Tipiṭaka Translation

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

ทีฆนิกาโย

Kinh Trường Bộ

สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ

Phẩm Giới Uẩn

๑. พฺรหฺมชาลสุตฺตํ

1. Kinh Phạm Võng

ปริพฺพาชกกถา

Câu chuyện về các du sĩ

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ สทฺธึ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺร สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ.

1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành trên con đường dài giữa thành Vương Xá và Nāḷandā, cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị. Du sĩ Suppiya cũng đang du hành trên con đường dài giữa thành Vương Xá và Nāḷandā, cùng với người đệ tử là thanh niên Brahmadatta. Bấy giờ, du sĩ Suppiya dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu.

๒. อถ โข ภควา อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺรปิ สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส [Pg.2] อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา วิหรนฺติ.

2. Rồi đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ khưu đến nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā để nghỉ lại một đêm. Du sĩ Suppiya cũng cùng với người đệ tử là thanh niên Brahmadatta đến nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā để nghỉ lại một đêm. Ngay tại nơi đó, du sĩ Suppiya cũng dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này đã trú ngụ với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp.

๓. อถ โข สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ.

3. Rồi, vào lúc rạng đông, khi nhiều vị Tỳ khưu đã thức dậy và đang ngồi tụ họp trong pháp đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Thật hy hữu, chư hiền; thật vi diệu, chư hiền! Đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã khéo thấu triệt khuynh hướng đa dạng của chúng sanh. Vị du sĩ Suppiya này dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu.'

๔. อถ โข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวา เยน มณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กายนุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? เอวํ วุตฺเต เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต [Pg.3] อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’ติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

4. Rồi đức Thế Tôn, biết được cuộc nói chuyện này của các Tỳ khưu ấy, đã đi đến pháp đường. Đến nơi, ngài ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu, các ông đang ngồi tụ họp với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện dở dang của các ông là gì?' Khi được nói như vậy, các Tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, ở đây, vào lúc rạng đông, khi chúng con đã thức dậy và đang ngồi tụ họp trong pháp đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Thật hy hữu, chư hiền; thật vi diệu, chư hiền! Đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã khéo thấu triệt khuynh hướng đa dạng của chúng sanh. Vị du sĩ Suppiya này dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu.' Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dở dang của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.'

๕. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อาฆาโต น อปฺปจฺจโย น เจตโส อนภิรทฺธิ กรณียา. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, อปิ นุ ตุมฺเห ปเรสํ สุภาสิตํ ทุพฺภาสิตํ อาชาเนยฺยาถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ อภูตํ อภูตโต นิพฺเพเฐตพฺพํ – ‘อิติเปตํ อภูตํ, อิติเปตํ อตจฺฉํ, นตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, น จ ปเนตํ อมฺเหสุ สํวิชฺชตี’ติ.

5. “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi không nên phẫn uất, không nên bất mãn, không nên có tâm không hoan hỷ. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi tức giận hay không hài lòng, thì chính các ngươi sẽ gặp chướng ngại. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi tức giận hay không hài lòng, liệu các ngươi có thể biết được lời nói của người khác là khéo nói hay vụng nói chăng?” “Bạch Thế Tôn, không thể được.” “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi phải giải thích điều không thật là không thật rằng: ‘Vì lý do này, điều này là không thật; vì lý do này, điều này là không đúng sự thật; điều này không có nơi chúng tôi, và quả thật điều này không tồn tại nơi chúng tôi’.”

๖. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท น โสมนสฺสํ น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณียํ. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ อานนฺทิโน สุมนา อุปฺปิลาวิตา ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ ภูตํ ภูตโต ปฏิชานิตพฺพํ – ‘อิติเปตํ ภูตํ, อิติเปตํ ตจฺฉํ, อตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, สํวิชฺชติ จ ปเนตํ อมฺเหสู’ติ.

6. “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi không nên hoan hỷ, không nên vui mừng, không nên có tâm phấn chấn. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi hoan hỷ, vui mừng, phấn chấn, thì chính các ngươi sẽ gặp chướng ngại. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi phải thừa nhận điều có thật là có thật rằng: ‘Vì lý do này, điều này là có thật; vì lý do này, điều này là đúng sự thật; điều này có nơi chúng tôi, và quả thật điều này tồn tại nơi chúng tôi’.”

จูฬสีลํ

Tiểu Giới

๗. ‘‘อปฺปมตฺตกํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. กตมญฺจ ตํ, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย?

7. “Này các Tỳ khưu, quả thật, đó chỉ là những điều nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là giới hạnh, mà một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói. Và này các Tỳ khưu, những điều nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là giới hạnh ấy là gì, mà một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói?”

๘. ‘‘‘ปาณาติปาตํ [Pg.4] ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม นิหิตทณฺโฑ, นิหิตสตฺโถ, ลชฺชี, ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

8. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã đặt trượng xuống, đã đặt vũ khí xuống, có lòng hổ thẹn, có lòng bi mẫn, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh và sinh vật.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

‘‘‘อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

“‘Sa-môn Gotama từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

‘‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี สมโณ โคตโม อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

“‘Sa-môn Gotama từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa việc dâm dục, là pháp của thế gian.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

๙. ‘‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺสา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

9. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, kết hợp sự thật, kiên định, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

‘‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย, อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

“‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe ở đây không nói ở kia để gây chia rẽ những người này, hoặc nghe ở kia không nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, là người hòa giải những kẻ chia rẽ, là người khuyến khích những người hòa hợp, thích thú trong sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói lời tạo ra sự hòa hợp.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

‘‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

“‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác; nói những lời không tỳ vết, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người quý mến.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

‘‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิต’นฺติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

“‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói vô ích, tránh xa lời nói vô ích; nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; nói lời đáng được ghi nhớ, đúng thời, có lý do, có giới hạn, liên hệ đến lợi ích.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy.

๑๐. ‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา [Pg.5] ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว…เป….

10. ‘Sa-môn Gotama tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật... (như trên)...

‘‘‘เอกภตฺติโก สมโณ โคตโม รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา….

“‘Sa-môn Gotama ăn một bữa, từ bỏ ăn ban đêm, tránh xa việc ăn phi thời...

นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn là những chướng ngại...

มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc trang điểm, trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, và thuốc xoa...

อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa giường cao và giường lớn...

ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận vàng và bạc...

อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận ngũ cốc sống...

อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận thịt sống...

อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ...

ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận nô tỳ nam và nô tỳ nữ...

อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận dê và cừu...

กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận gà, heo...

หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận voi, bò, ngựa đực, ngựa cái...

เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận ruộng nương, đất đai...

ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc làm người đưa tin, làm sứ giả...

กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc mua và bán...

ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc gian lận trong cân đo, tiền bạc, và lường lận...

อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận hối lộ, lừa đảo, gian trá, và các hành vi quanh co...

เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

Sa-môn Gotama từ bỏ việc chặt, giết, trói, cướp bóc trên đường, cướp phá làng mạc, và các hành vi bạo lực.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Tiểu Giới đã chấm dứt.

มชฺฌิมสีลํ

Trung Giới

๑๑. ‘‘‘ยถา [Pg.6] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ ; อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

11. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm phá hoại các loại hạt giống và cây cối, như là: hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống; Sa-môn Gotama từ bỏ việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

12. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm tích trữ và sử dụng, như là: tích trữ thức ăn, tích trữ đồ uống, tích trữ vải vóc, tích trữ xe cộ, tích trữ giường nệm, tích trữ hương liệu, tích trữ vật thực. Sa-môn Gotama từ bỏ việc tích trữ và sử dụng như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

13. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm xem các buổi trình diễn làm trở ngại, như là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, hòa tấu, đánh trống, múa rối, các trò của người Chiên-đà-la, múa cột, rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, chọi gà, chọi cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, diễn tập quân sự, duyệt binh, dàn trận, xem các đạo quân. Sa-môn Gotama từ bỏ việc xem các buổi trình diễn làm trở ngại như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๔. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ [Pg.7] วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

14. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm vào các trò cờ bạc và tiêu khiển, là cơ sở của sự dễ duôi, như là: cờ tám ô, cờ mười ô, cờ trên không, trò đi vòng, trò tung hứng, trò xúc xắc, trò đánh gậy, trò vẽ tay, trò chơi với bi, trò thổi kèn lá, trò chơi với cày nhỏ, trò nhào lộn, trò chơi với chong chóng, trò chơi với đấu đong, trò chơi với xe nhỏ, trò chơi với cung nhỏ, trò đoán chữ, trò đọc suy nghĩ, trò giả dạng người tàn tật. Sa-môn Gotama từ bỏ các trò cờ bạc và tiêu khiển, là cơ sở của sự dễ duôi như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

15. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm sử dụng các loại giường ghế cao và sang trọng, như là: ghế quá khổ, giường có chân hình thú, thảm len lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm nhồi bông gòn, thảm len có hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai mặt, thảm len có lông một mặt, thảm thêu kim tuyến, thảm lụa, thảm len lớn đủ cho mười sáu vũ nữ, yên voi, yên ngựa, thảm lót xe, thảm da sơn dương, tấm trải bằng da nai hảo hạng, giường có lọng che và gối đỏ ở hai đầu. Sa-môn Gotama từ bỏ việc sử dụng các loại giường ghế cao và sang trọng như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

16. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm vào việc trang điểm và tô điểm, là cơ sở của sự dễ duôi, như là: xoa bóp, mát-xa, tắm nước thơm, đấm bóp tay chân, soi gương, kẻ mắt, đeo vòng hoa, thoa hương, thoa phấn, bôi kem mặt, đeo vòng tay, búi tóc, mang gậy, mang ống thuốc, mang gươm, che dù, mang dép trang trí, đội khăn xếp, đeo ngọc, mang phất trần, mặc y phục trắng có tua dài. Sa-môn Gotama từ bỏ việc trang điểm và tô điểm, là cơ sở của sự dễ duôi như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói.

๑๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

17. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những câu chuyện vô ích như sau: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh dị, chuyện chiến tranh, chuyện ăn uống, chuyện y phục, chuyện giường nệm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng xóm, chuyện thị tứ, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tào lao, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy. Sa môn Gotama từ bỏ những câu chuyện vô ích như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

๑๘. ‘‘‘ยถา [Pg.8] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเรวจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉาวจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

18. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những cuộc tranh luận như sau: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi mới biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết được Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai, tôi mới thực hành đúng. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lập luận mà ông dày công suy ngẫm đã bị đảo ngược. Luận điểm của ông đã bị bác bỏ. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi mà tìm cách gỡ lại luận điểm của mình, hoặc hãy gỡ rối đi nếu ông có thể.’ Sa môn Gotama từ bỏ những cuộc tranh luận như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

๑๙. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ ‘‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

19. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc đưa tin và làm sứ giả như sau: cho vua chúa, cho các đại thần, cho các Sát đế lỵ, cho các Bà la môn, cho các gia chủ, cho các thanh niên, với những lời nhắn như: ‘Hãy đi đến nơi này, hãy từ nơi kia đến, hãy mang cái này đi, hãy mang cái kia từ nơi đó về.’ Sa môn Gotama từ bỏ việc đưa tin và làm sứ giả như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

๒๐. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ, ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ, ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

20. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại trở thành những kẻ lừa đảo, ba hoa, ra hiệu, ép uổng, và dùng lợi nhỏ để câu lợi lớn. Sa môn Gotama từ bỏ những hành vi lừa đảo và ba hoa như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Phần Trung Giới đã chấm dứt.

มหาสีลํ

Đại Giới

๒๑. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.9], เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

21. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như sau: khoa xem tướng tay chân, khoa đoán điềm, khoa giải thích điềm lạ, khoa giải mộng, khoa xem tướng người, khoa giải điềm chuột cắn, tế lễ bằng lửa, tế lễ bằng muỗng, tế lễ bằng trấu, tế lễ bằng tấm, tế lễ bằng gạo, tế lễ bằng bơ, tế lễ bằng dầu, tế lễ bằng miệng, tế lễ bằng máu; khoa xem tướng chi tiết, khoa trạch địa, khoa chính trị, khoa thuật ở nghĩa địa, khoa trừ tà, khoa thuật trong nhà đất, khoa rắn, khoa độc, khoa bọ cạp, khoa chuột, khoa chim, khoa quạ, khoa đoán tuổi thọ, khoa chống tên, khoa giải tiếng thú. Sa môn Gotama từ bỏ việc sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

๒๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกาลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

22. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như sau: xem tướng ngọc, xem tướng vải, xem tướng gậy, xem tướng giáo, xem tướng gươm, xem tướng tên, xem tướng cung, xem tướng vũ khí, xem tướng phụ nữ, xem tướng đàn ông, xem tướng bé trai, xem tướng bé gái, xem tướng nam nô, xem tướng nữ tỳ, xem tướng voi, xem tướng ngựa, xem tướng trâu, xem tướng bò đực, xem tướng bò cái, xem tướng dê, xem tướng cừu, xem tướng gà, xem tướng cút, xem tướng kỳ đà, xem tướng hoa tai, xem tướng rùa, xem tướng thú. Sa môn Gotama từ bỏ việc sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.”

๒๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

23. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Vua sẽ xuất chinh, vua sẽ không xuất chinh; vua trong nước sẽ tiến công, vua ngoài nước sẽ thoái lui; vua ngoài nước sẽ tiến công, vua trong nước sẽ thoái lui; vua trong nước sẽ chiến thắng, vua ngoài nước sẽ thất bại; vua ngoài nước sẽ chiến thắng, vua trong nước sẽ thất bại. Vị này sẽ chiến thắng, vị kia sẽ thất bại.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy.

๒๔. ‘‘‘ยถา [Pg.10] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

24. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Sẽ có nguyệt thực; sẽ có nhật thực; sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng quỹ đạo; mặt trăng, mặt trời sẽ đi sai quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi đúng quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi sai quỹ đạo; sẽ có sao băng; sẽ có cháy rực các phương trời; sẽ có động đất; sẽ có sấm trời; mặt trăng, mặt trời, các tinh tú sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ lu mờ, sẽ sáng tỏ. Nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này; nhật thực sẽ có kết quả như thế này; tinh thực sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; sao băng sẽ có kết quả như thế này; cháy rực các phương trời sẽ có kết quả như thế này; động đất sẽ có kết quả như thế này; sấm trời sẽ có kết quả như thế này; việc mặt trăng, mặt trời, các tinh tú mọc, lặn, lu mờ, sáng tỏ sẽ có kết quả như thế này.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy.

๒๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

25. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Sẽ được mùa mưa, sẽ bị hạn hán; sẽ được mùa, sẽ bị mất mùa; sẽ được an ổn, sẽ có hiểm nguy; sẽ có bệnh tật, sẽ được khỏe mạnh; thuật đếm tay, thuật tính toán, thuật tổng kế, thi ca, học thuyết duy vật.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy.

๒๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.11], เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สํกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

26. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: làm lễ cưới hỏi, làm lễ hòa giải, làm lễ ly dị, làm phép thu gom tài sản, làm phép phân tán tài sản, làm cho được yêu mến, làm cho bị ghét bỏ, làm cho thai nhi được an ổn, làm cho cứng lưỡi, làm cho cứng hàm, làm chú thuật về tay, làm chú thuật về tai, hỏi qua gương soi, hỏi qua đồng nữ, hỏi chư thiên, thờ cúng mặt trời, thờ cúng Đại Phạm Thiên, phun lửa ra từ miệng, cầu khẩn nữ thần Phước Đức.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy.

๒๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

27. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ tạ ơn, chữa trị ma ám, học thuật về đất, làm cho người nam hoạn thành nam nhân, làm cho nam nhân thành người nam hoạn, xem đất cất nhà, làm lễ trấn trạch, súc miệng, tắm rửa, cúng dường bằng lửa, làm cho ói mửa, làm cho xổ瀉, làm cho xổ lên trên, làm cho xổ xuống dưới, làm cho xổ qua đường đầu, chế dầu thoa tai, chế dầu nhỏ mắt, chữa bệnh bằng cách hít thuốc qua mũi, thuốc nhỏ mắt, thuốc nhỏ mắt đối trị, chữa bệnh mắt, phẫu thuật, chữa bệnh trẻ em, cho các loại thuốc rễ cây, đắp và gỡ các loại thuốc.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy.

‘‘อิทํ โข, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

Này các Tỷ-kheo, đó chỉ là những giới đức nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là những giới đức mà phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Đại Giới đã chấm dứt.

ปุพฺพนฺตกปฺปิกา

Những người suy luận về quá khứ

๒๘. ‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, อญฺเญว ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. กตเม จ เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ?

28. Này các tỳ khưu, có những pháp khác sâu sắc, khó thấy, khó giác ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tự mình thể nhập rồi tuyên thuyết, và do những pháp ấy mà những người tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, mới có thể nói lên được. Và này các tỳ khưu, những pháp ấy là gì, những pháp sâu sắc, khó thấy, khó giác ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tự mình thể nhập rồi tuyên thuyết, và do những pháp ấy mà những người tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, mới có thể nói lên được?

๒๙. ‘‘สนฺติ[Pg.12], ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน, ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ?

29. Này các tỳ khưu, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người suy luận về quá khứ, có những quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau dựa trên mười tám cơ sở. Và những vị sa-môn, bà-la-môn ấy, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà là những người suy luận về quá khứ, có những quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau dựa trên mười tám cơ sở?

สสฺสตวาโท

Thường kiến luận

๓๐. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา, สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

30. Này các tỳ khưu, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người theo thường kiến luận, họ tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở. Và những vị sa-môn, bà-la-môn ấy, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà là những người theo thường kiến luận, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở?

๓๑. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ( ) อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

31. Này các tỳ khưu, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều trăm kiếp, nhiều ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết.

‘‘โส เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย [Pg.13] อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ; và những chúng sanh ấy cứ mãi lang thang, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng tự ngã và thế giới vẫn tồn tại y như trạng thái thường hằng. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều trăm kiếp, nhiều ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ; và những chúng sanh ấy cứ mãi lang thang, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng tự ngã và thế giới vẫn tồn tại y như trạng thái thường hằng.’ Này các tỳ khưu, đây là cơ sở thứ nhất, do nương vào đó, do dựa vào đó mà một số sa-môn, bà-la-môn theo thường kiến luận đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng.

๓๒. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

32. Và trường hợp thứ hai, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà những vị sa-môn, bà-la-môn theo thường kiến luận đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng? Này các tỳ khưu, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết.

‘‘โส [Pg.14] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ. อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng. Vì sao vậy? Bởi vì, do ta tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, ta đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại. Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng.

๓๓. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

33. Và trong trường hợp thứ ba, các Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính theo thuyết thường hằng, dựa vào đâu, nương vào đâu mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng.

‘‘โส [Pg.15] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng. Vì sao vậy? Bởi vì, do ta tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, ta đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng.

๓๔. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี, โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

34. Và trong trường hợp thứ tư, các Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính theo thuyết thường hằng, dựa vào đâu, nương vào đâu mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người có lý luận, có thẩm sát. Vị ấy, dựa trên sự suy luận, theo đuổi sự thẩm sát, và bằng trí tuệ của riêng mình, đã nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng.

๓๕. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

35. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn và Bà-la-môn theo thuyết thường hằng ấy đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng dựa trên bốn trường hợp này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết thường hằng mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng, tất cả họ đều tuyên bố như vậy dựa trên bốn trường hợp này, hoặc một trong số đó; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác.

๓๖. ‘‘ตยิทํ[Pg.16], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ, ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ; ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

36. Này các Tỳ kheo, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có những xu hướng như vậy, sẽ có những cảnh giới tương lai như vậy’. Như Lai biết rõ điều đó, và Ngài biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa. Và sự biết rõ đó, Ngài không bám víu. Vì không bám víu, đối với Ngài, Niết bàn được biết rõ một cách cá nhân. Này các Tỳ kheo, sau khi đã biết rõ như thật về sự sinh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai được giải thoát không còn chấp thủ.

๓๗. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

37. Này các Tỳ kheo, đây chính là những pháp sâu xa, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm tư duy, vi diệu, chỉ bậc hiền trí mới có thể thấu hiểu, những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những người muốn tán thán Như Lai một cách chân chánh, đúng như thật, có thể tán thán.

ปฐมภาณวาโร.

Phẩm Tụng Thứ Nhất.

เอกจฺจสสฺสตวาโท

Thuyết Một Phần Thường Hằng

๓๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

38. Này các Tỳ kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường dựa trên bốn cơ sở. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, y cứ vào đâu mà chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, và tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường dựa trên bốn cơ sở?

๓๙. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก สํวฏฺฏติ. สํวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรสํวตฺตนิกา โหนฺติ. เต ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

39. Này các Tỳ kheo, có thời điểm, vào một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới hoại diệt, phần lớn chúng sanh được sanh về cõi Quang Âm. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài.

๔๐. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก วิวฏฺฏติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ ปาตุภวติ. อถ โข อญฺญตโร สตฺโต อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชติ. โส [Pg.17] ตตฺถ โหติ มโนมโย ปีติภกฺโข สยํปโภ อนฺตลิกฺขจโร สุภฏฺฐายี, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐติ.

40. Này các Tỳ kheo, có thời điểm, vào một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới thành lập, một cung điện Phạm thiên trống không xuất hiện. Bấy giờ, một chúng sanh nào đó, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, từ cõi Quang Âm mệnh chung, sanh vào cung điện Phạm thiên trống không ấy. Ở đó, vị ấy do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài.

๔๑. ‘‘ตสฺส ตตฺถ เอกกสฺส ทีฆรตฺตํ นิวุสิตตฺตา อนภิรติ ปริตสฺสนา อุปปชฺชติ – ‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’นฺติ. อถ อญฺเญปิ สตฺตา อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชนฺติ ตสฺส สตฺตสฺส สหพฺยตํ. เตปิ ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

41. Ở đó, do sống một mình trong một thời gian dài, vị chúng sanh ấy sanh tâm không hoan hỷ và khao khát: ‘Ôi, mong sao các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’. Bấy giờ, các chúng sanh khác, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, từ cõi Quang Âm mệnh chung, sanh vào cung điện Phạm thiên làm bạn đồng hành với chúng sanh ấy. Họ cũng ở đó, do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài.

๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหมสฺมิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. มยา อิเม สตฺตา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? มมญฺหิ ปุพฺเพ เอตทโหสิ – ‘‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’’นฺติ. อิติ มม จ มโนปณิธิ, อิเม จ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ.

42. Này các Tỳ kheo, ở đó, chúng sanh nào sanh trước tiên, vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh. Những chúng sanh này do ta tạo ra. Tại sao vậy? Vì trước đây ta đã có ý nghĩ rằng: “Ôi, mong sao các chúng sanh khác cũng đến nơi này!”. Chính do ý nguyện của ta mà những chúng sanh này đã đến đây’.

‘‘เยปิ เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เตสมฺปิ เอวํ โหติ – ‘อยํ โข ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. อิมินา มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมญฺหิ มยํ อทฺทสาม อิธ ปฐมํ อุปปนฺนํ, มยํ ปนมฺห ปจฺฉา อุปปนฺนา’ติ.

Và những chúng sanh sanh sau đó, họ cũng có ý nghĩ như sau: ‘Vị Phạm thiên đáng kính này là Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh. Chúng ta được tạo ra bởi vị Phạm thiên đáng kính này. Tại sao vậy? Vì chúng ta đã thấy vị này sanh trước ở đây, còn chúng ta thì sanh sau’.

๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน, โส ทีฆายุกตโร จ โหติ วณฺณวนฺตตโร จ มเหสกฺขตโร จ. เย ปน เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เต อปฺปายุกตรา จ โหนฺติ ทุพฺพณฺณตรา จ อปฺเปสกฺขตรา จ.

43. Này các Tỳ kheo, ở đó, chúng sanh nào sanh trước tiên, vị ấy có tuổi thọ dài hơn, dung sắc đẹp hơn, và oai lực lớn hơn. Còn những chúng sanh sanh sau đó, họ có tuổi thọ ngắn hơn, dung sắc xấu hơn, và oai lực kém hơn.

๔๔. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน [Pg.18] อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

44. Này các Tỳ kheo, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó từ cõi ấy mệnh chung, đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ vào sự nhiệt tâm, sự tinh tấn, sự chuyên cần, sự không lơ là, và sự tác ý chân chánh, vị ấy đạt được một loại định tâm, mà trong tâm định tĩnh ấy, vị ấy nhớ lại kiếp sống trước đó, nhưng không nhớ xa hơn nữa.

‘‘โส เอวมาห – ‘โย โข โส ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ, เยน มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, โส นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา เตน โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, เต มยํ อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Vị Phạm thiên đáng kính kia, là Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh, vị Phạm thiên đáng kính đã tạo ra chúng ta, vị ấy là thường hằng, bền vững, vĩnh cửu, không có bản chất biến đổi, sẽ tồn tại mãi mãi như vậy. Còn chúng ta, những người được vị Phạm thiên đáng kính ấy tạo ra, chúng ta là vô thường, không bền vững, tuổi thọ ngắn ngủi, có bản chất phải mệnh chung, đã đến cõi này’. Này các Tỳ kheo, đây là cơ sở thứ nhất, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, và tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường.

๔๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, ขิฑฺฑาปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

45. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ hai, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, có các vị chư thiên tên là Hý Phẫn Thiên (Khiḍḍāpadosikā). Các vị ấy sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, niệm của các vị ấy bị thất lạc. Do thất niệm, các vị chư thiên ấy mệnh chung từ thân ấy.”

๔๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

46. “Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ thân ấy, đến cõi này. Sau khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nỗ lực, tinh tấn, chuyên cần, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm đến mức mà trong tâm định tĩnh, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.”

‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ น สมฺมุสฺสติ. สติยา [Pg.19] อสมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ; นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหริมฺหา. เตสํ โน อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

“Vị ấy nói như sau: ‘Các vị chư thiên Tôn giả nào không phải là Hý Phẫn Thiên, các vị ấy không sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do các vị ấy không sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, nên niệm của các vị ấy không bị thất lạc. Do không thất niệm, các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ thân ấy; các vị ấy là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi. Còn chúng tôi, những người đã là Hý Phẫn Thiên, chúng tôi đã sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do chúng tôi sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, nên niệm của chúng tôi bị thất lạc. Do thất niệm, chúng tôi đã mệnh chung từ thân ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, có bản chất phải mệnh chung, và đã đến cõi này.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.”

๔๗. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, มโนปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

47. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ ba, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, có các vị chư thiên tên là Tâm Phẫn Thiên (Manopadosikā). Các vị ấy nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của các vị ấy trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân của các vị ấy mệt mỏi và tâm cũng mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy mệnh chung từ thân ấy.”

๔๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

48. “Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ thân ấy, đến cõi này. Sau khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nỗ lực, tinh tấn, chuyên cần, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm đến mức mà trong tâm định tĩnh, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.”

‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น มโนปโทสิกา, เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ นปฺปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ อปฺปทุฏฺฐจิตฺตา อกิลนฺตกายา อกิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ, นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา มโนปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายิมฺหา. เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูสิมฺหา, เต มยํ อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ[Pg.20]. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

“Vị ấy nói như sau: ‘Các vị chư thiên Tôn giả nào không phải là Tâm Phẫn Thiên, các vị ấy không nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do không nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của các vị ấy không trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm không sân hận đối với nhau, thân của các vị ấy không mệt mỏi và tâm cũng không mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ thân ấy, các vị ấy là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi. Còn chúng tôi, những người đã là Tâm Phẫn Thiên, chúng tôi đã nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do chúng tôi nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của chúng tôi đã trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân của chúng tôi mệt mỏi và tâm cũng mệt mỏi. Như vậy, chúng tôi đã mệnh chung từ thân ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, có bản chất phải mệnh chung, và đã đến cõi này.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.”

๔๙. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘ยํ โข อิทํ วุจฺจติ จกฺขุํ อิติปิ โสตํ อิติปิ ฆานํ อิติปิ ชิวฺหา อิติปิ กาโย อิติปิ, อยํ อตฺตา อนิจฺโจ อทฺธุโว อสสฺสโต วิปริณามธมฺโม. ยญฺจ โข อิทํ วุจฺจติ จิตฺตนฺติ วา มโนติ วา วิญฺญาณนฺติ วา อยํ อตฺตา นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสตี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

49. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ tư, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người lý luận, biện giải. Vị ấy, sau khi suy luận, tìm tòi, dựa vào sự thông minh của bản thân, nói như sau: ‘Cái được gọi là mắt, tai, mũi, lưỡi, hay thân, tự ngã này là vô thường, không bền vững, không vĩnh cửu, có bản chất biến đổi. Còn cái được gọi là tâm, hay ý, hay thức, tự ngã này là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không có bản chất biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.”

๕๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

50. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người có quan điểm một phần thường còn, một phần không thường còn, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn, dựa trên bốn cơ sở này. Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào có quan điểm một phần thường còn, một phần không thường còn, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn, tất cả họ đều tuyên bố dựa trên bốn cơ sở này, hoặc một trong số đó; ngoài những cơ sở này ra, không có cơ sở nào khác.

๕๑. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

51. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường kiến giải này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có xu hướng như vậy, sẽ có cảnh giới tương lai như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, và khi biết điều đó, Ngài không bám víu. Vì không bám víu, đối với Ngài, Niết-bàn được biết đến ngay trong tự thân. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai được giải thoát do không còn chấp thủ.

๕๒. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ [Pg.21] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

52. Này các Tỳ khưu, đây là những pháp thâm sâu, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc hiền trí mới có thể thấu hiểu, mà Như Lai, sau khi tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, có thể nói lên lời tán thán.

อนฺตานนฺตวาโท

Thuyết Hữu Biên và Vô Biên

๕๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

53. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, họ tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở?

๕๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ.

54. Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới là hữu biên.

‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này là hữu biên, có chu vi. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới là hữu biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này là hữu biên, có chu vi.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ nhất, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên.

๕๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ.

55. Và ở trường hợp thứ hai, các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới là vô biên.

‘‘โส เอวมาห – ‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ[Pg.22], ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi,” lời của họ là sai lầm. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới là vô biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này là vô biên, không có giới hạn.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ hai, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên.

๕๖. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี.

56. Và ở trường hợp thứ ba, các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới theo chiều trên và dưới là hữu biên, còn theo chiều ngang là vô biên.

‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi,” lời của họ là sai lầm. Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là vô biên, không có giới hạn,” lời của họ cũng là sai lầm. Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới theo chiều trên và dưới là hữu biên, còn theo chiều ngang là vô biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ ba, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên.

๕๗. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘เนวายํ โลโก อนฺตวา, น ปนานนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เนวายํ โลโก อนฺตวา[Pg.23], น ปนานนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

57. Và trường hợp thứ tư, này các Tỳ khưu, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Ở đây, này các Tỳ khưu, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người lý luận, là người biện giải. Vị ấy, sau khi suy luận, sau khi thẩm sát, dựa vào sự thông minh của bản thân, đã nói như sau: ‘Thế giới này không phải hữu biên, cũng không phải vô biên. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi tròn,” lời nói của họ là sai lầm. Cả những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này là vô biên, không có giới hạn,” lời nói của họ cũng sai lầm. Cả những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên,” lời nói của họ cũng sai lầm. Thế giới này không phải hữu biên, cũng không phải vô biên.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên.

๕๘. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

58. Này các Tỳ khưu, chính do bốn trường hợp này mà các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết hữu biên và vô biên mà tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên, tất cả họ đều tuyên bố dựa trên chính bốn trường hợp này, hoặc một trong số các trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác.

๕๙. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

59. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có xu hướng như vậy, sẽ có đời sau như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và biết rõ cả điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng Ngài không bám víu vào sự hiểu biết đó. Và vì không bám víu, tự thân Ngài đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát không còn chấp thủ.

๖๐. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

60. Này các Tỳ khưu, đây chính là những pháp thâm sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi diệu, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những ai muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ có thể nói lên lời tán thán.

อมราวิกฺเขปวาโท

Thuyết Ngụy Biện Bất Định

๖๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ?

61. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, họ đã dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định dựa trên bốn trường hợp. Và này các Tỳ khưu, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định ấy, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, lại dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định dựa trên bốn trường hợp?

๖๒. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ [Pg.24] กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘อิทํ กุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตํ มมสฺส มุสา. ยํ มมสฺส มุสา, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส มุสาวาทภยา มุสาวาทปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

62. Ở đây, này các Tỳ khưu, có Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta, trong khi không biết như thật: “Đây là thiện,” và không biết như thật: “Đây là bất thiện,” mà lại trả lời rằng: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện,” thì điều đó đối với ta sẽ là lời nói dối. Điều gì là lời nói dối đối với ta, điều đó sẽ là sự phiền não cho ta. Điều gì là sự phiền não cho ta, điều đó sẽ là chướng ngại cho ta.’ Do vậy, vì sợ nói dối, vì ghê tởm lời nói dối, vị ấy không trả lời: ‘Đây là thiện,’ cũng không trả lời: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ nhất, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, lại dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định.

๖๓. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา. ยตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา, ตํ มมสฺส อุปาทานํ. ยํ มมสฺส อุปาทานํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อุปาทานภยา อุปาทานปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา [Pg.25] ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

63. “Này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ hai, do dựa vào đâu, do duyên vào đâu mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta không biết như thật về “đây là thiện,” không biết như thật về “đây là bất thiện,” mà lại tuyên bố: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện,” thì do việc ấy, nơi ta có thể khởi lên dục, hoặc tham, hoặc sân, hoặc hận. Khi nơi ta có dục, hoặc tham, hoặc sân, hoặc hận, điều ấy sẽ là sự chấp thủ của ta. Cái gì là sự chấp thủ của ta, điều ấy sẽ là sự phiền não của ta. Cái gì là sự phiền não của ta, điều ấy sẽ là chướng ngại của ta.’ Do vậy, vị ấy vì sợ hãi sự chấp thủ, vì ghê tởm sự chấp thủ, nên không tuyên bố: ‘Đây là thiện,’ cũng không tuyên bố: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, vị ấy rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do dựa vào đó, do duyên vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh.

๖๔. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ. สนฺติ หิ โข สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา, เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ, เต มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ. เย มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ, เตสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ. เยสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อนุโยคภยา อนุโยคปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

64. “Này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ ba, do dựa vào đâu, do duyên vào đâu mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta không biết như thật về “đây là thiện,” không biết như thật về “đây là bất thiện,” mà lại tuyên bố: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện.” Có những vị Sa-môn, Bà-la-môn là bậc trí, tinh tế, thông thạo tà thuyết của người khác, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên sợi lông. Các vị ấy dường như đi khắp nơi, dùng trí tuệ để phá vỡ các tà kiến. Các vị ấy có thể chất vấn ta, tra hỏi ta, chỉ trích ta về vấn đề ấy. Khi bị các vị ấy chất vấn, tra hỏi, chỉ trích, ta có thể không trả lời được một cách thỏa đáng. Khi ta không trả lời được một cách thỏa đáng, điều ấy sẽ là sự phiền não của ta. Cái gì là sự phiền não của ta, điều ấy sẽ là chướng ngại của ta.’ Do vậy, vị ấy vì sợ hãi bị chất vấn, vì ghê tởm bị chất vấn, nên không tuyên bố: ‘Đây là thiện,’ cũng không tuyên bố: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, vị ấy rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, do dựa vào đó, do duyên vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh.

๖๕. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา มนฺโท โหติ โมมูโห. โส มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ เม [Pg.26] อสฺส, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. ‘นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา …เป… ‘นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เจ เม อสฺส, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

65. “Và này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ tư, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó là người đần độn, ngu muội. Do sự đần độn, do sự ngu muội, vị ấy khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, liền rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn: ‘Nếu ông hỏi tôi rằng: “Có thế giới khác hay không?” và nếu tôi cho rằng: “Có thế giới khác,” thì tôi sẽ trả lời cho ông rằng: “Có thế giới khác.” Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là như thế kia, tôi không cho là khác đi, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’ ‘Không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Nếu ông hỏi tôi rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết hay sao?” và nếu tôi cho rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết,” thì tôi sẽ trả lời cho ông rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết.” Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là như thế kia, tôi không cho là khác đi, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn.”

๖๖. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

66. “Này các Tỳ khưu, chính do bốn trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn, thì tất cả họ đều rơi vào (sự ngụy biện) bằng chính bốn trường hợp này, hoặc bằng một trong các trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác... (như trên)... nhờ đó mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng với sự thật, sẽ nói lên lời tán thán.”

อธิจฺจสมุปฺปนฺนวาโท

Thuyết Vô Nhân Sanh Khởi

๖๗. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา [Pg.27] กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ?

67. “Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là những người theo thuyết vô nhân sanh khởi, họ tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân trên hai cơ sở. Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà họ là những người theo thuyết vô nhân sanh khởi, lại tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân trên hai cơ sở?”

๖๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, อสญฺญสตฺตา นาม เทวา. สญฺญุปฺปาทา จ ปน เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต สญฺญุปฺปาทํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ ปุพฺเพ นาโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ อหุตฺวา สนฺตตาย ปริณโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

68. “Này các Tỳ khưu, có các vị trời tên là Vô Tưởng. Và do sự sanh khởi của tưởng, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó. Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là có chúng sanh nào đó mệnh chung từ cõi đó rồi sanh lại vào cõi này. Khi đã sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nhiệt tâm, tinh cần, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy chứng đắc được định tâm đến mức mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại được sự sanh khởi của tưởng, nhưng không nhớ được gì xa hơn nữa. Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân. Vì sao vậy? Vì trước đây ta không có, nay ta từ chỗ không có đã biến thành có.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ nhất, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.”

๖๙. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

69. “Và này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ hai, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái vô nhân sanh khởi lại tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó là người có lý luận, có thẩm sát. Vị ấy, dựa trên sự suy luận, theo đuổi sự thẩm sát, và bằng sự biện tài của riêng mình, đã nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.”

๗๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

70. “Này các Tỳ khưu, chính do hai trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào thuộc phái vô nhân sanh khởi, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân, thì tất cả họ đều tuyên bố bằng chính hai trường hợp này, hoặc bằng một trong hai trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác... (như trên)... nhờ đó mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng với sự thật, sẽ nói lên lời tán thán.”

๗๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.28] วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตมารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

71. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, là những người suy xét về quá khứ, những người có tà kiến về quá khứ, đã dựa vào quá khứ để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng mười tám luận xứ. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào là những người suy xét về quá khứ, những người có tà kiến về quá khứ, đã dựa vào quá khứ để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến, thì tất cả các vị ấy đều tuyên thuyết bằng mười tám luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác.

๗๒. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

72. Này các tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều ấy: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ và bám víu như vậy, sẽ có những cảnh giới như vậy, sẽ có những đời sau như vậy.’ Như Lai biết rõ điều ấy, và biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng sự hiểu biết ấy Như Lai không bám víu. Và vì không bám víu, nên tự thân Như Lai đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các tỳ khưu, sau khi đã tuệ tri như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát do không còn chấp thủ.

๗๓. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

73. Này các tỳ khưu, đây chính là những pháp sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri; những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán.

ทุติยภาณวาโร.

Phần tụng thứ hai.

อปรนฺตกปฺปิกา

Những người suy xét về tương lai

๗๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน, อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ?

74. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn là những người suy xét về tương lai, những người có tà kiến về tương lai; họ dựa vào tương lai để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng bốn mươi bốn luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà là những người suy xét về tương lai, những người có tà kiến về tương lai, đã dựa vào tương lai để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng bốn mươi bốn luận xứ?

สญฺญีวาโท

Thuyết hữu tưởng

๗๕. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เต [Pg.29] จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ?

75. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ?

๗๖. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ… เอกตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… นานตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… ปริตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… อปฺปมาณสญฺญี อตฺตา โหติ… เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ… เอกนฺตทุกฺขี อตฺตา โหติ. สุขทุกฺขี อตฺตา โหติ. อทุกฺขมสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

76. Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã không có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc...’ cho đến ‘...Tự ngã không có sắc cũng không phải không có sắc...’ ‘Tự ngã là hữu biên...’ ‘Tự ngã là vô biên...’ ‘Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên...’ ‘Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên...’ ‘Tự ngã có tưởng đồng nhất...’ ‘Tự ngã có tưởng dị biệt...’ ‘Tự ngã có tưởng hữu hạn...’ ‘Tự ngã có tưởng vô lượng...’ ‘Tự ngã hoàn toàn an lạc...’ ‘Tự ngã hoàn toàn đau khổ.’ ‘Tự ngã vừa an lạc vừa đau khổ.’ ‘Tự ngã không khổ không lạc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’

๗๗. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว โสฬสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

77. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, những người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ này. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, thì tất cả các vị ấy đều chủ trương bằng mười sáu luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác... cho đến... và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán.

อสญฺญีวาโท

Thuyết vô tưởng

๗๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ?

78. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết vô tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết vô tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ?

๗๙. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

79. Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã không có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc...’ cho đến ‘...Tự ngã không có sắc cũng không phải không có sắc...’ ‘Tự ngã là hữu biên...’ ‘Tự ngã là vô biên...’ ‘Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên...’ ‘Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’

๘๐. ‘‘อิเมหิ [Pg.30] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

80. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, những người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ này. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào theo thuyết vô tưởng sau khi chết, chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, thì tất cả các vị ấy đều chủ trương bằng tám luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác... cho đến... và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán.

เนวสญฺญีนาสญฺญีวาโท

Thuyết phi tưởng phi phi tưởng

๘๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ?

81. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, bằng tám luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, bằng tám luận xứ?

๘๒. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ ‘อรูปี อตฺตา โหติ…เป… รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

82. Họ tuyên bố rằng: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết được an ổn, là phi tưởng phi phi tưởng.’ Họ tuyên bố rằng: ‘Tự ngã không có sắc, ... (như trên) ... Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc ... Tự ngã không có sắc cũng không không có sắc ... Tự ngã là hữu biên ... Tự ngã là vô biên ... Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên ... Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên, sau khi chết được an ổn, là phi tưởng phi phi tưởng.’

๘๓. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

83. Này các Tỳ-khưu, chính do tám trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người theo thuyết sinh tồn thượng phần và chủ thuyết phi tưởng phi phi tưởng, đã tuyên bố về một tự ngã sinh tồn thượng phần là phi tưởng phi phi tưởng. Này các Tỳ-khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người theo thuyết sinh tồn thượng phần và chủ thuyết phi tưởng phi phi tưởng, tuyên bố về một tự ngã sinh tồn thượng phần là phi tưởng phi phi tưởng, tất cả họ đều tuyên bố dựa vào chính tám trường hợp này ... (như trên) ... là những điều mà khi nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, chân thật, người ta sẽ nói.

อุจฺเฉทวาโท

Thuyết Đoạn Diệt

๘๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต [Pg.31] สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ?

84. Này các Tỳ-khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu, dựa vào bảy trường hợp. Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người theo thuyết đoạn diệt, đã y cứ vào đâu, đã dựa vào đâu mà tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu, dựa vào bảy trường hợp?

๘๕. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

85. Này các Tỳ-khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó có lời nói và quan điểm như vầy: ‘Thưa ngài, vì rằng tự ngã này có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, do cha mẹ sinh ra, nên khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๘๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี กามาวจโร กพฬีการาหารภกฺโข. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

86. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, thuộc cõi trời, có sắc, thuộc cõi Dục, ăn đoàn thực. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๘๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

87. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, thuộc cõi trời, có sắc, do ý tạo thành, có đủ mọi chi phần lớn nhỏ, các căn không thiếu sót. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๘๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา [Pg.32] สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘‘อนนฺโต อากาโส’’ติ อากาสานญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

88. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các dị biệt tưởng, (quán niệm) “hư không là vô biên”, nên đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๘๙. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

89. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (quán niệm) “thức là vô biên”, nên đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๙๐. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, โส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘นตฺถิ กิญฺจี’’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

90. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán niệm) “không có gì cả”, nên đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu.

๙๑. ‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา [Pg.33] สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘สนฺตเมตํ ปณีตเมต’’นฺติ เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

91. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa được đoạn diệt hoàn toàn. Này hiền hữu, có một cái ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ và đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ do tu tập rằng: ‘Cái này là tịch tịnh, cái này là vi diệu’. Cái ngã ấy, hiền hữu không biết, không thấy. Tôi biết, tôi thấy cái ngã ấy. Này hiền hữu, cái ngã ấy, sau khi thân hoại, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không còn tồn tại sau khi chết. Này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này mới được đoạn diệt hoàn toàn’. Như vậy, một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu.

๙๒. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว สตฺตหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

92. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết đoạn kiến ấy đã chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu dựa trên bảy luận cứ này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết đoạn kiến, chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, tất cả họ đều chủ trương dựa trên bảy luận cứ này... (v.v.)... những điều mà khi nói lên một cách đúng đắn sẽ là lời tán thán Như Lai đúng như thật.

ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาโท

Thuyết Niết-bàn Ngay Trong Hiện Tại

๙๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ?

93. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết Niết-bàn ngay trong hiện tại, chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu dựa trên năm luận cứ. Và các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, y cứ vào đâu, mà theo thuyết Niết-bàn ngay trong hiện tại, chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu dựa trên năm luận cứ?

๙๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

94. Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Này hiền hữu, khi nào cái ngã này được cung phụng, được đầy đủ năm dục trưởng, và hưởng thụ chúng, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu.

๙๕. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห –‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? กามา หิ, โภ, อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา, เตสํ วิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ [Pg.34] อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

95. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Này hiền hữu, vì các dục là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại; do sự biến đổi và đổi khác của chúng mà sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu.

๙๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ วิตกฺกิตํ วิจาริตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

96. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có tầm và tứ, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do làm cho tầm và tứ lắng dịu, đạt được nội tĩnh nhất tâm, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái không tầm, không tứ, do định sanh, có hỷ và lạc, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu.

๙๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ ปีติคตํ เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ, สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

97. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có hỷ, một sự hân hoan của tâm, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, cảm nhận sự lạc bằng thân, chứng và trú Tam thiền, trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘người trú xả, chánh niệm, lạc trú’, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu.

๙๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ สุขมิติ เจตโส อาโภโค, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

98. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có sự hướng tâm đến lạc, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do xả lạc, xả khổ, và do hỷ và ưu đã diệt từ trước, chứng và trú Tứ thiền, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu.

๙๙. ‘‘อิเมหิ [Pg.35] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ปญฺจหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

99. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người chủ trương Niết-bàn hiện tại, đã trình bày Niết-bàn tối thượng hiện tại của chúng sanh hiện hữu bằng năm luận điểm này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người chủ trương Niết-bàn hiện tại, trình bày Niết-bàn tối thượng hiện tại của chúng sanh hiện hữu, tất cả họ đều trình bày bằng chính năm luận điểm này... (v.v.)... nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên.

๑๐๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

100. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người suy luận về tương lai, những người có quan điểm về tương lai, đã dựa vào tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng bốn mươi bốn luận điểm này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người suy luận về tương lai, những người có quan điểm về tương lai, dựa vào tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều tuyên thuyết bằng chính bốn mươi bốn luận điểm này... (v.v.)... nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên.

๑๐๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ.

101. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người suy luận về quá khứ, những người suy luận về tương lai, những người suy luận về quá khứ và tương lai, những người có quan điểm về quá khứ và tương lai, đã dựa vào quá khứ và tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng sáu mươi hai luận điểm này.

๑๐๒. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

102. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người suy luận về quá khứ, những người suy luận về tương lai, những người suy luận về quá khứ và tương lai, những người có quan điểm về quá khứ và tương lai, dựa vào quá khứ và tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều tuyên thuyết bằng chính sáu mươi hai luận điểm này, hoặc bằng một trong số các luận điểm ấy; ngoài ra không có luận điểm nào khác.

๑๐๓. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

103. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường kiến giải này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có những xu hướng như vậy, sẽ có những cảnh giới tương lai như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và Ngài còn biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng Ngài không bám víu vào sự hiểu biết đó. Vì không bám víu, nên tự thân Ngài đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát do không còn chấp thủ.

๑๐๔. ‘‘อิเม [Pg.36] โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

104. Này các Tỳ khưu, đây là những pháp sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể thấu hiểu, mà Như Lai sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ đã tuyên thuyết; nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên.

ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตวาโร

Phẩm về sự run rẩy và dao động

๑๐๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

105. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết thường hằng, trình bày rằng tự ngã và thế giới là thường hằng bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๐๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

106. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, trình bày rằng tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๐๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

107. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, trình bày rằng thế giới là hữu biên và vô biên bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๐๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

108. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người ngụy biện, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, đã rơi vào sự lẩn tránh bằng lời nói, sự ngụy biện, bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๐๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

109. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết ngẫu nhiên sanh, trình bày rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách ngẫu nhiên bằng hai luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๑๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.37] วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

110. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người suy luận về quá khứ, những người có quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng mười tám luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๑๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

111. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người chủ trương sau khi chết còn có tưởng, trình bày rằng tự ngã sau khi chết còn có tưởng bằng mười sáu luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๑๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

112. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người chủ trương sau khi chết không có tưởng, trình bày rằng tự ngã sau khi chết không có tưởng bằng tám luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động.

๑๑๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

113. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục).

๑๑๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

114. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố sự đoạn diệt, sự hoại diệt, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên bảy luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục).

๑๑๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

115. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết Niết bàn hiện tại, họ tuyên bố Niết bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên năm luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục).

๑๑๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

116. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về tương lai, theo đuổi các quan điểm về tương lai, liên quan đến tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên bốn mươi bốn luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục).

๑๑๗. ‘‘ตตฺร[Pg.38], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

117. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, và suy tưởng về tương lai, và suy tưởng về quá khứ và tương lai, theo đuổi các quan điểm về quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên sáu mươi hai luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục).

ผสฺสปจฺจยาวาโร

Phần Về Duyên Xúc

๑๑๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

118. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết thường kiến, họ tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๑๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

119. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

120. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, họ tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

121. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, họ rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện không dứt, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

122. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết vô nhân sanh, họ tuyên bố tự ngã và thế giới sanh khởi không do nhân, dựa trên hai luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

123. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, theo đuổi các quan điểm về quá khứ, liên quan đến quá khứ, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên mười tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

124. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết có tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là có tưởng, dựa trên mười sáu luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๕. ‘‘ตตฺร[Pg.39], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

125. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là vô tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

126. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

127. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố sự đoạn diệt, sự hoại diệt, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên bảy luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

128. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết Niết bàn hiện tại, họ tuyên bố Niết bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên năm luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๒๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

129. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về tương lai, theo đuổi các quan điểm về tương lai, liên quan đến tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên bốn mươi bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

๑๓๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

130. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, và suy tưởng về tương lai, và suy tưởng về quá khứ và tương lai, theo đuổi các quan điểm về quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên sáu mươi hai luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có.

เนตํ ฐานํ วิชฺชติวาโร

Phần Về Không Có Trường Hợp Ấy

๑๓๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

131. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết thường kiến, họ tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng, dựa trên bốn luận cứ. Việc họ sẽ cảm thọ mà không có xúc, trường hợp này không xảy ra.

๑๓๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจ อสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

132. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường, dựa trên bốn luận cứ. Việc họ sẽ cảm thọ mà không có xúc, trường hợp này không xảy ra.

๑๓๓. ‘‘ตตฺร[Pg.40], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

133. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

134. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, đã rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện không dứt khoát, dựa trên bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

135. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngẫu nhiên sinh, tuyên bố tự ngã và thế giới là ngẫu nhiên sinh dựa trên hai cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

136. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ, có quan điểm theo quá khứ, liên quan đến quá khứ, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên mười tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

137. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là có tưởng dựa trên mười sáu cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

138. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là vô tưởng dựa trên tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๓๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

139. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng dựa trên tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๔๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

140. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết đoạn diệt, tuyên bố sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu dựa trên bảy cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๔๑. ‘‘ตตฺร[Pg.41], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

141. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết Niết-bàn hiện tại, tuyên bố Niết-bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sinh đang hiện hữu dựa trên năm cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

142. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết tương lai, có quan điểm theo tương lai, liên quan đến tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên bốn mươi bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

๑๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

143. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ, và người theo thuyết tương lai, và người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên sáu mươi hai cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra.

ทิฏฺฐิคติกาธิฏฺฐานวฏฺฏกถา

Lời thuyết giảng về vòng luân hồi của sự chấp thủ vào các tà kiến.

๑๔๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา…เป… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, สพฺเพ เต ฉหิ ผสฺสายตเนหิ ผุสฺส ผุสฺส ปฏิสํเวเทนฺติ เตสํ เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ.

144. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết thường hằng, tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở; và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết một phần thường hằng, một phần không thường hằng... cho đến... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu biên và vô biên... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngụy biện... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngẫu nhiên sinh... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết vô tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết đoạn diệt... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết Niết-bàn hiện tại... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết tương lai... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên sáu mươi hai cơ sở; tất cả họ đều cảm nhận qua sự xúc chạm, xúc chạm với sáu xứ xúc. Do duyên thọ của họ mà ái sinh khởi; do duyên ái mà thủ sinh khởi; do duyên thủ mà hữu sinh khởi; do duyên hữu mà sinh sinh khởi; do duyên sinh mà già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sinh khởi.

วิวฏฺฏกถาทิ

Lời thuyết giảng về sự thoát khỏi vòng luân hồi, v.v.

๑๔๕. ‘‘ยโต [Pg.42] โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อิเมหิ สพฺเพเหว อุตฺตริตรํ ปชานาติ.

145. Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ-khưu biết rõ như thật về sự sinh khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự nguy hại, và sự thoát ly của sáu xứ xúc, vị ấy biết một cách vượt trội hơn tất cả những vị này.

๑๔๖. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา, เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ.

146. Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, dù là người theo thuyết quá khứ, hay người theo thuyết tương lai, hay người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau; tất cả họ đều bị bao trùm trong lưới bởi sáu mươi hai cơ sở này. Dù họ có trồi lên, họ cũng trồi lên ngay trong lưới này, bị dính mắc ở đây. Bị bao gồm ở đây, họ trồi lên ngay trong lưới này, bị bao trùm.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทกฺโข เกวฏฺโฏ วา เกวฏฺฏนฺเตวาสี วา สุขุมจฺฉิเกน ชาเลน ปริตฺตํ อุทกทหํ โอตฺถเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เย โข เกจิ อิมสฺมึ อุทกทเห โอฬาริกา ปาณา, สพฺเพ เต อนฺโตชาลีกตา. เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ; เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺตี’ติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ.

Này các Tỳ khưu, ví như một người đánh cá thiện xảo hay đệ tử của người đánh cá, dùng lưới có mắt lưới nhỏ bao trùm một hồ nước nhỏ. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Bất cứ sinh vật to lớn nào trong hồ nước này, tất cả chúng đều bị lọt vào trong lưới. Dù chúng có trồi lên, chúng cũng trồi lên ở trong lưới; chúng bị mắc kẹt bên trong, dù có trồi lên, chúng cũng trồi lên ở trong lưới.’ Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, là người suy luận về quá khứ, hay suy luận về tương lai, hay suy luận về cả quá khứ và tương lai, là người có quan điểm dựa trên quá khứ và tương lai, khi đề cập đến quá khứ và tương lai, đã tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều bị lọt vào trong tấm lưới gồm sáu mươi hai kiến xứ này. Dù họ có trồi lên, họ cũng trồi lên ở trong lưới này; họ bị mắc kẹt bên trong, dù có trồi lên, họ cũng trồi lên ở trong lưới này.

๑๔๗. ‘‘อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ. ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา.

147. Này các Tỳ khưu, thân của Như Lai vẫn tồn tại, với dây dẫn đến tái sanh đã được cắt đứt. Chừng nào thân của ngài còn tồn tại, chừng đó chư thiên và loài người sẽ còn thấy ngài. Sau khi thân hoại mạng chung, khi mạng sống đã chấm dứt, chư thiên và loài người sẽ không còn thấy ngài nữa.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อมฺพปิณฺฑิยา วณฺฏจฺฉินฺนาย ยานิ กานิจิ อมฺพานิ วณฺฏปฏิพนฺธานิ, สพฺพานิ ตานิ ตทนฺวยานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ, ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา, กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา’’ติ.

Này các Tỳ khưu, ví như một chùm xoài, khi cuống đã bị cắt, tất cả những quả xoài nào còn dính liền với cuống đều đi theo cuống ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, thân của Như Lai vẫn tồn tại, với dây dẫn đến tái sanh đã được cắt đứt. Chừng nào thân của ngài còn tồn tại, chừng đó chư thiên và loài người sẽ còn thấy ngài. Sau khi thân hoại mạng chung, khi mạng sống đã chấm dứt, chư thiên và loài người sẽ không còn thấy ngài nữa.

๑๔๘. เอวํ [Pg.43] วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, โก นาโม อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย’’ติ? ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, อานนฺท, อิมํ ธมฺมปริยายํ อตฺถชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ธมฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, พฺรหฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ทิฏฺฐิชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, อนุตฺตโร สงฺคามวิชโยติปิ นํ ธาเรหี’’ติ. อิทมโวจ ภควา.

148. Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn rằng: 'Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên là gì?' 'Này Ānanda, vì vậy, con hãy ghi nhớ pháp môn này là Lưới Lợi Ích (Atthajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Chánh Pháp (Dhammajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Phạm Thiên (Brahmajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Tà Kiến (Diṭṭhijāla), và hãy ghi nhớ là Cuộc Chiến Thắng Vô Thượng (Anuttaro Saṅgāmavijayo).' Thế Tôn đã nói như vậy.

๑๔๙. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน ทสสหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ.

149. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Thế Tôn. Và trong khi bài pháp thoại này đang được thuyết giảng, mười ngàn thế giới đã rung chuyển.

พฺรหฺมชาลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปฐมํ.

Kinh Phạm Võng, bài kinh thứ nhất, chấm dứt.

๒. สามญฺญผลสุตฺตํ

2. Kinh Sa Môn Quả

ราชามจฺจกถา

Câu chuyện về vua và các đại thần

๑๕๐. เอวํ [Pg.44] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวเน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปุณฺณาย ปุณฺณมาย รตฺติยา ราชามจฺจปริวุโต อุปริปาสาทวรคโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ, อภิรูปา วต โภ โทสินา รตฺติ, ทสฺสนียา วต โภ โทสินา รตฺติ, ปาสาทิกา วต โภ โทสินา รตฺติ, ลกฺขญฺญา วต โภ โทสินา รตฺติ. กํ นุ ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปยิรุปาเสยฺยาม, ยํ โน ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ?

150. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka Komārabhacca, cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị. Bấy giờ, vào ngày trai giới mười lăm, trong đêm trăng tròn của tháng Komudī, tháng thứ tư của mùa mưa, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, đang ngự trên sân thượng của cung điện, có các đại thần vây quanh. Lúc ấy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vào ngày trai giới ấy, đã thốt lên lời cảm hứng: 'Thật khả ái thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật xinh đẹp thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng chiêm ngưỡng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật tĩnh lặng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng ghi nhớ thay, này các khanh, đêm trăng này! Hôm nay, chúng ta nên đến yết kiến vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, mà khi yết kiến vị ấy, tâm của chúng ta có thể được tịnh tín?'

๑๕๑. เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปูรโณ กสฺสโป สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

151. Khi được nói như vậy, một vị đại thần tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Pūraṇa Kassapa này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Pūraṇa Kassapa. Có lẽ khi yết kiến Pūraṇa Kassapa, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

๑๕๒. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, มกฺขลิ โคสาโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

152. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Makkhali Gosāla này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Makkhali Gosāla. Có lẽ khi yết kiến Makkhali Gosāla, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

๑๕๓. อญฺญตโรปิ [Pg.45] โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, อชิโต เกสกมฺพโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

153. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Ajita Kesakambala này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Ajita Kesakambala. Có lẽ khi yết kiến Ajita Kesakambala, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

๑๕๔. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปกุโธ กจฺจายโน สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

154. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu (A-xà-thế), con bà Vedehi, xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Pakudha Kaccāyana (Bà-câu-đà Ca-chiên-diên), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Pakudha Kaccāyana. Biết đâu khi đến thân cận Pakudha Kaccāyana, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

๑๕๕. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

155. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Sañcaya Belaṭṭhaputta (San-xà-da Tỳ-la-thí-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta. Biết đâu khi đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

๑๕๖. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส นิคณฺฐํ [Pg.46] นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

156. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Nigaṇṭha Nāṭaputta (Ni-kiền-tử Nhã-đề-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta. Biết đâu khi đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

โกมารภจฺจชีวกกถา

Câu chuyện về Jīvaka Komārabhacca

๑๕๗. เตน โข ปน สมเยน ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร ตุณฺหีภูโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘ตฺวํ ปน, สมฺม ชีวก, กึ ตุณฺหี’’ติ? ‘‘อยํ, เทว, ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อมฺหากํ อมฺพวเน วิหรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. ตํ โข ปน ภควนฺตํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตํ เทโว ภควนฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ภควนฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’ติ.

157. Vào lúc bấy giờ, y sĩ Jīvaka Komārabhacca đang ngồi im lặng không xa vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, tại sao khanh lại im lặng?’ ‘Tâu Thiên tử, Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang ngự tại vườn xoài của chúng thần cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-khưu. Tiếng lành đồn xa về Đức Thế Tôn ấy như sau: ‘Ngài là Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Xin Thiên tử hãy đến yết kiến Đức Thế Tôn. Biết đâu khi đến yết kiến Đức Thế Tôn, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’

๑๕๘. ‘‘เตน หิ, สมฺม ชีวก, หตฺถิยานานิ กปฺปาเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา ปญฺจมตฺตานิ หตฺถินิกาสตานิ กปฺปาเปตฺวา รญฺโญ จ อาโรหณียํ นาคํ, รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิเวเทสิ – ‘‘กปฺปิตานิ โข เต, เทว, หตฺถิยานานิ, ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ.

158. ‘Vậy thì, này Jīvaka, khanh hãy cho thắng dọn voi.’ ‘Tâu vâng, Thiên tử.’ Y sĩ Jīvaka Komārabhacca vâng lời vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho thắng dọn khoảng năm trăm voi cái và voi ngự của nhà vua, rồi tâu lại với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, voi đã được thắng dọn sẵn sàng cho ngài. Bây giờ, ngài nghĩ là đã đến lúc nào thì xin tùy nghi.’

๑๕๙. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจสุ หตฺถินิกาสเตสุ ปจฺเจกา อิตฺถิโย อาโรเปตฺวา อาโรหณียํ นาคํ อภิรุหิตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ ราชคหมฺหา นิยฺยาสิ มหจฺจราชานุภาเวน, เยน ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวนํ เตน ปายาสิ.

159. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho mỗi cung nữ ngồi trên một con trong năm trăm voi cái, còn ngài thì ngự trên voi báu, với các ngọn đuốc được giơ cao, ngài ra khỏi thành Rājagaha (Vương Xá) với đại vương uy, đi đến vườn xoài của y sĩ Jīvaka Komārabhacca.

อถ โข รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร อมฺพวนสฺส อหุเทว ภยํ, อหุ ฉมฺภิตตฺตํ, อหุ โลมหํโส. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต [Pg.47] ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น วญฺเจสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปลมฺเภสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปจฺจตฺถิกานํ เทสิ? กถญฺหิ นาม ตาว มหโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อฑฺฒเตฬสานํ ภิกฺขุสตานํ เนว ขิปิตสทฺโท ภวิสฺสติ, น อุกฺกาสิตสทฺโท น นิคฺโฆโส’’ติ.

Bấy giờ, khi đến gần vườn xoài, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cảm thấy sợ hãi, rúng động, và lông tóc dựng ngược. Rồi vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, trong lòng sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, có phải khanh không lừa gạt trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không phỉnh phờ trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không trao trẫm cho kẻ thù chứ? Tại sao một đại chúng Tỳ-khưu đông đến một ngàn hai trăm năm mươi vị như vậy mà lại không có một tiếng hắt hơi, không một tiếng đằng hắng, không một tiếng nói chuyện nào cả?’

‘‘มา ภายิ, มหาราช, มา ภายิ, มหาราช. น ตํ เทว, วญฺเจมิ; น ตํ, เทว, ปลมฺภามิ; น ตํ, เทว, ปจฺจตฺถิกานํ เทมิ. อภิกฺกม, มหาราช, อภิกฺกม, มหาราช, เอเต มณฺฑลมาเฬ ทีปา ฌายนฺตี’’ติ.

‘Xin Đại vương đừng sợ, xin Đại vương đừng sợ. Tâu Thiên tử, thần không lừa gạt ngài; tâu Thiên tử, thần không phỉnh phờ ngài; tâu Thiên tử, thần không trao ngài cho kẻ thù. Xin Đại vương hãy tiến tới, xin Đại vương hãy tiến tới. Kìa, trong giảng đường hình tròn, những ngọn đèn đang cháy sáng.’

สามญฺญผลปุจฺฉา

Câu hỏi về quả của đời sống Sa-môn

๑๖๐. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ยาวติกา นาคสฺส ภูมิ นาเคน คนฺตฺวา, นาคา ปจฺโจโรหิตฺวา, ปตฺติโกว เยน มณฺฑลมาฬสฺส ทฺวารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ ปน, สมฺม ชีวก, ภควา’’ติ? ‘‘เอโส, มหาราช, ภควา; เอโส, มหาราช, ภควา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสินฺโน ปุรกฺขโต ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’’ติ.

160. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, đi voi đến nơi nào voi có thể đi được, rồi xuống voi, đi bộ đến cửa của giảng đường hình tròn. Sau khi đến, ngài nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, Đức Thế Tôn ở đâu?’ ‘Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn. Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn đang ngồi dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phương đông, ở phía trước chúng Tỳ-khưu.’

๑๖๑. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุวิโลเกตฺวา รหทมิว วิปฺปสนฺนํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อิมินา เม อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ, เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ. ‘‘อคมา โข ตฺวํ, มหาราช, ยถาเปม’’นฺติ. ‘‘ปิโย เม, ภนฺเต, อุทยภทฺโท กุมาโร. อิมินา เม, ภนฺเต, อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ.

161. Bấy giờ, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vua đứng một bên. Đứng một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, nhìn ngắm Tăng chúng đang im lặng, im lặng, trong sáng như một hồ nước, và thốt lên lời cảm hứng: ‘Mong sao thái tử Udayabhadda của ta được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’ – ‘Thưa Đại vương, tâm của ngài đã đi đến nơi ngài yêu mến.’ – ‘Bạch Thế Tôn, thái tử Udayabhadda là người con yêu quý của con. Bạch Thế Tôn, mong sao thái tử Udayabhadda của con được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’

๑๖๒. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อญฺชลึ ปณาเมตฺวา, เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ [Pg.48] นิสินฺโน โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุจฺเฉยฺยามหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ ; สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ. ‘‘ปุจฺฉ, มหาราช, ยทากงฺขสี’’ติ.

162. Rồi vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đảnh lễ Thế Tôn, chắp tay hướng về Tăng chúng, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vài điều, nếu Thế Tôn cho phép con giải đáp câu hỏi.’ – ‘Thưa Đại vương, hãy hỏi bất cứ điều gì ngài muốn.’

๑๖๓. ‘‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ?

163. ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Bạch Thế Tôn, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’

๑๖๔. ‘‘อภิชานาสิ โน ตฺวํ, มหาราช, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ? ‘‘อภิชานามหํ, ภนฺเต, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, มหาราช, พฺยากรึสุ, สเจ เต อครุ ภาสสฺสู’’ติ. ‘‘น โข เม, ภนฺเต, ครุ, ยตฺถสฺส ภควา นิสินฺโน, ภควนฺตรูโป วา’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภาสสฺสู’’ติ.

164. ‘Thưa Đại vương, ngài có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác không?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác.’ – ‘Thưa Đại vương, vậy họ đã trả lời như thế nào? Nếu không phiền, xin ngài hãy nói.’ – ‘Bạch Thế Tôn, không có gì phiền cho con khi có Thế Tôn hoặc một vị giống như Thế Tôn đang ngự ở đây.’ – ‘Vậy thì, thưa Đại vương, hãy nói đi.’

ปูรณกสฺสปวาโท

Học thuyết của Pūraṇa Kassapa

๑๖๕. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปูรโณ กสฺสโป เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปูรเณน กสฺสเปน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณํ กสฺสปํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กสฺสป, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.49] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ- เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, โภ กสฺสป, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

165. ‘Bạch Thế Tôn, có một lần con đã đến chỗ Pūraṇa Kassapa; sau khi đến, con đã cùng Pūraṇa Kassapa chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, ngồi một bên, con đã nói với Pūraṇa Kassapa điều này: ‘Thưa ngài Kassapa, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự - họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này; nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc, làm cho cha mẹ được an vui, sung túc, làm cho vợ con được an vui, sung túc, làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Thưa ngài Kassapa, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’

๑๖๖. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป มํ เอตทโวจ – ‘กโรโต โข, มหาราช, การยโต, ฉินฺทโต เฉทาปยโต, ปจโต ปาจาปยโต โสจยโต, โสจาปยโต, กิลมโต กิลมาปยโต, ผนฺทโต ผนฺทาปยโต, ปาณมติปาตาปยโต, อทินฺนํ อาทิยโต, สนฺธึ ฉินฺทโต, นิลฺโลปํ หรโต, เอกาคาริกํ กโรโต, ปริปนฺเถ ติฏฺฐโต, ปรทารํ คจฺฉโต, มุสา ภณโต, กโรโต น กรียติ ปาปํ. ขุรปริยนฺเตน เจปิ จกฺเกน โย อิมิสฺสา ปถวิยา ปาเณ เอกํ มํสขลํ เอกํ มํสปุญฺชํ กเรยฺย, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. ทกฺขิณํ เจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย หนนฺโต ฆาเตนฺโต ฉินฺทนฺโต เฉทาเปนฺโต ปจนฺโต ปาจาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. อุตฺตรญฺเจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย ททนฺโต ทาเปนฺโต ยชนฺโต ยชาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม. ทาเนน ทเมน สํยเมน สจฺจวชฺเชน นตฺถิ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม’ติ. อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ.

