෙලෙසින්ද ඔබ ‘පරලොව ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ සිටිති, සුකෘත-දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ යනුවෙන් පිළිගත යුතුය.’’

၄၁၉. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော…ပေ… အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ယထာ ကထံ ဝိယ, ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဘော ကဿပ, ပဿာမိ သမဏဗြာဟ္မဏေ သီလဝန္တေ ကလျာဏဓမ္မေ ဇီဝိတုကာမေ အမရိတုကာမေ သုခကာမေ ဒုက္ခပဋိကူလေ. တဿ မယှံ, ဘော ကဿပ, ဧဝံ ဟောတိ – သစေ ခေါ ဣမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ဧဝံ ဇာနေယျုံ – ‘ဣတော နော မတာနံ သေယျော ဘဝိဿတီ’တိ. ဣဒါနိမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ဝိသံ ဝါ ခါဒေယျုံ, သတ္ထံ ဝါ အာဟရေယျုံ, ဥဗ္ဗန္ဓိတွာ ဝါ ကာလင်္ကရေယျုံ, ပပါတေ ဝါ ပပတေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ ဣမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ န ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘ဣတော နော မတာနံ သေယျော ဘဝိဿတီ’တိ, တသ္မာ ဣမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ဇီဝိတုကာမာ အမရိတုကာမာ သုခကာမာ ဒုက္ခပဋိကူလာ အတ္တာနံ န မာရေန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

419. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ කීවත්, මේ කරුණෙහිලා මට මෙසේ සිතේ: ‘එසේ වුවත් පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයන් නැත, සුකෘත-දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ කියාය.’’ ‘‘රාජඤ්ඤය, එසේ සිතීමට තවත් කරුණක් තිබේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එසේ සිතීමට කරුණක් තිබේ.’’ ‘‘රාජඤ්ඤය, ඒ කෙසේද?’’ ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මම මෙලොව සිල්වත් වූ, යහපත් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ, ජීවත් වීමට කැමති, මැරීමට අකමැති, සැප කැමති, දුක පිළිකුල් කරන ශ්‍රමණ බමුණන් දකිමි. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එවිට මට මෙසේ සිතේ: ‘ඉදින් මේ සිල්වත් යහපත් ගුණධර්ම ඇති ශ්‍රමණ බමුණන්, මළාට පසු අපට වඩාත් යහපතක් සිදුවෙතියි දන්නේ නම්, මේ සිල්වත් යහපත් ශ්‍රමණ බමුණන් දැනුදු වස කන්නාහ, නැතහොත් ආයුධයකින් තමන්ව නසා ගන්නාහ, නැතහොත් ගෙල වැලලාගෙන මියයන්නාහ, නැතහොත් ප්‍රපාතයකින් පහළට පනින්නාහ.’ එහෙත් මේ සිල්වත් යහපත් ශ්‍රමණ බමුණන් ‘මළාට පසු අපට වඩා යහපතක් සිදුවෙතියි’ නොදන්නා බැවින්, ඔවුහු ජීවත් වීමට කැමතිව, මැරීමට අකමැතිව, සැපයට කැමතිව, දුක පිළිකුල් කරමින් තමන්ව නසා නොගනිති. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්වයන් නැත, සුකෘත-දුෂ්කෘත කර්මවල ඵල විපාක නැත’ යනුවෙන් මා තුළ අදහසක් ඇති වීමට මෙයද එක් කරුණකි.’’

ဂဗ္ဘိနီဥပမာ

ගැබ්බිනිය පිළිබඳ උපමාව

၄၂၀. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ [Pg.264] ဒွေ ပဇာပတိယော အဟေသုံ. ဧကိဿာ ပုတ္တော အဟောသိ ဒသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝါ ဒွါဒသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝါ, ဧကာ ဂဗ္ဘိနီ ဥပဝိဇညာ. အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော ကာလမကာသိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော မာတုသပတ္တိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယမိဒံ, ဘောတိ, ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ ရဇတံ ဝါ ဇာတရူပံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ မယှံ; နတ္ထိ တုယှေတ္ထ ကိဉ္စိ. ပိတု မေ ဘောတိ, ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေဟီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သာ ဗြာဟ္မဏီ တံ မာဏဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာဂမေဟိ တာဝ, တာတ, ယာဝ ဝိဇာယာမိ. သစေ ကုမာရကော ဘဝိဿတိ, တဿပိ ဧကဒေသော ဘဝိဿတိ; သစေ ကုမာရိကာ ဘဝိဿတိ, သာပိ တေ ဩပဘောဂ္ဂါ ဘဝိဿတီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော မာဏဝကော မာတုသပတ္တိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယမိဒံ, ဘောတိ, ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ ရဇတံ ဝါ ဇာတရူပံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ မယှံ; နတ္ထိ တုယှေတ္ထ ကိဉ္စိ. ပိတု မေ, ဘောတိ, ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေဟီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သာ ဗြာဟ္မဏီ တံ မာဏဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာဂမေဟိ တာဝ, တာတ, ယာဝ ဝိဇာယာမိ. သစေ ကုမာရကော ဘဝိဿတိ, တဿပိ ဧကဒေသော ဘဝိဿတိ; သစေ ကုမာရိကာ ဘဝိဿတိ သာပိ တေ ဩပဘောဂ္ဂါ ဘဝိဿတီ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော မာဏဝကော မာတုသပတ္တိံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယမိဒံ, ဘောတိ, ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ ရဇတံ ဝါ ဇာတရူပံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ မယှံ; နတ္ထိ တုယှေတ္ထ ကိဉ္စိ. ပိတု မေ, ဘောတိ, ဒါယဇ္ဇံ နိယျာဒေဟီ’တိ.

420. “රාජන්‍යය, එසේ නම් මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. මෙලොව ඇතැම් නුවණැති මිනිස්සු උපමාව මගින් කියන ලද දේෙහි අර්ථය තේරුම් ගනිති. රාජන්‍යය, අතීතයේ එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙකුට භාර්යාවන් දෙදෙනෙකු සිටියහ. ඉන් එක් තැනැත්තියකට දස හැවිරිදි හෝ දොළොස් හැවිරිදි පමණ වූ පුතෙකු සිටි අතර, අනෙක් තැනැත්තිය ගැබ්ගෙන ප්‍රසව කාලය ආසන්නව සිටියාය. ඉක්බිති ඒ බ්‍රාහ්මණයා කාලක්‍රියා කළේය. එවිට ඒ මාණවකයා (පියාගේ අනෙක් බිරිඳ වූ) තම කුඩම්මාට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතිය, යම් මේ ධනයක් හෝ ධාන්‍යයක් හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඇද්ද, ඒ සියල්ල මා සතුය. මෙහි ඔබට කිසිදු හිමිකමක් නැත. පින්වතිය, මගේ පියාගේ උරුමය මට පවරා දෙන්න.’ මෙසේ කී කල ඒ බ්‍රාහ්මණිය එම මාණවකයාට මෙසේ පැවසුවාය: ‘පුතණුවනි, මා දරුවා ප්‍රසූත කරන තෙක් මඳක් ඉවසන්න. ඉදින් උපදින්නේ පුතෙකු නම්, ඔහුටත් මෙයින් කොටසක් හිමි වනු ඇත. ඉදින් උපදින්නේ දියණියක නම්, ඇය ද ඔබට උපකාරක තැනැත්තියක වනු ඇත.’ දෙවන වරටත් ඒ මාණවකයා ඇයට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතිය, යම් මේ ධනයක් හෝ ධාන්‍යයක් හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඇද්ද, ඒ සියල්ල මා සතුය. මෙහි ඔබට කිසිදු හිමිකමක් නැත. පින්වතිය, මගේ පියාගේ උරුමය මට පවරා දෙන්න.’ දෙවන වරටත් ඒ බ්‍රාහ්මණිය එම මාණවකයාට පෙර පරිදිම පිළිතුරු දුන්නාය. තුන්වන වරටත් ඒ මාණවකයා තම කුඩම්මාට මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතිය, යම් මේ ධනයක් හෝ ධාන්‍යයක් හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඇද්ද, ඒ සියල්ල මා සතුය. මෙහි ඔබට කිසිදු හිමිකමක් නැත. පින්වතිය, මගේ පියාගේ උරුමය මට පවරා දෙන්න.’

‘‘အထ ခေါ သာ ဗြာဟ္မဏီ သတ္ထံ ဂဟေတွာ ဩဝရကံ ပဝိသိတွာ ဥဒရံ ဩပါဒေသိ – ‘ယာဝ ဝိဇာယာမိ ယဒိ ဝါ ကုမာရကော ယဒိ ဝါ ကုမာရိကာ’တိ. သာ အတ္တာနံ စေဝ ဇီဝိတဉ္စ ဂဗ္ဘဉ္စ သာပတေယျဉ္စ ဝိနာသေသိ. ယထာ တံ ဗာလာ အဗျတ္တာ အနယဗျသနံ အာပန္နာ အယောနိသော ဒါယဇ္ဇံ ဂဝေသန္တီ, ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, ဗာလော အဗျတ္တော အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိဿသိ အယောနိသော ပရလောကံ ဂဝေသန္တော; သေယျထာပိ သာ ဗြာဟ္မဏီ ဗာလာ အဗျတ္တာ အနယဗျသနံ အာပန္နာ အယောနိသော ဒါယဇ္ဇံ ဂဝေသန္တီ. န ခေါ, ရာဇည, သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ အပက္ကံ ပရိပါစေန္တိ; အပိ စ ပရိပါကံ အာဂမေန္တိ. ပဏ္ဍိတာနံ အတ္ထော ဟိ, ရာဇည, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သီလဝန္တာနံ ကလျာဏဓမ္မာနံ ဇီဝိတေန. ယထာ ယထာ ခေါ, ရာဇည, သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ, တထာ [Pg.265] တထာ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ, ဗဟုဇနဟိတာယ စ ပဋိပဇ္ဇန္တိ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

“ඉක්බිති ඒ බ්‍රාහ්මණිය ආයුධයක් ගෙන ඇතුළු ගැබට වැදී, ‘මම ප්‍රසූත කරන තෙක් කුමාරයෙකුද කුමාරිකාවකදැයි බලමි’ යි සිතා ඇගේ කුස පැළුවාය. ඇය තමාද, තම ජීවිතයද, ගැබද, පවුලේ ධනයද යන සියල්ල විනාශ කරගත්තාය. අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, නුණුවණින් උරුමය සොයන්නා වූ ඒ තැනැත්තිය මහත් විනාශයකට පත් වූවා සේම, රාජන්‍යය, අඥාන වූ අදක්ෂ වූ ඔබද පරලොව පිළිබඳ අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් (නුණුවණින්) සෙවීමට ගොස් මහත් විනාශයකට පත් වනු ඇත. රාජන්‍යය, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයෙන් යුත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ නොපැහුණු (අකල්) දේ බලහත්කාරයෙන් නොපළවති; ඔවුහු මෝරන තෙක් (කල් පැමිණෙන තෙක්) බලා සිටිති. රාජන්‍යය, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයෙන් යුත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ජීවත් වීම නුවණැත්තන්ට වැඩදායකය. රාජන්‍යය, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයෙන් යුත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ යම් තාක් බොහෝ කලක්, දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වෙත්ද, ඒ තාක් ඔවුහු බොහෝ පින් රැස් කරති. බොහෝ ජනයාගේ හිතසුව පිණිසත්, ලෝකානුකම්පාව පිණිසත්, දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඩ පිණිසත්, හිත පිණිසත්, සුව පිණිසත් පිළිපදිති. රාජන්‍යය, මේ කරුණෙන්ද ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය: ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ සිටිති, සුකෘත දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ යනුවෙනි.”

၄၂၁. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော…ပေ… အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ယထာ ကထံ ဝိယ, ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, ပုရိသာ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဒဿေန္တိ – ‘အယံ တေ, ဘန္တေ, စောရော အာဂုစာရီ; ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ဇီဝန္တံယေဝ ကုမ္ဘိယာ ပက္ခိပိတွာ မုခံ ပိဒဟိတွာ အလ္လေန စမ္မေန ဩနန္ဓိတွာ အလ္လာယ မတ္တိကာယ ဗဟလာဝလေပနံ ကရိတွာ ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒေထာ’တိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ ဇီဝန္တံယေဝ ကုမ္ဘိယာ ပက္ခိပိတွာ မုခံ ပိဒဟိတွာ အလ္လေန စမ္မေန ဩနန္ဓိတွာ အလ္လာယ မတ္တိကာယ ဗဟလာဝလေပနံ ကရိတွာ ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒေန္တိ. ယဒါ မယံ ဇာနာမ ‘ကာလင်္ကတော သော ပုရိသော’တိ, အထ နံ ကုမ္ဘိံ ဩရောပေတွာ ဥဗ္ဘိန္ဒိတွာ မုခံ ဝိဝရိတွာ သဏိကံ နိလ္လောကေမ – ‘အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿေယျာမာ’တိ. နေဝဿ မယံ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿာမ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

421. “භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ පැවසුවද, මේ සම්බන්ධයෙන් මගේ මතය නම් මෙසේමය: ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, සුකෘත දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ යනුවෙනි.” “රාජන්‍යය, ඔබේ මේ මතයට තවත් කරුණක් ඇද්ද?” “භවත් කස්සපයෙනි, එබඳු කරුණක් ඇත.” “රාජන්‍යය, ඒ කෙසේද?” “භවත් කස්සපයෙනි, මෙහි මාගේ සේවකයෝ වරදක් කළ සොරකුව අල්ලාගෙන අවුත් මට පෙන්වති: ‘ස්වාමීනි, මොහු වරදක් කළ සොරකුවෙකි; මොහුට ඔබ කැමති දඬුවමක් නියම කළ මැනව’ යි පවසති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘එසේ නම්, පින්වතුනි, මේ මිනිසාව පණපිටින්ම කළයක බහා, කට වසා, අමු සමින් බැඳ, තෙත මැටියෙන් ඝනකමට ආලේප කර, උදුනක තබා ගිනි දල්වන්න’ යි පවසමි. ඔවුහු ‘යහපතැයි’ පවසා ඒ මිනිසාව පණපිටින් කළයක බහා, කට වසා, අමු සමින් බැඳ, තෙත මැටියෙන් ඝනකමට ආලේප කර, උදුනක තබා ගිනි දල්වති. ඒ මිනිසා මියගිය බව අපට විශ්වාස වූ විට, ඒ කළය උදුනෙන් බා, මැටි ආලේපන ඉවත් කර, කට විවෘත කර, ඔහුගේ ජීවය (පණ) පිටවී යනු දැකගත හැකි වේදැයි ඉතා සුපරීක්ෂාකාරීව බලන්නෙමු. එහෙත් ඔහුගේ ජීවය පිටවී යනු අපට කිසිසේත් නොපෙනේ. භවත් කස්සපයෙනි, මේ කරුණ නිසාද මට මෙසේ සිතේ: ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, සුකෘත දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ යනුවෙනි.”

သုပိနကဥပမာ

සිහිනය පිළිබඳ උපමාව

၄၂၂. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. အဘိဇာနာသိ နော တွံ, ရာဇည, ဒိဝါ သေယျံ ဥပဂတော သုပိနကံ ပဿိတာ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’’န္တိ? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ, ဘော ကဿပ, ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော သုပိနကံ ပဿိတာ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’’န္တိ. ‘‘ရက္ခန္တိ တံ တမှိ သမယေ ခုဇ္ဇာပိ [Pg.266] ဝါမနကာပိ ဝေလာသိကာပိ ကောမာရိကာပီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ကဿပ, ရက္ခန္တိ မံ တမှိ သမယေ ခုဇ္ဇာပိ ဝါမနကာပိ ဝေလာသိကာပိ ကောမာရိကာပီ’’တိ. ‘‘အပိ နု တာ တုယှံ ဇီဝံ ပဿန္တိ ပဝိသန္တံ ဝါ နိက္ခမန္တံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ကဿပ’’. ‘‘တာ ဟိ နာမ, ရာဇည, တုယှံ ဇီဝန္တဿ ဇီဝန္တိယော ဇီဝံ န ပဿိဿန္တိ ပဝိသန္တံ ဝါ နိက္ခမန္တံ ဝါ. ကိံ ပန တွံ ကာလင်္ကတဿ ဇီဝံ ပဿိဿသိ ပဝိသန္တံ ဝါ နိက္ခမန္တံ ဝါ. ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

422. “රාජඤ්ඤය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන්ම පෙරළා ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඔබට එය රුචි පරිදි පිළිතුරු දෙන්න. රාජඤ්ඤය, ඔබ දහවල් කාලයේ විවේකීව නිදා සිටින විට, රමණීය උයන්, රමණීය වනාන්තර, රමණීය භූමි ප්‍රදේශ සහ රමණීය පොකුණු සිහිනයෙන් දුටු බවක් ඔබට මතක තිබේද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, දහවල් නිදා සිටියදී රමණීය උයන්, රමණීය වනාන්තර, රමණීය භූමි ප්‍රදේශ සහ රමණීය පොකුණු සිහිනයෙන් දුටු බව මට මතක තිබේ.” “එම අවස්ථාවේදී ඔබව කුදු ස්ත්‍රීන්, මිටි ස්ත්‍රීන්, විනෝද කරවන ස්ත්‍රීන් සහ තරුණ කෙල්ලන් පිරිවරාගෙන ආරක්ෂා කළා නේද?” “එසේය භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එම අවස්ථාවේදී ඔවුන් මා පිරිවරාගෙන සිටියහ.” “එම ස්ත්‍රීන් ඔබේ ශරීරයට ඇතුළු වන්නා වූ හෝ ශරීරයෙන් පිට වන්නා වූ ජීවයක් (ප්‍රාණයක්) දුටුවාද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එය එසේ සිදු නොවීය (ඔවුහු එය නොදැක්කාහ).” “රාජඤ්ඤය, ඔබ ජීවත්ව සිටියදී පවා එම ස්ත්‍රීන්ට ඔබේ ශරීරයට ඇතුළු වන හෝ එයින් පිටවන ජීවය දැකගත නොහැකි වූයේ නම්, මියගිය කෙනෙකුගේ ශරීරයට ඇතුළු වන හෝ එයින් පිටවන ජීවය ඔබ කෙසේ නම් දකින්නද? රාජඤ්ඤය, මේ කාරණයෙනුත් ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය: ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් ඇත, යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත’ යනුවෙනි.”