166. ‘Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pūraṇa Kassapa đã nói với con điều này: ‘Thưa Đại vương, khi hành động hay sai người khác hành động, khi cắt xẻ hay sai người khác cắt xẻ, khi gây đau khổ hay sai người khác gây đau khổ, khi gây sầu muộn hay sai người khác gây sầu muộn, khi làm mệt mỏi hay sai người khác làm mệt mỏi, khi gây run sợ hay sai người khác gây run sợ, khi sát sanh, khi lấy của không cho, khi phá nhà, khi cướp bóc, khi đột nhập một nhà, khi chặn đường, khi ngoại tình, khi nói dối, người hành động không bị xem là làm điều ác. Dù cho có người dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết hại, sai người giết hại, cắt xẻ, sai người cắt xẻ, gây đau khổ, sai người gây đau khổ, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, sai người bố thí, cúng dường, sai người cúng dường, thì do nhân duyên đó không có công đức, không có sự phát sinh của công đức. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do nói lời chân thật, không có công đức, không có sự phát sinh của công đức.’ Bạch Thế Tôn, như vậy, khi được hỏi về quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn, Pūraṇa Kassapa đã giải thích về thuyết vô hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณสฺส กสฺสปสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิโกสิตฺวา [Pg.50] อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch ngài, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pūraṇa Kassapa lại trả lời về thuyết vô hành. Bạch ngài, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình chứ?’ Bạch ngài, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pūraṇa Kassapa. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, con đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

มกฺขลิโคสาลวาโท

Thuyết của Makkhali Gosāla

๑๖๗. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน มกฺขลิ โคสาโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา มกฺขลินา โคสาเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลึ โคสาลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ โคสาล, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ โคสาล, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

167. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Makkhali Gosāla; sau khi đến, con đã cùng Makkhali Gosāla thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Makkhali Gosāla điều này: ‘Thưa ngài Gosāla, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Gosāla, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’

๑๖๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ มหาราช เหตุ นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ สํกิเลสาย, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา สํกิลิสฺสนฺติ. นตฺถิ เหตุ, นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ วิสุทฺธิยา, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. นตฺถิ อตฺตกาเร, นตฺถิ ปรกาเร, นตฺถิ ปุริสกาเร, นตฺถิ พลํ, นตฺถิ วีริยํ, นตฺถิ ปุริสถาโม, นตฺถิ ปุริสปรกฺกโม. สพฺเพ สตฺตา สพฺเพ ปาณา สพฺเพ ภูตา สพฺเพ ชีวา อวสา อพลา อวีริยา นิยติสงฺคติภาวปริณตา ฉสฺเววาภิชาตีสุ สุขทุกฺขํ ปฏิสํเวเทนฺติ. จุทฺทส โข ปนิมานิ โยนิปมุขสตสหสฺสานิ สฏฺฐิ จ สตานิ ฉ จ สตานิ ปญฺจ จ กมฺมุโน สตานิ ปญฺจ จ กมฺมานิ ตีณิ จ กมฺมานิ กมฺเม จ อฑฺฒกมฺเม จ ทฺวฏฺฐิปฏิปทา ทฺวฏฺฐนฺตรกปฺปา ฉฬาภิชาติโย อฏฺฐ ปุริสภูมิโย เอกูนปญฺญาส อาชีวกสเต เอกูนปญฺญาส ปริพฺพาชกสเต เอกูนปญฺญาส นาคาวาสสเต วีเส อินฺทฺริยสเต ตึเส นิรยสเต ฉตฺตึส รโชธาตุโย สตฺต สญฺญีคพฺภา สตฺต อสญฺญีคพฺภา สตฺต นิคณฺฐิคพฺภา สตฺต เทวา สตฺต มานุสา สตฺต ปิสาจา สตฺต สรา สตฺต ปวุฏา สตฺต ปวุฏสตานิ สตฺต ปปาตา สตฺต ปปาตสตานิ สตฺต สุปินา สตฺต สุปินสตานิ จุลฺลาสีติ มหากปฺปิโน สตสหสฺสานิ, ยานิ พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺติ. ตตฺถ นตฺถิ [Pg.51] ‘‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา อปริปกฺกํ วา กมฺมํ ปริปาเจสฺสามิ, ปริปกฺกํ วา กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตึ กริสฺสามี’ติ เหวํ นตฺถิ. โทณมิเต สุขทุกฺเข ปริยนฺตกเต สํสาเร, นตฺถิ หายนวฑฺฒเน, นตฺถิ อุกฺกํสาวกํเส. เสยฺยถาปิ นาม สุตฺตคุเฬ ขิตฺเต นิพฺเพฐิยมานเมว ปเลติ, เอวเมว พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺตี’ติ.

168. Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Makkhali Gosāla đã nói với con điều này: ‘Tâu Đại vương, không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có tự lực, không có tha lực, không có nhân lực; không có sức mạnh, không có tinh tấn, không có năng lực của con người, không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh mạng đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn; chúng bị biến đổi bởi định mệnh, ngẫu nhiên và bản chất, chỉ trải nghiệm khổ và lạc trong sáu loại tái sanh đặc biệt mà thôi. Có một triệu bốn trăm lẻ sáu ngàn sáu trăm loài sanh chính này, và năm trăm loại nghiệp, và năm loại nghiệp, và ba loại nghiệp, và một nghiệp và nửa nghiệp; có sáu mươi hai con đường thực hành, sáu mươi hai tiểu kiếp, sáu loại tái sanh đặc biệt, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm sinh kế, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài Nāga, hai ngàn giác quan, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cảnh giới bụi trần, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không tưởng, bảy loại thai tạng không có đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại con người, bảy loại quỷ Pìsāca, bảy cái hồ, bảy cái nút, bảy trăm cái nút, bảy vực thẳm, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mộng, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp mà cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau. Ở đây, không có chuyện: ‘Ta sẽ làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc sẽ làm cho nghiệp đã chín chấm dứt bằng cách trải nghiệm nó nhiều lần, thông qua giới hạnh này, khổ hạnh này, tu tập này, hay phạm hạnh này.’ Điều đó không có. Khổ và lạc đã được đong đếm bằng đấu, vòng luân hồi đã được định giới hạn; không có sự tăng hay giảm, không có sự hơn hay kém. Ví như một cuộn chỉ khi được ném ra, nó sẽ lăn đi cho đến khi ξετυλίγεται hết; cũng vậy, cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau.’

๑๖๙. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลิสฺส โคสาลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

169. Bạch ngài, như vậy, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch ngài, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình chứ?’ Bạch ngài, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Makkhali Gosāla. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, con đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

อชิตเกสกมฺพลวาโท

Thuyết của Ajita Kesakambala

๑๗๐. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน อชิโต เกสกมฺพโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา อชิเตน เกสกมฺพเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, อชิตํ เกสกมฺพลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อชิต, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อชิต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

170. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Ajita Kesakambala; sau khi đến, con đã cùng Ajita Kesakambala thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Ajita Kesakambala điều này: ‘Thưa ngài Ajita, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Ajita, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’

๑๗๑. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ, มหาราช, ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา, เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ [Pg.52] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺติ. จาตุมหาภูติโก อยํ ปุริโส, ยทา กาลงฺกโรติ, ปถวี ปถวิกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อาโป อาโปกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, เตโช เตโชกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, วาโย วาโยกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อากาสํ อินฺทฺริยานิ สงฺกมนฺติ. อาสนฺทิปญฺจมา ปุริสา มตํ อาทาย คจฺฉนฺติ. ยาวาฬาหนา ปทานิ ปญฺญายนฺติ. กาโปตกานิ อฏฺฐีนิ ภวนฺติ, ภสฺสนฺตา อาหุติโย. ทตฺตุปญฺญตฺตํ ยทิทํ ทานํ. เตสํ ตุจฺฉํ มุสา วิลาโป เย เกจิ อตฺถิกวาทํ วทนฺติ. พาเล จ ปณฺฑิเต จ กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชนฺติ วินสฺสนฺติ, น โหนฺติ ปรํ มรณา’ติ.

171. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Ajita Kesakambala đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) đại tế tự, không có (kết quả của) cúng dường; không có quả, không có dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở trên đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chân chánh, là những vị đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này được tạo thành từ bốn đại chủng, khi mạng chung, địa đại đi vào và hợp với thân đất, thủy đại đi vào và hợp với thân nước, hỏa đại đi vào và hợp với thân lửa, phong đại đi vào và hợp với thân gió, các căn đi vào hư không. Bốn người khiêng và cái giường là thứ năm, họ mang người chết đi. Dấu chân của họ chỉ được thấy cho đến nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu, các vật cúng dường kết thúc bằng tro bụi. Việc bố thí này là do kẻ ngu đặt ra. Lời nói của những ai chủ trương thuyết tồn tại là trống rỗng, giả dối, và than vãn. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại mạng chung, đều bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không còn tồn tại sau khi chết.'

๑๗๒. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, อชิตสฺส เกสกมฺพลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

172. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Ajita Kesakambala. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về.

ปกุธกจฺจายนวาโท

Thuyết của Pakudha Kaccāyana

๑๗๓. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปกุโธ กจฺจายโน เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปกุเธน กจฺจายเนน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธํ กจฺจายนํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กจฺจายน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ กจฺจายน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

173. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Pakudha Kaccāyana; sau khi đến, con đã cùng Pakudha Kaccāyana trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Pakudha Kaccāyana điều này: 'Thưa ngài Kaccāyana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Kaccāyana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?'

๑๗๔. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, มหาราช, กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา [Pg.53] เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. กตเม สตฺต? ปถวิกาโย, อาโปกาโย, เตโชกาโย, วาโยกาโย, สุเข, ทุกฺเข, ชีเว สตฺตเม – อิเม สตฺต กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. ตตฺถ นตฺถิ หนฺตา วา ฆาเตตา วา, โสตา วา สาเวตา วา, วิญฺญาตา วา วิญฺญาเปตา วา. โยปิ ติณฺเหน สตฺเถน สีสํ ฉินฺทติ, น โกจิ กิญฺจิ ชีวิตา โวโรเปติ; สตฺตนฺนํ ตฺเวว กายานมนฺตเรน สตฺถํ วิวรมนุปตตี’ติ.

174. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pakudha Kaccāyana đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, có bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Bảy thân đó là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và mạng sống là thứ bảy. Bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Trong đó, không có người giết hay người sai giết, không có người nghe hay người làm cho nghe, không có người biết hay người làm cho biết. Dù ai đó dùng gươm sắc bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả; thanh gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi.'

๑๗๕. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธสฺส กจฺจายนสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ, อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

175. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pakudha Kaccāyana. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về.

นิคณฺฐนาฏปุตฺตวาโท

Thuyết của Nigaṇṭha Nāṭaputta

๑๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺเฐน นาฏปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อคฺคิเวสฺสน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อคฺคิเวสฺสน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

176. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, con đã cùng Nigaṇṭha Nāṭaputta trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: 'Thưa ngài Aggivessana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Aggivessana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?'

๑๗๗. ‘‘เอวํ [Pg.54] วุตฺเต, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ? อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ สพฺพวาริวาริโต จ โหติ, สพฺพวาริยุตฺโต จ, สพฺพวาริธุโต จ, สพฺพวาริผุโฏ จ. เอวํ โข, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. ยโต โข, มหาราช, นิคณฺโฐ เอวํ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ; อยํ วุจฺจติ, มหาราช, นิคณฺโฐ คตตฺโต จ ยตตฺโต จ ฐิตตฺโต จา’ติ.

177. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Ni-kiền-tử Nātaputta đã nói với tôi điều này: ‘Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Và tâu đại vương, thế nào là vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần? Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử ngăn ngừa mọi loại nước, thành tựu sự ngăn ngừa mọi điều ác, đã rũ bỏ (điều ác) bằng sự ngăn ngừa mọi điều ác, và được thấm nhuần bởi sự ngăn ngừa mọi điều ác. Tâu đại vương, chính là như vậy vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Tâu đại vương, khi nào vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần như vậy; thì tâu đại vương, vị Ni-kiền-tử này được gọi là người có tâm đạt đến đích, có tâm tự chế, và có tâm kiên định.’”

๑๗๘. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

178. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Ni-kiền-tử Nātaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.”

สญฺจยเพลฏฺฐปุตฺตวาโท

Học thuyết của Sañcaya Belaṭṭhaputta

๑๗๙. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา สญฺจเยน เพลฏฺฐปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ ภนฺเต, สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ สญฺจย, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ สญฺจย, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

179. “Bạch ngài, có một lần, tôi đã đến gặp Sañcaya Belaṭṭhaputta; sau khi đến, tôi đã cùng Sañcaya Belaṭṭhaputta trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, tôi ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, tôi đã nói với Sañcaya Belaṭṭhaputta điều này: ‘Thưa ngài Sañcaya, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... thưa ngài Sañcaya, có thể nào trình bày quả vị Sa-môn hiện chứng ngay trong đời này được không?’”

๑๘๐. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ เม อสฺส, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม [Pg.55] โน, โน โนติปิ เม โน. นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป…อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ เม อสฺส, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ.

180. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã nói với tôi điều này: ‘Nếu ngài hỏi tôi: “Có thế giới khác không?”, nếu tôi cho rằng: “Có thế giới khác”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Có thế giới khác”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải. Không có thế giới khác... (v.v.)... Vừa có vừa không có thế giới khác... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có thế giới khác... (v.v.)... Có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Vừa có vừa không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Vừa có vừa không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Như Lai có tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Nếu ngài hỏi tôi: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết phải không?”, nếu tôi cho rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’”

๑๘๑. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อยญฺจ อิเมสํ สมณพฺราหฺมณานํ สพฺพพาโล สพฺพมูฬฺโห. กถญฺหิ นาม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากริสฺสตี’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, สญฺจยสฺส เพลฏฺฐปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

181. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Vị này là người ngu dốt nhất, mê muội nhất trong số các Sa-môn và Bà-la-môn này. Làm sao mà khi được hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, ông ta lại trả lời một cách lảng tránh như vậy?’ Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Sañcaya Belaṭṭhaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.”

ปฐมสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ

Quả vị Sa-môn hiện chứng thứ nhất

๑๘๒. ‘‘โสหํ, ภนฺเต, ภควนฺตมฺปิ ปุจฺฉามิ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.56] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ, เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข เม, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

182. “Bạch Thế Tôn, con xin hỏi Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, người kỵ mã, người đánh xe, người bắn cung, người cầm cờ hiệu, người bày trận, người cảm tử, các vương tử ưu tú, người xung kích, các dũng sĩ, các anh hùng, các chiến sĩ mặc giáp da, các con của người nữ tỳ, người nấu ăn, người hớt tóc, người phục vụ nhà tắm, người đầu bếp, người kết hoa, người giặt giũ, người dệt vải, người đan lát, người làm gốm, người kế toán, người tính nhẩm bằng ngón tay, và bất cứ ngành nghề thủ công nào khác tương tự như vậy. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong hiện tại. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an lạc và sung túc, làm cho cha mẹ được an lạc và sung túc, làm cho vợ con được an lạc và sung túc, làm cho bạn bè và thuộc cấp được an lạc và sung túc. Họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn, là sự cúng dường dẫn đến cõi trời, có quả báo an lạc, đưa đến sự tái sanh vào thiên giới. Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra quả vị Sa-môn hữu hình ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?’”

๑๘๓. ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ, วต โภ, อพฺภุตํ, วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส; อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก; โส, เทว, เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต [Pg.57] สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก’ติ?

183. “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nô lệ của vua, là người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’ Rồi một thời gian sau, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ. Nếu có các thuộc hạ của Đại vương đến tâu rằng: ‘Xin Đại vương biết cho, người đàn ông vốn là nô lệ, người làm công của Đại vương, người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ; thưa Đại vương, người ấy nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ.’ Khi ấy, liệu Đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về đây, hãy trở lại làm nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ của ta như trước’ không?”

๑๘๔. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ.

184. “Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, sẽ đứng dậy đón chào vị ấy, sẽ mời vị ấy ngồi. Chúng con cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Và chúng con sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy.”

๑๘๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ปฐมํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

185. “Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình.” “Thưa Đại vương, đây là quả vị Sa-môn hữu hình đầu tiên ngay trong hiện tại mà Như Lai đã chỉ ra cho Đại vương.”

ทุติยสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ

Quả Vị Sa-môn Hữu Hình Thứ Hai

๑๘๖. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส, อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ.

186. “Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra một quả vị Sa-môn hữu hình khác ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?” “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải của vua. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’”

‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย, อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา [Pg.58] อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ, เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก; โส เทว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก’ติ?

Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư. Nếu các thuộc hạ của đại vương tâu lên rằng: ‘Tâu đại vương, xin ngài biết cho, người nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải của ngài, nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư.’ Lúc ấy, liệu đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về, hãy trở lại làm nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải cho ta’ chăng?

๑๘๗. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ.

187. “Bạch Thế Tôn, không nên nói như vậy. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, đứng dậy đón chào, mời ngồi, và cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Chúng con cũng sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, và hộ trì đúng pháp cho vị ấy.”

๑๘๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช? ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ทุติยํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

188. “Đại vương nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, có phải là có quả Sa-môn hiện tại hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì có quả Sa-môn hiện tại.” “Này đại vương, đây là quả Sa-môn hiện tại thứ hai mà Như Lai đã chỉ rõ cho đại vương.”

ปณีตตรสามญฺญผลํ

Quả Sa-môn Cao Thượng Hơn

๑๘๙. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุํ อิเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจา’’ติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

189. “Bạch Thế Tôn, liệu có thể chỉ ra một quả Sa-môn hiện tại khác, ngay trong đời này, vi diệu hơn và cao thượng hơn những quả Sa-môn hiện tại này không?” “Có thể, này đại vương. Vậy thì, đại vương hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Như Lai sẽ nói.” “Xin vâng, bạch Thế Tôn,” vua Ajātasattu của xứ Māgadha, con của hoàng hậu Vedehi, đã đáp lời Thế Tôn.

๑๙๐. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, มหาราช, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ [Pg.59] โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ.

190. Thế Tôn đã nói điều này: “Này đại vương, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi ma, cõi phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch.

๑๙๑. ‘‘ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา. นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ.

191. “Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, được nghe giáo pháp ấy. Sau khi nghe giáo pháp, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Với niềm tin ấy, người ấy suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’”

๑๙๒. ‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ.

192. “Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

๑๙๓. ‘‘โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ.

193. “Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Vị ấy có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, có mạng sống trong sạch, đầy đủ giới hạnh, phòng hộ các căn, có chánh niệm và tỉnh giác, và biết đủ.

จูฬสีลํ

Tiểu Giới

๑๙๔. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

194. “Này đại vương, thế nào là vị tỳ khưu có giới hạnh đầy đủ? Này đại vương, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh. Vị ấy bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm quý, có lòng bi mẫn, sống vì lợi ích và hạnh phúc của tất cả chúng sanh. Đây cũng là giới của vị ấy.

‘‘อทินฺนาทานํ [Pg.60] ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“Vị ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho. Vị ấy chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Đây cũng là giới của vị ấy.

‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี โหติ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“Vị ấy từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống đời phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục là pháp của thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy.

‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“Vị ấy từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối. Vị ấy nói lời chân thật, gắn bó với sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy.

‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย; อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา, อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา, สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

Vị ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở nơi này, không đi đến nơi kia nói để gây chia rẽ những người này; nghe điều gì ở nơi kia, không đi nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, khuyến khích những người đã đoàn kết, vui thích trong sự hòa hợp, ưa thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Ðó cũng là giới của vị ấy.

‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

Vị ấy từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác; vị ấy nói những lời nhu hòa, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Vị ấy nói những lời như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา โหติ กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời đúng Pháp, nói lời đúng Luật, nói lời đáng được ghi nhớ, hợp thời, có lý do, có chừng mực, hợp với mục đích. Ðó cũng là giới của vị ấy.

‘‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ…เป… เอกภตฺติโก โหติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา [Pg.61] ปฏิวิรโต โหติ. อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต โหติ. ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต โหติ. อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต โหติ. เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối... v.v... Vị ấy dùng một bữa mỗi ngày, không ăn ban đêm, từ bỏ việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn. Vị ấy tránh xa việc trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, và mỹ phẩm. Vị ấy tránh xa việc sử dụng giường cao và giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng và bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ nam và nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa, và lừa. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy tránh xa việc làm người đưa tin và sứ giả. Vị ấy tránh xa việc mua và bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân, tiền, và thước đo. Vị ấy tránh xa việc hối lộ, lừa đảo, gian trá, và dối trá. Vị ấy tránh xa việc cắt, giết, trói, cướp bóc, tàn phá, và bạo lực. Ðó cũng là giới của vị ấy.

จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Tiểu Giới đã chấm dứt.

มชฺฌิมสีลํ

Trung Giới

๑๙๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ, อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

195. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm phá hoại các loại hạt giống và cây cối. Như là: các loại giống từ rễ, từ thân, từ đốt, từ ngọn, và thứ năm là từ hạt. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

๑๙๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ, อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

196. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm hưởng thụ các vật cất chứa. Như là: cất chứa đồ ăn, cất chứa đồ uống, cất chứa y phục, cất chứa xe cộ, cất chứa giường nệm, cất chứa hương liệu, cất chứa vật thực. Vị ấy tránh xa việc hưởng thụ các vật cất chứa như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

๑๙๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

197. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm xem các buổi trình diễn. Như là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, diễn kịch câm, đánh trống, trình diễn nghệ thuật, trò chơi nhào lộn, trò leo cột, trò rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, duyệt binh, tập trận, thao diễn quân đội, xem quân đội. Vị ấy tránh xa việc xem các buổi trình diễn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

๑๙๘. ‘‘ยถา [Pg.62] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

198. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm vào các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi. Như là: cờ tám ô, cờ mười ô, cờ trên không, trò nối ô, trò tung xúc xắc, trò chơi với gậy, trò vẽ tay, trò chơi với bóng, trò thổi kèn lá, trò cày bằng cày nhỏ, trò nhào lộn, trò chơi với chong chóng, trò đo bằng lá, trò chơi với xe nhỏ, trò chơi với cung nhỏ, trò đoán chữ, trò đoán ý, trò giả dạng tật nguyền. Vị ấy tránh xa các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

๑๙๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

199. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm sử dụng các loại giường cao và giường lớn. Như là: ghế bành, giường có chân chạm hình thú, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm nhồi bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, v.v..., thảm len có lông ở hai bên, thảm len có lông ở một bên, thảm có đính ngọc, tấm lụa, thảm lớn cho mười sáu vũ nữ nhảy, yên voi, yên ngựa, yên xe, da sơn dương, da nai quý, có lọng che và có gối đỏ ở hai đầu. Vị ấy tránh xa việc sử dụng các loại giường cao và giường lớn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

๒๐๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

200. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc trang điểm và tô điểm thân thể như thế này. Tức là: thoa xức, xoa bóp, tắm gội, đấm bóp, soi gương, vẽ mắt, trang điểm vòng hoa, hương liệu, và thuốc thoa, dùng phấn thoa mặt, dùng kem thoa mặt, đeo vòng tay, trang sức tóc, mang gậy, mang ống thuốc, mang gươm, mang lọng, mang giày dép có trang trí, quấn khăn đội đầu, đeo ngọc, dùng phất trần, mặc y phục màu trắng có tua dài. Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm vào sự trang điểm và tô điểm thân thể như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ [Pg.63] สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

201. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những câu chuyện vô ích như thế này. Tức là: chuyện về vua, chuyện về kẻ trộm, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về hiểm nguy, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã khuất, các chuyện phiếm, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện về sự tồn tại và không tồn tại. Vị ấy từ bỏ những câu chuyện vô ích như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๒. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเร วจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉา วจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

202. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những lời tranh luận như thế này. Tức là: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai, còn tôi đã thực hành đúng. Lời của tôi thì hợp lý, lời của ông thì không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lập luận mà ông đã dày công suy nghĩ đã bị đảo ngược. Luận điểm của ông đã bị bác bỏ. Ông đã bị bắt bẻ. Hãy đi tìm cách để gỡ lại luận điểm của mình, hoặc hãy tự gỡ rối nếu ông có thể.’ Vị ấy từ bỏ những lời tranh luận như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๓. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ – ‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

203. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc làm sứ giả và chạy việc vặt như thế này. Tức là: làm người đưa tin cho các vua, đại thần của vua, Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, các công tử, với những lời nhắn như: ‘Hãy đi đến nơi này, hãy từ nơi kia đến, hãy mang cái này đi, hãy mang cái kia từ nơi đó về.’ Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm làm sứ giả và chạy việc vặt như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๔. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ. อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ’’.

204. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ trở thành những kẻ lừa đảo, ba hoa, ra hiệu, mạt sát, và dùng lợi lộc để tìm kiếm lợi lộc. Vị ấy từ bỏ sự lừa đảo và ba hoa như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Trung Giới đã hoàn tất.

มหาสีลํ

Đại Giới

๒๐๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ [Pg.64] มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

205. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: khoa xem tướng chi phần, khoa xem điềm báo, khoa giải thích các hiện tượng bất thường, khoa giải mộng, khoa xem tướng người, khoa xem dấu chuột cắn, cúng dường bằng lửa, cúng dường bằng muỗng, cúng dường bằng trấu, cúng dường bằng tấm, cúng dường bằng gạo, cúng dường bằng bơ lỏng, cúng dường bằng dầu, cúng dường bằng miệng, cúng dường bằng máu; khoa xem tướng các bộ phận cơ thể, khoa xem đất đai, khoa chính trị, khoa ma thuật, khoa trừ tà, khoa địa thuật, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa bọ cạp, khoa chữa chuột cắn, khoa tiếng chim, khoa tiếng quạ, khoa đoán tuổi thọ, khoa chống tên bắn, khoa tiếng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

206. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: xem tướng ngọc, xem tướng vải, xem tướng gậy, xem tướng giáo, xem tướng gươm, xem tướng tên, xem tướng cung, xem tướng vũ khí, xem tướng phụ nữ, xem tướng đàn ông, xem tướng bé trai, xem tướng bé gái, xem tướng nam nô, xem tướng nữ tỳ, xem tướng voi, xem tướng ngựa, xem tướng trâu, xem tướng bò đực, xem tướng bò cái, xem tướng dê, xem tướng cừu, xem tướng gà, xem tướng cút, xem tướng kỳ đà, xem tướng hoa tai, xem tướng rùa, xem tướng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

๒๐๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

207. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Các vua sẽ xuất quân, các vua sẽ không xuất quân; các vua trong nước sẽ tiến công, các vua ngoài nước sẽ rút lui; các vua ngoài nước sẽ tiến công, các vua trong nước sẽ rút lui; các vua trong nước sẽ chiến thắng, các vua ngoài nước sẽ thất bại; các vua ngoài nước sẽ chiến thắng, các vua trong nước sẽ thất bại.’ Hoặc là: ‘Vị vua này sẽ chiến thắng, vị vua kia sẽ thất bại.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

๒๐๘. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ[Pg.65], อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

208. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ có nguyệt thực; sẽ có nhật thực; sẽ có tinh tú giao hội; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng quỹ đạo; mặt trăng, mặt trời sẽ đi sai quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi đúng quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi sai quỹ đạo; sẽ có sao băng; sẽ có quầng lửa; sẽ có động đất; sẽ có sấm trời; mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ bị lu mờ, sẽ trở nên trong sáng.’ Hoặc là: ‘Nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này; nhật thực sẽ có kết quả như thế này; tinh tú giao hội sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; sao băng sẽ có kết quả như thế này; quầng lửa sẽ có kết quả như thế này; động đất sẽ có kết quả như thế này; sấm trời sẽ có kết quả như thế này; việc mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú mọc, lặn, lu mờ, hay trong sáng sẽ có kết quả như thế này.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

๒๐๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

209. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ mưa thuận; sẽ bị hạn hán; sẽ được mùa; sẽ bị mất mùa; sẽ được an ổn; sẽ có nguy hiểm; sẽ có dịch bệnh; sẽ được khỏe mạnh.’ Hoặc là các môn như: thuật đếm tay, thuật tính toán, thuật đếm tổng, thi ca, học thuyết duy vật. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

๒๑๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สงฺกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

210. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ rước dâu, làm lễ gả con gái, làm cho hòa hợp, làm cho chia rẽ, làm cho tích tụ tài sản, làm cho phân tán tài sản, làm cho được yêu mến, làm cho bị ghét bỏ, phá thai, làm cho lưỡi bị cứng đơ, làm cho hàm bị cứng lại, đọc thần chú điều khiển tay, đọc thần chú làm tê liệt hàm, đọc thần chú làm điếc tai, hỏi đáp qua gương soi, hỏi đáp qua đồng nữ, hỏi đáp chư thiên, thờ phụng mặt trời, thờ phụng Đại Phạm Thiên, phun lửa ra từ miệng, gọi mời nữ thần tài lộc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

๒๑๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.66]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา, มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ, โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

211. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cúng dường, chữa bệnh do ma quỷ, thực hành các thuật ở trong nhà đất, làm cho người ái nam ái nữ thành nam giới, làm cho nam giới thành người ái nam ái nữ, xem đất cất nhà, làm lễ cúng đất, làm phép súc miệng, làm phép tắm rửa, cúng dường bằng lửa, làm cho ói mửa, làm cho xổ瀉, làm cho xổ từ trên xuống, làm cho xổ từ dưới lên, chữa bệnh đau đầu, nhỏ dầu vào tai, nhỏ dầu vào mắt, nhỏ thuốc vào mũi, thuốc nhỏ mắt, thuốc đắp mắt, chữa bệnh về mắt, phẫu thuật lấy dị vật, chữa bệnh cho trẻ em, cho các loại thuốc gốc rễ, đắp và gỡ thuốc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

๒๑๒. ‘‘ส โข โส, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ – มหาราช, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ.

212. “Thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu ấy, sau khi đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Thưa Đại vương, ví như vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp yên kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do từ phía kẻ thù; cũng vậy, thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, được trang bị uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm lạc thú không bị chê trách ở nội tâm. Thưa Đại vương, như vậy là vị Tỳ-khưu thành tựu giới hạnh.”

มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ.

Phần Đại Giới đã hoàn tất.

อินฺทฺริยสํวโร

Sự Thu Thúc Các Căn

๒๑๓. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา…เป… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

213. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi nhìn thấy sắc pháp bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ nhãn căn ấy, gìn giữ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe âm thanh bằng tai... sau khi ngửi hương thơm bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm xúc đối tượng xúc chạm bằng thân... sau khi nhận biết pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ ý căn ấy, gìn giữ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Vị ấy, sau khi thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm nhận được niềm an lạc vô nhiễm ở nội tâm. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì.”

สติสมฺปชญฺญํ

Chánh niệm và Tỉnh giác

๒๑๔. ‘‘กถญฺจ[Pg.67], มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ.

214. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu có sự tỉnh giác khi đi tới, khi đi lui; có sự tỉnh giác khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh; có sự tỉnh giác khi co tay, khi duỗi tay; có sự tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát, và y; có sự tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm; có sự tỉnh giác trong việc đại tiện, tiểu tiện; có sự tỉnh giác khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi ngủ, khi thức, khi nói, khi im lặng. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác.”

สนฺโตโส

Sự Tri Túc

๒๑๕. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน, กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ.

215. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu biết tri túc? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, ví như loài chim có cánh, bay đi bất cứ nơi đâu, nó cũng chỉ bay đi với gánh nặng là đôi cánh của mình. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu biết tri túc.”

นีวรณปฺปหานํ

Sự Đoạn Trừ Các Triền Cái

๒๑๖. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต, วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

216. “Vị ấy, sau khi thành tựu uẩn giới cao quý này, sự phòng hộ các căn cao quý này, chánh niệm và tỉnh giác cao quý này, và sự tri túc cao quý này, tìm đến một trú xứ thanh vắng: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang sâu, động núi, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hoặc đống rơm. Vị ấy, sau khi đi khất thực về, sau bữa ăn, ngồi xuống, xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt.”

๒๑๗. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต [Pg.68] วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี, สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ, อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ, อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ.

217. “Vị ấy, sau khi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm không còn tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Sau khi từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận. Sau khi từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Sau khi từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với nội tâm an tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Sau khi từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.”

๒๑๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

218. “Tâu Đại vương, ví như một người vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của người ấy được thành công. Người ấy vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của ta đã thành công. Ta vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.”

๒๑๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย; ภตฺตํ จสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต; ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

219. “Tâu Đại vương, ví như một người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; người ấy ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Một thời gian sau, người ấy khỏi được bệnh ấy; người ấy ăn ngon, và trong thân có sức lực. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; ta ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Nay ta đã khỏi được bệnh ấy; ta ăn ngon, và trong thân có sức lực.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.”

๒๒๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต [Pg.69] โสตฺถินา อพฺภเยน. นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

220. “Tâu Đại vương, ví như có người bị giam trong ngục. Một thời gian sau, người ấy được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự, tài sản không bị hao tổn chút nào. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta bị giam trong ngục, nay ta đã được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự. Và tài sản của ta không bị hao tổn chút nào.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

๒๒๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

221. “Tâu Đại vương, ví như có người là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Một thời gian sau, người ấy được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Nay ta đã được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

๒๒๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ ตํ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

222. “Tâu Đại vương, ví như có người có tài sản, có của cải, đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Một thời gian sau, người ấy vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta có tài sản, có của cải, đã đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Nay ta đã vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

๒๒๓. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

223. “Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này chưa được đoạn trừ nơi tự thân mình như là món nợ, như là bệnh tật, như là nhà tù, như là thân phận nô lệ, như là con đường dài qua sa mạc.

๒๒๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

224. “Tâu Đại vương, ví như không còn nợ, như không còn bệnh, như được giải thoát khỏi tù ngục, như được tự do, như đến nơi yên ổn; tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân mình.

๒๒๕. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

225. “Khi vị ấy quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân, sự hân hoan sanh khởi; khi hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh.

ปฐมชฺฌานํ

Sơ Thiền

๒๒๖. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว [Pg.70] กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

226. “Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh.

๒๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเนยฺย, สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

227. “Tâu Đại vương, ví như một người thợ tắm lành nghề hay đệ tử của người thợ tắm, rắc bột tắm vào chậu đồng, rồi vẩy nước vào nhào trộn. Cục bột tắm ấy được thấm đẫm, bao bọc, thấm nhuần cả trong lẫn ngoài bởi nước, mà không chảy rỉ ra. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây.

ทุติยชฺฌานํ

Nhị Thiền

๒๒๘. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

228. “Tâu Đại vương, lại nữa, vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh, tâm chuyên nhất, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh.

๒๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลนกาลํ สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ [Pg.71] โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

229. “Tâu Đại vương, ví như có một hồ nước sâu, có nước nguồn trào lên. Hồ ấy không có cửa nước vào ở phương đông, không có ở phương nam, không có ở phương tây, không có ở phương bắc, và trời cũng không thường xuyên đổ mưa xuống. Tuy nhiên, từ chính hồ nước ấy, dòng nước mát trào lên làm cho chính hồ nước ấy được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi nước mát. Không có một nơi nào trong toàn bộ hồ nước ấy mà không được thấm nhuần bởi nước mát. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây.

ตติยชฺฌานํ

Tam Thiền

๒๓๐. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

230. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm lạc thọ, điều mà các bậc Thánh gọi là: ‘Xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

๒๓๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

231. Tâu Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có những bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng ngập chìm trong nước; những bông sen ấy từ chóp đến gốc đều được thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy bởi nước mát lạnh, không có một chỗ nào của toàn thể các bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng ấy mà không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

จตุตฺถชฺฌานํ

Thiền Thứ Tư

๒๓๒. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ.

232. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do hỷ ưu đã diệt từ trước, nên chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần.

๒๓๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.72], มหาราช, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

233. Tâu Đại vương, ví như một người ngồi, trùm khắp cả đầu bằng một tấm vải trắng, không có một chỗ nào trên toàn thân của người ấy mà không được tấm vải trắng ấy che khắp. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

วิปสฺสนาญาณํ

Tuệ Minh Sát

๒๓๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทน-ปริมทฺทน-เภทน-วิทฺธํสน-ธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ.

234. Khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, thoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta y cứ vào đây, bị ràng buộc vào đây.’

๒๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน; ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

235. Tâu Đại vương, ví như có một viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất. Trong đó có một sợi chỉ được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay, sẽ quán xét rằng: ‘Đây là viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất; và trong đó có sợi chỉ này được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt.’ Cũng vậy, tâu Đại vương, khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị tỳ khưu hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, thoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta y cứ vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

มโนมยิทฺธิญาณํ

Trí Về Thần Thông Do Ý Tạo

๒๓๖. ‘‘โส [Pg.73] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ.

236. Khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa tạo thân do ý làm ra. Từ thân này, vị ấy hóa tạo ra một thân khác, có sắc, do ý làm ra, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn.

๒๓๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช, อยํ อีสิกา, อญฺโญ มุญฺโช, อญฺญา อีสิกา, มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ, อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ, โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ. อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ, กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

237. Tâu Đại vương, ví như có người rút lõi sậy ra khỏi cây sậy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là cây sậy, đây là lõi sậy. Cây sậy là khác, lõi sậy là khác. Chính từ cây sậy mà lõi sậy được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ. Gươm là khác, vỏ là khác. Chính từ vỏ mà gươm được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người lôi con rắn ra khỏi lốt da. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là lốt da. Con rắn là khác, lốt da là khác. Chính từ lốt da mà con rắn được lôi ra.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa hiện thân do ý tạo thành. Vị ấy từ thân này hóa hiện ra một thân khác có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các bộ phận lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

อิทฺธิวิธญาณํ

Thần Túc Thông Minh

๒๓๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา[Pg.74]. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

238. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên.

๒๓๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยํ ยเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยํ ยเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยํ ยเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

239. Tâu Đại vương, ví như người thợ gốm khéo léo hoặc người học việc của thợ gốm, với đất sét đã được nhồi kỹ, muốn làm loại đồ vật nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ ngà khéo léo hoặc người học việc của thợ ngà, với ngà đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ vật bằng ngà nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ vàng khéo léo hoặc người học việc của thợ vàng, với vàng đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ trang sức bằng vàng nào thì làm và hoàn thành loại đồ trang sức ấy. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

ทิพฺพโสตญาณํ

Thiên Nhĩ Thông Minh

๒๔๐. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ.

240. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần.

๒๔๑. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.75], มหาราช, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท’ อิติปิ, ‘มุทิงฺคสทฺโท’ อิติปิ, ‘สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท’ อิติปิ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

241. Tâu Đại vương, ví như có người đi trên đường dài. Người ấy nghe được tiếng trống lớn, tiếng trống cơm, tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la. Người ấy suy nghĩ: ‘Đây là tiếng trống lớn,’ ‘Đây là tiếng trống cơm,’ ‘Đây là tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

เจโตปริยญาณํ

Tha Tâm Thông Minh

๒๔๒. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ.

242. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’.

๒๔๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.76], มหาราช, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา ‘สกณิก’นฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา ‘อกณิก’นฺติ ชาเนยฺย; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

243. Tâu Đại vương, ví như người nữ hay người nam, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng chói, hoặc trong bát nước trong, nếu có tỳ vết thì biết là ‘có tỳ vết’, hoặc nếu không có tỳ vết thì biết là ‘không có tỳ vết’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại đã được nói đến trước đây.

ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ

Túc Mạng Minh

๒๔๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต [Pg.77] เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

244. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp. ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các tướng trạng và chi tiết.

๒๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย, ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย. โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

245. “Tâu Đại vương, ví như có người đàn ông đi từ làng mình đến một làng khác, rồi từ làng ấy lại đi đến một làng khác nữa. Sau đó, người ấy từ làng đó trở về chính làng của mình. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Ta đã từ làng mình đi đến làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Rồi từ làng ấy, ta lại đi đến làng nọ. Ở đó, ta cũng đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta, người ấy, từ làng đó đã trở về chính làng của mình.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở nơi nọ. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.”

ทิพฺพจกฺขุญาณํ

Thiên Nhãn Minh

๒๔๖. ‘‘โส [Pg.78] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

246. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình.”

๒๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก ปาสาโท. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม [Pg.79] วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต; ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. ‘อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

247. “Tâu Đại vương, ví như có một lâu đài ở giữa ngã tư đường. Tại đó, một người có mắt sáng đứng trên lầu có thể thấy những người đang đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi lại trên đường phố, và ngồi ở giữa ngã tư. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Những người này đang đi vào nhà, những người này đang đi ra, những người này đang đi lại trên đường phố, những người này đang ngồi ở giữa ngã tư.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.”

อาสวกฺขยญาณํ

Lậu Tận Minh

๒๔๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิ’ติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

248. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’.”

๒๔๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. ‘โส อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ[Pg.80], ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ‘อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทํ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. อิมสฺมา จ ปน, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกา สามญฺญผลา อญฺญํ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา นตฺถี’’ติ.

249. “Tâu Đại vương, ví như ở trên đỉnh núi có một hồ nước trong, rất trong, không vẩn đục. Ở đó, một người có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ hến, cả sỏi đá, cả đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vị ấy có thể nghĩ như sau: ‘Hồ nước này trong, rất trong, không vẩn đục. Trong đó có những vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội và đứng yên’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Tâu Đại vương, đây chính là quả Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả Sa-môn hiện tại trước đây. Và tâu Đại vương, ngoài quả Sa-môn hiện tại này, không có quả Sa-môn hiện tại nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.”

อชาตสตฺตุอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

Vua A-xà-thế tuyên bố trở thành cận sự nam

๒๕๐. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ, ภนฺเต, ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ อิสฺสริยการณา ชีวิตา โวโรเปสึ. ตสฺส เม, ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวรายา’’ติ.

250. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, bạch Thế Tôn, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Mong Thế Tôn nhận con là một cận sự nam, từ nay cho đến trọn đời đã quy y. Bạch Thế Tôn, một lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, mê muội, bất thiện, là con, vì lý do vương quyền, đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Mong Thế Tôn chấp nhận lỗi lầm ấy của con là một lỗi lầm, để con có thể phòng hộ trong tương lai’.

๒๕๑. ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, มหาราช, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยํ ตฺวํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา โวโรเปสิ. ยโต จ โข ตฺวํ, มหาราช, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิเหสา, มหาราช, อริยสฺส วินเย, โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ.

251. “Tâu Đại vương, thật vậy, một lỗi lầm đã xâm chiếm ngài, do ngài ngu si, mê muội, bất thiện, là ngài đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Nhưng vì, tâu Đại vương, ngài đã thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng tôi chấp nhận lỗi lầm ấy của ngài. Tâu Đại vương, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, là người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.”

๒๕๒. เอวํ [Pg.81] วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, ภนฺเต, คจฺฉาม พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, มหาราช, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

252. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy bây giờ chúng con xin đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm’. ‘Tâu Đại vương, bây giờ ngài nghĩ là thời điểm thích hợp’. Bấy giờ, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi ra về.

๒๕๓. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ขตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. อุปหตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. สจายํ, ภิกฺขเว, ราชา ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา น โวโรเปสฺสถ, อิมสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุปฺปชฺชิสฺสถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

253. Bấy giờ, khi vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, vừa ra về không lâu, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự đào bới (nền tảng của mình). Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự hủy hoại. Này các Tỳ khưu, nếu nhà vua này đã không đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương, thì ngay tại chỗ ngồi này, pháp nhãn không bụi, không nhơ đã khởi lên cho vị ấy rồi’. Thế Tôn đã nói điều này. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Thế Tôn.

สามญฺญผลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ.

Dứt Kinh Sa Môn Quả, thứ hai.

๓. อมฺพฏฺฐสุตฺตํ

3. Kinh Am-bát-tha

๒๕๔. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ.

254. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, Ngài đã đi đến một ngôi làng Bà la môn của xứ Kosala tên là Icchānaṅgala. Tại đó, đức Thế Tôn trú ngụ trong một khu rừng gần làng Icchānaṅgala.

โปกฺขรสาติวตฺถุ

Tích truyện về Pokkharasāti

๒๕๕. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อสฺโสสิ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

255. Vào lúc bấy giờ, Bà la môn Pokkharasāti trú ngụ tại Ukkaṭṭha, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, dồi dào ngũ cốc, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho. Bà la môn Pokkharasāti đã nghe như sau: ‘Này các ông, Sa môn Gotama, một người con của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, đã đến Icchānaṅgala và đang trú ngụ trong khu rừng gần làng Icchānaṅgala. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt lành thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’

อมฺพฏฺฐมาณโว

Thanh niên Am-bát-tha

๒๕๖. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อมฺพฏฺโฐ นาม มาณโว อนฺเตวาสี โหติ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย อนุญฺญาตปฏิญฺญาโต สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปาวจเน [Pg.83] – ‘‘ยมหํ ชานามิ, ตํ ตฺวํ ชานาสิ; ยํ ตฺวํ ชานาสิ ตมหํ ชานามี’’ติ.

256. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Ambaṭṭha, là đệ tử của Bà la môn Pokkharasāti. Chàng là người chuyên tụng đọc, thông thuộc các thánh điển, tinh thông ba tập Vệ đà cùng với các từ vựng (Nighaṇḍu), nghi thức (Keṭubha), ngữ âm và từ nguyên (Akkharappabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành rẽ về văn phạm (Padaka) và cú pháp (Veyyākaraṇa); là người thông suốt triết học Thế Tục (Lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Về lời dạy của bậc thầy mình trong ba tập Vệ đà, chàng đã được thừa nhận và công nhận rằng: ‘Những gì ta biết, ngươi cũng biết; những gì ngươi biết, ta cũng biết.’

๒๕๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตีติ. เอหิ ตฺวํ ตาต อมฺพฏฺฐ, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณํ โคตมํ ชานาหิ, ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส, ตถา มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เวทิสฺสามา’’ติ.

257. Khi ấy, Bà la môn Pokkharasāti gọi thanh niên Ambaṭṭha và nói: ‘Này con Ambaṭṭha thân mến, Sa môn Gotama này, một người con của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, đã đến Icchānaṅgala và đang trú ngụ trong khu rừng gần làng Icchānaṅgala. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt lành thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy. Này con Ambaṭṭha thân mến, con hãy đến chỗ Sa môn Gotama; sau khi đến, hãy tìm hiểu về Sa môn Gotama, xem tiếng đồn về Tôn giả Gotama có đúng sự thật hay không, và Tôn giả Gotama có thật sự như vậy hay không, để chúng ta có thể biết về Tôn giả Gotama một cách chính xác.’

๒๕๘. ‘‘ยถา กถํ ปนาหํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ชานิสฺสามิ – ‘ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส’’’ติ?

258. ‘Thưa ngài, làm thế nào con có thể biết được về Tôn giả Gotama, xem tiếng đồn về Tôn giả Gotama có đúng sự thật hay không, và Tôn giả Gotama có thật sự như vậy hay không?’

‘‘อาคตานิ โข, ตาต อมฺพฏฺฐ, อมฺหากํ มนฺเตสุ ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวเยว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ. เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ, หตฺถิรตนํ, อสฺสรตนํ, มณิรตนํ, อิตฺถิรตนํ, คหปติรตนํ, ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ [Pg.84] สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. อหํ โข ปน, ตาต อมฺพฏฺฐ, มนฺตานํ ทาตา; ตฺวํ มนฺตานํ ปฏิคฺคเหตา’’ติ.

‘Này con Ambaṭṭha thân mến, trong các thánh điển của chúng ta có nói đến ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, người nào sở hữu các tướng này thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu vị ấy sống tại gia, sẽ trở thành một vị vua Chuyển Luân Vương, một vị vua đúng pháp, một vị vua của chánh pháp, chinh phục bốn phương, chiến thắng, đạt được sự ổn định trong xứ sở, và sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có tướng mạo anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy trị vì khắp cõi đất cho đến tận biển cả, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng chánh pháp. Nhưng nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, người đã vén mở bức màn che trong thế gian. Này con Ambaṭṭha thân mến, ta là người truyền dạy các thánh điển, còn con là người lãnh thọ các thánh điển.’

๒๕๙. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา วฬวารถมารุยฺห สมฺพหุเลหิ มาณวเกหิ สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อารามํ ปาวิสิ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส จงฺกมนฺติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ตญฺหิ มยํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อิธูปสงฺกนฺตา’’ติ.

259. "Thưa vâng, thưa ngài." Thanh niên Ambaṭṭha vâng lời bà-la-môn Pokkharasāti, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ bà-la-môn Pokkharasāti, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, rồi lên xe ngựa cái, cùng với nhiều thanh niên khác đi đến khu rừng Icchānaṅgala. Đi xe đến hết đoạn đường dành cho xe, rồi xuống xe, đi bộ vào tịnh xá. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ-khưu đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: "Thưa các ngài, hiện nay Tôn giả Gotama đang ở đâu? Chúng tôi đến đây là để yết kiến Tôn giả Gotama."

๒๖๐. อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว อภิญฺญาตโกลญฺโญ เจว อภิญฺญาตสฺส จ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อนฺเตวาสี. อครุ โข ปน ภควโต เอวรูเปหิ กุลปุตฺเตหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหตี’’ติ. เต อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจุํ – ‘‘เอโส อมฺพฏฺฐ วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏหิ, วิวริสฺสติ เต ภควา ทฺวาร’’นฺติ.

260. Bấy giờ, các vị tỳ-khưu ấy khởi lên ý nghĩ: "Thanh niên Ambaṭṭha này thuộc dòng dõi danh tiếng, lại là đệ tử của bà-la-môn Pokkharasāti danh tiếng. Việc Thế Tôn nói chuyện với những thiện nam tử như vậy không phải là điều nặng nhọc." Các vị ấy nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: "Này Ambaṭṭha, tịnh xá kia có cửa đóng. Hãy đi đến đó một cách im lặng, không vội vã vào hiên, rồi hắng giọng và gõ vào thanh ngang cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho ngươi."

๒๖๑. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน โส วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏสิ. วิวริ ภควา ทฺวารํ. ปาวิสิ อมฺพฏฺโฐ มาณโว. มาณวกาปิ ปวิสิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อมฺพฏฺโฐ ปน มาณโว จงฺกมนฺโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กญฺจิ กญฺจิ กถํ [Pg.85] สารณียํ วีติสาเรติ, ฐิโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรติ.

261. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đi đến tịnh xá có cửa đóng, đến gần một cách im lặng, không vội vã vào hiên, rồi hắng giọng và gõ vào thanh ngang cửa. Thế Tôn mở cửa. Thanh niên Ambaṭṭha đi vào. Các thanh niên khác cũng đi vào và cùng Thế Tôn nói lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Còn thanh niên Ambaṭṭha, vừa đi kinh hành vừa nói chuyện thân mật với Thế Tôn đang ngồi, vừa đứng vừa nói chuyện thân mật với Thế Tôn đang ngồi.

๒๖๒. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘เอวํ นุ เต, อมฺพฏฺฐ, พฺราหฺมเณหิ วุทฺเธหิ มหลฺลเกหิ อาจริยปาจริเยหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถยิทํ จรํ ติฏฺฐํ นิสินฺเนน มยา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรตี’’ติ?

262. Bấy giờ, Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: "Này Ambaṭṭha, có phải ngươi cũng nói chuyện với các vị bà-la-môn cao niên, lão thành, là thầy và thầy của thầy, giống như cách ngươi vừa đi vừa đứng mà nói chuyện thân mật với ta đang ngồi đây không?"

ปฐมอิพฺภวาโท

Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ nhất.

๒๖๓. ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. คจฺฉนฺโต วา หิ, โภ โคตม, คจฺฉนฺเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, ฐิโต วา หิ, โภ โคตม, ฐิเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, นิสินฺโน วา หิ, โภ โคตม, นิสินฺเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, สยาโน วา หิ, โภ โคตม, สยาเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ. เย จ โข เต, โภ โคตม, มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, เตหิปิ เม สทฺธึ เอวํ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถริว โภตา โคตเมนา’’ติ. ‘‘อตฺถิกวโต โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, อิธาคมนํ อโหสิ, ยาเยว โข ปนตฺถาย อาคจฺเฉยฺยาถ, ตเมว อตฺถํ สาธุกํ มนสิ กเรยฺยาถ. อวุสิตวาเยว โข ปน โภ อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว วุสิตมานี กิมญฺญตฺร อวุสิตตฺตา’’ติ.

263. "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang đi thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang đi; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang đứng thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang đứng; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang ngồi thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang ngồi; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang nằm thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang nằm. Còn đối với những sa-môn trọc đầu, những kẻ tu hành thấp kém, đen đúa, sinh ra từ gót chân của Phạm Thiên, thì tôi nói chuyện với họ cũng giống như cách tôi nói chuyện với Tôn giả Gotama vậy." "Này Ambaṭṭha, ngươi đến đây là có mục đích. Các ngươi đến đây vì mục đích nào thì hãy nên khéo tác ý đến mục đích ấy. Thật vậy, này các vị, thanh niên Ambaṭṭha này chưa được giáo huấn mà lại tự cho là đã được giáo huấn. Ngoài việc chưa được giáo huấn ra, còn có lý do nào khác nữa chăng?"

๒๖๔. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา อวุสิตวาเทน วุจฺจมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํเยว ขุํเสนฺโต ภควนฺตํเยว วมฺเภนฺโต ภควนฺตํเยว อุปวทมาโน – ‘‘สมโณ จ เม, โภ, โคตโม ปาปิโต ภวิสฺสตี’’ติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘จณฺฑา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ผรุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ลหุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ภสฺสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ [Pg.86] มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ปฐมํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

264. Bấy giờ, khi bị Thế Tôn nói là người chưa được giáo huấn, thanh niên Ambaṭṭha tức giận, không vui lòng, muốn chỉ trích Thế Tôn, muốn khinh miệt Thế Tôn, muốn khiển trách Thế Tôn, nghĩ rằng: "Ta sẽ làm cho sa-môn Gotama phải bị xúc phạm," rồi nói với Thế Tôn rằng: "Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật hung dữ. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật thô bạo. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật nông nổi. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật lắm lời. Là những kẻ thấp kém, họ không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn." Như vậy, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội là người thấp kém lần thứ nhất đối với dòng họ Sakya.

ทุติยอิพฺภวาโท

Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ hai.

๒๖๕. ‘‘กึ ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สกฺยา อปรทฺธุ’’นฺติ? ‘‘เอกมิทาหํ, โภ โคตม, สมยํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เกนจิเทว กรณีเยน กปิลวตฺถุํ อคมาสึ. เยน สกฺยานํ สนฺธาคารํ เตนุปสงฺกมึ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สกฺยา เจว สกฺยกุมารา จ สนฺธาคาเร อุจฺเจสุ อาสเนสุ นิสินฺนา โหนฺติ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกหิ สญฺชคฺฆนฺตา สํกีฬนฺตา, อญฺญทตฺถุ มมญฺเญว มญฺเญ อนุชคฺฆนฺตา, น มํ โกจิ อาสเนนปิ นิมนฺเตสิ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ทุติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

265. "Này Ambaṭṭha, dòng họ Sakya đã làm gì sai với ngươi?" "Thưa Tôn giả Gotama, có một lần, vì một công việc của thầy tôi là bà-la-môn Pokkharasāti, tôi đã đi đến Kapilavatthu. Tôi đã đến nghị trường của dòng họ Sakya. Lúc bấy giờ, có nhiều vị thuộc dòng họ Sakya và các vương tử Sakya đang ngồi trên những chiếc ghế cao trong nghị trường, họ chọc ghẹo nhau bằng ngón tay, cười đùa và vui chơi. Tôi nghĩ rằng họ đang cười nhạo chính tôi. Không một ai mời tôi ngồi. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn." Như vậy, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội là người thấp kém lần thứ hai đối với dòng họ Sakya.

ตติยอิพฺภวาโท

Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ ba.

๒๖๖. ‘‘ลฏุกิกาปิ โข, อมฺพฏฺฐ, สกุณิกา สเก กุลาวเก กามลาปินี โหติ. สกํ โข ปเนตํ, อมฺพฏฺฐ, สกฺยานํ ยทิทํ กปิลวตฺถุํ, นารหตายสฺมา อมฺพฏฺโฐ อิมาย อปฺปมตฺตาย อภิสชฺชิตุ’’นฺติ. ‘‘จตฺตาโรเม, โภ โคตม, วณฺณา – ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ วณฺณานํ ตโย วณฺณา – ขตฺติยา จ เวสฺสา จ สุทฺทา จ – อญฺญทตฺถุ พฺราหฺมณสฺเสว ปริจารกา สมฺปชฺชนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ตติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

266. Này Ambaṭṭha, ngay cả con chim cút mái nhỏ bé cũng có thể hót líu lo theo ý muốn trong tổ của nó. Này Ambaṭṭha, thành Kapilavatthu này là của riêng dòng họ Sakya, hiền giả Ambaṭṭha không nên tức giận vì một chuyện nhỏ nhặt như vậy. Thưa Tôn giả Gotama, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà-la. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn giai cấp này, ba giai cấp là Sát-đế-lợi, Phệ-xá, và Thủ-đà-la, thực sự chỉ là người hầu hạ cho giai cấp Bà-la-môn mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi mà dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không kính nể, không quý mến, không cúng dường, không phục tùng các vị Bà-la-môn. Cứ như thế, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội dòng họ Sakya là thấp kém đến lần thứ ba.

ทาสิปุตฺตวาโท

Thuyết về người con của nữ tỳ

๒๖๗. อถ [Pg.87] โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺเยสุ อิพฺภวาเทน นิมฺมาเทติ, ยํนูนาหํ โคตฺตํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘กถํ โคตฺโตสิ, อมฺพฏฺฐา’’ติ? ‘‘กณฺหายโนหมสฺมิ, โภ โคตมา’’ติ. โปราณํ โข ปน เต อมฺพฏฺฐ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ; ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยานํ. สกฺยา โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ราชานํ โอกฺกากํ ปิตามหํ ทหนฺติ.

267. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: 'Thanh niên Ambaṭṭha này đang miệt thị dòng họ Sakya một cách quá đáng bằng lời lẽ thấp kém. Ta nên hỏi về dòng dõi của y.' Rồi Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha: 'Này Ambaṭṭha, ngươi thuộc dòng dõi nào?' 'Thưa Tôn giả Gotama, tôi thuộc dòng dõi Kaṇhāyana.' 'Này Ambaṭṭha, nếu truy ngược lại danh tánh và dòng dõi của cha mẹ ngươi thời xưa, thì dòng họ Sakya là con của chủ nhân ngươi; còn ngươi là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya. Này Ambaṭṭha, dòng họ Sakya xem vua Okkāka là tổ phụ của họ.'

‘‘ภูตปุพฺพํ, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก ยา สา มเหสี ปิยา มนาปา, ตสฺสา ปุตฺตสฺส รชฺชํ ปริณาเมตุกาโม เชฏฺฐกุมาเร รฏฺฐสฺมา ปพฺพาเชสิ – โอกฺกามุขํ กรกณฺฑํ หตฺถินิกํ สินิสูรํ. เต รฏฺฐสฺมา ปพฺพาชิตา หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺถ วาสํ กปฺเปสุํ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสุํ.

Này Ambaṭṭha, thuở xưa, vua Okkāka muốn trao vương quốc cho con trai của vị hoàng hậu được vua yêu quý và sủng ái, nên đã trục xuất các vị hoàng tử trưởng ra khỏi vương quốc, đó là Okkāmukha, Karakaṇḍa, Hatthinika, và Sinisūra. Bị trục xuất khỏi vương quốc, họ đến sống tại một khu rừng sala lớn bên bờ một hồ nước dưới chân núi Hy-mã-lạp. Vì sợ dòng dõi bị pha tạp, họ đã chung sống với chính các chị em gái của mình.

‘‘อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อมจฺเจ ปาริสชฺเช อามนฺเตสิ – ‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ กุมารา สมฺมนฺตี’ติ? ‘อตฺถิ, เทว, หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺเถตรหิ กุมารา สมฺมนฺติ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปนฺตี’ติ. อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อุทานํ อุทาเนสิ – ‘สกฺยา วต, โภ, กุมารา, ปรมสกฺยา วต, โภ, กุมารา’ติ. ตทคฺเค โข ปน อมฺพฏฺฐ สกฺยา ปญฺญายนฺติ; โส จ เนสํ ปุพฺพปุริโส.

Này Ambaṭṭha, bấy giờ vua Okkāka hỏi các vị đại thần và triều thần: 'Này các khanh, hiện nay các hoàng tử đang ở đâu?' 'Tâu Đại vương, có một khu rừng sala lớn bên bờ một hồ nước dưới chân núi Hy-mã-lạp, hiện nay các hoàng tử đang sống ở đó. Vì sợ dòng dõi bị pha tạp, họ đã chung sống với chính các chị em gái của mình.' Bấy giờ, này Ambaṭṭha, vua Okkāka đã thốt lên lời cảm hứng: 'Ôi, các hoàng tử thật có năng lực (sakyā)! Ôi, các hoàng tử thật có năng lực phi thường (paramasakyā)!' Này Ambaṭṭha, kể từ đó, họ được biết đến là dòng họ Sakya; và vị vua ấy là tổ tiên đầu tiên của họ.

‘‘รญฺโญ โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โอกฺกากสฺส ทิสา นาม ทาสี อโหสิ. สา กณฺหํ นาม ชเนสิ. ชาโต กณฺโห ปพฺยาหาสิ – ‘โธวถ มํ, อมฺม, นหาเปถ มํ อมฺม, อิมสฺมา มํ อสุจิสฺมา ปริโมเจถ, อตฺถาย โว ภวิสฺสามี’ติ. ยถา โข ปน อมฺพฏฺฐ เอตรหิ มนุสฺสา ปิสาเจ ทิสฺวา ‘ปิสาจา’ติ สญฺชานนฺติ; เอวเมว โข, อมฺพฏฺฐ, เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ปิสาเจ ‘กณฺหา’ติ สญฺชานนฺติ. เต เอวมาหํสุ – ‘อยํ ชาโต ปพฺยาหาสิ, กณฺโห ชาโต, ปิสาโจ ชาโต’ติ. ตทคฺเค โข ปน, อมฺพฏฺฐ กณฺหายนา ปญฺญายนฺติ, โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส. อิติ โข เต[Pg.88], อมฺพฏฺฐ, โปราณํ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ, ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยาน’’นฺติ.

Này Ambaṭṭha, vua Okkāka có một nữ tỳ tên là Disā. Nàng sinh một người con trai tên là Kaṇha. Vừa mới sinh ra, Kaṇha đã nói rằng: 'Mẹ ơi, hãy rửa cho con! Mẹ ơi, hãy tắm cho con! Mẹ ơi, hãy giải thoát con khỏi sự ô uế này! Con sẽ là người có ích cho mẹ.' Này Ambaṭṭha, cũng như ngày nay người ta thấy quỷ và nhận biết đó là 'quỷ' (pisāca); cũng vậy, này Ambaṭṭha, vào thời đó, người ta nhận biết quỷ là 'kaṇha'. Họ nói như sau: 'Đứa bé này vừa sinh ra đã nói, một kaṇha đã sinh ra, một con quỷ đã sinh ra!' Này Ambaṭṭha, kể từ đó, dòng họ Kaṇhāyana được biết đến, và Kaṇha ấy là tổ tiên đầu tiên của dòng họ Kaṇhāyana. Như vậy, này Ambaṭṭha, nếu truy ngược lại danh tánh và dòng dõi của cha mẹ ngươi thời xưa, thì dòng họ Sakya là con của chủ nhân ngươi; còn ngươi là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya.

๒๖๘. เอวํ วุตฺเต, เต มาณวกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทสิ. สุชาโต จ, โภ โคตม อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’’นฺติ.

268. Khi được nói như vậy, các thanh niên kia bạch với Thế Tôn rằng: 'Xin Tôn giả Gotama đừng miệt thị thanh niên Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ 'con của nữ tỳ'. Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha là người sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, là người học rộng, là người có lời nói tao nhã, là người có trí tuệ, và thanh niên Ambaṭṭha có khả năng đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này.'

๒๖๙. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘ทุชฺชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อปฺปสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ทุปฺปญฺโญ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, น จ ปโหติ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘สุชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห; อมฺพฏฺโฐ มาณโว มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

269. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các thanh niên ấy rằng: 'Này các thanh niên, nếu các ngươi nghĩ rằng: 'Thanh niên Ambaṭṭha sinh trưởng không tốt đẹp, không phải con nhà gia thế, ít học, lời nói không tao nhã, trí tuệ kém cỏi, và không có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này,' thì hãy để Ambaṭṭha đứng sang một bên, các ngươi hãy thảo luận với ta về vấn đề này. Còn nếu các ngươi nghĩ rằng: 'Thanh niên Ambaṭṭha sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, học rộng, lời nói tao nhã, có trí tuệ, và có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này,' thì các ngươi hãy đứng sang một bên; hãy để thanh niên Ambaṭṭha đối đáp với ta.'

‘‘สุชาโต จ, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุํ, ตุณฺหี มยํ ภวิสฺสาม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha là người sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, là người học rộng, là người có lời nói tao nhã, là người có trí tuệ, và thanh niên Ambaṭṭha có khả năng đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này. Chúng tôi sẽ giữ im lặng, xin hãy để thanh niên Ambaṭṭha đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này.

๒๗๐. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สหธมฺมิโก ปญฺโห อาคจฺฉติ, อกามา พฺยากาตพฺโพ. สเจ ตฺวํ น พฺยากริสฺสสิ, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสสิ, ตุณฺหี วา ภวิสฺสสิ, ปกฺกมิสฺสสิ [Pg.89] วา เอตฺเถว เต สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสติ. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ?

270. Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, câu hỏi hợp lý này đã được đặt ra cho ngươi, dù không muốn ngươi cũng phải trả lời. Nếu ngươi không trả lời, hoặc trả lời quanh co, hoặc im lặng, hoặc bỏ đi, thì ngay tại đây, đầu của ngươi sẽ vỡ ra làm bảy mảnh. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’

เอวํ วุตฺเต, อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ทุติยมฺปิ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘พฺยากโรหิ ทานิ อมฺพฏฺฐ, น ทานิ, เต ตุณฺหีภาวสฺส กาโล. โย โข, อมฺพฏฺฐ, ตถาคเตน ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากโรติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสตี’’ติ.

Khi được hỏi như vậy, thanh niên Ambaṭṭha im lặng. Lần thứ hai, đức Thế Tôn lại nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’ Lần thứ hai, thanh niên Ambaṭṭha vẫn im lặng. Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, bây giờ hãy trả lời đi. Bây giờ không phải là lúc để ngươi im lặng. Này Ambaṭṭha, bất cứ ai được Như Lai hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, thì ngay tại đây, đầu của người ấy sẽ vỡ ra làm bảy mảnh.’

๒๗๑. เตน โข ปน สมเยน วชิรปาณี ยกฺโข มหนฺตํ อโยกูฏํ อาทาย อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส อุปริ เวหาสํ ฐิโต โหติ – ‘‘สจายํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากริสฺสติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธํ ผาเลสฺสามี’’ติ. ตํ โข ปน วชิรปาณึ ยกฺขํ ภควา เจว ปสฺสติ อมฺพฏฺโฐ จ มาณโว.

271. Lúc bấy giờ, dạ-xoa Vajirapāṇī tay cầm một cái chùy sắt lớn, rực lửa, cháy sáng, chói lòa, đứng trên không trung, phía trên thanh niên Ambaṭṭha, (nghĩ rằng): ‘Nếu thanh niên Ambaṭṭha này, được đức Thế Tôn hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, ta sẽ đập vỡ đầu hắn ra làm bảy mảnh ngay tại đây.’ Dạ-xoa Vajirapāṇī ấy, chỉ có đức Thế Tôn và thanh niên Ambaṭṭha thấy được.

๒๗๒. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต ภควนฺตํเยว ตาณํ คเวสี ภควนฺตํเยว เลณํ คเวสี ภควนฺตํเยว สรณํ คเวสี – อุปนิสีทิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิเมตํ ภวํ โคตโม อาห? ปุนภวํ โคตโม พฺรวิตู’’ติ.

272. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha hoảng sợ, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự che chở, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự ẩn náu, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự nương tựa. Sau khi ngồi xuống gần bên, y nói với đức Thế Tôn rằng: ‘Tôn giả Gotama vừa nói gì vậy? Xin Tôn giả Gotama hãy nói lại lần nữa.’

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ‘‘เอวเมว เม, โภ โคตม, สุตํ ยเถว ภวํ โคตโม อาห. ตโตปภุติกา กณฺหายนา; โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ.

‘Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe đúng như lời Tôn giả Gotama nói. Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đó; và vị ấy chính là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana.’

อมฺพฏฺฐวํสกถา

Câu chuyện về dòng dõi của Ambaṭṭha

๒๗๓. เอวํ [Pg.90] วุตฺเต, เต มาณวกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘ทุชฺชาโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; อกุลปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; ทาสิปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺยานํ. อยฺยปุตฺตา กิร, โภ, อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส สกฺยา ภวนฺติ. ธมฺมวาทึเยว กิร มยํ สมณํ โคตมํ อปสาเทตพฺพํ อมญฺญิมฺหา’’ติ.

273. Khi được nói như vậy, các thanh niên kia la ó, làm huyên náo, ồn ào lên rằng: ‘Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha là kẻ hạ tiện! Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha không thuộc dòng dõi cao quý! Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya! Này các ông, thì ra dòng họ Sakya là chủ nhân của thanh niên Ambaṭṭha! Thì ra chúng ta đã lầm tưởng rằng Sa-môn Gotama, người chỉ nói sự thật, là người đáng bị chỉ trích.’

๒๗๔. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อิเม มาณวกา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทนฺติ, ยํนูนาหํ ปริโมเจยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ. อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสิ. โส ทกฺขิณชนปทํ คนฺตฺวา พฺรหฺมมนฺเต อธียิตฺวา ราชานํ โอกฺกากํ อุปสงฺกมิตฺวา มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจิ. ตสฺส ราชา โอกฺกาโก – ‘โก เนวํ เร อยํ มยฺหํ ทาสิปุตฺโต สมาโน มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจตี’’’ ติ, กุปิโต อนตฺตมโน ขุรปฺปํ สนฺนยฺหิ. โส ตํ ขุรปฺปํ เนว อสกฺขิ มุญฺจิตุํ, โน ปฏิสํหริตุํ.

274. Bấy giờ, đức Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: ‘Các thanh niên này đang miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Ta nên giải thoát cho y.’ Rồi đức Thế Tôn nói với các thanh niên ấy rằng: ‘Này các thanh niên, các ngươi chớ nên miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Vị ẩn sĩ Kaṇha ấy là một người cao quý. Vị ấy đã đi đến xứ phương nam, học tập các minh chú, rồi đến yết kiến vua Okkāka và xin cưới công chúa Maddarūpī. Vua Okkāka nổi giận, không hài lòng, nói rằng: ‘Kẻ này là ai mà là con của nữ tỳ của ta lại dám xin cưới công chúa Maddarūpī?’ rồi giương một mũi tên sắc bén. Nhà vua không thể bắn mũi tên ấy đi, cũng không thể thu nó về.

‘‘อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา ปาริสชฺชา กณฺหํ อิสึ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ; โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, อปิ จ ราชา ยทิ อโธ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา ปถวี อุนฺทฺริยิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺสา’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺส, อปิ จ ราชา ยทิ อุทฺธํ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา สตฺต วสฺสานิ เทโว น วสฺสิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสตู’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสิสฺสติ, อปิ จ ราชา เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา โอกฺกากสฺส อาโรเจสุํ – ‘โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ. โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข ราชา โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐเปสิ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม [Pg.91] สมภวิ. อถ โข ตสฺส ราชา โอกฺกาโก ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต พฺรหฺมทณฺเฑน ตชฺชิโต มทฺทรูปึ ธีตรํ อทาสิ. มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ, อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสี’’ติ.

‘Này các thanh niên, bấy giờ các vị bộ trưởng và triều thần đến gặp ẩn sĩ Kaṇha và nói: ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành; thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, nhưng nếu nhà vua bắn mũi tên xuống dưới, thì mặt đất trong khắp vương quốc của vua sẽ bị vỡ nát.’ ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành, và cho xứ sở được an lành.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, và xứ sở sẽ được an lành, nhưng nếu nhà vua bắn mũi tên lên trên, thì trong khắp vương quốc của vua, trời sẽ không mưa trong bảy năm.’ ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành, cho xứ sở được an lành, và xin cho trời mưa.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, xứ sở sẽ được an lành, và trời sẽ mưa, nhưng nhà vua hãy đặt mũi tên vào người con trai trưởng. Hoàng tử sẽ được an lành, không hề hấn gì.’ Bấy giờ, này các thanh niên, các vị bộ trưởng tâu với vua Okkāka rằng: ‘Xin vua Okkāka hãy đặt mũi tên vào người con trai trưởng. Hoàng tử sẽ được an lành, không hề hấn gì.’ Rồi vua Okkāka đặt mũi tên vào người con trai trưởng, và hoàng tử đã được an lành, không hề hấn gì. Bấy giờ, vua Okkāka, hoảng sợ, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, bị đe dọa bởi hình phạt của Phạm thiên, đã gả công chúa Maddarūpī cho vị ẩn sĩ ấy. Này các thanh niên, các ngươi chớ nên miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Vị ẩn sĩ Kaṇha ấy là một người cao quý.’

ขตฺติยเสฏฺฐภาโว

Giai cấp Sát-đế-lỵ là cao quý nhất

๒๗๕. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยกุมาโร พฺราหฺมณกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส ขตฺติยกุมาเรน พฺราหฺมณกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปิ นุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘มาติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ.

275. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi thanh niên Ambaṭṭha và nói: – Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, một thanh niên Sát-đế-lỵ chung sống với một thiếu nữ Bà-la-môn, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sanh ra. Người con trai được sanh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm. – Liệu các vị Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh Sát-đế-lỵ cho người ấy không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Vì lý do gì? – Thưa Tôn giả Gotama, vì về phía mẹ, người ấy không thuộc dòng dõi (Sát-đế-lỵ).

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณกุมาโร ขตฺติยกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส พฺราหฺมณกุมาเรน ขตฺติยกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘ปิติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ.

– Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, một thanh niên Bà-la-môn chung sống với một thiếu nữ Sát-đế-lỵ, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sanh ra. Người con trai được sanh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm. – Liệu các vị Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh Sát-đế-lỵ cho người ấy không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Vì lý do gì? – Thưa Tôn giả Gotama, vì về phía cha, người ấy không thuộc dòng dõi (Sát-đế-lỵ).

๒๗๖. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิตฺถิยา วา อิตฺถึ กริตฺวา ปุริเสน วา ปุริสํ กริตฺวา ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน [Pg.92] วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’.

276. – Này Ambaṭṭha, như vậy, dù so sánh nữ với nữ, hay so sánh nam với nam, thì dòng Sát-đế-lỵ vẫn là cao thượng, còn dòng Bà-la-môn là hạ liệt. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, các vị Bà-la-môn vì một lý do nào đó, cạo trọc đầu một người Bà-la-môn, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố. Liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, bị ngăn cấm.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยา ขตฺติยํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’.

– Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, các vị Sát-đế-lỵ vì một lý do nào đó, cạo trọc đầu một người Sát-đế-lỵ, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố. Liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm.

๒๗๗. ‘‘เอตฺตาวตา โข, อมฺพฏฺฐ, ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ยเทว นํ ขตฺติยา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชนฺติ. อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, ยทา ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ตทาปิ ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. พฺรหฺมุนา เปสา, อมฺพฏฺฐ, สนงฺกุมาเรน คาถา ภาสิตา –

277. – Này Ambaṭṭha, một người Sát-đế-lỵ bị các vị Sát-đế-lỵ cạo trọc đầu, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố, chừng ấy là người ấy đã rơi vào tình trạng hạ liệt tột cùng. Này Ambaṭṭha, như vậy, khi một người Sát-đế-lỵ đã rơi vào tình trạng hạ liệt tột cùng, thì ngay cả lúc đó, dòng Sát-đế-lỵ vẫn là cao thượng, còn dòng Bà-la-môn là hạ liệt. Này Ambaṭṭha, Phạm thiên Sanaṅkumāra cũng đã nói bài kệ này:

‘ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

‘Trong đám dân chúng mà những ai đặt nặng về dòng dõi, Thì Sát-đế-lỵ là bậc tối thượng. Còn người nào thành tựu minh và hạnh, Người ấy là bậc tối thượng giữa trời và người.’

‘‘สา โข ปเนสา, อมฺพฏฺฐ, พฺรหฺมุนา สนงฺกุมาเรน คาถา สุคีตา โน ทุคฺคีตา, สุภาสิตา โน ทุพฺภาสิตา, อตฺถสํหิตา โน อนตฺถสํหิตา, อนุมตา มยา. อหมฺปิ หิ, อมฺพฏฺฐ, เอวํ วทามิ –

– Này Ambaṭṭha, bài kệ này đã được Phạm thiên Sanaṅkumāra khéo nói chứ không phải vụng nói, khéo thuyết chứ không phải vụng thuyết, có lợi ích chứ không phải không có lợi ích, và được Ta chấp thuận. Này Ambaṭṭha, Ta cũng nói như vầy:

‘ขตฺติโย [Pg.93] เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

ภาณวาโร ปฐโม.

Phần tụng đọc thứ nhất.

วิชฺชาจรณกถา

Luận về Minh và Hạnh

๒๗๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ ปน สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘น โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ชาติวาโท วา วุจฺจติ, โคตฺตวาโท วา วุจฺจติ, มานวาโท วา วุจฺจติ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. ยตฺถ โข, อมฺพฏฺฐ, อาวาโห วา โหติ, วิวาโห วา โหติ, อาวาหวิวาโห วา โหติ, เอตฺเถตํ วุจฺจติ ชาติวาโท วา อิติปิ โคตฺตวาโท วา อิติปิ มานวาโท วา อิติปิ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. เย หิ เกจิ อมฺพฏฺฐ ชาติวาทวินิพทฺธา วา โคตฺตวาทวินิพทฺธา วา มานวาทวินิพทฺธา วา อาวาหวิวาหวินิพทฺธา วา, อารกา เต อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย. ปหาย โข, อมฺพฏฺฐ, ชาติวาทวินิพทฺธญฺจ โคตฺตวาทวินิพทฺธญฺจ มานวาทวินิพทฺธญฺจ อาวาหวิวาหวินิพทฺธญฺจ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สจฺฉิกิริยา โหตี’’ติ.

278. – Thưa Tôn giả Gotama, hạnh ấy là gì, và minh ấy là gì? – Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu minh và hạnh vô thượng, không có chỗ cho việc nói về sanh-thân, nói về dòng dõi, hay nói về lòng kiêu mạn, cũng không có chỗ cho câu nói: ‘Ngươi xứng với ta, hay ngươi không xứng với ta.’ Này Ambaṭṭha, ở nơi nào có việc cưới gả, có việc nhận dâu, hay có cả việc cưới gả và nhận dâu, thì ở đó mới có những lời nói về sanh-thân, về dòng dõi, về lòng kiêu mạn, và câu nói: ‘Ngươi xứng với ta, hay ngươi không xứng với ta.’ Này Ambaṭṭha, những ai bị ràng buộc bởi việc nói về sanh-thân, bị ràng buộc bởi việc nói về dòng dõi, bị ràng buộc bởi việc nói về lòng kiêu mạn, hay bị ràng buộc bởi việc cưới gả, thì những người ấy còn xa với sự thành tựu minh và hạnh vô thượng. Này Ambaṭṭha, chính nhờ từ bỏ sự ràng buộc vào việc nói về sanh-thân, sự ràng buộc vào việc nói về dòng dõi, sự ràng buộc vào việc nói về lòng kiêu mạn, và sự ràng buộc vào việc cưới gả mà sự chứng ngộ về thành tựu minh và hạnh vô thượng mới xảy ra.

๒๗๙. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘อิธ, อมฺพฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต [Pg.94] สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ…เป… (ยถา ๑๙๑ อาทโย อนุจฺเฉทา, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).…

279. “Thưa Tôn giả Gotama, hạnh kiểm (caraṇa) ấy là gì, và minh (vijjā) ấy là gì?” “Này Ambaṭṭha, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, nghe được giáo pháp ấy. Người ấy sau khi nghe giáo pháp, đạt được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, sau khi được trang bị niềm tin đã đạt được ấy, suy xét như sau... (v.v.)... (nên được trình bày chi tiết như các đoạn từ 191 trở đi).”

‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

“Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

“Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

“Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, do ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. อิทํ โข ตํ, อมฺพฏฺฐ, จรณํ.

“Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, do xả lạc, xả khổ, và do diệt trừ hỷ ưu đã có từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy. Này Ambaṭṭha, đây chính là hạnh kiểm (caraṇa) ấy.”

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย. อยํ โข สา, อมฺพฏฺฐ, วิชฺชา.

“Khi tâm đã được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... (v.v.)... Đây cũng là một phần minh (vijjā) của vị ấy... (v.v.)... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Đây cũng là một phần minh (vijjā) của vị ấy. Này Ambaṭṭha, đây chính là minh (vijjā) ấy.”

‘‘อยํ วุจฺจติ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ‘วิชฺชาสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘จรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ. อิมาย จ อมฺพฏฺฐ วิชฺชาสมฺปทาย จรณสมฺปทาย จ อญฺญา วิชฺชาสมฺปทา จ จรณสมฺปทา จ อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ.

“Này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đầy đủ minh,’ cũng được gọi là ‘người đầy đủ hạnh kiểm,’ cũng được gọi là ‘người đầy đủ minh và hạnh kiểm.’ Và này Ambaṭṭha, ngoài sự đầy đủ minh này và sự đầy đủ hạnh kiểm này, không có sự đầy đủ minh và sự đầy đủ hạnh kiểm nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn.”

จตุอปายมุขํ

Bốn Cửa Ngõ Của Sự Suy Vong

๒๘๐. ‘‘อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, อมฺพฏฺฐ, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเญว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย [Pg.95] อรญฺญายตนํ อชฺโฌคาหติ – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ปฐมํ อปายมุขํ ภวติ.

280. “Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, có bốn cửa ngõ của sự suy vong. Bốn điều ấy là gì? Này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, bèn mang theo đòn gánh và vật dụng của đạo sĩ, đi vào chốn rừng sâu, với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng trái cây rụng.’ Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ nhất của sự suy vong.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนํ อชฺโฌคาหติ – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ทุติยํ อปายมุขํ ภวติ.

“Lại nữa, này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, và cũng không thể sống bằng trái cây rụng, bèn mang theo cuốc và giỏ, đi vào rừng rậm, với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng rễ cây, củ và trái cây.’ Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ hai của sự suy vong.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ตติยํ อปายมุขํ ภวติ.

“Lại nữa, này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, cũng không thể sống bằng trái cây rụng, cũng không thể sống bằng rễ cây, củ và trái cây, bèn dựng một ngôi nhà lửa ở gần làng hay thị trấn, và ở đó thờ lửa. Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ ba của sự suy vong.”

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมํ เจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉติ – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตมหํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ จตุตฺถํ อปายมุขํ ภวติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิมานิ จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ.

Này Ambaṭṭha, lại nữa, ở đời này, có hạng Sa-môn hay Bà-la-môn, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, vì không thể thành tựu được việc thờ lửa, nên đã làm một ngôi nhà có bốn cửa ở ngã tư đường và sống ở đó với ý nghĩ: ‘Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến từ bốn phương này, ta sẽ cúng dường vị ấy tùy theo sức lực và khả năng của mình.’ Vị ấy thực ra chỉ trở thành người phục vụ cho người đã thành tựu minh và hạnh. Này Ambaṭṭha, đối với minh hạnh túc vô thượng này, đây là cửa ngõ suy vong thứ tư. Này Ambaṭṭha, đối với minh hạnh túc vô thượng này, có bốn cửa ngõ suy vong này.

๒๘๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมาย อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สนฺทิสฺสสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘โกจาหํ, โภ [Pg.96] โคตม, สาจริยโก, กา จ อนุตฺตรา วิชฺชาจรณสมฺปทา? อารกาหํ, โภ โคตม, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สาจริยโก’’ติ.

281. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi được xem là đã thành tựu minh hạnh túc vô thượng này?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." "Thưa Tôn giả Gotama, tôi cùng với thầy của tôi là ai, và minh hạnh túc vô thượng là gì? Thưa Tôn giả Gotama, tôi cùng với thầy của tôi còn xa mới đạt được minh hạnh túc vô thượng."

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, đã mang đòn gánh và vật dụng của đạo sĩ vào trong rừng sâu với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng trái cây rụng’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy."

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, và vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, đã mang cuốc và giỏ vào trong rừng sâu với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng củ rễ và trái cây’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy."

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, và vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, đã làm một nhà lửa ở gần làng hoặc gần thị trấn và sống ở đó để thờ lửa?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy."

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉสิ สาจริยโก – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตํ มยํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, và vì không thể thành tựu được việc thờ lửa, đã làm một ngôi nhà có bốn cửa ở ngã tư đường và sống ở đó với ý nghĩ: ‘Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến từ bốn phương này, chúng ta sẽ cúng dường vị ấy tùy theo sức lực và khả năng của mình’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy."

๒๘๒. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิมาย เจว ตฺวํ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ปริหีโน สาจริยโก. เย จิเม อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ, ตโต จ ตฺวํ ปริหีโน สาจริยโก. ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อมฺพฏฺฐ, อาจริเยน พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา วาจา – ‘เก จ มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, กา จ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ สากจฺฉา’ติ อตฺตนา อาปายิโกปิ อปริปูรมาโน. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส.

282. Như vậy, này Ambaṭṭha, ngươi cùng với thầy của ngươi đã thiếu sót minh hạnh túc vô thượng này. Và ngươi cùng với thầy của ngươi cũng đã thiếu sót bốn cửa ngõ suy vong của minh hạnh túc vô thượng này. Thế mà, này Ambaṭṭha, thầy của ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti, đã thốt ra lời này: ‘Bọn đầu trọc, bọn Sa-môn hạ tiện, bọn gia nhân, bọn đen đúa, con cháu sinh ra từ bàn chân của Phạm Thiên là ai, và làm sao có thể đàm luận với các Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda được?’ trong khi chính ông ta còn không thực hành đầy đủ ngay cả những pháp môn dẫn đến suy vong. Này Ambaṭṭha, hãy xem, đây là một lỗi lầm lớn lao dường nào của thầy ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti.

ปุพฺพกอิสิภาวานุโยโค

Sự truy vấn về tình trạng của các vị tiên nhân thời xưa

๒๘๓. ‘‘พฺราหฺมโณ [Pg.97] โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โปกฺขรสาติ รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ทตฺติกํ ภุญฺชติ. ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ททาติ. ยทาปิ เตน มนฺเตติ, ติโรทุสฺสนฺเตน มนฺเตติ. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ธมฺมิกํ ปยาตํ ภิกฺขํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, กถํ ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ทเทยฺย. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส.

283. Này Ambaṭṭha, Bà-la-môn Pokkharasāti hưởng dụng vật tặng của vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala còn không cho ông ta được diện kiến trực tiếp. Khi nào bàn luận với ông ta, vua bàn luận qua một tấm màn che. Này Ambaṭṭha, đối với một người nhận vật cúng dường đúng pháp được dâng đến, tại sao vua Pasenadi nước Kosala lại không cho được diện kiến trực tiếp? Này Ambaṭṭha, hãy xem, đây là một lỗi lầm lớn lao dường nào của thầy ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti.

๒๘๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ราชา ปเสนทิ โกสโล หตฺถิคีวาย วา นิสินฺโน อสฺสปิฏฺเฐ วา นิสินฺโน รถูปตฺถเร วา ฐิโต อุคฺเคหิ วา ราชญฺเญหิ วา กิญฺจิเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย. โส ตมฺหา ปเทสา อปกฺกมฺม เอกมนฺตํ ติฏฺเฐยฺย. อถ อาคจฺเฉยฺย สุทฺโท วา สุทฺททาโส วา, ตสฺมึ ปเทเส ฐิโต ตเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย – ‘เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาห, เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาหา’ติ. อปินุ โส ราชภณิตํ วา ภณติ ราชมนฺตนํ วา มนฺเตติ? เอตฺตาวตา โส อสฺส ราชา วา ราชมตฺโต วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

284. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây, vua Pasenadi nước Kosala, trong khi đang ngồi trên cổ voi, hoặc ngồi trên lưng ngựa, hoặc đứng trên xe, bàn luận một vấn đề nào đó với các vị quan quyền hay các vương tử. Rồi vua rời khỏi nơi đó và đứng sang một bên. Sau đó, một người thuộc giai cấp Sudda hoặc một người nô lệ của giai cấp Sudda đến, đứng tại nơi đó và bàn luận lại chính vấn đề ấy: ‘Vua Pasenadi nước Kosala đã nói như thế này, vua Pasenadi nước Kosala đã nói như thế kia.’ Phải chăng người ấy, vì nói lại lời của vua hay bàn luận lại vấn đề của vua, mà do vậy trở thành vua hay đại thần của vua?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy."

๒๘๕. ‘‘เอวเมว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ – ‘ตฺยาหํ มนฺเต อธิยามิ สาจริยโก’ติ, ตาวตา ตฺวํ ภวิสฺสสิ อิสิ วา อิสิตฺถาย วา ปฏิปนฺโนติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

285. Cũng vậy, này Ambaṭṭha, những vị tiên nhân xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác các thánh chú, những người truyền bá các thánh chú, mà các Bà-la-môn ngày nay tụng lại, đọc lại, nói lại những gì đã được nói, dạy lại những gì đã được dạy, về những câu thánh chú cổ xưa đã được các vị ấy hát lên, nói ra, và biên soạn, đó là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭho, Kassapa, Bhagu. Ngươi nói: ‘Tôi cùng với thầy của tôi học các thánh chú ấy.’ Chỉ với chừng ấy mà ngươi có thể trở thành một vị tiên nhân hay một người đang thực hành để trở thành tiên nhân, điều đó không thể xảy ra.

๒๘๖. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ [Pg.98] เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เอวํ สุ เต สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู อามุกฺกมณิกุณฺฑลาภรณา โอทาตวตฺถวสนา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

286. “Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn già cả, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy nói như thế nào? Rằng những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, những câu minh chú cổ xưa của các vị ấy, ví như là – Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Có phải các vị ấy đã tắm gội sạch sẽ, xức dầu thơm, cắt tóc cạo râu, đeo trang sức hoa tai bằng ngọc, mặc y phục trắng, thọ hưởng đầy đủ, sung túc năm dục công đức, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘…เป… เอวํ สุ เต สาลีนํ โอทนํ สุจิมํสูปเสจนํ วิจิตกาฬกํ อเนกสูปํ อเนกพฺยญฺชนํ ปริภุญฺชนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“… (như trên) … Có phải các vị ấy đã dùng cơm nấu bằng gạo Sāli, với nước sốt thịt tinh sạch, đã loại bỏ hạt đen, với nhiều loại canh và nhiều loại thức ăn kèm, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘…เป… เอวํ สุ เต เวฐกนตปสฺสาหิ นารีหิ ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“… (như trên) … Có phải các vị ấy đã được những người phụ nữ có hông cong vì trang sức phục vụ, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘…เป… เอวํ สุ เต กุตฺตวาเลหิ วฬวารเถหิ ทีฆาหิ ปโตทลฏฺฐีหิ วาหเน วิตุเทนฺตา วิปริยายนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“… (như trên) … Có phải các vị ấy đã đi lại đây đó trên những cỗ xe do ngựa cái được chải chuốt kéo, dùng những cây roi dài thúc giục các con vật kéo xe, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘…เป… เอวํ สุ เต อุกฺกิณฺณปริขาสุ โอกฺขิตฺตปลิฆาสุ นครูปการิกาสุ ทีฆาสิวุเธหิ ปุริเสหิ รกฺขาเปนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“… (như trên) … Có phải các vị ấy đã được những người đàn ông mang gươm dài bảo vệ trong các thành phố có hào sâu được đào, có then cài được hạ xuống, được xây dựng kiên cố, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, เนว ตฺวํ อิสิ น อิสิตฺถาย ปฏิปนฺโน สาจริยโก. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, มยิ กงฺขา วา วิมติ วา โส มํ ปญฺเหน, อหํ เวยฺยากรเณน โสธิสฺสามี’’ติ.

“Này Ambaṭṭha, như vậy, ngươi và thầy của ngươi không phải là ẩn sĩ, cũng không phải là người thực hành để trở thành ẩn sĩ. Này Ambaṭṭha, người nào có sự nghi ngờ hay do dự về ta, hãy hỏi ta, ta sẽ làm cho trong sạch (sự nghi ngờ đó) bằng lời giải đáp.”

ทฺเวลกฺขณาทสฺสนํ

Thấy hai tướng

๒๘๗. อถ โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อมฺพฏฺโฐปิ มาณโว วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต กาเย [Pg.99] ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ.

287. Bấy giờ, Thế Tôn đi ra khỏi tịnh xá và bắt đầu đi kinh hành. Thanh niên Ambaṭṭha cũng đi ra khỏi tịnh xá và bắt đầu đi kinh hành. Rồi thanh niên Ambaṭṭha, trong khi đi kinh hành theo sau Thế Tôn đang kinh hành, đã tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn. Thanh niên Ambaṭṭha đã thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Y nghi ngờ, do dự, không quyết định được, không tin tưởng về hai tướng đại nhân này: mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.

๒๘๘. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ. อถ โข อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ, โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, โภ โคตม, คจฺฉาม, พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว วฬวารถมารุยฺห ปกฺกามิ.

288. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: ‘Thanh niên Ambaṭṭha này thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Y nghi ngờ, do dự, không quyết định được, không tin tưởng về hai tướng đại nhân này: mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.’ Rồi Thế Tôn vận dụng thần thông để thanh niên Ambaṭṭha thấy được mã âm tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn le lưỡi ra, chạm và liếm cả hai lỗ tai, chạm và liếm cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che phủ toàn bộ vầng trán. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha khởi lên ý nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama thật sự đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân, không phải là không đầy đủ.’ Y nói với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bây giờ chúng con xin đi, chúng con có nhiều việc phải làm, nhiều phận sự phải lo.’ ‘Này Ambaṭṭha, bây giờ ngươi thấy là thời điểm thích hợp (thì cứ đi).’ Rồi thanh niên Ambaṭṭha lên cỗ xe do ngựa cái kéo và ra đi.

๒๘๙. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐาย นิกฺขมิตฺวา มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ สเก อาราเม นิสินฺโน โหติ อมฺพฏฺฐํเยว มาณวํ ปฏิมาเนนฺโต. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน สโก อาราโม เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

289. Vào lúc ấy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã đi ra khỏi thành Ukkaṭṭhā, cùng với một nhóm đông các Bà-la-môn, đang ngồi trong khu vườn của mình mong chờ thanh niên Ambaṭṭha. Rồi thanh niên Ambaṭṭha đi đến khu vườn ấy. Y đi bằng xe cho đến khi hết đường đi xe, rồi xuống xe và đi bộ đến chỗ Bà-la-môn Pokkharasāti; đến gần, y đảnh lễ Bà-la-môn Pokkharasāti và ngồi xuống một bên.

๒๙๐. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อมฺพฏฺฐํ มาณวํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, อทฺทส ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ? ‘‘อทฺทสาม โข มยํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถา สนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา; กจฺจิ ปน โส ภวํ โคตโม ตาทิโส โน อญฺญาทิโส’’ติ[Pg.100]? ‘‘ตถา สนฺตํเยว, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา, ตาทิโสว โส ภวํ โคตโม โน อญฺญาทิโส. สมนฺนาคโต จ โส ภวํ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, โภ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, อหุ สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ยาวตโก อโหสิ ภควตา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ.

290. Lúc thanh niên Ambaṭṭha đang ngồi ở một nơi, Bà-la-môn Pokkharasāti đã nói điều này: – Này Ambaṭṭha con, có thấy Tôn giả Gotama ấy không? – Thưa ngài, chúng con đã thấy Tôn giả Gotama ấy. – Này Ambaṭṭha con, tiếng đồn về Tôn giả Gotama ấy có được lan truyền đúng như sự thật, không khác đi không? Và Tôn giả Gotama ấy có đúng như vậy, không khác đi không? – Thưa ngài, tiếng đồn về Tôn giả Gotama ấy được lan truyền đúng như sự thật, không khác đi. Tôn giả Gotama ấy đúng như vậy, không khác đi. Và Tôn giả Gotama ấy thành tựu ba mươi hai tướng đại nhân đầy đủ, không thiếu sót. – Này Ambaṭṭha con, con có cuộc đối thoại nào với Sa-môn Gotama không? – Thưa ngài, con có một cuộc đối thoại với Sa-môn Gotama. – Này Ambaṭṭha con, cuộc đối thoại của con với Sa-môn Gotama đã diễn ra như thế nào? Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với Đức Thế Tôn cho Bà-la-môn Pokkharasāti nghe.

๒๙๑. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยเทว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ อาสชฺช อาสชฺช อวจาสิ, อถ โข โส ภวํ โคตโม อมฺเหปิ เอวํ อุปเนยฺย อุปเนยฺย อวจ. อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺยา’’ติ, กุปิโต อนตฺตมโน อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ปทสาเยว ปวตฺเตสิ. อิจฺฉติ จ ตาวเทว ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

291. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã nói điều này với thanh niên Ambaṭṭha: – Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà thông thái” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà đa văn” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “người thông tam Vệ-đà” của chúng ta! Này các ông, một người, do hành vi như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, chắc chắn sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Ambaṭṭha, chính vì con đã xúc phạm, xúc phạm Tôn giả Gotama như vậy, nên Tôn giả Gotama ấy đã vạch trần, vạch trần (tổ tiên) của chúng ta như vậy. Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà thông thái” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà đa văn” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “người thông tam Vệ-đà” của chúng ta! Này các ông, một người, do hành vi như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, chắc chắn sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. (Nói xong), ông ta nổi giận, không vui lòng, đã dùng chân đá thanh niên Ambaṭṭha. Và ngay lúc ấy, ông ta muốn đến yết kiến Đức Thế Tôn.

โปกฺขรสาติพุทฺธุปสงฺกมนํ

Bà-la-môn Pokkharasāti đến yết kiến Đức Phật

๒๙๒. อถ โข เต พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ เอตทโวจุํ – ‘‘อติวิกาโล โข, โภ, อชฺช สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สฺเวทานิ ภวํ โปกฺขรสาติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ยาเน อาโรเปตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ [Pg.101] อุกฺกฏฺฐาย นิยฺยาสิ, เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา, ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

292. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đã nói điều này với Bà-la-môn Pokkharasāti: – Thưa ngài, hôm nay đã quá muộn để đến yết kiến Sa-môn Gotama. Ngày mai, Tôn giả Pokkharasāti sẽ có thể đến yết kiến Sa-môn Gotama. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti cho sửa soạn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà mình, chất lên xe, và với những ngọn đuốc được mang theo, đã rời khỏi Ukkaṭṭhā, đi đến khu rừng Icchānaṅgala. Ông đi xe đến hết đoạn đường có thể đi xe, rồi xuống xe, đi bộ đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến gần, ông đã cùng Ngài nói lên những lời chào hỏi thăm lịch sự, sau khi trao đổi những lời nói thân hữu đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên.

๒๙๓. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อาคมา นุ โข อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ? ‘‘อาคมา โข เต, พฺราหฺมณ, อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, โภ โคตม, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถากถํ ปน เต, โภ โคตม, อหุ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข ภควา ยาวตโก อโหสิ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘พาโล, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ขมตุ ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺสา’’ติ. ‘‘สุขี โหตุ, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ.

293. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Pokkharasāti đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Thưa Tôn giả Gotama, đệ tử của chúng tôi, thanh niên Ambaṭṭha, có đến đây không? – Này Bà-la-môn, đệ tử của ông, thanh niên Ambaṭṭha, có đến. – Thưa Tôn giả Gotama, ngài có cuộc đối thoại nào với thanh niên Ambaṭṭha không? – Này Bà-la-môn, ta có một cuộc đối thoại với thanh niên Ambaṭṭha. – Thưa Tôn giả Gotama, cuộc đối thoại của ngài với thanh niên Ambaṭṭha đã diễn ra như thế nào? Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với thanh niên Ambaṭṭha cho Bà-la-môn Pokkharasāti nghe. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha thật ngu dại. Xin Tôn giả Gotama hãy tha thứ cho thanh niên Ambaṭṭha. – Này Bà-la-môn, mong rằng thanh niên Ambaṭṭha được an lạc.

๒๙๔. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ.

294. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti đã tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Đức Thế Tôn. Bà-la-môn Pokkharasāti đã thấy phần lớn ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Đức Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, phân vân, không thể quyết định, không có lòng tin đối với hai tướng đại nhân: tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài.

๒๙๕. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห, ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข [Pg.102] ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ.

295. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã khởi lên ý nghĩ này: “Bà-la-môn Pokkharasāti này thấy phần lớn ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, phân vân, không thể quyết định, không có lòng tin đối với hai tướng đại nhân: tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã vận dụng thần thông theo cách mà Bà-la-môn Pokkharasāti có thể thấy tướng mã âm tàng của Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm và xoa cả hai lỗ tai, chạm và xoa cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che kín cả vầng trán.

๒๙๖. อถ โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม อชฺชตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

296. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti khởi lên ý nghĩ này: "Sa-môn Gotama thành tựu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, đầy đủ chứ không thiếu sót." (Ông) bạch với Thế Tôn lời này: "Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con cho ngày hôm nay." Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng.

๒๙๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ, มาณวกาปิ ภิกฺขุสงฺฆํ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

297. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, liền báo thời giờ cho Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã dọn xong." Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng đi đến trú xứ của Bà-la-môn Pokkharasāti. Sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti tự tay dâng cúng và làm cho Thế Tôn hài lòng với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi Ngài dùng đủ; các thanh niên cũng phục vụ Tăng chúng. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, khi thấy Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp khác rồi ngồi xuống một bên.

๒๙๘. เอกมนฺตํ นิสินฺนสฺส โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

298. Khi Bà-la-môn Pokkharasāti đang ngồi một bên, Thế Tôn thuyết cho ông bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài chỉ rõ sự nguy hại, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các dục, và lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết Bà-la-môn Pokkharasāti đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài mới thuyết bài pháp mà chư Phật đã tự mình chứng ngộ, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Ví như tấm vải thanh tịnh, không còn vết bẩn, sẽ dễ dàng thấm thuốc nhuộm; cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi đó, pháp nhãn không trần, không uế đã khởi lên cho Bà-la-môn Pokkharasāti: "Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có đoạn diệt."

โปกฺขรสาติอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên bố trở thành Ưu-bà-tắc

๒๙๙. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต [Pg.103] อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ โคตม, สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. ยถา จ ภวํ โคตโม อุกฺกฏฺฐาย อญฺญานิ อุปาสกกุลานิ อุปสงฺกมติ, เอวเมว ภวํ โคตโม โปกฺขรสาติกุลํ อุปสงฺกมตุ. ตตฺถ เย เต มาณวกา วา มาณวิกา วา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทสฺสนฺติ วา ปจฺจุฏฺฐิสฺสนฺติ วา อาสนํ วา อุทกํ วา ทสฺสนฺติ จิตฺตํ วา ปสาเทสฺสนฺติ, เตสํ ตํ ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘‘กลฺยาณํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา’’ติ.

299. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu rõ Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn phải y cứ vào người khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, liền bạch với Thế Tôn lời này: "Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Thưa Tôn giả Gotama, con đây, cùng với con trai, vợ, đoàn tùy tùng và các vị đại thần, xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người Ưu-bà-tắc đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và cũng như Tôn giả Gotama thường đến thăm các gia đình Ưu-bà-tắc khác ở Ukkaṭṭhā, mong Tôn giả Gotama cũng hãy đến thăm gia đình của Pokkharasāti. Ở đó, những thanh niên hay thiếu nữ nào đảnh lễ Tôn giả Gotama, hay đứng dậy chào đón, hay dâng cúng chỗ ngồi hoặc nước, hay làm cho tâm mình hoan hỷ, điều đó sẽ đem lại cho họ lợi ích và an lạc lâu dài." "Này Bà-la-môn, ông đã nói lời lành."

อมฺพฏฺฐสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ.

Kinh Ambaṭṭha, kinh thứ ba, chấm dứt.

๔. โสณทณฺฑสุตฺตํ

4. Kinh Soṇadaṇḍa

จมฺเปยฺยกพฺราหฺมณคหปติกา

Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā

๓๐๐. เอวํ [Pg.104] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน จมฺปา ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ.

300. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-kheo, khoảng năm trăm vị, và Ngài đã đến Campā. Tại đó, Thế Tôn trú ở Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là đất lộc của vua, do vua Bimbisāra Seniya xứ Magadha ban cho, là một tặng phẩm của vua, một ban tặng cao quý.

๓๐๑. อสฺโสสุํ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺติ.

301. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā nghe tin: "Này các bạn, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-kheo, khoảng năm trăm vị, đã đến Campā và đang trú tại bờ hồ sen Gaggarā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Thế Tôn ấy quả là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi ma, cõi phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư thiên và loài người. Ngài thuyết pháp, toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, đầy đủ ý nghĩa, đầy đủ văn tự; Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, thanh tịnh. Thật lành thay, được yết kiến một bậc A-la-hán như vậy." Bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā rời khỏi Campā, đi từng đoàn, từng nhóm, đến chỗ hồ sen Gaggarā.

๓๐๒. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย [Pg.105] นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม, อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘โสณทณฺโฑ, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘โสณทณฺโฑ โภ พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ.

302. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang nghỉ trưa ở lầu trên. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thấy các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, từ Campā đi ra, tụ tập từng đoàn, từng nhóm, đi đến hồ Gaggarā. Thấy vậy, ông gọi người hầu cận và hỏi: 'Này người hầu cận, tại sao các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, từ Campā đi ra, tụ tập từng đoàn, từng nhóm, lại đi đến hồ Gaggarā vậy?' 'Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Campā, và đang trú tại Campā, bên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Tôn giả Gotama: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Họ đang đi đến để yết kiến Tôn giả Gotama.' 'Này người hầu cận, nếu vậy, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā. Sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā như sau: ‘Thưa các ngài, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: Xin các ngài hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’' 'Thưa vâng, thưa ngài.' Người hầu cận ấy vâng lời Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā. Sau khi đến, ông nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā điều này: 'Thưa các ngài, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: ‘Xin các ngài hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’'

โสณทณฺฑคุณกถา

Lời kể về phẩm chất của Soṇadaṇḍa

๓๐๓. เตน โข ปน สมเยน นานาเวรชฺชกานํ พฺราหฺมณานํ ปญฺจมตฺตานิ พฺราหฺมณสตานิ จมฺปายํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘โสณทณฺโฑ กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ.

303. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư ngụ tại Campā vì một công việc nào đó. Các vị Bà-la-môn ấy nghe rằng: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.' Khi ấy, các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa. Sau khi đến, họ nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa điều này: 'Có thật là Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama không?' 'Thưa các ngài, ý của tôi là như vậy: ‘Tôi cũng sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.’'

‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต [Pg.106] โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama. Nếu Tôn giả Soṇadaṇḍa đến yết kiến Sa-môn Gotama, danh tiếng của Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ bị tổn giảm, còn danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng. Chính vì danh tiếng của Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ bị tổn giảm, và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng, vì lý do này, Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến Tôn giả Soṇadaṇḍa.

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

Tôn giả Soṇadaṇḍa là người sanh ra khéo, từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Chính vì Tôn giả Soṇadaṇḍa là người sanh ra khéo, từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến Tôn giả Soṇadaṇḍa.

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa là người giàu có, có tài sản lớn, có của cải lớn... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อชฺฌายโก, มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa là người học rộng, thuộc lòng các tập chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (Nighaṇḍu), nghi thức (Keṭubha), ngữ nguyên (Akkharappabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành về cú pháp (Padaka) và ngữ pháp (Veyyākaraṇa), thông thạo về Thuận thế luận (Lokāyata) và tướng của bậc đại nhân... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa có dung sắc, đáng ưa nhìn, đáng kính mến, có được vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm đáng chiêm ngưỡng... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa là người có giới đức, có giới đức trưởng thành, có được giới đức trưởng thành... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa có lời nói tốt đẹp, có cách diễn đạt tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có thể làm cho người nghe hiểu rõ ý nghĩa... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ. พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ [Pg.107] โภโต โสณทณฺฑสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา …เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa là thầy của nhiều vị thầy, dạy các tập chú cho ba trăm thanh niên. Nhiều thanh niên từ nhiều phương, nhiều xứ khác nhau đến với Tôn giả Soṇadaṇḍa, mong muốn học các tập chú, có ý muốn nghiên cứu các tập chú... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต; สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa là người già cả, bậc trưởng thượng, bậc cao niên, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều; còn Sa-môn Gotama thì trẻ tuổi và mới xuất gia... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, kính trọng, tôn trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

Tôn giả Soṇadaṇḍa được Bà-la-môn Pokkharasāti kính trọng, tôn trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

‘Bởi vì tôn giả Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại thành Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của nhà vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, ban cho, là quà tặng của vua, là vật phẩm cúng dường cao quý. Vì tôn giả Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại thành Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của nhà vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, ban cho, là quà tặng của vua, là vật phẩm cúng dường cao quý. Chính vì lý do này, tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến sa-môn Gotama; mà chính sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Soṇadaṇḍa.’

พุทฺธคุณกถา

Lời tán thán các phẩm hạnh của đức Phật

๓๐๔. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ –

304. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã nói với các vị bà-la-môn ấy rằng:

‘‘เตน หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; นตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ โภ สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ[Pg.108]; อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

‘Này các ngài, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, về lý do tại sao chính chúng ta mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Gotama ấy; chứ tôn giả Gotama ấy không đáng phải đến yết kiến chúng ta. Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Này các ngài, vì sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, chính vì lý do này, tôn giả Gotama ấy không đáng phải đến yết kiến chúng ta; mà thật ra, chính chúng ta mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Gotama ấy.

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã từ bỏ đoàn thể quyến thuộc đông đảo để xuất gia... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ปหูตํ หิรญฺญสุวณฺณํ โอหาย ปพฺพชิโต ภูมิคตญฺจ เวหาสฏฺฐํ จ…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả chôn dưới đất lẫn để trên không, để xuất gia... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทหโรว สมาโน ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama, trong khi còn rất trẻ, là một thanh niên với mái tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, đã từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อกามกานํ มาตาปิตูนํ อสฺสุมุขานํ รุทนฺตานํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, พฺรหฺมวณฺณี, พฺรหฺมวจฺฉสี, อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có dung mạo đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng kính, có được vẻ đẹp toàn hảo, màu da như Phạm thiên, thân thể như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm khi nhìn... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người có giới hạnh, có giới hạnh của bậc thánh, có giới hạnh thiện lành, đầy đủ giới hạnh thiện lành... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có giọng nói tốt đẹp, có lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là thầy của nhiều vị thầy... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã đoạn tận ái dục, đã lìa sự phù phiếm... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กมฺมวาที กิริยวาที อปาปปุเรกฺขาโร พฺรหฺมญฺญาย ปชาย…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người hướng đến điều không tội lỗi cho chúng sanh cao quý... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng dõi cao quý, một dòng dõi Sát-đế-lỵ không gián đoạn... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng dõi giàu có, có nhiều tài sản, nhiều của cải... vân vân...

‘‘สมณํ [Pg.109] ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, người ta từ các xứ khác, từ các địa phương khác, đến để hỏi các câu hỏi với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, nhiều ngàn chư thiên đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ ติ…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, tiếng tăm tốt đẹp này đã được lan truyền về sa-môn Gotama: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có được ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม เอหิสฺวาคตวาที สขิโล สมฺโมทโก อพฺภากุฏิโก อุตฺตานมุโข ปุพฺพภาสี…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người nói lời chào đón, thân mật, vui vẻ, không cau mày, mặt mày rạng rỡ, là người bắt chuyện trước... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จตุนฺนํ ปริสานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama được bốn chúng tôn trọng, kính trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, nhiều chư thiên và loài người rất tịnh tín đối với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama cư ngụ ở làng nào hay thị trấn nào, thì ở làng đó hay thị trấn đó, các phi nhân không làm hại loài người... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ. ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có tăng chúng, có giáo đoàn, là thầy của giáo đoàn, được xem là bậc tối thượng trong số nhiều giáo chủ ngoại đạo. Này các ngài, tuy nhiên, danh tiếng của các vị sa-môn, bà-la-môn khác có được bằng cách này hay cách khác, nhưng danh tiếng của sa-môn Gotama không có được như vậy. Mà danh tiếng của sa-môn Gotama có được là nhờ sự thành tựu vô song về minh và hạnh... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ [Pg.110] ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, vua Pasenadi của xứ Kosala, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, tôn trọng, kính trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama được vua Pasenadi xứ Kosala tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ...v.v...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ...v.v...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต, จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม; อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ.

Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama đã đến Campā, đang trú ngụ tại bờ hồ sen Gaggarā ở Campā. Thưa quý ngài, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến làng mạc của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ. Thưa quý ngài, vì Sa-môn Gotama đã đến Campā, đang trú ngụ tại bờ hồ sen Gaggarā ở Campā, nên Sa-môn Gotama là khách của chúng ta; và khách thì phải được chúng ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ. Cũng vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng để đến yết kiến chúng ta. Mà chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama. Thưa quý ngài, tôi chỉ biết được chừng ấy phẩm hạnh của Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không phải chỉ có chừng ấy phẩm hạnh. Quả thật, Tôn giả Gotama có vô lượng phẩm hạnh.

๓๐๕. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ.

305. Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn ấy nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa rằng: 'Theo như cách Tôn giả Soṇadaṇḍa tán thán các phẩm hạnh của Sa-môn Gotama, thì dù Tôn giả Gotama có ở cách đây một trăm do-tuần, một thiện gia nam tử có lòng tin cũng đáng để đến yết kiến, dù phải mang theo lương thực.' 'Vậy thì, thưa quý ngài, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.'

โสณทณฺฑปริวิตกฺโก

Những suy tư của Soṇadaṇḍa

๓๐๖. อถ [Pg.111] โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ติโรวนสณฺฑคตสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวาว สมณํ โคตมํ นิวตฺเตยฺยํ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต มานถทฺโธ ภีโต จ, โน วิสหติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, กถญฺหิ นาม เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวา สมณํ โคตมํ นิวตฺติสฺสตี’ติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ, ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา’’ติ.

306. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cùng với một đoàn đông Bà-la-môn đi đến hồ sen Gaggarā. Khi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi vào bìa rừng, một suy nghĩ như sau khởi lên trong tâm ông: 'Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên hỏi như vậy, mà này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được hỏi như thế này mới đúng,' thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, đã không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi hợp lý.' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta không thể làm hài lòng ngài bằng câu trả lời của mình; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên trả lời như vậy, mà này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được trả lời như thế này mới đúng,' thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, đã không thể làm hài lòng Sa-môn Gotama bằng câu trả lời của mình.' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu ta, đã đến gần như thế này, lại quay về mà không yết kiến Sa-môn Gotama, thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, lại kiêu mạn, cứng đầu và sợ hãi, không dám đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tại sao đã đến gần như thế này mà lại quay về không yết kiến Sa-môn Gotama?' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.'

๓๐๗. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. จมฺเปยฺยกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา [Pg.112] อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ; สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

307. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân tình, ông ngồi xuống một bên. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā cũng vậy, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng, sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân tình, họ ngồi xuống một bên; một số chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số im lặng ngồi xuống một bên.

๓๐๘. ตตฺรปิ สุทํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เอตเทว พหุลมนุวิตกฺเกนฺโต นิสินฺโน โหติ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ.

308. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang ngồi và suy nghĩ miên man về điều này: ‘Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên được hỏi như vậy, này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được hỏi như thế này,’ thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không khéo léo, đã không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi đúng phương pháp.’ Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta không thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên được trả lời như vậy, này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được trả lời như thế này,’ thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không khéo léo, đã không thể làm hài lòng tâm ý của Sa-môn Gotama bằng câu trả lời.’ Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Ôi, mong sao Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ có thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’”

พฺราหฺมณปญฺญตฺติ

Sự định danh Bà-la-môn

๓๐๙. อถ โข ภควโต โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เอตทโหสิ – ‘‘วิหญฺญติ โข อยํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สเกน จิตฺเตน. ยํนูนาหํ โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ [Pg.113] พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ ปน, พฺราหฺมณ, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ?

309. Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình, biết được sự suy tư trong tâm của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, và ngài đã suy nghĩ như sau: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa này đang bị phiền não bởi chính tâm của mình. Ta nên hỏi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ông ta, về ba tập Vệ-đà.’ Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa điều này: ‘Này Bà-la-môn, người được thành tựu bao nhiêu phẩm chất thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối?’”

๓๑๐. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํ วต โน อโหสิ อิจฺฉิตํ, ยํ อากงฺขิตํ, ยํ อธิปฺเปตํ, ยํ อภิปตฺถิตํ – ‘อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’ติ, ตตฺร มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธสฺสามิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ.

310. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa suy nghĩ như sau: ‘Điều mà chúng ta đã mong muốn, điều đã hy vọng, điều đã chủ định, điều đã khao khát – ‘Ôi, mong sao Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ có thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’ – thì nay Sa-môn Gotama đang hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà. Chắc chắn ta sẽ làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’”

๓๑๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺภุนฺนาเมตฺวา กายํ อนุวิโลเกตฺวา ปริสํ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจหิ, โภ โคตม, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก โหติ มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; อภิรูโป โหติ ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

311. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vươn thẳng người, nhìn quanh hội chúng, rồi bạch với Thế Tôn điều này: ‘Tâu ngài Gotama, người được thành tựu năm phẩm chất thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối. Năm phẩm chất ấy là gì? Ở đây, tâu ngài Gotama, một Bà-la-môn có huyết thống trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có dòng dõi thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện xuất thân; vị ấy là người học tập, thông thuộc các thần chú, tinh thông ba tập Vệ-đà cùng với các bộ Nighaṇḍu, Keṭubha, các loại văn tự, và bộ Itihāsa là thứ năm; là người am tường văn cú và ngữ pháp, thông suốt về thuận thế luận và các tướng của bậc đại nhân; vị ấy có dung sắc đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp dung sắc tuyệt vời, có màu da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, không có khiếm khuyết nào khi nhìn ngắm; vị ấy là người có giới hạnh, có giới hạnh đã được phát triển, thành tựu giới hạnh đã được phát triển; vị ấy là người có trí tuệ và thông minh, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Tâu ngài Gotama, người được thành tựu năm phẩm chất này thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối.’”

‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา[Pg.114], โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ วณฺณํ ฐปยาม. กิญฺหิ วณฺโณ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก จ โหติ มนฺตธโร จ ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข โภ โคตม จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

‘Này Bà-la-môn, trong năm phẩm chất này, có thể nào gạt bỏ một phẩm chất và định danh một người thành tựu bốn phẩm chất là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối không?’ ‘Thưa có thể, tâu ngài Gotama. Tâu ngài Gotama, trong năm phẩm chất này, chúng ta hãy gạt bỏ dung sắc. Vì dung sắc thì có tác dụng gì? Tâu ngài Gotama, khi một Bà-la-môn có huyết thống trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có dòng dõi thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện xuất thân; vị ấy là người học tập, thông thuộc các thần chú, tinh thông ba tập Vệ-đà cùng với các bộ Nighaṇḍu, Keṭubha, các loại văn tự, và bộ Itihāsa là thứ năm; là người am tường văn cú và ngữ pháp, thông suốt về thuận thế luận và các tướng của bậc đại nhân; vị ấy là người có giới hạnh, có giới hạnh đã được phát triển, thành tựu giới hạnh đã được phát triển; vị ấy là người có trí tuệ và thông minh, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Tâu ngài Gotama, người được thành tựu bốn phẩm chất này thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối.’”

๓๑๒. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, จตุนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ องฺคานํ มนฺเต ฐปยาม. กิญฺหิ มนฺตา กริสฺสนฺติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

312. “Này Bà-la-môn, trong bốn chi phần này, có thể nào sau khi bỏ đi một chi phần, các vị Bà-la-môn tuyên bố một người hội đủ ba chi phần là một Bà-la-môn không? Và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, có được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có thể được. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn chi phần này, chúng tôi xin bỏ đi các câu chú (Vệ-đà). Vì các câu chú (Vệ-đà) thì làm được gì? Thưa Tôn giả Gotama, bởi vì vị Bà-la-môn có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi; và có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, hội đủ giới hạnh đã phát triển; và là người có trí tuệ, có minh mẫn, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn tuyên bố người hội đủ ba chi phần này là một Bà-la-môn; và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối.”

‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ติณฺณํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ติณฺณํ องฺคานํ ชาตึ ฐปยาม. กิญฺหิ ชาติ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ [Pg.115] เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

“Này Bà-la-môn, trong ba chi phần này, có thể nào sau khi bỏ đi một chi phần, các vị Bà-la-môn tuyên bố một người hội đủ hai chi phần là một Bà-la-môn không? Và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, có được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có thể được. Thưa Tôn giả Gotama, trong ba chi phần này, chúng tôi xin bỏ đi dòng dõi. Vì dòng dõi thì làm được gì? Thưa Tôn giả Gotama, bởi vì vị Bà-la-môn có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, hội đủ giới hạnh đã phát triển; và là người có trí tuệ, có minh mẫn, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn tuyên bố người hội đủ hai chi phần này là một Bà-la-môn; và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối.”

๓๑๓. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ, มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ. อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’’ติ.

313. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa rằng: “Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ có nói như vậy, Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ có nói như vậy. Tôn giả Soṇadaṇḍa đã bác bỏ dung sắc, bác bỏ các câu chú (Vệ-đà), bác bỏ dòng dõi. Tôn giả Soṇadaṇḍa chắc chắn đã đi theo luận thuyết của chính Sa-môn Gotama.”

๓๑๔. อถ โข ภควา เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘อปฺปสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ทุปฺปญฺโญ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, น จ ปโหติ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘พหุสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, กลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปณฺฑิโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปโหติ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

314. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Này các Bà-la-môn, nếu các ông nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ít học, không có lời nói tốt đẹp, ít trí tuệ, và không có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này’, thì hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ở yên, các ông hãy thảo luận với ta về vấn đề này. Nhưng nếu các ông nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là người đa văn, có lời nói tốt đẹp, là người có trí tuệ, và có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này’, thì các ông hãy ở yên, hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đối đáp với ta.”

๓๑๕. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐตุ ภวํ โคตโม, ตุณฺหี ภวํ โคตโม โหตุ, อหเมว เตสํ สหธมฺเมน ปฏิวจนํ กริสฺสามี’’ติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ, มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ – ‘อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’ติ. นาหํ, โภ, อปวทามิ วณฺณํ วา มนฺเต วา ชาตึ วา’’ติ.

315. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Xin Tôn giả Gotama hãy ở yên, xin Tôn giả Gotama hãy im lặng, chính tôi sẽ trả lời họ một cách hợp lý.” Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Các Tôn giả chớ có nói như vậy, các Tôn giả chớ có nói như vậy: ‘Tôn giả Soṇadaṇḍa đã bác bỏ dung sắc, bác bỏ các câu chú (Vệ-đà), bác bỏ dòng dõi. Tôn giả Soṇadaṇḍa chắc chắn đã đi theo luận thuyết của chính Sa-môn Gotama.’ Thưa các Tôn giả, tôi không bác bỏ dung sắc, hay các câu chú (Vệ-đà), hay dòng dõi.”

๓๑๖. เตน [Pg.116] โข ปน สมเยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ภาคิเนยฺโย องฺคโก นาม มาณวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘ปสฺสนฺติ โน โภนฺโต อิมํ องฺคกํ มาณวกํ อมฺหากํ ภาคิเนยฺย’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘องฺคโก โข, โภ, มาณวโก อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย, นาสฺส อิมิสฺสํ ปริสายํ สมสโม อตฺถิ วณฺเณน ฐเปตฺวา สมณํ โคตมํ. องฺคโก โข มาณวโก อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย. อหมสฺส มนฺเต วาเจตา. องฺคโก โข มาณวโก อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อหมสฺส มาตาปิตโร ชานามิ. องฺคโก โข มาณวโก ปาณมฺปิ หเนยฺย, อทินฺนมฺปิ อาทิเยยฺย, ปรทารมฺปิ คจฺเฉยฺย, มุสาวาทมฺปิ ภเณยฺย, มชฺชมฺปิ ปิเวยฺย, เอตฺถ ทานิ, โภ, กึ วณฺโณ กริสฺสติ, กึ มนฺตา, กึ ชาติ? ยโต โข, โภ, พฺราหฺมโณ สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต, ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

316. Lúc bấy giờ, có người thanh niên tên là Aṅgaka, là cháu của bà-la-môn Soṇadaṇḍa, đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các vị bà-la-môn ấy rằng: ‘Thưa quý vị, quý vị có thấy người thanh niên Aṅgaka này, là cháu của chúng tôi không?’ ‘Thưa vâng.’ ‘Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka này có dung sắc xinh đẹp, đáng ưa nhìn, dễ mến, có được vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ không nhỏ bé. Trong hội chúng này, ngoại trừ Sa-môn Gotama, không có ai có dung sắc tương đương với cậu ấy. Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka là người học tập, trì tụng các câu chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (Nighaṇḍu), văn phạm (Keṭubha), ngữ nguyên (Akkhara-ppabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành rẽ về âm luật, ngữ pháp, và thông suốt về thế gian luận và tướng của bậc đại nhân. Chính tôi là người dạy các câu chú cho cậu ấy. Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chỉ trích, không bị chê bai về mặt dòng dõi. Tôi biết rõ cha mẹ của cậu ấy. Thưa quý vị, nếu thanh niên Aṅgaka có thể sát sanh, có thể lấy của không cho, có thể đi đến với vợ người khác, có thể nói dối, có thể uống rượu, thì bây giờ, thưa quý vị, dung sắc sẽ làm được gì, các câu chú sẽ làm được gì, dòng dõi sẽ làm được gì? Thưa quý vị, khi nào một vị bà-la-môn có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, có được giới hạnh đã tăng trưởng, và là người có trí tuệ, có sự thông minh, là người thứ nhất hay thứ nhì trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa quý vị, các vị bà-la-môn tuyên bố một người là bà-la-môn khi người ấy có được hai yếu tố này; và khi nói rằng: ‘Tôi là bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh, và không rơi vào sự nói dối.’

สีลปญฺญากถา

Câu chuyện về Giới và Tuệ

๓๑๗. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา เอเกน องฺเคน สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. สีลปริโธตา หิ, โภ โคตม, ปญฺญา; ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, โภ โคตม, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ [Pg.117] สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายตี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา หิ, พฺราหฺมณ, ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ.

317. ‘Này bà-la-môn, trong hai yếu tố này, có thể nào gạt bỏ một yếu tố, và các vị bà-la-môn tuyên bố một người là bà-la-môn khi người ấy chỉ có được một yếu tố không? Và khi nói rằng: ‘Tôi là bà-la-môn,’ người ấy có nói một cách chân chánh, và không rơi vào sự nói dối không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không thể được. Thưa Tôn giả Gotama, vì tuệ được giới gột rửa; giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời. Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta dùng tay này rửa tay kia, hoặc dùng chân này rửa chân kia; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời.’ ‘Này bà-la-môn, đúng vậy. Này bà-la-môn, đúng vậy. Này bà-la-môn, vì tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời. Này bà-la-môn, ví như người ta dùng tay này rửa tay kia, hoặc dùng chân này rửa chân kia; cũng vậy, này bà-la-môn, tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời.’

๓๑๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ? กตมา สา ปญฺญา’’ติ? ‘‘เอตฺตกปรมาว มยํ, โภ โคตม, เอตสฺมึ อตฺเถ. สาธุ วต ภวนฺตํเยว โคตมํ ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุโณหิ; สาธุกํ มนสิกโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ ตถา วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อิทํ โข ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ, อภินินฺนาเมติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย อยํ โข สา, พฺราหฺมณ, ปญฺญา’’ติ.

318. ‘Vậy, này bà-la-môn, giới ấy là gì? Tuệ ấy là gì?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề này, chúng tôi chỉ biết được đến chừng ấy. Lành thay, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được hiển thị cho chính Tôn giả Gotama.’ ‘Vậy thì, này bà-la-môn, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Thưa vâng,’ bà-la-môn Soṇadaṇḍa vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘Này bà-la-môn, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này bà-la-môn, như vậy là vị tỳ-khưu có đầy đủ giới hạnh. Này bà-la-môn, đây chính là giới ấy... (v.v.)... vị ấy chứng và trú thiền thứ nhất... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ tư... (v.v.)... vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Đây cũng là tuệ của vị ấy... (v.v.)... vị ấy biết rõ: ‘...không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Đây cũng là tuệ của vị ấy. Này bà-la-môn, đây chính là tuệ ấy.’

โสณทณฺฑอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

Sự Tuyên Bố Trở Thành Cư Sĩ Của Soṇadaṇḍa

๓๑๙. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ, ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ[Pg.118]. อธิวาเสตุ จ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

319. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để những người có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, và quy y Tăng chúng Tỳ-khưu. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng.

๓๒๐. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ.

320. Bấy giờ, Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi biết được sự chấp thuận của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về. Rồi Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà riêng của mình, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.” Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng đoàn Tỳ khưu đi đến trú xá của Bà la môn Soṇadaṇḍa. Sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi Bà la môn Soṇadaṇḍa tự tay dâng cúng và làm cho Tăng đoàn Tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

๓๒๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อาสนา วุฏฺฐหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อญฺชลึ ปคฺคณฺเหยฺยํ, อาสนา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺจุฏฺฐานํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน เวฐนํ โอมุญฺเจยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ, ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ปโตทลฏฺฐึ อพฺภุนฺนาเมยฺยํ, ยานา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺโจโรหนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว [Pg.119] โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ฉตฺตํ อปนาเมยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตู’’ติ.

321. Bấy giờ, Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi nhận thấy Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, bèn lấy một chiếc ghế thấp và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên xong, Bà la môn Soṇadaṇḍa bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà từ chỗ ngồi đứng dậy đảnh lễ Tôn giả Gotama, thì hội chúng ấy sẽ xem thường con. Khi bị hội chúng ấy xem thường, danh tiếng của người ấy sẽ bị tổn giảm. Khi danh tiếng bị tổn giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị tổn giảm. Mà tài sản của chúng con có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà chắp tay, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã từ chỗ ngồi đứng dậy đón chào. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà cởi khăn xếp, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã cúi đầu đảnh lễ. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà xuống xe để đảnh lễ Tôn giả Gotama, thì hội chúng ấy sẽ xem thường con. Khi bị hội chúng ấy xem thường, danh tiếng của người ấy sẽ bị tổn giảm, và khi danh tiếng bị tổn giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị tổn giảm. Mà tài sản của chúng con có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà giơ cây gậy thúc, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã xuống xe. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà hạ cây lọng xuống, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã cúi đầu đảnh lễ.”

๓๒๒. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ.

322. Bấy giờ, Thế Tôn sau khi dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ Bà la môn Soṇadaṇḍa, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

โสณทณฺฑสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ.

Kinh Soṇadaṇḍa, kinh thứ tư, chấm dứt.

๕. กูฏทนฺตสุตฺตํ

5. Kinh Kūṭadanta

ขาณุมตกพฺราหฺมณคหปติกา

Các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata

๓๒๓. เอวํ [Pg.120] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน ขาณุมตํ นาม มคธานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺโญ อุปกฺขโฏ โหติ. สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย.

323. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, rồi đi đến một làng Bà la môn của người Magadha tên là Khāṇumata. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Ambalaṭṭhikā, trong làng Khāṇumata. Bấy giờ, Bà la môn Kūṭadanta đang cư ngụ tại Khāṇumata, một nơi đông đúc chúng sanh, có cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, một món quà của vua, một tặng phẩm cao quý do vua Bimbisāra xứ Magadha, thuộc dòng Seniya, ban cho. Và bấy giờ, một cuộc đại tế lễ đã được Bà la môn Kūṭadanta chuẩn bị. Bảy trăm con bò đực, bảy trăm con bò tơ đực, bảy trăm con bò tơ cái, bảy trăm con dê, và bảy trăm con cừu đã được dẫn đến cột tế lễ để làm vật hiến tế.

๓๒๔. อสฺโสสุํ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

324. Các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata nghe như sau: “Này các bạn, nghe nói Sa môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Thật tốt thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.”

๓๒๕. อถ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺติ.

325. Bấy giờ, các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, họ đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā.

๓๒๖. เตน [Pg.121] โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ?

326. Bấy giờ, Bà la môn Kūṭadanta đang nghỉ trưa trên lầu cao. Bà la môn Kūṭadanta thấy các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā. Thấy vậy, ông gọi người hầu và hỏi: “Này người hầu, tại sao các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, lại đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā vậy?”

๓๒๗. ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต, ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ.

327. ‘Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, là một Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến làng Khāṇumata, và đang trú tại vườn xoài Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Và những người này đang đến để yết kiến Tôn giả Gotama.’

๓๒๘. อถ โข กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สุตํ โข ปน เมตํ – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ.

328. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta đã khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta đã từng nghe rằng: “Sa-môn Gotama biết rõ về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng.” Nhưng ta lại không biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng. Và ta lại muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Vậy, ta nên đến gặp Sa-môn Gotama và hỏi về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng.’

๓๒๙. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร โภนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ.

329. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta gọi người hầu cận và bảo rằng: ‘Này người hầu cận, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata. Sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata như sau: “Thưa các ngài, Bà-la-môn Kūṭadanta có lời nhắn rằng: ‘Xin các ngài vui lòng chờ đợi, Bà-la-môn Kūṭadanta cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’”’ Người hầu cận ấy vâng lời: ‘Thưa vâng, thưa ngài,’ rồi đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata. Sau khi đến, người ấy đã nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata như sau: ‘Thưa các ngài, Bà-la-môn Kūṭadanta có lời nhắn rằng: “Xin các ngài vui lòng chờ đợi, Bà-la-môn Kūṭadanta cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’

กูฏทนฺตคุณกถา

Lời kể về các phẩm chất của Kūṭadanta

๓๓๐. เตน [Pg.122] โข ปน สมเยน อเนกานิ พฺราหฺมณสตานิ ขาณุมเต ปฏิวสนฺติ – ‘‘กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺญํ อนุภวิสฺสามา’’ติ. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘กูฏทนฺโต กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ.

330. Vào lúc bấy giờ, có nhiều trăm vị Bà-la-môn đang cư ngụ tại Khāṇumata với ý định: ‘Chúng ta sẽ tham dự đại lễ tế đàn của Bà-la-môn Kūṭadanta.’ Các vị Bà-la-môn ấy đã nghe rằng: ‘Nghe nói Bà-la-môn Kūṭadanta sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’ Lúc bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đã đi đến chỗ của Bà-la-môn Kūṭadanta.

๓๓๑. อุปสงฺกมิตฺวา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ.

331. Sau khi đến, họ đã nói với Bà-la-môn Kūṭadanta như sau: ‘Thưa ngài Kūṭadanta, có thật là ngài sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama không?’ ‘Thưa các ngài, quả thật tôi đang có ý định rằng: “Tôi cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’

‘‘มา ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

‘Xin ngài Kūṭadanta đừng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Nếu ngài Kūṭadanta đến yết kiến Sa-môn Gotama, danh tiếng của ngài Kūṭadanta sẽ bị suy giảm, còn danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng. Chính vì danh tiếng của ngài Kūṭadanta sẽ bị suy giảm và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng, vì lý do này mà ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chỉ có Sa-môn Gotama mới nên đến yết kiến ngài Kūṭadanta.

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

‘Vì ngài Kūṭadanta có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ bên mẹ lẫn bên cha, có mẫu hệ thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt xuất thân. Chính vì ngài Kūṭadanta có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ bên mẹ lẫn bên cha, có mẫu hệ thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt xuất thân, vì lý do này mà ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chỉ có Sa-môn Gotama mới nên đến yết kiến ngài Kūṭadanta.

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตชาตรูปรชโต…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta là người giàu có, có nhiều tài sản, có nhiều của cải, có nhiều vật dụng và phương tiện, có nhiều vàng bạc… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta là người học rộng, thuộc lòng các thánh chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ pháp (akkhara-ppabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người tinh thông cú pháp (padaka), ngữ nguyên (veyyākaraṇa), và hoàn toàn thành thạo về thuận thế luận (lokāyata) và tướng của bậc đại nhân… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ [Pg.123] กูฏทนฺโต อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta có dung mạo đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng kính, sở hữu vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm đáng chiêm ngưỡng… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta là người có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, và đã thành tựu giới hạnh phát triển… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta có lời nói tốt đẹp, có cách diễn đạt tốt đẹp, sở hữu lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có khả năng làm cho ý nghĩa được sáng tỏ… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ, พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ โภโต กูฏทนฺตสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta là thầy của nhiều người, là thầy của các vị thầy, đang dạy các thánh chú cho ba trăm thanh niên. Và có nhiều thanh niên từ nhiều phương hướng, nhiều xứ sở khác nhau đến chỗ ngài Kūṭadanta, mong muốn học thánh chú, có ý muốn nghiên cứu thánh chú… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta là người già cả, cao niên, lớn tuổi, đã đi hết quãng đường đời, đã đến tuổi xế chiều. Còn Sa-môn Gotama thì còn trẻ tuổi và mới xuất gia… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta được vua Bimbisāra Seniya xứ Magadha tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và đảnh lễ… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

‘Vì ngài Kūṭadanta được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và đảnh lễ… vân vân…

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

“Tôn giả Kūṭadanta đang cai quản làng Khāṇumata, một ngôi làng đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, ban tặng, là món quà của vua, một món quà cao quý. Vì Tôn giả Kūṭadanta đang cai quản làng Khāṇumata, một ngôi làng đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, ban tặng, là món quà của vua, một món quà cao quý, vì lý do này, Tôn giả Kūṭadanta không đáng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến Tôn giả Kūṭadanta.”

พุทฺธคุณกถา

Câu chuyện về các phẩm hạnh của Đức Phật

๓๓๒. เอวํ วุตฺเต กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ –

332. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kūṭadanta nói với các Bà-la-môn ấy rằng:

‘‘เตน [Pg.124] หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, น ตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“Này các ông, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, về lý do tại sao chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama, chứ Tôn giả Gotama không đáng đến yết kiến chúng ta. Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama sinh ra trong dòng dõi trong sạch cả hai bên, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Này các ông, vì Sa-môn Gotama sinh ra trong dòng dõi trong sạch cả hai bên, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng đến yết kiến chúng ta. Mà chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama.”

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã từ bỏ đại gia tộc quyến thuộc mà xuất gia... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã từ bỏ nhiều vàng bạc, cả tài sản chôn dưới đất và để trên không, mà xuất gia... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, khi còn trẻ, là một thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời, đã từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không muốn, mặt đẫm nước mắt, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย …เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, khả ái, có được vẻ đẹp hình thể tối thượng, có màu da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, không có chỗ nào nhỏ bé để nhìn... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có giới hạnh, có giới hạnh của bậc Thánh, có giới hạnh thiện, có được giới hạnh thiện... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có cách nói tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có khả năng làm cho người nghe hiểu được ý nghĩa... vân vân...

‘‘สมโณ [Pg.125] ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là thầy của các vị thầy của nhiều người... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã đoạn tận tham ái, đã hết sự phù phiếm... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người hướng đến điều không tội lỗi cho chúng sanh cao quý... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng họ cao quý, từ một dòng họ Sát-đế-lỵ không bị pha tạp... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng họ giàu có, có nhiều của cải, có nhiều tài sản... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป…

“Này các ông, quả thật, người ta từ các xứ khác, từ các quận khác đến để hỏi các câu hỏi với Sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป…

“Này các ông, quả thật, nhiều ngàn chư thiên đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân...