၄၂၃. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော…ပေ… ‘‘အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ယထာ ကထံ ဝိယ ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, ပုရိသာ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဒဿေန္တိ – ‘အယံ တေ, ဘန္တေ, စောရော အာဂုစာရီ; ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ဇီဝန္တံယေဝ တုလာယ တုလေတွာ ဇိယာယ အနဿာသကံ မာရေတွာ ပုနဒေဝ တုလာယ တုလေထာ’တိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ ဇီဝန္တံယေဝ တုလာယ တုလေတွာ ဇိယာယ အနဿာသကံ မာရေတွာ ပုနဒေဝ တုလာယ တုလေန္တိ. ယဒါ သော ဇီဝတိ, တဒါ လဟုတရော စ ဟောတိ မုဒုတရော စ ကမ္မညတရော စ. ယဒါ ပန သော ကာလင်္ကတော ဟောတိ တဒါ ဂရုတရော စ ဟောတိ ပတ္ထိန္နတရော စ အကမ္မညတရော စ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

423. “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ එසේ ප්‍රකාශ කළද, මට තවමත් වැටහෙන්නේ ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ යනුවෙනි.” “රාජඤ්ඤය, තවදුරටත් එවැනි අදහසක් ඇති කර ගැනීමට හේතුවක් තිබේද? ... භවත් කස්සපයන් වහන්ස, හේතුවක් ඇත. ... රාජඤ්ඤය, ඒ කෙසේද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මෙහිදී මගේ මාලිගයේ මිනිසුන් වරදක් කළ සොරුන් අල්ලාගෙන පැමිණ, ‘ස්වාමීනි, මොහු වරදක් කළ සොරෙකි; මොහුට ඔබ කැමති දඬුවමක් පමුණුවන්න’ යැයි පවසති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ කියමි: ‘එසේ නම් පින්වත්නි, මේ මිනිසා ජීවත්ව සිටියදීම තරාදියකින් කිරන්න. ඉන්පසු දුනු දියකින් හුස්ම හිරවන සේ ගෙල සිරකර මරා, නැවතත් තරාදියෙන් කිරන්න’ යනුවෙනි. ඔවුහු මගේ වචනය පිළිගෙන, ඔහු ජීවත්ව සිටියදී කිරා බලා, පසුව හුස්ම හිරකර මරා, නැවතත් කිරා බලති. ඔහු ජීවත්ව සිටින විට වඩාත් සැහැල්ලුය, වඩාත් මෘදුය, හසුරුවන්නට වඩාත් පහසුය. එහෙත් ඔහු මියගිය විට වඩාත් බරය, වඩාත් තදය, හසුරුවන්නට වඩාත් අපහසුය. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ‘පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කළ කම්වල ඵල විපාක නැත’ යන මගේ මතයට මෙයද එක් කාරණයකි.”

သန္တတ္တအယောဂုဠဥပမာ

රත්වූ යකඩ ගුලිය පිළිබඳ උපමාව

၄၂၄. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇည, ပုရိသော ဒိဝသံ သန္တတ္တံ [Pg.267] အယောဂုဠံ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ တုလာယ တုလေယျ. တမေနံ အပရေန သမယေန သီတံ နိဗ္ဗုတံ တုလာယ တုလေယျ. ကဒါ နု ခေါ သော အယောဂုဠော လဟုတရော ဝါ ဟောတိ မုဒုတရော ဝါ ကမ္မညတရော ဝါ, ယဒါ ဝါ အာဒိတ္တော သမ္ပဇ္ဇလိတော သဇောတိဘူတော, ယဒါ ဝါ သီတော နိဗ္ဗုတော’’တိ? ‘‘ယဒါ သော, ဘော ကဿပ, အယောဂုဠော တေဇောသဟဂတော စ ဟောတိ ဝါယောသဟဂတော စ အာဒိတ္တော သမ္ပဇ္ဇလိတော သဇောတိဘူတော, တဒါ လဟုတရော စ ဟောတိ မုဒုတရော စ ကမ္မညတရော စ. ယဒါ ပန သော အယောဂုဠော နေဝ တေဇောသဟဂတော ဟောတိ န ဝါယောသဟဂတော သီတော နိဗ္ဗုတော, တဒါ ဂရုတရော စ ဟောတိ ပတ္ထိန္နတရော စ အကမ္မညတရော စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇည, ယဒါယံ ကာယော အာယုသဟဂတော စ ဟောတိ ဥသ္မာသဟဂတော စ ဝိညာဏသဟဂတော စ, တဒါ လဟုတရော စ ဟောတိ မုဒုတရော စ ကမ္မညတရော စ. ယဒါ ပနာယံ ကာယော နေဝ အာယုသဟဂတော ဟောတိ န ဥသ္မာသဟဂတော န ဝိညာဏသဟဂတော တဒါ ဂရုတရော စ ဟောတိ ပတ္ထိန္နတရော စ အကမ္မညတရော စ. ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

424. “රාජඤ්ඤය, එසේ නම් මම ඔබට උපමාවක් දක්වමි. මෙලොව ඇතැම් බුද්ධිමත් මිනිසුන් උපමාව මගින් කියන ලද දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජඤ්ඤය, යම් මිනිසෙකු දවස පුරා රත් කරන ලද, දිලිසෙන, ගිනිගෙන බැබළෙන, ගිනිජාලා සහිත යකඩ ගුලියක් තරාදියකින් කිරා බලන්නේ යැයි සිතන්න. පසුව එය නිවී ගොස් සිසිල් වූ පසු නැවතත් තරාදියෙන් කිරා බලන්නේ යැයි සිතන්න. ඒ යකඩ ගුලිය වඩාත් සැහැල්ලු, මෘදු සහ හසුරුවන්නට පහසු වන්නේ කවදාද? එය ගිනිගෙන බැබළෙන අවස්ථාවේදීද, නැතහොත් එය නිවී සිසිල් වූ අවස්ථාවේදීද?” “භවත් කස්සපයන් වහන්ස, ඒ යකඩ ගුලිය තේජෝ ධාතුවෙන් හා වායෝ ධාතුවෙන් යුක්තව ගිනිගෙන බැබළෙන විට සැහැල්ලුය, මෘදුය, වැඩ කිරීමට පහසුය. නමුත් එය තේජෝ හා වායෝ ධාතුවෙන් තොරව නිවී සිසිල් වූ විට වඩාත් බරය, වඩාත් තදය, වැඩ කිරීමට අපහසුය.” “රාජඤ්ඤය, එලෙසම මෙම ශරීරය ද ආයුෂයෙන්, උෂ්ණත්වයෙන් හා විඤ්ඤාණයෙන් යුක්තව පවතින විට සැහැල්ලුය, මෘදුය, කටයුතුවලට පහසුය. නමුත් මෙම ශරීරය ආයුෂය, උෂ්ණත්වය හා විඤ්ඤාණයෙන් තොර වූ විට වඩාත් බරය, තදය, කටයුතුවලට අපහසුය. රාජඤ්ඤය, මේ කාරණයෙනුත් ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය: ‘පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් ඇත, කළ කම්වල ඵල විපාක ඇත’ යනුවෙනි.”

၄၂၅. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော…ပေ… အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ယထာ ကထံ ဝိယ ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, ပုရိသာ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဒဿေန္တိ – ‘အယံ တေ, ဘန္တေ, စောရော အာဂုစာရီ; ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ အနုပဟစ္စ ဆဝိဉ္စ စမ္မဉ္စ မံသဉ္စ နှာရုဉ္စ အဋ္ဌိဉ္စ အဋ္ဌိမိဉ္ဇဉ္စ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေထ, အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿေယျာမာ’တိ. တေ မေ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုတွာ တံ ပုရိသံ အနုပဟစ္စ ဆဝိဉ္စ…ပေ… ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ. ယဒါ သော အာမတော ဟောတိ, တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ဥတ္တာနံ နိပါတေထ, အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿေယျာမာ’တိ. တေ တံ ပုရိသံ ဥတ္တာနံ နိပါတေန္တိ. နေဝဿ မယံ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿာမ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ အဝကုဇ္ဇံ နိပါတေထ… ပဿေန နိပါတေထ… ဒုတိယေန ပဿေန [Pg.268] နိပါတေထ… ဥဒ္ဓံ ဌပေထ… ဩမုဒ္ဓကံ ဌပေထ… ပါဏိနာ အာကောဋေထ… လေဍ္ဍုနာ အာကောဋေထ… ဒဏ္ဍေန အာကောဋေထ… သတ္ထေန အာကောဋေထ… ဩဓုနာထ သန္ဓုနာထ နိဒ္ဓုနာထ, အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿေယျာမာ’တိ. တေ တံ ပုရိသံ ဩဓုနန္တိ သန္ဓုနန္တိ နိဒ္ဓုနန္တိ. နေဝဿ မယံ ဇီဝံ နိက္ခမန္တံ ပဿာမ. တဿ တဒေဝ စက္ခု ဟောတိ တေ ရူပါ, တဉ္စာယတနံ နပ္ပဋိသံဝေဒေတိ. တဒေဝ သောတံ ဟောတိ တေ သဒ္ဒါ, တဉ္စာယတနံ နပ္ပဋိသံဝေဒေတိ. တဒေဝ ဃာနံ ဟောတိ တေ ဂန္ဓာ, တဉ္စာယတနံ နပ္ပဋိသံဝေဒေတိ. သာဝ ဇိဝှာ ဟောတိ တေ ရသာ, တဉ္စာယတနံ နပ္ပဋိသံဝေဒေတိ. သွေဝ ကာယော ဟောတိ တေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, တဉ္စာယတနံ နပ္ပဋိသံဝေဒေတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

425. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ වදාළත්, මේ සම්බන්ධයෙන් මගේ අදහස මෙසේමය: ‘මේ කරුණ නිසාද පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ කියායි.’’ ‘‘රාජන්‍යය, ඒ බව සනාථ කිරීමට යම් කරුණක් තිබේද?’’ ‘‘කස්සපයන් වහන්ස, කරුණක් තිබේ.’’ ‘‘රාජන්‍යය, ඒ කෙසේද?’’ ‘‘කස්සපයන් වහන්ස, මෙහිදී මාගේ සේවකයෝ වැරදි කළ සොරුන් අල්ලාගෙන විත් මට පෙන්වති: ‘ස්වාමීනි, මොහු අපරාධ කළ සොරෙකි; මොහුට ඔබ කැමති දඬුවමක් පමුණුවන්න’ කියායි. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, එසේ නම් මේ මිනිසාගේ සිවියට, සමට, මසට, නහරයට, ඇටයට හෝ ඇටමිදුළුවලට හානි නොවන සේ මොහුගේ ජීවිතය නැති කරන්න. සමහර විට මොහුගේ පණ (ජීවය) පිටවී යන ආකාරය අපට දැකගත හැකි වේවි’ කියායි. ඔවුන් ‘යහපතැයි’ කියා එය පිළිගෙන, ඒ මිනිසාගේ සිවියට... හානි නොකර ජීවිතය නැති කරති. ඔහු අඩපණ වී මිය යන ආසන්නයට පත් වූ විට, මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, එසේ නම් මේ මිනිසාව උඩුකුරුව හොවා තබන්න; සමහර විට මොහුගේ පණ පිටවී යනවා අපට දැකගත හැකි වේවි’ කියායි. ඔවුන් ඔහුව උඩුකුරුව හොවා තබති. එහෙත් අපි ඔහුගේ පණ පිටවී යනවා නොදකිමු. එවිට මම මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, එසේ නම් මොහු මුන්වහෙන් හොවා තබන්න... ඇළයට හොවා තබන්න... අනෙක් ඇළයට හොවා තබන්න... කෙළින් කර තබන්න... හිස පහළට සිටින සේ තබන්න... අතින් තලන්න... කැටවලින් ගසන්න... පොල්ලෙන් ගසන්න... ආයුධයෙන් ගසන්න... මෙහාට සොලවන්න, එහාට සොලවන්න, හැම අතටම සොලවන්න; සමහර විට මොහුගේ පණ පිටවී යනවා අපට දැකගත හැකි වේවි’ කියායි. ඔවුන් ඔහුව මෙහාටත් එහාටත් හැම අතටම සොලවති. එහෙත් අපි ඔහුගේ පණ පිටවී යනවා නොදකිමු. ඔහුට ඒ ඇසම පවතී, ඒ රූප ද පවතී, නමුත් ඔහු ඒ ඇසින් රූප හඳුනා නොගනී (නොවිඳියි). ඒ කනම පවතී, ඒ ශබ්ද ද පවතී, නමුත් ඔහු ඒ කනින් ශබ්ද හඳුනා නොගනී. ඒ නාසයම පවතී, ඒ ගන්ධයන් ද පවතී, නමුත් ඔහු ඒ නාසයෙන් ගන්ධය හඳුනා නොගනී. ඒ දිවම පවතී, ඒ රසයන් ද පවතී, නමුත් ඔහු ඒ දිවෙන් රසය හඳුනා නොගනී. ඒ කයම පවතී, ඒ ස්පර්ශයන් ද පවතී, නමුත් ඔහු ඒ කයින් ස්පර්ශය හඳුනා නොගනී. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මේ කරුණ නිසාත් මගේ අදහස වන්නේ පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත කියායි.’’

သင်္ခဓမဥပမာ

සංඛධම (සක පිඹින්නා) පිළිබඳ උපමාව

၄၂၆. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, အညတရော သင်္ခဓမော သင်္ခံ အာဒါယ ပစ္စန္တိမံ ဇနပဒံ အဂမာသိ. သော ယေန အညတရော ဂါမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဇ္ဈေ ဂါမဿ ဌိတော တိက္ခတ္တုံ သင်္ခံ ဥပလာပေတွာ သင်္ခံ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ ခေါ, ရာဇည, တေသံ ပစ္စန္တဇနပဒါနံ မနုဿာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အမ္ဘော ကဿ နု ခေါ ဧသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော’တိ. သန္နိပတိတွာ တံ သင်္ခဓမံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘အမ္ဘော, ကဿ နု ခေါ ဧသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော’တိ. ‘ဧသော ခေါ, ဘော, သင်္ခေါ နာမ ယဿေသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော’တိ. တေ တံ သင်္ခံ ဥတ္တာနံ နိပါတေသုံ – ‘ဝဒေဟိ, ဘော သင်္ခ, ဝဒေဟိ, ဘော သင်္ခါ’တိ. နေဝ သော သင်္ခေါ သဒ္ဒမကာသိ. တေ တံ သင်္ခံ အဝကုဇ္ဇံ နိပါတေသုံ, ပဿေန နိပါတေသုံ, ဒုတိယေန ပဿေန နိပါတေသုံ, ဥဒ္ဓံ ဌပေသုံ, ဩမုဒ္ဓကံ ဌပေသုံ, ပါဏိနာ အာကောဋေသုံ, လေဍ္ဍုနာ အာကောဋေသုံ, ဒဏ္ဍေန အာကောဋေသုံ, သတ္ထေန အာကောဋေသုံ, ဩဓုနိံသု [Pg.269] သန္ဓုနိံသု နိဒ္ဓုနိံသု – ‘ဝဒေဟိ, ဘော သင်္ခ, ဝဒေဟိ, ဘော သင်္ခါ’တိ. နေဝ သော သင်္ခေါ သဒ္ဒမကာသိ.

426. ‘‘රාජන්‍යය, එසේ නම් මම ඔබට උපමාවක් කියන්නම්. මේ ලෝකයේ සමහර නුවණැති මිනිස්සු උපමාවකින් කියන දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යය, පෙර කාලයේ එක්තරා සක පිඹින්නෙක් සක්ගෙඩියක් ගෙන පිටිසර ජනපදයකට ගියේය. ඔහු එක්තරා ගමකට ගොස්, ගම මැද සිට තුන් වරක් සක් පිඹ, සක්ගෙඩිය බිම තබා එකත්පසෙක වාඩි විය. රාජන්‍යය, එවිට ඒ පිටිසර වැසියන්ට මෙසේ සිතුණි: ‘ඇවැත්නි, මෙතරම් සිත් ඇදගන්නාසුලු, ප්‍රියජනක, මත් කරවන, බැඳ තබන, මුළා කරවන (මෝහනය කරවන) මේ හඬ කාගේ එකක්ද?’ ඔවුන් රැස් වී ඒ සක පිඹින්නාගෙන් මෙසේ ඇසූහ: ‘ඇවැත්නි, මෙතරම් සිත් ඇදගන්නාසුලු... මේ හඬ කුමක හඬක්ද?’ එවිට ඔහු ‘පින්වතුනි, මේ හඬ නික්මෙන්නේ සක්ගෙඩිය නමැති මේ භාණ්ඩයෙනි’ යැයි පැවසීය. එවිට ඔවුන් ඒ සක්ගෙඩිය උඩුකුරුව තබා: ‘පින්වත් සක්ගෙඩිය, හඬ නගන්න! පින්වත් සක්ගෙඩිය, හඬ නගන්න!’ යැයි කීහ. එහෙත් ඒ සක්ගෙඩිය හඬක් නැගුවේ නැත. ඔවුහු සක්ගෙඩිය මුන්වහෙන් තැබූහ, ඇළයට තැබූහ, අනෙක් ඇළයට තැබූහ, කෙළින් කර තැබූහ, හිස පහළට සිටින සේ තැබූහ, අතින් තැළූහ, කැටවලින් ගැසූහ, පොල්ලෙන් ගැසූහ, ආයුධයෙන් ගැසූහ, මෙහාටත් එහාටත් හැම අතටම සෙලවූහ - ‘පින්වත් සක්ගෙඩිය, හඬ නගන්න! පින්වත් සක්ගෙඩිය, හඬ නගන්න!’ යැයි පවසමිනි. එහෙත් ඒ සක්ගෙඩිය හඬක් නැගුවේ නැත.’’

‘‘အထ ခေါ, ရာဇည, တဿ သင်္ခဓမဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယာဝ ဗာလာ ဣမေ ပစ္စန္တဇနပဒါမနုဿာ, ကထဉှိ နာမ အယောနိသော သင်္ခသဒ္ဒံ ဂဝေသိဿန္တီ’တိ. တေသံ ပေက္ခမာနာနံ သင်္ခံ ဂဟေတွာ တိက္ခတ္တုံ သင်္ခံ ဥပလာပေတွာ သင်္ခံ အာဒါယ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ, ရာဇည, တေသံ ပစ္စန္တဇနပဒါနံ မနုဿာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ယဒါ ကိရ, ဘော, အယံ သင်္ခေါ နာမ ပုရိသသဟဂတော စ ဟောတိ ဝါယာမသဟဂတော စ ဝါယုသဟဂတော စ, တဒါယံ သင်္ခေါ သဒ္ဒံ ကရောတိ, ယဒါ ပနာယံ သင်္ခေါ နေဝ ပုရိသသဟဂတော ဟောတိ န ဝါယာမသဟဂတော န ဝါယုသဟဂတော, နာယံ သင်္ခေါ သဒ္ဒံ ကရောတီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇည, ယဒါယံ ကာယော အာယုသဟဂတော စ ဟောတိ ဥသ္မာသဟဂတော စ ဝိညာဏသဟဂတော စ, တဒါ အဘိက္ကမတိပိ ပဋိက္ကမတိပိ တိဋ္ဌတိပိ နိသီဒတိပိ သေယျမ္ပိ ကပ္ပေတိ, စက္ခုနာပိ ရူပံ ပဿတိ, သောတေနပိ သဒ္ဒံ သုဏာတိ, ဃာနေနပိ ဂန္ဓံ ဃာယတိ, ဇိဝှာယပိ ရသံ သာယတိ, ကာယေနပိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသတိ, မနသာပိ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ. ယဒါ ပနာယံ ကာယော နေဝ အာယုသဟဂတော ဟောတိ, န ဥသ္မာသဟဂတော, န ဝိညာဏသဟဂတော, တဒါ နေဝ အဘိက္ကမတိ န ပဋိက္ကမတိ န တိဋ္ဌတိ န နိသီဒတိ န သေယျံ ကပ္ပေတိ, စက္ခုနာပိ ရူပံ န ပဿတိ, သောတေနပိ သဒ္ဒံ န သုဏာတိ, ဃာနေနပိ ဂန္ဓံ န ဃာယတိ, ဇိဝှာယပိ ရသံ န သာယတိ, ကာယေနပိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ န ဖုသတိ, မနသာပိ ဓမ္မံ န ဝိဇာနာတိ. ဣမိနာပိ ခေါ တေ, ရာဇည, ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတု – ‘ဣတိပိ အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ.

ඉන්පසු රාජන්‍යය, ඒ හක්ගෙඩිය පිඹින්නාට මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය: 'මේ ප්‍රත්‍යන්ත ජනපදවැසි මිනිස්සු කෙතරම් අනුවණද? ඔවුන් නුවණින් තොරව හක්ගෙඩියක ශබ්දය සොයන්නේ කෙසේද?' කියායි. ඔහු ඒ මිනිසුන් බලා සිටියදීම හක්ගෙඩිය ගෙන තෙවරක් පිඹ, හක්ගෙඩියද රැගෙන නික්ම ගියේය. එවිට රාජන්‍යය, ඒ ප්‍රත්‍යන්ත ජනපදවාසී මිනිසුන්ට මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය: 'පින්වතුනි, මේ හක්ගෙඩිය යම් කලෙක මිනිසෙකුගේ සහභාගිත්වය, උත්සාහය සහ වායුව සහිතව පවතීද, එවිට මේ හක්ගෙඩිය ශබ්ද කරයි. යම් කලෙක මේ හක්ගෙඩිය මිනිසෙකුගේ සහභාගිත්වය රහිතව, උත්සාහය රහිතව, වායුව රහිතව පවතීද, එවිට මේ හක්ගෙඩිය ශබ්ද නොකරයි' කියායි. රාජන්‍යය, එලෙසම යම් කලෙක මේ ශරීරය ආයුෂය සහිතව, ඌෂ්ණය සහිතව සහ විඤ්ඤාණය සහිතව පවතීද, එවිට ශරීරය ඉදිරියට යයි, ආපසු එයි, සිටියි, වාඩිවෙයි, නිදයි; ඇසින් රූප දකියි, කනින් ශබ්ද අසයි, නාසයෙන් ගඳ සුවඳ දැනගනියි, දිවෙන් රස විඳියි, කයෙන් ස්පර්ශය දැනගනියි, මනසින් ධර්ම අරමුණු දැනගනියි. යම් කලෙක මේ ශරීරය ආයුෂය රහිතව, ඌෂ්ණය රහිතව, විඤ්ඤාණය රහිතව පවතීද, එවිට ඉදිරියට නොයයි, ආපසු නොඑයි, නොසිටියි, වාඩි නොවෙයි, නිදියන්නේද නැත; ඇසින් රූප නොදකියි, කනින් ශබ්ද නොඅසයි, නාසයෙන් ගඳ සුවඳ නොදැනගනියි, දිවෙන් රස නොවිඳියි, කයෙන් ස්පර්ශය නොදැනගනියි, මනසින් ධර්ම අරමුණු වටහා නොගනියි. රාජන්‍යය, මේ ප්‍රකාරයෙන්ද ඔබ මෙසේ පිළිගත යුතුය - 'පරලොවක් ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් ඇත, කරන ලද කුසල් අකුසල් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත' කියායි.

၄၂၇. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ရာဇည, ပရိယာယော…ပေ… အတ္ထိ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော…ပေ… ယထာ ကထံ ဝိယ ရာဇညာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ကဿပ, ပုရိသာ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဒဿေန္တိ – ‘အယံ တေ, ဘန္တေ, စောရော အာဂုစာရီ, ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမဿ ပုရိသဿ ဆဝိံ ဆိန္ဒထ[Pg.270], အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ ပဿေယျာမာ’တိ. တေ တဿ ပုရိသဿ ဆဝိံ ဆိန္ဒန္တိ. နေဝဿ မယံ ဇီဝံ ပဿာမ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေန ဟိ, ဘော, ဣမဿ ပုရိသဿ စမ္မံ ဆိန္ဒထ, မံသံ ဆိန္ဒထ, နှာရုံ ဆိန္ဒထ, အဋ္ဌိံ ဆိန္ဒထ, အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဆိန္ဒထ, အပ္ပေဝ နာမဿ ဇီဝံ ပဿေယျာမာ’တိ. တေ တဿ ပုရိသဿ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဆိန္ဒန္တိ, နေဝဿ မယံ ဇီဝံ ပဿေယျာမ. အယမ္ပိ ခေါ, ဘော ကဿပ, ပရိယာယော, ယေန မေ ပရိယာယေန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ.

427. ''භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ වදාළද, මට මේ පිළිබඳව තවමත් වැටහෙන්නේ මෙසේමය - 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කරන ලද කුසල් අකුසල් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත' කියායි.'' ''රාජන්‍යය, ඔබේ ඒ මතය තහවුරු කිරීමට වෙනත් කරුණක් තිබේද?'' ''භවත් කස්සපයන් වහන්ස, එවැනි කරුණක් තිබේ.'' ''රාජන්‍යය, ඒ කෙසේද?'' ''භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මෙහිදී මාගේ පුරුෂයෝ වරදක් කළ සොරෙකු අල්ලාගෙන අවුත් මට පෙන්වති - 'ස්වාමීනි, මොහු වරදක් කළ සොරෙකි, මොහුට ඔබ කැමති දඬුවමක් පමුණුවන්න' කියායි. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි - 'එසේනම් පින්වතුනි, මොහුගේ පිට සම කපන්න, මොහුගේ ජීවය (ප්‍රාණය) අපට දැකගත හැකිවේදැයි බලමු' කියායි. ඔවුහු ඒ මිනිසාගේ පිට සම කපති. එහෙත් අපි ඔහුගේ ජීවය නොදකිමු. එවිට මම මෙසේ පවසමි - 'එසේනම් පින්වතුනි, මොහුගේ ඝන සම කපන්න, මස් කපන්න, නහර කපන්න, ඇට කපන්න, ඇට මිදුළු කපන්න; එවිට මොහුගේ ජීවය අපට දැකගත හැකිවේදැයි බලමු' කියායි. ඔවුහු ඒ මිනිසාගේ ඇට මිදුළු දක්වා කපති; එහෙත් එවිටද අපි ඔහුගේ ජීවය නොදකිමු. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයන් නැත, කරන ලද කුසල් අකුසල් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත' යන මාගේ අදහස තහවුරු වන තවත් එක් කරුණක් වන්නේ මෙයයි.''

အဂ္ဂိကဇဋိလဥပမာ

ගිනි පුදන ජටිලයාගේ උපමාව

၄၂၈. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, အညတရော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋိယာ သမ္မတိ. အထ ခေါ, ရာဇည, အညတရော ဇနပဒေ သတ္ထော ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ သော သတ္ထော တဿ အဂ္ဂိကဿ ဇဋိလဿ အဿမဿ သာမန္တာ ဧကရတ္တိံ ဝသိတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ, ရာဇည, တဿ အဂ္ဂိကဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ယေန သော သတ္ထဝါသော တေနုပသင်္ကမေယျံ, အပ္ပေဝ နာမေတ္ထ ကိဉ္စိ ဥပကရဏံ အဓိဂစ္ဆေယျ’န္တိ. အထ ခေါ သော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ယေန သော သတ္ထဝါသော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဒ္ဒသ တသ္မိံ သတ္ထဝါသေ ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ ဆဍ္ဍိတံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ မေ တံ ပတိရူပံ ယံ မေ ပေက္ခမာနဿ မနုဿဘူတော ကာလင်္ကရေယျ; ယံနူနာဟံ ဣမံ ဒါရကံ အဿမံ နေတွာ အာပါဒေယျံ ပေါသေယျံ ဝဍ္ဎေယျ’န္တိ. အထ ခေါ သော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော တံ ဒါရကံ အဿမံ နေတွာ အာပါဒေသိ ပေါသေသိ ဝဍ္ဎေသိ. ယဒါ သော ဒါရကော ဒသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါဒသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝါ, အထ ခေါ တဿ အဂ္ဂိကဿ ဇဋိလဿ ဇနပဒေ ကဉ္စိဒေဝ ကရဏီယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထ ခေါ သော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော တံ ဒါရကံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, တာတ, ဇနပဒံ ဂန္တုံ; အဂ္ဂိံ, တာတ, ပရိစရေယျာသိ. မာ စ တေ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယိ. သစေ စ တေ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, အယံ ဝါသီ ဣမာနိ ကဋ္ဌာနိ ဣဒံ အရဏိသဟိတံ, အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဂ္ဂိံ [Pg.271] ပရိစရေယျာသီ’တိ. အထ ခေါ သော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော တံ ဒါရကံ ဧဝံ အနုသာသိတွာ ဇနပဒံ အဂမာသိ. တဿ ခိဍ္ဍာပသုတဿ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယိ.

428. “රාජන්‍යයෙනි, එසේ නම් මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. මේ ලෝකයේ ඇතැම් නුවණැති පුරුෂයෝ උපමාව මගින් ද දේශනාවෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යයෙනි, පෙර දවසක එක්තරා ගිනි පුදන ජටිලයෙක් අරණ්‍යයක කොළ සෙවිලි කළ කුටියක වාසය කළේය. රාජන්‍යයෙනි, එකල එක්තරා ජනපදයක ගැල් කණ්ඩායමක් චාරිකාවෙහි යෙදී සිටියහ. ඒ ගැල් කණ්ඩායම ගිනි පුදන ජටිලයාගේ අසපුව අසල එක් රැයක් නැවතී පසුව පිටත්ව ගියේය. රාජන්‍යයෙනි, එවිට ඒ ගිනි පුදන ජටිලයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘මම ඒ ගැල් කණ්ඩායම ලැගුම් ගත් තැනට යන්නෙම් නම් මැනවි; සමහරවිට මට එතැනින් යම් ප්‍රයෝජනවත් උපකරණයක් සොයාගත හැකි වනු ඇත’ කියායි. ඉක්බිති ඒ ජටිලයා අලුයම අවදි වී ගැල් කණ්ඩායම නැවතී සිටි ස්ථානයට ගියේය. එහි ගිය ඔහුට එම ස්ථානයෙහි අත්හැර දමන ලද, උඩුබැලි අතට නිදා සිටින, ඉතා කුඩා බිලිඳු දරුවෙකු දක්නට ලැබුණි. ඔහු දැක ජටිලයාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘මම බලා සිටියදීම මනුෂ්‍යයෙකු මෙසේ මියයාම නුසුදුසුය. එබැවින් මම මේ දරුවා අසපුවට ගෙන ගොස් ජීවත් කරවන්නෙම් නම්, පෝෂණය කරන්නෙම් නම්, ඇති දැඩි කරන්නෙම් නම් මැනවි’ කියායි. ඉක්බිති ඒ ජටිලයා ඒ දරුවා අසපුවට ගෙන ගොස් පෝෂණය කරමින් ඇති දැඩි කළේය. ඒ දරුවාට වයස අවුරුදු දහයක් හෝ දොළහක් පමණ වූ කල, ගිනි පුදන ඒ ජටිලයාට ජනපදයෙහි යම් කිසි කටයුත්තක් ඇති විය. එවිට ඔහු ඒ දරුවාට මෙසේ කීවේය: ‘පුතණුවනි, මට ජනපදයට යන්නට අවශ්‍ය වී තිබේ. ඔබ මේ ගින්න නඩත්තු කරන්න. ගින්න නිවී යන්නට ඉඩ නොදෙන්න. ඉදින් ඔබ අතින් ගින්න නිවී ගියහොත්, මෙන්න මේ වෑය, මේ දර සහ මේ අරණි සහිතය (ගිනි නිපදවන දර කැබලි) ගෙන ගින්න උපදවා ගින්න පවත්වා ගන්න’ යැයි කීවේය. මෙසේ ඒ දරුවාට අවවාද කොට ජටිලයා ජනපදයට ගියේය. ඔහු ගිය පසු දරුවා ක්‍රීඩාවෙහි නිරතව සිටියදී ගින්න නිවී ගියේය.”