“Này các ông, quả thật, tiếng tăm tốt đẹp về Sa-môn Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có được ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là người nói 'Hãy đến, chào mừng', có lời nói mềm mỏng, vui vẻ, không cau mày, có khuôn mặt rạng rỡ, là người nói trước... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama được bốn chúng đảnh lễ, kính trọng, tôn kính, cúng dường, tôn thờ... vân vân...

‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป…

“Này các ông, quả thật, nhiều chư thiên và loài người rất tín thành với Sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, ở trong làng nào hay thị trấn nào, thì trong làng đó hay thị trấn đó, các phi nhân không làm hại loài người... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ, ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา [Pg.126] วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป…

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có Tăng chúng, có giáo đoàn, là thầy của giáo đoàn, được xem là bậc tối thượng trong số nhiều người sáng lập các giáo phái. Này các ông, danh tiếng của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy phát sinh do bất kỳ lý do nào, danh tiếng của Sa-môn Gotama không phát sinh như vậy. Mà danh tiếng của Sa-môn Gotama phát sinh do sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh... vân vân...

“Này các ông, quả thật, vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân...

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

“Này các ông, quả thật, vua Pasenadi của xứ Kosala, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân...

“Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, đảnh lễ, kính trọng, tôn kính, cúng dường, tôn thờ... vân vân...

Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama được vua Pasenadi nước Kosala cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính... vân vân...

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ, อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม. อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน นารหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ.

Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Thưa quý vị, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến địa phận làng của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính. Thưa quý vị, vì Sa-môn Gotama đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata, Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính. Vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đến thăm chúng ta. Trái lại, chính chúng ta mới đáng đến thăm Tôn giả Gotama. Thưa quý vị, tôi chỉ biết được chừng ấy phẩm hạnh của Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không phải chỉ có chừng ấy phẩm hạnh. Thật vậy, Tôn giả Gotama có vô lượng phẩm hạnh.

๓๓๓. เอวํ [Pg.127] วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ, อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ.

333. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã nói với Bà-la-môn Kūṭadanta rằng: 'Thưa Tôn giả Kūṭadanta, theo như cách ngài tán thán các phẩm hạnh của Sa-môn Gotama, thì cho dù Tôn giả Gotama có trú ngụ cách đây một trăm do-tuần, một người thiện nam tử có đức tin cũng đáng để đến thăm, dù phải mang theo lương thực.' 'Vậy thì, thưa quý vị, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.'

มหาวิชิตราชยญฺญกถา

Câu chuyện về lễ tế đàn của vua Mahāvijita

๓๓๔. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน อมฺพลฏฺฐิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. ขาณุมตกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

334. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta cùng với một đại chúng Bà-la-môn đi đến Ambalaṭṭhikā, nơi Thế Tôn đang ngự. Sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Một số Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata cũng đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số khác cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số khác chắp tay vái về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số khác xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số khác giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

๓๓๕. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. สาธุ เม ภวํ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ เทเสตู’’ติ.

335. Khi đã ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Kūṭadanta bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe rằng: 'Sa-môn Gotama biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng.' Nhưng con không biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng. Con lại muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Lành thay, xin Tôn giả Gotama hãy giảng cho con về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng.'

๓๓๖. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต นาม อโหสิ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร. อถ โข, พฺราหฺมณ, รญฺโญ มหาวิชิตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ[Pg.128], ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ, ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ.

336. ‘Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.’ ‘Vâng, thưa Tôn giả,’ Bà-la-môn Kūṭadanta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘Này Bà-la-môn, thuở xưa, có một vị vua tên là Mahāvijita, giàu có, tài sản lớn, sở hữu lớn, có nhiều vàng bạc, nhiều của cải vật dụng, nhiều tiền của và ngũ cốc, kho tàng và vựa lẫm đều sung mãn. Bấy giờ, này Bà-la-môn, khi vua Mahāvijita ở nơi kín đáo, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Ta đã có được những tài sản to lớn của con người, ta đang cai trị sau khi đã chinh phục một lãnh thổ rộng lớn. Sẽ thật tốt nếu ta thực hiện một đại lễ tế đàn, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’’

๓๓๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘อิธ มยฺหํ, พฺราหฺมณ, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ. ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. อิจฺฉามหํ, พฺราหฺมณ, มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’’ติ.

337. ‘Bấy giờ, này Bà-la-môn, vua Mahāvijita cho gọi vị Bà-la-môn tế tự và nói điều này: ‘Này Bà-la-môn, khi ta ở nơi kín đáo, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Ta đã có được những tài sản to lớn của con người, ta đang cai trị sau khi đã chinh phục một lãnh thổ rộng lớn. Sẽ thật tốt nếu ta thực hiện một đại lễ tế đàn, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’ Này Bà-la-môn, ta muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin ngài hãy chỉ giáo cho ta, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’’

๓๓๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ราชานํ มหาวิชิตํ เอตทโวจ – ‘โภโต โข รญฺโญ ชนปโท สกณฺฏโก สอุปฺปีโฬ, คามฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นิคมฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นครฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, ปนฺถทุหนาปิ ทิสฺสนฺติ. ภวํ โข ปน ราชา เอวํ สกณฺฏเก ชนปเท สอุปฺปีเฬ พลิมุทฺธเรยฺย, อกิจฺจการี อสฺส เตน ภวํ ราชา. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ เอวมสฺส – ‘‘อหเมตํ ทสฺสุขีลํ วเธน วา พนฺเธน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา สมูหนิสฺสามี’’ติ, น โข ปเนตสฺส ทสฺสุขีลสฺส เอวํ สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เย เต หตาวเสสกา ภวิสฺสนฺติ, เต ปจฺฉา รญฺโญ ชนปทํ วิเหเฐสฺสนฺติ. อปิ จ โข อิทํ สํวิธานํ อาคมฺม เอวเมตสฺส ทสฺสุขีลสฺส สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ กสิโครกฺเข, เตสํ ภวํ ราชา พีชภตฺตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ วาณิชฺชาย, เตสํ ภวํ ราชา ปาภตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ ราชโปริเส, เตสํ ภวํ ราชา ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปตุ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหเฐสฺสนฺติ; มหา จ รญฺโญ ราสิโก ภวิสฺสติ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา. มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหริสฺสนฺตี’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ กสิโครกฺเข, เตสํ ราชา มหาวิชิโต พีชภตฺตํ อนุปฺปทาสิ. เย [Pg.129] จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ วาณิชฺชาย, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ปาภตํ อนุปฺปทาสิ. เย จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ ราชโปริเส, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปสิ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหฐึสุ, มหา จ รญฺโญ ราสิโก อโหสิ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรึสุ. อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘สมูหโต โข เม โภโต ทสฺสุขีโล, โภโต สํวิธานํ อาคมฺม มหา จ เม ราสิโก. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรนฺติ. อิจฺฉามหํ พฺราหฺมณ มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ.

338. “Này Bà-la-môn, khi được nói như vậy, vị tế sư Bà-la-môn đã tâu với đức vua Mahāvijita rằng: ‘Thưa đức vua, vương quốc của ngài đang có gai góc, đang bị áp bức; các cuộc tàn sát làng mạc, thị trấn, thành phố, và cướp bóc trên đường đều được thấy rõ. Nếu đức vua lại còn đánh thuế trong một vương quốc có gai góc và bị áp bức như vậy, thì ngài sẽ làm một việc không nên làm. Có thể đức vua sẽ nghĩ rằng: ‘Ta sẽ nhổ bỏ cái gai giặc cướp này bằng cách giết chóc, trói buộc, phạt tiền, khiển trách, hoặc trục xuất.’ Nhưng này, cái gai giặc cướp này không thể được nhổ bỏ hoàn toàn bằng cách đó. Những kẻ sống sót sau khi bị tiêu diệt sau này sẽ lại quấy nhiễu vương quốc của đức vua. Tuy nhiên, bằng cách áp dụng phương pháp này, cái gai giặc cướp này có thể được nhổ bỏ hoàn toàn. Vậy thì, thưa đức vua, đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào nông nghiệp và chăn nuôi, xin ngài hãy cấp cho họ hạt giống và lương thực. Đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào thương mại, xin ngài hãy cấp cho họ vốn liếng. Đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào việc phục vụ hoàng gia, xin ngài hãy sắp đặt lương bổng cho họ. Khi những người ấy chuyên tâm vào công việc của mình, họ sẽ không quấy nhiễu vương quốc của đức vua; và ngân khố của đức vua sẽ trở nên dồi dào. Vương quốc sẽ được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng sẽ vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ sẽ sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa.’ ‘Thưa ngài, xin vâng.’ Này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita đã đáp lời vị tế sư Bà-la-môn. Sau khi chấp thuận, đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào nông nghiệp và chăn nuôi, đức vua Mahāvijita đã cấp cho họ hạt giống và lương thực. Đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào thương mại, đức vua Mahāvijita đã cấp cho họ vốn liếng. Đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào việc phục vụ hoàng gia, đức vua Mahāvijita đã sắp đặt lương bổng cho họ. Khi những người ấy chuyên tâm vào công việc của mình, họ đã không quấy nhiễu vương quốc của đức vua, và ngân khố của đức vua đã trở nên dồi dào. Vương quốc được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ đã sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa. Bấy giờ, này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita cho gọi vị tế sư Bà-la-môn và nói rằng: ‘Thưa ngài, nhờ vào phương pháp của ngài, cái gai giặc cướp của tôi đã được nhổ bỏ. Ngân khố của tôi đã trở nên dồi dào. Vương quốc được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ đang sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa. Này Bà-la-môn, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin ngài hãy chỉ giáo cho tôi điều gì sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’”

จตุปริกฺขารํ

Bốn Yếu Tố Phụ Trợ

๓๓๙. ‘‘เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. เย รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ[Pg.130], มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. อิติเม จตฺตาโร อนุมติปกฺขา ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

339. “Vậy thì, xin đức vua hãy cho mời các vị Sát-đế-lỵ chư hầu, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ Các vị đại thần và cận thần, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài... các vị Bà-la-môn đại phú, cả ở thành thị lẫn nông thôn... các vị gia chủ giàu có, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài, xin đức vua hãy cho mời họ và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ ‘Thưa ngài, xin vâng.’ Này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita đã đáp lời vị tế sư Bà-la-môn. Sau khi chấp thuận, đức vua Mahāvijita đã cho mời các vị Sát-đế-lỵ chư hầu, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ (Họ đáp:) ‘Xin đức vua hãy cử hành lễ tế đàn! Thưa đại vương, đây là thời điểm thích hợp cho lễ tế đàn!’ Các vị đại thần và cận thần, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài... các vị Bà-la-môn đại phú, cả ở thành thị lẫn nông thôn... các vị gia chủ giàu có, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài, đức vua Mahāvijita đã cho mời họ và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ (Họ đáp:) ‘Xin đức vua hãy cử hành lễ tế đàn! Thưa đại vương, đây là thời điểm thích hợp cho lễ tế đàn!’ Như vậy, bốn phe nhóm đồng thuận này trở thành những yếu tố phụ trợ cho chính lễ tế đàn ấy.

อฏฺฐ ปริกฺขารา

Tám Yếu Tố Phụ Trợ

๓๔๐. ‘‘ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร; พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา; สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ; พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส, ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ; ปณฺฑิโต, วิยตฺโต, เมธาวี, ปฏิพโล, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. ราชา มหาวิชิโต อิเมหิ อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิปิ อฏฺฐงฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

340. “Đại vương Mahāvijita thành tựu tám chi phần: (1) Sanh ra tốt đẹp từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về dòng dõi. (2) Có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, ưa nhìn, thành tựu vẻ đẹp dung sắc tối thượng, có nước da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, có vóc dáng oai nghiêm để chiêm ngưỡng. (3) Giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng tài sản, nhiều tiền của lúa gạo, kho tàng và vựa lúa đầy đủ. (4) Có sức mạnh, thành tựu bốn binh chủng biết vâng lời, biết tuân theo lời giáo huấn, dường như chế ngự được kẻ thù bằng uy danh. (5) Có đức tin, là người cho, là thí chủ, có cửa nhà rộng mở, là nơi nương tựa như giếng nước cho Sa-môn, Bà-la-môn, người nghèo khổ, khách lữ hành, và người ăn xin, làm các việc phước thiện. (6) Có học thức sâu rộng về những điều đã được nghe. (7) Vị ấy biết được ý nghĩa của những lời đã được nói rằng: ‘Đây là ý nghĩa của lời nói này, đây là ý nghĩa của lời nói này’. (8) Là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Đại vương Mahāvijita thành tựu tám chi phần này. Như vậy, tám chi phần này cũng là những vật phụ trợ cho cuộc tế lễ ấy.

จตุปริกฺขารํ

Bốn vật phụ trợ

๓๔๑. ‘‘ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตุหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน [Pg.131] สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อิเมหิ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิ จตฺตาริ องฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

341. “Vị Bà-la-môn tế tự thành tựu bốn chi phần: (1) Sanh ra tốt đẹp từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về dòng dõi. (2) Là người tụng đọc và ghi nhớ các câu thần chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với các sách Nighaṇḍu (từ vựng), Keṭubha (nghi lễ), Akkharappabheda (ngữ âm và ngữ pháp), và Itihāsa (sử thi) là thứ năm; thông thạo Padaka (phân tích từ) và Veyyākaraṇa (ngữ pháp); không thiếu sót trong các sách Lokāyata (thế gian luận) và tướng của bậc đại nhân. (3) Có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, thành tựu giới hạnh đã tăng trưởng. (4) Là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Vị Bà-la-môn tế tự thành tựu bốn chi phần này. Như vậy, bốn chi phần này cũng là những vật phụ trợ cho cuộc tế lễ ấy.

ติสฺโส วิธา

Ba tâm thái

๓๔๒. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐุกามสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉิสฺสตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคโต’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย’’ติ. อิมา โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ.

342. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy ba tâm thái này cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ. Có thể đối với đức vua, khi có ý muốn thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta sẽ bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Có thể đối với đức vua, trong khi đang thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta đang bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Có thể đối với đức vua, sau khi đã thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta đã bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Này Bà-la-môn, vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy ba tâm thái này cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ.

ทส อาการา

Mười phương diện

๓๔๓. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ. ‘อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ ปาณาติปาติโนปิ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตาปิ. เย ตตฺถ ปาณาติปาติโน, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ อทินฺนาทายิโนปิ อทินฺนาทานา ปฏิวิรตาปิ…เป… กาเมสุ มิจฺฉาจาริโนปิ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตาปิ… มุสาวาทิโนปิ มุสาวาทา ปฏิวิรตาปิ… ปิสุณวาจิโนปิ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… ผรุสวาจิโนปิ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… สมฺผปฺปลาปิโนปิ สมฺผปฺปลาปา [Pg.132] ปฏิวิรตาปิ … อภิชฺฌาลุโนปิ อนภิชฺฌาลุโนปิ… พฺยาปนฺนจิตฺตาปิ อพฺยาปนฺนจิตฺตาปิ… มิจฺฉาทิฏฺฐิกาปิ สมฺมาทิฏฺฐิกาปิ…. เย ตตฺถ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ สมฺมาทิฏฺฐิกา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตู’ติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ.

343. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự đã loại trừ sự hối tiếc đối với những người nhận lễ vật cho vua Mahāvijita bằng mười phương diện này ngay trước cuộc tế lễ: ‘Sẽ có những người đến dự lễ tế của ngài, cả những người sát sanh và những người từ bỏ sát sanh. Trong số đó, những ai sát sanh, thì việc ấy chỉ liên quan đến họ mà thôi. Trong số đó, những ai từ bỏ sát sanh, hãy hướng tâm đến họ mà ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch. Sẽ có những người đến dự lễ tế của ngài, cả những người lấy của không cho và những người từ bỏ lấy của không cho... cả những người tà dâm trong các dục và những người từ bỏ tà dâm trong các dục... cả những người nói dối và những người từ bỏ nói dối... cả những người nói lời đâm thọc và những người từ bỏ nói lời đâm thọc... cả những người nói lời thô ác và những người từ bỏ nói lời thô ác... cả những người nói lời vô ích và những người từ bỏ nói lời vô ích... cả những người có lòng tham lam và những người không có lòng tham lam... cả những người có tâm sân hận và những người không có tâm sân hận... cả những người có tà kiến và những người có chánh kiến... Trong số đó, những ai có tà kiến, thì việc ấy chỉ liên quan đến họ mà thôi. Trong số đó, những ai có chánh kiến, hãy hướng tâm đến họ mà ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch’. Này Bà-la-môn, bằng mười phương diện này, vị Bà-la-môn tế tự đã loại trừ sự hối tiếc đối với những người nhận lễ vật cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ.

โสฬส อาการา

Mười sáu phương diện

๓๔๔. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

344. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự, trong khi vua Mahāvijita đang thực hiện đại tế lễ, đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi tâm của vua bằng mười sáu phương diện. Có thể có người nói với đức vua trong khi ngài đang thực hiện đại tế lễ rằng: ‘Vua Mahāvijita đang thực hiện đại tế lễ, nhưng ngài đã không mời các vị vua chư hầu, các người dân ở thị trấn và thôn quê; thế mà đức vua lại thực hiện một đại tế lễ như vậy’. Dù có người nói như vậy với đức vua, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì đức vua đã mời các vị vua chư hầu, các người dân ở thị trấn và thôn quê. Do lý do này, mong đức vua hãy biết điều đó. Ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch.

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài đã không mời các vị đại thần, các vị cận thần, dân chúng ở thành thị và thôn quê... các vị Bà-la-môn đại phú... các vị gia chủ giàu có ở thành thị và thôn quê, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương đã mời các vị gia chủ giàu có ở thành thị và thôn quê. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch.

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข อุภโต [Pg.133] สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài không có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của ngài không trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, ngài bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của ngài trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, ngài không bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch.

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ โน จ โข อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… โน จ โข อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร…เป… โน จ โข พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา…เป… โน จ โข สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ…เป… โน จ โข พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส…เป… โน จ โข ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ…เป… โน จ โข ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài không có dung sắc, không đáng chiêm ngưỡng, không đáng kính, không có dung mạo và hình dáng tuyệt vời, không có dung sắc như Phạm thiên, không có thân thể như Phạm thiên, thân hình nhỏ bé không oai nghiêm... không giàu có, không có nhiều của cải, không có nhiều tài sản, không có nhiều vàng bạc, không có nhiều vật dụng đáng ưa thích, không có nhiều của cải và lúa gạo, kho tàng và vựa lúa không đầy đủ... không có binh lực, không có bốn binh chủng tuân theo mệnh lệnh một cách trung thành, không thể dùng uy thế để áp đảo quân thù... không có đức tin, không bố thí, không phải là chủ của sự bố thí, không có cửa nhà rộng mở cho Sa-môn, Bà-la-môn, người cô độc, khách lữ hành, và người ăn xin, không phải là nguồn nước cho họ, không làm các công đức... không có học thức sâu rộng... không biết ý nghĩa của lời nói này, lời nói kia... không có trí tuệ, không lanh lợi, không có trí tuệ sắc bén, không có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, hiện tại, và vị lai, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương có trí tuệ, lanh lợi, có trí tuệ sắc bén, có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, hiện tại, và vị lai. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch.

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก [Pg.134] ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của vị ấy không trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, vị ấy bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, vị Bà-la-môn tế tự của đại vương có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của vị ấy trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, vị ấy không bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch.

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตูติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหิ อากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ.

‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng vị Bà-la-môn tế tự của ngài không thuộc các bài kệ trong kinh Vệ-đà, không am tường kinh Vệ-đà, không thông thạo ba bộ kinh Vệ-đà cùng với các sách chú giải (Nighaṇḍu, Keṭubha), sách ngữ pháp (Akkharappabheda), và sách lịch sử (Itihāsa) là bộ thứ năm; không giỏi về từ vựng (padako), không giỏi về ngữ pháp (veyyākaraṇo), không thông thạo triết học thế gian (Lokāyata) và tướng pháp của bậc đại nhân... vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có giới hạnh, không có giới hạnh đã phát triển... vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có trí tuệ, không lanh lợi, không có trí tuệ sắc bén, không phải là người thứ nhất hay thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, vị Bà-la-môn tế tự của đại vương có trí tuệ, lanh lợi, có trí tuệ sắc bén, và là người thứ nhất hay thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. Này Bà-la-môn, chính bằng mười sáu phương diện này mà vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy, khuyến khích, khích lệ, và làm hoan hỷ tâm của vua Mahāvijita khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn.

๓๔๕. ‘‘ตสฺมึ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิสฺส อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น [Pg.135] ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ, น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว โส ยญฺโญ นิฏฺฐานมคมาสิ.

345. Này Bà-la-môn, trong lễ tế đàn ấy, không có bò bị giết, không có dê cừu bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loài sinh vật khác bị sát hại, không có cây cối bị đốn để làm trụ tế, không có cỏ tranh bị cắt để làm vật trải. Và những người là tôi tớ, hay người đưa tin, hay người làm công của vua, họ cũng không bị roi vọt hăm dọa, không bị sợ hãi hăm dọa, không phải vừa khóc lóc mặt đẫm lệ mà làm các công việc. Mà này, những ai muốn làm thì làm, những ai không muốn làm thì không làm; việc gì họ muốn làm thì làm, việc gì họ không muốn làm thì không làm. Lễ tế đàn ấy chỉ được hoàn tất với bơ, dầu, bơ sữa, sữa đông, mật ong, và đường phèn.

๓๔๖. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ, พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ, คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ปหูตํ สาปเตยฺยํ อาทาย ราชานํ มหาวิชิตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘อิทํ, เทว, ปหูตํ สาปเตยฺยํ เทวญฺเญว อุทฺทิสฺสาภตํ, ตํ เทโว ปฏิคฺคณฺหาตู’ติ. ‘อลํ, โภ, มมาปิทํ ปหูตํ สาปเตยฺยํ ธมฺมิเกน พลินา อภิสงฺขตํ; ตญฺจ โว โหตุ, อิโต จ ภิยฺโย หรถา’ติ. เต รญฺญา ปฏิกฺขิตฺตา เอกมนฺตํ อปกฺกมฺม เอวํ สมจินฺเตสุํ – ‘น โข เอตํ อมฺหากํ ปติรูปํ, ยํ มยํ อิมานิ สาปเตยฺยานิ ปุนเทว สกานิ ฆรานิ ปฏิหเรยฺยาม. ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, หนฺทสฺส มยํ อนุยาคิโน โหมา’ติ.

346. Này Bà-la-môn, khi ấy, các vị Sát-đế-lỵ chư hầu ở các thị trấn và thôn quê, các vị đại thần và cận thần ở các thị trấn và thôn quê, các vị Bà-la-môn đại phú ở các thị trấn và thôn quê, và các vị gia chủ giàu có ở các thị trấn và thôn quê, đã mang theo nhiều của cải đến yết kiến vua Mahāvijita và tâu rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là nhiều của cải được mang đến dâng lên chính Thiên tử, xin Thiên tử hãy nhận lấy.’ (Vua đáp): ‘Thôi, các khanh, ta đã có đủ của cải này được thu góp từ thuế má đúng pháp; của cải ấy hãy là của các khanh, và hãy mang thêm từ đây nữa.’ Bị vua từ chối, họ lui ra một nơi và cùng nhau suy nghĩ rằng: ‘Thật không xứng đáng cho chúng ta nếu chúng ta lại mang những của cải này trở về nhà mình. Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, thôi thì chúng ta hãy là những người tế đàn theo sau ngài.’

๓๔๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุรตฺถิเมน ยญฺญวาฏสฺส ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ทกฺขิเณน ยญฺญวาฏสฺส อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ปจฺฉิเมน ยญฺญวาฏสฺส พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. อุตฺตเรน ยญฺญวาฏสฺส คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ.

347. Này Bà-la-môn, khi ấy, ở phía đông của khu vực tế đàn, các vị Sát-đế-lỵ chư hầu ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía nam của khu vực tế đàn, các vị đại thần và cận thần ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía tây của khu vực tế đàn, các vị Bà-la-môn đại phú ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía bắc của khu vực tế đàn, các vị gia chủ giàu có ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí.

‘‘เตสุปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญสุ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิ เนสํ อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว เต ยญฺญา นิฏฺฐานมคมํสุ.

Này Bà-la-môn, trong các lễ tế đàn ấy cũng vậy, không có bò bị giết, không có dê cừu bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loài sinh vật khác bị sát hại, không có cây cối bị đốn để làm trụ tế, không có cỏ tranh bị cắt để làm vật trải. Và những người là tôi tớ, hay người đưa tin, hay người làm công của họ, họ cũng không bị roi vọt hăm dọa, không bị sợ hãi hăm dọa, không phải vừa khóc lóc mặt đẫm lệ mà làm các công việc. Mà này, những ai muốn làm thì làm, những ai không muốn làm thì không làm; việc gì họ muốn làm thì làm, việc gì họ không muốn làm thì không làm. Các lễ tế đàn ấy chỉ được hoàn tất với bơ, dầu, bơ sữa, sữa đông, mật ong, và đường phèn.

‘‘อิติ [Pg.136] จตฺตาโร จ อนุมติปกฺขา, ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต; ติสฺโส จ วิธา อยํ วุจฺจติ พฺราหฺมณ ติวิธา ยญฺญสมฺปทา โสฬสปริกฺขารา’’ติ.

Như vậy, có bốn phe đồng thuận, vua Mahāvijita hội đủ tám yếu tố, vị Bà-la-môn tế chủ hội đủ bốn yếu tố, và có ba phương thức. Này Bà-la-môn, đây được gọi là sự thành tựu tế đàn theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng.

๓๔๘. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘อโห ยญฺโญ, อโห ยญฺญสมฺปทา’’ติ! กูฏทนฺโต ปน พฺราหฺมโณ ตูณฺหีภูโตว นิสินฺโน โหติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘กสฺมา ปน ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทตี’’ติ? ‘‘นาหํ, โภ, สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทามิ. มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย, โย สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺย. อปิ จ เม, โภ, เอวํ โหติ – สมโณ โคตโม น เอวมาห – ‘เอวํ เม สุต’นฺติ วา ‘เอวํ อรหติ ภวิตุ’นฺติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม – ‘เอวํ ตทา อาสิ, อิตฺถํ ตทา อาสิ’ ตฺเวว ภาสติ. ตสฺส มยฺหํ โภ เอวํ โหติ – ‘อทฺธา สมโณ โคตโม เตน สมเยน ราชา วา อโหสิ มหาวิชิโต ยญฺญสฺสามิ ปุโรหิโต วา พฺราหฺมโณ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’ติ. อภิชานาติ ปน ภวํ โคตโม เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตาติ’’? ‘‘อภิชานามหํ, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตา, อหํ เตน สมเยน ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อโหสึ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’’ติ.

348. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã la lên, cất tiếng lớn, tiếng reo hò: ‘Ôi, lễ tế đàn! Ôi, sự thành tựu của lễ tế đàn!’ Nhưng Bà-la-môn Kūṭadanta vẫn ngồi im lặng. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy nói với Bà-la-môn Kūṭadanta rằng: ‘Tại sao Tôn giả Kūṭadanta lại không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama?’ (Kūṭadanta đáp): ‘Thưa các Tôn giả, không phải tôi không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama. Ai mà không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama, đầu của người ấy có thể bị vỡ ra. Nhưng thưa các Tôn giả, tôi nghĩ như thế này: Sa-môn Gotama không nói rằng: ‘Tôi đã nghe như vậy,’ hay ‘Việc ấy có thể đã xảy ra như vậy,’ mà Sa-môn Gotama chỉ nói rằng: ‘Khi ấy đã là như vậy, khi ấy đã xảy ra như thế.’ Thưa các Tôn giả, do đó tôi nghĩ rằng: ‘Chắc chắn Sa-môn Gotama vào thời ấy hoặc là vua Mahāvijita, chủ nhân của lễ tế đàn, hoặc là vị Bà-la-môn tế chủ đã cử hành lễ tế đàn ấy.’ Vậy Tôn giả Gotama có nhớ rằng sau khi đã cử hành hoặc cho cử hành một lễ tế đàn như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh vào cõi thiện thú, thiên giới chăng?’ (Đức Phật đáp): ‘Này Bà-la-môn, Ta nhớ rằng sau khi đã cử hành hoặc cho cử hành một lễ tế đàn như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh vào cõi thiện thú, thiên giới. Vào thời ấy, Ta chính là vị Bà-la-môn tế chủ đã cử hành lễ tế đàn ấy.’

นิจฺจทานอนุกุลยญฺญํ

Lễ tế đàn bố thí thường xuyên, hợp với truyền thống gia tộc

๓๔๙. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

349. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế đàn nào khác, so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn không?

‘‘อตฺถิ [Pg.137] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, có lễ tế đàn khác, so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn.

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, vậy lễ tế đàn ấy là gì, mà so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn?

‘‘ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, lại nữa, những sự bố thí thường xuyên, những lễ tế theo truyền thống gia tộc, được dâng cúng đến các vị xuất gia có giới đức; này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia thì ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

‘‘โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, do nhân nào, do duyên nào mà sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc ấy, so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn?

‘‘น โข, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? ทิสฺสนฺติ เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; เอวรูปํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? น เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทิสฺสนฺติ ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ.

Này Bà-la-môn, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo không đến gần lễ tế như vậy. Vì sao vậy? Này Bà-la-môn, ở đó người ta thấy có cảnh dùng gậy đánh đập, có cảnh nắm cổ lôi kéo. Do đó, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo không đến gần lễ tế như vậy. Lại nữa, này Bà-la-môn, những sự bố thí thường xuyên, những lễ tế theo truyền thống gia tộc, được dâng cúng đến các vị xuất gia có giới đức; này Bà-la-môn, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo đến gần lễ tế như vậy. Vì sao vậy? Này Bà-la-môn, ở đó người ta không thấy có cảnh dùng gậy đánh đập, không có cảnh nắm cổ lôi kéo. Do đó, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo đến gần lễ tế như vậy. Này Bà-la-môn, đây là nhân, đây là duyên, do đó mà sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc ấy, so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

๓๕๐. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

350. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không?

‘‘อตฺถิ [Pg.138] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn?

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ กโรติ, อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng đến chư Tăng bốn phương, này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

๓๕๑. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

351. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không?

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn?

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธํ สรณํ คจฺฉติ, ธมฺมํ สรณํ คจฺฉติ, สงฺฆํ สรณํ คจฺฉติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, người nào với tâm tịnh tín quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng; này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc kia, và so với việc cúng dường tịnh xá kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

๓๕๒. ‘‘อตฺถิ [Pg.139] ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

352. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không?

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn.

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn?

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิยติ – ปาณาติปาตา เวรมณึ, อทินฺนาทานา เวรมณึ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณึ, มุสาวาทา เวรมณึ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, người nào với tâm tịnh tín thọ trì các học giới – từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng kia, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc kia, so với sự bố thí tịnh xá kia, và so với các sự quy y kia, thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn.

๓๕๓. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

353. Thưa Tôn giả Gotama, có sự tế lễ nào khác mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn không?

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร [Pg.140] จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

Này Bà-la-môn, quả thật có sự tế lễ khác mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn.

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

Thưa Tôn giả Gotama, sự tế lễ ấy là gì, mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn?

‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จาติ. ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ. อิมาย จ, พฺราหฺมณ, ยญฺญสมฺปทาย อญฺญา ยญฺญสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถี’’ติ.

Này Bà-la-môn, ở đời này, Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải chi tiết như trong các đoạn 190-212). Này Bà-la-môn, như vậy vị Tỳ-khưu thành tựu giới hạnh... (v.v)... chứng và trú Sơ thiền. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn... (v.v)... chứng và trú Nhị thiền... (v.v)... Tam thiền... (v.v)... chứng và trú Tứ thiền. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. Vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... (v.v)... Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn... (v.v)... vị ấy biết rõ: ‘...không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. Và này Bà-la-môn, ngoài sự thành tựu tế đàn này, không có sự thành tựu tế đàn nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.

กูฏทนฺตอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

Sự tuyên bố trở thành Cận sự nam của Kūṭadanta

๓๕๔. เอวํ วุตฺเต, กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม [Pg.141] ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. เอสาหํ โภ โคตม สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ มุญฺจามิ, ชีวิตํ เทมิ, หริตานิ เจว ติณานิ ขาทนฺตุ, สีตานิ จ ปานียานิ ปิวนฺตุ, สีโต จ เนสํ วาโต อุปวายตู’’ติ.

354. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kūṭadanta bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama xem con là một cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và thưa Tôn giả Gotama, con xin phóng thích bảy trăm con bò đực, bảy trăm con bò con đực, bảy trăm con bò con cái, bảy trăm con dê, và bảy trăm con cừu. Con xin ban cho chúng sự sống. Mong chúng được ăn cỏ xanh, uống nước mát, và mong ngọn gió mát thổi đến cho chúng.’

โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยา

Sự chứng ngộ quả Tu-đà-hoàn

๓๕๕. อถ โข ภควา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ, ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, เอวเมว กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

355. Bấy giờ, Đức Thế Tôn thuyết cho Bà-la-môn Kūṭadanta một bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi trời; Ngài trình bày sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục, và lợi ích của sự xuất ly. Khi Đức Thế Tôn biết Bà-la-môn Kūṭadanta đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không chướng ngại, tâm phấn khởi, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài trình bày bài pháp đặc thù của chư Phật, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Giống như tấm vải thuần tịnh, không còn vết đen, có thể thấm thuốc nhuộm một cách hoàn hảo; cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi đó, pháp nhãn không bụi, không uế nhiễm khởi lên trong Bà-la-môn Kūṭadanta: ‘Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có diệt tận.’

๓๕๖. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

356. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết phân vân, đã đạt đến sự tự tin, không còn phụ thuộc vào người khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tỳ-khưu Tăng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng.

๓๕๗. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก ยญฺญวาเฏ ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม; นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

357. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo phía hữu rồi ra về. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, sau khi đêm ấy đã qua, tại nơi tế đàn của mình, cho dọn sẵn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời giờ đến Thế Tôn: 'Tôn giả Gotama, đã đến giờ, cơm đã dọn xong.'

๓๕๘. อถ [Pg.142] โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ยญฺญวาโฏ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

358. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, cùng với chúng Tỳ-khưu, đi đến nơi tế đàn của Bà-la-môn Kūṭadanta; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ.

Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta tự tay dâng cúng chúng Tỳ-khưu với Đức Phật là vị đứng đầu các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi họ thỏa mãn và từ chối. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, sau khi thấy Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, bèn lấy một chiếc ghế thấp khác, ngồi xuống một bên. Thế Tôn thuyết pháp cho Bà-la-môn Kūṭadanta đang ngồi một bên, làm cho ông thấy rõ, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

กูฏทนฺตสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ.

Kinh Kūṭadanta, phẩm thứ năm, dứt.

๖. มหาลิสุตฺตํ

6. Kinh Mahāli

พฺราหฺมณทูตวตฺถุ

Câu chuyện về các sứ giả Bà-la-môn

๓๕๙. เอวํ [Pg.143] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เวสาลิยํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

359. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong Trùng Các Giảng Đường. Lúc bấy giờ, có đông đảo sứ giả Bà-la-môn người Kosala và sứ giả Bà-la-môn người Māgadha đang ở tại Vesālī vì một vài công việc. Các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy nghe như sau: 'Này chư hiền, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya, hiện đang trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong Trùng Các Giảng Đường. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: 'Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn'. Ngài sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có nghĩa, có văn; Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.'

๓๖๐. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมึสุ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ นาคิต, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, อาวุโส, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทึสุ – ‘‘ทิสฺวาว มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ คมิสฺสามา’’ติ.

360. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy đi đến Đại Lâm, Trùng Các Giảng Đường. Lúc bấy giờ, Tôn giả Nāgita là thị giả của Thế Tôn. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy đi đến chỗ Tôn giả Nāgita. Sau khi đến, họ nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Nāgita, hiện nay Tôn giả Gotama đang ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.' 'Này các hiền hữu, không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang độc cư.' Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy liền ngồi xuống một bên ngay tại chỗ đó, với ý nghĩ: 'Chúng ta sẽ chỉ ra về sau khi đã yết kiến Tôn giả Gotama.'

โอฏฺฐทฺธลิจฺฉวีวตฺถุ

Câu chuyện về Oṭṭhaddha người Licchavī

๓๖๑. โอฏฺฐทฺโธปิ [Pg.144] ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, ภนฺเต นาคิต, เอตรหิ โส ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, มหาลิ, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทิ – ‘‘ทิสฺวาว อหํ ตํ ภควนฺตํ คมิสฺสามิ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

361. Và Oṭṭhaddha người Licchavī, cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavī, đi đến Đại Lâm, Trùng Các Giảng Đường, đến chỗ Tôn giả Nāgita; sau khi đến, ông đảnh lễ Tôn giả Nāgita rồi đứng một bên. Đứng một bên, Oṭṭhaddha người Licchavī nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Nāgita, hiện nay vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đang ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.' 'Này Mahāli, không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang độc cư.' Oṭṭhaddha người Licchavī cũng ngồi xuống một bên ngay tại chỗ đó, với ý nghĩ: 'Tôi sẽ chỉ ra về sau khi đã yết kiến vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.'

๓๖๒. อถ โข สีโห สมณุทฺเทโส เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต กสฺสป, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย; โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย, สาธุ, ภนฺเต กสฺสป, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ.

362. Bấy giờ, Sa-di Sīha đi đến chỗ Tôn giả Nāgita; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Nāgita rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sa-di Sīha nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Kassapa, có đông đảo các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và người Māgadha này đã đến đây để yết kiến Thế Tôn; và Oṭṭhaddha người Licchavī cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavī cũng đã đến đây để yết kiến Thế Tôn. Lành thay, thưa Tôn giả Kassapa, mong rằng chúng dân này được phép yết kiến Thế Tôn.'

‘‘เตน หิ, สีห, ตฺวญฺเญว ภควโต อาโรเจหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมโต นาคิตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย. สาธุ, ภนฺเต, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ. ‘‘เตน หิ, สีห, วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปสิ.

“Này Sīha, nếu vậy, chính ngươi hãy đi trình báo với đức Thế Tôn.” “Vâng, thưa Tôn giả.” Sa-di Sīha sau khi vâng lời Tôn giả Nāgita, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, sa-di Sīha đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch đức Thế Tôn, có rất nhiều sứ giả Bà-la-môn người xứ Kosala và sứ giả Bà-la-môn người xứ Māgadha đã đến đây để yết kiến đức Thế Tôn. Và Oṭṭhaddha người Licchavi cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavi cũng đã đến đây để yết kiến đức Thế Tôn. Lành thay, bạch đức Thế Tôn, mong rằng chúng dân này được phép yết kiến đức Thế Tôn.” “Này Sīha, nếu vậy, ngươi hãy đi dọn chỗ ngồi trong bóng mát của tịnh xá.” “Vâng, bạch đức Thế Tôn.” Sa-di Sīha sau khi vâng lời đức Thế Tôn, đã dọn chỗ ngồi trong bóng mát của tịnh xá.

๓๖๓. อถ [Pg.145] โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม วิหารปจฺฉายายํ ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

363. Bấy giờ, đức Thế Tôn đi ra khỏi tịnh xá và ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn trong bóng mát của tịnh xá. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người xứ Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người xứ Māgadha ấy đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng đức Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu đáng ghi nhớ, họ đã ngồi xuống một bên. Oṭṭhaddha người Licchavi cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavi cũng đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

๓๖๔. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ยทคฺเค อหํ, มหาลิ, ภควนฺตํ อุปนิสฺสาย วิหรามิ, น จิรํ ตีณิ วสฺสานิ, ทิพฺพานิ หิ โข รูปานิ ปสฺสามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานี’ติ. สนฺตาเนว นุ โข, ภนฺเต, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, อุทาหุ อสนฺตานี’’ติ?

364. Sau khi ngồi xuống một bên, Oṭṭhaddha người Licchavi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch đức Thế Tôn, vào những ngày trước đây, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã đến chỗ của con; sau khi đến, đã nói với con điều này: ‘Này Mahāli, kể từ khi tôi sống nương tựa vào đức Thế Tôn, thời gian không lâu, chỉ mới ba năm, tôi quả thật thấy được các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng tôi lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.’ Bạch đức Thế Tôn, có phải Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, hay là vì chúng không hiện hữu?”

เอกํสภาวิตสมาธิ

Định được tu tập theo một chiều

๓๖๕. ‘‘สนฺตาเนว โข, มหาลิ, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ. ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ?

365. “Này Mahāli, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, chứ không phải vì chúng không hiện hữu.” “Bạch đức Thế Tôn, vậy đâu là nhân, đâu là duyên, do nhân duyên nào mà Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, chứ không phải vì chúng không hiện hữu?”

๓๖๖. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน [Pg.146] ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

366. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, vị ấy thấy được các sắc cảnh cõi trời ở phương đông khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, là do vị tỳ khưu ấy đã tu tập định theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.”

๓๖๗. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย … อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

367. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều về phương nam... về phương tây... về phương bắc... về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, vị ấy thấy được các sắc cảnh cõi trời ở phương trên, phương dưới, phương ngang khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, là do vị tỳ khưu ấy đã tu tập định theo một chiều về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.”

๓๖๘. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

368. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều hướng ở phương đông là để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều hướng ở phương đông để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy nghe được các âm thanh của chư thiên ở phương đông, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không thấy được các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo một chiều hướng ở phương đông để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.”

๓๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ [Pg.147] โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

369. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều hướng ở phương nam... (như trên)... ở phương tây... ở phương bắc... ở trên, dưới, ngang là để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều hướng ở trên, dưới, ngang để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy nghe được các âm thanh của chư thiên ở trên, dưới, ngang, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không thấy được các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo một chiều hướng ở trên, dưới, ngang để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.”

๓๗๐. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

370. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo hai chiều hướng ở phương đông là để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo hai chiều hướng ở phương đông để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy thấy được các sắc của chư thiên ở phương đông, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo hai chiều hướng ở phương đông để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.”

๓๗๑. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ [Pg.148] กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อยํ โข มหาลิ, เหตุ, อยํ ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ.

371. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo hai chiều hướng ở phương nam... (như trên)... ở phương tây... ở phương bắc... ở trên, dưới, ngang là để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo hai chiều hướng ở trên, dưới, ngang để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy thấy được các sắc của chư thiên ở trên, dưới, ngang, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo hai chiều hướng ở trên, dưới, ngang để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Này Mahāli, đây chính là nguyên nhân, đây chính là duyên, do đó mà Sunakkhatta, con trai của Licchavi, đã không nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, trong khi chúng đang hiện hữu, chứ không phải là chúng không hiện hữu.”

๓๗๒. ‘‘เอตาสํ นูน, ภนฺเต, สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ. ‘‘น โข, มหาลิ, เอตาสํ สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อตฺถิ โข, มหาลิ, อญฺเญว ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ.

372. “Bạch Thế Tôn, có phải vì mục đích chứng ngộ các pháp tu tập định này mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn không?” “Này Mahāli, không phải vì mục đích chứng ngộ các pháp tu tập định này mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Mahāli, còn có những pháp khác, cao thượng hơn và vi diệu hơn, vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.”

จตุอริยผลํ

Bốn Thánh Quả

๓๗๓. ‘‘กตเม ปน เต, ภนฺเต, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

373. "Bạch ngài, vậy những pháp nào là cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ chúng, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn?" "Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến giác ngộ. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

"Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi chấm dứt khổ đau. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี, อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

"Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.

‘‘ปุน [Pg.149] จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อิเม โข เต, มหาลิ, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ.

"Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Mahāli, đây chính là những pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ chúng, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta."

อริยอฏฺฐงฺคิกมคฺโค

Thánh đạo Tám ngành

๓๗๔. ‘‘อตฺถิ ปน, ภนฺเต, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, มหาลิ, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ.

374. "Bạch ngài, có con đường nào, có pháp hành nào để chứng ngộ những pháp ấy không?" "Này Mahāli, có con đường, có pháp hành để chứng ngộ những pháp ấy."

๓๗๕. ‘‘กตโม ปน, ภนฺเต, มคฺโค กตมา ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, มหาลิ, มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยาย.

375. "Bạch ngài, con đường ấy là gì, pháp hành ấy là gì để chứng ngộ những pháp ấy?" "Chính là Thánh đạo Tám ngành này. Tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Mahāli, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành để chứng ngộ những pháp ấy.

ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ

Câu chuyện về hai vị xuất gia

๓๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, มหาลิ, สมยํ โกสมฺพิยํ วิหรามิ โฆสิตาราเม. อถ โข ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มํ เอตทโวจุํ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ?

376. "Này Mahāli, một thời ta ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Bấy giờ có hai vị xuất gia – du sĩ Muṇḍiya và Jāliya, đệ tử của Dārupattika – đi đến chỗ ta. Sau khi đến, họ cùng ta trao đổi lời chào hỏi thân tình. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, họ đứng sang một bên. Đứng một bên, hai vị xuất gia ấy hỏi ta rằng: 'Thưa hiền giả Gotama, có phải sinh mạng chính là thân thể, hay sinh mạng là khác, thân thể là khác?'"

๓๗๗. ‘‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘เอวมาวุโส’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มม ปจฺจสฺโสสุํ. อหํ เอตทโวจํ – อิธาวุโส ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา [Pg.150] ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

377. “‘Này các hiền hữu, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Thưa hiền hữu, vâng ạ.’ Hai vị xuất gia ấy đã vâng đáp Ta như vậy. Ta đã nói điều này: ‘Này các hiền hữu, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được trình bày chi tiết như trong các đoạn 190-212)... Này các hiền hữu, như vậy vị tỳ khưu là người có giới hạnh đầy đủ... (tóm tắt)... chứng và trú thiền thứ nhất. Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... thiền thứ hai... (tóm tắt)... thiền thứ ba... (tóm tắt)... chứng và trú thiền thứ tư. Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... (tóm tắt)... Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... vị ấy tuệ tri: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là không thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’” Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Oṭṭhaddha người Licchavi hoan hỷ, tín thọ lời Đức Thế Tôn đã dạy.

มหาลิสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฉฏฺฐํ.

Kinh Mahāli, kinh thứ sáu, đã kết thúc.

๗. ชาลิยสุตฺตํ

7. Kinh Jāliya

ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ

Câu chuyện về hai vị xuất gia

๓๗๘. เอวํ [Pg.151] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ?

378. Tôi nghe như vầy – một thời, Đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, có hai vị xuất gia – du sĩ Muṇḍiya và Jāliya, đệ tử của vị (du sĩ) dùng bát gỗ – đã đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng với Đức Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, họ đã đứng sang một bên. Khi đã đứng sang một bên, hai vị xuất gia ấy đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Thưa hiền hữu Gotama, có phải sinh mạng tức là thân thể, hay sinh mạng là khác, thân thể là khác?”

๓๗๙. ‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธาวุโส, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ, ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ [Pg.152] อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป….

379. “Này chư hiền, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Thưa vâng, hiền giả.” Hai vị du sĩ ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: “Này chư hiền, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được triển khai như trong các đoạn 190-212)... Này chư hiền, như vậy, vị tỳ khưu có giới đầy đủ... (lược)... chứng và trú thiền thứ nhất. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)... thiền thứ hai... (lược)... thiền thứ ba... (lược)... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)... hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... (lược)... Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)...”

๓๘๐. …เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

380. …(lược)… vị ấy biết rõ: ‘không còn một trạng thái nào khác sau đời này nữa’. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là không thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.” Thế Tôn đã nói như vậy. Hai vị du sĩ ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

ชาลิยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ.

Kinh Jāliya, kinh thứ bảy, chấm dứt.

๘. มหาสีหนาทสุตฺตํ

8. Kinh Đại Sư Tử Hống

อเจลกสฺสปวตฺถุ

Câu chuyện về Acela Kassapa

๓๘๑. เอวํ [Pg.153] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุญฺญายํ วิหรติ กณฺณกตฺถเล มิคทาเย. อถ โข อเจโล กสฺสโป เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ. เย เต, โภ โคตม, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, กจฺจิ เต โภโต โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน, น จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ.

381. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Uruññā, tại khu vườn Lộc Uyển ở Kaṇṇakatthala. Lúc bấy giờ, du sĩ lõa thể Kassapa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ lõa thể Kassapa bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, tôi có nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc.’ Thưa Tôn giả Gotama, những người đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc,’ có phải họ là những người nói lại lời của Tôn giả Gotama, và không phải là họ đã vu khống Tôn giả Gotama bằng điều không thật, họ có giải thích pháp đúng theo pháp, và không có một luận điểm nào hợp pháp, dù là nhỏ, có thể dẫn đến sự chỉ trích hay không? Vì chúng tôi không muốn vu khống Tôn giả Gotama.”

๓๘๒. ‘‘เย เต, กสฺสป, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, น เม เต วุตฺตวาทิโน, อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ เต อสตา อภูเตน. อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ.

382. “Này Kassapa, những người đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc,’ họ không phải là những người nói lại lời của ta, và họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật. Này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, ta thấy một số người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và này Kassapa, ở đây, ta thấy một số người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới.”

๓๘๓. ‘‘อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ. โยหํ, กสฺสป, อิเมสํ ตปสฺสีนํ เอวํ อาคติญฺจ คติญฺจ จุติญฺจ อุปปตฺติญฺจ ยถาภูตํ ปชานามิ[Pg.154], โสหํ กึ สพฺพํ ตปํ ครหิสฺสามิ, สพฺพํ วา ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสิสฺสามิ อุปวทิสฺสามิ?

383. Này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, Ta thấy có vị tu khổ hạnh sống ít khổ đau, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Lại nữa, này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, Ta thấy có vị tu khổ hạnh sống ít khổ đau, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới. Này Kassapa, Ta là người biết như thật về sự đến, sự đi, sự chết, và sự tái sanh của những vị tu khổ hạnh này. Như vậy, tại sao Ta lại quở trách tất cả các pháp tu khổ hạnh, hay tại sao Ta lại hoàn toàn mắng nhiếc, chỉ trích tất cả những vị tu khổ hạnh sống đời khắc khổ?

๓๘๔. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา. เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ. เตหิปิ เม สทฺธึ เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ สเมติ, เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ น สเมติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ.

384. Này Kassapa, có những vị Sa-môn, Bà-la-môn là bậc hiền trí, tinh tế, thiện xảo trong việc luận phá ngoại đạo, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên qua sợi lông. Họ đi khắp nơi, dường như dùng trí tuệ của mình để phá tan các tà kiến. Với những vị ấy, có những điểm Ta đồng ý, và có những điểm Ta không đồng ý. Có điều họ nói là ‘lành thay’, Ta cũng nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều họ nói là ‘không lành thay’, Ta cũng nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều họ nói là ‘lành thay’, Ta lại nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều họ nói là ‘không lành thay’, Ta lại nói điều ấy là ‘lành thay’.

‘‘ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ.

Có điều chúng Ta nói là ‘lành thay’, các vị khác cũng nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘không lành thay’, các vị khác cũng nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘không lành thay’, các vị khác lại nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘lành thay’, các vị khác lại nói điều ấy là ‘không lành thay’.

สมนุยุญฺชาปนกถา

Lời nói về việc khiến cho tra vấn

๓๘๕. ‘‘ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – เยสุ โน, อาวุโส, ฐาเนสุ น สเมติ, ติฏฺฐนฺตุ ตานิ ฐานานิ. เยสุ ฐาเนสุ สเมติ, ตตฺถ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ติ?

385. Ta đến gần những vị ấy và nói như sau: ‘Chư hiền, những điểm mà chúng ta không đồng ý, hãy tạm gác lại. Về những điểm mà chúng ta đồng ý, ở đó, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Ai là người sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, Sa-môn Gotama hay các vị tôn giả giáo chủ khác?’

๓๘๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู [Pg.155] สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

386. Này Kassapa, có trường hợp này xảy ra, là các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, có thể nói như sau: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Sa-môn Gotama sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, còn các vị tôn giả giáo chủ khác thì không.’ Như vậy, này Kassapa, các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, phần lớn sẽ tán thán chúng Ta ở điểm ấy.

๓๘๗. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ ติ?

387. Lại nữa, này Kassapa, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Ai là người sống sau khi đã thọ trì hoàn toàn các pháp này, Sa-môn Gotama hay các vị tôn giả giáo chủ khác?’

๓๘๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

388. Này Kassapa, có trường hợp này xảy ra, là các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, có thể nói như sau: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Sa-môn Gotama sống sau khi đã thọ trì hoàn toàn các pháp này, còn các vị tôn giả giáo chủ khác thì không.’ Như vậy, này Kassapa, các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, phần lớn sẽ tán thán chúng Ta ở điểm ấy.

๓๘๙. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ?

389. Lại nữa, này Kassapa, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Ai là người sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, Tăng chúng đệ tử của Gotama hay Tăng chúng đệ tử của các vị tôn giả giáo chủ khác?’

๓๙๐. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

390. Này Kassapa, có trường hợp này, khi những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, có thể nói như sau: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Chúng Tăng đệ tử của Gotama từ bỏ không còn sót lại những pháp này và hành trì, hơn là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác’. Này Kassapa, như vậy, những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, phần lớn sẽ tán thán chính chúng ta ở điểm đó.

๓๙๑. ‘‘อปรมฺปิ [Pg.156] โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ. ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ?

391. Lại nữa, này Kassapa, những người có trí có thể tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn chúng ta, so sánh đạo sư với đạo sư, hoặc Tăng chúng với Tăng chúng: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Ai là người đã thọ trì không còn sót lại những pháp này và hành trì? Có phải là chúng Tăng đệ tử của Gotama, hay là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác?’

๓๙๒. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

392. Này Kassapa, có trường hợp này, khi những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, có thể nói như sau: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Chúng Tăng đệ tử của Gotama đã thọ trì không còn sót lại những pháp này và hành trì, hơn là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác’. Này Kassapa, như vậy, những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, phần lớn sẽ tán thán chính chúng ta ở điểm đó.

อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค

Bát Thánh Đạo

๓๙๓. ‘‘อตฺถิ, กสฺสป, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ. กตโม จ, กสฺสป, มคฺโค, กตมา จ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, กสฺสป, มคฺโค, อยํ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’’’ติ.

393. Này Kassapa, có con đường, có pháp hành, người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’. Và này Kassapa, con đường ấy là gì, pháp hành ấy là gì, mà người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’? Chính là Bát Thánh Đạo này. Đó là: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Kassapa, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành, mà người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’.

ตโปปกฺกมกถา

Bàn về sự thực hành khổ hạnh

๓๙๔. เอวํ [Pg.157] วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทฺทนฺติโก, น ติฏฺฐภทฺทนฺติโก, นาภิหฏํ, น อุทฺทิสฺสกตํ, น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น เอฬกมนฺตรํ, น ทณฺฑมนฺตรํ, น มุสลมนฺตรํ, น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ, น คพฺภินิยา, น ปายมานาย, น ปุริสนฺตรคตาย, น สงฺกิตฺตีสุ, น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ, น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี, น มจฺฉํ, น มํสํ, น สุรํ, น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก…เป… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวีหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ. อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ.

394. Khi được nói như vậy, người tu khổ hạnh lõa thể Kassapa bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa hiền giả Gotama, cũng có những sự thực hành khổ hạnh này được các Sa-môn, Bà-la-môn ấy gọi là phận sự của Sa-môn và phận sự của Bà-la-môn. Vị ấy sống lõa thể, hành xử tự do, liếm tay cho sạch; không nhận vật thực khi được mời ‘Mời ngài đến’, không nhận vật thực khi được mời ‘Mời ngài đứng lại’, không nhận vật thực được mang đến, không nhận vật thực được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được cúng dường ngang ngưỡng cửa, ngang cây gậy, ngang cái chày, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người phụ nữ có thai, không nhận từ người phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ người phụ nữ đang chung sống với người đàn ông, không nhận từ nơi có quy định phân phát, không nhận từ nơi có chó đứng chờ, không nhận từ nơi có ruồi bu; không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước ngâm gạo. Vị ấy chỉ đi khất thực một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc đi hai nhà, ăn hai miếng... hoặc đi bảy nhà, ăn bảy miếng; vị ấy sống chỉ với một chén nhỏ, hoặc sống với hai chén nhỏ... hoặc sống với bảy chén nhỏ; vị ấy ăn một ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần... hoặc ăn bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo định kỳ, cho đến nửa tháng một lần.’

๓๙๕. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สากภกฺโข วา โหติ, สามากภกฺโข วา โหติ, นีวารภกฺโข วา โหติ, ททฺทุลภกฺโข วา โหติ, หฏภกฺโข วา โหติ, กณภกฺโข วา โหติ, อาจามภกฺโข วา โหติ, ปิญฺญากภกฺโข วา โหติ, ติณภกฺโข วา โหติ, โคมยภกฺโข วา โหติ, วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี.

395. ‘Thưa hiền giả Gotama, cũng có những sự thực hành khổ hạnh này được các Sa-môn, Bà-la-môn ấy gọi là phận sự của Sa-môn và phận sự của Bà-la-môn. Vị ấy ăn rau xanh, hoặc ăn lúa hoang, hoặc ăn gạo lức, hoặc ăn da vụn, hoặc ăn rêu, hoặc ăn cám, hoặc uống nước cơm, hoặc ăn bột vừng, hoặc ăn cỏ, hoặc ăn phân bò; vị ấy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, sống bằng trái cây rụng.’

๓๙๖. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ [Pg.158] โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, ผลกเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, ถณฺฑิลเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, เอกปสฺสยิโกปิ โหติ รโชชลฺลธโร, อพฺโภกาสิโกปิ โหติ ยถาสนฺถติโก, เวกฏิโกปิ โหติ วิกฏโภชนานุโยคมนุยุตฺโต, อปานโกปิ โหติ อปานกตฺตมนุยุตฺโต, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’’ติ.

396. “Này hiền giả Gotama, đây cũng là những sự nỗ lực khổ hạnh của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, được gọi là hạnh Sa-môn và hạnh Bà-la-môn. Vị ấy mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai pha trộn, mặc y lấy từ tử thi, mặc y phấn tảo, mặc y bằng vỏ cây, mặc da thú, mặc da thú có lông, mặc y bằng cỏ kusa, mặc y bằng vỏ cây mềm, mặc y bằng những mảnh gỗ, mặc y bằng tóc người, mặc y bằng lông đuôi ngựa, mặc y bằng lông cánh cú; vị ấy là người nhổ tóc, nhổ râu, sống chuyên tâm vào việc nhổ tóc, nhổ râu; vị ấy là người đứng, từ chối chỗ ngồi; vị ấy là người ngồi xổm, sống chuyên tâm vào việc ngồi xổm; vị ấy là người nằm trên gai, nằm trên giường gai; vị ấy cũng nằm trên tấm ván, nằm trên đất; vị ấy là người nằm một bên hông, mang bụi bặm và cáu bẩn; vị ấy là người ở ngoài trời, là người ở bất cứ chỗ nào được sắp đặt; vị ấy là người ăn phân, sống chuyên tâm vào việc ăn phân; vị ấy là người không uống nước, sống chuyên tâm vào việc không uống nước; vị ấy sống chuyên tâm vào việc tắm ba lần mỗi ngày.”

ตโปปกฺกมนิรตฺถกถา

Câu chuyện về sự vô ích của nỗ lực khổ hạnh

๓๙๗. ‘‘อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

397. “Này Kassapa, dù cho vị ấy là người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.”

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“Này Kassapa, dù cho vị ấy là người ăn rau, ăn lúa hoang... ...v.v... sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.”

‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา[Pg.159]. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ.

“Này Kassapa, dù cho vị ấy mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai pha trộn... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc tắm ba lần mỗi ngày. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.”

๓๙๘. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ, โภ โคตม, สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’’นฺติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

398. Khi được nói như vậy, Kassapa lõa thể bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, hạnh Sa-môn thật khó làm, hạnh Bà-la-môn thật khó làm.” “Này Kassapa, trong thế gian, đây là lời nói thông thường: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’. Này Kassapa, dù cho vị ấy là người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần. Này Kassapa, nếu chỉ với chừng ấy, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, thì đã không thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’.”

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ อเจลโก โหมิ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ.

“Và việc này đã có thể được thực hiện bởi người gia chủ hay con trai người gia chủ, thậm chí bởi một nữ tỳ gánh nước: ‘Nào, ta hãy trở thành người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... ta hãy sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần’.”

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“Này Kassapa, chính vì ngoài chừng ấy, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, cho nên mới thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.”

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

“Này Kassapa, dù cho vị ấy là người ăn rau, ăn lúa hoang... ...v.v... sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Này Kassapa, nếu chỉ với chừng ấy, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, thì đã không thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’.”

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สากภกฺโข วา โหมิ, สามากภกฺโข วา…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปมิ ปวตฺตผลโภชี’ติ.

“Và việc này đã có thể được thực hiện bởi người gia chủ hay con trai người gia chủ, thậm chí bởi một nữ tỳ gánh nước: ‘Nào, ta hãy là người ăn rau, hay là người ăn lúa hoang... ...v.v... ta hãy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng’.”

‘‘ยสฺมา [Pg.160] จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, rất khó làm, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Hạnh Sa-môn là khó làm, hạnh Bà-la-môn là khó làm’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.

‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

Này Kassapa, nếu có người mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn đã là khó làm, rất khó làm, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Hạnh Sa-môn là khó làm, hạnh Bà-la-môn là khó làm’.

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สาณานิปิ ธาเรมิ, มสาณานิปิ ธาเรมิ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ.

Và việc này đã có thể được thực hiện bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, người ấy có thể nói rằng: ‘Nào, ta sẽ mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... ta sẽ sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày’.

๓๙๙. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชาโน, โภ โคตม, สมโณ, ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’’ติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส [Pg.161] พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

399. Khi được nói như vậy, người lõa thể Kassapa bạch với Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. ‘Này Kassapa, đây là điều thông thường ở thế gian: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. Này Kassapa, nếu có người lõa thể, sống phóng túng, liếm tay... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo phiên, mỗi nửa tháng một lần. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’.

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ.

Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này là người lõa thể, sống phóng túng, liếm tay... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo phiên, mỗi nửa tháng một lần’.

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn là khó biết, rất khó biết, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

Này Kassapa, nếu có người ăn rau, ăn lúa hoang... cho đến... sống bằng rễ và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’.

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สากภกฺโข วา โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี’ติ.

Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này là người ăn rau, ăn lúa hoang... cho đến... sống bằng rễ và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng’.

‘‘สาณานิ [Pg.162] เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

Này Kassapa, nếu có người mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’.

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ.

Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày’.

“Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, một vị sa-môn hay một vị bà-la-môn là khó biết, rất khó biết, do đó, thật thích hợp để nói rằng: ‘Sa-môn khó biết, bà-la-môn khó biết’. Này Kassapa, khi nào vị tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu ngay trong hiện tại, vị tỳ-khưu ấy, này Kassapa, được gọi là sa-môn và cũng được gọi là bà-la-môn.”

สีลสมาธิปญฺญาสมฺปทา

Sự đầy đủ về Giới, Định, và Tuệ

๔๐๐. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กตมา ปน สา, โภ โคตม, สีลสมฺปทา, กตมา จิตฺตสมฺปทา, กตมา ปญฺญาสมฺปทา’’ติ? ‘‘อิธ, กสฺสป, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๑๙๓ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ) ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต สนฺตุฏฺโฐ.

400. Khi được nói như vậy, đạo sĩ lõa thể Kassapa bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là sự đầy đủ về giới, thế nào là sự đầy đủ về tâm, thế nào là sự đầy đủ về tuệ?’ ‘Này Kassapa, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-193) ... thấy sự nguy hiểm, chấp nhận và thực hành các học giới, thành tựu thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, có mạng sống trong sạch, đầy đủ giới, hộ trì các căn, thành tựu chánh niệm và tỉnh giác, biết đủ.

๔๐๑. ‘‘กถญฺจ, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, กสฺสป, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย …เป… (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ)

401. “Và này Kassapa, thế nào là vị tỳ-khưu đầy đủ giới? Này Kassapa, ở đây, vị tỳ-khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa việc sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ đao, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót vì lợi ích cho tất cả chúng sanh và sinh linh. Đây cũng là sự đầy đủ về giới của vị ấy … (như trong các đoạn 194 đến 210)”

‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.163]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… (ยถา ๒๑๑ อนุจฺเฉเท) โอสธีนํ ปติโมกฺโข อิติ วา อิติ, เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย.

“Hoặc như một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, họ sống bằng tà mạng với các loại bàng sanh thuật như vậy. Cụ thể là: hành vi cầu an, hành vi cúng tế... (như trong đoạn 211) ... việc cho thuốc, vân vân. Vị ấy tránh xa tà mạng bằng các loại bàng sanh thuật như vậy. Đây cũng là sự đầy đủ về giới của vị ấy.”

‘‘ส โข โส, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, กสฺสป, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อยํ โข, กสฺสป, สีลสมฺปทา…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, จิตฺตสมฺปทา.

“Vị tỳ-khưu ấy, này Kassapa, khi đã đầy đủ giới như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do sự thu thúc trong giới. Ví như, này Kassapa, một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp tan kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do từ kẻ thù. Cũng vậy, này Kassapa, vị tỳ-khưu khi đã đầy đủ giới như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, thành tựu uẩn giới thánh thiện này, cảm nhận được niềm an lạc không thể chê trách ở nội tâm. Này Kassapa, vị tỳ-khưu đầy đủ giới như vậy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về giới... chứng đạt và an trú sơ thiền. Đây cũng là sự đầy đủ về tâm của vị ấy... nhị thiền... tam thiền... chứng đạt và an trú tứ thiền. Đây cũng là sự đầy đủ về tâm của vị ấy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về tâm.”

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, ปญฺญาสมฺปทา.

“Vị ấy, khi tâm đã định tĩnh như vậy... hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... Đây cũng là sự đầy đủ về tuệ của vị ấy... vị ấy biết rõ: ‘Không còn trở lại trạng thái này nữa’... Đây cũng là sự đầy đủ về tuệ của vị ấy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về tuệ.”

‘‘อิมาย จ, กสฺสป, สีลสมฺปทาย จิตฺตสมฺปทาย ปญฺญาสมฺปทาย อญฺญา สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ.

“Và này Kassapa, không có sự đầy đủ về giới, sự đầy đủ về tâm, sự đầy đủ về tuệ nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn sự đầy đủ về giới, sự đầy đủ về tâm, và sự đầy đủ về tuệ này.”

สีหนาทกถา

Bài thuyết giảng về tiếng rống của sư tử

๔๐๒. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา สีลวาทา. เต อเนกปริยาเยน สีลสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยํ ปรมํ สีลํ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิสีลํ.

402. “Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về giới. Họ tán thán giới bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có giới thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng giới.”

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ตโปชิคุจฺฉาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา [Pg.164] ตโปชิคุจฺฉา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิเชคุจฺฉํ.

“Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về khổ hạnh và sự nhàm chán. Họ tán thán khổ hạnh và sự nhàm chán bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có khổ hạnh và sự nhàm chán thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng nhàm chán.”

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปญฺญาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ปญฺญาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา ปญฺญา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิปญฺญํ.

“Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về tuệ. Họ tán thán tuệ bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có tuệ thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng tuệ.”

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา วิมุตฺติวาทา. เต อเนกปริยาเยน วิมุตฺติยา วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา วิมุตฺติ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิวิมุตฺติ.

“Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về giải thoát. Họ tán thán sự giải thoát bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có sự giải thoát thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng giải thoát.”

๔๐๓. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทํ โข สมโณ โคตโม นทติ, ตญฺจ โข สุญฺญาคาเร นทติ, โน ปริสาสู’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

403. “Này Kassapa, có thể có trường hợp các du sĩ ngoại đạo nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, nhưng ông ấy rống ở nơi vắng vẻ, không phải giữa hội chúng’. Họ nên được nói rằng: ‘Đừng nói như vậy’. Này Kassapa, họ nên được nói rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và cũng rống giữa hội chúng’.”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, โน จ โข วิสารโท นทตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทตี’’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

“Này Kassapa, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, nhưng không phải rống lên một cách tự tin.’ Họ nên được bảo rằng: ‘Chớ có nói như vậy.’ Này Kassapa, họ nên được bảo rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin.’”

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, โน จ โข นํ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ…เป… ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ; โน จ โข เนสํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ…เป… ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ; โน จ โข ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ…เป… ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ; โน จ โข โสตพฺพํ มญฺญนฺติ…เป… โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ; โน จ โข สุตฺวา ปสีทนฺติ…เป… สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ[Pg.165]; โน จ โข ปสนฺนาการํ กโรนฺติ…เป… ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ; โน จ โข ตถตฺตาย ปฏิปชฺชนฺติ…เป… ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ; โน จ โข ปฏิปนฺนา อาราเธนฺตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ, ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ, ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ, โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ, สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ, ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ, ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ, ปฏิปนฺนา จ อาราเธนฺตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

“Này Kassapa, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin, nhưng không ai hỏi ngài câu hỏi nào cả... (v.v.)... Người ta có hỏi ngài câu hỏi; nhưng khi được hỏi, ngài không trả lời... (v.v.)... Khi được hỏi, ngài có trả lời; nhưng ngài không làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời... (v.v.)... Ngài có làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời; nhưng họ không nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe... (v.v.)... Họ có nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe; nhưng sau khi nghe, họ không có tín tâm... (v.v.)... Sau khi nghe, họ có tín tâm; nhưng họ không thể hiện sự tín tâm... (v.v.)... Họ có thể hiện sự tín tâm; nhưng họ không thực hành để đạt được sự thật ấy... (v.v.)... Họ có thực hành để đạt được sự thật ấy; nhưng những người thực hành không làm cho ngài hài lòng.’ Họ nên được bảo rằng: ‘Chớ có nói như vậy.’ Này Kassapa, họ nên được bảo rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin, và người ta có hỏi ngài câu hỏi, và khi được hỏi, ngài có trả lời, và ngài làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời, và họ nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe, và sau khi nghe, họ có tín tâm, và họ thể hiện sự tín tâm, và họ thực hành để đạt được sự thật ấy, và những người thực hành làm cho ngài hài lòng.’”