‘‘အထ ခေါ တဿ ဒါရကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ပိတာ ခေါ မံ ဧဝံ အဝစ – ‘‘အဂ္ဂိံ, တာတ, ပရိစရေယျာသိ. မာ စ တေ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယိ. သစေ စ တေ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, အယံ ဝါသီ ဣမာနိ ကဋ္ဌာနိ ဣဒံ အရဏိသဟိတံ, အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရေယျာသီ’’တိ. ယံနူနာဟံ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရေယျ’န္တိ. အထ ခေါ သော ဒါရကော အရဏိသဟိတံ ဝါသိယာ တစ္ဆိ – ‘အပ္ပေဝ နာမ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆေယျ’န္တိ. နေဝ သော အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆိ. အရဏိသဟိတံ ဒွိဓာ ဖာလေသိ, တိဓာ ဖာလေသိ, စတုဓာ ဖာလေသိ, ပဉ္စဓာ ဖာလေသိ, ဒသဓာ ဖာလေသိ, သတဓာ ဖာလေသိ, သကလိကံ သကလိကံ အကာသိ, သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋေသိ, ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋေတွာ မဟာဝါတေ ဩပုနိ – ‘အပ္ပေဝ နာမ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆေယျ’န္တိ. နေဝ သော အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆိ.

“එවිට ඒ දරුවාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘පියාණන් මට මෙසේ කියා ගියේය: පුතණුවනි, ගින්න නඩත්තු කරන්න, ගින්න නිවී යන්නට ඉඩ නොදෙන්න. ඉදින් ගින්න නිවී ගියහොත් මේ වෑය, මේ දර සහ මේ අරණි සහිතය ගෙන ගින්න උපදවා ගින්න පවත්වා ගන්න කියායි. එබැවින් මම ගින්න උපදවා එය පවත්වා ගන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. එවිට ඒ දරුවා ‘ගින්නක් ලැබේවා’ යන අදහසින් අරණි සහිතය (ගිනි නිපදවන දර කැබැල්ල) වෑයෙන් සීරුවේය. එහෙත් ඔහුට ගින්නක් නොලැබුණි. ඔහු අරණි සහිතය කොටස් දෙකකට පැළුවේය, තුනකට පැළුවේය, හතරකට පැළුවේය, පහකට පැළුවේය, දහයකට පැළුවේය, සියයකට පැළුවේය. ඔහු එය කුඩා කැබලිවලට වෙන් කළේය. එසේ කැබලි කොට වංගෙඩියක දමා කෙටුවේය. වංගෙඩියේ කොටා ‘ගින්නක් ලැබේවා’ යන අදහසින් එය මහත් සුළඟේ විසුරුවා හැරියේය. එහෙත් ඔහුට ගින්නක් නම් නොලැබුණි.”

‘‘အထ ခေါ သော အဂ္ဂိကော ဇဋိလော ဇနပဒေ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန သကော အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဒါရကံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကစ္စိ တေ, တာတ, အဂ္ဂိ န နိဗ္ဗုတော’တိ? ‘ဣဓ မေ, တာတ, ခိဍ္ဍာပသုတဿ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယိ. တဿ မေ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပိတာ ခေါ မံ ဧဝံ အဝစ အဂ္ဂိံ, တာတ, ပရိစရေယျာသိ. မာ စ တေ, တာတ, အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယိ. သစေ စ တေ အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, အယံ ဝါသီ ဣမာနိ ကဋ္ဌာနိ ဣဒံ အရဏိသဟိတံ, အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရေယျာသီတိ. ယံနူနာဟံ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရေယျ’’န္တိ. အထ ခွာဟံ, တာတ, အရဏိသဟိတံ ဝါသိယာ တစ္ဆိံ – ‘‘အပ္ပေဝ နာမ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆေယျ’’န္တိ. နေဝါဟံ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆိံ. အရဏိသဟိတံ ဒွိဓာ ဖာလေသိံ, တိဓာ ဖာလေသိံ, စတုဓာ ဖာလေသိံ, ပဉ္စဓာ ဖာလေသိံ, ဒသဓာ ဖာလေသိံ, သတဓာ ဖာလေသိံ, သကလိကံ သကလိကံ အကာသိံ, သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋေသိံ, ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋေတွာ မဟာဝါတေ ဩပုနိံ – ‘‘အပ္ပေဝ နာမ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆေယျ’’န္တိ. နေဝါဟံ အဂ္ဂိံ အဓိဂစ္ဆိ’’’န္တိ. အထ ခေါ တဿ အဂ္ဂိကဿ ဇဋိလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ယာဝ ဗာလော အယံ ဒါရကော အဗျတ္တော, ကထဉှိ နာမ အယောနိသော အဂ္ဂိံ ဂဝေသိဿတီ’တိ. တဿ ပေက္ခမာနဿ အရဏိသဟိတံ ဂဟေတွာ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ တံ ဒါရကံ ဧတဒဝေါစ [Pg.272] – ‘ဧဝံ ခေါ, တာတ, အဂ္ဂိ နိဗ္ဗတ္တေတဗ္ဗော. န တွေဝ ယထာ တွံ ဗာလော အဗျတ္တော အယောနိသော အဂ္ဂိံ ဂဝေသီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, ဗာလော အဗျတ္တော အယောနိသော ပရလောကံ ဂဝေသိဿသိ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ, ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ, မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

“ඉක්බිති ඒ ජටිලයා ජනපදයෙහි සිය කටයුතු අවසන් කොට තමන්ගේ අසපුවට පැමිණියේය. පැමිණ ඔහු ඒ දරුවාගෙන්, ‘පුතණුවනි, ගින්න නිවී ගියේ නැද්ද?’ යි විමසීය. ‘පියාණෙනි, මෙහිදී මම ක්‍රීඩාවෙහි නිරතව සිටියදී ගින්න නිවී ගියේය. එවිට මට මෙසේ සිතුණි: පියාණන් මට මෙසේ කීවේය: පුතණුවනි, ගින්න නඩත්තු කරන්න, ගින්න නිවී යන්නට ඉඩ නොදෙන්න. ඉදින් ගින්න නිවී ගියහොත් වෑය, දර සහ අරණි සහිතය ගෙන ගින්න උපදවා එය පවත්වා ගන්න කියායි. පියාණෙනි, එවිට මම ගින්න ලැබේවා යන අදහසින් අරණි සහිතය වෑයෙන් සීරුවෙමි. එහෙත් මට ගින්නක් නොලැබුණි. මම එය දෙකට පැළුවෙමි, තුනකට, හතරකට, පහකට, දහයකට, සියයකට පැළුවෙමි. එය කුඩා කැබලි කොට වංගෙඩියක දමා කෙටුවෙමි. කොටා මහත් සුළඟේ විසුරුවා හැරියෙමි. එහෙත් මට ගින්නක් නොලැබුණි’ යැයි දරුවා කීවේය. එවිට ඒ ජටිලයාට මෙසේ සිතුණි: ‘මේ දරුවා කෙතරම් අඥාන ද, අදක්ෂ ද! ඔහු කෙලෙසක නම් මෙබඳු නුසුදුසු ක්‍රමයකින් ගින්න සෙවුවේ ද?’ කියායි. පසුව ඔහු ඒ දරුවා බලා සිටියදීම අරණි සහිතය ගෙන ගින්න උපදවා දරුවා අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පුතණුවනි, ගින්න උපදවා ගත යුත්තේ මෙලෙසය. ඔබ මෙන් අඥාන ලෙස, අදක්ෂ ලෙස, නුසුදුසු ක්‍රමයකින් ගින්න සෙවිය යුතු නොවේ’ කියායි. රාජන්‍යයෙනි, එමෙන්ම ඔබ ද අඥාන ලෙස, අදක්ෂ ලෙස, නුසුදුසු ක්‍රමයකින් පරලොවක් සොයන්නෙහිය. රාජන්‍යයෙනි, මේ ලාමක වූ දෘෂ්ටිගතය අත්හරින්න. රාජන්‍යයෙනි, මේ ලාමක මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. එය ඔබට දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස වීමට ඉඩ නොදෙන්න” යැයි කුමාරකස්සප හිමියෝ වදාළහ.

၄၂၉. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ နေဝါဟံ သက္ကောမိ ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတုံ. ရာဇာပိ မံ ပသေနဒိ ကောသလော ဇာနာတိ တိရောရာဇာနောပိ – ‘ပါယာသိ ရာဇညော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ. သစာဟံ, ဘော ကဿပ, ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိဿာမိ, ဘဝိဿန္တိ မေ ဝတ္တာရော – ‘ယာဝ ဗာလော ပါယာသိ ရာဇညော အဗျတ္တော ဒုဂ္ဂဟိတဂါဟီ’တိ. ကောပေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, မက္ခေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, ပလာသေနပိ နံ ဟရိဿာမီ’’တိ.

429. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ ඔය අයුරින් වදාළත්, මට මේ ලාමක දෘෂ්ටිගතිය අත්හැරීමට නොහැකිය. පසේනදී කොසොල් රජතුමා මෙන්ම පිටස්තර රජවරු පවා මාව හඳුනන්නේ ‘පායාසි රාජඤ්ඤයා මෙවැනි මත දරන්නෙක්, මෙවැනි දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක්. එනම් පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, කළා වූ සුචරිත දුශ්චරිත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ කියායි. පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, ඉදින් මම මේ ලාමක දෘෂ්ටිගතිය අත්හැරියොත්, ‘පායාසි රාජඤ්ඤයා කොතරම් අනුවණයෙක්ද, අදක්ෂයෙක්ද, වැරදි දේම අල්ලාගෙන සිටින්නෙක්ද’ කියා මට දොස් නගන්නන් ඇති වේවි. එනිසා මම කෝපය නිසාත්, ගුණ මැකීමේ චේතනාව (මක්ඛය) නිසාත්, තරඟයට මෙන් මුරණ්ඩු වීම (පලාසය) නිසාත් මෙයම දරාගෙන සිටිමි’’ යි කීවේය.

ဒွေ သတ္ထဝါဟဥပမာ

ගැලැම් නායකයන් දෙදෙනා පිළිබඳ උපමාව

၄၃၀. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, မဟာသကဋသတ္ထော သကဋသဟဿံ ပုရတ္ထိမာ ဇနပဒါ ပစ္ဆိမံ ဇနပဒံ အဂမာသိ. သော ယေန ယေန ဂစ္ဆိ, ခိပ္ပံယေဝ ပရိယာဒိယတိ တိဏကဋ္ဌောဒကံ ဟရိတကပဏ္ဏံ. တသ္မိံ ခေါ ပန သတ္ထေ ဒွေ သတ္ထဝါဟာ အဟေသုံ ဧကော ပဉ္စန္နံ သကဋသတာနံ, ဧကော ပဉ္စန္နံ သကဋသတာနံ. အထ ခေါ တေသံ သတ္ထဝါဟာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ မဟာသကဋသတ္ထော သကဋသဟဿံ; တေ မယံ ယေန ယေန ဂစ္ဆာမ, ခိပ္ပမေဝ ပရိယာဒိယတိ တိဏကဋ္ဌောဒကံ ဟရိတကပဏ္ဏံ. ယံနူန မယံ ဣမံ သတ္ထံ ဒွိဓာ ဝိဘဇေယျာမ – ဧကတော ပဉ္စ သကဋသတာနိ ဧကတော ပဉ္စ သကဋသတာနီ’တိ. တေ တံ သတ္ထံ ဒွိဓာ ဝိဘဇိံသု ဧကတော ပဉ္စ သကဋသတာနိ, ဧကတော ပဉ္စ သကဋသတာနိ. ဧကော သတ္ထဝါဟော ဗဟုံ တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ အာရောပေတွာ သတ္ထံ ပယာပေသိ. ဒွီဟတီဟပယာတော ခေါ ပန သော သတ္ထော အဒ္ဒသ ပုရိသံ ကာဠံ လောဟိတက္ခံ သန္နဒ္ဓကလာပံ ကုမုဒမာလိံ အလ္လဝတ္ထံ အလ္လကေသံ ကဒ္ဒမမက္ခိတေဟိ စက္ကေဟိ [Pg.273] ဘဒြေန ရထေန ပဋိပထံ အာဂစ္ဆန္တံ’, ဒိသွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကုတော, ဘော, အာဂစ္ဆသီ’တိ? ‘အမုကမှာ ဇနပဒါ’တိ. ‘ကုဟိံ ဂမိဿသီ’တိ? ‘အမုကံ နာမ ဇနပဒ’န္တိ. ‘ကစ္စိ, ဘော, ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော’တိ? ‘ဧဝံ, ဘော, ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော, အာသိတ္တောဒကာနိ ဝဋုမာနိ, ဗဟု တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ. ဆဍ္ဍေထ, ဘော, ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သီဃံ သီဃံ ဂစ္ဆထ, မာ ယောဂ္ဂါနိ ကိလမိတ္ထာ’တိ.

430. ‘‘එසේ නම් රාජඤ්ඤය, මම ඔබට උපමාවක් කියන්නම්. මේ ලෝකයේ ඇතැම් බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයෝ උපමාවකින් කියූ දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජඤ්ඤය, අතීතයේ එක්තරා කාලයක ගැල් දහසකින් යුත් මහා ගැල් කණ්ඩායමක් පෙරදිග ජනපදයක සිට අපරදිග ජනපදයකට ගමන් කළහ. එම කණ්ඩායම යන යන තැන ඇති තෘණ, දර, දිය සහ අමු කොළ වර්ග ඉතා ඉක්මනින් අවසන් විය. ඒ ගැල් කණ්ඩායමෙහි ගැල් පන්සියය බැගින් භාරව සිටි ගැල් නායකයන් දෙදෙනෙක් වූහ. එවිට ඒ ගැල් නායකයන්ට මෙවැනි සිතිවිල්ලක් ඇති විය: ‘මේ මහා ගැල් කණ්ඩායම ගැල් දහසකින් යුක්තයි. අප යන යන තැන තෘණ, දර සහ ජලය ඉතා ඉක්මනින් අවසන් වෙනවා. එනිසා අපි මේ ගැල් කණ්ඩායම කොටස් දෙකකට බෙදා ගැල් පන්සියය බැගින් ගෙන ගියොත් හොඳයි’ කියායි. ඔවුහු ඒ ගැල් කණ්ඩායම ගැල් පන්සියය බැගින් කොටස් දෙකකට බෙදා ගත්හ. ඉන් එක් ගැල් නායකයෙක් බොහෝ තෘණ, දර සහ ජලය පටවාගෙන ගැල් කණ්ඩායම පිටත් කර හැරියේය. දින දෙක තුනක් ගමන් කළ පසු, ඔහුට ඉදිරියෙන් එන රතු ඇස් ඇති, හී කොපු බැඳගත්, මානෙල් මල් මාලා පැළඳි, තෙත රෙදි සහ තෙත කෙස් ඇති, මඩ තැවරුණු රෝද සහිත මනහර රථයකින් එන කළු පැහැති මිනිසෙකු දැක මෙසේ ඇසීය: ‘පින්වත, ඔබ කොහේ සිට එන්නේද?’ ‘අසවල් ජනපදයේ සිටයි.’ ‘කොහේ යන්නේද?’ ‘අසවල් ජනපදයටයි.’ ‘පින්වත, ඉදිරියෙහි ඇති කතරට මහා වර්ෂාවක් වැස තිබේද?’ ‘එසේය පින්වත, ඉදිරි කතරට මහා වැසි වැස ඇත. මාර්ග ජලයෙන් පිරී ඇත. තෘණ, දර සහ ජලය බොහෝ සෙයින් තිබේ. පින්වත, ඔබ සතු පරණ තෘණ, දර සහ දිය ඉවත දමන්න. සැහැල්ලු බර ඇති ගැල්වලින් ඉතා ඉක්මනින් යන්න. ගොනුන් වෙහෙසට පත් නොකරන්න’ කියායි.’’

‘‘အထ ခေါ သော သတ္ထဝါဟော သတ္ထိကေ အာမန္တေသိ – ‘အယံ, ဘော, ပုရိသော ဧဝမာဟ – ‘‘ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော, အာသိတ္တောဒကာနိ ဝဋုမာနိ, ဗဟု တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ. ဆဍ္ဍေထ, ဘော, ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သီဃံ သီဃံ ဂစ္ဆထ, မာ ယောဂ္ဂါနိ ကိလမိတ္ထာ’’တိ. ဆဍ္ဍေထ, ဘော, ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သတ္ထံ ပယာပေထာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ တေ သတ္ထိကာ တဿ သတ္ထဝါဟဿ ပဋိဿုတွာ ဆဍ္ဍေတွာ ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သတ္ထံ ပယာပေသုံ. တေ ပဌမေပိ သတ္ထဝါသေ န အဒ္ဒသံသု တိဏံ ဝါ ကဋ္ဌံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ. ဒုတိယေပိ သတ္ထဝါသေ… တတိယေပိ သတ္ထဝါသေ… စတုတ္ထေပိ သတ္ထဝါသေ… ပဉ္စမေပိ သတ္ထဝါသေ… ဆဋ္ဌေပိ သတ္ထဝါသေ… သတ္တမေပိ သတ္ထဝါသေ န အဒ္ဒသံသု တိဏံ ဝါ ကဋ္ဌံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ. သဗ္ဗေဝ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိံသု. ယေ စ တသ္မိံ သတ္ထေ အဟေသုံ မနုဿာ ဝါ ပသူ ဝါ, သဗ္ဗေ သော ယက္ခော အမနုဿော ဘက္ခေသိ. အဋ္ဌိကာနေဝ သေသာနိ.

‘‘ඉන්පසු ඒ ගැල් නායකයා ගැල් පදවන්නන් අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, මේ මිනිසා මෙසේ පවසයි: ‘‘ඉදිරි කතරට මහා වැසි වැස ඇත, මාර්ග ජලයෙන් පිරී ඇත, තෘණ දර සහ දිය බොහෝ සෙයින් තිබේ. එනිසා පරණ තෘණ දර සහ දිය ඉවත දමා සැහැල්ලු ගැල්වලින් ඉක්මනින් යන්න, ගොනුන් වෙහෙසන්න එපා’’ කියායි. පින්වතුනි, එනිසා පරණ තෘණ, දර සහ දිය ඉවත දමා සැහැල්ලු ගැල්වලින් ගමන් කරන්න.’ ‘එසේය පින්වත’ කියා ඒ ගැල් පදවන්නෝ ගැල් නායකයාගේ වචනය පිළිගෙන, පරණ තෘණ, දර සහ දිය ඉවත දමා සැහැල්ලු ගැල්වලින් ගමන් කළහ. ඔවුන් නතර වූ පළමු තැනදීත් තෘණ හෝ දර හෝ දියක් දක්නට නොලැබුණි. දෙවන තැනදීත්... තෙවන තැනදීත්... හතරවන තැනදීත්... පස්වන තැනදීත්... හයවන තැනදීත්... හත්වන නවාතැන් පොළේදීත් ඔවුන්ට තෘණ හෝ දර හෝ ජලය දක්නට නොලැබුණි. සියල්ලෝම විනාශයට පත් වූහ. ඒ ගැල් කණ්ඩායමෙහි සිටි මිනිසුන් හෝ සිවුපාවුන් හෝ වේවා, ඒ සියල්ලන්ම අමනුෂ්‍ය වූ ඒ යක්ෂයා විසින් ආහාරයට ගන්නා ලදී. එහි ඉතිරි වූයේ ඇටකටු පමණි.’’

‘‘ယဒါ အညာသိ ဒုတိယော သတ္ထဝါဟော – ‘ဗဟုနိက္ခန္တော ခေါ, ဘော, ဒါနိ သော သတ္ထော’တိ ဗဟုံ တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ အာရောပေတွာ သတ္ထံ ပယာပေသိ. ဒွီဟတီဟပယာတော ခေါ ပန သော သတ္ထော အဒ္ဒသ ပုရိသံ ကာဠံ လောဟိတက္ခံ သန္နဒ္ဓကလာပံ ကုမုဒမာလိံ အလ္လဝတ္ထံ အလ္လကေသံ ကဒ္ဒမမက္ခိတေဟိ စက္ကေဟိ ဘဒြေန ရထေန ပဋိပထံ အာဂစ္ဆန္တံ, ဒိသွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကုတော, ဘော, အာဂစ္ဆသီ’တိ? ‘အမုကမှာ ဇနပဒါ’တိ. ‘ကုဟိံ ဂမိဿသီ’တိ? ‘အမုကံ နာမ ဇနပဒ’န္တိ. ‘ကစ္စိ, ဘော, ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော’တိ? ‘ဧဝံ, ဘော, ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော. အာသိတ္တောဒကာနိ ဝဋုမာနိ, ဗဟု တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ. ဆဍ္ဍေထ[Pg.274], ဘော, ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သီဃံ သီဃံ ဂစ္ဆထ, မာ ယောဂ္ဂါနိ ကိလမိတ္ထာ’တိ.

‘‘දෙවන ගැල් නායකයා, ‘පින්වතුනි, දැන් අර පළමු ගැල් කණ්ඩායම බොහෝ දුර ගොස් ඇතැයි’ දැනගත් විට, බොහෝ තණකොළ, දර සහ ජලය පටවාගෙන ගැල් කණ්ඩායම පිටත් කර හැරියේය. දෙතුන් දවසක් ගමන් කළ පසු, එම ගැල් නායකයාට රතු පැහැති ඇස් ඇති, හී කොපු (ඊතල කූඩු) දරා සිටින, ඕලු මල් මාලා පැළඳ සිටින, තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇති, මඩ තැවරුණු රෝද සහිත අලංකාර රථයකින් තමා ඉදිරියට එන කළු පැහැති මිනිසෙකු දැක මෙසේ ඇසීය: ‘පින්වත, ඔබ කොහේ සිට එන්නේද?’ ‘අසවල් ජනපදයේ සිට එන්නෙමි.’ ‘කොහේ යන්නේද?’ ‘අසවල් නම් ජනපදයට යන්නෙමි.’ ‘පින්වත, ඉදිරියෙහි ඇති කතරට (කාන්තාරයට) මහා වැසි වැස තිබේද?’ ‘එසේය පින්වත, ඉදිරි කතරට මහා වැසි වැස ඇත. මාවත් ජලයෙන් පිරී ඇත. තණකොළ, දර සහ ජලය බහුලව තිබේ. පින්වතුනි, (ඔබ සතු) පැරණි තණකොළ, දර සහ ජලය ඉවත දමන්න. සැහැල්ලු බර ඇති ගැල්වලින් ඉතා ඉක්මනින් යන්න. ගොනුන් වෙහෙසට පත් නොකරන්න’ කියාය.’’

‘‘အထ ခေါ သော သတ္ထဝါဟော သတ္ထိကေ အာမန္တေသိ – ‘အယံ, ဘော, ‘‘ပုရိသော ဧဝမာဟ – ပုရတော ကန္တာရေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော, အာသိတ္တောဒကာနိ ဝဋုမာနိ, ဗဟု တိဏဉ္စ ကဋ္ဌဉ္စ ဥဒကဉ္စ. ဆဍ္ဍေထ, ဘော, ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, လဟုဘာရေဟိ သကဋေဟိ သီဃံ သီဃံ ဂစ္ဆထ; မာ ယောဂ္ဂါနိ ကိလမိတ္ထာ’’တိ. အယံ ဘော ပုရိသော နေဝ အမှာကံ မိတ္တော, န ဉာတိသာလောဟိတော, ကထံ မယံ ဣမဿ သဒ္ဓါယ ဂမိဿာမ. န ဝေါ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗာနိ ပုရာဏာနိ တိဏာနိ ကဋ္ဌာနိ ဥဒကာနိ, ယထာဘတေန ဘဏ္ဍေန သတ္ထံ ပယာပေထ. န နော ပုရာဏံ ဆဍ္ဍေဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ တေ သတ္ထိကာ တဿ သတ္ထဝါဟဿ ပဋိဿုတွာ ယထာဘတေန ဘဏ္ဍေန သတ္ထံ ပယာပေသုံ. တေ ပဌမေပိ သတ္ထဝါသေ န အဒ္ဒသံသု တိဏံ ဝါ ကဋ္ဌံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ. ဒုတိယေပိ သတ္ထဝါသေ… တတိယေပိ သတ္ထဝါသေ… စတုတ္ထေပိ သတ္ထဝါသေ… ပဉ္စမေပိ သတ္ထဝါသေ… ဆဋ္ဌေပိ သတ္ထဝါသေ… သတ္တမေပိ သတ္ထဝါသေ န အဒ္ဒသံသု တိဏံ ဝါ ကဋ္ဌံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ. တဉ္စ သတ္ထံ အဒ္ဒသံသု အနယဗျသနံ အာပန္နံ. ယေ စ တသ္မိံ သတ္ထေပိ အဟေသုံ မနုဿာ ဝါ ပသူ ဝါ, တေသဉ္စ အဋ္ဌိကာနေဝ အဒ္ဒသံသု တေန ယက္ခေန အမနုဿေန ဘက္ခိတာနံ.

‘‘ඉක්බිති ඒ ගැල් නායකයා ගැල්කරුවන් අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, මේ මිනිසා මෙසේ පවසයි: ඉදිරි කතරේ මහා වැසි වැස ඇත, මාවත් ජලයෙන් පිරී ඇත, තණකොළ, දර සහ ජලය බහුලව ඇත. එබැවින් පරණ තණකොළ, දර හා ජලය ඉවත දමා සැහැල්ලු ගැල්වලින් වේගයෙන් යන්න, ගොනුන් වෙහෙසට පත් නොකරන්න කියාය. පින්වතුනි, මේ මිනිසා අපගේ මිතුරෙකු නොවේ, නෑයෙකු හෝ ලේ ඥාතියෙකු ද නොවේ. අප කෙසේ නම් මොහු කෙරෙහි විශ්වාසය තබා ගමන් කරන්නෙමුද? ඔබ සතු පැරණි තණකොළ, දර හා ජලය ඉවත නොදැමිය යුතුය. ගෙන ආ බඩු බාහිරාදිය සමඟම ගැල් කණ්ඩායම ඉදිරියට දක්වන්න. අපි අපේ පරණ දේ ඉවත නොදමමු.’ ‘එසේය පින්වත’ කියා ඒ ගැල්කරුවන් ගැල් නායකයාට පිළිතුරු දී ගෙන ආ බඩු බාහිරාදිය සමඟම ගැල් දක්කාගෙන ගියහ. ඔවුන් පළමු නවාතැන්පොළේදී තණකොළ, දර හෝ ජලය කිසිවක් නුදුටහ. දෙවන... තුන්වන... හතරවන... පස්වන... හයවන... හත්වන නවාතැන්පොළේදී ද තණකොළ, දර හෝ ජලය කිසිවක් නුදුටහ. එහිදී එම පළමු ගැල් කණ්ඩායම මහත් විනාශයට පත්ව තිබෙනු ඔවුහු දුටහ. ඒ ගැල් කණ්ඩායමේ සිටි මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ සතුන්ගේ ඇටසැකිලි පමණක් ඔවුහු දුටහ; ඔවුන්ව ඒ යක්ෂයා නම් වූ අමනුෂ්‍යයා විසින් කා දමනු ලැබ තිබුණි.’’

‘‘အထ ခေါ သော သတ္ထဝါဟော သတ္ထိကေ အာမန္တေသိ – ‘အယံ ခေါ, ဘော, သတ္ထော အနယဗျသနံ အာပန္နော, ယထာ တံ တေန ဗာလေန သတ္ထဝါဟေန ပရိဏာယကေန. တေန ဟိ, ဘော, ယာနမှာကံ သတ္ထေ အပ္ပသာရာနိ ပဏိယာနိ, တာနိ ဆဍ္ဍေတွာ, ယာနိ ဣမသ္မိံ သတ္ထေ မဟာသာရာနိ ပဏိယာနိ, တာနိ အာဒိယထာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ တေ သတ္ထိကာ တဿ သတ္ထဝါဟဿ ပဋိဿုတွာ ယာနိ သကသ္မိံ သတ္ထေ အပ္ပသာရာနိ ပဏိယာနိ, တာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ယာနိ တသ္မိံ သတ္ထေ မဟာသာရာနိ ပဏိယာနိ, တာနိ အာဒိယိတွာ သောတ္ထိနာ တံ ကန္တာရံ နိတ္ထရိံသု, ယထာ တံ ပဏ္ဍိတေန သတ္ထဝါဟေန ပရိဏာယကေန. ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, ဗာလော အဗျတ္တော အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိဿသိ အယောနိသော ပရလောကံ ဂဝေသန္တော သေယျထာပိ သော ပုရိမော သတ္ထဝါဟော. ယေပိ တဝ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ, တေပိ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ, သေယျထာပိ တေ သတ္ထိကာ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည[Pg.275], ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ; ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

‘‘ඉක්බිති ඒ ගැල් නායකයා ගැල්කරුවන් අමතා මෙසේ කීවේය: ‘පින්වතුනි, ඒ මෝඩ මඟ පෙන්වන ගැල් නායකයා නිසා මේ ගැල් කණ්ඩායම විනාශයට පත්ව තිබේ. එබැවින් පින්වතුනි, අපගේ ගැල්වල ඇති අඩු වටිනාකමක් ඇති බඩු බාහිරාදිය ඉවත දමා, මේ ගැල්වල තිබෙන වටිනා බඩු බාහිරාදිය පටවා ගන්න.’ ‘එසේය පින්වත’ කියා ඒ ගැල්කරුවන් ගැල් නායකයාට එකඟ වී තමන්ගේ ගැල්වල තිබූ අඩු වටිනාකම ඇති බඩු ඉවත දමා, ඒ ගැල්වල තිබූ වටිනා බඩු පටවාගෙන ඒ නැණවත් ගැල් නායකයාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ සුවසේ ඒ කතරින් එතෙර වූහ. රාජන්‍යය, එමෙන්ම මෝඩ වූ, අදක්ෂ වූ ඔබ ද අනිසි ලෙස පරලොව සොයමින් ඒ පළමු ගැල් නායකයා මෙන් විනාශයට පත් වනු ඇත. යම් කෙනෙක් ඔබේ වචනය ඇසිය යුතු යැයි හෝ විශ්වාස කළ යුතු යැයි සිතත් ද, ඔවුහු ද ඒ ගැල්කරුවන් මෙන් විනාශයට පත් වනු ඇත. රාජන්‍යය, මේ පාපී දෘෂ්ටිය අත්හරින්න; රාජන්‍යය, මේ පාපී දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. එය ඔබට දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතින්නට ඉඩ නොදෙන්න.’’

၄၃၁. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ နေဝါဟံ သက္ကောမိ ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတုံ. ရာဇာပိ မံ ပသေနဒိ ကောသလော ဇာနာတိ တိရောရာဇာနောပိ – ‘ပါယာသိ ရာဇညော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… ဝိပါကော’’’တိ. သစာဟံ, ဘော ကဿပ, ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိဿာမိ, ဘဝိဿန္တိ မေ ဝတ္တာရော – ‘ယာဝ ဗာလော ပါယာသိ ရာဇညော, အဗျတ္တော ဒုဂ္ဂဟိတဂါဟီ’တိ. ကောပေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, မက္ခေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, ပလာသေနပိ နံ ဟရိဿာမီ’’တိ.

431. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ එසේ පැවසුවද, මට මේ පාපී දෘෂ්ටිය අත්හැරිය නොහැකිය. පසේනදී කොසොල් රජතුමා පවා මා ගැන දනියි, පිටත රටවල රජවරු පවා ‘පායාසි රාජන්‍යයා පරලොවක් නැත... කර්ම විපාකයක් නැත යන වාදය ඇත්තෙකි, එවැනි දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙකි’ කියා මා ගැන දනිති. පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, ඉදින් මම මේ පාපී දෘෂ්ටිය අත්හැරියහොත්, ‘පායාසි රාජන්‍යයා මොනතරම් මෝඩයෙක්ද, ඔහු අදක්ෂයෙකි, වැරදි දේ අල්ලාගත් අයෙකි’ කියා මට දොස් නගන්නන් සිටිනු ඇත. මම මගේ හිතුවක්කාරකම නිසා ද, මක්ඛය (ගුණ මකා දැමීම) නිසා ද, පලාසය (ප්‍රතිමල්ලව බව) නිසා ද එම දෘෂ්ටියම දරා සිටින්නෙමි.’’