ติตฺถิยปริวาสกถา

Câu chuyện về thời gian biệt trú của ngoại đạo

๔๐๔. ‘‘เอกมิทาหํ, กสฺสป, สมยํ ราชคเห วิหรามิ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. ตตฺร มํ อญฺญตโร ตปพฺรหฺมจารี นิคฺโรโธ นาม อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺสาหํ อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากาสึ. พฺยากเต จ ปน เม อตฺตมโน อโหสิ ปรํ วิย มตฺตายา’’ติ. ‘‘โก หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา น อตฺตมโน อสฺส ปรํ วิย มตฺตาย? อหมฺปิ หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา อตฺตมโน ปรํ วิย มตฺตาย. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

404. “Này Kassapa, một thời ta trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Tại đó, một người tu khổ hạnh phạm hạnh tên là Nigrodha đã hỏi ta một câu hỏi về sự ghê tởm cao độ. Khi được hỏi câu hỏi về sự ghê tởm cao độ, ta đã trả lời cho vị ấy. Và khi ta trả lời, vị ấy đã vô cùng hoan hỷ.” “Bạch Thế Tôn, ai nghe Pháp của Thế Tôn mà lại không vô cùng hoan hỷ? Bạch Thế Tôn, con cũng vậy, sau khi nghe Pháp của Thế Tôn, con đã vô cùng hoan hỷ. Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay phơi bày vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Pháp đã được Thế Tôn tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.”

๔๐๕. ‘‘โย โข, กสฺสป, อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขติ อุปสมฺปทํ, โส จตฺตาโร มาเส ปริวสติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อปิ จ เมตฺถ ปุคฺคลเวมตฺตตา วิทิตา’’ติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยปุพฺพา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขนฺติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขนฺติ อุปสมฺปทํ, จตฺตาโร มาเส ปริวสนฺติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสิสฺสามิ, จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺตุ, อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายา’’ติ.

405. “Này Kassapa, người nào trước đây là ngoại đạo, nếu muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, thì người ấy phải trải qua thời gian biệt trú bốn tháng. Sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho người ấy xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu. Tuy nhiên, ở đây ta nhận biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, phải trải qua thời gian biệt trú bốn tháng, và sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu, thì con sẽ trải qua thời gian biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu.”

อลตฺถ [Pg.166] โข อเจโล กสฺสโป ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา กสฺสโป เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา กสฺสโป อรหตํ อโหสีติ.

Và Kassapa lõa thể đã được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Kassapa, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết chí, đã không bao lâu—vì mục đích mà các thiện gia nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình—đã tự mình chứng ngộ với thắng trí ngay trong hiện tại, đạt đến và an trú vào mục đích tối hậu của đời sống phạm hạnh. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui lại trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Kassapa đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

มหาสีหนาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ อฏฺฐมํ.

Kinh Đại Sư Tử Hống, kinh thứ tám, kết thúc.

๙. โปฏฺฐปาทสุตฺตํ

9. Kinh Poṭṭhapāda

โปฏฺฐปาทปริพฺพาชกวตฺถุ

Câu chuyện về du sĩ Poṭṭhapāda

๔๐๖. เอวํ [Pg.167] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก สมยปฺปวาทเก ตินฺทุกาจีเร เอกสาลเก มลฺลิกาย อาราเม ปฏิวสติ มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ ตึสมตฺเตหิ ปริพฺพาชกสเตหิ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

406. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, du sĩ Poṭṭhapāda đang cư ngụ trong khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka, cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo khoảng ba trăm người. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào Sāvatthī để khất thực.

๔๐๗. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม, เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม เตนุปสงฺกมิ.

407. Bấy giờ, Thế Tôn suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Ta hãy đi đến khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka, nơi du sĩ Poṭṭhapāda đang ở.” Bấy giờ, Thế Tôn đi đến khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka.

๔๐๘. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ นิสินฺโน โหติ อุนฺนาทินิยา อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทาย อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติยา. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา.

408. Vào lúc bấy giờ, du sĩ Poṭṭhapāda đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, huyên náo, đang bàn luận nhiều loại hý luận khác nhau. Tức là những chuyện như: chuyện về vua, chuyện về trộm cướp, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về sự sợ hãi, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng mạc, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã chết, chuyện tạp lục, chuyện về thế gian, chuyện về biển cả, hay chuyện về sự thịnh suy.

๔๐๙. อทฺทสา โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ; ทิสฺวาน สกํ ปริสํ สณฺฐเปสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต โหนฺตุ, มา โภนฺโต สทฺทมกตฺถ. อยํ สมโณ โคตโม อาคจฺฉติ. อปฺปสทฺทกาโม โข โส อายสฺมา อปฺปสทฺทสฺส วณฺณวาที. อปฺเปว นาม อปฺปสทฺทํ ปริสํ วิทิตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหี อเหสุํ.

409. Du sĩ Poṭṭhapāda từ xa trông thấy Thế Tôn đang đi đến. Thấy vậy, ông bảo hội chúng của mình giữ im lặng: ‘Thưa quý vị, hãy im lặng. Thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Sa-môn Gotama đang đi đến. Vị tôn giả ấy ưa thích sự yên tĩnh và tán thán sự yên tĩnh. Có lẽ khi biết hội chúng đang im lặng, ngài sẽ nghĩ là nên đến gần.’ Khi được nói vậy, các du sĩ ấy đã giữ im lặng.

๔๑๐. อถ [Pg.168] โข ภควา เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตุ โข, ภนฺเต, ภควา. สฺวาคตํ, ภนฺเต, ภควโต. จิรสฺสํ โข, ภนฺเต, ภควา อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีทตุ, ภนฺเต, ภควา, อิทํ อาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

410. Rồi Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Poṭṭhapāda. Bấy giờ, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đi đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.’

นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. โปฏฺฐปาโทปิ โข ปริพฺพาชโก อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กาย นุตฺถ, โปฏฺฐปาท, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Du sĩ Poṭṭhapāda cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Khi du sĩ Poṭṭhapāda đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn hỏi ông rằng: ‘Này Poṭṭhapāda, vừa rồi các ông ngồi hội họp để bàn luận về chuyện gì, và câu chuyện gì của các ông đã bị bỏ dở?’

อภิสญฺญานิโรธกถา

Bàn Về Sự Diệt Tận Của Tưởng

๔๑๑. เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐเตสา, ภนฺเต, กถา, ยาย มยํ เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา. เนสา, ภนฺเต, กถา ภควโต ทุลฺลภา ภวิสฺสติ ปจฺฉาปิ สวนาย. ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ, นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ โกตูหลสาลาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อภิสญฺญานิโรเธ กถา อุทปาทิ – ‘กถํ นุ โข, โภ, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’ติ? ตตฺเรกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปฺปชฺชนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย นิรุชฺฌนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

411. Khi được nói vậy, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin hãy gác lại câu chuyện mà chúng con vừa rồi ngồi hội họp để bàn luận. Câu chuyện ấy, bạch Thế Tôn, không khó để Thế Tôn nghe lại sau này. Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước đây, khi các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau ngồi hội họp tại giảng đường dành cho các cuộc tranh luận, một cuộc thảo luận về sự diệt tận của tưởng đã khởi lên: ‘Thưa quý vị, sự diệt tận của tưởng xảy ra như thế nào?’ Trong số đó, một số vị nói như sau: ‘Tưởng của một người sanh khởi và diệt đi không do nhân, không do duyên. Vào lúc tưởng sanh khởi, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc tưởng diệt đi, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng.

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สญฺญา หิ, โภ, ปุริสสฺส อตฺตา. สา จ โข อุเปติปิ อเปติปิ. ยสฺมึ สมเย อุเปติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อเปติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì tưởng chính là tự ngã của một người. Tự ngã ấy đến rồi đi. Vào lúc nó đến, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc nó đi, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng.

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, สมณพฺราหฺมณา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. เต อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย [Pg.169] โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì có những Sa-môn, Bà-la-môn có đại thần lực, có đại oai lực. Các vị ấy kéo vào và đẩy ra tưởng của người này. Vào lúc các vị ấy kéo vào, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc các vị ấy đẩy ra, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng.

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, เทวตา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตา อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì có những chư thiên có đại thần lực, có đại oai lực. Các vị ấy kéo vào và đẩy ra tưởng của người này. Vào lúc các vị ấy kéo vào, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc các vị ấy đẩy ra, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว อารพฺภ สติ อุทปาทิ – ‘อโห นูน ภควา, อโห นูน สุคโต, โย อิเมสํ ธมฺมานํ สุกุสโล’ติ. ภควา, ภนฺเต, กุสโล, ภควา ปกตญฺญู อภิสญฺญานิโรธสฺส. กถํ นุ โข, ภนฺเต, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’’ติ?

‘Bạch Thế Tôn, khi ấy, con đã khởi lên chánh niệm hướng về Thế Tôn rằng: ‘Ôi, thật hay thay nếu có Thế Tôn! Ôi, thật hay thay nếu có Thiện Thệ, là bậc thiện xảo về các pháp này!’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc thiện xảo, Thế Tôn là bậc liễu tri về sự diệt tận của tưởng. Vậy, bạch Thế Tôn, sự diệt tận của tưởng xảy ra như thế nào?’

สเหตุกสญฺญุปฺปาทนิโรธกถา

Bàn Về Sự Sanh Khởi Và Diệt Tận Của Tưởng Có Nguyên Nhân

๔๑๒. ‘‘ตตฺร, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปี’ติ, อาทิโตว เตสํ อปรทฺธํ. ตํ กิสฺส เหตุ? สเหตู หิ, โปฏฺฐปาท, สปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ’’.

412. ‘Này Poṭṭhapāda, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: ‘Tưởng của một người sanh khởi và diệt đi không do nhân, không do duyên,’ thì ngay từ đầu họ đã sai lầm. Vì sao vậy? Này Poṭṭhapāda, tưởng của một người sanh khởi và diệt đi là do có nhân, do có duyên. Do sự tu tập mà một số tưởng sanh khởi, do sự tu tập mà một số tưởng diệt đi.’

๔๑๓. ‘‘กา จ สิกฺขา’’ติ? ภควา อโวจ – ‘‘อิธ, โปฏฺฐปาท, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจนีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา กามสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิเวกชปีติสุขสุขุม-สจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยํ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

413. ‘Và thế nào là sự học tập?’ Đức Thế Tôn đã nói: ‘Này Poṭṭhapāda, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải rộng như trong các đoạn 190-212). Này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu thành tựu giới như vậy... Khi tự mình thấy rõ năm triền cái này đã được đoạn trừ, sự hân hoan sanh khởi; do hân hoan nên hỷ sanh khởi; do tâm hoan hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên cảm nhận được lạc; do có lạc nên tâm được định tĩnh. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy, tưởng về dục có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây là sự học tập’.

‘‘ปุน [Pg.170] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về lạc và xả; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về lạc và xả. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu xả lạc, xả khổ, và diệt trừ hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về lạc và xả có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về không khổ không lạc. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา รูปสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng đa dạng, nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, sắc tưởng có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

‘‘ปุน [Pg.171] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Vô Sở Hữu Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Vô Sở Hữu Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’.

๔๑๔. ‘‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ. ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ, อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ น จ อภิสงฺขเรยฺย’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จ อภิสงฺขโรติ. ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหติ.

414. Này Poṭṭhapāda, khi vị tỳ khưu ở đây có tưởng của riêng mình, vị ấy từ đó đến đây, từ đó đến đây, tuần tự chạm đến tưởng tối thượng. Đối với vị ấy, khi đang an trú trong tưởng tối thượng, ý nghĩ này khởi lên: ‘Đối với ta, người đang tác ý thì là xấu hơn, đối với ta, người không tác ý thì là tốt hơn. Nếu ta tác ý, nếu ta nỗ lực, những tưởng này của ta sẽ diệt đi, và những tưởng thô thiển khác sẽ khởi lên; tốt hơn hết là ta không nên tác ý, cũng không nên nỗ lực’. Vị ấy không tác ý, cũng không nỗ lực. Đối với vị ấy, người không tác ý, không nỗ lực, những tưởng ấy diệt đi, và những tưởng thô thiển khác không khởi lên. Vị ấy chạm đến sự diệt. Này Poṭṭhapāda, như vậy là sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, อปิ นุ เต อิโต ปุพฺเพ เอวรูปา อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ สุตปุพฺพา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภควโต ภาสิตํ อาชานามิ – ‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ, ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ [Pg.172] อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ, น จ อภิสงฺขเรยฺย’’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จาภิสงฺขโรติ, ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โปฏฺฐปาทา’’ติ.

Này Poṭṭhapāda, ngươi nghĩ thế nào về điều đó? Trước đây, ngươi đã từng nghe về sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí như vậy chưa? – Thưa Tôn giả, con chưa từng nghe. Thưa Tôn giả, con hiểu lời dạy của Thế Tôn như thế này: ‘Này Poṭṭhapāda, khi vị tỳ khưu ở đây có tưởng của riêng mình, vị ấy từ đó đến đây, từ đó đến đây, tuần tự chạm đến tưởng tối thượng. Đối với vị ấy, khi đang an trú trong tưởng tối thượng, ý nghĩ này khởi lên: “Đối với ta, người đang tác ý thì là xấu hơn, đối với ta, người không tác ý thì là tốt hơn. Nếu ta tác ý, nếu ta nỗ lực, những tưởng này của ta sẽ diệt đi, và những tưởng thô thiển khác sẽ khởi lên; tốt hơn hết là ta không nên tác ý, cũng không nên nỗ lực”. Vị ấy không tác ý, cũng không nỗ lực, đối với vị ấy, người không tác ý, không nỗ lực, những tưởng ấy diệt đi, và những tưởng thô thiển khác không khởi lên. Vị ấy chạm đến sự diệt. Này Poṭṭhapāda, như vậy là sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí.’ – Này Poṭṭhapāda, đúng vậy.

๔๑๕. ‘‘เอกญฺเญว นุ โข, ภนฺเต, ภควา สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, อุทาหุ ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘เอกมฺปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘ยถา ยถา โข, โปฏฺฐปาท, นิโรธํ ผุสติ, ตถา ตถาหํ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ. เอวํ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ.

415. Thưa Tôn giả, có phải Thế Tôn chỉ chế định một tưởng tối thượng duy nhất, hay cũng chế định nhiều tưởng tối thượng? – Này Poṭṭhapāda, Ta chế định một tưởng tối thượng, và Ta cũng chế định nhiều tưởng tối thượng. – Thưa Tôn giả, Thế Tôn chế định một tưởng tối thượng và cũng chế định nhiều tưởng tối thượng như thế nào? – Này Poṭṭhapāda, theo cách nào mà vị ấy chạm đến sự diệt, theo cách đó Ta chế định tưởng tối thượng. Này Poṭṭhapāda, như vậy Ta chế định một tưởng tối thượng, và Ta cũng chế định nhiều tưởng tối thượng.

๔๑๖. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, อุทาหุ ญาณํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา สญฺญา, อุทาหุ สญฺญา จ ญาณญฺจ อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘สญฺญา โข, โปฏฺฐปาท, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อิทปฺปจฺจยา กิร เม ญาณํ อุทปาที’ติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ – ยถา สญฺญา ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหตี’’ติ.

416. Thưa Tôn giả, có phải tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí; hay trí sanh khởi trước, sau đó là tưởng; hay tưởng và trí sanh khởi không trước không sau? – Này Poṭṭhapāda, tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí, và do sự sanh khởi của tưởng mà có sự sanh khởi của trí. Vị ấy biết như vầy: ‘Do duyên này mà trí đã sanh khởi cho ta’. Này Poṭṭhapāda, phải hiểu theo phương pháp này rằng: tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí, và do sự sanh khởi của tưởng mà có sự sanh khởi của trí.

สญฺญาอตฺตกถา

Câu chuyện về tưởng và tự ngã

๔๑๗. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปุริสสฺส อตฺตา, อุทาหุ อญฺญา สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’’ติ? ‘‘กํ ปน ตฺวํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตานํ ปจฺเจสี’’ติ? ‘‘โอฬาริกํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ รูปึ จาตุมหาภูติกํ กพฬีการาหารภกฺข’’นฺติ. ‘‘โอฬาริโก จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข. เอวํ สนฺตํ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท[Pg.173], ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

417. Thưa Tôn giả, có phải tưởng là tự ngã của một người, hay tưởng là khác, tự ngã là khác? – Này Poṭṭhapāda, ngươi tin vào tự ngã nào? – Thưa Tôn giả, con tin vào một tự ngã thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ngươi là thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực, thì trong trường hợp đó, này Poṭṭhapāda, đối với ngươi, tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Này Poṭṭhapāda, tự ngã thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực ấy vẫn tồn tại, thế nhưng các tưởng khác sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác diệt đi. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác.

๔๑๘. ‘‘มโนมยํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริย’’นฺติ. ‘‘มโนมโย จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, มโนมโย อตฺตา สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

418. Thưa Tôn giả, con tin vào một tự ngã do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ngươi là do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn, thì ngay cả trong trường hợp đó, này Poṭṭhapāda, đối với ngươi, tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Này Poṭṭhapāda, tự ngã do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn ấy vẫn tồn tại, thế nhưng các tưởng khác sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác diệt đi. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác.

๔๑๙. ‘‘อรูปึ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สญฺญามย’’นฺติ. ‘‘อรูปี จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สญฺญามโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, อรูปี อตฺตา สญฺญามโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

419. – Bạch ngài, con tin rằng tự ngã là vô sắc và được làm bằng tưởng. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ông là vô sắc và được làm bằng tưởng, thì ngay cả trong trường hợp như vậy, này Poṭṭhapāda, tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo. Này Poṭṭhapāda, điều này cần được hiểu theo phương pháp này, rằng tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo. Này Poṭṭhapāda, tự ngã vô sắc được làm bằng tưởng ấy vẫn tồn tại, tuy nhiên các tưởng khác nhau sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác nhau diệt đi. Này Poṭṭhapāda, cũng theo phương pháp này, điều này cần được hiểu rằng tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo.

๔๒๐. ‘‘สกฺกา ปเนตํ, ภนฺเต, มยา ญาตุํ – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’ติ? ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ตยา อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’’’ติ.

420. – Bạch ngài, con có thể biết được điều này chăng: ‘Tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’? – Này Poṭṭhapāda, thật khó cho ông, người có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, để biết được rằng: ‘Tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’.

‘‘สเจ [Pg.174] ตํ, ภนฺเต, มยา ทุชฺชานํ อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’ติ วา; ‘กึ ปน, ภนฺเต, สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? อพฺยากตํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, มยา – ‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ.

– Bạch ngài, nếu điều ấy khó cho con liễu tri, vì con có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, về việc ‘tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’; vậy thì, bạch ngài, thế gian có phải là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Thế gian là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’.

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

– Vậy thì, bạch ngài, ‘thế gian có phải là không thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’ chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này cũng đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Thế gian là không thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’.

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อนฺตวา โลโก…เป… ‘อนนฺตวา โลโก … ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

– Vậy thì, bạch ngài, ‘thế gian là hữu biên...’ ... ‘thế gian là vô biên...’ ‘sinh mạng và thân thể là một...’ ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác...’ ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’ chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này cũng đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’.

‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา อพฺยากต’’นฺติ? ‘‘น เหตํ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ น ธมฺมสํหิตํ นาทิพฺรหฺมจริยกํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา เอตํ มยา อพฺยากต’’นฺติ.

– Nhưng tại sao, bạch ngài, điều này lại không được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, vì điều này không liên quan đến mục đích, không liên quan đến Chánh Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết Bàn. Do đó, điều này đã không được Như Lai tuyên bố.

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากต’’นฺติ.

– Vậy thì, bạch ngài, điều gì đã được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là nguồn sanh của khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là sự diệt khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ đã được Như Lai tuyên bố.

‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘เอตญฺหิ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ, เอตํ ธมฺมสํหิตํ, เอตํ อาทิพฺรหฺมจริยกํ, เอตํ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ; ตสฺมา เอตํ มยา พฺยากต’’นฺติ. ‘‘เอวเมตํ, ภควา, เอวเมตํ, สุคต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ. อถ โข ภควา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

– Nhưng tại sao, bạch ngài, điều này lại được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, vì điều này liên quan đến mục đích, liên quan đến Chánh Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán, đưa đến sự ly tham, đưa đến sự đoạn diệt, đưa đến sự an tịnh, đưa đến thắng trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Niết Bàn. Do đó, điều này đã được Như Lai tuyên bố. – Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn! Thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ! Bạch ngài, bây giờ Thế Tôn hãy đi vào lúc nào mà ngài cho là thích hợp. Bấy giờ, Thế Tôn đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.

๔๒๑. อถ [Pg.175] โข เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ สมนฺตโต วาจา สนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ, สุคตา’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘อนนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา, ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา’’ติ.

421. Bấy giờ, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, các du sĩ ấy đã vây quanh du sĩ Poṭṭhapāda và tấn công ông ta bằng một trận mưa lời nói chế nhạo: – Tôn giả Poṭṭhapāda này chỉ biết tán thưởng bất cứ điều gì mà Sa-môn Gotama nói: ‘Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn! Thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ!’ Nhưng chúng ta không biết bất cứ giáo pháp xác quyết nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng – dù là ‘thế gian là thường hằng’ hay ‘thế gian là không thường hằng’, ‘thế gian là hữu biên’ hay ‘thế gian là vô biên’, ‘sinh mạng và thân thể là một’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’, ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’ hay ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’, ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’ hay ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’.

เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ?

Khi được nói như vậy, du sĩ Poṭṭhapāda đã nói với các du sĩ ấy rằng: – Thưa các ngài, tôi cũng không biết bất cứ giáo pháp xác quyết nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng – dù là ‘thế gian là thường hằng’ hay ‘thế gian là không thường hằng’... cho đến... ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’. Tuy nhiên, Sa-môn Gotama đã tuyên thuyết một con đường thực tại, chân xác, như thật, được thiết lập trong Chánh Pháp, tuân theo quy luật của Chánh Pháp. Khi ngài tuyên thuyết một con đường thực tại, chân xác, như thật, được thiết lập trong Chánh Pháp, tuân theo quy luật của Chánh Pháp, làm sao một người có trí tuệ như tôi lại không thể tán thưởng lời khéo nói của Sa-môn Gotama là đã được khéo nói chứ?

จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตโปฏฺฐปาทวตฺถุ

Câu chuyện về Citta con trai của người huấn luyện voi và du sĩ Poṭṭhapāda.

๔๒๒. อถ โข ทฺวีหตีหสฺส อจฺจเยน จิตฺโต จ หตฺถิสาริปุตฺโต โปฏฺฐปาโท จ ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. โปฏฺฐปาโท ปน ปริพฺพาชโก ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตทา มํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต สมนฺตโต วาจาสนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ [Pg.176] โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ สุคตา’’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘อนนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา’ติ. เอวํ วุตฺตาหํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจํ – ‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา…เป… ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ?

422. Rồi sau đó, sau hai ba ngày, Citta con trai của người quản tượng và du sĩ Poṭṭhapāda đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, Citta con trai của người quản tượng đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn du sĩ Poṭṭhapāda đã cùng với Thế Tôn nói lên lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, du sĩ Poṭṭhapāda đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, khi ấy, sau khi Thế Tôn vừa mới rời đi không lâu, các vị du sĩ kia đã dùng những lời lẽ châm chích mà tấn công con từ mọi phía: ‘Quả thật, Tôn giả Poṭṭhapāda này, bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, ông ta đều tán thán điều ấy: “Thế Tôn, điều này là như vậy; Thiện Thệ, điều này là như vậy.” Thế nhưng, chúng tôi không biết bất cứ giáo pháp nhất định (ekaṃsikaṃ) nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng, như là: “Thế giới là thường hằng,” hay “Thế giới là không thường hằng,” hay “Thế giới là hữu biên,” hay “Thế giới là vô biên,” hay “Sinh mạng và thân thể là một,” hay “Sinh mạng và thân thể là khác,” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết.”’ Bạch ngài, khi được nói như vậy, con đã nói với các vị du sĩ ấy điều này: ‘Thưa các ngài, tôi cũng vậy, tôi không biết bất cứ giáo pháp nhất định nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng, như là: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay ‘Thế giới là không thường hằng,’... cho đến... ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết.’ Tuy nhiên, Sa-môn Gotama đã chế định con đường thực hành là chân thật, xác thực, đúng đắn, có sự an trú trong Pháp, có quy luật của Pháp. Và đối với người đã chế định con đường thực hành là chân thật, xác thực, đúng đắn, có sự an trú trong Pháp, có quy luật của Pháp, thì làm sao một người có trí như tôi lại không tán thán lời khéo nói của Sa-môn Gotama là lời khéo nói được chứ?’”

๔๒๓. ‘‘สพฺเพว โข เอเต, โปฏฺฐปาท, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; ตฺวํเยว เนสํ เอโก จกฺขุมา. เอกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา; อเนกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา.

423. “Này Poṭṭhapāda, tất cả các du sĩ ấy đều mù lòa, không có mắt; chỉ một mình ngươi trong số họ là có mắt. Này Poṭṭhapāda, quả thật Ta đã thuyết giảng và chế định các pháp nhất định; và này Poṭṭhapāda, quả thật Ta cũng đã thuyết giảng và chế định các pháp phi nhất định.”

‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? ‘สสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อสสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท…เป… ‘อนนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘เนว [Pg.177] โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต.

“Và này Poṭṭhapāda, những pháp phi nhất định nào đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là thường hằng’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là không thường hằng’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là hữu biên’... cho đến... ‘Thế giới là vô biên’... ‘Sinh mạng và thân thể là một’... ‘Sinh mạng và thân thể là khác’... ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’... Này Poṭṭhapāda, ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định.”

‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? น เหเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา น ธมฺมสํหิตา น อาทิพฺรหฺมจริยกา น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา’’.

“Và vì sao, này Poṭṭhapāda, những pháp phi nhất định ấy đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, vì chúng không liên quan đến lợi ích, không liên quan đến Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Do đó, chúng đã được Ta thuyết giảng và chế định là các pháp phi nhất định.”

เอกํสิกธมฺโม

Giáo Pháp Nhất Định

๔๒๔. ‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต.

424. “Và này Poṭṭhapāda, những pháp nhất định nào đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là nguyên nhân của khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là sự diệt khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định.”

‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? เอเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา, เอเต ธมฺมสํหิตา, เอเต อาทิพฺรหฺมจริยกา เอเต นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา.

“Và vì sao, này Poṭṭhapāda, những pháp nhất định ấy đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, vì chúng liên quan đến lợi ích, liên quan đến Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, chúng đưa đến sự nhàm chán, đưa đến sự ly tham, đưa đến sự đoạn diệt, đưa đến sự an tịnh, đưa đến thắng trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Niết-bàn. Do đó, chúng đã được Ta thuyết giảng và chế định là các pháp nhất định.”

๔๒๕. ‘‘สนฺติ, โปฏฺฐปาท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

425. “Này Poṭṭhapāda, có một số Sa-môn và Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc và không bệnh tật.’ Ta đi đến họ và nói như vầy: ‘Có thật chăng các Tôn giả có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc và không bệnh tật”?’ Khi được Ta hỏi như vậy, nếu họ thừa nhận: ‘Vâng,’ Ta lại nói với họ như vầy: ‘Vậy các Tôn giả có đang sống, biết và thấy một thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’”

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ [Pg.178] ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có tự mình nhận biết được một bản ngã hoàn toàn an lạc trong một đêm, hoặc một ngày, hoặc nửa đêm, hoặc nửa ngày không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ Ta lại hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có biết rằng: “Đây là con đường, đây là pháp hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có nghe được tiếng nói của các vị chư thiên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc, đang nói rằng: “Này các bạn, các bạn đã khéo thực hành, này các bạn, các bạn đã thực hành chân chánh, để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc; vì rằng, này các bạn, chính chúng tôi cũng đã thực hành như vậy nên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ.’

๔๒๖. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ ตํ กาเมมี’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย.

426. ‘Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi khao khát người phụ nữ đẹp nhất xứ ở trong xứ này.’ Người ta có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, khao khát đó, bạn có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, khao khát đó, bạn có biết cô ấy tên gì, dòng họ gì, cao, thấp, hay trung bình, da đen, da ngăm, hay da vàng nhạt, ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người mà bạn không biết, không thấy, bạn lại mong muốn, khao khát người ấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.’

‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน [Pg.179] – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’’’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

‘Cũng vậy, này Poṭṭhapāda, đối với những Sa-môn và Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sau khi chết, bản ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh hoạn.’ Ta đến gần họ và hỏi như sau: ‘Có thật là các hiền giả có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Sau khi chết, bản ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh hoạn” không?’ Khi được ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Vâng.’ Ta lại hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có đang sống trong khi biết và thấy thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

๔๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย.

427. ‘Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông đang làm một cái thang ở ngã tư đường để leo lên một tòa lâu đài. Người ta có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, cái thang mà bạn đang làm để leo lên tòa lâu đài đó, bạn có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hướng nam, hướng tây, hay hướng bắc, là cao, thấp, hay trung bình không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, bạn đang làm một cái thang để leo lên tòa lâu đài mà bạn không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’

‘‘เอวเมว [Pg.180] โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

Này Poṭṭhapāda, cũng vậy, đối với những Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến như sau: ‘Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh tật’. Ta đến những vị ấy và hỏi như sau: ‘Có thật chăng các Hiền giả có thuyết như sau, có kiến như sau: “Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh tật”?’ Khi được Ta hỏi vậy, họ thừa nhận: ‘Thật vậy’. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có đang sống, biết và thấy thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’.

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có tự nhận biết mình được hoàn toàn an lạc dù chỉ trong một đêm, một ngày, nửa đêm, hay nửa ngày không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có biết đây là con đường, đây là pháp hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’.

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ ตาสํ เทวตานํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ- ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํ ปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘‘โน’’ติ วทนฺติ.

Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có nghe được tiếng của các vị chư thiên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc nói rằng: “Này các bạn, hãy thực hành tốt đẹp, hãy thực hành chánh trực để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc; vì này các bạn, chính chúng tôi cũng đã thực hành như vậy nên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’.

Này Poṭṭhapāda, Ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ.’

ตโย อตฺตปฏิลาภา

Ba loại thủ đắc tự ngã

๔๒๘. ‘‘ตโย โข เม, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภา – โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ. กตโม จ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ? รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อยํ โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ. กตโม มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ? รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อยํ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ. กตโม อรูโป อตฺตปฏิลาโภ? อรูปี สญฺญามโย, อยํ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ.

428. Này Poṭṭhapāda, có ba loại thủ đắc tự ngã này: thủ đắc tự ngã thô, thủ đắc tự ngã do ý tạo, và thủ đắc tự ngã vô sắc. Và này Poṭṭhapāda, thế nào là thủ đắc tự ngã thô? Đó là tự ngã có sắc, do bốn đại hợp thành, nuôi sống bằng đoàn thực. Đây là thủ đắc tự ngã thô. Thế nào là thủ đắc tự ngã do ý tạo? Đó là tự ngã có sắc, do ý tạo, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Đây là thủ đắc tự ngã do ý tạo. Thế nào là thủ đắc tự ngã vô sắc? Đó là tự ngã không có sắc, do tưởng tạo thành. Đây là thủ đắc tự ngã vô sắc.

๔๒๙. ‘‘โอฬาริกสฺสปิ [Pg.181] โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ – ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโรติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

429. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết pháp để đoạn trừ cả sự thủ đắc tự ngã thô. Khi các ông thực hành đúng pháp, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và các ông sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau’. Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, và sẽ có hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú an lạc.

๔๓๐. ‘‘มโนมยสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

430. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết pháp để đoạn trừ cả sự thủ đắc tự ngã do ý tạo. Khi các ông thực hành đúng pháp, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và các ông sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau’. Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, và sẽ có hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú an lạc.

๔๓๑. ‘‘อรูปสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ[Pg.182], โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

431. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ sự thủ đắc tự ngã vô sắc, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau.’ Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ, và sẽ có sự hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú sẽ là an lạc.

๔๓๒. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

432. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’

๔๓๓. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ? เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

433. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’

๔๓๔. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา [Pg.183] เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

434. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói đã được trình bày một cách hợp lý không? Thưa vâng, bạch Thế Tôn, khi sự việc là như vậy, chắc chắn lời nói đã được trình bày một cách hợp lý.

๔๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ, ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? โส เอวํ วเทยฺย – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, ปาสาโท, ยสฺสาหํ อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรมิ, ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา’ติ.

435. Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông đang làm một cái thang ở ngay dưới chân một tòa lâu đài để trèo lên tòa lâu đài ấy. Người ta có thể nói với ông ta như vầy: ‘Này ông bạn, ông đang làm một cái thang để trèo lên tòa lâu đài, vậy ông có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hướng nam, hướng tây, hay hướng bắc, nó cao, thấp, hay trung bình không?’ Vị ấy sẽ trả lời như vầy: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là tòa lâu đài mà tôi đang làm thang để trèo lên, ngay dưới chân của chính tòa lâu đài ấy.’

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy đã được trình bày một cách hợp lý không? Thưa vâng, bạch Thế Tôn, khi sự việc là như vậy, chắc chắn lời nói của người đàn ông ấy đã được trình bày một cách hợp lý.

๔๓๖. ‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, ปเร เจ อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ [Pg.184] เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

436. “Này Poṭṭhapāda, cũng tương tự như vậy, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy?... (v.v.)... Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy?... (v.v.)... Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà các ngài thuyết Pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo lời dạy thì các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà chúng tôi thuyết Pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo lời dạy thì các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ.’”

“Này Poṭṭhapāda, ngươi nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói (của ta) trở nên có cơ sở hay sao?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói (của ngài) trở nên có cơ sở.”

๔๓๗. เอวํ วุตฺเต จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; โอฬาริโก วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; มโนมโย วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ; อรูโป วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหตี’’ติ.

437. Khi được nói như vậy, Citta, con của người nài voi, bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã do ý tạo là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã vô sắc là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã thô thiển của người ấy là chân thật. Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã do ý tạo, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã thô thiển là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã vô sắc là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo của người ấy là chân thật. Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã thô thiển là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã vô sắc của người ấy là chân thật.”

‘‘ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; มโนมโย อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ.

“Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển.’ Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã do ý tạo, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo.’ Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc.’”

๔๓๘. ‘‘สเจ ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ นาโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ [Pg.185] เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ, เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ?

438. “Này Citta, nếu có người hỏi ngươi như vầy: ‘Có phải ngươi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại? Có phải ngươi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại? Có phải ngươi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại?’ Khi được hỏi như vậy, này Citta, ngươi sẽ trả lời thế nào?”

‘‘สเจ มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ น อโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘อโหสาหํ อตีตมทฺธานํ, นาหํ น อโหสึ; ภวิสฺสามหํ อนาคตมทฺธานํ, นาหํ น ภวิสฺสามิ; อตฺถาหํ เอตรหิ, นาหํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ.

“Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Có phải ngươi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại? Có phải ngươi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại? Có phải ngươi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: ‘Tôi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại. Tôi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại. Tôi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại.’ Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như vậy.”

‘‘สเจ ปน ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ?

“Này Citta, nhưng nếu có người hỏi ngươi như vầy: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của ngươi đã từng có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của ngươi sẽ có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của ngươi đang có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng?’ Khi được hỏi như vậy, này Citta, ngươi sẽ trả lời thế nào?”

‘‘สเจ ปน มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘โย เม อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ อโหสิ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ ภวิสฺสติ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ.

“Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của ngươi đã từng có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của ngươi sẽ có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của ngươi đang có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của tôi đã từng có, vào lúc ấy chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng. Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của tôi sẽ có, vào lúc ấy chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi sẽ là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng. Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của tôi đang có, chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng.’ Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như vậy.”

๔๓๙. ‘‘เอวเมว [Pg.186] โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ. โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ.

439. Này Citta, cũng tương tự như vậy, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc. Vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển. Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo; vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc.

๔๔๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, จิตฺต, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ. ยสฺมึ สมเย ขีรํ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปิมณฺโฑติ สงฺขํ คจฺฉติ; ขีรํ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ สมเย ทธิ โหติ…เป… นวนีตํ โหติ… สปฺปิ โหติ… สปฺปิมณฺโฑ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ขีรนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ; สปฺปิมณฺโฑ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมว โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. อิมา โข จิตฺต, โลกสมญฺญา โลกนิรุตฺติโย โลกโวหารา โลกปญฺญตฺติโย, ยาหิ ตถาคโต โวหรติ อปรามส’’นฺติ.

440. Này Citta, ví như từ bò có sữa, từ sữa có sữa đông, từ sữa đông có bơ tươi, từ bơ tươi có bơ luyện, từ bơ luyện có tinh chất bơ. Vào lúc là sữa, thì vào lúc ấy không được gọi là sữa đông, không được gọi là bơ tươi, không được gọi là bơ luyện, không được gọi là tinh chất bơ; vào lúc ấy, chỉ được gọi là sữa. Vào lúc là sữa đông... (v.v.)... là bơ tươi... là bơ luyện... là tinh chất bơ, thì vào lúc ấy không được gọi là sữa, không được gọi là sữa đông, không được gọi là bơ tươi, không được gọi là bơ luyện; vào lúc ấy, chỉ được gọi là tinh chất bơ. Này Citta, cũng tương tự như vậy, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo; vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc. Này Citta, đây là những danh xưng của thế gian, những ngôn từ của thế gian, những cách nói của thế gian, những khái niệm của thế gian, mà Như Lai sử dụng nhưng không chấp thủ.

๔๔๑. เอวํ วุตฺเต, โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

441. Khi được nói như vậy, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong đức Thế Tôn ghi nhận con là một cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’

จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตอุปสมฺปทา

Sự Thọ Cụ Túc Giới của Citta, Con Trai Người Nài Voi

๔๔๒. จิตฺโต [Pg.187] ปน หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต; อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

442. Còn Citta, con trai của người nài voi, bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hướng dẫn của đức Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’

๔๔๓. อลตฺถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ.

443. Và Citta, con trai của người nài voi, đã được xuất gia dưới sự hướng dẫn của đức Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Citta Hatthisāriputta, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã không bao lâu tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Citta Hatthisāriputta đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

โปฏฺฐปาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ นวมํ.

Kinh Poṭṭhapāda, kinh thứ chín, đã chấm dứt.

๑๐. สุภสุตฺตํ

10. Kinh Subha

สุภมาณววตฺถุ

Câu Chuyện về Thanh Niên Subha

๔๔๔. เอวํ [Pg.188] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ. เตน โข ปน สมเยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปฏิวสติ เกนจิเทว กรณีเยน.

444. Tôi nghe như vầy. Một thời, không bao lâu sau khi đức Thế Tôn nhập diệt, Tôn giả Ānanda đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang cư ngụ tại Sāvatthī vì một công việc nào đó.

๔๔๕. อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อญฺญตรํ มาณวกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, มาณวก, เยน สมโณ อานนฺโท เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ.

445. Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, gọi một thanh niên khác và bảo rằng: ‘Này con, hãy đi đến chỗ Sa-môn Ānanda; sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm Sa-môn Ānanda có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không: ‘Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không.’ Và hãy nói thêm như vầy: ‘Lành thay, mong Tôn giả Ānanda vì lòng bi mẫn mà đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.’’

๔๔๖. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส มาณวโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ.

446. Người thanh niên ấy sau khi vâng lời thanh niên Subha, con trai của Todeyya: “Thưa vâng, Tôn giả,” rồi đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda hoan hỷ chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, người ấy ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, người thanh niên ấy bạch với Tôn giả Ānanda điều này: “Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda về việc ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú; và cũng nói như vầy: ‘Lành thay, Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, xin hãy đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.’”

๔๔๗. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ตํ มาณวกํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’’ติ.

447. Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda nói với người thanh niên ấy điều này: “Này thanh niên, chưa phải lúc. Hôm nay ta đã uống một ít thuốc. Có lẽ ngày mai, tùy theo thời gian và thời điểm thích hợp, chúng ta có thể sẽ đi đến.”

‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา เยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ[Pg.189]; อุปสงฺกมิตฺวา สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ เอตทโวจ, ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภวนฺตํ อานนฺทํ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ, เอวญฺจ วเทติ – ‘‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. เอวํ วุตฺเต, โภ, สมโณ อานนฺโท มํ เอตทโวจ – ‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’ติ. เอตฺตาวตาปิ โข, โภ, กตเมว เอตํ, ยโต โข โส ภวํ อานนฺโท โอกาสมกาสิ สฺวาตนายปิ อุปสงฺกมนายา’’ติ.

Người thanh niên ấy sau khi vâng lời Tôn giả Ānanda: “Thưa vâng, Tôn giả,” rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến chỗ thanh niên Subha, con trai của Todeyya; sau khi đến, đã nói với thanh niên Subha, con trai của Todeyya, điều này: “Thưa Tôn giả, chúng con đã bạch với Tôn giả Ānanda theo lời của Tôn giả rằng: ‘Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda về việc ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú; và cũng nói như vầy: “Lành thay, Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, xin hãy đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.”’ Thưa Tôn giả, khi được nói vậy, Sa-môn Ānanda đã nói với con điều này: ‘Này thanh niên, chưa phải lúc. Hôm nay ta đã uống một ít thuốc. Có lẽ ngày mai, tùy theo thời gian và thời điểm thích hợp, chúng ta có thể sẽ đi đến.’ Thưa Tôn giả, chỉ với chừng ấy thôi, việc ấy cũng đã được xem như xong, vì Tôn giả Ānanda đã tạo cơ hội cho việc đi đến vào ngày mai.”

๔๔๘. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เจตเกน ภิกฺขุนา ปจฺฉาสมเณน เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

448. Rồi Tôn giả Ānanda, sau khi đêm ấy đã qua, vào buổi sáng, đắp y, mang theo y bát, cùng với Tỳ-khưu Cetaka làm thị giả, đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya; sau khi đến, ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.

อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ภวญฺหิ อานนฺโท ตสฺส โภโต โคตมสฺส ทีฆรตฺตํ อุปฏฺฐาโก สนฺติกาวจโร สมีปจารี. ภวเมตํ อานนฺโท ชาเนยฺย, เยสํ โส ภวํ โคตโม ธมฺมานํ วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสานํ โข, โภ อานนฺท, ธมฺมานํ โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ; กตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda hoan hỷ chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, người ấy ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, bạch với Tôn giả Ānanda điều này: “Tôn giả Ānanda đã là thị giả, người gần gũi, người ở bên cạnh Tôn giả Gotama ấy trong một thời gian dài. Tôn giả Ānanda hẳn biết những pháp nào mà Tôn giả Gotama ấy thường tán thán, và trong những pháp nào mà ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú. Thưa Tôn giả Ānanda, Tôn giả Gotama ấy đã thường tán thán những pháp nào; và trong những pháp nào ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú?”

๔๔๙. ‘‘ติณฺณํ โข, มาณว, ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสํ ติณฺณํ? อริยสฺส สีลกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส สมาธิกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส ปญฺญากฺขนฺธสฺส. อิเมสํ โข, มาณว, ติณฺณํ ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ.

449. “Này thanh niên, Đức Thế Tôn ấy đã thường tán thán ba uẩn; và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú. Ba uẩn nào? Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn, và Thánh tuệ uẩn. Này thanh niên, Đức Thế Tôn ấy đã thường tán thán ba uẩn này; và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú.”

สีลกฺขนฺโธ

Giới Uẩn

๔๕๐. ‘‘กตโม [Pg.190] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

450. “Thưa Tôn giả Ānanda, Thánh giới uẩn ấy là gì, mà Tôn giả Gotama ấy đã thường tán thán, và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú?”

‘‘อิธ, มาณว, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา, นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อนุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว, สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ.

“Này chàng thanh niên, ở đời này, Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, đầy đủ ý nghĩa, đầy đủ văn tự; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, được nghe giáo pháp ấy. Sau khi nghe giáo pháp ấy, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, với niềm tin đã có được, suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thật chật chội, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia như khoảng trời rộng mở. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc đã được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình’. Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hoặc nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hoặc nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống chế ngự bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt nhất, chấp nhận và tu học trong các học giới, có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, mạng sống trong sạch, đầy đủ giới hạnh, hộ trì các căn, có chánh niệm và tỉnh giác, và biết đủ.”

๔๕๑. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี [Pg.191] วิหรติ; อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).

451. “Này chàng thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu có giới hạnh? Này chàng thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ khí giới, có lòng hổ thẹn, có lòng từ bi, sống vì lợi ích và thương tưởng tất cả chúng sanh. Này chàng thanh niên, việc vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ khí giới, có lòng hổ thẹn, có lòng từ bi, sống vì lợi ích và thương tưởng tất cả chúng sanh; đây cũng là giới của vị ấy. (Cần được triển khai như trong các đoạn từ 194 đến 210).”

‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ, สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“Trong khi một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại nuôi sống bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cầu nguyện, làm bùa chú ma quỷ, làm bùa chú đất đai, làm cho thành thái giám, làm cho thái giám hoàn nam tính, xem đất xây nhà, làm lễ cúng đất, súc miệng, tắm rửa, cúng tế bằng lửa, gây nôn, gây xổ, xổ từ trên xuống, xổ từ dưới lên, chữa đau đầu, nhỏ dầu vào tai, nhỏ thuốc mắt, nhỏ thuốc mũi, tra thuốc mắt, bôi thuốc mắt, chữa mắt, phẫu thuật, chữa bệnh trẻ em, cho thuốc gốc, đắp thuốc. Vị ấy tránh xa tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Này chàng thanh niên, việc vị tỳ khưu, trong khi một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại nuôi sống bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cầu nguyện... cho đến... đắp thuốc. Vị ấy tránh xa tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy; đây cũng là giới của vị ấy.”

๔๕๒. ‘‘ส โข โส, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, มาณว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ.

452. “Này chàng thanh niên, vị tỳ khưu có giới hạnh như vậy không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Ví như, này chàng thanh niên, một vị vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp tan kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do đã dẹp tan kẻ thù. Cũng vậy, này chàng thanh niên, vị tỳ khưu có giới hạnh như vậy không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, được trang bị uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm an lạc không thể chê trách ở nội tâm. Này chàng thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu có giới hạnh.”

๔๕๓. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สีลกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

453. “Này chàng thanh niên, đây chính là uẩn giới cao thượng mà Thế Tôn thường tán thán, và là nơi Ngài đã khuyến khích, làm cho an trú, và thiết lập cho chúng sanh này. Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ, อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น [Pg.192] สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ.

“Thật vi diệu, thưa ngài Ānanda, thật hy hữu, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn giới cao thượng này thật là viên mãn, không phải không viên mãn. Thưa ngài Ānanda, một uẩn giới cao thượng viên mãn như vậy, tôi không thấy ở các sa-môn, bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này. Và thưa ngài Ānanda, nếu các sa-môn, bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này thấy được một uẩn giới cao thượng viên mãn như vậy ở nơi tự thân, họ sẽ hài lòng chỉ với chừng ấy và nghĩ rằng: ‘Chừng này là đủ rồi, chừng này là xong rồi, chúng ta đã đạt được mục đích của đời sống sa-môn, không còn gì phải làm thêm nữa’. Thế mà ngài Ānanda lại nói rằng: ‘Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa’.”

สมาธิกฺขนฺโธ

Uẩn Định

๔๕๔. ‘‘กตโม ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

454. “Thưa ngài Ānanda, vậy uẩn định cao thượng ấy là gì, mà Tôn giả Gotama thường tán thán, và là nơi Ngài đã khuyến khích, làm cho an trú, và thiết lập cho chúng sanh này?”

‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu hộ trì các căn? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt thì không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn thì các pháp bất thiện, xấu ác là tham ái và ưu phiền có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ đối với nhãn căn ấy, bảo vệ nhãn căn, đi đến sự phòng hộ ở nhãn căn. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm xúc đối tượng xúc chạm bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý thì không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn thì các pháp bất thiện, xấu ác là tham ái và ưu phiền có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ đối với ý căn ấy, bảo vệ ý căn, đi đến sự phòng hộ ở ý căn. Vị ấy, sau khi được thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không bị phiền não bên trong. Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu hộ trì các căn.

๔๕๕. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน [Pg.193] สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ.

455. Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu có sự tỉnh giác trong khi đi tới, trong khi đi lui; có sự tỉnh giác trong khi nhìn thẳng, trong khi nhìn nghiêng; có sự tỉnh giác trong khi co tay, trong khi duỗi tay; có sự tỉnh giác trong khi mang y tăng-già-lê, bát, và y; có sự tỉnh giác trong khi ăn, uống, nhai, nếm; có sự tỉnh giác trong khi đại tiện, tiểu tiện; có sự tỉnh giác trong khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và im lặng. Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác.

๔๕๖. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ; เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ.

456. Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu biết tri túc? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, chỉ mang theo (y bát). Này thanh niên, ví như loài chim có cánh, bay đến bất cứ nơi đâu, chỉ bay đi với gánh nặng là đôi cánh của chính nó. Này thanh niên, cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, chỉ mang theo (y bát). Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu biết tri túc.

๔๕๗. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา, อุชุํ กายํ ปณิธาย, ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

457. Vị ấy, sau khi được thành tựu uẩn giới cao quý này, sự phòng hộ các căn cao quý này, chánh niệm và tỉnh giác cao quý này, và sự tri túc cao quý này, tìm đến một nơi trú ngụ hẻo lánh: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang đá, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hoặc đống rơm. Vị ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, ngồi xuống, xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, và an trú chánh niệm ở phía trước.

๔๕๘. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ.

458. Vị ấy, sau khi từ bỏ tham ái ở thế gian, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Sau khi từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận. Sau khi từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, có tưởng về ánh sáng, chánh niệm, và tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Sau khi từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Sau khi từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các pháp thiện, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.

๔๕๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ[Pg.194]. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

459. Này thanh niên, ví như một người đàn ông, sau khi vay một món nợ, đã bắt tay vào công việc. Các công việc của người ấy được thành công. Người ấy đã trả hết các món nợ cũ trước đây, và còn lại số dư để nuôi vợ. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, sau khi vay một món nợ, ta đã bắt tay vào công việc. Các công việc của ta đã được thành công. Ta đã trả hết các món nợ cũ trước đây, và còn lại số dư để nuôi vợ.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.

๔๖๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย, ภตฺตญฺจสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน, ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

460. Này thanh niên, ví như một người đàn ông bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; thức ăn không làm cho người ấy ngon miệng, và trong thân không có chút sức lực nào. Sau một thời gian, người ấy được khỏi bệnh ấy; thức ăn làm cho người ấy ngon miệng, và trong thân có sức lực. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; thức ăn không làm cho ta ngon miệng, và trong thân không có chút sức lực nào. Nay ta đã được khỏi bệnh ấy, thức ăn làm cho ta ngon miệng, và trong thân có sức lực.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.

๔๖๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต โสตฺถินา อพฺภเยน, นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

461. Này thanh niên, ví như một người đàn ông bị xiềng xích trong nhà tù. Sau một thời gian, người ấy được thả ra khỏi nhà tù ấy một cách an toàn, vô sự, và không có bất cứ sự tổn thất nào về tài sản. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị xiềng xích trong nhà tù. Nay ta đã được thả ra khỏi nhà tù ấy một cách an toàn, vô sự, và không có bất cứ sự tổn thất nào về tài sản.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.

๔๖๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย, อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

462. Này thanh niên, ví như có người đàn ông là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc vào người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Về sau, người ấy được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, trở nên tự chủ, không phụ thuộc vào người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước đây, ta là một nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc vào người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Nay ta đã được giải thoát khỏi thân phận nô lệ ấy, trở nên tự chủ, không phụ thuộc vào người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.

๔๖๓. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส [Pg.195] – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

463. Này thanh niên, ví như có người đàn ông giàu có, nhiều của cải, đi vào con đường dài trong vùng hoang địa, đói kém và hiểm nguy. Về sau, người ấy vượt qua được vùng hoang địa đó, an toàn đi đến vùng ven làng, một nơi an ổn, không còn hiểm nguy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước đây, ta là người giàu có, nhiều của cải, đã đi vào con đường dài trong vùng hoang địa, đói kém và hiểm nguy. Nay ta đã vượt qua vùng hoang địa, an toàn đi đến vùng ven làng, một nơi an ổn, không còn hiểm nguy.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.

๔๖๔. ‘‘เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

464. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu quán xét năm triền cái này khi chưa được đoạn trừ ở nơi tự thân, giống như một món nợ, như một căn bệnh, như một nhà tù, như thân phận nô lệ, như con đường dài trong vùng hoang địa.

๔๖๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ. เอวเมว ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

465. Ví như, này thanh niên, như được thoát nợ, như được khỏe mạnh, như được ra khỏi tù, như được tự do, như đến được vùng đất an ổn. Cũng vậy, vị Tỳ khưu quán xét năm triền cái này khi đã được đoạn trừ ở nơi tự thân.

๔๖๖. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

466. Đối với vị ấy, khi quán xét năm triền cái này đã được đoạn trừ ở nơi tự thân, sự hân hoan sanh khởi. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Khi tâm có hỷ, thân được khinh an. Khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Khi có lạc, tâm được định tĩnh.

๔๖๗. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

467. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเทยฺย. สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส [Pg.196] วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

Này thanh niên, ví như một người thợ tắm lành nghề hay đệ tử của người ấy, sau khi rắc bột tắm vào trong một cái thau đồng, liền vẩy nước vào và nhào trộn. Cục bột tắm ấy được thấm nhuần, tẩm ướt, thấm khắp cả trong lẫn ngoài bởi chất ẩm, nhưng không chảy nhỏ giọt. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần. Này thanh niên, việc vị Tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh; vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần. Đây cũng là định của vị ấy.

๔๖๘. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

468. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do định sanh thấm nhuần.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก. ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลน กาลํ สมฺมา ธารํ อนุปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา… เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

Này thanh niên, ví như có một hồ nước sâu, có nguồn nước trào lên. Hồ ấy không có cửa nước chảy vào từ phương đông, không có cửa nước chảy vào từ phương nam, không có cửa nước chảy vào từ phương tây, không có cửa nước chảy vào từ phương bắc, và trời cũng không thỉnh thoảng mưa xuống đúng lúc. Thế rồi, một dòng nước mát từ chính hồ nước ấy trào lên, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy chính hồ nước ấy với nước mát. Không có một chỗ nào của toàn thể hồ nước ấy mà không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... Này thanh niên, việc vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai... vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do định sanh thấm nhuần. Đây cũng là định của vị ấy.

๔๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

469. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm thọ lạc, chứng và trú Thiền thứ ba, một trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc không có hỷ thấm nhuần.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา [Pg.197] สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

“Này thanh niên, ví như trong hồ sen xanh, hoặc hồ sen hồng, hoặc hồ sen trắng, có những bông sen xanh, hoặc sen hồng, hoặc sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng ngập chìm trong nước; chúng từ ngọn đến gốc được thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy bởi nước mát, không có một phần nào của toàn thể các bông sen xanh, sen hồng, hoặc sen trắng ấy mà không được thấm nhuần bởi nước mát. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... này thanh niên, vị Tỳ khưu nào do ly hỷ... chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, làm cho tràn đầy chính thân này với lạc không có hỷ. Không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi lạc không có hỷ. Đây cũng là định của vị ấy.

๔๗๐. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ.

470. “Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm do xả. Vị ấy ngồi, thấm nhuần chính thân này với tâm thanh tịnh, trong sáng; không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi tâm thanh tịnh, trong sáng.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

“Này thanh niên, ví như một người ngồi, trùm kín từ đầu bằng một tấm vải trắng, không có một phần nào của toàn thân người ấy mà không được tấm vải trắng ấy bao phủ. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... này thanh niên, vị Tỳ khưu nào do xả lạc, xả khổ, do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm do xả. Vị ấy ngồi, thấm nhuần chính thân này với tâm thanh tịnh, trong sáng; không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi tâm thanh tịnh, trong sáng. Đây cũng là định của vị ấy.

๔๗๑. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

471. “Này thanh niên, đây chính là uẩn định cao quý mà Thế Tôn đã tán thán, và Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này vào trong đó. Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ.

“Thật kỳ diệu, thưa ngài Ānanda, thật phi thường, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn định cao quý này thật là viên mãn, không phải không viên mãn. Thưa ngài Ānanda, tôi không thấy một uẩn định cao quý viên mãn như vậy ở các Sa-môn, Bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này. Và thưa ngài Ānanda, nếu các Sa-môn, Bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này thấy được trong tự thân một uẩn định cao quý viên mãn như vậy, họ sẽ hài lòng chỉ với chừng ấy và nghĩ rằng: ‘Chừng này là đủ rồi, chừng này là xong rồi, chúng ta đã đạt được mục đích của Sa-môn, không còn gì phải làm thêm nữa.’ Thế mà ngài Ānanda lại nói rằng: ‘Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.’”

ปญฺญากฺขนฺโธ

Uẩn Tuệ

๔๗๒. ‘‘กตโม [Pg.198] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ, ยสฺส โภ ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

472. “Thưa ngài Ānanda, vậy uẩn tuệ cao quý ấy là gì, mà ngài Gotama đã tán thán, và Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này vào trong đó?”

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ.

“Khi tâm đã định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, xoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị ràng buộc vào đây.’”

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทน-วิทฺธํสนธมฺโม. อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ…เป… เอตฺถ ปฏิพทฺธนฺติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

“Này thanh niên, ví như có một viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng long lanh, không vẩn đục, hội đủ mọi phẩm chất. Trong đó có một sợi chỉ được xâu qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay, sẽ quán xét rằng: ‘Viên ngọc bích lưu ly này đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng long lanh, không vẩn đục, hội đủ mọi phẩm chất. Trong đó có sợi chỉ này được xâu qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc vàng nhạt.’ Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu, khi tâm đã định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, xoa bóp, tan rã, hủy hoại. Và thức này của ta nương tựa vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ Này thanh niên, vị Tỳ khưu nào khi tâm đã định tĩnh... đạt đến trạng thái bất động, hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau... bị ràng buộc vào đây. Đây cũng là tuệ của vị ấy.

๔๗๓. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ.

473. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến việc hóa hiện một thân do ý tạo. Vị ấy từ thân này hóa hiện ra một thân khác, có sắc, do ý tạo, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.199], มาณว, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช อยํ อีสิกา; อญฺโญ มุญฺโช อญฺญา อีสิกา; มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ; อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ; โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ; อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ; กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป…. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

Này thanh niên, ví như một người rút lõi ra khỏi cỏ muñja. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là cỏ muñja, đây là lõi; cỏ muñja là một, lõi là một cái khác; chính từ cỏ muñja mà lõi được rút ra’. Hoặc này thanh niên, ví như một người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ; gươm là một, vỏ là một cái khác; chính từ vỏ mà gươm được rút ra’. Hoặc này thanh niên, ví như một người lôi con rắn ra khỏi lốt da của nó. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là lốt da; con rắn là một, lốt da là một cái khác; chính từ lốt da mà con rắn được lôi ra’. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến việc hóa hiện một thân do ý tạo... (cho đến) ... Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.

๔๗๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ. อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

474. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng nghiệm nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại như đi trong hư không; trồi lên, lặn xuống trong đất như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất; ngồi kiết-già đi trong hư không như con chim có cánh; dùng tay rờ và chạm đến mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai lực như vậy; dùng thân làm chủ cho đến cõi Phạm thiên.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยญฺญเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยญฺญเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยญฺญเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ [Pg.200] …เป… ยมฺปิ มาณว ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ …เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

Này thanh niên, ví như một người thợ gốm lành nghề hay đệ tử của người thợ gốm, với đất sét đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ gốm nào thì làm và hoàn thành loại đồ gốm đó. Hoặc này thanh niên, ví như một người thợ ngà lành nghề hay đệ tử của người thợ ngà, với ngà đã được chế tác kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ ngà nào thì làm và hoàn thành loại đồ ngà đó. Hoặc này thanh niên, ví như một người thợ vàng lành nghề hay đệ tử của người thợ vàng, với vàng đã được chế tác kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ vàng nào thì làm và hoàn thành loại đồ vàng đó. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng nghiệm nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân... (cho đến) ... dùng thân làm chủ cho đến cõi Phạm thiên. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.

๔๗๕. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท อิติปิ มุทิงฺคสทฺโท อิติปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท อิติ’ปิ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป…. ยมฺปิ มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

475. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh... (cho đến) ... đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Này thanh niên, ví như một người đi đường xa, người ấy có thể nghe được tiếng trống lớn, tiếng trống mudiṅga, tiếng tù và, tiếng trống paṇava và trống dindima. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là tiếng trống lớn, đây là tiếng trống mudiṅga, đây là tiếng tù và, tiếng trống paṇava và trống dindima’. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh... (cho đến) ... đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.

๔๗๖. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, ‘สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิมุตฺตํ [Pg.201] วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ.

476. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Tha tâm thông. Vị ấy với tâm của mình biết rõ tâm của các chúng sanh khác, các người khác: biết rõ tâm có tham là ‘tâm có tham’, biết rõ tâm không tham là ‘tâm không tham’, biết rõ tâm có sân là ‘tâm có sân’, biết rõ tâm không sân là ‘tâm không sân’, biết rõ tâm có si là ‘tâm có si’, biết rõ tâm không si là ‘tâm không si’, biết rõ tâm co rút là ‘tâm co rút’, biết rõ tâm tán loạn là ‘tâm tán loạn’, biết rõ tâm quảng đại là ‘tâm quảng đại’, biết rõ tâm không quảng đại là ‘tâm không quảng đại’, biết rõ tâm hữu hạn là ‘tâm hữu hạn’, biết rõ tâm vô thượng là ‘tâm vô thượng’, biết rõ tâm có định là ‘tâm có định’, biết rõ tâm không định là ‘tâm không định’, biết rõ tâm giải thoát là ‘tâm giải thoát’, biết rõ tâm không giải thoát là ‘tâm không giải thoát’.”

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา สกณิกนฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา อกณิกนฺติ ชาเนยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปุรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ…เป… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

“Này thanh niên, ví như một người nữ hay một người nam, trẻ tuổi, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt mình trong tấm gương trong sạch, thanh tịnh, hay trong một bát nước trong, nếu có tỳ vết, biết là ‘có tỳ vết’; nếu không có tỳ vết, biết là ‘không có tỳ vết’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Tha tâm thông. Vị ấy với tâm của mình biết rõ tâm của các chúng sanh khác, các người khác, biết rõ tâm có tham là ‘tâm có tham’… (như trên)… biết rõ tâm không giải thoát là ‘tâm không giải thoát’. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.”

๔๗๗. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต; โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

477. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, ăn uống như thế này, chịu khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Chết ở nơi đó, ta được sanh ra ở nơi kia. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, ăn uống như thế này, chịu khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Chết ở nơi đó, ta được sanh ra ở đây’. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các nét đại cương và các chi tiết.”

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺร เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โส ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ คจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ [Pg.202] สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

“Này thanh niên, ví như một người đi từ làng mình đến một làng khác; từ làng ấy lại đi đến một làng khác nữa; rồi từ làng đó, người ấy quay trở về làng của mình. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Ta đã từ làng mình đi đến làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta từ làng đó lại đi đến làng nọ, ở đó ta cũng đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta từ làng đó nay đã trở về làng của mình’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Nghĩa là: một đời… (như trên)… Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.”

๔๗๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

478. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Thiên nhãn minh, biết được sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Thật vậy, các chúng sanh này do thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn thật vậy, các chúng sanh này do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi lành, thiên giới, trên đời này’. Như vậy, vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มชฺเฌสิงฺฆาฏเก ปาสาโท, ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

Này thanh niên, ví như ở giữa ngã tư đường có một ngôi lầu, ở đó có một người đàn ông có mắt đứng nhìn những người đang đi vào nhà, đang đi ra khỏi nhà, đang đi lại trên đường phố, và đang ngồi ở giữa ngã tư đường. Vị ấy có thể nghĩ rằng: ‘Những người này đang đi vào nhà, những người này đang đi ra, những người này đang đi lại trên đường phố, những người này đang ngồi ở giữa ngã tư đường’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào với tâm đã được định tĩnh như vậy… (như trên)… đã đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.

๔๗๙. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย [Pg.203] จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

479. Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của khổ’, biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’; biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là sự diệt các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’.

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิกสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิกสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

Này thanh niên, ví như trên đỉnh núi có một hồ nước trong, trong vắt, không vẩn đục. Ở đó, một người đàn ông có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vị ấy có thể nghĩ rằng: ‘Hồ nước này trong, trong vắt, không vẩn đục. Ở đó có những vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội hay đứng yên’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào với tâm đã được định tĩnh như vậy… (như trên)… đã đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’… (như trên)… biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’, vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.

๔๘๐. ‘‘อยํ โข, โส มาณว, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. นตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

480. Này thanh niên, đây chính là uẩn trí tuệ cao thượng mà Thế Tôn đã từng tán thán, và trong đó Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này. Và ở đây, không còn gì cao hơn để làm nữa.

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ ปญฺญากฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. นตฺถิ [Pg.204] เจเวตฺถ อุตฺตริกรณียํ. อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท, อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท! เสยฺยถาปิ, โภ อานนฺท, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา อานนฺเทน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ อานนฺท, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ อานนฺโท ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

Thật kỳ diệu, thưa ngài Ānanda, thật phi thường, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn trí tuệ cao thượng này thật là viên mãn, không hề khiếm khuyết. Và thưa ngài Ānanda, một uẩn trí tuệ cao thượng viên mãn như vậy, con không thấy ở các vị sa-môn, bà-la-môn nào khác ngoài giáo pháp này. Và ở đây, không còn gì cao hơn để làm nữa. Thật tuyệt vời, thưa ngài Ānanda, thật tuyệt vời, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được ngài Ānanda trình bày bằng nhiều phương tiện. Thưa ngài Ānanda, con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn. Mong ngài Ānanda hãy xem con là một người cận sự nam đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.

สุภสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ.

Kinh Subha, kinh thứ mười, kết thúc.

๑๑. เกวฏฺฏสุตฺตํ

11. Kinh Kevaṭṭa

เกวฏฺฏคหปติปุตฺตวตฺถุ

Tích truyện con trai trưởng giả Kevaṭṭa

๔๘๑. เอวํ [Pg.205] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาฬนฺทายํ วิหรติ ปาวาริกมฺพวเน. อถ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา, อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’ติ.

Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Nāḷandā, trong vườn xoài của Pāvārika. Bấy giờ, con trai gia chủ Kevaṭṭa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, con trai gia chủ Kevaṭṭa bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có lòng tin nơi Thế Tôn. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu nào đó thực hiện thần thông, một pháp siêu nhân; như vậy, thành Nāḷandā này sẽ càng có lòng tin nơi Thế Tôn hơn nữa’. Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với con trai gia chủ Kevaṭṭa rằng: ‘Này Kevaṭṭa, Ta không thuyết pháp cho các tỳ khưu như vầy: ‘Này các tỳ khưu, hãy đến, các ông hãy thực hiện thần thông, một pháp siêu nhân, cho các người tại gia mặc áo trắng’.

๔๘๒. ทุติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’’ติ.

482. Lần thứ hai, người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lại bạch với đức Thế Tôn lời này: – ‘Bạch ngài, con không có ý làm hại đức Thế Tôn; nhưng con nói như vầy: ‘Bạch ngài, xứ Nāḷandā này vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có tịnh tín nơi đức Thế Tôn. Lành thay, bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu, vị nào sẽ thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân; như vậy, xứ Nāḷandā này sẽ càng có tịnh tín nơi đức Thế Tôn hơn nữa.’ Lần thứ hai, đức Thế Tôn lại nói với người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lời này: – ‘Này Kevaṭṭa, Như Lai không thuyết pháp cho các tỳ khưu như vầy: – Này các tỳ khưu, các ngươi hãy đến, hãy thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân cho các hàng tại gia mặc y phục trắng.’

ตติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ. เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’ติ.

Lần thứ ba, người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lại bạch với đức Thế Tôn lời này: – ‘Bạch ngài, con không có ý làm hại đức Thế Tôn; nhưng con nói như vầy: ‘Bạch ngài, xứ Nāḷandā này vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có tịnh tín nơi đức Thế Tôn. Lành thay, bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu, vị nào sẽ thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân. Như vậy, xứ Nāḷandā này sẽ càng có tịnh tín nơi đức Thế Tôn hơn nữa.’

อิทฺธิปาฏิหาริยํ

Thần thông biến hóa

๔๘๓. ‘‘ตีณิ [Pg.206] โข อิมานิ, เกวฏฺฏ, ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ ตีณิ? อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

483. ‘Này Kevaṭṭa, có ba loại biến hóa này đã được Như Lai tự mình tuyên thuyết sau khi đã chứng ngộ bằng thắng trí. Ba loại ấy là gì? Thần thông biến hóa, biến hóa về việc đoán biết, và biến hóa về việc giáo huấn.

๔๘๔. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

484. ‘Và này Kevaṭṭa, thế nào là thần thông biến hóa? Ở đây, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau. Từ một thân, vị ấy hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân, vị ấy hiện ra một thân; hiện ra, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; vị ấy trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; vị ấy đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; vị ấy ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; vị ấy chạm đến và vuốt ve mặt trăng và mặt trời này, những vật có đại thần lực, có đại oai lực như thế, bằng bàn tay của mình; vị ấy dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.

‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมานํ คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรนฺตํ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมนฺตํ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสนฺตํ ปริมชฺชนฺตํ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺตํ.

‘Một người nào đó có đức tin, có tịnh tín, thấy vị tỳ khưu ấy đang trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện ra, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; chạm đến và vuốt ve mặt trăng và mặt trời này, những vật có đại thần lực, có đại oai lực như thế, bằng bàn tay của mình; dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.

‘‘ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺต’นฺติ.

‘Người có đức tin, có tịnh tín ấy kể lại cho một người khác không có đức tin, không có tịnh tín: – ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ông, thật hy hữu thay, thưa ông, về đại thần lực, đại oai lực của vị sa-môn. Tôi đã thấy vị tỳ khưu đang trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân… vân vân… dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.’

‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, คนฺธารี นาม วิชฺชา. ตาย โส ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตตี’ติ.

‘Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín ấy như vầy: – ‘Thưa ông, có một loại minh chú tên là Gandhārī. Nhờ minh chú ấy, vị tỳ khưu kia trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân… vân vân… dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.’