ဂူထဘာရိကဥပမာ

අසූචි බරක් ගෙන ගිය මිනිසාගේ උපමාව

၄၃၂. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, အညတရော သူကရပေါသကော ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ အဂမာသိ. တတ္ထ အဒ္ဒသ ပဟူတံ သုက္ခဂူထံ ဆဍ္ဍိတံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ ပဟုတော သုက္ခဂူထော ဆဍ္ဍိတော, မမ စ သူကရဘတ္တံ ; ယံနူနာဟံ ဣတော သုက္ခဂူထံ ဟရေယျ’န္တိ. သော ဥတ္တရာသင်္ဂံ ပတ္ထရိတွာ ပဟူတံ သုက္ခဂူထံ အာကိရိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ သီသေ ဥဗ္ဗာဟေတွာ အဂမာသိ. တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ မဟာအကာလမေဃော ပါဝဿိ. သော ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ ယာဝ အဂ္ဂနခါ ဂူထေန မက္ခိတော ဂူထဘာရံ အာဒါယ အဂမာသိ. တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကစ္စိ နော တွံ, ဘဏေ, ဥမ္မတ္တော, ကစ္စိ ဝိစေတော, ကထဉှိ နာမ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ ယာဝ အဂ္ဂနခါ ဂူထေန မက္ခိတော ဂူထဘာရံ ဟရိဿသီ’တိ. ‘တုမှေ ခွေတ္ထ, ဘဏေ, ဥမ္မတ္တာ, တုမှေ ဝိစေတာ, တထာ ဟိ ပန မေ သူကရဘတ္တ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, ဂူထဘာရိကူပမော မညေ ပဋိဘာသိ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

432. ‘‘එසේ නම් රාජන්‍යය, මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් නුවණැති පුරුෂයෝ උපමාව මගින් කියන ලද දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යය, පෙර කාලයෙහි එක්තරා ඌරන් ඇති කරන පුරුෂයෙක් තමා වසන ගමෙන් වෙනත් ගමකට ගියේය. එහිදී ඔහුට ඉවත දමන ලද බොහෝ වියළි අසූචි දක්නට ලැබුණි. එය දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි: ‘මේ ඉවත දමා ඇති වියළි අසූචි බොහෝය, මෙය මගේ ඌරන්ට ආහාරයකි. මම මෙතැනින් මේ වියළි අසූචි රැගෙන යන්නෙම් නම් මැනවි.’ ඔහු තම සළුව බිම එළා, එහි බොහෝ වියළි අසූචි දමා, මිටියක් බැඳ, එය හිස මත තබාගෙන ගියේය. ඔහු යන අතරමගදී අකාල මහා වැස්සක් වැසුණි. එවිට ඔහු උඩින් වැගිරෙන, යටින් වැගිරෙන, නිය අග දක්වාම අසූචි තැවරුණු ඒ අසූචි මිටිය රැගෙනම ගියේය. මිනිසුන් ඔහුව දැක මෙසේ කීහ: ‘එම්බල පුරුෂය, ඔබ උමතු වීද? ඔබ සිහිමුළා වීද? කොහොමද ඔබ මේ උඩින් වැගිරෙන, යටින් වැගිරෙන, නිය අග දක්වාම අසූචි තැවරුණු අසූචි මිටියක් හිස තබාගෙන යන්නේ?’ එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: ‘එම්බල මිනිසුනේ, ඔබලාමයි උමතු වී ඇත්තේ, ඔබලාමයි සිහිමුළා වී ඇත්තේ. මක්නිසාද යත් මෙය මගේ ඌරන්ගේ ආහාරයයි.’ රාජන්‍යය, ඔබද මට පෙනෙන්නේ අර අසූචි මිටිය ගෙන ගිය පුරුෂයා හා සමාන අයෙකු ලෙසයි. රාජන්‍යය, මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. රාජන්‍යය, මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. එය ඔබට දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතිනු නොදෙන්න.’’

၄၃၃. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ နေဝါဟံ သက္ကောမိ ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတုံ. ရာဇာပိ မံ ပသေနဒိ ကောသလော ဇာနာတိ တိရောရာဇာနောပိ – ‘ပါယာသိ ရာဇညော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ဣတိပိ နတ္ထိ [Pg.276] ပရော လောကော…ပေ… ဝိပါကော’’တိ. သစာဟံ, ဘော ကဿပ, ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိဿာမိ, ဘဝိဿန္တိ မေ ဝတ္တာရော – ‘ယာဝ ဗာလော ပါယာသိ ရာဇညော အဗျတ္တော ဒုဂ္ဂဟိတဂါဟီ’တိ. ကောပေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, မက္ခေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, ပလာသေနပိ နံ ဟရိဿာမီ’’တိ.

433. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ ඔය ආකාරයට පැවසුවද, මට මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හැරීමට නොහැකිය. පසේනදී කොසොල් රජතුමා මෙන්ම වෙනත් ප්‍රදේශවල රජවරුද මාව හඳුනන්නේ, ‘පායාසි රාජන්‍යයා මෙබඳු වාද ඇත්තෙකි, මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙකි, එනම් පරලොවක් නැත... පිනෙහි පවෙහි විපාකයක් නැත’ යනුවෙනි. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මම ඉදින් මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හළහොත්, ‘පායාසි රාජන්‍යයා කොතරම් අඥානයෙක්ද, කොතරම් අදක්ෂයෙක්ද, වැරදි ලෙස ගත් දෘෂ්ටියක් දරන්නෙක්ද’ කියා මිනිසුන් මට දොස් නගනු ඇත. මම කෝපය නිසා හෝ මේ දෘෂ්ටිය අත් නොහරිමි, ගුණමකුකම නිසා හෝ මේ දෘෂ්ටිය අත් නොහරිමි, මානය නිසා හෝ මේ දෘෂ්ටිය අත් නොහරිමි.’’

အက္ခဓုတ္တကဥပမာ

අන්කෙළින්නෙකු පිළිබඳ උපමාව

၄၃၄. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ, ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, ဒွေ အက္ခဓုတ္တာ အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗိံသု. ဧကော အက္ခဓုတ္တော အာဂတာဂတံ ကလိံ ဂိလတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒုတိယော အက္ခဓုတ္တော တံ အက္ခဓုတ္တံ အာဂတာဂတံ ကလိံ ဂိလန္တံ, ဒိသွာ တံ အက္ခဓုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘တွံ ခေါ, သမ္မ, ဧကန္တိကေန ဇိနာသိ, ဒေဟိ မေ, သမ္မ, အက္ခေ ပဇောဟိဿာမီ’တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ သော အက္ခဓုတ္တော တဿ အက္ခဓုတ္တဿ အက္ခေ ပါဒါသိ. အထ ခေါ သော အက္ခဓုတ္တော အက္ခေ ဝိသေန ပရိဘာဝေတွာ တံ အက္ခဓုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ ခေါ, သမ္မ, အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗိဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ သော အက္ခဓုတ္တော တဿ အက္ခဓုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ အက္ခဓုတ္တာ အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗိံသု. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော အက္ခဓုတ္တော အာဂတာဂတံ ကလိံ ဂိလတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒုတိယော အက္ခဓုတ္တော တံ အက္ခဓုတ္တံ ဒုတိယမ္ပိ အာဂတာဂတံ ကလိံ ဂိလန္တံ, ဒိသွာ တံ အက္ခဓုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

434. ‘‘එසේ නම් රාජන්‍යය, මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි, උපමාව මගින් ඇතැම් ප්‍රඥාවන්ත පුරුෂයෝ කියන ලද දෙයෙහි අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යය, පෙර කාලයෙහි දූත ක්‍රීඩකයෝ දෙදෙනෙක් දාදු කැටවලින් ක්‍රීඩා කළහ. එහි එක් දූත ක්‍රීඩකයෙක් තමාට ලැබෙන සෑම පරාජිත දාදු කැටයක්ම ගිල දැමුවේය. දෙවන දූත ක්‍රීඩකයා, අර පළමු ක්‍රීඩකයා පරාජිත දාදු කැටය ගිලිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙසේ කීවේය: ‘යහළුව, ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම දිනන්නෙහිය. යහළුව, මට ඒ දාදු කැට දෙන්න, මම බිලි පූජාවක් (හෝ පිරිත් කිරීමක්) කරන්නෙමි’ කියාය. එවිට ඒ දූත ක්‍රීඩකයා ‘යහළුව, ඉතා හොඳයි’ කියා ඔහුට දාදු කැට දුන්නේය. ඉක්බිති දෙවන දූත ක්‍රීඩකයා දාදු කැටවල විෂ පොවා, පළමු ක්‍රීඩකයාට මෙසේ කීවේය: ‘යහළුව, එන්න, අපි දාදු කැටවලින් ක්‍රීඩා කරමු’ කියාය. ‘යහළුව, ඉතා හොඳයි’ කියා ඒ දූත ක්‍රීඩකයා පිළිගත්තේය. දෙවන වරටද ඒ දූත ක්‍රීඩකයෝ දාදු කැටවලින් ක්‍රීඩා කළහ. දෙවන වරටද අර ක්‍රීඩකයා පරාජිත දාදු කැටය ගිල දැමුවේය. දෙවන දූත ක්‍රීඩකයා ඔහු දෙවන වරටත් පරාජිත දාදු කැටය ගිලිනු දැක ඔහුට මෙසේ කීවේය:

‘‘လိတ္တံ ပရမေန တေဇသာ, ဂိလမက္ခံ ပုရိသော န ဗုဇ္ဈတိ;

ဂိလ ရေ ဂိလ ပါပဓုတ္တက, ပစ္ဆာ တေ ကဋုကံ ဘဝိဿတီတိ.

‘‘‘උග්‍ර විෂ තැවරූ දාදු කැටය ගිලින පුරුෂයා එය විෂ සහිත බව නොදනියි. එම්බල ලාමක දූතය, ගිලපිය, ගිලපිය; පසුව එය ඔබට කටුක විපාක ගෙන දෙනු ඇත.’’’

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, အက္ခဓုတ္တကူပမော မညေ ပဋိဘာသိ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ; ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

‘‘රාජන්‍යය, ඔබද මට පෙනෙන්නේ අර දූත ක්‍රීඩකයා හා සමාන අයෙකු ලෙසයි. රාජන්‍යය, මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හරින්න; රාජන්‍යය, මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. එය ඔබට දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතිනු නොදෙන්න.’’

၄၃၅. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ကဿပေါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ နေဝါဟံ သက္ကောမိ ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတုံ. ရာဇာပိ မံ ပသေနဒိ ကောသလော ဇာနာတိ တိရောရာဇာနောပိ – ‘ပါယာသိ ရာဇညော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… ဝိပါကော’’တိ. သစာဟံ, ဘော ကဿပ, ဣဒံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ [Pg.277] ပဋိနိဿဇ္ဇိဿာမိ, ဘဝိဿန္တိ မေ ဝတ္တာရော – ‘ယာဝ ဗာလော ပါယာသိ ရာဇညော အဗျတ္တော ဒုဂ္ဂဟိတဂါဟီ’တိ. ကောပေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, မက္ခေနပိ နံ ဟရိဿာမိ, ပလာသေနပိ နံ ဟရိဿာမီ’’တိ.

435. ‘‘භවත් කස්සපයන් වහන්සේ ඔය ආකාරයට පැවසුවද, මට මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හැරීමට නොහැකිය. පසේනදී කොසොල් රජතුමා මෙන්ම වෙනත් රජවරුද මාව හඳුනන්නේ, ‘පායාසි රාජන්‍යයා මෙබඳු වාද ඇත්තෙකි, මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙකි, එනම් පරලොවක් නැත... පිනෙහි පවෙහි විපාකයක් නැත’ යනුවෙනි. භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මම ඉදින් මේ ලාමක දෘෂ්ටිය අත්හළහොත්, ‘පායාසි රාජන්‍යයා කොතරම් අඥානයෙක්ද, කොතරම් අදක්ෂයෙක්ද, වැරදි ලෙස ගත් දෘෂ්ටියක් දරන්නෙක්ද’ කියා මිනිසුන් මට දොස් නගනු ඇත. මම කෝපය නිසා හෝ මක්ඛය (ගුණමකුකම) නිසා හෝ පලාසය (යුගග්‍රාහය) නිසා හෝ මේ දෘෂ්ටිය අත් නොහරිමි.’’

သာဏဘာရိကဥပမာ

හණ මිටි ගෙන ගිය තැනැත්තා පිළිබඳ උපමාව

၄၃၆. ‘‘တေန ဟိ, ရာဇည, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ, ဥပမာယ မိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ရာဇည, အညတရော ဇနပဒေါ ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ သဟာယကော သဟာယကံ အာမန္တေသိ – ‘အာယာမ, သမ္မ, ယေန သော ဇနပဒေါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ, အပ္ပေဝ နာမေတ္ထ ကိဉ္စိ ဓနံ အဓိဂစ္ဆေယျာမာ’တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ သဟာယကော သဟာယကဿ ပစ္စဿောသိ. တေ ယေန သော ဇနပဒေါ, ယေန အညတရံ ဂါမပဋ္ဋံ တေနုပသင်္ကမိံသု, တတ္ထ အဒ္ဒသံသု ပဟူတံ သာဏံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ သဟာယကော သဟာယကံ အာမန္တေသိ – ‘ဣဒံ ခေါ, သမ္မ, ပဟူတံ သာဏံ ဆဍ္ဍိတံ, တေန ဟိ, သမ္မ, တွဉ္စ သာဏဘာရံ ဗန္ဓ, အဟဉ္စ သာဏဘာရံ ဗန္ဓိဿာမိ, ဥဘော သာဏဘာရံ အာဒါယ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ သဟာယကော သဟာယကဿ ပဋိဿုတွာ သာဏဘာရံ ဗန္ဓိတွာ တေ ဥဘော သာဏဘာရံ အာဒါယ ယေန အညတရံ ဂါမပဋ္ဋံ တေနုပသင်္ကမိံသု. တတ္ထ အဒ္ဒသံသု ပဟူတံ သာဏသုတ္တံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ သဟာယကော သဟာယကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဿ ခေါ, သမ္မ, အတ္ထာယ ဣစ္ဆေယျာမ သာဏံ, ဣဒံ ပဟူတံ သာဏသုတ္တံ ဆဍ္ဍိတံ. တေန ဟိ, သမ္မ, တွဉ္စ သာဏဘာရံ ဆဍ္ဍေဟိ, အဟဉ္စ သာဏဘာရံ ဆဍ္ဍေဿာမိ, ဥဘော သာဏသုတ္တဘာရံ အာဒါယ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘အယံ ခေါ မေ, သမ္မ, သာဏဘာရော ဒူရာဘတော စ သုသန္နဒ္ဓေါ စ, အလံ မေ တွံ ပဇာနာဟီ’တိ. အထ ခေါ သော သဟာယကော သာဏဘာရံ ဆဍ္ဍေတွာ သာဏသုတ္တဘာရံ အာဒိယိ.

436. "එසේ නම් රාජන්‍යය, මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. උපමාවකින් ද මෙලොව ඇතැම් බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයෝ ප්‍රකාශිත කරුණක අර්ථය වටහා ගනිති. රාජන්‍යය, අතීතයේ එක්තරා ජනපදයක් පිරිහී ජනශූන්‍ය විය. එකල්හි එක් යහළුවෙක් තවත් යහළුවෙකුට මෙසේ කීවේය - 'යහළුව, එන්න, අපි ඒ ජනපදයට යමු. එහිදී අපට යම් ධනයක් ලැබෙන්නට පුළුවන.' 'එසේය යහළුව' කියා අනෙක් යහළුවා එකඟ විය. ඔවුහු ඒ ජනපදයේ එක්තරා ගමක වීථියකට පැමිණියහ. එහි අතහැර දමා තිබූ බොහෝ හණ (සණ) දුටහ. දැක එක් යහළුවෙක් අනෙක් යහළුවාට කීවේය - 'යහළුව, මෙහි අතහැර දැමූ බොහෝ හණ තිබේ. එබැවින් ඔබත් හණ මිටියක් බඳින්න, මමත් හණ මිටියක් බඳින්නෙමි. අපි දෙදෙනාම හණ මිටි රැගෙන යමු.' 'එසේය යහළුව' කියා එම යහළුවා එකඟ වී හණ මිටියක් බැඳ ගත්තේය. ඔවුහු දෙදෙනාම හණ මිටි රැගෙන තවත් ගමක වීථියකට පැමිණියහ. එහිදී අතහැර දමා තිබූ බොහෝ හණ නූල් දුටහ. දැක එක් යහළුවෙක් මෙසේ කීවේය - 'යහළුව, අපි යම් ප්‍රයෝජනයක් සඳහා හණ සෙවුවෙමු ද, මෙහි අතහැර දමා තිබූ බොහෝ හණ නූල් තිබේ. එබැවින් ඔබත් ඔය හණ මිටිය අත්හරින්න, මමත් මගේ හණ මිටිය අත්හරින්නෙමි. අපි දෙදෙනාම හණ නූල් මිටි රැගෙන යමු.' 'යහළුව, මම මේ හණ මිටිය බොහෝ දුර සිට රැගෙන ආවෙමි. මෙය හොඳින් බැඳ තිබේ. මට මෙයින් ප්‍රයෝජන ඇත, ඔබ කැමති දෙයක් කරන්න' යැයි කීවේය. එවිට අනෙක් යහළුවා හණ මිටිය අත්හැර හණ නූල් මිටියක් ගත්තේය."

‘‘တေ ယေန အညတရံ ဂါမပဋ္ဋံ တေနုပသင်္ကမိံသု. တတ္ထ အဒ္ဒသံသု ပဟူတာ သာဏိယော ဆဍ္ဍိတာ, ဒိသွာ သဟာယကော သဟာယကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဿ ခေါ, သမ္မ, အတ္ထာယ ဣစ္ဆေယျာမ သာဏံ ဝါ သာဏသုတ္တံ ဝါ, ဣမာ ပဟူတာ သာဏိယော ဆဍ္ဍိတာ. တေန ဟိ, သမ္မ, တွဉ္စ သာဏဘာရံ ဆဍ္ဍေဟိ, အဟဉ္စ သာဏသုတ္တဘာရံ ဆဍ္ဍေဿာမိ, ဥဘော သာဏိဘာရံ အာဒါယ ဂမိဿာမာ’တိ[Pg.278]. ‘အယံ ခေါ မေ, သမ္မ, သာဏဘာရော ဒူရာဘတော စ သုသန္နဒ္ဓေါ စ, အလံ မေ, တွံ ပဇာနာဟီ’တိ. အထ ခေါ သော သဟာယကော သာဏသုတ္တဘာရံ ဆဍ္ဍေတွာ သာဏိဘာရံ အာဒိယိ.

"ඔවුහු තවත් ගමක වීථියකට පැමිණියහ. එහිදී අතහැර දමා තිබූ බොහෝ හණ රෙදි දුටහ. දැක එක් යහළුවෙක් අනෙක් යහළුවාට මෙසේ කීවේය - 'යහළුව, අපි යම් ප්‍රයෝජනයක් සඳහා හණ හෝ හණ නූල් හෝ සෙවුවෙමු ද, මෙහි අතහැර දමා තිබූ බොහෝ හණ රෙදි තිබේ. එබැවින් ඔබත් ඔය හණ මිටිය අත්හරින්න, මමත් මගේ හණ නූල් මිටිය අත්හරින්නෙමි. අපි දෙදෙනාම හණ රෙදි මිටි රැගෙන යමු.' 'යහළුව, මම මේ හණ මිටිය බොහෝ දුර සිට රැගෙන ආවෙමි. මෙය හොඳින් බැඳ තිබේ. මට මෙයින් ප්‍රයෝජන ඇත, ඔබ කැමති දෙයක් කරන්න' යැයි කීවේය. එවිට අනෙක් යහළුවා හණ නූල් මිටිය අත්හැර හණ රෙදි මිටියක් ගත්තේය."

‘‘တေ ယေန အညတရံ ဂါမပဋ္ဋံ တေနုပသင်္ကမိံသု. တတ္ထ အဒ္ဒသံသု ပဟူတံ ခေါမံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ…ပေ… ပဟူတံ ခေါမသုတ္တံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ ခေါမဒုဿံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ ကပ္ပာသံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ ကပ္ပာသိကသုတ္တံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ ကပ္ပာသိကဒုဿံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ အယံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ လောဟံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ တိပုံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ သီသံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ သဇ္ဈံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ… ပဟူတံ သုဝဏ္ဏံ ဆဍ္ဍိတံ, ဒိသွာ သဟာယကော သဟာယကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဿ ခေါ, သမ္မ, အတ္ထာယ ဣစ္ဆေယျာမ သာဏံ ဝါ သာဏသုတ္တံ ဝါ သာဏိယော ဝါ ခေါမံ ဝါ ခေါမသုတ္တံ ဝါ ခေါမဒုဿံ ဝါ ကပ္ပာသံ ဝါ ကပ္ပာသိကသုတ္တံ ဝါ ကပ္ပာသိကဒုဿံ ဝါ အယံ ဝါ လောဟံ ဝါ တိပုံ ဝါ သီသံ ဝါ သဇ္ဈံ ဝါ, ဣဒံ ပဟူတံ သုဝဏ္ဏံ ဆဍ္ဍိတံ. တေန ဟိ, သမ္မ, တွဉ္စ သာဏဘာရံ ဆဍ္ဍေဟိ, အဟဉ္စ သဇ္ဈဘာရံ ဆဍ္ဍေဿာမိ, ဥဘော သုဝဏ္ဏဘာရံ အာဒါယ ဂမိဿာမာ’တိ. ‘အယံ ခေါ မေ, သမ္မ, သာဏဘာရော ဒူရာဘတော စ သုသန္နဒ္ဓေါ စ, အလံ မေ တွံ ပဇာနာဟီ’တိ. အထ ခေါ သော သဟာယကော သဇ္ဈဘာရံ ဆဍ္ဍေတွာ သုဝဏ္ဏဘာရံ အာဒိယိ.

"ඔවුහු තවත් ගමක වීථියකට පැමිණියහ. එහිදී අතහැර දමා තිබූ බොහෝ කොමු (හණ විශේෂයක්) දුටහ... (පෙ)... බොහෝ කොමු නූල් දුටහ... බොහෝ කොමු රෙදි දුටහ... බොහෝ කපු දුටහ... බොහෝ කපු නූල් දුටහ... බොහෝ කපු රෙදි දුටහ... බොහෝ යකඩ දුටහ... බොහෝ තඹ දුටහ... බොහෝ තකරං දුටහ... බොහෝ ඊයම් දුටහ... බොහෝ රිදී දුටහ... බොහෝ රන් දුටහ. දැක එක් යහළුවෙක් අනෙක් යහළුවාට මෙසේ කීවේය - 'යහළුව, අපි යම් ප්‍රයෝජනයක් සඳහා හණ, හණ නූල්, හණ රෙදි, කොමු, කොමු නූල්, කොමු රෙදි, කපු, කපු නූල්, කපු රෙදි, යකඩ, තඹ, තකරං, ඊයම් හෝ රිදී සෙවුවෙමු ද, මෙහි අතහැර දමා තිබූ බොහෝ රන් තිබේ. එබැවින් ඔබත් ඔය හණ මිටිය අත්හරින්න, මමත් මගේ රිදී මිටිය අත්හරින්නෙමි. අපි දෙදෙනාම රන් මිටි රැගෙන යමු.' 'යහළුව, මම මේ හණ මිටිය බොහෝ දුර සිට රැගෙන ආවෙමි. මෙය හොඳින් බැඳ තිබේ. මට මෙයින් ප්‍රයෝජන ඇත, ඔබ කැමති දෙයක් කරන්න' යැයි කීවේය. එවිට අනෙක් යහළුවා රිදී මිටිය අත්හැර රන් මිටියක් ගත්තේය."

‘‘တေ ယေန သကော ဂါမော တေနုပသင်္ကမိံသု. တတ္ထ ယော သော သဟာယကော သာဏဘာရံ အာဒါယ အဂမာသိ, တဿ နေဝ မာတာပိတရော အဘိနန္ဒိံသု, န ပုတ္တဒါရာ အဘိနန္ဒိံသု, န မိတ္တာမစ္စာ အဘိနန္ဒိံသု, န စ တတောနိဒါနံ သုခံ သောမနဿံ အဓိဂစ္ဆိ. ယော ပန သော သဟာယကော သုဝဏ္ဏဘာရံ အာဒါယ အဂမာသိ, တဿ မာတာပိတရောပိ အဘိနန္ဒိံသု, ပုတ္တဒါရာပိ အဘိနန္ဒိံသု, မိတ္တာမစ္စာပိ အဘိနန္ဒိံသု, တတောနိဒါနဉ္စ သုခံ သောမနဿံ အဓိဂစ္ဆိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဇည, သာဏဘာရိကူပမော မညေ ပဋိဘာသိ. ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ; ပဋိနိဿဇ္ဇေတံ, ရာဇည, ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ. မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ.

"ඔවුහු තමන්ගේ ගමට පැමිණියහ. එහිදී හණ මිටිය රැගෙන ආ යහළුවා ගැන ඔහුගේ මව්පියෝ සතුටු නොවූහ, අඹුදරුවෝ සතුටු නොවූහ, මිත්‍ර ඇමත්‍යයෝ සතුටු නොවූහ. ඔහුට ඒ හේතුවෙන් සැපයක් හෝ සතුටක් නොලැබුණි. එහෙත් රන් මිටිය රැගෙන ආ යහළුවා ගැන ඔහුගේ මව්පියෝ ද සතුටු වූහ, අඹුදරුවෝ ද සතුටු වූහ, මිත්‍ර ඇමත්‍යයෝ ද සතුටු වූහ. ඔහුට ඒ හේතුවෙන් සැපයක් හා සතුටක් ලැබුණි. රාජන්‍යය, මට පෙනෙන ආකාරයට ඔබ ද අර හණ මිටිය රැගෙන ආ පුරුෂයා හා සමානය. රාජන්‍යය, මේ ලාමක වූ මිත්‍යා දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. රාජන්‍යය, මේ ලාමක වූ මිත්‍යා දෘෂ්ටිය අත්හරින්න. එය ඔබට බොහෝ කල් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතිනු ඇති බැවිනි."

သရဏဂမနံ

"සරණාගමනය"

၄၃၇. ‘‘ပုရိမေနေဝ [Pg.279] အဟံ ဩပမ္မေန ဘောတော ကဿပဿ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ. အပိ စာဟံ ဣမာနိ ဝိစိတြာနိ ပဉှာပဋိဘာနာနိ သောတုကာမော ဧဝါဟံ ဘဝန္တံ ကဿပံ ပစ္စနီကံ ကာတဗ္ဗံ အမညိဿံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကဿပ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကဿပ. သေယျထာပိ, ဘော ကဿပ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကဿပေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘော ကဿပ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကဿပေါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ.

437. "භවත් කස්සපයන් වහන්ස, මම ඔබ වහන්සේගේ පළමු උපමාවෙන්ම සතුටට හා පැහැදීමට පත් වුණෙමි. එහෙත් ඔබ වහන්සේගේ මෙම විචිත්‍රවත් ප්‍රතිභා පූර්ණ පිළිතුරු අසා දැනගැනීමට රිසි වූ නිසාම මම විරුද්ධවාදියෙකු ලෙස පෙනී සිටිමින් ප්‍රශ්න නැගීමට සිතුවෙමි. පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට නිවැරදි මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ඇස් ඇත්තන් රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන් ද, භවත් කස්සපයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, මම ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. භවත් කස්සපයන් වහන්සේ අද පටන් මා දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා."

‘‘ဣစ္ဆာမိ စာဟံ, ဘော ကဿပ, မဟာယညံ ယဇိတုံ, အနုသာသတု မံ ဘဝံ ကဿပေါ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

"පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, මම මහා යාගයක් (පූජාවක්) පවත්වනු කැමැත්තෙමි. එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතින අයුරින් මට අනුශාසනා කරන සේක්වා."

ယညကထာ

යාගය පිළිබඳ කථාව

၄၃၈. ‘‘ယထာရူပေ ခေါ, ရာဇည, ယညေ ဂါဝေါ ဝါ ဟညန္တိ အဇေဠကာ ဝါ ဟညန္တိ, ကုက္ကုဋသူကရာ ဝါ ဟညန္တိ, ဝိဝိဓာ ဝါ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ မိစ္ဆာဝါယာမာ မိစ္ဆာသတီ မိစ္ဆာသမာဓီ, ဧဝရူပေါ ခေါ, ရာဇည, ယညော န မဟပ္ဖလော ဟောတိ န မဟာနိသံသော န မဟာဇုတိကော န မဟာဝိပ္ဖာရော. သေယျထာပိ, ရာဇည, ကဿကော ဗီဇနင်္ဂလံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ဒုက္ခေတ္တေ ဒုဗ္ဘူမေ အဝိဟတခါဏုကဏ္ဋကေ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေယျ ခဏ္ဍာနိ ပူတီနိ ဝါတာတပဟတာနိ အသာရဒါနိ အသုခသယိတာနိ. ဒေဝေါ စ န ကာလေန ကာလံ သမ္မာဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. အပိ နု တာနိ ဗီဇာနိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ကဿကော ဝါ ဝိပုလံ ဖလံ အဓိဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ ဘော ကဿပ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇည, ယထာရူပေ ယညေ ဂါဝေါ ဝါ ဟညန္တိ, အဇေဠကာ ဝါ ဟညန္တိ, ကုက္ကုဋသူကရာ ဝါ ဟညန္တိ, ဝိဝိဓာ ဝါ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ မိစ္ဆာဝါယာမာ မိစ္ဆာသတီ [Pg.280] မိစ္ဆာသမာဓီ, ဧဝရူပေါ ခေါ, ရာဇည, ယညော န မဟပ္ဖလော ဟောတိ န မဟာနိသံသော န မဟာဇုတိကော န မဟာဝိပ္ဖာရော.

438. "රාජන්‍යය, යම් යාගයක ගවයන් මරනු ලැබෙත් ද, එළුවන් හා බැටළුවන් මරනු ලැබෙත් ද, කුකුළන් හා ඌරන් මරනු ලැබෙත් ද, නොයෙකුත් ප්‍රාණීන් විනාශයට පත් කරනු ලැබෙත් ද, එමෙන්ම එහි පූජාව පිළිගන්නා ප්‍රතිග්‍රාහකයන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටි, මිථ්‍යා සංකල්ප, මිථ්‍යා වාචා, මිථ්‍යා කර්මාන්ත, මිථ්‍යා ආජීව, මිථ්‍යා වායාම, මිථ්‍යා සති සහ මිථ්‍යා සමාධියෙන් යුක්ත වෙත් ද, රාජන්‍යය, එවැනි යාගය මහත් ඵල මහානිසංස නැත, මහත් දීප්තියක් හෝ මහත් ප්‍රභාවයක් නැත. රාජන්‍යය, එය හරියට ගොවියෙකු නගුල හා බීජ රැගෙන වනයට පිවිස, එහි නොකැපූ කටු පඳුරු හා මුල් සහිත, අසාර වූ, විෂම වූ නරක කුඹුරක, කැඩුණු, කුණු වූ, සුළඟින් හා අව්වෙන් විනාශ වූ, නිසරු වූ, නිසි ලෙස වියළා නොගත් බීජ වපුරන්නාක් වැනිය. වැස්ස ද නිසි කලට නිසි ලෙස නොලැබෙන්නේ නම්, ඒ බීජ වැඩී ලියලා මහත් වර්ධනයකට පත් වේ ද? ගොවියාට ඉන් මහත් ඵලයක් ලැබේ ද?" "පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, එය සිදු නොවේ." "එසේම රාජන්‍යය, යම් යාගයක ගවයන්, එළුවන්, බැටළුවන්, කුකුළන් හා ඌරන් මරනු ලැබෙත් ද, නොයෙකුත් ප්‍රාණීන් විනාශයට පත් කරනු ලැබෙත් ද, පූජාව පිළිගන්නන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටි ආදී අකුසලයන්ගෙන් යුක්ත වෙත් ද, රාජන්‍යය, එවැනි යාගය මහත් ඵල නැත, මහානිසංස නැත, මහත් ප්‍රභාවයක් ද නැත."

‘‘ယထာရူပေ စ ခေါ, ရာဇည, ယညေ နေဝ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, န အဇေဠကာ ဟညန္တိ, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, န ဝိဝိဓာ ဝါ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌီ သမ္မာသင်္ကပ္ပာ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တာ သမ္မာအာဇီဝါ သမ္မာဝါယာမာ သမ္မာသတီ သမ္မာသမာဓီ, ဧဝရူပေါ ခေါ, ရာဇည, ယညော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော. သေယျထာပိ, ရာဇည, ကဿကော ဗီဇနင်္ဂလံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ သုခေတ္တေ သုဘူမေ သုဝိဟတခါဏုကဏ္ဋကေ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌပေယျ အခဏ္ဍာနိ အပူတီနိ အဝါတာတပဟတာနိ သာရဒါနိ သုခသယိတာနိ. ဒေဝေါ စ ကာလေန ကာလံ သမ္မာဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. အပိ နု တာနိ ဗီဇာနိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျုံ, ကဿကော ဝါ ဝိပုလံ ဖလံ အဓိဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ကဿပ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇည, ယထာရူပေ ယညေ နေဝ ဂါဝေါ ဟညန္တိ, န အဇေဠကာ ဟညန္တိ, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညန္တိ, န ဝိဝိဓာ ဝါ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌီ သမ္မာသင်္ကပ္ပာ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တာ သမ္မာအာဇီဝါ သမ္မာဝါယာမာ သမ္မာသတီ သမ္မာသမာဓီ, ဧဝရူပေါ ခေါ, ရာဇည, ယညော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော’’တိ.

"රාජන්‍යය, යම් යාගයක ගවයන් නොමරනු ලැබෙත් ද, එළුවන් හා බැටළුවන් නොමරනු ලැබෙත් ද, කුකුළන් හා ඌරන් නොමරනු ලැබෙත් ද, නොයෙකුත් ප්‍රාණීන් විනාශයට පත් නොකරනු ලැබෙත් ද, පූජාව පිළිගන්නා ප්‍රතිග්‍රාහකයන් සම්මා දෘෂ්ටි, සම්මා සංකල්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කර්මාන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති සහ සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙත් ද, රාජන්‍යය, එවැනි යාගය මහත් ඵල මහානිසංස සහිතය, මහත් දීප්තියක් හා මහත් ප්‍රභාවයක් ඇත්තකි. රාජන්‍යය, එය හරියට ගොවියෙකු නගුල හා බීජ රැගෙන වනයට පිවිස, එහි කටු පඳුරු හා මුල් ඉවත් කළ, මැනවින් සකස් කළ, සාරවත් කුඹුරක, නොකැඩුණු, කුණු නොවූ, සුළඟින් හා අව්වෙන් විනාශ නොවූ, සාරවත් වූ, නිසි ලෙස වියළා ගත් බීජ වපුරන්නාක් වැනිය. වැස්ස ද නිසි කලට නිසි ලෙස ලැබෙන්නේ නම්, ඒ බීජ වැඩී ලියලා මහත් වර්ධනයකට පත් වේ ද? ගොවියාට ඉන් මහත් ඵලයක් ලැබේ ද?" "පින්වත් කස්සපයන් වහන්ස, එසේය, ලැබේ." "එසේම රාජන්‍යය, යම් යාගයක ගවයන්, එළුවන්, බැටළුවන්, කුකුළන් හා ඌරන් නොමරනු ලැබෙත් ද, නොයෙකුත් ප්‍රාණීන් විනාශයට පත් නොකරනු ලැබෙත් ද, පූජාව පිළිගන්නන් සම්මා දෘෂ්ටි ආදී ගුණයන්ගෙන් යුක්ත වෙත් ද, රාජන්‍යය, එවැනි යාගය මහත් ඵල සහිතය, මහානිසංස සහිතය, මහත් දීප්තියක් හා මහත් ප්‍රභාවයක් ඇත්තකි."

ဥတ္တရမာဏဝဝတ္ထု

උත්තර මාණවක වස්තුව

၄၃၉. အထ ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော ဒါနံ ပဋ္ဌပေသိ သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကဝဏိဗ္ဗကယာစကာနံ. တသ္မိံ ခေါ ပန ဒါနေ ဧဝရူပံ ဘောဇနံ ဒီယတိ ကဏာဇကံ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ, ဓောရကာနိ စ ဝတ္ထာနိ ဂုဠဝါလကာနိ. တသ္မိံ ခေါ ပန ဒါနေ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ ဝါဝဋော အဟောသိ. သော ဒါနံ ဒတွာ ဧဝံ အနုဒ္ဒိသတိ – ‘‘ဣမိနာဟံ ဒါနေန ပါယာသိံ ရာဇညမေဝ ဣမသ္မိံ လောကေ သမာဂစ္ဆိံ, မာ ပရသ္မိ’’န္တိ. အဿောသိ ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော – ‘‘ဥတ္တရော ကိရ မာဏဝေါ ဒါနံ ဒတွာ ဧဝံ အနုဒ္ဒိသတိ – ‘ဣမိနာဟံ ဒါနေန ပါယာသိံ ရာဇညမေဝ ဣမသ္မိံ လောကေ သမာဂစ္ဆိံ, မာ ပရသ္မိ’’’န္တိ. အထ [Pg.281] ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော ဥတ္တရံ မာဏဝံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, တာတ ဥတ္တရ, ဒါနံ ဒတွာ ဧဝံ အနုဒ္ဒိသသိ – ‘ဣမိနာဟံ ဒါနေန ပါယာသိံ ရာဇညမေဝ ဣမသ္မိံ လောကေ သမာဂစ္ဆိံ, မာ ပရသ္မိ’’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော’’. ‘‘ကိဿ ပန တွံ, တာတ ဥတ္တရ, ဒါနံ ဒတွာ ဧဝံ အနုဒ္ဒိသသိ – ‘ဣမိနာဟံ ဒါနေန ပါယာသိံ ရာဇညမေဝ ဣမသ္မိံ လောကေ သမာဂစ္ဆိံ, မာ ပရသ္မိ’န္တိ? နနု မယံ, တာတ ဥတ္တရ, ပုညတ္ထိကာ ဒါနဿေဝ ဖလံ ပါဋိကင်္ခိနော’’တိ? ‘‘ဘောတော ခေါ ဒါနေ ဧဝရူပံ ဘောဇနံ ဒီယတိ ကဏာဇကံ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ, ယံ ဘဝံ ပါဒါပိ န ဣစ္ဆေယျ သမ္ဖုသိတုံ, ကုတော ဘုဉ္ဇိတုံ, ဓောရကာနိ စ ဝတ္ထာနိ ဂုဠဝါလကာနိ, ယာနိ ဘဝံ ပါဒါပိ န ဣစ္ဆေယျ သမ္ဖုသိတုံ, ကုတော ပရိဒဟိတုံ. ဘဝံ ခေါ ပနမှာကံ ပိယော မနာပေါ, ကထံ မယံ မနာပံ အမနာပေန သံယောဇေမာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တွံ, တာတ ဥတ္တရ, ယာဒိသာဟံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇာမိ, တာဒိသံ ဘောဇနံ ပဋ္ဌပေဟိ. ယာဒိသာနိ စာဟံ ဝတ္ထာနိ ပရိဒဟာမိ, တာဒိသာနိ စ ဝတ္ထာနိ ပဋ္ဌပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ပါယာသိဿ ရာဇညဿ ပဋိဿုတွာ ယာဒိသံ ဘောဇနံ ပါယာသိ ရာဇညော ဘုဉ္ဇတိ, တာဒိသံ ဘောဇနံ ပဋ္ဌပေသိ. ယာဒိသာနိ စ ဝတ္ထာနိ ပါယာသိ ရာဇညော ပရိဒဟတိ, တာဒိသာနိ စ ဝတ္ထာနိ ပဋ္ဌပေသိ.

439. එකල්හි පායාසි රාජන්‍යයා මහණ බමුණන්ට ද, අසරණයන්ට ද, මගීන්ට ද, සිඟන්නන්ට හා යාචකයන්ට ද දානයක් සංවිධානය කළේය. එම දානයේදී කාඩි හොදි සමඟ වූ සහල් කුඩු බතක් සහ ගොරෝසු නූල් බෝල සහිත වස්ත්‍ර ද දෙන ලදී. එම දාන කටයුතු මෙහෙයවීමට උත්තර නම් මාණවකයෙක් සම්බන්ධ විය. ඔහු දානය දී මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කළේය: “මෙම දානය හේතුවෙන් මම පායාසි රාජන්‍යයා මේ ලෝකයේදී ම මුණගැසෙම්වා, පරලොවදී නම් මුණ නොගැසෙම්වා” යනුවෙනි. පායාසි රාජන්‍යයාට මෙය ඇසුණි: “පින්වත් උත්තර මාණවකයා දානය දී, ‘මේ දානය හේතුවෙන් මම පායාසි රාජන්‍යයා මේ ලෝකයේදී ම මුණගැසෙම්වා, පරලොවදී නම් මුණ නොගැසෙම්වා’ යි ප්‍රාර්ථනා කරයි” යනුවෙනි. එවිට පායාසි රාජන්‍යයා උත්තර මාණවකයා කැඳවා මෙසේ ඇසීය: “පින්වත් උත්තර, ඔබ දානය දී ‘මේ දානය හේතුවෙන් මම පායාසි රාජන්‍යයා මේ ලෝකයේදී ම මුණගැසෙම්වා, පරලොවදී නම් මුණ නොගැසෙම්වා’ යි පවසන බව සැබෑවක් ද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “පින්වත් උත්තර, ඔබ කුමන හේතුවක් නිසා දානය දී මෙසේ පවසන්නේ ද? පින් කැමති අපි දානයෙහි අනුසස් බලාපොරොත්තු වන්නෝ නොවෙමු ද?” එවිට උත්තර මාණවකයා මෙසේ කීය: “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේගේ දානයෙහි දෙනු ලබන්නේ කාඩි හොදි සහ සහල් කුඩු බතක් වැනි දෑය. ඒවා ඔබ වහන්සේ පාදයෙන් හෝ ස්පර්ශ කිරීමට අකමැති වන අතර, අනුභව කිරීම ගැන කවර කතා ද? එමෙන්ම එම ගොරෝසු නූල් බෝල සහිත වස්ත්‍ර ද ඔබ වහන්සේ පෑගීමට පවා අකමැති වන අතර, හැඳීම ගැන කවර කතා ද? ඔබ වහන්සේ අපට ප්‍රියමනාප ය. එවැනි ප්‍රියමනාප වූ ඔබ වහන්සේව අපි අමනාප වූ කර්මයකින් සම්බන්ධ කරන්නේ කෙසේද?” “එසේ නම් පින්වත් උත්තර, මා අනුභව කරන ආකාරයේම ආහාර සහ මා අඳින ආකාරයේම වස්ත්‍ර දානය සඳහා පිළියෙළ කරන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යැයි පවසා උත්තර මාණවකයා පායාසි රාජන්‍යයාට එකඟ වී, ඔහු අනුභව කරන අයුරින්ම ආහාර සහ ඔහු අඳින අයුරින්ම වස්ත්‍ර දානය සඳහා පිළියෙළ කළේය.

၄၄၀. အထ ခေါ ပါယာသိ ရာဇညော အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ အသဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ အစိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိ သုညံ သေရီသကံ ဝိမာနံ. ယော ပန တဿ ဒါနေ ဝါဝဋော အဟောသိ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ. သော သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ.

440. එකල්හි පායාසි රාජන්‍යයා අගෞරවයෙන් දානය දී, තමාගේ අතින් නොව අනුන් ලවා දානය දී, සිත යොමු නොකොට දානය දී, ඉවත දමන්නාක් මෙන් දානය දී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු හුදෙකලා වූ සේරීසක විමානයෙහි සතර වරම් දෙවියන් අතර උපත ලැබීය. නමුත් එම දාන කටයුතු මෙහෙයවූ උත්තර නම් මාණවකයා, ගෞරවයෙන් දානය දී, තමාගේ අතින්ම දානය දී, සිත යොමු කොට දානය දී, ඉවත දමන්නාක් මෙන් නොව දානය දී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවිවරුන් අතර උපත ලැබීය.

ပါယာသိဒေဝပုတ္တော

පායාසි දේවපුත්‍රයා

၄၄၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဂဝမ္ပတိ အဘိက္ခဏံ သုညံ သေရီသကံ ဝိမာနံ ဒိဝါဝိဟာရံ ဂစ္ဆတိ. အထ ခေါ ပါယာသိ ဒေဝပုတ္တော ယေနာယသ္မာ ဂဝမ္ပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဂဝမ္ပတိံ အဘိဝါဒေတွာ [Pg.282] ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ပါယာသိံ ဒေဝပုတ္တံ အာယသ္မာ ဂဝမ္ပတိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကောသိ တွံ, အာဝုသော’’တိ? ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါယာသိ ရာဇညော’’တိ. ‘‘နနု တွံ, အာဝုသော, ဧဝံဒိဋ္ဌိကော အဟောသိ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’’တိ? ‘‘သစ္စာဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံဒိဋ္ဌိကော အဟောသိံ – ‘ဣတိပိ နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’တိ. အပိ စာဟံ အယျေန ကုမာရကဿပေန ဧတသ္မာ ပါပကာ ဒိဋ္ဌိဂတာ ဝိဝေစိတော’’တိ. ‘‘ယော ပန တေ, အာဝုသော, ဒါနေ ဝါဝဋော အဟောသိ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ, သော ကုဟိံ ဥပပန္နော’’တိ? ‘‘ယော မေ, ဘန္တေ, ဒါနေ ဝါဝဋော အဟောသိ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ, သော သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. အဟံ ပန, ဘန္တေ, အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ အသဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ အစိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပန္နော သုညံ သေရီသကံ ဝိမာနံ. တေန ဟိ, ဘန္တေ ဂဝမ္ပတိ, မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ဧဝမာရောစေဟိ – ‘သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒေထ, သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒေထ, စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒေထ, အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒေထ. ပါယာသိ ရာဇညော အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ အသဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ အစိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပန္နော သုညံ သေရီသကံ ဝိမာနံ. ယော ပန တဿ ဒါနေ ဝါဝဋော အဟောသိ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ, သော သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတ’’’န္တိ.

441. ඒ සමයෙහි ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්සේ නිරතුරුව (මිනිසුන්ගෙන්) හිස් වූ සේරීසක විමනයට දිවා විහරණය පිණිස වැඩම කරති. එකල්හි පායාසි දේවපුත්‍රයා ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි පායාසි දේවපුත්‍රයාගෙන් ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ විමසූහ: "ඇවැත්නි, ඔබ කවුද?" "ස්වාමීනි, මම පායාසි රජඤ්ඤයෙමි." "ඇවැත්නි, 'පරලොවක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, සුකෘත-දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත' යන මෙවන් දෘෂ්ටියක් ඔබ තුළ තිබුණා නොවේද?" "එය සැබෑවකි ස්වාමීනි, මම එවන් දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වීමි. එතෙකුදු වුවත් ආර්ය වූ කුමාර කස්සප ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් මා ඒ ලාමක දෘෂ්ටියෙන් මුදවනු ලැබුවෙමි." "ඇවැත්නි, ඔබේ දානයෙහි කටයුතු සම්පාදනය කළ උත්තර නම් වූ මානවකයා කොහේ උපන්නේද?" "ස්වාමීනි, මාගේ දානයෙහි යෙදී සිටි උත්තර නම් මානවකයා, සකස් කොට (සත්කාර පූර්වකව) දන් දී, තම අතින්ම දන් දී, ගරුසරු ඇතිව දන් දී, අහක දමන දෙයක් ලෙස නොව දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන් අතර සහභාගීත්වයට (උපතට) පැමිණියේය. එහෙත් ස්වාමීනි, මම සකස් නොකොට දන් දී, තම අතින් නොව (වෙනත් අය ලවා) දන් දී, ගරුසරු නැතිව දන් දී, අහක දමන දෙයක් ලෙස දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සතර වරම් දෙවිවරුන් අතර හිස් වූ සේරීසක විමනයෙහි සහභාගීත්වයට පැමිණියෙමි. එබැවින් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්ස, මිනිස් ලොවට වැඩම කොට මෙසේ පවසා වදාරනු මැනවි: 'සකස් කොට දන් දෙන්න, තම අතින්ම දන් දෙන්න, ගරුසරු ඇතිව දන් දෙන්න, අහක දමන දෙයක් ලෙස නොව දන් දෙන්න. පායාසි රජඤ්ඤයා සකස් නොකොට, තම අතින් නොව, ගරුසරු නැතිව, අහක දමන දෙයක් ලෙස දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සතර වරම් දෙවිවරුන් අතර හිස් වූ සේරීසක විමනයෙහි උපත ලැබීය. එහෙත් ඔහුගේ දානයෙහි යෙදී සිටි උත්තර මානවකයා, සකස් කොට, තම අතින්ම, ගරුසරු ඇතිව, අහක දමන දෙයක් ලෙස නොව දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර උපත ලැබීය' යනුවෙනි."

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဂဝမ္ပတိ မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဧဝမာရောစေသိ – ‘‘သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒေထ, သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒေထ, စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒေထ, အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒေထ. ပါယာသိ ရာဇညော အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ အသဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ အစိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပန္နော သုညံ သေရီသကံ ဝိမာနံ. ယော ပန တဿ ဒါနေ ဝါဝဋော အဟောသိ ဥတ္တရော [Pg.283] နာမ မာဏဝေါ, သော သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒတွာ စိတ္တီကတံ ဒါနံ ဒတွာ အနပဝိဒ္ဓံ ဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတ’’န္တိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්වාමීන් වහන්සේ මිනිස් ලොවට වැඩම කොට මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ: "සකස් කොට දන් දෙන්න, තම අතින්ම දන් දෙන්න, ගරුසරු ඇතිව දන් දෙන්න, අහක දමන දෙයක් ලෙස නොව දන් දෙන්න. පායාසි රජඤ්ඤයා සකස් නොකොට, තම අතින් නොව, ගරුසරු නැතිව, අහක දමන දෙයක් ලෙස දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සතර වරම් දෙවිවරුන් අතර හිස් වූ සේරීසක විමනයෙහි උපත ලැබීය. එහෙත් ඔහුගේ දානයෙහි යෙදී සිටි උත්තර මානවකයා, සකස් කොට, තම අතින්ම, ගරුසරු ඇතිව, අහක දමන දෙයක් ලෙස නොව දන් දී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර සහභාගීත්වයට පැමිණියේය."

ပါယာသိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

දසවැනි පායාසි සූත්‍රය නිමාවට පත් විය.

မဟာဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

මහා වර්ගය නිමාවට පත් විය.

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි සංක්ෂිප්ත උද්දානය මෙසේය:

မဟာပဒါန နိဒါနံ, နိဗ္ဗာနဉ္စ သုဒဿနံ;

ဇနဝသဘ ဂေါဝိန္ဒံ, သမယံ သက္ကပဉှကံ;

မဟာသတိပဋ္ဌာနဉ္စ, ပါယာသိ ဒသမံ ဘဝေ.

මහා පදාන සූත්‍රය, (මහා) නිදාන සූත්‍රය, (මහා පරි) නිබ්බාන සූත්‍රය, (මහා) සුදස්සන සූත්‍රය, ජනවසභ සූත්‍රය, (මහා) ගෝවින්ද සූත්‍රය, (මහා) සමය සූත්‍රය, සක්කපඤ්හ සූත්‍රය, මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය සහ දසවැනිව පායාසි සූත්‍රය ද වේ.

မဟာဝဂ္ဂပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

මහා වර්ග පාලිය නිමාවට පත් විය.