‘‘ตํ [Pg.207] กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อิทฺธิปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’.

‘Này Kevaṭṭa, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy, chẳng phải người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín ấy như vậy hay sao?’ – ‘Bạch ngài, có thể nói như vậy.’ – ‘Này Kevaṭṭa, chính vì Như Lai thấy rõ sự nguy hại này trong thần thông biến hóa nên Như Lai bực bội, hổ thẹn, và ghê tởm đối với thần thông biến hóa.’

อาเทสนาปาฏิหาริยํ

Biến hóa về việc đoán biết

๔๘๕. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ.

485. ‘Và này Kevaṭṭa, thế nào là biến hóa về việc đoán biết? Ở đây, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’

‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ.

‘Một người nào đó có đức tin, có tịnh tín, thấy vị tỳ khưu ấy đang đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’ Người có đức tin, có tịnh tín ấy kể lại cho một người khác không có đức tin, không có tịnh tín: – ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ông, thật hy hữu thay, thưa ông, về đại thần lực, đại oai lực của vị sa-môn. Tôi đã thấy vị tỳ khưu đang đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’

‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, มณิกา นาม วิชฺชา; ตาย โส ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ.

Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín như vầy: ‘Này bạn, có một loại minh chú tên là maṇikā; nhờ minh chú ấy, vị tỳ khưu kia có thể nói lên tâm của các chúng sanh khác, của các người khác, có thể nói lên tâm hành, có thể nói lên tầm, có thể nói lên tứ: ‘Tâm của bạn như thế này, tâm của bạn như thế kia, ý của bạn là như vậy.’”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อาเทสนาปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’.

Này Kevaṭṭa, ngươi nghĩ thế nào? Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy lại không nói với người có đức tin, có tịnh tín như vậy hay sao?” “Bạch Thế Tôn, người ấy có thể nói như vậy.” “Này Kevaṭṭa, vì thấy sự nguy hại này trong tha tâm thông thần biến, nên Ta bực dọc, hổ thẹn, và ghê tởm đối với tha tâm thông thần biến.”

อนุสาสนีปาฏิหาริยํ

Giáo hóa thần biến

๔๘๖. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ, เอวํ มนสิกโรถ, มา [Pg.208] เอวํ มนสากตฺถ, อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

486. Này Kevaṭṭa, thế nào là giáo hóa thần biến? Này Kevaṭṭa, ở đây, vị tỳ khưu giáo huấn như vầy: ‘Hãy suy nghĩ như thế này, đừng suy nghĩ như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này; hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Này Kevaṭṭa, đây được gọi là giáo hóa thần biến.

‘‘ปุน จปรํ, เกวฏฺฏ, อิธ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ …เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

Lại nữa, này Kevaṭṭa, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này Kevaṭṭa, như vậy vị tỳ khưu thành tựu giới hạnh... thành tựu và an trú trong sơ thiền. Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... thành tựu và an trú trong nhị thiền... tam thiền... tứ thiền. Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa.’... Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến.

‘‘อิมานิ โข, เกวฏฺฏ, ตีณิ ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ’’.

Này Kevaṭṭa, chính ba loại thần biến này đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình chứng ngộ và chứng đắc bằng thắng trí.

ภูตนิโรเธสกภิกฺขุวตฺถุ

Câu chuyện về vị tỳ khưu tìm kiếm nơi đoạn diệt của các đại chủng

๔๘๗. ‘‘ภูตปุพฺพํ, เกวฏฺฏ, อิมสฺมิญฺเญว ภิกฺขุสงฺเฆ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘กตฺถ นุ โข อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

487. Này Kevaṭṭa, thuở xưa, trong chính Tăng chúng này, một vị tỳ khưu đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như sau: ‘Bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’”

๔๘๘. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต เทวยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จาตุมหาราชิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จาตุมหาราชิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

488. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đã nhập một loại định, mà khi tâm đã định tĩnh trong định ấy, con đường dẫn đến cõi trời hiện ra. Rồi, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của chư thiên Tứ Đại Thiên Vương; sau khi đến, vị ấy nói với chư thiên Tứ Đại Thiên Vương rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จาตุมหาราชิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, จตฺตาโร มหาราชาโน อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา [Pg.209] จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

Này Kevaṭṭa, khi được hỏi như vậy, chư thiên Tứ Đại Thiên Vương nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có Tứ Đại Thiên Vương, những vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Các vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’”

๔๘๙. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จตฺตาโร มหาราชาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จตฺตาโร มหาราเช เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จตฺตาโร มหาราชาโน ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ตาวตึสา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

489. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của Tứ Đại Thiên Vương; sau khi đến, vị ấy nói với Tứ Đại Thiên Vương rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Khi được hỏi như vậy, này Kevaṭṭa, Tứ Đại Thiên Vương nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có chư thiên tên là Tāvatiṃsā (Đao Lợi), những vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Các vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’”

๔๙๐. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน ตาวตึสา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตาวตึเส เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, ตาวตึสา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, สกฺโก นาม เทวานมินฺโท อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

490. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của chư thiên Tāvatiṃsā; sau khi đến, vị ấy nói với chư thiên Tāvatiṃsā rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Khi được hỏi như vậy, này Kevaṭṭa, chư thiên Tāvatiṃsā nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có vị Sakka, vua của chư thiên, là vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’”

๔๙๑. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, สกฺโก เทวานมินฺโท ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น [Pg.210] ชานามิ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ยามา นาม เทวา…เป… สุยาโม นาม เทวปุตฺโต… ตุสิตา นาม เทวา… สนฺตุสฺสิโต นาม เทวปุตฺโต… นิมฺมานรตี นาม เทวา … สุนิมฺมิโต นาม เทวปุตฺโต… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี นาม เทวา… วสวตฺตี นาม เทวปุตฺโต อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

491. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của Sakka, vua của chư thiên; sau khi đến, vị ấy nói với Sakka, vua của chư thiên rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, Sakka, vua của chư thiên, nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có các vị trời tên là Yāmā... (v.v.)... có vị thiên tử tên là Suyāma... có các vị trời tên là Tusitā... có vị thiên tử tên là Santussita... có các vị trời tên là Nimmānaratī... có vị thiên tử tên là Sunimmita... có các vị trời tên là Paranimmitavasavattī... có vị thiên tử tên là Vasavattī, vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng ta. Vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’

๔๙๒. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน วสวตฺตี เทวปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา วสวตฺตึ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

492. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của thiên tử Vasavattī; sau khi đến, vị ấy nói với thiên tử Vasavattī rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, thiên tử Vasavattī nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên, các vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng ta. Các vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’

๔๙๓. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต พฺรหฺมยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน พฺรหฺมกายิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺรหฺมกายิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, พฺรหฺมกายิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร [Pg.211] กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ.

493. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đã nhập vào loại định tâm mà khi tâm được định tĩnh, con đường dẫn đến cõi Phạm Thiên hiện ra. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên; sau khi đến, vị ấy nói với các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên rằng: ‘Thưa các hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có vị Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh, vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng tôi. Vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’

‘‘‘กหํ ปนาวุโส, เอตรหิ โส มหาพฺรหฺมา’ติ? ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา เยน วา พฺรหฺมา ยหึ วา พฺรหฺมา; อปิ จ, ภิกฺขุ, ยถา นิมิตฺตา ทิสฺสนฺติ, อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวติ, พฺรหฺมา ปาตุภวิสฺสติ, พฺรหฺมุโน เหตํ ปุพฺพนิมิตฺตํ ปาตุภาวาย, ยทิทํ อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวตี’ติ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา นจิรสฺเสว ปาตุรโหสิ.

‘Thưa các hiền giả, vậy bây giờ vị Đại Phạm Thiên ấy ở đâu?’ ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết Phạm Thiên ở đâu, hay Phạm Thiên ở ngả nào, hay Phạm Thiên ở chốn nào. Tuy nhiên, này tỳ khưu, khi các điềm tướng được thấy, ánh sáng sanh khởi, hào quang xuất hiện, thì Phạm Thiên sẽ xuất hiện. Vì đây là điềm báo trước cho sự xuất hiện của Phạm Thiên, tức là ánh sáng sanh khởi, hào quang xuất hiện.’ Này Kevaṭṭa, khi ấy, không bao lâu sau, vị Đại Phạm Thiên ấy đã xuất hiện.

๔๙๔. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน โส มหาพฺรหฺมา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, โส มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ.

494. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của vị Đại Phạm Thiên ấy; sau khi đến, vị ấy nói với vị Đại Phạm Thiên ấy rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, vị Đại Phạm Thiên ấy nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh.’

‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ?

Này Kevaṭṭa, lần thứ hai, vị tỳ khưu ấy nói với vị Đại Phạm Thiên ấy rằng: ‘Thưa hiền giả, tôi không hỏi ngài rằng: “Ngài có phải là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh” hay không. Mà thưa hiền giả, tôi hỏi ngài như thế này: “Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?”’

‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู [Pg.212] อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ?

Này Kevaṭṭa, lần thứ hai, vị Đại Phạm thiên ấy nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, đấng Vô năng thắng, đấng Biến nhãn, đấng Tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa công, đấng Tối thượng, đấng Điều ngự, đấng Tự chủ, là Cha của mọi loài đã sanh và sẽ sanh’. Này Kevaṭṭa, lần thứ ba, vị Tỳ khưu ấy nói với vị Đại Phạm thiên ấy điều này: ‘Thưa hiền giả, tôi không hỏi ngài như thế này: ‘Ngài có phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, đấng Vô năng thắng, đấng Biến nhãn, đấng Tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa công, đấng Tối thượng, đấng Điều ngự, đấng Tự chủ, là Cha của mọi loài đã sanh và sẽ sanh’ hay không? Mà thưa hiền giả, tôi hỏi ngài như thế này: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, sẽ được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’

๔๙๕. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ พาหายํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อิเม โข มํ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา เทวา เอวํ ชานนฺติ, ‘‘นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อญฺญาตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อทิฏฺฐํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อวิทิตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อสจฺฉิกต’’นฺติ. ตสฺมาหํ เตสํ สมฺมุขา น พฺยากาสึ. อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขุ, ตุยฺเหเวตํ ทุกฺกฏํ, ตุยฺเหเวตํ อปรทฺธํ, ยํ ตฺวํ ตํ ภควนฺตํ อติธาวิตฺวา พหิทฺธา ปริเยฏฺฐึ อาปชฺชสิ อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย. คจฺฉ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตเมว ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉ, ยถา จ เต ภควา พฺยากโรติ, ตถา นํ ธาเรยฺยาสี’ติ.

495. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Đại Phạm thiên ấy nắm tay vị Tỳ khưu ấy, dẫn ra một nơi riêng, rồi nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, các vị chư thiên ở cõi Phạm thiên này biết về ta như vầy: ‘Không có điều gì mà Phạm thiên không biết, không có điều gì mà Phạm thiên không thấy, không có điều gì mà Phạm thiên không tường tri, không có điều gì mà Phạm thiên không chứng ngộ’. Vì thế, ta đã không trả lời trước mặt họ. Này Tỳ khưu, chính ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn. Do đó, này Tỳ khưu, chính thầy đã làm điều không đúng, chính thầy đã phạm lỗi lầm, khi thầy đã vượt qua Thế Tôn mà đi tìm kiếm câu trả lời cho vấn đề này ở bên ngoài. Này Tỳ khưu, thầy hãy đi, hãy đến đảnh lễ chính đức Thế Tôn và hỏi vấn đề này. Và như thế nào đức Thế Tôn trả lời cho thầy, thầy hãy ghi nhớ như vậy’.

๔๙๖. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย เอวเมว พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต มม ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, เกวฏฺฏ, โส ภิกฺขุ มํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

496. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Tỳ khưu ấy – ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra – cũng thế ấy, đã biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt ta. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Tỳ khưu ấy đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Kevaṭṭa, sau khi ngồi xuống một bên, vị Tỳ khưu ấy nói với ta điều này: ‘Bạch Thế Tôn, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’

ตีรทสฺสิสกุณุปมา

Ví dụ con chim thấy bờ

๔๙๗. ‘‘เอวํ วุตฺเต, อหํ, เกวฏฺฏ, ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ – ‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขุ, สามุทฺทิกา วาณิชา ตีรทสฺสึ สกุณํ คเหตฺวา นาวาย สมุทฺทํ อชฺโฌคาหนฺติ. เต อตีรทกฺขินิยา นาวาย ตีรทสฺสึ สกุณํ มุญฺจนฺติ. โส คจฺฉเตว ปุรตฺถิมํ ทิสํ, คจฺฉติ ทกฺขิณํ ทิสํ, คจฺฉติ ปจฺฉิมํ ทิสํ, คจฺฉติ อุตฺตรํ ทิสํ, คจฺฉติ อุทฺธํ ทิสํ, คจฺฉติ อนุทิสํ. สเจ โส สมนฺตา ตีรํ [Pg.213] ปสฺสติ, ตถาคตโกว โหติ. สเจ ปน โส สมนฺตา ตีรํ น ปสฺสติ, ตเมว นาวํ ปจฺจาคจฺฉติ. เอวเมว โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, ยโต ยาว พฺรหฺมโลกา ปริเยสมาโน อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณํ นาชฺฌคา, อถ มมญฺเญว สนฺติเก ปจฺจาคโต. น โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

497. Này Kevaṭṭa, khi được nói vậy, ta đã nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, thuở xưa, có những nhà buôn đi biển mang theo một con chim thấy bờ, rồi dùng thuyền đi vào đại dương. Khi thuyền của họ không còn thấy bờ, họ thả con chim thấy bờ ra. Nó bay về phương đông, bay về phương nam, bay về phương tây, bay về phương bắc, bay lên trên, bay về các phương phụ. Nếu nó thấy bờ ở xung quanh, nó cứ thế bay đi. Nhưng nếu nó không thấy bờ ở xung quanh, nó liền quay trở lại chính chiếc thuyền ấy. Cũng thế ấy, này Tỳ khưu, thầy đã tìm kiếm cho đến tận cõi Phạm thiên mà không tìm được câu trả lời cho vấn đề này, nên cuối cùng đã quay trở lại chính nơi ta. Này Tỳ khưu, câu hỏi này không nên được hỏi như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’

๔๙๘. ‘‘เอวญฺจ โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ –

498. Mà này Tỳ khưu, câu hỏi này nên được hỏi như thế này:

‘กตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ;

กตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

กตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌตี’ติ.

‘Nơi đâu nước, đất, lửa, gió không đứng vững; Nơi đâu dài và ngắn, nhỏ và lớn, đẹp và xấu; Nơi đâu danh và sắc được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn?’

๔๙๙. ‘‘ตตฺร เวยฺยากรณํ ภวติ –

499. Ở đây, câu trả lời là:

‘วิญฺญาณํ อนิทสฺสนํ, อนนฺตํ สพฺพโตปภํ;

เอตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ.

‘Thức là cái không biểu thị, vô biên, quang minh khắp nơi; Nơi đây nước, đất, lửa, gió không đứng vững.

เอตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

เอตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌตี’ติ.

Nơi đây dài và ngắn, nhỏ và lớn, đẹp và xấu; Nơi đây danh và sắc được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn. Với sự đoạn diệt của thức, nơi đây điều ấy được đoạn diệt.’

๕๐๐. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

500. Thế Tôn đã nói điều này. Gia chủ tử Kevaṭṭa hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

เกวฏฺฏสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เอกาทสมํ.

Kinh Kevaṭṭa, thứ mười một, chấm dứt.

๑๒. โลหิจฺจสุตฺตํ

12. Kinh Lohicca

โลหิจฺจพฺราหฺมณวตฺถุ

Câu chuyện về Bà-la-môn Lohicca

๕๐๑. เอวํ [Pg.214] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน สาลวติกา ตทวสริ. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ, พฺรหฺมเทยฺยํ.

501. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, trong khi du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ khưu, đã đi đến Sālavatikā. Và vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca đang cư ngụ tại Sālavatikā, một nơi đông đúc dân cư, có cỏ, củi, và nước dồi dào, có nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, một tặng phẩm cao quý do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho.

๕๐๒. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํสมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ.

502. Và vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca đã khởi lên một tà kiến xấu ác như thế này: ‘Ở đời, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được một thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp ấy, không nên nói cho người khác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Ví như một người chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’

๕๐๓. อสฺโสสิ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ สาลวติกํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

503. Bà-la-môn Lohicca nghe được như sau: “Này các ngài, nghe nói Sa-môn Gotama, một Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Sālavatikā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài tuyên dương phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.”

๕๐๔. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม[Pg.215]; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – โลหิจฺโจ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ ภวนฺตํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘‘อธิวาเสตุ กิร ภวํ โคตโม โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ.

504. Rồi Bà-la-môn Lohicca gọi người thợ cạo tên là Rosika và nói: “Này bạn Rosika, hãy đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy nhân danh ta hỏi thăm Sa-môn Gotama có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không: ‘Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không.’ Và hãy nói thêm như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’”

๕๐๕. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

505. “Vâng, thưa ngài,” người thợ cạo Rosika vâng lời Bà-la-môn Lohicca, rồi đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ cạo Rosika bạch với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Đức Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và ông ấy có lời như sau: ‘Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

๕๐๖. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภควนฺตํ – ‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’ติ. อธิวุตฺถญฺจ ปน เตน ภควตา’’ติ.

506. Bấy giờ, người thợ cạo Rosika, biết được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến chỗ Bà-la-môn Lohicca. Sau khi đến, ông nói với Bà-la-môn Lohicca: “Chúng tôi đã nhân danh ngài bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Đức Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và ông ấy có lời như sau: Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’ Và Đức Thế Tôn đã nhận lời.”

๕๐๗. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส กาลํ อาโรเจหิ – กาโล โภ, โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ[Pg.216]. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

507. Bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca, sau khi đêm ấy đã qua, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà của mình, rồi gọi người thợ cạo Rosika: “Này bạn Rosika, hãy đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy báo giờ cho Sa-môn Gotama: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’” “Vâng, thưa ngài,” người thợ cạo Rosika vâng lời Bà-la-môn Lohicca, rồi đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, người thợ cạo Rosika báo giờ với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.”

๕๐๘. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สาลวติกา เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺจสฺส, ภนฺเต, พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’ติ. สาธุ, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตสฺมา ปาปกา ทิฏฺฐิคตา วิเวเจตู’’ติ. ‘‘อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก, อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก’’ติ.

508. Bấy giờ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, cùng với chúng Tỳ-khưu đi đến Sālavatikā. Lúc bấy giờ, người thợ cạo Rosika đi theo sát phía sau Đức Thế Tôn. Rồi người thợ cạo Rosika bạch với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca đã khởi lên tà kiến xấu ác như sau: ‘Ở đây, nếu một Sa-môn hay Bà-la-môn chứng đắc một thiện pháp nào, sau khi chứng đắc, không nên nói cho người khác biết. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Ví như người ta chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy giúp Bà-la-môn Lohicca thoát khỏi tà kiến xấu ác này.” “Có thể được như vậy, này Rosika, có thể được như vậy.”

อถ โข ภควา เยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đi đến nhà của Bà-la-môn Lohicca. Sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi Bà-la-môn Lohicca tự tay dâng cúng và làm cho chúng Tỳ-khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

โลหิจฺจพฺราหฺมณานุโยโค

Chất vấn Bà-la-môn Lohicca

๕๐๙. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร เต, โลหิจฺจ, เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ โลหิจฺจ นนุ ตฺวํ สาลวติกํ อชฺฌาวสสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ. ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ [Pg.217] เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ?

509. Bấy giờ, sau khi Thế Tôn dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, bà-la-môn Lohicca lấy một chỗ ngồi thấp rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với bà-la-môn Lohicca đang ngồi một bên như sau: 'Này Lohicca, có thật chăng ông đã khởi lên tà kiến xấu ác như thế này: 'Ở đây, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp thì không nên thuyết giảng cho người khác. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác? Ví như người kia chặt đứt dây trói cũ rồi lại tạo ra dây trói mới, Ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác tương tự như vậy. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác?'?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, ông nghĩ thế nào về điều này? Có phải ông đang cai quản làng Sālavatikā không?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, nếu có người nói như vầy: 'Bà-la-môn Lohicca cai quản làng Sālavatikā. Tất cả lợi tức phát sanh từ Sālavatikā, chỉ một mình bà-la-môn Lohicca nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy có phải là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào ông hay không?'

‘‘อนฺตรายกโร, โภ โคตม’’. ‘‘อนฺตรายกโร สมาโน หิตานุกมฺปี วา เตสํ โหติ อหิตานุกมฺปี วา’’ติ? ‘‘อหิตานุกมฺปี, โภ โคตม’’. ‘‘อหิตานุกมฺปิสฺส เมตฺตํ วา เตสุ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สปตฺตกํ วา’’ติ? ‘‘สปตฺตกํ, โภ โคตม’’. ‘‘สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ วา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ วา’’ติ? ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิ, โภ โคตม’’. ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา’’.

'Thưa Tôn giả Gotama, là người gây chướng ngại.' 'Khi là người gây chướng ngại, người ấy có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ hay không có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là không có lòng thương tưởng đến lợi ích.' 'Đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm từ có được thiết lập đối với họ hay là tâm thù nghịch?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tâm thù nghịch.' 'Khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến hay là chánh kiến?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tà kiến.' 'Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.'

๕๑๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โลหิจฺจ, นนุ ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ?

510. 'Này Lohicca, ông nghĩ thế nào về điều này? Có phải vua Pasenadi của xứ Kosala đang cai trị xứ Kāsi-Kosala không?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, nếu có người nói như vầy: 'Vua Pasenadi của xứ Kosala cai trị xứ Kāsi-Kosala. Tất cả lợi tức phát sanh từ Kāsi-Kosala, chỉ một mình vua Pasenadi của xứ Kosala nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy có phải là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào vua Pasenadi của xứ Kosala, tức là chính ông và những người khác, hay không?'

๕๑๑. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ; ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ, โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ [Pg.218] วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย…เป… กริสฺสตี’’ติ. เอวํวาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา.

511. Này Lohicca, như vậy, người nào nói rằng: 'Bà-la-môn Lohicca cai quản làng Sālavatikā; tất cả lợi tức phát sanh từ Sālavatikā, chỉ một mình bà-la-môn Lohicca nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào ông. Khi là người gây chướng ngại, người ấy không có lòng thương tưởng đến lợi ích; đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm thù nghịch được thiết lập; khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến. Cũng thế ấy, này Lohicca, người nào nói rằng: 'Ở đây, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp thì không nên thuyết giảng cho người khác. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác? Ví như người kia chặt đứt dây trói cũ rồi lại tạo ra dây trói mới... (v.v.)... Vì người khác có thể làm gì được cho người khác?' Người nói như vậy là người gây chướng ngại cho các thiện gia nam tử, những người nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết mà chứng đắc được sự thù thắng cao thượng như thế này, tức là họ thực chứng được quả Tu-đà-hoàn, thực chứng được quả Tư-đà-hàm, thực chứng được quả A-na-hàm, thực chứng được quả A-la-hán; và cũng là người gây chướng ngại cho những vị đang làm cho các thai tạng cõi trời được viên mãn để tái sanh vào các cảnh giới chư thiên. Khi là người gây chướng ngại, người ấy không có lòng thương tưởng đến lợi ích; đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm thù nghịch được thiết lập; khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến. Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.

๕๑๒. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม…เป… กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ, เอวํ วาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ. เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา.

512. “Này Lohicca, ví như có người nói như sau: ‘Vua Pasenadi xứ Kosala cai trị xứ Kāsi và Kosala; tất cả thuế má thu được từ xứ Kāsi và Kosala, chỉ một mình vua Pasenadi xứ Kosala nên hưởng, không nên cho người khác.’ Người nói như vậy là người gây trở ngại cho những ai sống nương nhờ vào vua Pasenadi xứ Kosala, tức là các ông và những người khác. Là người gây trở ngại, nên là người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác); người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác) thì tâm thù nghịch khởi lên; khi tâm thù nghịch khởi lên thì có tà kiến. Cũng vậy, này Lohicca, người nào nói như sau: ‘Ở đây, Sa-môn hay Bà-la-môn có thể chứng đắc thiện pháp; sau khi chứng đắc thiện pháp, không nên thuyết giảng cho người khác. Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ? Ví như... ... Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Người nói như vậy là người gây trở ngại cho những thiện nam tử, những người nhờ vào Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết mà chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, chứng ngộ được quả Tu-đà-hoàn, chứng ngộ được quả Tư-đà-hàm, chứng ngộ được quả A-na-hàm, và chứng ngộ được quả A-la-hán; và cho những người làm cho các thai tạng cõi trời được chín muồi để tái sanh vào các cõi trời. Là người gây trở ngại, nên là người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác); người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác) thì tâm thù nghịch khởi lên; khi tâm thù nghịch khởi lên thì có tà kiến. Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.”

ตโย โจทนารหา

Ba Vị Thầy Đáng Bị Khiển Trách

๕๑๓. ‘‘ตโย [Pg.219] โขเม, โลหิจฺจ, สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา; โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. กตเม ตโย? อิธ, โลหิจฺจ, เอกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต, ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม โอสกฺกนฺติยา วา อุสฺสกฺเกยฺย, ปรมฺมุขึ วา อาลิงฺเคยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ปฐโม สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา.

513. “Này Lohicca, có ba hạng đạo sư ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách những hạng đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi. Ba hạng đó là những ai? Này Lohicca, ở đây, có vị đạo sư xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy vị ấy vẫn chưa đạt được. Vị ấy, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: ‘Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.’ Các đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lắng tai, không khởi tâm muốn hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa Tôn giả, ngài đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy ngài vẫn chưa đạt được. Ngài, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: “Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.” Các đệ tử của ngài không muốn nghe, không lắng tai, không khởi tâm muốn hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Ví như một người đeo bám một người phụ nữ đang rút lui, hay ôm choàng một người phụ nữ đang quay mặt đi, ta nói rằng pháp tham lam xấu xa này cũng tương tự như vậy – người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ nhất ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách vị đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi.”

๕๑๔. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย, อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม สกํ เขตฺตํ โอหาย ปรํ เขตฺตํ นิทฺทายิตพฺพํ มญฺเญยฺย[Pg.220], เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ทุติโย สตฺถา, โย, โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา.

514. “Lại nữa, này Lohicca, ở đây, có vị đạo sư xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy vị ấy vẫn chưa đạt được. Vị ấy, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: ‘Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.’ Các đệ tử của vị ấy lắng nghe, lắng tai, khởi tâm muốn hiểu biết, và không đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa Tôn giả, ngài đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy ngài vẫn chưa đạt được. Ngài, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: “Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.” Các đệ tử của ngài lắng nghe, lắng tai, khởi tâm muốn hiểu biết, và không đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Ví như một người bỏ bê ruộng của mình mà lại nghĩ rằng nên đi nhổ cỏ cho ruộng người khác, ta nói rằng pháp tham lam xấu xa này cũng tương tự như vậy – người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ hai ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách vị đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi.”

๕๑๕. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ตติโย สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. อิเม โข, โลหิจฺจ, ตโย สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา, โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชาติ.

515. Này Lohicca, lại nữa, ở đời có một vị đạo sư, vì mục đích nào đó đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, và mục đích sa-môn ấy của vị ấy đã được thành tựu. Sau khi đã thành tựu mục đích sa-môn ấy, vị ấy thuyết pháp cho các đệ tử: ‘Điều này vì lợi ích cho các ngươi, điều này vì hạnh phúc cho các ngươi.’ Các đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lắng tai, không an trú tâm để hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của đạo sư. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa ngài, vì mục đích nào đó ngài đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, và mục đích sa-môn ấy của ngài đã được thành tựu. Sau khi đã thành tựu mục đích sa-môn ấy, ngài thuyết pháp cho các đệ tử: ‘Điều này vì lợi ích cho các ngươi, điều này vì hạnh phúc cho các ngươi.’ Các đệ tử của ngài không muốn nghe, không lắng tai, không an trú tâm để hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của đạo sư. Ví như một người chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu xa. Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ ba ở trên đời đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi. Này Lohicca, đây là ba hạng đạo sư ở trên đời đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách những vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi.

นโจทนารหสตฺถุ

Vị Đạo Sư Không Đáng Bị Khiển Trách

๕๑๖. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, โกจิ สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ?

516. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch với Đức Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có vị đạo sư nào ở trên đời không đáng bị khiển trách không?’ ‘Này Lohicca, có vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách.’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị đạo sư nào ở trên đời không đáng bị khiển trách?’

‘‘อิธ, โลหิจฺจ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โลหิจฺจ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน [Pg.221] โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห. โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา’’ติ.

‘Này Lohicca, ở đây, Như Lai xuất hiện trên đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác... (nên được diễn giải chi tiết như trong kinh Sa Môn Quả). Này Lohicca, như vậy vị tỳ khưu được đầy đủ giới hạnh... cho đến... chứng và trú thiền thứ nhất... Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... cho đến... thiền thứ hai... cho đến... thiền thứ ba... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách, và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... cho đến... Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách, và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... vị ấy biết rõ: ‘Không còn một trạng thái nào khác sau đời này nữa.’ Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi.’

๕๑๗. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, ปุริโส ปุริสํ นรกปปาตํ ปตนฺตํ เกเสสุ คเหตฺวา อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐเปยฺย, เอวเมวาหํ โภตา โคตเมน นรกปปาตํ ปปตนฺโต อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐาปิโต. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

517. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch với Đức Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, ví như một người nắm tóc kéo một người khác đang rơi xuống vực thẳm của địa ngục lên và đặt người ấy trên đất liền, cũng vậy, con đang rơi xuống vực thẳm của địa ngục đã được Tôn giả Gotama kéo lên và đặt trên đất liền. Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam, đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’

โลหิจฺจสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทฺวาทสมํ.

Kinh Lohicca, thứ mười hai, kết thúc.

๑๓. เตวิชฺชสุตฺตํ

13. Kinh Tevijja

๕๑๘. เอวํ [Pg.222] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน มนสากฏํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน.

518. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, và đã đến một làng Bà-la-môn của người Kosala tên là Manasākaṭa. Tại đó, Đức Thế Tôn trú ở Manasākaṭa, trong một khu rừng xoài bên bờ sông Aciravatī, về phía bắc của Manasākaṭa.

๕๑๙. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา มนสากเฏ ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ – จงฺกี พฺราหฺมโณ ตารุกฺโข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ พฺราหฺมโณ ชาณุโสณิ พฺราหฺมโณ โตเทยฺโย พฺราหฺมโณ อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา.

519. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị Bà-la-môn đại phú, rất nổi tiếng, đang cư ngụ tại Manasākaṭa, đó là: Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, Bà-la-môn Todeyya, và các vị Bà-la-môn đại phú nổi tiếng khác.

๕๒๐. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชานํ มาณวานํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโชปิ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. เนว โข อสกฺขิ วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ภารทฺวาโช มาณโวปิ วาเสฏฺฐํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ.

520. Khi ấy, trong lúc hai thanh niên Bà-la-môn Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang đi kinh hành tới lui để dãn gân cốt, một cuộc thảo luận đã khởi lên về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Khi ấy, thanh niên Vāseṭṭha đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Thanh niên Bhāradvāja cũng nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Thanh niên Vāseṭṭha đã không thể thuyết phục được thanh niên Bhāradvāja, và thanh niên Bhāradvāja cũng không thể thuyết phục được thanh niên Vāseṭṭha.

๕๒๑. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ โข, ภารทฺวาช, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา [Pg.223] เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’ติ. อายาม, โภ ภารทฺวาช, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ สมณํ โคตมํ ปุจฺฉิสฺสาม. ยถา โน สมโณ โคตโม พฺยากริสฺสติ, ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ภารทฺวาโช มาณโว วาเสฏฺฐสฺส มาณวสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

521. Khi ấy, thanh niên Vāseṭṭha gọi thanh niên Bhāradvāja: ‘Này Bhāradvāja, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang trú tại Manasākaṭa, ở phía bắc Manasākaṭa, bên bờ sông Aciravatī, trong một khu rừng xoài. Tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến nơi Sa-môn Gotama đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama về vấn đề này. Sa-môn Gotama sẽ trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.’ Thanh niên Bhāradvāja đã trả lời thanh niên Vāseṭṭha: ‘Thưa vâng, Tôn giả.’

มคฺคามคฺคกถา

Thảo luận về chánh đạo và tà đạo

๕๒๒. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อหํ เอวํ วทามิ – ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’ติ. เอตฺถ, โภ โคตม, อตฺเถว วิคฺคโห, อตฺถิ วิวาโท, อตฺถิ นานาวาโท’’ติ.

522. Khi ấy, hai thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đã đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã cùng Đức Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Vāseṭṭha đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, trong lúc chúng con đang đi kinh hành tới lui để dãn gân cốt, một cuộc thảo luận đã khởi lên về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Con đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Thanh niên Bhāradvāja đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề này, có sự bất đồng, có sự tranh luận, có sự khác biệt quan điểm.’

๕๒๓. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ตฺวํ เอวํ วเทสิ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. อถ กิสฺมึ ปน โว, วาเสฏฺฐ, วิคฺคโห, กิสฺมึ วิวาโท, กิสฺมึ นานาวาโท’’ติ?

523. ‘Này Vāseṭṭha, có phải ngươi đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Và thanh niên Bhāradvāja đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Vậy thì, này Vāseṭṭha, các ngươi bất đồng về điều gì, tranh luận về điều gì, khác biệt quan điểm về điều gì?’

๕๒๔. ‘‘มคฺคามคฺเค, โภ โคตม. กิญฺจาปิ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย.

524. ‘Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù các Bà-la-môn tuyên thuyết nhiều con đường khác nhau, như các Bà-la-môn Addhariyā, các Bà-la-môn Tittiriyā, các Bà-la-môn Chandokā, các Bà-la-môn Bavhārijjhā, nhưng tất cả những con đường ấy đều là con đường giải thoát, đều đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên.’

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.224], โภ โคตม, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร พหูนิ เจปิ นานามคฺคานิ ภวนฺติ, อถ โข สพฺพานิ ตานิ คามสโมสรณานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, โภ โคตม, กิญฺจาปิ พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

‘Thưa Tôn giả Gotama, ví như gần một ngôi làng hoặc một thị trấn, có thể có nhiều con đường khác nhau, nhưng tất cả chúng đều dẫn đến ngôi làng ấy; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, mặc dù các Bà-la-môn tuyên thuyết nhiều con đường khác nhau, như các Bà-la-môn Addhariyā, các Bà-la-môn Tittiriyā, các Bà-la-môn Chandokā, các Bà-la-môn Bavhārijjhā, nhưng tất cả những con đường ấy đều là con đường giải thoát, đều đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên.’

วาเสฏฺฐมาณวานุโยโค

Chất vấn thanh niên Vāseṭṭha

๕๒๕. ‘‘นิยฺยนฺตีติ วาเสฏฺฐ วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตี’’ติ, โภ โคตม, วทามิ’’.

525. ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’ ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’ ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

‘Này Vāseṭṭha, trong số các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có Bà-la-môn nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

‘Này Vāseṭṭha, trong số các vị thầy của các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có vị thầy nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

‘Này Vāseṭṭha, trong số các vị thầy của các vị thầy của các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có vị nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

‘Này Vāseṭṭha, trong số các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, cho đến bảy đời tổ sư, có vị nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’

๕๒๖. ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, เยปิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ. เตปิ เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

526. Này Vāseṭṭha, lại nữa, những vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, cụ thể là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Những vị ấy có nói như vầy chăng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, nơi nào có Phạm Thiên, con đường nào dẫn đến Phạm Thiên, hoặc nơi nào Phạm Thiên ở’?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

๕๒๗. ‘‘อิติ [Pg.225] กิร, วาเสฏฺฐ, นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’’ติ.

527. Này Vāseṭṭha, như vậy, nghe nói rằng trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị Bà-la-môn nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị thầy nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị thầy của thầy nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, cho đến bảy đời thầy tổ, không có ai đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Và nghe nói rằng, những vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, cụ thể là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, những vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, nơi nào có Phạm Thiên, con đường nào dẫn đến Phạm Thiên, hoặc nơi nào Phạm Thiên ở’. Thế mà các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda ấy lại nói như vầy: ‘Vị mà chúng tôi không biết, vị mà chúng tôi không thấy, chúng tôi lại chỉ dạy con đường để được đồng hành với vị ấy. Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với Phạm Thiên’.”

๕๒๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

528. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành lời nói không có cơ sở hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành lời nói không có cơ sở.”

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, việc các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda ấy lại chỉ dạy con đường để được đồng hành với vị mà họ không biết, họ không thấy, rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với Phạm Thiên’, điều này không thể xảy ra.

๕๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณิ ปรมฺปรสํสตฺตา ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณูปมํ มญฺเญ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ, ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เตสมิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ หสฺสกญฺเญว สมฺปชฺชติ, นามกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ริตฺตกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ตุจฺฉกญฺเญว สมฺปชฺชติ.

529. Này Vāseṭṭha, ví như một hàng người mù níu lấy nhau, người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cùng cũng không thấy. Này Vāseṭṭha, cũng vậy, Ta cho rằng lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda cũng giống như hàng người mù; người đầu tiên cũng không thấy, người ở giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy. Lời nói này của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành đáng chê cười, trở thành chỉ là danh nghĩa, trở thành trống rỗng, trở thành vô ích.

๕๓๐. ‘‘ตํ [Pg.226] กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ?

530. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác có thấy mặt trăng và mặt trời không? Và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ có cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau không?”

‘‘เอวํ, โภ โคตม, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ.

Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy. Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác đều thấy mặt trăng và mặt trời. Và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau.”

๕๓๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, ปโหนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

531. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác thấy mặt trăng và mặt trời, và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau. Vậy các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda có khả năng chỉ dạy con đường để được đồng hành với mặt trăng và mặt trời rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với mặt trăng và mặt trời’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.”

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, เตสมฺปิ นปฺปโหนฺติ จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ.

Này Vāseṭṭha, như vậy, nghe nói rằng, các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác thấy mặt trăng và mặt trời, và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau, nhưng ngay cả đối với những vị này, họ cũng không có khả năng chỉ dạy con đường để được đồng hành với mặt trăng và mặt trời rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với mặt trăng và mặt trời’.”

๕๓๒. ‘‘อิติ ปน น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว [Pg.227] เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

532. ‘Sự thật là các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy của các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy cho đến bảy đời của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Và sự thật là các vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, như là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng đã không nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, Phạm Thiên ở đâu, do đâu mà có Phạm Thiên, hay nơi nào có Phạm Thiên.’ Thế mà các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy lại nói như sau: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được làm bạn với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp này, con đường trực tiếp này, con đường dẫn đến giải thoát này, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên.’

๕๓๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

533. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ.’

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

‘Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, việc các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy chỉ dạy một con đường để được làm bạn với vị mà họ không biết, không thấy, rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng tắp, đây là con đường trực tiếp, con đường dẫn đến giải thoát, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên,’ – điều này không thể xảy ra.

ชนปทกลฺยาณีอุปมา

Ví dụ về người đẹp nhất xứ

๕๓๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ, ตํ กาเมมี’’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย.

534. ‘Này Vāseṭṭha, ví như có một người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi yêu mến người phụ nữ đẹp nhất ở xứ này.’ Người ta có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, yêu mến đó, bạn có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Không.’

‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย.

‘Người ta có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, yêu mến đó, bạn có biết cô ấy tên gì, thuộc dòng họ nào không; hoặc cô ấy cao, thấp, hay tầm thước; da đen, da vàng, hay da ngăm ngăm không; hoặc cô ấy ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Không.’ Người ta lại có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, vậy là bạn mong muốn, yêu mến người mà bạn không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Vâng.’

๕๓๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

535. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.’

๕๓๖. ‘‘เอวเมว [Pg.228] โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

536. ‘Này Vāseṭṭha, cũng tương tự như vậy, sự thật là các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đã không tận mắt thấy Phạm Thiên, sự thật là các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên, sự thật là các vị thầy của các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy cho đến bảy đời của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Và sự thật là các vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, như là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng đã không nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, Phạm Thiên ở đâu, do đâu mà có Phạm Thiên, hay nơi nào có Phạm Thiên.’ Thế mà các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy lại nói như sau: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được làm bạn với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp này, con đường trực tiếp này, con đường dẫn đến giải thoát này, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên.’

๕๓๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

537. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ.’

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายาติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

นิสฺเสณีอุปมา

Ví dụ về cái thang

๕๓๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย – ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ – ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย [Pg.229] วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย.

538. Này Vāseṭṭha, ví như có người đàn ông dựng một cái thang ở ngã tư đường để trèo lên một tòa lâu đài. Người ta có thể hỏi anh ta như vầy: ‘Này ông kia, ông đang dựng thang để trèo lên tòa lâu đài nào vậy, ông có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hay hướng nam, hay hướng tây, hay hướng bắc, nó cao, hay thấp, hay vừa phải không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không’.

‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ, น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย.

Người ta có thể hỏi anh ta như vầy: ‘Này ông kia, vậy là ông đang dựng thang để trèo lên một tòa lâu đài mà ông không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng’.

๕๓๙. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

539. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ không? Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Nếu sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.

๕๔๐. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมาติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม, อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

540. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, nghe nói rằng không có vị Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị thầy nào của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị thầy của các vị thầy của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị nào trong dòng dõi các vị thầy cho đến bảy đời của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Và cả những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà, những người sáng tác và truyền dạy các câu thần chú – mà ngày nay các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà vẫn còn tụng đọc, truyền lại, và lặp lại những gì đã được nói, dạy lại những gì đã được dạy – tức là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng không nói rằng: ‘Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, do đâu, hay nơi nào.’ Thế mà các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy lại nói rằng: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được đồng trú với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp, con đường chân chính, đưa người thực hành đến chỗ đồng trú với Phạm thiên’.

๕๔๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

541. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, có phải lời nói của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà trở thành vô căn cứ không? Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Nếu sự việc là như vậy, lời nói của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà trở thành vô căn cứ.

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน [Pg.230] นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสพฺยตายาติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

Lành thay, Vāseṭṭha. Này Vāseṭṭha, việc các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy lại chỉ dạy một con đường để được đồng trú với vị mà họ không biết, không thấy, và nói rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng tắp, con đường chân chính, đưa người thực hành đến chỗ đồng trú với Phạm thiên,’ – điều này không thể xảy ra.

อจิรวตีนทีอุปมา

Ví dụ về sông Aciravatī

๕๔๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ฐิโต ปาริมํ ตีรํ อวฺเหยฺย – ‘‘เอหิ ปาราปารํ, เอหิ ปาราปาร’’นฺติ.

542. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này nước đầy tới bờ, đến nỗi con quạ có thể đứng trên bờ mà uống được. Rồi có một người muốn qua bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, đi đến bờ bên kia, muốn vượt qua, anh ta đến. Đứng ở bờ bên này, anh ta gọi bờ bên kia: ‘Hãy lại đây, bờ bên kia! Hãy lại đây, bờ bên kia!’

๕๔๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ ตสฺส ปุริสสฺส อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา อจิรวติยา นทิยา ปาริมํ ตีรํ โอริมํ ตีรํ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

543. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì lý do người đàn ông ấy gọi, hay van xin, hay mong ước, hay hoan hỷ mà bờ bên kia của sông Aciravatī sẽ đi đến bờ bên này không? Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.

๕๔๔. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา เอวมาหํสุ – ‘‘อินฺทมวฺหยาม, โสมมวฺหยาม, วรุณมวฺหยาม, อีสานมวฺหยาม, ปชาปติมวฺหยาม, พฺรหฺมมวฺหยาม, มหิทฺธิมวฺหยาม, ยมมวฺหยามา’’ติ.

544. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà, trong khi từ bỏ những pháp làm nên một vị Bà-la-môn và thực hành những pháp không làm nên một vị Bà-la-môn, lại nói rằng: ‘Chúng ta kêu gọi Inda, chúng ta kêu gọi Soma, chúng ta kêu gọi Varuṇa, chúng ta kêu gọi Īsāna, chúng ta kêu gọi Pajāpati, chúng ta kêu gọi Brahmā, chúng ta kêu gọi Mahiddhi, chúng ta kêu gọi Yama’.

‘‘เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

Này Vāseṭṭha, việc các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy, trong khi từ bỏ những pháp làm nên một vị Bà-la-môn và thực hành những pháp không làm nên một vị Bà-la-môn, lại có thể vì lý do gọi, hay van xin, hay mong ước, hay hoan hỷ mà sau khi thân hoại mạng chung sẽ được đồng trú với Phạm thiên – điều này không thể xảy ra.

๕๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ทฬฺหาย อนฺทุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พทฺโธ.

545. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này nước đầy tới bờ, đến nỗi con quạ có thể đứng trên bờ mà uống được. Rồi có một người muốn qua bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, đi đến bờ bên kia, muốn vượt qua, anh ta đến. Anh ta bị trói chặt tay ra sau lưng bằng một sợi dây thừng chắc chắn ở bờ bên này.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ โส ปุริโส อจิรวติยา นทิยา โอริมา ตีรา ปาริมํ ตีรํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Người đàn ông ấy có thể đi từ bờ bên này của sông Aciravatī đến bờ bên kia được không? Thưa Tôn giả Gotama, không thể được.

๕๔๖. ‘‘เอวเมว [Pg.231] โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา.

546. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, năm loại dục lạc này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là dây thừng, cũng được gọi là xiềng xích. Năm loại nào? Các sắc do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Các tiếng do tai nhận biết... các mùi do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.

‘‘อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. อิเม โข วาเสฏฺฐ ปญฺจ กามคุเณ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจ กามคุเณ คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺตา กามนฺทุพนฺธนพทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

Này Vāseṭṭha, năm dục trưởng dưỡng này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là cùm chân, cũng được gọi là xiềng xích. Này Vāseṭṭha, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda này tham đắm, say mê, chìm đắm, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự xuất ly, mà hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda ấy, trong khi từ bỏ các pháp tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, và trong khi thực hành các pháp không tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, lại tham đắm, say mê, chìm đắm, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự xuất ly, mà hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng, bị trói buộc bởi cùm chân và xiềng xích của dục lạc, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên, trường hợp này không thể xảy ra.

๕๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร สสีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺเชยฺย.

547. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này đầy nước, bằng phẳng với bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông đến, muốn đến bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, mong đến bờ bên kia, muốn vượt qua bờ bên kia. Người ấy trùm kín cả đầu rồi nằm xuống ở bờ bên này.

Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Người đàn ông ấy có thể từ bờ bên này của sông Aciravatī đi đến bờ bên kia không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được."

๕๔๘. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ. อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ.

548. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, năm triền cái này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là sự trói buộc, cũng được gọi là sự bao trùm. Năm loại nào? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi. Này Vāseṭṭha, năm triền cái này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là sự trói buộc, cũng được gọi là sự bao trùm.

๕๔๙. ‘‘อิเมหิ โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจหิ นีวรเณหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย [Pg.232] ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจหิ นีวรเณหิ อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

549. Này Vāseṭṭha, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda bị năm triền cái này che đậy, bao phủ, trói buộc, bao trùm. Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda ấy, trong khi từ bỏ các pháp tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, và trong khi thực hành các pháp không tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, bị năm triền cái này che đậy, bao phủ, trói buộc, bao trùm, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên, trường hợp này không thể xảy ra.

สํสนฺทนกถา

Bài thuyết giảng về sự tương hợp

๕๕๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ, สปริคฺคโห วา พฺรหฺมา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’.

550. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các Bà la môn già cả, lớn tuổi, là thầy và thầy của thầy nói như thế nào: Phạm thiên có sở hữu hay không có sở hữu?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có sở hữu." "Có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm sân hận." "Có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm ác ý." "Có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm ô nhiễm." "Có tự chủ hay không tự chủ?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tự chủ."

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา วา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคหา วา’’ติ? ‘‘สปริคฺคหา, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺตา วา อเวรจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สเวรจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา วา อพฺยาปชฺชจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘อวสวตฺตี, โภ โคตม’’.

Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu hay không có sở hữu?" "Thưa Tôn giả Gotama, có sở hữu." "Có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm sân hận." "Có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm ác ý." "Có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm ô nhiễm." "Có tự chủ hay không tự chủ?" "Thưa Tôn giả Gotama, không tự chủ."

๕๕๑. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข สปริคฺคหานํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

551. Này Vāseṭṭha, như vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu, còn Phạm thiên không có sở hữu. Vậy thì các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu có thể tương hợp hay hòa hợp với Phạm thiên không có sở hữu không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được." "Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên không có sở hữu, trường hợp này không thể xảy ra.

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สเวรจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… สพฺยาปชฺชจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… สํกิลิฏฺฐจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… อวสวตฺตี เตวิชฺชา [Pg.233] พฺราหฺมณา วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข อวสวตฺตีนํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, อวสวตฺตี เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

Này Vāseṭṭha, như vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm sân hận, còn Phạm thiên không có tâm sân hận... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm ác ý, còn Phạm thiên không có tâm ác ý... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm ô nhiễm, còn Phạm thiên không có tâm ô nhiễm... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ, còn Phạm thiên có tự chủ. Vậy thì các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ có thể tương hợp hay hòa hợp với Phạm thiên có tự chủ không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được." "Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên có tự chủ, trường hợp này không thể xảy ra.

๕๕๒. ‘‘อิธ โข ปน เต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาสีทิตฺวา สํสีทนฺติ, สํสีทิตฺวา วิสารํ ปาปุณนฺติ, สุกฺขตรํ มญฺเญ ตรนฺติ. ตสฺมา อิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เตวิชฺชาอิริณนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาวิวนนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาพฺยสนนฺติปิ วุจฺจตี’’ติ.

552. Này Vāseṭṭha, ở đây, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda, sau khi ngồi xuống, họ bị chìm đắm; sau khi bị chìm đắm, họ đi đến sự hủy hoại. Ta nghĩ rằng họ đang cố vượt qua một vùng đất khô cằn. Do đó, ba tập Veda của các Bà la môn này được gọi là vùng hoang địa ba Veda, cũng được gọi là vùng hoang dã ba Veda, cũng được gọi là sự hủy hoại ba Veda.

๕๕๓. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ ชานาตี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ. อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม, อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ.

553. Khi được nói như vậy, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe rằng: 'Sa môn Gotama biết con đường để cộng trú với Phạm thiên.'' 'Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Làng Manasākaṭa có gần đây không, làng Manasākaṭa có không xa đây không?' 'Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy, làng Manasākaṭa gần đây, làng Manasākaṭa không xa đây.'

๕๕๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อิธสฺส ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ. ตเมนํ มนสากฏโต ตาวเทว อวสฏํ มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุจฺเฉยฺยุํ. สิยา นุ โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อมุ หิ, โภ โคตม, ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ, ตสฺส สพฺพาเนว มนสากฏสฺส มคฺคานิ สุวิทิตานี’’ติ.

554. “Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một người được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa. Người ấy vừa mới rời khỏi Manasākaṭa thì có người hỏi đường đến Manasākaṭa. Này Vāseṭṭha, người ấy, được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, khi được hỏi đường đến Manasākaṭa, có thể nào lại có sự chậm trễ hay do dự chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, không thể có chuyện đó.” “Vì sao vậy?” “Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, nên tất cả các con đường của Manasākaṭa đều được người ấy biết rõ.”

‘‘สิยา โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา, น ตฺเวว ตถาคตสฺส พฺรหฺมโลเก วา พฺรหฺมโลกคามินิยา วา ปฏิปทาย ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา. พฺรหฺมานํ จาหํ, วาเสฏฺฐ, ปชานามิ พฺรหฺมโลกญฺจ พฺรหฺมโลกคามินิญฺจ ปฏิปทํ, ยถา ปฏิปนฺโน จ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน, ตญฺจ ปชานามี’’ติ.

“Này Vāseṭṭha, người ấy, được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, khi được hỏi đường đến Manasākaṭa, có thể có sự chậm trễ hay do dự; nhưng đối với Như Lai, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay con đường đưa đến Phạm thiên giới, thì không thể nào có sự chậm trễ hay do dự. Này Vāseṭṭha, Ta biết rõ về Phạm thiên, về Phạm thiên giới, và về con đường đưa đến Phạm thiên giới. Và Ta cũng biết rõ người đã thực hành như thế nào để được sanh vào Phạm thiên giới.”

๕๕๕. เอวํ [Pg.234] วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตี’’ติ. ‘‘สาธุ โน ภวํ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุ อุลฺลุมฺปตุ ภวํ โคตโม พฺราหฺมณึ ปช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, วาเสฏฺฐ, สุณาหิ; สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ โภ’’ติ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

555. Khi được nói như vậy, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe rằng: ‘Sa-môn Gotama thuyết giảng con đường để được chung sống với Phạm thiên.’ Lành thay, mong Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho chúng con con đường để được chung sống với Phạm thiên. Mong Tôn giả Gotama hãy cứu vớt chúng sanh Bà-la-môn.” “Vậy thì, này Vāseṭṭha, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” thanh niên Vāseṭṭha vâng đáp Thế Tôn.

พฺรหฺมโลกมคฺคเทสนา

Thuyết giảng về con đường đến Phạm thiên giới

๕๕๖. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, วาเสฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

556. Thế Tôn nói điều này: “Này Vāseṭṭha, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác… (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này Vāseṭṭha, như vậy vị Tỳ-kheo đầy đủ giới hạnh… Vị ấy, khi thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân, hân hoan sanh khởi; do hân hoan nên hỷ sanh; do ý hoan hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên cảm nhận được lạc; do có lạc nên tâm được định tĩnh.

‘‘โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

“Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân.

‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย; เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยมฺปิ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค.

“Này Vāseṭṭha, ví như một người thổi tù và có sức mạnh, có thể không khó khăn gì làm cho tiếng tù và vang khắp bốn phương; cũng vậy, này Vāseṭṭha, khi tâm giải thoát bằng từ được tu tập như vậy, nghiệp nào đã được làm có giới hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này Vāseṭṭha, đây cũng là con đường để được chung sống với Phạm thiên.

‘‘ปุน จปรํ, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

“Lại nữa, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo an trú với tâm câu hữu với bi… (như trên)… với tâm câu hữu với hỷ… (như trên)… với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.235], วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยํ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค.

“Này Vāseṭṭha, ví như một người thổi tù và có sức mạnh, có thể không khó khăn gì làm cho tiếng tù và vang khắp bốn phương. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, khi tâm giải thoát bằng xả được tu tập như vậy, nghiệp nào đã được làm có giới hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này Vāseṭṭha, đây là con đường để được chung sống với Phạm thiên.

๕๕๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, เอวํวิหารี ภิกฺขุ สปริคฺคโห วา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’.

557. “Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Vị Tỳ-kheo an trú như vậy là có sở hữu hay không có sở hữu?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có sở hữu.” “Là có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm sân hận.” “Là có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm ác ý.” “Là có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm ô nhiễm.” “Là có tự chủ hay không có tự chủ?” “Thưa Tôn giả Gotama, là có tự chủ.”

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อปริคฺคโห ภิกฺขุ, อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข อปริคฺคหสฺส ภิกฺขุโน อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต วาเสฏฺฐ อปริคฺคโห ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตี’’ติ, ฐานเมตํ วิชฺชติ.

“Như vậy, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có sở hữu, và Phạm thiên cũng không có sở hữu. Vậy vị Tỳ-kheo không có sở hữu có hòa hợp và tương ứng với Phạm thiên không có sở hữu chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có ạ.” “Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có sở hữu ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được chung sống với Phạm thiên không có sở hữu, trường hợp này có thể xảy ra.”

๕๕๘. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อเวรจิตฺโต ภิกฺขุ, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… อพฺยาปชฺชจิตฺโต ภิกฺขุ, อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุ, อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… วสวตฺตี ภิกฺขุ, วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข วสวตฺติสฺส ภิกฺขุโน วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต, วาเสฏฺฐ, วสวตฺตี ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตีติ, ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ.

558. “Như vậy, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có tâm sân hận, và Phạm thiên cũng không có tâm sân hận… (như trên)… vị Tỳ-kheo không có tâm ác ý, và Phạm thiên cũng không có tâm ác ý… vị Tỳ-kheo không có tâm ô nhiễm, và Phạm thiên cũng không có tâm ô nhiễm… vị Tỳ-kheo có tự chủ, và Phạm thiên cũng có tự chủ. Vậy vị Tỳ-kheo có tự chủ có hòa hợp và tương ứng với Phạm thiên có tự chủ chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có ạ.” “Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo có tự chủ ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được chung sống với Phạm thiên có tự chủ, trường hợp này có thể xảy ra.”

๕๕๙. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต[Pg.236]. เอเต มยํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉาม, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ.

559. Khi được nói như vậy, các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đã bạch với Đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp xuống, hay mở ra vật bị che đậy, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem ngọn đèn dầu vào trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những người có mắt sẽ thấy các sắc.’ Cũng vậy, Tôn giả Gotama đã thuyết giảng Chánh Pháp bằng nhiều phương tiện. Chúng con đây xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận chúng con là những người cận sự nam đã quy y Tam Bảo trọn đời kể từ hôm nay.”

เตวิชฺชสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เตรสมํ.

Kinh Tevijja, kinh thứ mười ba, đã kết thúc.

สีลกฺขนฺธวคฺโค นิฏฺฐิโต.

Phẩm Giới Uẩn đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Đây là phần tóm lược –

พฺรหฺมาสามญฺญอมฺพฏฺฐ,โสณกูฏมหาลิชาลินี;

สีหโปฏฺฐปาทสุโภ เกวฏฺโฏ,โลหิจฺจเตวิชฺชา เตรสาติ.

Kinh Phạm Võng, Sa Môn Quả, Ambaṭṭha, Soṇadaṇḍa, Kūṭadanta, Mahāli, Jāliya; Sư Tử Hống, Poṭṭhapāda, Subha, Kevaṭṭa, Lohicca, và Tevijja là mười ba kinh.

สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Thánh điển về Phẩm Giới Uẩn đã kết thúc.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. ทีฆนิกาโย Kinh Trường Bộ สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ Phẩm Giới Uẩn ๑. พฺรหฺมชาลสุตฺตํ 1. Kinh Phạm Võng ปริพฺพาชกกถา Câu chuyện về các du sĩ ๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ สทฺธึ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺร สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. 1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành trên con đường dài giữa thành Vương Xá và Nāḷandā, cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị. Du sĩ Suppiya cũng đang du hành trên con đường dài giữa thành Vương Xá và Nāḷandā, cùng với người đệ tử là thanh niên Brahmadatta. Bấy giờ, du sĩ Suppiya dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu. ๒. อถ โข ภควา อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺรปิ สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส [Pg.2] อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา วิหรนฺติ. 2. Rồi đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ khưu đến nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā để nghỉ lại một đêm. Du sĩ Suppiya cũng cùng với người đệ tử là thanh niên Brahmadatta đến nhà nghỉ của vua ở Ambalaṭṭhikā để nghỉ lại một đêm. Ngay tại nơi đó, du sĩ Suppiya cũng dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này đã trú ngụ với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp. ๓. อถ โข สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. 3. Rồi, vào lúc rạng đông, khi nhiều vị Tỳ khưu đã thức dậy và đang ngồi tụ họp trong pháp đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Thật hy hữu, chư hiền; thật vi diệu, chư hiền! Đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã khéo thấu triệt khuynh hướng đa dạng của chúng sanh. Vị du sĩ Suppiya này dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu.' ๔. อถ โข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวา เยน มณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กายนุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? เอวํ วุตฺเต เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต [Pg.3] อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’ติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ. 4. Rồi đức Thế Tôn, biết được cuộc nói chuyện này của các Tỳ khưu ấy, đã đi đến pháp đường. Đến nơi, ngài ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu, các ông đang ngồi tụ họp với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện dở dang của các ông là gì?' Khi được nói như vậy, các Tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, ở đây, vào lúc rạng đông, khi chúng con đã thức dậy và đang ngồi tụ họp trong pháp đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Thật hy hữu, chư hiền; thật vi diệu, chư hiền! Đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, đã khéo thấu triệt khuynh hướng đa dạng của chúng sanh. Vị du sĩ Suppiya này dùng nhiều phương cách để nói lời chê bai đức Phật, chê bai Pháp, chê bai Tăng; còn người đệ tử của du sĩ Suppiya là thanh niên Brahmadatta lại dùng nhiều phương cách để nói lời tán thán đức Phật, tán thán Pháp, tán thán Tăng. Như vậy, cả hai thầy trò này, với lời nói trái ngược nhau một cách trực tiếp, đã đi theo sau lưng đức Thế Tôn và chúng Tỳ khưu.' Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dở dang của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.' ๕. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อาฆาโต น อปฺปจฺจโย น เจตโส อนภิรทฺธิ กรณียา. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, อปิ นุ ตุมฺเห ปเรสํ สุภาสิตํ ทุพฺภาสิตํ อาชาเนยฺยาถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ อภูตํ อภูตโต นิพฺเพเฐตพฺพํ – ‘อิติเปตํ อภูตํ, อิติเปตํ อตจฺฉํ, นตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, น จ ปเนตํ อมฺเหสุ สํวิชฺชตี’ติ. 5. “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi không nên phẫn uất, không nên bất mãn, không nên có tâm không hoan hỷ. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi tức giận hay không hài lòng, thì chính các ngươi sẽ gặp chướng ngại. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi tức giận hay không hài lòng, liệu các ngươi có thể biết được lời nói của người khác là khéo nói hay vụng nói chăng?” “Bạch Thế Tôn, không thể được.” “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời không tán thán về Ta, nói lời không tán thán về Pháp, hay nói lời không tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi phải giải thích điều không thật là không thật rằng: ‘Vì lý do này, điều này là không thật; vì lý do này, điều này là không đúng sự thật; điều này không có nơi chúng tôi, và quả thật điều này không tồn tại nơi chúng tôi’.” ๖. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท น โสมนสฺสํ น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณียํ. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ อานนฺทิโน สุมนา อุปฺปิลาวิตา ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ ภูตํ ภูตโต ปฏิชานิตพฺพํ – ‘อิติเปตํ ภูตํ, อิติเปตํ ตจฺฉํ, อตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, สํวิชฺชติ จ ปเนตํ อมฺเหสู’ติ. 6. “Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi không nên hoan hỷ, không nên vui mừng, không nên có tâm phấn chấn. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, và nếu ở đây các ngươi hoan hỷ, vui mừng, phấn chấn, thì chính các ngươi sẽ gặp chướng ngại. Này các Tỳ khưu, nếu có người khác nói lời tán thán về Ta, nói lời tán thán về Pháp, hay nói lời tán thán về Tăng, thì ở đây các ngươi phải thừa nhận điều có thật là có thật rằng: ‘Vì lý do này, điều này là có thật; vì lý do này, điều này là đúng sự thật; điều này có nơi chúng tôi, và quả thật điều này tồn tại nơi chúng tôi’.” จูฬสีลํ Tiểu Giới ๗. ‘‘อปฺปมตฺตกํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. กตมญฺจ ตํ, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย? 7. “Này các Tỳ khưu, quả thật, đó chỉ là những điều nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là giới hạnh, mà một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói. Và này các Tỳ khưu, những điều nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là giới hạnh ấy là gì, mà một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói?” ๘. ‘‘‘ปาณาติปาตํ [Pg.4] ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม นิหิตทณฺโฑ, นิหิตสตฺโถ, ลชฺชี, ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 8. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã đặt trượng xuống, đã đặt vũ khí xuống, có lòng hổ thẹn, có lòng bi mẫn, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh và sinh vật.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ‘‘‘อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ‘‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี สมโณ โคตโม อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa việc dâm dục, là pháp của thế gian.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ๙. ‘‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺสา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 9. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, kết hợp sự thật, kiên định, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ‘‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย, อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe ở đây không nói ở kia để gây chia rẽ những người này, hoặc nghe ở kia không nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, là người hòa giải những kẻ chia rẽ, là người khuyến khích những người hòa hợp, thích thú trong sự hòa hợp, vui thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói lời tạo ra sự hòa hợp.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ‘‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác; nói những lời không tỳ vết, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người quý mến.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ‘‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิต’นฺติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. “‘Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói vô ích, tránh xa lời nói vô ích; nói đúng lúc, nói đúng sự thật, nói lời có ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật; nói lời đáng được ghi nhớ, đúng thời, có lý do, có giới hạn, liên hệ đến lợi ích.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật, một phàm phu khi nói lời tán thán Như Lai có thể nói như vậy. ๑๐. ‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา [Pg.5] ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว…เป…. 10. ‘Sa-môn Gotama tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối.’ – Này các Tỳ khưu, quả thật... (như trên)... ‘‘‘เอกภตฺติโก สมโณ โคตโม รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา…. “‘Sa-môn Gotama ăn một bữa, từ bỏ ăn ban đêm, tránh xa việc ăn phi thời... นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn là những chướng ngại... มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc trang điểm, trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, và thuốc xoa... อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa giường cao và giường lớn... ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận vàng và bạc... อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận ngũ cốc sống... อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận thịt sống... อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ... ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận nô tỳ nam và nô tỳ nữ... อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama tránh xa việc nhận dê và cừu... กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận gà, heo... หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận voi, bò, ngựa đực, ngựa cái... เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận ruộng nương, đất đai... ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc làm người đưa tin, làm sứ giả... กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc mua và bán... ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc gian lận trong cân đo, tiền bạc, và lường lận... อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม…. Sa-môn Gotama từ bỏ việc nhận hối lộ, lừa đảo, gian trá, và các hành vi quanh co... เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. Sa-môn Gotama từ bỏ việc chặt, giết, trói, cướp bóc trên đường, cướp phá làng mạc, và các hành vi bạo lực.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ. Tiểu Giới đã chấm dứt. มชฺฌิมสีลํ Trung Giới ๑๑. ‘‘‘ยถา [Pg.6] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ ; อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 11. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm phá hoại các loại hạt giống và cây cối, như là: hạt giống từ rễ, hạt giống từ thân, hạt giống từ đốt, hạt giống từ ngọn, và thứ năm là chính hạt giống; Sa-môn Gotama từ bỏ việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 12. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm tích trữ và sử dụng, như là: tích trữ thức ăn, tích trữ đồ uống, tích trữ vải vóc, tích trữ xe cộ, tích trữ giường nệm, tích trữ hương liệu, tích trữ vật thực. Sa-môn Gotama từ bỏ việc tích trữ và sử dụng như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 13. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm xem các buổi trình diễn làm trở ngại, như là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, hòa tấu, đánh trống, múa rối, các trò của người Chiên-đà-la, múa cột, rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, chọi gà, chọi cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, diễn tập quân sự, duyệt binh, dàn trận, xem các đạo quân. Sa-môn Gotama từ bỏ việc xem các buổi trình diễn làm trở ngại như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๔. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ [Pg.7] วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 14. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm vào các trò cờ bạc và tiêu khiển, là cơ sở của sự dễ duôi, như là: cờ tám ô, cờ mười ô, cờ trên không, trò đi vòng, trò tung hứng, trò xúc xắc, trò đánh gậy, trò vẽ tay, trò chơi với bi, trò thổi kèn lá, trò chơi với cày nhỏ, trò nhào lộn, trò chơi với chong chóng, trò chơi với đấu đong, trò chơi với xe nhỏ, trò chơi với cung nhỏ, trò đoán chữ, trò đọc suy nghĩ, trò giả dạng người tàn tật. Sa-môn Gotama từ bỏ các trò cờ bạc và tiêu khiển, là cơ sở của sự dễ duôi như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 15. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm sử dụng các loại giường ghế cao và sang trọng, như là: ghế quá khổ, giường có chân hình thú, thảm len lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm nhồi bông gòn, thảm len có hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai mặt, thảm len có lông một mặt, thảm thêu kim tuyến, thảm lụa, thảm len lớn đủ cho mười sáu vũ nữ, yên voi, yên ngựa, thảm lót xe, thảm da sơn dương, tấm trải bằng da nai hảo hạng, giường có lọng che và gối đỏ ở hai đầu. Sa-môn Gotama từ bỏ việc sử dụng các loại giường ghế cao và sang trọng như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 16. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn sống chuyên tâm vào việc trang điểm và tô điểm, là cơ sở của sự dễ duôi, như là: xoa bóp, mát-xa, tắm nước thơm, đấm bóp tay chân, soi gương, kẻ mắt, đeo vòng hoa, thoa hương, thoa phấn, bôi kem mặt, đeo vòng tay, búi tóc, mang gậy, mang ống thuốc, mang gươm, che dù, mang dép trang trí, đội khăn xếp, đeo ngọc, mang phất trần, mặc y phục trắng có tua dài. Sa-môn Gotama từ bỏ việc trang điểm và tô điểm, là cơ sở của sự dễ duôi như vậy.’ Này các Tỳ khưu, đó là cách mà một người phàm phu, khi nói lời tán thán Như Lai, có thể nói. ๑๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 17. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những câu chuyện vô ích như sau: chuyện vua chúa, chuyện trộm cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện kinh dị, chuyện chiến tranh, chuyện ăn uống, chuyện y phục, chuyện giường nệm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện bà con, chuyện xe cộ, chuyện làng xóm, chuyện thị tứ, chuyện thành phố, chuyện xứ sở, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người đã khuất, chuyện tào lao, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện thịnh suy. Sa môn Gotama từ bỏ những câu chuyện vô ích như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” ๑๘. ‘‘‘ยถา [Pg.8] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเรวจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉาวจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 18. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những cuộc tranh luận như sau: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi mới biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết được Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai, tôi mới thực hành đúng. Lời của tôi hợp lý, lời của ông không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lập luận mà ông dày công suy ngẫm đã bị đảo ngược. Luận điểm của ông đã bị bác bỏ. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi mà tìm cách gỡ lại luận điểm của mình, hoặc hãy gỡ rối đi nếu ông có thể.’ Sa môn Gotama từ bỏ những cuộc tranh luận như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” ๑๙. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ ‘‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 19. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc đưa tin và làm sứ giả như sau: cho vua chúa, cho các đại thần, cho các Sát đế lỵ, cho các Bà la môn, cho các gia chủ, cho các thanh niên, với những lời nhắn như: ‘Hãy đi đến nơi này, hãy từ nơi kia đến, hãy mang cái này đi, hãy mang cái kia từ nơi đó về.’ Sa môn Gotama từ bỏ việc đưa tin và làm sứ giả như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” ๒๐. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ, ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ, ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 20. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại trở thành những kẻ lừa đảo, ba hoa, ra hiệu, ép uổng, và dùng lợi nhỏ để câu lợi lớn. Sa môn Gotama từ bỏ những hành vi lừa đảo và ba hoa như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ. Phần Trung Giới đã chấm dứt. มหาสีลํ Đại Giới ๒๑. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.9], เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 21. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như sau: khoa xem tướng tay chân, khoa đoán điềm, khoa giải thích điềm lạ, khoa giải mộng, khoa xem tướng người, khoa giải điềm chuột cắn, tế lễ bằng lửa, tế lễ bằng muỗng, tế lễ bằng trấu, tế lễ bằng tấm, tế lễ bằng gạo, tế lễ bằng bơ, tế lễ bằng dầu, tế lễ bằng miệng, tế lễ bằng máu; khoa xem tướng chi tiết, khoa trạch địa, khoa chính trị, khoa thuật ở nghĩa địa, khoa trừ tà, khoa thuật trong nhà đất, khoa rắn, khoa độc, khoa bọ cạp, khoa chuột, khoa chim, khoa quạ, khoa đoán tuổi thọ, khoa chống tên, khoa giải tiếng thú. Sa môn Gotama từ bỏ việc sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” ๒๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกาลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 22. “Lại nữa, có một số Sa môn, Bà la môn, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như sau: xem tướng ngọc, xem tướng vải, xem tướng gậy, xem tướng giáo, xem tướng gươm, xem tướng tên, xem tướng cung, xem tướng vũ khí, xem tướng phụ nữ, xem tướng đàn ông, xem tướng bé trai, xem tướng bé gái, xem tướng nam nô, xem tướng nữ tỳ, xem tướng voi, xem tướng ngựa, xem tướng trâu, xem tướng bò đực, xem tướng bò cái, xem tướng dê, xem tướng cừu, xem tướng gà, xem tướng cút, xem tướng kỳ đà, xem tướng hoa tai, xem tướng rùa, xem tướng thú. Sa môn Gotama từ bỏ việc sống bằng tà mạng qua các loại kiến thức thấp kém như vậy. Này các Tỳ khưu, nếu một phàm nhân muốn tán thán Như Lai, người ấy có thể nói như vậy.” ๒๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 23. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Vua sẽ xuất chinh, vua sẽ không xuất chinh; vua trong nước sẽ tiến công, vua ngoài nước sẽ thoái lui; vua ngoài nước sẽ tiến công, vua trong nước sẽ thoái lui; vua trong nước sẽ chiến thắng, vua ngoài nước sẽ thất bại; vua ngoài nước sẽ chiến thắng, vua trong nước sẽ thất bại. Vị này sẽ chiến thắng, vị kia sẽ thất bại.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy. ๒๔. ‘‘‘ยถา [Pg.10] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 24. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Sẽ có nguyệt thực; sẽ có nhật thực; sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng quỹ đạo; mặt trăng, mặt trời sẽ đi sai quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi đúng quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi sai quỹ đạo; sẽ có sao băng; sẽ có cháy rực các phương trời; sẽ có động đất; sẽ có sấm trời; mặt trăng, mặt trời, các tinh tú sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ lu mờ, sẽ sáng tỏ. Nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này; nhật thực sẽ có kết quả như thế này; tinh thực sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; sao băng sẽ có kết quả như thế này; cháy rực các phương trời sẽ có kết quả như thế này; động đất sẽ có kết quả như thế này; sấm trời sẽ có kết quả như thế này; việc mặt trăng, mặt trời, các tinh tú mọc, lặn, lu mờ, sáng tỏ sẽ có kết quả như thế này.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy. ๒๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 25. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: ‘Sẽ được mùa mưa, sẽ bị hạn hán; sẽ được mùa, sẽ bị mất mùa; sẽ được an ổn, sẽ có hiểm nguy; sẽ có bệnh tật, sẽ được khỏe mạnh; thuật đếm tay, thuật tính toán, thuật tổng kế, thi ca, học thuyết duy vật.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy. ๒๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.11], เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สํกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 26. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: làm lễ cưới hỏi, làm lễ hòa giải, làm lễ ly dị, làm phép thu gom tài sản, làm phép phân tán tài sản, làm cho được yêu mến, làm cho bị ghét bỏ, làm cho thai nhi được an ổn, làm cho cứng lưỡi, làm cho cứng hàm, làm chú thuật về tay, làm chú thuật về tai, hỏi qua gương soi, hỏi qua đồng nữ, hỏi chư thiên, thờ cúng mặt trời, thờ cúng Đại Phạm Thiên, phun lửa ra từ miệng, cầu khẩn nữ thần Phước Đức.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy. ๒๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. 27. ‘Hoặc có những Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ tạ ơn, chữa trị ma ám, học thuật về đất, làm cho người nam hoạn thành nam nhân, làm cho nam nhân thành người nam hoạn, xem đất cất nhà, làm lễ trấn trạch, súc miệng, tắm rửa, cúng dường bằng lửa, làm cho ói mửa, làm cho xổ瀉, làm cho xổ lên trên, làm cho xổ xuống dưới, làm cho xổ qua đường đầu, chế dầu thoa tai, chế dầu nhỏ mắt, chữa bệnh bằng cách hít thuốc qua mũi, thuốc nhỏ mắt, thuốc nhỏ mắt đối trị, chữa bệnh mắt, phẫu thuật, chữa bệnh trẻ em, cho các loại thuốc rễ cây, đắp và gỡ các loại thuốc.’ Sa-môn Gotama từ bỏ tà mạng, từ bỏ những loại kiến thức thấp hèn như vậy.’ Này các Tỷ-kheo, phàm phu khi tán thán Như Lai, có thể nói như vậy. ‘‘อิทํ โข, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. Này các Tỷ-kheo, đó chỉ là những giới đức nhỏ nhặt, thấp kém, chỉ là những giới đức mà phàm phu dùng để tán thán Như Lai. มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ. Đại Giới đã chấm dứt. ปุพฺพนฺตกปฺปิกา Những người suy luận về quá khứ ๒๘. ‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, อญฺเญว ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. กตเม จ เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ? 28. Này các tỳ khưu, có những pháp khác sâu sắc, khó thấy, khó giác ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tự mình thể nhập rồi tuyên thuyết, và do những pháp ấy mà những người tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, mới có thể nói lên được. Và này các tỳ khưu, những pháp ấy là gì, những pháp sâu sắc, khó thấy, khó giác ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tự mình thể nhập rồi tuyên thuyết, và do những pháp ấy mà những người tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, mới có thể nói lên được? ๒๙. ‘‘สนฺติ[Pg.12], ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน, ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ? 29. Này các tỳ khưu, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người suy luận về quá khứ, có những quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau dựa trên mười tám cơ sở. Và những vị sa-môn, bà-la-môn ấy, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà là những người suy luận về quá khứ, có những quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau dựa trên mười tám cơ sở? สสฺสตวาโท Thường kiến luận ๓๐. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา, สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ? 30. Này các tỳ khưu, có một số sa-môn, bà-la-môn là những người theo thường kiến luận, họ tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở. Và những vị sa-môn, bà-la-môn ấy, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà là những người theo thường kiến luận, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở? ๓๑. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ( ) อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. 31. Này các tỳ khưu, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều trăm kiếp, nhiều ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết. ‘‘โส เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย [Pg.13] อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ; và những chúng sanh ấy cứ mãi lang thang, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng tự ngã và thế giới vẫn tồn tại y như trạng thái thường hằng. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều trăm kiếp, nhiều ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng, không sanh sản, đứng vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ; và những chúng sanh ấy cứ mãi lang thang, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng tự ngã và thế giới vẫn tồn tại y như trạng thái thường hằng.’ Này các tỳ khưu, đây là cơ sở thứ nhất, do nương vào đó, do dựa vào đó mà một số sa-môn, bà-la-môn theo thường kiến luận đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng. ๓๒. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. 32. Và trường hợp thứ hai, do nương vào điều gì, do dựa vào điều gì mà những vị sa-môn, bà-la-môn theo thường kiến luận đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới là thường hằng? Này các tỳ khưu, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm như vậy, và khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như – một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở nơi kia; ở đó ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Chết ở nơi ấy, ta được sanh lại ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các hình thái và chi tiết. ‘‘โส [Pg.14] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ. อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng. Vì sao vậy? Bởi vì, do ta tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, ta đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại. Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng. ๓๓. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. 33. Và trong trường hợp thứ ba, các Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính theo thuyết thường hằng, dựa vào đâu, nương vào đâu mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. ‘‘โส [Pg.15] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng. Vì sao vậy? Bởi vì, do ta tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không buông lung, và tác ý chân chánh, ta đã chứng đạt được định tâm đến mức độ mà trong tâm đã được định tĩnh, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Chẳng hạn như: mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi kia; ở nơi kia cũng vậy, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ có giới hạn như thế; ta từ nơi đó chết đi, đã sanh lại ở nơi này.’ Như vậy, ta nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng. Do điều này, ta biết được rằng: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng. ๓๔. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี, โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. 34. Và trong trường hợp thứ tư, các Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính theo thuyết thường hằng, dựa vào đâu, nương vào đâu mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người có lý luận, có thẩm sát. Vị ấy, dựa trên sự suy luận, theo đuổi sự thẩm sát, và bằng trí tuệ của riêng mình, đã nói như sau: ‘Bản ngã và thế gian là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, kiên cố như trụ đá; và các chúng sanh ấy vẫn tiếp tục di chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng bản ngã và thế gian vẫn tồn tại y như cũ, giống như sự thường hằng.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết thường hằng đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng. ๓๕. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา. 35. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn và Bà-la-môn theo thuyết thường hằng ấy đã tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng dựa trên bốn trường hợp này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết thường hằng mà tuyên bố bản ngã và thế gian là thường hằng, tất cả họ đều tuyên bố như vậy dựa trên bốn trường hợp này, hoặc một trong số đó; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác. ๓๖. ‘‘ตยิทํ[Pg.16], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ, ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ; ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต. 36. Này các Tỳ kheo, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có những xu hướng như vậy, sẽ có những cảnh giới tương lai như vậy’. Như Lai biết rõ điều đó, và Ngài biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa. Và sự biết rõ đó, Ngài không bám víu. Vì không bám víu, đối với Ngài, Niết bàn được biết rõ một cách cá nhân. Này các Tỳ kheo, sau khi đã biết rõ như thật về sự sinh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai được giải thoát không còn chấp thủ. ๓๗. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 37. Này các Tỳ kheo, đây chính là những pháp sâu xa, khó thấy, khó chứng ngộ, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm tư duy, vi diệu, chỉ bậc hiền trí mới có thể thấu hiểu, những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những người muốn tán thán Như Lai một cách chân chánh, đúng như thật, có thể tán thán. ปฐมภาณวาโร. Phẩm Tụng Thứ Nhất. เอกจฺจสสฺสตวาโท Thuyết Một Phần Thường Hằng ๓๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ? 38. Này các Tỳ kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường dựa trên bốn cơ sở. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, y cứ vào đâu mà chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, và tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường dựa trên bốn cơ sở? ๓๙. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก สํวฏฺฏติ. สํวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรสํวตฺตนิกา โหนฺติ. เต ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ. 39. Này các Tỳ kheo, có thời điểm, vào một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới hoại diệt, phần lớn chúng sanh được sanh về cõi Quang Âm. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài. ๔๐. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก วิวฏฺฏติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ ปาตุภวติ. อถ โข อญฺญตโร สตฺโต อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชติ. โส [Pg.17] ตตฺถ โหติ มโนมโย ปีติภกฺโข สยํปโภ อนฺตลิกฺขจโร สุภฏฺฐายี, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐติ. 40. Này các Tỳ kheo, có thời điểm, vào một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới thành lập, một cung điện Phạm thiên trống không xuất hiện. Bấy giờ, một chúng sanh nào đó, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, từ cõi Quang Âm mệnh chung, sanh vào cung điện Phạm thiên trống không ấy. Ở đó, vị ấy do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài. ๔๑. ‘‘ตสฺส ตตฺถ เอกกสฺส ทีฆรตฺตํ นิวุสิตตฺตา อนภิรติ ปริตสฺสนา อุปปชฺชติ – ‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’นฺติ. อถ อญฺเญปิ สตฺตา อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชนฺติ ตสฺส สตฺตสฺส สหพฺยตํ. เตปิ ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ. 41. Ở đó, do sống một mình trong một thời gian dài, vị chúng sanh ấy sanh tâm không hoan hỷ và khao khát: ‘Ôi, mong sao các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’. Bấy giờ, các chúng sanh khác, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, từ cõi Quang Âm mệnh chung, sanh vào cung điện Phạm thiên làm bạn đồng hành với chúng sanh ấy. Họ cũng ở đó, do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ lạc, tự thân phát quang, đi lại trong hư không, an trú trong cảnh tốt đẹp, và sống trong một thời gian rất dài. ๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหมสฺมิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. มยา อิเม สตฺตา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? มมญฺหิ ปุพฺเพ เอตทโหสิ – ‘‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’’นฺติ. อิติ มม จ มโนปณิธิ, อิเม จ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. 42. Này các Tỳ kheo, ở đó, chúng sanh nào sanh trước tiên, vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh. Những chúng sanh này do ta tạo ra. Tại sao vậy? Vì trước đây ta đã có ý nghĩ rằng: “Ôi, mong sao các chúng sanh khác cũng đến nơi này!”. Chính do ý nguyện của ta mà những chúng sanh này đã đến đây’. ‘‘เยปิ เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เตสมฺปิ เอวํ โหติ – ‘อยํ โข ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. อิมินา มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมญฺหิ มยํ อทฺทสาม อิธ ปฐมํ อุปปนฺนํ, มยํ ปนมฺห ปจฺฉา อุปปนฺนา’ติ. Và những chúng sanh sanh sau đó, họ cũng có ý nghĩ như sau: ‘Vị Phạm thiên đáng kính này là Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh. Chúng ta được tạo ra bởi vị Phạm thiên đáng kính này. Tại sao vậy? Vì chúng ta đã thấy vị này sanh trước ở đây, còn chúng ta thì sanh sau’. ๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน, โส ทีฆายุกตโร จ โหติ วณฺณวนฺตตโร จ มเหสกฺขตโร จ. เย ปน เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เต อปฺปายุกตรา จ โหนฺติ ทุพฺพณฺณตรา จ อปฺเปสกฺขตรา จ. 43. Này các Tỳ kheo, ở đó, chúng sanh nào sanh trước tiên, vị ấy có tuổi thọ dài hơn, dung sắc đẹp hơn, và oai lực lớn hơn. Còn những chúng sanh sanh sau đó, họ có tuổi thọ ngắn hơn, dung sắc xấu hơn, và oai lực kém hơn. ๔๔. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน [Pg.18] อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. 44. Này các Tỳ kheo, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó từ cõi ấy mệnh chung, đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ vào sự nhiệt tâm, sự tinh tấn, sự chuyên cần, sự không lơ là, và sự tác ý chân chánh, vị ấy đạt được một loại định tâm, mà trong tâm định tĩnh ấy, vị ấy nhớ lại kiếp sống trước đó, nhưng không nhớ xa hơn nữa. ‘‘โส เอวมาห – ‘โย โข โส ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ, เยน มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, โส นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา เตน โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, เต มยํ อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Vị Phạm thiên đáng kính kia, là Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị ai chinh phục, người thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chủ tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền uy, là cha của những gì đã và sẽ sanh, vị Phạm thiên đáng kính đã tạo ra chúng ta, vị ấy là thường hằng, bền vững, vĩnh cửu, không có bản chất biến đổi, sẽ tồn tại mãi mãi như vậy. Còn chúng ta, những người được vị Phạm thiên đáng kính ấy tạo ra, chúng ta là vô thường, không bền vững, tuổi thọ ngắn ngủi, có bản chất phải mệnh chung, đã đến cõi này’. Này các Tỳ kheo, đây là cơ sở thứ nhất, mà dựa vào đó, nương vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần thường hằng, một phần vô thường, và tuyên bố ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường. ๔๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, ขิฑฺฑาปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ. 45. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ hai, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, có các vị chư thiên tên là Hý Phẫn Thiên (Khiḍḍāpadosikā). Các vị ấy sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, niệm của các vị ấy bị thất lạc. Do thất niệm, các vị chư thiên ấy mệnh chung từ thân ấy.” ๔๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. 46. “Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ thân ấy, đến cõi này. Sau khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nỗ lực, tinh tấn, chuyên cần, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm đến mức mà trong tâm định tĩnh, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.” ‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ น สมฺมุสฺสติ. สติยา [Pg.19] อสมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ; นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหริมฺหา. เตสํ โน อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. “Vị ấy nói như sau: ‘Các vị chư thiên Tôn giả nào không phải là Hý Phẫn Thiên, các vị ấy không sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do các vị ấy không sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, nên niệm của các vị ấy không bị thất lạc. Do không thất niệm, các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ thân ấy; các vị ấy là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi. Còn chúng tôi, những người đã là Hý Phẫn Thiên, chúng tôi đã sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú. Do chúng tôi sống quá lâu trong trạng thái mải mê vui đùa, cười giỡn, thích thú, nên niệm của chúng tôi bị thất lạc. Do thất niệm, chúng tôi đã mệnh chung từ thân ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, có bản chất phải mệnh chung, và đã đến cõi này.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.” ๔๗. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, มโนปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ. 47. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ ba, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, có các vị chư thiên tên là Tâm Phẫn Thiên (Manopadosikā). Các vị ấy nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của các vị ấy trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân của các vị ấy mệt mỏi và tâm cũng mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy mệnh chung từ thân ấy.” ๔๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. 48. “Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ thân ấy, đến cõi này. Sau khi đến cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nỗ lực, tinh tấn, chuyên cần, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm đến mức mà trong tâm định tĩnh, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.” ‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น มโนปโทสิกา, เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ นปฺปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ อปฺปทุฏฺฐจิตฺตา อกิลนฺตกายา อกิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ, นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา มโนปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายิมฺหา. เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูสิมฺหา, เต มยํ อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ[Pg.20]. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. “Vị ấy nói như sau: ‘Các vị chư thiên Tôn giả nào không phải là Tâm Phẫn Thiên, các vị ấy không nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do không nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của các vị ấy không trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm không sân hận đối với nhau, thân của các vị ấy không mệt mỏi và tâm cũng không mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ thân ấy, các vị ấy là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi. Còn chúng tôi, những người đã là Tâm Phẫn Thiên, chúng tôi đã nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do chúng tôi nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của chúng tôi đã trở nên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân của chúng tôi mệt mỏi và tâm cũng mệt mỏi. Như vậy, chúng tôi đã mệnh chung từ thân ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, có bản chất phải mệnh chung, và đã đến cõi này.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.” ๔๙. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘ยํ โข อิทํ วุจฺจติ จกฺขุํ อิติปิ โสตํ อิติปิ ฆานํ อิติปิ ชิวฺหา อิติปิ กาโย อิติปิ, อยํ อตฺตา อนิจฺโจ อทฺธุโว อสสฺสโต วิปริณามธมฺโม. ยญฺจ โข อิทํ วุจฺจติ จิตฺตนฺติ วา มโนติ วา วิญฺญาณนฺติ วา อยํ อตฺตา นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสตี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. 49. “Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn, trong trường hợp thứ tư, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số vị là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người lý luận, biện giải. Vị ấy, sau khi suy luận, tìm tòi, dựa vào sự thông minh của bản thân, nói như sau: ‘Cái được gọi là mắt, tai, mũi, lưỡi, hay thân, tự ngã này là vô thường, không bền vững, không vĩnh cửu, có bản chất biến đổi. Còn cái được gọi là tâm, hay ý, hay thức, tự ngã này là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không có bản chất biến đổi, sẽ tồn tại y như vậy mãi mãi.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn là người chủ trương một phần thường còn, một phần không thường còn, lại tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn.” ๕๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา. 50. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người có quan điểm một phần thường còn, một phần không thường còn, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn, dựa trên bốn cơ sở này. Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào có quan điểm một phần thường còn, một phần không thường còn, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới một phần là thường còn, một phần là không thường còn, tất cả họ đều tuyên bố dựa trên bốn cơ sở này, hoặc một trong số đó; ngoài những cơ sở này ra, không có cơ sở nào khác. ๕๑. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต. 51. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường kiến giải này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có xu hướng như vậy, sẽ có cảnh giới tương lai như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, và khi biết điều đó, Ngài không bám víu. Vì không bám víu, đối với Ngài, Niết-bàn được biết đến ngay trong tự thân. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai được giải thoát do không còn chấp thủ. ๕๒. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ [Pg.21] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 52. Này các Tỳ khưu, đây là những pháp thâm sâu, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi tế, chỉ bậc hiền trí mới có thể thấu hiểu, mà Như Lai, sau khi tự mình chứng ngộ bằng thắng trí, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, có thể nói lên lời tán thán. อนฺตานนฺตวาโท Thuyết Hữu Biên và Vô Biên ๕๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ? 53. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, họ tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở. Và những vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở? ๕๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ. 54. Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới là hữu biên. ‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này là hữu biên, có chu vi. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới là hữu biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này là hữu biên, có chu vi.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ nhất, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. ๕๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ. 55. Và ở trường hợp thứ hai, các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới là vô biên. ‘‘โส เอวมาห – ‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ[Pg.22], ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi,” lời của họ là sai lầm. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới là vô biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này là vô biên, không có giới hạn.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ hai, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. ๕๖. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี. 56. Và ở trường hợp thứ ba, các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính nương vào đâu, dựa vào đâu mà là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Này các Tỳ khưu, ở đây, một Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy an trú với tưởng rằng thế giới theo chiều trên và dưới là hữu biên, còn theo chiều ngang là vô biên. ‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ. Vị ấy nói như sau: ‘Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi,” lời của họ là sai lầm. Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào nói rằng: “Thế giới này là vô biên, không có giới hạn,” lời của họ cũng là sai lầm. Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên. Vì sao vậy? Vì ta, do nỗ lực, do tinh tấn, do chuyên cần, do không buông lung, do tác ý đúng đắn, đã chứng đạt được một loại định tâm như vậy, mà trong tâm đã được định tĩnh, ta an trú với tưởng rằng thế giới theo chiều trên và dưới là hữu biên, còn theo chiều ngang là vô biên. Nhờ điều này, ta biết rằng: thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên.’ Này các Tỳ khưu, đây là cơ sở thứ ba, mà nương vào đó, dựa vào đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. ๕๗. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘เนวายํ โลโก อนฺตวา, น ปนานนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เนวายํ โลโก อนฺตวา[Pg.23], น ปนานนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ. 57. Và trường hợp thứ tư, này các Tỳ khưu, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên? Ở đây, này các Tỳ khưu, có Sa-môn hay Bà-la-môn là người lý luận, là người biện giải. Vị ấy, sau khi suy luận, sau khi thẩm sát, dựa vào sự thông minh của bản thân, đã nói như sau: ‘Thế giới này không phải hữu biên, cũng không phải vô biên. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này là hữu biên, có chu vi tròn,” lời nói của họ là sai lầm. Cả những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này là vô biên, không có giới hạn,” lời nói của họ cũng sai lầm. Cả những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: “Thế giới này vừa hữu biên vừa vô biên,” lời nói của họ cũng sai lầm. Thế giới này không phải hữu biên, cũng không phải vô biên.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. ๕๘. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา. 58. Này các Tỳ khưu, chính do bốn trường hợp này mà các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết hữu biên và vô biên lại tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết hữu biên và vô biên mà tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên, tất cả họ đều tuyên bố dựa trên chính bốn trường hợp này, hoặc một trong số các trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác. ๕๙. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต. 59. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có xu hướng như vậy, sẽ có đời sau như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và biết rõ cả điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng Ngài không bám víu vào sự hiểu biết đó. Và vì không bám víu, tự thân Ngài đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát không còn chấp thủ. ๖๐. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 60. Này các Tỳ khưu, đây chính là những pháp thâm sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm lý luận, vi diệu, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri, là những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và nhờ những pháp này mà những ai muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ có thể nói lên lời tán thán. อมราวิกฺเขปวาโท Thuyết Ngụy Biện Bất Định ๖๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ? 61. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, họ đã dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định dựa trên bốn trường hợp. Và này các Tỳ khưu, do y cứ vào đâu, do dựa vào đâu mà các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định ấy, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, lại dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định dựa trên bốn trường hợp? ๖๒. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ [Pg.24] กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘อิทํ กุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตํ มมสฺส มุสา. ยํ มมสฺส มุสา, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส มุสาวาทภยา มุสาวาทปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ. 62. Ở đây, này các Tỳ khưu, có Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta, trong khi không biết như thật: “Đây là thiện,” và không biết như thật: “Đây là bất thiện,” mà lại trả lời rằng: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện,” thì điều đó đối với ta sẽ là lời nói dối. Điều gì là lời nói dối đối với ta, điều đó sẽ là sự phiền não cho ta. Điều gì là sự phiền não cho ta, điều đó sẽ là chướng ngại cho ta.’ Do vậy, vì sợ nói dối, vì ghê tởm lời nói dối, vị ấy không trả lời: ‘Đây là thiện,’ cũng không trả lời: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ nhất, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết ngụy biện bất định, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, lại dùng lời lẽ quanh co, ngụy biện bất định. ๖๓. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา. ยตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา, ตํ มมสฺส อุปาทานํ. ยํ มมสฺส อุปาทานํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อุปาทานภยา อุปาทานปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา [Pg.25] ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ. 63. “Này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ hai, do dựa vào đâu, do duyên vào đâu mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta không biết như thật về “đây là thiện,” không biết như thật về “đây là bất thiện,” mà lại tuyên bố: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện,” thì do việc ấy, nơi ta có thể khởi lên dục, hoặc tham, hoặc sân, hoặc hận. Khi nơi ta có dục, hoặc tham, hoặc sân, hoặc hận, điều ấy sẽ là sự chấp thủ của ta. Cái gì là sự chấp thủ của ta, điều ấy sẽ là sự phiền não của ta. Cái gì là sự phiền não của ta, điều ấy sẽ là chướng ngại của ta.’ Do vậy, vị ấy vì sợ hãi sự chấp thủ, vì ghê tởm sự chấp thủ, nên không tuyên bố: ‘Đây là thiện,’ cũng không tuyên bố: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, vị ấy rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do dựa vào đó, do duyên vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh. ๖๔. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ. สนฺติ หิ โข สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา, เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ, เต มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ. เย มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ, เตสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ. เยสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อนุโยคภยา อนุโยคปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ. 64. “Này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ ba, do dựa vào đâu, do duyên vào đâu mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta không biết như thật: “Đây là thiện,” ta không biết như thật: “Đây là bất thiện.” Nếu ta không biết như thật về “đây là thiện,” không biết như thật về “đây là bất thiện,” mà lại tuyên bố: “Đây là thiện,” hay: “Đây là bất thiện.” Có những vị Sa-môn, Bà-la-môn là bậc trí, tinh tế, thông thạo tà thuyết của người khác, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên sợi lông. Các vị ấy dường như đi khắp nơi, dùng trí tuệ để phá vỡ các tà kiến. Các vị ấy có thể chất vấn ta, tra hỏi ta, chỉ trích ta về vấn đề ấy. Khi bị các vị ấy chất vấn, tra hỏi, chỉ trích, ta có thể không trả lời được một cách thỏa đáng. Khi ta không trả lời được một cách thỏa đáng, điều ấy sẽ là sự phiền não của ta. Cái gì là sự phiền não của ta, điều ấy sẽ là chướng ngại của ta.’ Do vậy, vị ấy vì sợ hãi bị chất vấn, vì ghê tởm bị chất vấn, nên không tuyên bố: ‘Đây là thiện,’ cũng không tuyên bố: ‘Đây là bất thiện.’ Khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, vị ấy rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh: ‘Tôi không cho là như vậy; tôi không cho là thế kia; tôi không cho là khác; tôi không cho là không phải; tôi không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ ba, do dựa vào đó, do duyên vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện, lời nói lẩn tránh. ๖๕. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา มนฺโท โหติ โมมูโห. โส มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ เม [Pg.26] อสฺส, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. ‘นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา …เป… ‘นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เจ เม อสฺส, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ. 65. “Và này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ tư, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó là người đần độn, ngu muội. Do sự đần độn, do sự ngu muội, vị ấy khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, liền rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn: ‘Nếu ông hỏi tôi rằng: “Có thế giới khác hay không?” và nếu tôi cho rằng: “Có thế giới khác,” thì tôi sẽ trả lời cho ông rằng: “Có thế giới khác.” Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là như thế kia, tôi không cho là khác đi, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’ ‘Không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có thế giới khác… (như trên)...’ ‘Có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có các chúng sanh hóa sanh… (như trên)...’ ‘Có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Vừa có vừa không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Không phải có cũng không phải không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác… (như trên)...’ ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết… (như trên)...’ ‘Nếu ông hỏi tôi rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết hay sao?” và nếu tôi cho rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết,” thì tôi sẽ trả lời cho ông rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết.” Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là như thế kia, tôi không cho là khác đi, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ tư, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn.” ๖๖. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 66. “Này các Tỳ khưu, chính do bốn trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào thuộc phái ngụy biện trườn uốn như lươn, khi được hỏi về các vấn đề ở chỗ này chỗ kia, lại rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện trườn uốn như lươn, thì tất cả họ đều rơi vào (sự ngụy biện) bằng chính bốn trường hợp này, hoặc bằng một trong các trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác... (như trên)... nhờ đó mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng với sự thật, sẽ nói lên lời tán thán.” อธิจฺจสมุปฺปนฺนวาโท Thuyết Vô Nhân Sanh Khởi ๖๗. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา [Pg.27] กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ? 67. “Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là những người theo thuyết vô nhân sanh khởi, họ tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân trên hai cơ sở. Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà họ là những người theo thuyết vô nhân sanh khởi, lại tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân trên hai cơ sở?” ๖๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, อสญฺญสตฺตา นาม เทวา. สญฺญุปฺปาทา จ ปน เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต สญฺญุปฺปาทํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ ปุพฺเพ นาโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ อหุตฺวา สนฺตตาย ปริณโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. 68. “Này các Tỳ khưu, có các vị trời tên là Vô Tưởng. Và do sự sanh khởi của tưởng, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó. Này các Tỳ khưu, có trường hợp này xảy ra, là có chúng sanh nào đó mệnh chung từ cõi đó rồi sanh lại vào cõi này. Khi đã sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ sự nhiệt tâm, tinh cần, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy chứng đắc được định tâm đến mức mà trong tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại được sự sanh khởi của tưởng, nhưng không nhớ được gì xa hơn nữa. Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân. Vì sao vậy? Vì trước đây ta không có, nay ta từ chỗ không có đã biến thành có.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ nhất, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.” ๖๙. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ. 69. “Và này các Tỳ khưu, ở trường hợp thứ hai, do y cứ vào điều gì, do dựa vào điều gì mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái vô nhân sanh khởi lại tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó là người có lý luận, có thẩm sát. Vị ấy, dựa trên sự suy luận, theo đuổi sự thẩm sát, và bằng sự biện tài của riêng mình, đã nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.’ Này các Tỳ khưu, đây là trường hợp thứ hai, do y cứ vào đó, do dựa vào đó mà một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân.” ๗๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 70. “Này các Tỳ khưu, chính do hai trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc phái vô nhân sanh khởi đã tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào thuộc phái vô nhân sanh khởi, tuyên bố rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách vô nhân, thì tất cả họ đều tuyên bố bằng chính hai trường hợp này, hoặc bằng một trong hai trường hợp ấy; ngoài những trường hợp này ra, không có trường hợp nào khác... (như trên)... nhờ đó mà những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng với sự thật, sẽ nói lên lời tán thán.” ๗๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.28] วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตมารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา. 71. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, là những người suy xét về quá khứ, những người có tà kiến về quá khứ, đã dựa vào quá khứ để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng mười tám luận xứ. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào là những người suy xét về quá khứ, những người có tà kiến về quá khứ, đã dựa vào quá khứ để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến, thì tất cả các vị ấy đều tuyên thuyết bằng mười tám luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác. ๗๒. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต. 72. Này các tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều ấy: ‘Những lập trường tà kiến này, khi được chấp thủ và bám víu như vậy, sẽ có những cảnh giới như vậy, sẽ có những đời sau như vậy.’ Như Lai biết rõ điều ấy, và biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng sự hiểu biết ấy Như Lai không bám víu. Và vì không bám víu, nên tự thân Như Lai đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các tỳ khưu, sau khi đã tuệ tri như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát do không còn chấp thủ. ๗๓. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 73. Này các tỳ khưu, đây chính là những pháp sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể liễu tri; những pháp mà Như Lai, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, đã tuyên thuyết, và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán. ทุติยภาณวาโร. Phần tụng thứ hai. อปรนฺตกปฺปิกา Những người suy xét về tương lai ๗๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน, อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ? 74. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn là những người suy xét về tương lai, những người có tà kiến về tương lai; họ dựa vào tương lai để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng bốn mươi bốn luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà là những người suy xét về tương lai, những người có tà kiến về tương lai, đã dựa vào tương lai để tuyên thuyết nhiều loại luận điểm biểu thị tà kiến bằng bốn mươi bốn luận xứ? สญฺญีวาโท Thuyết hữu tưởng ๗๕. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เต [Pg.29] จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ? 75. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ? ๗๖. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ… เอกตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… นานตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… ปริตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… อปฺปมาณสญฺญี อตฺตา โหติ… เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ… เอกนฺตทุกฺขี อตฺตา โหติ. สุขทุกฺขี อตฺตา โหติ. อทุกฺขมสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. 76. Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã không có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc...’ cho đến ‘...Tự ngã không có sắc cũng không phải không có sắc...’ ‘Tự ngã là hữu biên...’ ‘Tự ngã là vô biên...’ ‘Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên...’ ‘Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên...’ ‘Tự ngã có tưởng đồng nhất...’ ‘Tự ngã có tưởng dị biệt...’ ‘Tự ngã có tưởng hữu hạn...’ ‘Tự ngã có tưởng vô lượng...’ ‘Tự ngã hoàn toàn an lạc...’ ‘Tự ngã hoàn toàn đau khổ.’ ‘Tự ngã vừa an lạc vừa đau khổ.’ ‘Tự ngã không khổ không lạc, không bệnh hoạn sau khi chết, là hữu tưởng.’ ๗๗. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว โสฬสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 77. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, những người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, bằng mười sáu luận xứ này. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là hữu tưởng, thì tất cả các vị ấy đều chủ trương bằng mười sáu luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác... cho đến... và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán. อสญฺญีวาโท Thuyết vô tưởng ๗๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ? 78. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết vô tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết vô tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ? ๗๙. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. 79. Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã không có sắc, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’ Họ chủ trương rằng: ‘Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc...’ cho đến ‘...Tự ngã không có sắc cũng không phải không có sắc...’ ‘Tự ngã là hữu biên...’ ‘Tự ngã là vô biên...’ ‘Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên...’ ‘Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên, không bệnh hoạn sau khi chết, là vô tưởng.’ ๘๐. ‘‘อิเมหิ [Pg.30] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 80. Này các tỳ khưu, chính do những điều này mà các sa môn, bà la môn ấy, những người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, bằng tám luận xứ này. Này các tỳ khưu, bất cứ sa môn hay bà la môn nào theo thuyết vô tưởng sau khi chết, chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là vô tưởng, thì tất cả các vị ấy đều chủ trương bằng tám luận xứ này, hoặc bằng một trong số các luận xứ ấy, ngoài ra không có gì khác... cho đến... và cũng là những pháp mà qua đó, những người muốn tán thán Như Lai một cách đúng đắn, như thật, sẽ nói lên lời tán thán. เนวสญฺญีนาสญฺญีวาโท Thuyết phi tưởng phi phi tưởng ๘๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ? 81. Này các tỳ khưu, có một số sa môn, bà la môn theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, bằng tám luận xứ. Và những sa môn, bà la môn đáng kính ấy, do nương tựa vào điều gì, do dựa vào điều gì, mà theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, đã chủ trương rằng tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, bằng tám luận xứ? ๘๒. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ ‘อรูปี อตฺตา โหติ…เป… รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. 82. Họ tuyên bố rằng: ‘Tự ngã có sắc, sau khi chết được an ổn, là phi tưởng phi phi tưởng.’ Họ tuyên bố rằng: ‘Tự ngã không có sắc, ... (như trên) ... Tự ngã vừa có sắc vừa không có sắc ... Tự ngã không có sắc cũng không không có sắc ... Tự ngã là hữu biên ... Tự ngã là vô biên ... Tự ngã vừa hữu biên vừa vô biên ... Tự ngã không hữu biên cũng không vô biên, sau khi chết được an ổn, là phi tưởng phi phi tưởng.’ ๘๓. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 83. Này các Tỳ-khưu, chính do tám trường hợp này mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người theo thuyết sinh tồn thượng phần và chủ thuyết phi tưởng phi phi tưởng, đã tuyên bố về một tự ngã sinh tồn thượng phần là phi tưởng phi phi tưởng. Này các Tỳ-khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người theo thuyết sinh tồn thượng phần và chủ thuyết phi tưởng phi phi tưởng, tuyên bố về một tự ngã sinh tồn thượng phần là phi tưởng phi phi tưởng, tất cả họ đều tuyên bố dựa vào chính tám trường hợp này ... (như trên) ... là những điều mà khi nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, chân thật, người ta sẽ nói. อุจฺเฉทวาโท Thuyết Đoạn Diệt ๘๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต [Pg.31] สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ? 84. Này các Tỳ-khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu, dựa vào bảy trường hợp. Và này các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người theo thuyết đoạn diệt, đã y cứ vào đâu, đã dựa vào đâu mà tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu, dựa vào bảy trường hợp? ๘๕. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 85. Này các Tỳ-khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó có lời nói và quan điểm như vầy: ‘Thưa ngài, vì rằng tự ngã này có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, do cha mẹ sinh ra, nên khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๘๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี กามาวจโร กพฬีการาหารภกฺโข. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 86. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, thuộc cõi trời, có sắc, thuộc cõi Dục, ăn đoàn thực. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๘๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 87. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, thuộc cõi trời, có sắc, do ý tạo thành, có đủ mọi chi phần lớn nhỏ, các căn không thiếu sót. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๘๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา [Pg.32] สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘‘อนนฺโต อากาโส’’ติ อากาสานญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 88. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các dị biệt tưởng, (quán niệm) “hư không là vô biên”, nên đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๘๙. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 89. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (quán niệm) “thức là vô biên”, nên đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๙๐. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, โส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘นตฺถิ กิญฺจี’’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 90. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Thưa ngài, có tự ngã ấy mà ngài nói, tôi không nói là nó không có; nhưng thưa ngài, tự ngã này chưa bị đoạn diệt hoàn toàn chỉ với chừng ấy. Thưa ngài, có một tự ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán niệm) “không có gì cả”, nên đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Ngài không biết, không thấy nó. Tôi biết, tôi thấy nó. Thưa ngài, vì rằng tự ngã ấy, khi thân hoại, nó bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không tồn tại sau khi chết. Thưa ngài, chỉ với chừng ấy, tự ngã này đã bị đoạn diệt hoàn toàn.’ Như vậy, một số người tuyên bố về sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu. ๙๑. ‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา [Pg.33] สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘สนฺตเมตํ ปณีตเมต’’นฺติ เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ. 91. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa được đoạn diệt hoàn toàn. Này hiền hữu, có một cái ngã khác, do đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ và đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ do tu tập rằng: ‘Cái này là tịch tịnh, cái này là vi diệu’. Cái ngã ấy, hiền hữu không biết, không thấy. Tôi biết, tôi thấy cái ngã ấy. Này hiền hữu, cái ngã ấy, sau khi thân hoại, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không còn tồn tại sau khi chết. Này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này mới được đoạn diệt hoàn toàn’. Như vậy, một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu. ๙๒. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว สตฺตหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 92. Này các Tỳ khưu, các Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết đoạn kiến ấy đã chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu dựa trên bảy luận cứ này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào theo thuyết đoạn kiến, chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, tất cả họ đều chủ trương dựa trên bảy luận cứ này... (v.v.)... những điều mà khi nói lên một cách đúng đắn sẽ là lời tán thán Như Lai đúng như thật. ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาโท Thuyết Niết-bàn Ngay Trong Hiện Tại ๙๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ? 93. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn theo thuyết Niết-bàn ngay trong hiện tại, chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu dựa trên năm luận cứ. Và các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy, nương vào đâu, y cứ vào đâu, mà theo thuyết Niết-bàn ngay trong hiện tại, chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu dựa trên năm luận cứ? ๙๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ. 94. Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Này hiền hữu, khi nào cái ngã này được cung phụng, được đầy đủ năm dục trưởng, và hưởng thụ chúng, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu. ๙๕. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห –‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? กามา หิ, โภ, อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา, เตสํ วิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ [Pg.34] อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ. 95. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Này hiền hữu, vì các dục là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại; do sự biến đổi và đổi khác của chúng mà sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu. ๙๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ วิตกฺกิตํ วิจาริตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ. 96. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có tầm và tứ, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do làm cho tầm và tứ lắng dịu, đạt được nội tĩnh nhất tâm, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái không tầm, không tứ, do định sanh, có hỷ và lạc, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu. ๙๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ ปีติคตํ เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ, สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ. 97. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có hỷ, một sự hân hoan của tâm, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, cảm nhận sự lạc bằng thân, chứng và trú Tam thiền, trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘người trú xả, chánh niệm, lạc trú’, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu. ๙๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ สุขมิติ เจตโส อาโภโค, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ. 98. Một người khác nói với vị ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, có thực cái ngã này mà hiền hữu nói đến, tôi không nói là nó không có; nhưng này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này chưa đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại. Vì sao vậy? Vì trong trạng thái ấy còn có sự hướng tâm đến lạc, do đó nó được gọi là thô. Này hiền hữu, khi nào cái ngã này, do xả lạc, xả khổ, và do hỷ và ưu đã diệt từ trước, chứng và trú Tứ thiền, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh, này hiền hữu, chỉ với chừng ấy, cái ngã này đã đạt đến Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại’. Như vậy, một số vị chủ trương Niết-bàn tối thượng ngay trong hiện tại cho một chúng sanh hiện hữu. ๙๙. ‘‘อิเมหิ [Pg.35] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ปญฺจหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 99. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người chủ trương Niết-bàn hiện tại, đã trình bày Niết-bàn tối thượng hiện tại của chúng sanh hiện hữu bằng năm luận điểm này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người chủ trương Niết-bàn hiện tại, trình bày Niết-bàn tối thượng hiện tại của chúng sanh hiện hữu, tất cả họ đều trình bày bằng chính năm luận điểm này... (v.v.)... nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên. ๑๐๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 100. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người suy luận về tương lai, những người có quan điểm về tương lai, đã dựa vào tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng bốn mươi bốn luận điểm này. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người suy luận về tương lai, những người có quan điểm về tương lai, dựa vào tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều tuyên thuyết bằng chính bốn mươi bốn luận điểm này... (v.v.)... nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên. ๑๐๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ. 101. Này các Tỳ khưu, các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, những người suy luận về quá khứ, những người suy luận về tương lai, những người suy luận về quá khứ và tương lai, những người có quan điểm về quá khứ và tương lai, đã dựa vào quá khứ và tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng sáu mươi hai luận điểm này. ๑๐๒. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา. 102. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, những người suy luận về quá khứ, những người suy luận về tương lai, những người suy luận về quá khứ và tương lai, những người có quan điểm về quá khứ và tương lai, dựa vào quá khứ và tương lai mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều tuyên thuyết bằng chính sáu mươi hai luận điểm này, hoặc bằng một trong số các luận điểm ấy; ngoài ra không có luận điểm nào khác. ๑๐๓. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต. 103. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này: ‘Những lập trường kiến giải này, khi được chấp thủ như vậy, khi được bám víu như vậy, sẽ có những xu hướng như vậy, sẽ có những cảnh giới tương lai như vậy.’ Như Lai biết rõ điều đó, và Ngài còn biết rõ điều cao thượng hơn thế nữa, nhưng Ngài không bám víu vào sự hiểu biết đó. Vì không bám víu, nên tự thân Ngài đã chứng ngộ được sự tịch tịnh. Này các Tỳ khưu, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự xuất ly của các cảm thọ, Như Lai đã được giải thoát do không còn chấp thủ. ๑๐๔. ‘‘อิเม [Pg.36] โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. 104. Này các Tỳ khưu, đây là những pháp sâu xa, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao thượng, vượt ngoài tầm tư duy, vi tế, chỉ bậc trí mới có thể thấu hiểu, mà Như Lai sau khi tự mình thắng tri, chứng ngộ đã tuyên thuyết; nhờ đó mà những người nói lên lời tán thán Như Lai một cách đúng đắn, đúng sự thật, sẽ nói lên. ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตวาโร Phẩm về sự run rẩy và dao động ๑๐๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 105. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết thường hằng, trình bày rằng tự ngã và thế giới là thường hằng bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๐๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 106. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, trình bày rằng tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๐๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 107. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, trình bày rằng thế giới là hữu biên và vô biên bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๐๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 108. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người ngụy biện, khi được hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, đã rơi vào sự lẩn tránh bằng lời nói, sự ngụy biện, bằng bốn luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๐๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 109. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người theo thuyết ngẫu nhiên sanh, trình bày rằng tự ngã và thế giới sanh khởi một cách ngẫu nhiên bằng hai luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๑๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.37] วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 110. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người suy luận về quá khứ, những người có quan điểm về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau bằng mười tám luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๑๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 111. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người chủ trương sau khi chết còn có tưởng, trình bày rằng tự ngã sau khi chết còn có tưởng bằng mười sáu luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๑๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 112. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là những người chủ trương sau khi chết không có tưởng, trình bày rằng tự ngã sau khi chết không có tưởng bằng tám luận điểm, thì cảm thọ ấy của các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính đó, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy và dao động. ๑๑๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 113. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục). ๑๑๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 114. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố sự đoạn diệt, sự hoại diệt, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên bảy luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục). ๑๑๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 115. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết Niết bàn hiện tại, họ tuyên bố Niết bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên năm luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục). ๑๑๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 116. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về tương lai, theo đuổi các quan điểm về tương lai, liên quan đến tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên bốn mươi bốn luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục). ๑๑๗. ‘‘ตตฺร[Pg.38], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว. 117. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, và suy tưởng về tương lai, và suy tưởng về quá khứ và tương lai, theo đuổi các quan điểm về quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên sáu mươi hai luận cứ. Cảm thọ ấy của các vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy, những người không biết, không thấy, bị ái dục chi phối, cũng chỉ là sự run rẩy, dao động (do ái dục). ผสฺสปจฺจยาวาโร Phần Về Duyên Xúc ๑๑๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 118. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết thường kiến, họ tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๑๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 119. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 120. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết hữu biên và vô biên, họ tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 121. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, họ rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện không dứt, dựa trên bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 122. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết vô nhân sanh, họ tuyên bố tự ngã và thế giới sanh khởi không do nhân, dựa trên hai luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 123. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, theo đuổi các quan điểm về quá khứ, liên quan đến quá khứ, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên mười tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 124. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết có tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là có tưởng, dựa trên mười sáu luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๕. ‘‘ตตฺร[Pg.39], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 125. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là vô tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 126. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, họ tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng, dựa trên tám luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 127. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết đoạn diệt, họ tuyên bố sự đoạn diệt, sự hoại diệt, sự không tồn tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên bảy luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 128. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết Niết bàn hiện tại, họ tuyên bố Niết bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sanh hiện hữu, dựa trên năm luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๒๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 129. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về tương lai, theo đuổi các quan điểm về tương lai, liên quan đến tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên bốn mươi bốn luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. ๑๓๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา. 130. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người suy tưởng về quá khứ, và suy tưởng về tương lai, và suy tưởng về quá khứ và tương lai, theo đuổi các quan điểm về quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, họ nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau, dựa trên sáu mươi hai luận cứ. Cảm thọ ấy cũng do duyên xúc mà có. เนตํ ฐานํ วิชฺชติวาโร Phần Về Không Có Trường Hợp Ấy ๑๓๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 131. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết thường kiến, họ tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng, dựa trên bốn luận cứ. Việc họ sẽ cảm thọ mà không có xúc, trường hợp này không xảy ra. ๑๓๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจ อสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 132. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa môn, Bà la môn nào là những người theo thuyết một phần thường hằng, một phần vô thường, họ tuyên bố tự ngã và thế giới một phần là thường hằng, một phần là vô thường, dựa trên bốn luận cứ. Việc họ sẽ cảm thọ mà không có xúc, trường hợp này không xảy ra. ๑๓๓. ‘‘ตตฺร[Pg.40], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 133. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu biên và vô biên, tuyên bố thế giới là hữu biên và vô biên dựa trên bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 134. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngụy biện, khi được hỏi vấn đề ở chỗ này chỗ kia, đã rơi vào sự ngụy biện bằng lời nói, sự ngụy biện không dứt khoát, dựa trên bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 135. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngẫu nhiên sinh, tuyên bố tự ngã và thế giới là ngẫu nhiên sinh dựa trên hai cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 136. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ, có quan điểm theo quá khứ, liên quan đến quá khứ, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên mười tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 137. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là có tưởng dựa trên mười sáu cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 138. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết vô tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là vô tưởng dựa trên tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๓๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 139. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết, tuyên bố tự ngã sau khi chết là phi tưởng phi phi tưởng dựa trên tám cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๔๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 140. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết đoạn diệt, tuyên bố sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sinh đang hiện hữu dựa trên bảy cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๔๑. ‘‘ตตฺร[Pg.41], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 141. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết Niết-bàn hiện tại, tuyên bố Niết-bàn tối thượng trong hiện tại của một chúng sinh đang hiện hữu dựa trên năm cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 142. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết tương lai, có quan điểm theo tương lai, liên quan đến tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên bốn mươi bốn cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ๑๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 143. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ, và người theo thuyết tương lai, và người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên sáu mươi hai cơ sở, việc họ có thể cảm nhận được điều đó mà không có xúc là điều không thể xảy ra. ทิฏฺฐิคติกาธิฏฺฐานวฏฺฏกถา Lời thuyết giảng về vòng luân hồi của sự chấp thủ vào các tà kiến. ๑๔๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา…เป… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, สพฺเพ เต ฉหิ ผสฺสายตเนหิ ผุสฺส ผุสฺส ปฏิสํเวเทนฺติ เตสํ เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. 144. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết thường hằng, tuyên bố tự ngã và thế giới là thường hằng dựa trên bốn cơ sở; và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết một phần thường hằng, một phần không thường hằng... cho đến... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu biên và vô biên... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngụy biện... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết ngẫu nhiên sinh... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết hữu tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết vô tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết phi tưởng phi phi tưởng sau khi chết... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết đoạn diệt... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết Niết-bàn hiện tại... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết tương lai... và những Sa-môn, Bà-la-môn nào là người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau dựa trên sáu mươi hai cơ sở; tất cả họ đều cảm nhận qua sự xúc chạm, xúc chạm với sáu xứ xúc. Do duyên thọ của họ mà ái sinh khởi; do duyên ái mà thủ sinh khởi; do duyên thủ mà hữu sinh khởi; do duyên hữu mà sinh sinh khởi; do duyên sinh mà già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sinh khởi. วิวฏฺฏกถาทิ Lời thuyết giảng về sự thoát khỏi vòng luân hồi, v.v. ๑๔๕. ‘‘ยโต [Pg.42] โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อิเมหิ สพฺเพเหว อุตฺตริตรํ ปชานาติ. 145. Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ-khưu biết rõ như thật về sự sinh khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự nguy hại, và sự thoát ly của sáu xứ xúc, vị ấy biết một cách vượt trội hơn tất cả những vị này. ๑๔๖. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา, เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ. 146. Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, dù là người theo thuyết quá khứ, hay người theo thuyết tương lai, hay người theo thuyết quá khứ và tương lai, có quan điểm theo quá khứ và tương lai, liên quan đến quá khứ và tương lai, đã nói lên nhiều loại ngôn từ biểu thị tà kiến khác nhau; tất cả họ đều bị bao trùm trong lưới bởi sáu mươi hai cơ sở này. Dù họ có trồi lên, họ cũng trồi lên ngay trong lưới này, bị dính mắc ở đây. Bị bao gồm ở đây, họ trồi lên ngay trong lưới này, bị bao trùm. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทกฺโข เกวฏฺโฏ วา เกวฏฺฏนฺเตวาสี วา สุขุมจฺฉิเกน ชาเลน ปริตฺตํ อุทกทหํ โอตฺถเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เย โข เกจิ อิมสฺมึ อุทกทเห โอฬาริกา ปาณา, สพฺเพ เต อนฺโตชาลีกตา. เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ; เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺตี’ติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ. Này các Tỳ khưu, ví như một người đánh cá thiện xảo hay đệ tử của người đánh cá, dùng lưới có mắt lưới nhỏ bao trùm một hồ nước nhỏ. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Bất cứ sinh vật to lớn nào trong hồ nước này, tất cả chúng đều bị lọt vào trong lưới. Dù chúng có trồi lên, chúng cũng trồi lên ở trong lưới; chúng bị mắc kẹt bên trong, dù có trồi lên, chúng cũng trồi lên ở trong lưới.’ Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, là người suy luận về quá khứ, hay suy luận về tương lai, hay suy luận về cả quá khứ và tương lai, là người có quan điểm dựa trên quá khứ và tương lai, khi đề cập đến quá khứ và tương lai, đã tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều bị lọt vào trong tấm lưới gồm sáu mươi hai kiến xứ này. Dù họ có trồi lên, họ cũng trồi lên ở trong lưới này; họ bị mắc kẹt bên trong, dù có trồi lên, họ cũng trồi lên ở trong lưới này. ๑๔๗. ‘‘อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ. ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. 147. Này các Tỳ khưu, thân của Như Lai vẫn tồn tại, với dây dẫn đến tái sanh đã được cắt đứt. Chừng nào thân của ngài còn tồn tại, chừng đó chư thiên và loài người sẽ còn thấy ngài. Sau khi thân hoại mạng chung, khi mạng sống đã chấm dứt, chư thiên và loài người sẽ không còn thấy ngài nữa. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อมฺพปิณฺฑิยา วณฺฏจฺฉินฺนาย ยานิ กานิจิ อมฺพานิ วณฺฏปฏิพนฺธานิ, สพฺพานิ ตานิ ตทนฺวยานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ, ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา, กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา’’ติ. Này các Tỳ khưu, ví như một chùm xoài, khi cuống đã bị cắt, tất cả những quả xoài nào còn dính liền với cuống đều đi theo cuống ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, thân của Như Lai vẫn tồn tại, với dây dẫn đến tái sanh đã được cắt đứt. Chừng nào thân của ngài còn tồn tại, chừng đó chư thiên và loài người sẽ còn thấy ngài. Sau khi thân hoại mạng chung, khi mạng sống đã chấm dứt, chư thiên và loài người sẽ không còn thấy ngài nữa. ๑๔๘. เอวํ [Pg.43] วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, โก นาโม อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย’’ติ? ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, อานนฺท, อิมํ ธมฺมปริยายํ อตฺถชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ธมฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, พฺรหฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ทิฏฺฐิชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, อนุตฺตโร สงฺคามวิชโยติปิ นํ ธาเรหี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. 148. Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn rằng: 'Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên là gì?' 'Này Ānanda, vì vậy, con hãy ghi nhớ pháp môn này là Lưới Lợi Ích (Atthajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Chánh Pháp (Dhammajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Phạm Thiên (Brahmajāla), hãy ghi nhớ là Lưới Tà Kiến (Diṭṭhijāla), và hãy ghi nhớ là Cuộc Chiến Thắng Vô Thượng (Anuttaro Saṅgāmavijayo).' Thế Tôn đã nói như vậy. ๑๔๙. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน ทสสหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ. 149. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tín thọ lời dạy của Thế Tôn. Và trong khi bài pháp thoại này đang được thuyết giảng, mười ngàn thế giới đã rung chuyển. พฺรหฺมชาลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปฐมํ. Kinh Phạm Võng, bài kinh thứ nhất, chấm dứt. ๒. สามญฺญผลสุตฺตํ 2. Kinh Sa Môn Quả ราชามจฺจกถา Câu chuyện về vua và các đại thần ๑๕๐. เอวํ [Pg.44] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวเน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปุณฺณาย ปุณฺณมาย รตฺติยา ราชามจฺจปริวุโต อุปริปาสาทวรคโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ, อภิรูปา วต โภ โทสินา รตฺติ, ทสฺสนียา วต โภ โทสินา รตฺติ, ปาสาทิกา วต โภ โทสินา รตฺติ, ลกฺขญฺญา วต โภ โทสินา รตฺติ. กํ นุ ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปยิรุปาเสยฺยาม, ยํ โน ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ? 150. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka Komārabhacca, cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị. Bấy giờ, vào ngày trai giới mười lăm, trong đêm trăng tròn của tháng Komudī, tháng thứ tư của mùa mưa, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, đang ngự trên sân thượng của cung điện, có các đại thần vây quanh. Lúc ấy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vào ngày trai giới ấy, đã thốt lên lời cảm hứng: 'Thật khả ái thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật xinh đẹp thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng chiêm ngưỡng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật tĩnh lặng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng ghi nhớ thay, này các khanh, đêm trăng này! Hôm nay, chúng ta nên đến yết kiến vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, mà khi yết kiến vị ấy, tâm của chúng ta có thể được tịnh tín?' ๑๕๑. เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปูรโณ กสฺสโป สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 151. Khi được nói như vậy, một vị đại thần tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Pūraṇa Kassapa này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Pūraṇa Kassapa. Có lẽ khi yết kiến Pūraṇa Kassapa, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng. ๑๕๒. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, มกฺขลิ โคสาโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 152. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Makkhali Gosāla này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Makkhali Gosāla. Có lẽ khi yết kiến Makkhali Gosāla, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng. ๑๕๓. อญฺญตโรปิ [Pg.45] โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, อชิโต เกสกมฺพโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 153. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Ajita Kesakambala này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Ajita Kesakambala. Có lẽ khi yết kiến Ajita Kesakambala, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng. ๑๕๔. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปกุโธ กจฺจายโน สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 154. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu (A-xà-thế), con bà Vedehi, xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Pakudha Kaccāyana (Bà-câu-đà Ca-chiên-diên), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Pakudha Kaccāyana. Biết đâu khi đến thân cận Pakudha Kaccāyana, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng. ๑๕๕. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 155. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Sañcaya Belaṭṭhaputta (San-xà-da Tỳ-la-thí-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta. Biết đâu khi đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng. ๑๕๖. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส นิคณฺฐํ [Pg.46] นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ. 156. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Nigaṇṭha Nāṭaputta (Ni-kiền-tử Nhã-đề-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta. Biết đâu khi đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng. โกมารภจฺจชีวกกถา Câu chuyện về Jīvaka Komārabhacca ๑๕๗. เตน โข ปน สมเยน ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร ตุณฺหีภูโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘ตฺวํ ปน, สมฺม ชีวก, กึ ตุณฺหี’’ติ? ‘‘อยํ, เทว, ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อมฺหากํ อมฺพวเน วิหรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. ตํ โข ปน ภควนฺตํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตํ เทโว ภควนฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ภควนฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’ติ. 157. Vào lúc bấy giờ, y sĩ Jīvaka Komārabhacca đang ngồi im lặng không xa vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, tại sao khanh lại im lặng?’ ‘Tâu Thiên tử, Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang ngự tại vườn xoài của chúng thần cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-khưu. Tiếng lành đồn xa về Đức Thế Tôn ấy như sau: ‘Ngài là Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Xin Thiên tử hãy đến yết kiến Đức Thế Tôn. Biết đâu khi đến yết kiến Đức Thế Tôn, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ ๑๕๘. ‘‘เตน หิ, สมฺม ชีวก, หตฺถิยานานิ กปฺปาเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา ปญฺจมตฺตานิ หตฺถินิกาสตานิ กปฺปาเปตฺวา รญฺโญ จ อาโรหณียํ นาคํ, รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิเวเทสิ – ‘‘กปฺปิตานิ โข เต, เทว, หตฺถิยานานิ, ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. 158. ‘Vậy thì, này Jīvaka, khanh hãy cho thắng dọn voi.’ ‘Tâu vâng, Thiên tử.’ Y sĩ Jīvaka Komārabhacca vâng lời vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho thắng dọn khoảng năm trăm voi cái và voi ngự của nhà vua, rồi tâu lại với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, voi đã được thắng dọn sẵn sàng cho ngài. Bây giờ, ngài nghĩ là đã đến lúc nào thì xin tùy nghi.’ ๑๕๙. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจสุ หตฺถินิกาสเตสุ ปจฺเจกา อิตฺถิโย อาโรเปตฺวา อาโรหณียํ นาคํ อภิรุหิตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ ราชคหมฺหา นิยฺยาสิ มหจฺจราชานุภาเวน, เยน ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวนํ เตน ปายาสิ. 159. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho mỗi cung nữ ngồi trên một con trong năm trăm voi cái, còn ngài thì ngự trên voi báu, với các ngọn đuốc được giơ cao, ngài ra khỏi thành Rājagaha (Vương Xá) với đại vương uy, đi đến vườn xoài của y sĩ Jīvaka Komārabhacca. อถ โข รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร อมฺพวนสฺส อหุเทว ภยํ, อหุ ฉมฺภิตตฺตํ, อหุ โลมหํโส. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต [Pg.47] ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น วญฺเจสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปลมฺเภสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปจฺจตฺถิกานํ เทสิ? กถญฺหิ นาม ตาว มหโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อฑฺฒเตฬสานํ ภิกฺขุสตานํ เนว ขิปิตสทฺโท ภวิสฺสติ, น อุกฺกาสิตสทฺโท น นิคฺโฆโส’’ติ. Bấy giờ, khi đến gần vườn xoài, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cảm thấy sợ hãi, rúng động, và lông tóc dựng ngược. Rồi vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, trong lòng sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, có phải khanh không lừa gạt trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không phỉnh phờ trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không trao trẫm cho kẻ thù chứ? Tại sao một đại chúng Tỳ-khưu đông đến một ngàn hai trăm năm mươi vị như vậy mà lại không có một tiếng hắt hơi, không một tiếng đằng hắng, không một tiếng nói chuyện nào cả?’ ‘‘มา ภายิ, มหาราช, มา ภายิ, มหาราช. น ตํ เทว, วญฺเจมิ; น ตํ, เทว, ปลมฺภามิ; น ตํ, เทว, ปจฺจตฺถิกานํ เทมิ. อภิกฺกม, มหาราช, อภิกฺกม, มหาราช, เอเต มณฺฑลมาเฬ ทีปา ฌายนฺตี’’ติ. ‘Xin Đại vương đừng sợ, xin Đại vương đừng sợ. Tâu Thiên tử, thần không lừa gạt ngài; tâu Thiên tử, thần không phỉnh phờ ngài; tâu Thiên tử, thần không trao ngài cho kẻ thù. Xin Đại vương hãy tiến tới, xin Đại vương hãy tiến tới. Kìa, trong giảng đường hình tròn, những ngọn đèn đang cháy sáng.’ สามญฺญผลปุจฺฉา Câu hỏi về quả của đời sống Sa-môn ๑๖๐. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ยาวติกา นาคสฺส ภูมิ นาเคน คนฺตฺวา, นาคา ปจฺโจโรหิตฺวา, ปตฺติโกว เยน มณฺฑลมาฬสฺส ทฺวารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ ปน, สมฺม ชีวก, ภควา’’ติ? ‘‘เอโส, มหาราช, ภควา; เอโส, มหาราช, ภควา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสินฺโน ปุรกฺขโต ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’’ติ. 160. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, đi voi đến nơi nào voi có thể đi được, rồi xuống voi, đi bộ đến cửa của giảng đường hình tròn. Sau khi đến, ngài nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, Đức Thế Tôn ở đâu?’ ‘Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn. Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn đang ngồi dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phương đông, ở phía trước chúng Tỳ-khưu.’ ๑๖๑. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุวิโลเกตฺวา รหทมิว วิปฺปสนฺนํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อิมินา เม อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ, เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ. ‘‘อคมา โข ตฺวํ, มหาราช, ยถาเปม’’นฺติ. ‘‘ปิโย เม, ภนฺเต, อุทยภทฺโท กุมาโร. อิมินา เม, ภนฺเต, อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ. 161. Bấy giờ, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vua đứng một bên. Đứng một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, nhìn ngắm Tăng chúng đang im lặng, im lặng, trong sáng như một hồ nước, và thốt lên lời cảm hứng: ‘Mong sao thái tử Udayabhadda của ta được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’ – ‘Thưa Đại vương, tâm của ngài đã đi đến nơi ngài yêu mến.’ – ‘Bạch Thế Tôn, thái tử Udayabhadda là người con yêu quý của con. Bạch Thế Tôn, mong sao thái tử Udayabhadda của con được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’ ๑๖๒. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อญฺชลึ ปณาเมตฺวา, เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ [Pg.48] นิสินฺโน โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุจฺเฉยฺยามหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ ; สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ. ‘‘ปุจฺฉ, มหาราช, ยทากงฺขสี’’ติ. 162. Rồi vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đảnh lễ Thế Tôn, chắp tay hướng về Tăng chúng, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vài điều, nếu Thế Tôn cho phép con giải đáp câu hỏi.’ – ‘Thưa Đại vương, hãy hỏi bất cứ điều gì ngài muốn.’ ๑๖๓. ‘‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ? 163. ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Bạch Thế Tôn, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’ ๑๖๔. ‘‘อภิชานาสิ โน ตฺวํ, มหาราช, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ? ‘‘อภิชานามหํ, ภนฺเต, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, มหาราช, พฺยากรึสุ, สเจ เต อครุ ภาสสฺสู’’ติ. ‘‘น โข เม, ภนฺเต, ครุ, ยตฺถสฺส ภควา นิสินฺโน, ภควนฺตรูโป วา’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภาสสฺสู’’ติ. 164. ‘Thưa Đại vương, ngài có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác không?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác.’ – ‘Thưa Đại vương, vậy họ đã trả lời như thế nào? Nếu không phiền, xin ngài hãy nói.’ – ‘Bạch Thế Tôn, không có gì phiền cho con khi có Thế Tôn hoặc một vị giống như Thế Tôn đang ngự ở đây.’ – ‘Vậy thì, thưa Đại vương, hãy nói đi.’ ปูรณกสฺสปวาโท Học thuyết của Pūraṇa Kassapa ๑๖๕. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปูรโณ กสฺสโป เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปูรเณน กสฺสเปน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณํ กสฺสปํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กสฺสป, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.49] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ- เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, โภ กสฺสป, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 165. ‘Bạch Thế Tôn, có một lần con đã đến chỗ Pūraṇa Kassapa; sau khi đến, con đã cùng Pūraṇa Kassapa chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, ngồi một bên, con đã nói với Pūraṇa Kassapa điều này: ‘Thưa ngài Kassapa, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự - họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này; nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc, làm cho cha mẹ được an vui, sung túc, làm cho vợ con được an vui, sung túc, làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Thưa ngài Kassapa, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’ ๑๖๖. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป มํ เอตทโวจ – ‘กโรโต โข, มหาราช, การยโต, ฉินฺทโต เฉทาปยโต, ปจโต ปาจาปยโต โสจยโต, โสจาปยโต, กิลมโต กิลมาปยโต, ผนฺทโต ผนฺทาปยโต, ปาณมติปาตาปยโต, อทินฺนํ อาทิยโต, สนฺธึ ฉินฺทโต, นิลฺโลปํ หรโต, เอกาคาริกํ กโรโต, ปริปนฺเถ ติฏฺฐโต, ปรทารํ คจฺฉโต, มุสา ภณโต, กโรโต น กรียติ ปาปํ. ขุรปริยนฺเตน เจปิ จกฺเกน โย อิมิสฺสา ปถวิยา ปาเณ เอกํ มํสขลํ เอกํ มํสปุญฺชํ กเรยฺย, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. ทกฺขิณํ เจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย หนนฺโต ฆาเตนฺโต ฉินฺทนฺโต เฉทาเปนฺโต ปจนฺโต ปาจาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. อุตฺตรญฺเจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย ททนฺโต ทาเปนฺโต ยชนฺโต ยชาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม. ทาเนน ทเมน สํยเมน สจฺจวชฺเชน นตฺถิ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม’ติ. อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ. 166. ‘Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pūraṇa Kassapa đã nói với con điều này: ‘Thưa Đại vương, khi hành động hay sai người khác hành động, khi cắt xẻ hay sai người khác cắt xẻ, khi gây đau khổ hay sai người khác gây đau khổ, khi gây sầu muộn hay sai người khác gây sầu muộn, khi làm mệt mỏi hay sai người khác làm mệt mỏi, khi gây run sợ hay sai người khác gây run sợ, khi sát sanh, khi lấy của không cho, khi phá nhà, khi cướp bóc, khi đột nhập một nhà, khi chặn đường, khi ngoại tình, khi nói dối, người hành động không bị xem là làm điều ác. Dù cho có người dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết hại, sai người giết hại, cắt xẻ, sai người cắt xẻ, gây đau khổ, sai người gây đau khổ, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, sai người bố thí, cúng dường, sai người cúng dường, thì do nhân duyên đó không có công đức, không có sự phát sinh của công đức. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do nói lời chân thật, không có công đức, không có sự phát sinh của công đức.’ Bạch Thế Tôn, như vậy, khi được hỏi về quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn, Pūraṇa Kassapa đã giải thích về thuyết vô hành. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณสฺส กสฺสปสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิโกสิตฺวา [Pg.50] อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch ngài, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pūraṇa Kassapa lại trả lời về thuyết vô hành. Bạch ngài, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình chứ?’ Bạch ngài, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pūraṇa Kassapa. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, con đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. มกฺขลิโคสาลวาโท Thuyết của Makkhali Gosāla ๑๖๗. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน มกฺขลิ โคสาโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา มกฺขลินา โคสาเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลึ โคสาลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ โคสาล, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ โคสาล, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 167. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Makkhali Gosāla; sau khi đến, con đã cùng Makkhali Gosāla thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Makkhali Gosāla điều này: ‘Thưa ngài Gosāla, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Gosāla, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’ ๑๖๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ มหาราช เหตุ นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ สํกิเลสาย, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา สํกิลิสฺสนฺติ. นตฺถิ เหตุ, นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ วิสุทฺธิยา, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. นตฺถิ อตฺตกาเร, นตฺถิ ปรกาเร, นตฺถิ ปุริสกาเร, นตฺถิ พลํ, นตฺถิ วีริยํ, นตฺถิ ปุริสถาโม, นตฺถิ ปุริสปรกฺกโม. สพฺเพ สตฺตา สพฺเพ ปาณา สพฺเพ ภูตา สพฺเพ ชีวา อวสา อพลา อวีริยา นิยติสงฺคติภาวปริณตา ฉสฺเววาภิชาตีสุ สุขทุกฺขํ ปฏิสํเวเทนฺติ. จุทฺทส โข ปนิมานิ โยนิปมุขสตสหสฺสานิ สฏฺฐิ จ สตานิ ฉ จ สตานิ ปญฺจ จ กมฺมุโน สตานิ ปญฺจ จ กมฺมานิ ตีณิ จ กมฺมานิ กมฺเม จ อฑฺฒกมฺเม จ ทฺวฏฺฐิปฏิปทา ทฺวฏฺฐนฺตรกปฺปา ฉฬาภิชาติโย อฏฺฐ ปุริสภูมิโย เอกูนปญฺญาส อาชีวกสเต เอกูนปญฺญาส ปริพฺพาชกสเต เอกูนปญฺญาส นาคาวาสสเต วีเส อินฺทฺริยสเต ตึเส นิรยสเต ฉตฺตึส รโชธาตุโย สตฺต สญฺญีคพฺภา สตฺต อสญฺญีคพฺภา สตฺต นิคณฺฐิคพฺภา สตฺต เทวา สตฺต มานุสา สตฺต ปิสาจา สตฺต สรา สตฺต ปวุฏา สตฺต ปวุฏสตานิ สตฺต ปปาตา สตฺต ปปาตสตานิ สตฺต สุปินา สตฺต สุปินสตานิ จุลฺลาสีติ มหากปฺปิโน สตสหสฺสานิ, ยานิ พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺติ. ตตฺถ นตฺถิ [Pg.51] ‘‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา อปริปกฺกํ วา กมฺมํ ปริปาเจสฺสามิ, ปริปกฺกํ วา กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตึ กริสฺสามี’ติ เหวํ นตฺถิ. โทณมิเต สุขทุกฺเข ปริยนฺตกเต สํสาเร, นตฺถิ หายนวฑฺฒเน, นตฺถิ อุกฺกํสาวกํเส. เสยฺยถาปิ นาม สุตฺตคุเฬ ขิตฺเต นิพฺเพฐิยมานเมว ปเลติ, เอวเมว พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺตี’ติ. 168. Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Makkhali Gosāla đã nói với con điều này: ‘Tâu Đại vương, không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có tự lực, không có tha lực, không có nhân lực; không có sức mạnh, không có tinh tấn, không có năng lực của con người, không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh mạng đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn; chúng bị biến đổi bởi định mệnh, ngẫu nhiên và bản chất, chỉ trải nghiệm khổ và lạc trong sáu loại tái sanh đặc biệt mà thôi. Có một triệu bốn trăm lẻ sáu ngàn sáu trăm loài sanh chính này, và năm trăm loại nghiệp, và năm loại nghiệp, và ba loại nghiệp, và một nghiệp và nửa nghiệp; có sáu mươi hai con đường thực hành, sáu mươi hai tiểu kiếp, sáu loại tái sanh đặc biệt, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm sinh kế, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài Nāga, hai ngàn giác quan, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cảnh giới bụi trần, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không tưởng, bảy loại thai tạng không có đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại con người, bảy loại quỷ Pìsāca, bảy cái hồ, bảy cái nút, bảy trăm cái nút, bảy vực thẳm, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mộng, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp mà cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau. Ở đây, không có chuyện: ‘Ta sẽ làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc sẽ làm cho nghiệp đã chín chấm dứt bằng cách trải nghiệm nó nhiều lần, thông qua giới hạnh này, khổ hạnh này, tu tập này, hay phạm hạnh này.’ Điều đó không có. Khổ và lạc đã được đong đếm bằng đấu, vòng luân hồi đã được định giới hạn; không có sự tăng hay giảm, không có sự hơn hay kém. Ví như một cuộn chỉ khi được ném ra, nó sẽ lăn đi cho đến khi ξετυλίγεται hết; cũng vậy, cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau.’ ๑๖๙. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลิสฺส โคสาลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. 169. Bạch ngài, như vậy, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch ngài, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình chứ?’ Bạch ngài, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Makkhali Gosāla. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, con đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. อชิตเกสกมฺพลวาโท Thuyết của Ajita Kesakambala ๑๗๐. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน อชิโต เกสกมฺพโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา อชิเตน เกสกมฺพเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, อชิตํ เกสกมฺพลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อชิต, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อชิต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 170. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Ajita Kesakambala; sau khi đến, con đã cùng Ajita Kesakambala thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Ajita Kesakambala điều này: ‘Thưa ngài Ajita, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Ajita, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’ ๑๗๑. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ, มหาราช, ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา, เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ [Pg.52] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺติ. จาตุมหาภูติโก อยํ ปุริโส, ยทา กาลงฺกโรติ, ปถวี ปถวิกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อาโป อาโปกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, เตโช เตโชกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, วาโย วาโยกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อากาสํ อินฺทฺริยานิ สงฺกมนฺติ. อาสนฺทิปญฺจมา ปุริสา มตํ อาทาย คจฺฉนฺติ. ยาวาฬาหนา ปทานิ ปญฺญายนฺติ. กาโปตกานิ อฏฺฐีนิ ภวนฺติ, ภสฺสนฺตา อาหุติโย. ทตฺตุปญฺญตฺตํ ยทิทํ ทานํ. เตสํ ตุจฺฉํ มุสา วิลาโป เย เกจิ อตฺถิกวาทํ วทนฺติ. พาเล จ ปณฺฑิเต จ กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชนฺติ วินสฺสนฺติ, น โหนฺติ ปรํ มรณา’ติ. 171. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Ajita Kesakambala đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) đại tế tự, không có (kết quả của) cúng dường; không có quả, không có dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở trên đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chân chánh, là những vị đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này được tạo thành từ bốn đại chủng, khi mạng chung, địa đại đi vào và hợp với thân đất, thủy đại đi vào và hợp với thân nước, hỏa đại đi vào và hợp với thân lửa, phong đại đi vào và hợp với thân gió, các căn đi vào hư không. Bốn người khiêng và cái giường là thứ năm, họ mang người chết đi. Dấu chân của họ chỉ được thấy cho đến nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu, các vật cúng dường kết thúc bằng tro bụi. Việc bố thí này là do kẻ ngu đặt ra. Lời nói của những ai chủ trương thuyết tồn tại là trống rỗng, giả dối, và than vãn. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại mạng chung, đều bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không còn tồn tại sau khi chết.' ๑๗๒. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, อชิตสฺส เกสกมฺพลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. 172. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Ajita Kesakambala. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về. ปกุธกจฺจายนวาโท Thuyết của Pakudha Kaccāyana ๑๗๓. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปกุโธ กจฺจายโน เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปกุเธน กจฺจายเนน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธํ กจฺจายนํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กจฺจายน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ กจฺจายน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 173. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Pakudha Kaccāyana; sau khi đến, con đã cùng Pakudha Kaccāyana trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Pakudha Kaccāyana điều này: 'Thưa ngài Kaccāyana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Kaccāyana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?' ๑๗๔. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, มหาราช, กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา [Pg.53] เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. กตเม สตฺต? ปถวิกาโย, อาโปกาโย, เตโชกาโย, วาโยกาโย, สุเข, ทุกฺเข, ชีเว สตฺตเม – อิเม สตฺต กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. ตตฺถ นตฺถิ หนฺตา วา ฆาเตตา วา, โสตา วา สาเวตา วา, วิญฺญาตา วา วิญฺญาเปตา วา. โยปิ ติณฺเหน สตฺเถน สีสํ ฉินฺทติ, น โกจิ กิญฺจิ ชีวิตา โวโรเปติ; สตฺตนฺนํ ตฺเวว กายานมนฺตเรน สตฺถํ วิวรมนุปตตี’ติ. 174. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pakudha Kaccāyana đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, có bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Bảy thân đó là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và mạng sống là thứ bảy. Bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Trong đó, không có người giết hay người sai giết, không có người nghe hay người làm cho nghe, không có người biết hay người làm cho biết. Dù ai đó dùng gươm sắc bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả; thanh gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi.' ๑๗๕. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธสฺส กจฺจายนสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ, อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. 175. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pakudha Kaccāyana. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về. นิคณฺฐนาฏปุตฺตวาโท Thuyết của Nigaṇṭha Nāṭaputta ๑๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺเฐน นาฏปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อคฺคิเวสฺสน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อคฺคิเวสฺสน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 176. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, con đã cùng Nigaṇṭha Nāṭaputta trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: 'Thưa ngài Aggivessana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Aggivessana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?' ๑๗๗. ‘‘เอวํ [Pg.54] วุตฺเต, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ? อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ สพฺพวาริวาริโต จ โหติ, สพฺพวาริยุตฺโต จ, สพฺพวาริธุโต จ, สพฺพวาริผุโฏ จ. เอวํ โข, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. ยโต โข, มหาราช, นิคณฺโฐ เอวํ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ; อยํ วุจฺจติ, มหาราช, นิคณฺโฐ คตตฺโต จ ยตตฺโต จ ฐิตตฺโต จา’ติ. 177. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Ni-kiền-tử Nātaputta đã nói với tôi điều này: ‘Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Và tâu đại vương, thế nào là vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần? Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử ngăn ngừa mọi loại nước, thành tựu sự ngăn ngừa mọi điều ác, đã rũ bỏ (điều ác) bằng sự ngăn ngừa mọi điều ác, và được thấm nhuần bởi sự ngăn ngừa mọi điều ác. Tâu đại vương, chính là như vậy vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Tâu đại vương, khi nào vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần như vậy; thì tâu đại vương, vị Ni-kiền-tử này được gọi là người có tâm đạt đến đích, có tâm tự chế, và có tâm kiên định.’” ๑๗๘. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. 178. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Ni-kiền-tử Nātaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.” สญฺจยเพลฏฺฐปุตฺตวาโท Học thuyết của Sañcaya Belaṭṭhaputta ๑๗๙. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา สญฺจเยน เพลฏฺฐปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ ภนฺเต, สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ สญฺจย, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ สญฺจย, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 179. “Bạch ngài, có một lần, tôi đã đến gặp Sañcaya Belaṭṭhaputta; sau khi đến, tôi đã cùng Sañcaya Belaṭṭhaputta trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, tôi ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, tôi đã nói với Sañcaya Belaṭṭhaputta điều này: ‘Thưa ngài Sañcaya, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... thưa ngài Sañcaya, có thể nào trình bày quả vị Sa-môn hiện chứng ngay trong đời này được không?’” ๑๘๐. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ เม อสฺส, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม [Pg.55] โน, โน โนติปิ เม โน. นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป…อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ เม อสฺส, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. 180. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã nói với tôi điều này: ‘Nếu ngài hỏi tôi: “Có thế giới khác không?”, nếu tôi cho rằng: “Có thế giới khác”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Có thế giới khác”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải. Không có thế giới khác... (v.v.)... Vừa có vừa không có thế giới khác... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có thế giới khác... (v.v.)... Có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Vừa có vừa không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Vừa có vừa không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Như Lai có tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Nếu ngài hỏi tôi: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết phải không?”, nếu tôi cho rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’” ๑๘๑. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อยญฺจ อิเมสํ สมณพฺราหฺมณานํ สพฺพพาโล สพฺพมูฬฺโห. กถญฺหิ นาม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากริสฺสตี’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, สญฺจยสฺส เพลฏฺฐปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ. 181. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Vị này là người ngu dốt nhất, mê muội nhất trong số các Sa-môn và Bà-la-môn này. Làm sao mà khi được hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, ông ta lại trả lời một cách lảng tránh như vậy?’ Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Sañcaya Belaṭṭhaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.” ปฐมสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ Quả vị Sa-môn hiện chứng thứ nhất ๑๘๒. ‘‘โสหํ, ภนฺเต, ภควนฺตมฺปิ ปุจฺฉามิ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.56] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ, เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข เม, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ? 182. “Bạch Thế Tôn, con xin hỏi Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, người kỵ mã, người đánh xe, người bắn cung, người cầm cờ hiệu, người bày trận, người cảm tử, các vương tử ưu tú, người xung kích, các dũng sĩ, các anh hùng, các chiến sĩ mặc giáp da, các con của người nữ tỳ, người nấu ăn, người hớt tóc, người phục vụ nhà tắm, người đầu bếp, người kết hoa, người giặt giũ, người dệt vải, người đan lát, người làm gốm, người kế toán, người tính nhẩm bằng ngón tay, và bất cứ ngành nghề thủ công nào khác tương tự như vậy. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong hiện tại. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an lạc và sung túc, làm cho cha mẹ được an lạc và sung túc, làm cho vợ con được an lạc và sung túc, làm cho bạn bè và thuộc cấp được an lạc và sung túc. Họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn, là sự cúng dường dẫn đến cõi trời, có quả báo an lạc, đưa đến sự tái sanh vào thiên giới. Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra quả vị Sa-môn hữu hình ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?’” ๑๘๓. ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ, วต โภ, อพฺภุตํ, วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส; อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก; โส, เทว, เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต [Pg.57] สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก’ติ? 183. “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nô lệ của vua, là người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’ Rồi một thời gian sau, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ. Nếu có các thuộc hạ của Đại vương đến tâu rằng: ‘Xin Đại vương biết cho, người đàn ông vốn là nô lệ, người làm công của Đại vương, người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ; thưa Đại vương, người ấy nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ.’ Khi ấy, liệu Đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về đây, hãy trở lại làm nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ của ta như trước’ không?” ๑๘๔. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ. 184. “Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, sẽ đứng dậy đón chào vị ấy, sẽ mời vị ấy ngồi. Chúng con cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Và chúng con sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy.” ๑๘๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ปฐมํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. 185. “Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình.” “Thưa Đại vương, đây là quả vị Sa-môn hữu hình đầu tiên ngay trong hiện tại mà Như Lai đã chỉ ra cho Đại vương.” ทุติยสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ Quả Vị Sa-môn Hữu Hình Thứ Hai ๑๘๖. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส, อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. 186. “Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra một quả vị Sa-môn hữu hình khác ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?” “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải của vua. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’” ‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย, อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา [Pg.58] อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ, เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก; โส เทว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก’ติ? Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư. Nếu các thuộc hạ của đại vương tâu lên rằng: ‘Tâu đại vương, xin ngài biết cho, người nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải của ngài, nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư.’ Lúc ấy, liệu đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về, hãy trở lại làm nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải cho ta’ chăng? ๑๘๗. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ. 187. “Bạch Thế Tôn, không nên nói như vậy. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, đứng dậy đón chào, mời ngồi, và cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Chúng con cũng sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, và hộ trì đúng pháp cho vị ấy.” ๑๘๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช? ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ทุติยํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. 188. “Đại vương nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, có phải là có quả Sa-môn hiện tại hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì có quả Sa-môn hiện tại.” “Này đại vương, đây là quả Sa-môn hiện tại thứ hai mà Như Lai đã chỉ rõ cho đại vương.” ปณีตตรสามญฺญผลํ Quả Sa-môn Cao Thượng Hơn ๑๘๙. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุํ อิเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจา’’ติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. 189. “Bạch Thế Tôn, liệu có thể chỉ ra một quả Sa-môn hiện tại khác, ngay trong đời này, vi diệu hơn và cao thượng hơn những quả Sa-môn hiện tại này không?” “Có thể, này đại vương. Vậy thì, đại vương hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Như Lai sẽ nói.” “Xin vâng, bạch Thế Tôn,” vua Ajātasattu của xứ Māgadha, con của hoàng hậu Vedehi, đã đáp lời Thế Tôn. ๑๙๐. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, มหาราช, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ [Pg.59] โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. 190. Thế Tôn đã nói điều này: “Này đại vương, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi ma, cõi phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. ๑๙๑. ‘‘ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา. นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. 191. “Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, được nghe giáo pháp ấy. Sau khi nghe giáo pháp, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Với niềm tin ấy, người ấy suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’” ๑๙๒. ‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. 192. “Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. ๑๙๓. ‘‘โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ. 193. “Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Vị ấy có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, có mạng sống trong sạch, đầy đủ giới hạnh, phòng hộ các căn, có chánh niệm và tỉnh giác, và biết đủ. จูฬสีลํ Tiểu Giới ๑๙๔. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 194. “Này đại vương, thế nào là vị tỳ khưu có giới hạnh đầy đủ? Này đại vương, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh. Vị ấy bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm quý, có lòng bi mẫn, sống vì lợi ích và hạnh phúc của tất cả chúng sanh. Đây cũng là giới của vị ấy. ‘‘อทินฺนาทานํ [Pg.60] ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. “Vị ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho. Vị ấy chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Đây cũng là giới của vị ấy. ‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี โหติ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. “Vị ấy từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống đời phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục là pháp của thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy. ‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. “Vị ấy từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối. Vị ấy nói lời chân thật, gắn bó với sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy. ‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย; อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา, อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา, สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. Vị ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở nơi này, không đi đến nơi kia nói để gây chia rẽ những người này; nghe điều gì ở nơi kia, không đi nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, khuyến khích những người đã đoàn kết, vui thích trong sự hòa hợp, ưa thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Ðó cũng là giới của vị ấy. ‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. Vị ấy từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác; vị ấy nói những lời nhu hòa, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Vị ấy nói những lời như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา โหติ กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời đúng Pháp, nói lời đúng Luật, nói lời đáng được ghi nhớ, hợp thời, có lý do, có chừng mực, hợp với mục đích. Ðó cũng là giới của vị ấy. ‘‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ…เป… เอกภตฺติโก โหติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา [Pg.61] ปฏิวิรโต โหติ. อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต โหติ. ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต โหติ. อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต โหติ. เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối... v.v... Vị ấy dùng một bữa mỗi ngày, không ăn ban đêm, từ bỏ việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn. Vị ấy tránh xa việc trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, và mỹ phẩm. Vị ấy tránh xa việc sử dụng giường cao và giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng và bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ nam và nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa, và lừa. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy tránh xa việc làm người đưa tin và sứ giả. Vị ấy tránh xa việc mua và bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân, tiền, và thước đo. Vị ấy tránh xa việc hối lộ, lừa đảo, gian trá, và dối trá. Vị ấy tránh xa việc cắt, giết, trói, cướp bóc, tàn phá, và bạo lực. Ðó cũng là giới của vị ấy. จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ. Tiểu Giới đã chấm dứt. มชฺฌิมสีลํ Trung Giới ๑๙๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ, อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 195. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm phá hoại các loại hạt giống và cây cối. Như là: các loại giống từ rễ, từ thân, từ đốt, từ ngọn, và thứ năm là từ hạt. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ๑๙๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ, อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 196. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm hưởng thụ các vật cất chứa. Như là: cất chứa đồ ăn, cất chứa đồ uống, cất chứa y phục, cất chứa xe cộ, cất chứa giường nệm, cất chứa hương liệu, cất chứa vật thực. Vị ấy tránh xa việc hưởng thụ các vật cất chứa như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ๑๙๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 197. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm xem các buổi trình diễn. Như là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, diễn kịch câm, đánh trống, trình diễn nghệ thuật, trò chơi nhào lộn, trò leo cột, trò rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, duyệt binh, tập trận, thao diễn quân đội, xem quân đội. Vị ấy tránh xa việc xem các buổi trình diễn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ๑๙๘. ‘‘ยถา [Pg.62] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 198. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm vào các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi. Như là: cờ tám ô, cờ mười ô, cờ trên không, trò nối ô, trò tung xúc xắc, trò chơi với gậy, trò vẽ tay, trò chơi với bóng, trò thổi kèn lá, trò cày bằng cày nhỏ, trò nhào lộn, trò chơi với chong chóng, trò đo bằng lá, trò chơi với xe nhỏ, trò chơi với cung nhỏ, trò đoán chữ, trò đoán ý, trò giả dạng tật nguyền. Vị ấy tránh xa các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ๑๙๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 199. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm sử dụng các loại giường cao và giường lớn. Như là: ghế bành, giường có chân chạm hình thú, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm nhồi bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, v.v..., thảm len có lông ở hai bên, thảm len có lông ở một bên, thảm có đính ngọc, tấm lụa, thảm lớn cho mười sáu vũ nữ nhảy, yên voi, yên ngựa, yên xe, da sơn dương, da nai quý, có lọng che và có gối đỏ ở hai đầu. Vị ấy tránh xa việc sử dụng các loại giường cao và giường lớn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy. ๒๐๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 200. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc trang điểm và tô điểm thân thể như thế này. Tức là: thoa xức, xoa bóp, tắm gội, đấm bóp, soi gương, vẽ mắt, trang điểm vòng hoa, hương liệu, và thuốc thoa, dùng phấn thoa mặt, dùng kem thoa mặt, đeo vòng tay, trang sức tóc, mang gậy, mang ống thuốc, mang gươm, mang lọng, mang giày dép có trang trí, quấn khăn đội đầu, đeo ngọc, dùng phất trần, mặc y phục màu trắng có tua dài. Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm vào sự trang điểm và tô điểm thân thể như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ [Pg.63] สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 201. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những câu chuyện vô ích như thế này. Tức là: chuyện về vua, chuyện về kẻ trộm, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về hiểm nguy, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã khuất, các chuyện phiếm, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện về sự tồn tại và không tồn tại. Vị ấy từ bỏ những câu chuyện vô ích như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๒. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเร วจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉา วจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 202. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những lời tranh luận như thế này. Tức là: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai, còn tôi đã thực hành đúng. Lời của tôi thì hợp lý, lời của ông thì không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lập luận mà ông đã dày công suy nghĩ đã bị đảo ngược. Luận điểm của ông đã bị bác bỏ. Ông đã bị bắt bẻ. Hãy đi tìm cách để gỡ lại luận điểm của mình, hoặc hãy tự gỡ rối nếu ông có thể.’ Vị ấy từ bỏ những lời tranh luận như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๓. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ – ‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 203. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc làm sứ giả và chạy việc vặt như thế này. Tức là: làm người đưa tin cho các vua, đại thần của vua, Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, các công tử, với những lời nhắn như: ‘Hãy đi đến nơi này, hãy từ nơi kia đến, hãy mang cái này đi, hãy mang cái kia từ nơi đó về.’ Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm làm sứ giả và chạy việc vặt như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๔. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ. อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ’’. 204. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ trở thành những kẻ lừa đảo, ba hoa, ra hiệu, mạt sát, và dùng lợi lộc để tìm kiếm lợi lộc. Vị ấy từ bỏ sự lừa đảo và ba hoa như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ. Trung Giới đã hoàn tất. มหาสีลํ Đại Giới ๒๐๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ [Pg.64] มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 205. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: khoa xem tướng chi phần, khoa xem điềm báo, khoa giải thích các hiện tượng bất thường, khoa giải mộng, khoa xem tướng người, khoa xem dấu chuột cắn, cúng dường bằng lửa, cúng dường bằng muỗng, cúng dường bằng trấu, cúng dường bằng tấm, cúng dường bằng gạo, cúng dường bằng bơ lỏng, cúng dường bằng dầu, cúng dường bằng miệng, cúng dường bằng máu; khoa xem tướng các bộ phận cơ thể, khoa xem đất đai, khoa chính trị, khoa ma thuật, khoa trừ tà, khoa địa thuật, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa bọ cạp, khoa chữa chuột cắn, khoa tiếng chim, khoa tiếng quạ, khoa đoán tuổi thọ, khoa chống tên bắn, khoa tiếng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 206. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: xem tướng ngọc, xem tướng vải, xem tướng gậy, xem tướng giáo, xem tướng gươm, xem tướng tên, xem tướng cung, xem tướng vũ khí, xem tướng phụ nữ, xem tướng đàn ông, xem tướng bé trai, xem tướng bé gái, xem tướng nam nô, xem tướng nữ tỳ, xem tướng voi, xem tướng ngựa, xem tướng trâu, xem tướng bò đực, xem tướng bò cái, xem tướng dê, xem tướng cừu, xem tướng gà, xem tướng cút, xem tướng kỳ đà, xem tướng hoa tai, xem tướng rùa, xem tướng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy. ๒๐๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 207. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Các vua sẽ xuất quân, các vua sẽ không xuất quân; các vua trong nước sẽ tiến công, các vua ngoài nước sẽ rút lui; các vua ngoài nước sẽ tiến công, các vua trong nước sẽ rút lui; các vua trong nước sẽ chiến thắng, các vua ngoài nước sẽ thất bại; các vua ngoài nước sẽ chiến thắng, các vua trong nước sẽ thất bại.’ Hoặc là: ‘Vị vua này sẽ chiến thắng, vị vua kia sẽ thất bại.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” ๒๐๘. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ[Pg.65], อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 208. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ có nguyệt thực; sẽ có nhật thực; sẽ có tinh tú giao hội; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng quỹ đạo; mặt trăng, mặt trời sẽ đi sai quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi đúng quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi sai quỹ đạo; sẽ có sao băng; sẽ có quầng lửa; sẽ có động đất; sẽ có sấm trời; mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ bị lu mờ, sẽ trở nên trong sáng.’ Hoặc là: ‘Nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này; nhật thực sẽ có kết quả như thế này; tinh tú giao hội sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; sao băng sẽ có kết quả như thế này; quầng lửa sẽ có kết quả như thế này; động đất sẽ có kết quả như thế này; sấm trời sẽ có kết quả như thế này; việc mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú mọc, lặn, lu mờ, hay trong sáng sẽ có kết quả như thế này.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” ๒๐๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 209. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ mưa thuận; sẽ bị hạn hán; sẽ được mùa; sẽ bị mất mùa; sẽ được an ổn; sẽ có nguy hiểm; sẽ có dịch bệnh; sẽ được khỏe mạnh.’ Hoặc là các môn như: thuật đếm tay, thuật tính toán, thuật đếm tổng, thi ca, học thuyết duy vật. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” ๒๑๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สงฺกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 210. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ rước dâu, làm lễ gả con gái, làm cho hòa hợp, làm cho chia rẽ, làm cho tích tụ tài sản, làm cho phân tán tài sản, làm cho được yêu mến, làm cho bị ghét bỏ, phá thai, làm cho lưỡi bị cứng đơ, làm cho hàm bị cứng lại, đọc thần chú điều khiển tay, đọc thần chú làm tê liệt hàm, đọc thần chú làm điếc tai, hỏi đáp qua gương soi, hỏi đáp qua đồng nữ, hỏi đáp chư thiên, thờ phụng mặt trời, thờ phụng Đại Phạm Thiên, phun lửa ra từ miệng, gọi mời nữ thần tài lộc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” ๒๑๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.66]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา, มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ, โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. 211. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cúng dường, chữa bệnh do ma quỷ, thực hành các thuật ở trong nhà đất, làm cho người ái nam ái nữ thành nam giới, làm cho nam giới thành người ái nam ái nữ, xem đất cất nhà, làm lễ cúng đất, làm phép súc miệng, làm phép tắm rửa, cúng dường bằng lửa, làm cho ói mửa, làm cho xổ瀉, làm cho xổ từ trên xuống, làm cho xổ từ dưới lên, chữa bệnh đau đầu, nhỏ dầu vào tai, nhỏ dầu vào mắt, nhỏ thuốc vào mũi, thuốc nhỏ mắt, thuốc đắp mắt, chữa bệnh về mắt, phẫu thuật lấy dị vật, chữa bệnh cho trẻ em, cho các loại thuốc gốc rễ, đắp và gỡ thuốc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.” ๒๑๒. ‘‘ส โข โส, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ – มหาราช, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. 212. “Thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu ấy, sau khi đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Thưa Đại vương, ví như vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp yên kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do từ phía kẻ thù; cũng vậy, thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, được trang bị uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm lạc thú không bị chê trách ở nội tâm. Thưa Đại vương, như vậy là vị Tỳ-khưu thành tựu giới hạnh.” มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ. Phần Đại Giới đã hoàn tất. อินฺทฺริยสํวโร Sự Thu Thúc Các Căn ๒๑๓. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา…เป… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ. 213. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi nhìn thấy sắc pháp bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ nhãn căn ấy, gìn giữ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe âm thanh bằng tai... sau khi ngửi hương thơm bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm xúc đối tượng xúc chạm bằng thân... sau khi nhận biết pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ ý căn ấy, gìn giữ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Vị ấy, sau khi thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm nhận được niềm an lạc vô nhiễm ở nội tâm. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì.” สติสมฺปชญฺญํ Chánh niệm và Tỉnh giác ๒๑๔. ‘‘กถญฺจ[Pg.67], มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ. 214. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu có sự tỉnh giác khi đi tới, khi đi lui; có sự tỉnh giác khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh; có sự tỉnh giác khi co tay, khi duỗi tay; có sự tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát, và y; có sự tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm; có sự tỉnh giác trong việc đại tiện, tiểu tiện; có sự tỉnh giác khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi ngủ, khi thức, khi nói, khi im lặng. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác.” สนฺโตโส Sự Tri Túc ๒๑๕. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน, กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ. 215. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu biết tri túc? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, ví như loài chim có cánh, bay đi bất cứ nơi đâu, nó cũng chỉ bay đi với gánh nặng là đôi cánh của mình. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu biết tri túc.” นีวรณปฺปหานํ Sự Đoạn Trừ Các Triền Cái ๒๑๖. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต, วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. 216. “Vị ấy, sau khi thành tựu uẩn giới cao quý này, sự phòng hộ các căn cao quý này, chánh niệm và tỉnh giác cao quý này, và sự tri túc cao quý này, tìm đến một trú xứ thanh vắng: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang sâu, động núi, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hoặc đống rơm. Vị ấy, sau khi đi khất thực về, sau bữa ăn, ngồi xuống, xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt.” ๒๑๗. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต [Pg.68] วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี, สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ, อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ, อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. 217. “Vị ấy, sau khi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm không còn tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Sau khi từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận. Sau khi từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Sau khi từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với nội tâm an tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Sau khi từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.” ๒๑๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 218. “Tâu Đại vương, ví như một người vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của người ấy được thành công. Người ấy vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của ta đã thành công. Ta vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.” ๒๑๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย; ภตฺตํ จสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต; ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 219. “Tâu Đại vương, ví như một người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; người ấy ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Một thời gian sau, người ấy khỏi được bệnh ấy; người ấy ăn ngon, và trong thân có sức lực. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; ta ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Nay ta đã khỏi được bệnh ấy; ta ăn ngon, và trong thân có sức lực.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.” ๒๒๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต [Pg.69] โสตฺถินา อพฺภเยน. นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 220. “Tâu Đại vương, ví như có người bị giam trong ngục. Một thời gian sau, người ấy được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự, tài sản không bị hao tổn chút nào. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta bị giam trong ngục, nay ta đã được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự. Và tài sản của ta không bị hao tổn chút nào.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ. ๒๒๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 221. “Tâu Đại vương, ví như có người là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Một thời gian sau, người ấy được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Nay ta đã được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ. ๒๒๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ ตํ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 222. “Tâu Đại vương, ví như có người có tài sản, có của cải, đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Một thời gian sau, người ấy vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta có tài sản, có của cải, đã đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Nay ta đã vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ. ๒๒๓. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ. 223. “Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này chưa được đoạn trừ nơi tự thân mình như là món nợ, như là bệnh tật, như là nhà tù, như là thân phận nô lệ, như là con đường dài qua sa mạc. ๒๒๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ. 224. “Tâu Đại vương, ví như không còn nợ, như không còn bệnh, như được giải thoát khỏi tù ngục, như được tự do, như đến nơi yên ổn; tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân mình. ๒๒๕. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. 225. “Khi vị ấy quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân, sự hân hoan sanh khởi; khi hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. ปฐมชฺฌานํ Sơ Thiền ๒๒๖. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว [Pg.70] กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 226. “Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh. ๒๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเนยฺย, สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 227. “Tâu Đại vương, ví như một người thợ tắm lành nghề hay đệ tử của người thợ tắm, rắc bột tắm vào chậu đồng, rồi vẩy nước vào nhào trộn. Cục bột tắm ấy được thấm đẫm, bao bọc, thấm nhuần cả trong lẫn ngoài bởi nước, mà không chảy rỉ ra. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây. ทุติยชฺฌานํ Nhị Thiền ๒๒๘. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 228. “Tâu Đại vương, lại nữa, vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh, tâm chuyên nhất, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh. ๒๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลนกาลํ สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ [Pg.71] โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 229. “Tâu Đại vương, ví như có một hồ nước sâu, có nước nguồn trào lên. Hồ ấy không có cửa nước vào ở phương đông, không có ở phương nam, không có ở phương tây, không có ở phương bắc, và trời cũng không thường xuyên đổ mưa xuống. Tuy nhiên, từ chính hồ nước ấy, dòng nước mát trào lên làm cho chính hồ nước ấy được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi nước mát. Không có một nơi nào trong toàn bộ hồ nước ấy mà không được thấm nhuần bởi nước mát. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây. ตติยชฺฌานํ Tam Thiền ๒๓๐. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 230. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm lạc thọ, điều mà các bậc Thánh gọi là: ‘Xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. ๒๓๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 231. Tâu Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có những bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng ngập chìm trong nước; những bông sen ấy từ chóp đến gốc đều được thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy bởi nước mát lạnh, không có một chỗ nào của toàn thể các bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng ấy mà không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia. จตุตฺถชฺฌานํ Thiền Thứ Tư ๒๓๒. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. 232. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do hỷ ưu đã diệt từ trước, nên chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. ๒๓๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.72], มหาราช, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 233. Tâu Đại vương, ví như một người ngồi, trùm khắp cả đầu bằng một tấm vải trắng, không có một chỗ nào trên toàn thân của người ấy mà không được tấm vải trắng ấy che khắp. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia. วิปสฺสนาญาณํ Tuệ Minh Sát ๒๓๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทน-ปริมทฺทน-เภทน-วิทฺธํสน-ธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. 234. Khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, thoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta y cứ vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ ๒๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน; ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 235. Tâu Đại vương, ví như có một viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất. Trong đó có một sợi chỉ được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay, sẽ quán xét rằng: ‘Đây là viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất; và trong đó có sợi chỉ này được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt.’ Cũng vậy, tâu Đại vương, khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị tỳ khưu hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, thoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta y cứ vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia. มโนมยิทฺธิญาณํ Trí Về Thần Thông Do Ý Tạo ๒๓๖. ‘‘โส [Pg.73] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ. 236. Khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa tạo thân do ý làm ra. Từ thân này, vị ấy hóa tạo ra một thân khác, có sắc, do ý làm ra, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn. ๒๓๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช, อยํ อีสิกา, อญฺโญ มุญฺโช, อญฺญา อีสิกา, มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ, อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ, โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ. อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ, กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 237. Tâu Đại vương, ví như có người rút lõi sậy ra khỏi cây sậy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là cây sậy, đây là lõi sậy. Cây sậy là khác, lõi sậy là khác. Chính từ cây sậy mà lõi sậy được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ. Gươm là khác, vỏ là khác. Chính từ vỏ mà gươm được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người lôi con rắn ra khỏi lốt da. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là lốt da. Con rắn là khác, lốt da là khác. Chính từ lốt da mà con rắn được lôi ra.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa hiện thân do ý tạo thành. Vị ấy từ thân này hóa hiện ra một thân khác có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các bộ phận lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây. อิทฺธิวิธญาณํ Thần Túc Thông Minh ๒๓๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา[Pg.74]. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. 238. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên. ๒๓๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยํ ยเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยํ ยเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยํ ยเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 239. Tâu Đại vương, ví như người thợ gốm khéo léo hoặc người học việc của thợ gốm, với đất sét đã được nhồi kỹ, muốn làm loại đồ vật nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ ngà khéo léo hoặc người học việc của thợ ngà, với ngà đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ vật bằng ngà nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ vàng khéo léo hoặc người học việc của thợ vàng, với vàng đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ trang sức bằng vàng nào thì làm và hoàn thành loại đồ trang sức ấy. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây. ทิพฺพโสตญาณํ Thiên Nhĩ Thông Minh ๒๔๐. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. 240. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. ๒๔๑. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.75], มหาราช, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท’ อิติปิ, ‘มุทิงฺคสทฺโท’ อิติปิ, ‘สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท’ อิติปิ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 241. Tâu Đại vương, ví như có người đi trên đường dài. Người ấy nghe được tiếng trống lớn, tiếng trống cơm, tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la. Người ấy suy nghĩ: ‘Đây là tiếng trống lớn,’ ‘Đây là tiếng trống cơm,’ ‘Đây là tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây. เจโตปริยญาณํ Tha Tâm Thông Minh ๒๔๒. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ. 242. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’. ๒๔๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.76], มหาราช, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา ‘สกณิก’นฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา ‘อกณิก’นฺติ ชาเนยฺย; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 243. Tâu Đại vương, ví như người nữ hay người nam, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng chói, hoặc trong bát nước trong, nếu có tỳ vết thì biết là ‘có tỳ vết’, hoặc nếu không có tỳ vết thì biết là ‘không có tỳ vết’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại đã được nói đến trước đây. ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ Túc Mạng Minh ๒๔๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต [Pg.77] เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. 244. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp. ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các tướng trạng và chi tiết. ๒๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย, ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย. โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 245. “Tâu Đại vương, ví như có người đàn ông đi từ làng mình đến một làng khác, rồi từ làng ấy lại đi đến một làng khác nữa. Sau đó, người ấy từ làng đó trở về chính làng của mình. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Ta đã từ làng mình đi đến làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Rồi từ làng ấy, ta lại đi đến làng nọ. Ở đó, ta cũng đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta, người ấy, từ làng đó đã trở về chính làng của mình.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở nơi nọ. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.” ทิพฺพจกฺขุญาณํ Thiên Nhãn Minh ๒๔๖. ‘‘โส [Pg.78] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. 246. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình.” ๒๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก ปาสาโท. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม [Pg.79] วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต; ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. ‘อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. 247. “Tâu Đại vương, ví như có một lâu đài ở giữa ngã tư đường. Tại đó, một người có mắt sáng đứng trên lầu có thể thấy những người đang đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi lại trên đường phố, và ngồi ở giữa ngã tư. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Những người này đang đi vào nhà, những người này đang đi ra, những người này đang đi lại trên đường phố, những người này đang ngồi ở giữa ngã tư.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.” อาสวกฺขยญาณํ Lậu Tận Minh ๒๔๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิ’ติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. 248. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’.” ๒๔๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. ‘โส อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ[Pg.80], ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ‘อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทํ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. อิมสฺมา จ ปน, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกา สามญฺญผลา อญฺญํ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา นตฺถี’’ติ. 249. “Tâu Đại vương, ví như ở trên đỉnh núi có một hồ nước trong, rất trong, không vẩn đục. Ở đó, một người có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ hến, cả sỏi đá, cả đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vị ấy có thể nghĩ như sau: ‘Hồ nước này trong, rất trong, không vẩn đục. Trong đó có những vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội và đứng yên’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Tâu Đại vương, đây chính là quả Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả Sa-môn hiện tại trước đây. Và tâu Đại vương, ngoài quả Sa-môn hiện tại này, không có quả Sa-môn hiện tại nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.” อชาตสตฺตุอุปาสกตฺตปฏิเวทนา Vua A-xà-thế tuyên bố trở thành cận sự nam ๒๕๐. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ, ภนฺเต, ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ อิสฺสริยการณา ชีวิตา โวโรเปสึ. ตสฺส เม, ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวรายา’’ติ. 250. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, bạch Thế Tôn, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Mong Thế Tôn nhận con là một cận sự nam, từ nay cho đến trọn đời đã quy y. Bạch Thế Tôn, một lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, mê muội, bất thiện, là con, vì lý do vương quyền, đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Mong Thế Tôn chấp nhận lỗi lầm ấy của con là một lỗi lầm, để con có thể phòng hộ trong tương lai’. ๒๕๑. ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, มหาราช, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยํ ตฺวํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา โวโรเปสิ. ยโต จ โข ตฺวํ, มหาราช, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิเหสา, มหาราช, อริยสฺส วินเย, โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ. 251. “Tâu Đại vương, thật vậy, một lỗi lầm đã xâm chiếm ngài, do ngài ngu si, mê muội, bất thiện, là ngài đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Nhưng vì, tâu Đại vương, ngài đã thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng tôi chấp nhận lỗi lầm ấy của ngài. Tâu Đại vương, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, là người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.” ๒๕๒. เอวํ [Pg.81] วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, ภนฺเต, คจฺฉาม พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, มหาราช, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. 252. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy bây giờ chúng con xin đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm’. ‘Tâu Đại vương, bây giờ ngài nghĩ là thời điểm thích hợp’. Bấy giờ, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi ra về. ๒๕๓. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ขตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. อุปหตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. สจายํ, ภิกฺขเว, ราชา ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา น โวโรเปสฺสถ, อิมสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุปฺปชฺชิสฺสถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. 253. Bấy giờ, khi vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, vừa ra về không lâu, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự đào bới (nền tảng của mình). Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự hủy hoại. Này các Tỳ khưu, nếu nhà vua này đã không đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương, thì ngay tại chỗ ngồi này, pháp nhãn không bụi, không nhơ đã khởi lên cho vị ấy rồi’. Thế Tôn đã nói điều này. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Thế Tôn. สามญฺญผลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ. Dứt Kinh Sa Môn Quả, thứ hai. ๓. อมฺพฏฺฐสุตฺตํ 3. Kinh Am-bát-tha ๒๕๔. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. 254. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, Ngài đã đi đến một ngôi làng Bà la môn của xứ Kosala tên là Icchānaṅgala. Tại đó, đức Thế Tôn trú ngụ trong một khu rừng gần làng Icchānaṅgala. โปกฺขรสาติวตฺถุ Tích truyện về Pokkharasāti ๒๕๕. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อสฺโสสิ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. 255. Vào lúc bấy giờ, Bà la môn Pokkharasāti trú ngụ tại Ukkaṭṭha, một nơi đông dân, có cỏ, củi, và nước, dồi dào ngũ cốc, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, là một tặng phẩm cao quý do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho. Bà la môn Pokkharasāti đã nghe như sau: ‘Này các ông, Sa môn Gotama, một người con của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, đã đến Icchānaṅgala và đang trú ngụ trong khu rừng gần làng Icchānaṅgala. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt lành thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’ อมฺพฏฺฐมาณโว Thanh niên Am-bát-tha ๒๕๖. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อมฺพฏฺโฐ นาม มาณโว อนฺเตวาสี โหติ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย อนุญฺญาตปฏิญฺญาโต สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปาวจเน [Pg.83] – ‘‘ยมหํ ชานามิ, ตํ ตฺวํ ชานาสิ; ยํ ตฺวํ ชานาสิ ตมหํ ชานามี’’ติ. 256. Vào lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Ambaṭṭha, là đệ tử của Bà la môn Pokkharasāti. Chàng là người chuyên tụng đọc, thông thuộc các thánh điển, tinh thông ba tập Vệ đà cùng với các từ vựng (Nighaṇḍu), nghi thức (Keṭubha), ngữ âm và từ nguyên (Akkharappabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành rẽ về văn phạm (Padaka) và cú pháp (Veyyākaraṇa); là người thông suốt triết học Thế Tục (Lokāyata) và các tướng của bậc đại nhân. Về lời dạy của bậc thầy mình trong ba tập Vệ đà, chàng đã được thừa nhận và công nhận rằng: ‘Những gì ta biết, ngươi cũng biết; những gì ngươi biết, ta cũng biết.’ ๒๕๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตีติ. เอหิ ตฺวํ ตาต อมฺพฏฺฐ, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณํ โคตมํ ชานาหิ, ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส, ตถา มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เวทิสฺสามา’’ติ. 257. Khi ấy, Bà la môn Pokkharasāti gọi thanh niên Ambaṭṭha và nói: ‘Này con Ambaṭṭha thân mến, Sa môn Gotama này, một người con của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, đã đến Icchānaṅgala và đang trú ngụ trong khu rừng gần làng Icchānaṅgala. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và trong sạch. Thật tốt lành thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy. Này con Ambaṭṭha thân mến, con hãy đến chỗ Sa môn Gotama; sau khi đến, hãy tìm hiểu về Sa môn Gotama, xem tiếng đồn về Tôn giả Gotama có đúng sự thật hay không, và Tôn giả Gotama có thật sự như vậy hay không, để chúng ta có thể biết về Tôn giả Gotama một cách chính xác.’ ๒๕๘. ‘‘ยถา กถํ ปนาหํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ชานิสฺสามิ – ‘ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส’’’ติ? 258. ‘Thưa ngài, làm thế nào con có thể biết được về Tôn giả Gotama, xem tiếng đồn về Tôn giả Gotama có đúng sự thật hay không, và Tôn giả Gotama có thật sự như vậy hay không?’ ‘‘อาคตานิ โข, ตาต อมฺพฏฺฐ, อมฺหากํ มนฺเตสุ ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวเยว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ. เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ, หตฺถิรตนํ, อสฺสรตนํ, มณิรตนํ, อิตฺถิรตนํ, คหปติรตนํ, ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ [Pg.84] สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. อหํ โข ปน, ตาต อมฺพฏฺฐ, มนฺตานํ ทาตา; ตฺวํ มนฺตานํ ปฏิคฺคเหตา’’ติ. ‘Này con Ambaṭṭha thân mến, trong các thánh điển của chúng ta có nói đến ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, người nào sở hữu các tướng này thì chỉ có hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu vị ấy sống tại gia, sẽ trở thành một vị vua Chuyển Luân Vương, một vị vua đúng pháp, một vị vua của chánh pháp, chinh phục bốn phương, chiến thắng, đạt được sự ổn định trong xứ sở, và sở hữu bảy báu vật. Bảy báu vật của vị ấy là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu, và tướng quân báu là thứ bảy. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có tướng mạo anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của kẻ thù. Vị ấy trị vì khắp cõi đất cho đến tận biển cả, không dùng roi, không dùng gươm, mà bằng chánh pháp. Nhưng nếu vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy sẽ trở thành một bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, người đã vén mở bức màn che trong thế gian. Này con Ambaṭṭha thân mến, ta là người truyền dạy các thánh điển, còn con là người lãnh thọ các thánh điển.’ ๒๕๙. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา วฬวารถมารุยฺห สมฺพหุเลหิ มาณวเกหิ สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อารามํ ปาวิสิ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส จงฺกมนฺติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ตญฺหิ มยํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อิธูปสงฺกนฺตา’’ติ. 259. "Thưa vâng, thưa ngài." Thanh niên Ambaṭṭha vâng lời bà-la-môn Pokkharasāti, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ bà-la-môn Pokkharasāti, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, rồi lên xe ngựa cái, cùng với nhiều thanh niên khác đi đến khu rừng Icchānaṅgala. Đi xe đến hết đoạn đường dành cho xe, rồi xuống xe, đi bộ vào tịnh xá. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ-khưu đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, nói với các vị tỳ-khưu ấy rằng: "Thưa các ngài, hiện nay Tôn giả Gotama đang ở đâu? Chúng tôi đến đây là để yết kiến Tôn giả Gotama." ๒๖๐. อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว อภิญฺญาตโกลญฺโญ เจว อภิญฺญาตสฺส จ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อนฺเตวาสี. อครุ โข ปน ภควโต เอวรูเปหิ กุลปุตฺเตหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหตี’’ติ. เต อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจุํ – ‘‘เอโส อมฺพฏฺฐ วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏหิ, วิวริสฺสติ เต ภควา ทฺวาร’’นฺติ. 260. Bấy giờ, các vị tỳ-khưu ấy khởi lên ý nghĩ: "Thanh niên Ambaṭṭha này thuộc dòng dõi danh tiếng, lại là đệ tử của bà-la-môn Pokkharasāti danh tiếng. Việc Thế Tôn nói chuyện với những thiện nam tử như vậy không phải là điều nặng nhọc." Các vị ấy nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: "Này Ambaṭṭha, tịnh xá kia có cửa đóng. Hãy đi đến đó một cách im lặng, không vội vã vào hiên, rồi hắng giọng và gõ vào thanh ngang cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho ngươi." ๒๖๑. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน โส วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏสิ. วิวริ ภควา ทฺวารํ. ปาวิสิ อมฺพฏฺโฐ มาณโว. มาณวกาปิ ปวิสิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อมฺพฏฺโฐ ปน มาณโว จงฺกมนฺโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กญฺจิ กญฺจิ กถํ [Pg.85] สารณียํ วีติสาเรติ, ฐิโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรติ. 261. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đi đến tịnh xá có cửa đóng, đến gần một cách im lặng, không vội vã vào hiên, rồi hắng giọng và gõ vào thanh ngang cửa. Thế Tôn mở cửa. Thanh niên Ambaṭṭha đi vào. Các thanh niên khác cũng đi vào và cùng Thế Tôn nói lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Còn thanh niên Ambaṭṭha, vừa đi kinh hành vừa nói chuyện thân mật với Thế Tôn đang ngồi, vừa đứng vừa nói chuyện thân mật với Thế Tôn đang ngồi. ๒๖๒. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘เอวํ นุ เต, อมฺพฏฺฐ, พฺราหฺมเณหิ วุทฺเธหิ มหลฺลเกหิ อาจริยปาจริเยหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถยิทํ จรํ ติฏฺฐํ นิสินฺเนน มยา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรตี’’ติ? 262. Bấy giờ, Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: "Này Ambaṭṭha, có phải ngươi cũng nói chuyện với các vị bà-la-môn cao niên, lão thành, là thầy và thầy của thầy, giống như cách ngươi vừa đi vừa đứng mà nói chuyện thân mật với ta đang ngồi đây không?" ปฐมอิพฺภวาโท Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ nhất. ๒๖๓. ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. คจฺฉนฺโต วา หิ, โภ โคตม, คจฺฉนฺเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, ฐิโต วา หิ, โภ โคตม, ฐิเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, นิสินฺโน วา หิ, โภ โคตม, นิสินฺเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, สยาโน วา หิ, โภ โคตม, สยาเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ. เย จ โข เต, โภ โคตม, มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, เตหิปิ เม สทฺธึ เอวํ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถริว โภตา โคตเมนา’’ติ. ‘‘อตฺถิกวโต โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, อิธาคมนํ อโหสิ, ยาเยว โข ปนตฺถาย อาคจฺเฉยฺยาถ, ตเมว อตฺถํ สาธุกํ มนสิ กเรยฺยาถ. อวุสิตวาเยว โข ปน โภ อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว วุสิตมานี กิมญฺญตฺร อวุสิตตฺตา’’ติ. 263. "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy. Thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang đi thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang đi; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang đứng thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang đứng; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang ngồi thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang ngồi; thưa Tôn giả Gotama, một bà-la-môn đang nằm thì nên nói chuyện với một bà-la-môn đang nằm. Còn đối với những sa-môn trọc đầu, những kẻ tu hành thấp kém, đen đúa, sinh ra từ gót chân của Phạm Thiên, thì tôi nói chuyện với họ cũng giống như cách tôi nói chuyện với Tôn giả Gotama vậy." "Này Ambaṭṭha, ngươi đến đây là có mục đích. Các ngươi đến đây vì mục đích nào thì hãy nên khéo tác ý đến mục đích ấy. Thật vậy, này các vị, thanh niên Ambaṭṭha này chưa được giáo huấn mà lại tự cho là đã được giáo huấn. Ngoài việc chưa được giáo huấn ra, còn có lý do nào khác nữa chăng?" ๒๖๔. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา อวุสิตวาเทน วุจฺจมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํเยว ขุํเสนฺโต ภควนฺตํเยว วมฺเภนฺโต ภควนฺตํเยว อุปวทมาโน – ‘‘สมโณ จ เม, โภ, โคตโม ปาปิโต ภวิสฺสตี’’ติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘จณฺฑา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ผรุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ลหุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ภสฺสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ [Pg.86] มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ปฐมํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ. 264. Bấy giờ, khi bị Thế Tôn nói là người chưa được giáo huấn, thanh niên Ambaṭṭha tức giận, không vui lòng, muốn chỉ trích Thế Tôn, muốn khinh miệt Thế Tôn, muốn khiển trách Thế Tôn, nghĩ rằng: "Ta sẽ làm cho sa-môn Gotama phải bị xúc phạm," rồi nói với Thế Tôn rằng: "Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật hung dữ. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật thô bạo. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật nông nổi. Thưa Tôn giả Gotama, dòng họ Sakya thật lắm lời. Là những kẻ thấp kém, họ không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn." Như vậy, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội là người thấp kém lần thứ nhất đối với dòng họ Sakya. ทุติยอิพฺภวาโท Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ hai. ๒๖๕. ‘‘กึ ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สกฺยา อปรทฺธุ’’นฺติ? ‘‘เอกมิทาหํ, โภ โคตม, สมยํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เกนจิเทว กรณีเยน กปิลวตฺถุํ อคมาสึ. เยน สกฺยานํ สนฺธาคารํ เตนุปสงฺกมึ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สกฺยา เจว สกฺยกุมารา จ สนฺธาคาเร อุจฺเจสุ อาสเนสุ นิสินฺนา โหนฺติ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกหิ สญฺชคฺฆนฺตา สํกีฬนฺตา, อญฺญทตฺถุ มมญฺเญว มญฺเญ อนุชคฺฆนฺตา, น มํ โกจิ อาสเนนปิ นิมนฺเตสิ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ทุติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ. 265. "Này Ambaṭṭha, dòng họ Sakya đã làm gì sai với ngươi?" "Thưa Tôn giả Gotama, có một lần, vì một công việc của thầy tôi là bà-la-môn Pokkharasāti, tôi đã đi đến Kapilavatthu. Tôi đã đến nghị trường của dòng họ Sakya. Lúc bấy giờ, có nhiều vị thuộc dòng họ Sakya và các vương tử Sakya đang ngồi trên những chiếc ghế cao trong nghị trường, họ chọc ghẹo nhau bằng ngón tay, cười đùa và vui chơi. Tôi nghĩ rằng họ đang cười nhạo chính tôi. Không một ai mời tôi ngồi. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không quý trọng, không tôn kính, không cúng dường, không cung kính các bà-la-môn." Như vậy, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội là người thấp kém lần thứ hai đối với dòng họ Sakya. ตติยอิพฺภวาโท Lời buộc tội là người thấp kém lần thứ ba. ๒๖๖. ‘‘ลฏุกิกาปิ โข, อมฺพฏฺฐ, สกุณิกา สเก กุลาวเก กามลาปินี โหติ. สกํ โข ปเนตํ, อมฺพฏฺฐ, สกฺยานํ ยทิทํ กปิลวตฺถุํ, นารหตายสฺมา อมฺพฏฺโฐ อิมาย อปฺปมตฺตาย อภิสชฺชิตุ’’นฺติ. ‘‘จตฺตาโรเม, โภ โคตม, วณฺณา – ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ วณฺณานํ ตโย วณฺณา – ขตฺติยา จ เวสฺสา จ สุทฺทา จ – อญฺญทตฺถุ พฺราหฺมณสฺเสว ปริจารกา สมฺปชฺชนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ตติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ. 266. Này Ambaṭṭha, ngay cả con chim cút mái nhỏ bé cũng có thể hót líu lo theo ý muốn trong tổ của nó. Này Ambaṭṭha, thành Kapilavatthu này là của riêng dòng họ Sakya, hiền giả Ambaṭṭha không nên tức giận vì một chuyện nhỏ nhặt như vậy. Thưa Tôn giả Gotama, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà-la. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn giai cấp này, ba giai cấp là Sát-đế-lợi, Phệ-xá, và Thủ-đà-la, thực sự chỉ là người hầu hạ cho giai cấp Bà-la-môn mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, điều này không thích hợp, điều này không xứng đáng, khi mà dòng họ Sakya này, là những kẻ thấp kém, lại không tôn trọng, không kính nể, không quý mến, không cúng dường, không phục tùng các vị Bà-la-môn. Cứ như thế, thanh niên Ambaṭṭha đã đưa ra lời buộc tội dòng họ Sakya là thấp kém đến lần thứ ba. ทาสิปุตฺตวาโท Thuyết về người con của nữ tỳ ๒๖๗. อถ [Pg.87] โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺเยสุ อิพฺภวาเทน นิมฺมาเทติ, ยํนูนาหํ โคตฺตํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘กถํ โคตฺโตสิ, อมฺพฏฺฐา’’ติ? ‘‘กณฺหายโนหมสฺมิ, โภ โคตมา’’ติ. โปราณํ โข ปน เต อมฺพฏฺฐ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ; ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยานํ. สกฺยา โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ราชานํ โอกฺกากํ ปิตามหํ ทหนฺติ. 267. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: 'Thanh niên Ambaṭṭha này đang miệt thị dòng họ Sakya một cách quá đáng bằng lời lẽ thấp kém. Ta nên hỏi về dòng dõi của y.' Rồi Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha: 'Này Ambaṭṭha, ngươi thuộc dòng dõi nào?' 'Thưa Tôn giả Gotama, tôi thuộc dòng dõi Kaṇhāyana.' 'Này Ambaṭṭha, nếu truy ngược lại danh tánh và dòng dõi của cha mẹ ngươi thời xưa, thì dòng họ Sakya là con của chủ nhân ngươi; còn ngươi là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya. Này Ambaṭṭha, dòng họ Sakya xem vua Okkāka là tổ phụ của họ.' ‘‘ภูตปุพฺพํ, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก ยา สา มเหสี ปิยา มนาปา, ตสฺสา ปุตฺตสฺส รชฺชํ ปริณาเมตุกาโม เชฏฺฐกุมาเร รฏฺฐสฺมา ปพฺพาเชสิ – โอกฺกามุขํ กรกณฺฑํ หตฺถินิกํ สินิสูรํ. เต รฏฺฐสฺมา ปพฺพาชิตา หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺถ วาสํ กปฺเปสุํ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสุํ. Này Ambaṭṭha, thuở xưa, vua Okkāka muốn trao vương quốc cho con trai của vị hoàng hậu được vua yêu quý và sủng ái, nên đã trục xuất các vị hoàng tử trưởng ra khỏi vương quốc, đó là Okkāmukha, Karakaṇḍa, Hatthinika, và Sinisūra. Bị trục xuất khỏi vương quốc, họ đến sống tại một khu rừng sala lớn bên bờ một hồ nước dưới chân núi Hy-mã-lạp. Vì sợ dòng dõi bị pha tạp, họ đã chung sống với chính các chị em gái của mình. ‘‘อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อมจฺเจ ปาริสชฺเช อามนฺเตสิ – ‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ กุมารา สมฺมนฺตี’ติ? ‘อตฺถิ, เทว, หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺเถตรหิ กุมารา สมฺมนฺติ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปนฺตี’ติ. อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อุทานํ อุทาเนสิ – ‘สกฺยา วต, โภ, กุมารา, ปรมสกฺยา วต, โภ, กุมารา’ติ. ตทคฺเค โข ปน อมฺพฏฺฐ สกฺยา ปญฺญายนฺติ; โส จ เนสํ ปุพฺพปุริโส. Này Ambaṭṭha, bấy giờ vua Okkāka hỏi các vị đại thần và triều thần: 'Này các khanh, hiện nay các hoàng tử đang ở đâu?' 'Tâu Đại vương, có một khu rừng sala lớn bên bờ một hồ nước dưới chân núi Hy-mã-lạp, hiện nay các hoàng tử đang sống ở đó. Vì sợ dòng dõi bị pha tạp, họ đã chung sống với chính các chị em gái của mình.' Bấy giờ, này Ambaṭṭha, vua Okkāka đã thốt lên lời cảm hứng: 'Ôi, các hoàng tử thật có năng lực (sakyā)! Ôi, các hoàng tử thật có năng lực phi thường (paramasakyā)!' Này Ambaṭṭha, kể từ đó, họ được biết đến là dòng họ Sakya; và vị vua ấy là tổ tiên đầu tiên của họ. ‘‘รญฺโญ โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โอกฺกากสฺส ทิสา นาม ทาสี อโหสิ. สา กณฺหํ นาม ชเนสิ. ชาโต กณฺโห ปพฺยาหาสิ – ‘โธวถ มํ, อมฺม, นหาเปถ มํ อมฺม, อิมสฺมา มํ อสุจิสฺมา ปริโมเจถ, อตฺถาย โว ภวิสฺสามี’ติ. ยถา โข ปน อมฺพฏฺฐ เอตรหิ มนุสฺสา ปิสาเจ ทิสฺวา ‘ปิสาจา’ติ สญฺชานนฺติ; เอวเมว โข, อมฺพฏฺฐ, เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ปิสาเจ ‘กณฺหา’ติ สญฺชานนฺติ. เต เอวมาหํสุ – ‘อยํ ชาโต ปพฺยาหาสิ, กณฺโห ชาโต, ปิสาโจ ชาโต’ติ. ตทคฺเค โข ปน, อมฺพฏฺฐ กณฺหายนา ปญฺญายนฺติ, โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส. อิติ โข เต[Pg.88], อมฺพฏฺฐ, โปราณํ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ, ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยาน’’นฺติ. Này Ambaṭṭha, vua Okkāka có một nữ tỳ tên là Disā. Nàng sinh một người con trai tên là Kaṇha. Vừa mới sinh ra, Kaṇha đã nói rằng: 'Mẹ ơi, hãy rửa cho con! Mẹ ơi, hãy tắm cho con! Mẹ ơi, hãy giải thoát con khỏi sự ô uế này! Con sẽ là người có ích cho mẹ.' Này Ambaṭṭha, cũng như ngày nay người ta thấy quỷ và nhận biết đó là 'quỷ' (pisāca); cũng vậy, này Ambaṭṭha, vào thời đó, người ta nhận biết quỷ là 'kaṇha'. Họ nói như sau: 'Đứa bé này vừa sinh ra đã nói, một kaṇha đã sinh ra, một con quỷ đã sinh ra!' Này Ambaṭṭha, kể từ đó, dòng họ Kaṇhāyana được biết đến, và Kaṇha ấy là tổ tiên đầu tiên của dòng họ Kaṇhāyana. Như vậy, này Ambaṭṭha, nếu truy ngược lại danh tánh và dòng dõi của cha mẹ ngươi thời xưa, thì dòng họ Sakya là con của chủ nhân ngươi; còn ngươi là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya. ๒๖๘. เอวํ วุตฺเต, เต มาณวกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทสิ. สุชาโต จ, โภ โคตม อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’’นฺติ. 268. Khi được nói như vậy, các thanh niên kia bạch với Thế Tôn rằng: 'Xin Tôn giả Gotama đừng miệt thị thanh niên Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ 'con của nữ tỳ'. Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha là người sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, là người học rộng, là người có lời nói tao nhã, là người có trí tuệ, và thanh niên Ambaṭṭha có khả năng đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này.' ๒๖๙. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘ทุชฺชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อปฺปสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ทุปฺปญฺโญ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, น จ ปโหติ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘สุชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห; อมฺพฏฺโฐ มาณโว มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ. 269. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các thanh niên ấy rằng: 'Này các thanh niên, nếu các ngươi nghĩ rằng: 'Thanh niên Ambaṭṭha sinh trưởng không tốt đẹp, không phải con nhà gia thế, ít học, lời nói không tao nhã, trí tuệ kém cỏi, và không có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này,' thì hãy để Ambaṭṭha đứng sang một bên, các ngươi hãy thảo luận với ta về vấn đề này. Còn nếu các ngươi nghĩ rằng: 'Thanh niên Ambaṭṭha sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, học rộng, lời nói tao nhã, có trí tuệ, và có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này,' thì các ngươi hãy đứng sang một bên; hãy để thanh niên Ambaṭṭha đối đáp với ta.' ‘‘สุชาโต จ, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุํ, ตุณฺหี มยํ ภวิสฺสาม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตู’’ติ. Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha là người sinh trưởng tốt đẹp, là con nhà gia thế, là người học rộng, là người có lời nói tao nhã, là người có trí tuệ, và thanh niên Ambaṭṭha có khả năng đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này. Chúng tôi sẽ giữ im lặng, xin hãy để thanh niên Ambaṭṭha đối đáp với Tôn giả Gotama về vấn đề này. ๒๗๐. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สหธมฺมิโก ปญฺโห อาคจฺฉติ, อกามา พฺยากาตพฺโพ. สเจ ตฺวํ น พฺยากริสฺสสิ, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสสิ, ตุณฺหี วา ภวิสฺสสิ, ปกฺกมิสฺสสิ [Pg.89] วา เอตฺเถว เต สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสติ. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? 270. Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, câu hỏi hợp lý này đã được đặt ra cho ngươi, dù không muốn ngươi cũng phải trả lời. Nếu ngươi không trả lời, hoặc trả lời quanh co, hoặc im lặng, hoặc bỏ đi, thì ngay tại đây, đầu của ngươi sẽ vỡ ra làm bảy mảnh. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’ เอวํ วุตฺเต, อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ทุติยมฺปิ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘พฺยากโรหิ ทานิ อมฺพฏฺฐ, น ทานิ, เต ตุณฺหีภาวสฺส กาโล. โย โข, อมฺพฏฺฐ, ตถาคเตน ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากโรติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสตี’’ติ. Khi được hỏi như vậy, thanh niên Ambaṭṭha im lặng. Lần thứ hai, đức Thế Tôn lại nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’ Lần thứ hai, thanh niên Ambaṭṭha vẫn im lặng. Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với thanh niên Ambaṭṭha rằng: ‘Này Ambaṭṭha, bây giờ hãy trả lời đi. Bây giờ không phải là lúc để ngươi im lặng. Này Ambaṭṭha, bất cứ ai được Như Lai hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, thì ngay tại đây, đầu của người ấy sẽ vỡ ra làm bảy mảnh.’ ๒๗๑. เตน โข ปน สมเยน วชิรปาณี ยกฺโข มหนฺตํ อโยกูฏํ อาทาย อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส อุปริ เวหาสํ ฐิโต โหติ – ‘‘สจายํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากริสฺสติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธํ ผาเลสฺสามี’’ติ. ตํ โข ปน วชิรปาณึ ยกฺขํ ภควา เจว ปสฺสติ อมฺพฏฺโฐ จ มาณโว. 271. Lúc bấy giờ, dạ-xoa Vajirapāṇī tay cầm một cái chùy sắt lớn, rực lửa, cháy sáng, chói lòa, đứng trên không trung, phía trên thanh niên Ambaṭṭha, (nghĩ rằng): ‘Nếu thanh niên Ambaṭṭha này, được đức Thế Tôn hỏi một câu hỏi hợp lý đến lần thứ ba mà không trả lời, ta sẽ đập vỡ đầu hắn ra làm bảy mảnh ngay tại đây.’ Dạ-xoa Vajirapāṇī ấy, chỉ có đức Thế Tôn và thanh niên Ambaṭṭha thấy được. ๒๗๒. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต ภควนฺตํเยว ตาณํ คเวสี ภควนฺตํเยว เลณํ คเวสี ภควนฺตํเยว สรณํ คเวสี – อุปนิสีทิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิเมตํ ภวํ โคตโม อาห? ปุนภวํ โคตโม พฺรวิตู’’ติ. 272. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha hoảng sợ, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự che chở, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự ẩn náu, chỉ tìm nơi đức Thế Tôn sự nương tựa. Sau khi ngồi xuống gần bên, y nói với đức Thế Tôn rằng: ‘Tôn giả Gotama vừa nói gì vậy? Xin Tôn giả Gotama hãy nói lại lần nữa.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ‘‘เอวเมว เม, โภ โคตม, สุตํ ยเถว ภวํ โคตโม อาห. ตโตปภุติกา กณฺหายนา; โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ. ‘Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn lão thành, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy, nói như thế nào? Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đâu, và ai là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe đúng như lời Tôn giả Gotama nói. Dòng dõi Kaṇhāyana bắt nguồn từ đó; và vị ấy chính là tổ tiên của dòng dõi Kaṇhāyana.’ อมฺพฏฺฐวํสกถา Câu chuyện về dòng dõi của Ambaṭṭha ๒๗๓. เอวํ [Pg.90] วุตฺเต, เต มาณวกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘ทุชฺชาโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; อกุลปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; ทาสิปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺยานํ. อยฺยปุตฺตา กิร, โภ, อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส สกฺยา ภวนฺติ. ธมฺมวาทึเยว กิร มยํ สมณํ โคตมํ อปสาเทตพฺพํ อมญฺญิมฺหา’’ติ. 273. Khi được nói như vậy, các thanh niên kia la ó, làm huyên náo, ồn ào lên rằng: ‘Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha là kẻ hạ tiện! Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha không thuộc dòng dõi cao quý! Này các ông, thì ra thanh niên Ambaṭṭha là con của một nữ tỳ của dòng họ Sakya! Này các ông, thì ra dòng họ Sakya là chủ nhân của thanh niên Ambaṭṭha! Thì ra chúng ta đã lầm tưởng rằng Sa-môn Gotama, người chỉ nói sự thật, là người đáng bị chỉ trích.’ ๒๗๔. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อิเม มาณวกา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทนฺติ, ยํนูนาหํ ปริโมเจยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ. อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสิ. โส ทกฺขิณชนปทํ คนฺตฺวา พฺรหฺมมนฺเต อธียิตฺวา ราชานํ โอกฺกากํ อุปสงฺกมิตฺวา มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจิ. ตสฺส ราชา โอกฺกาโก – ‘โก เนวํ เร อยํ มยฺหํ ทาสิปุตฺโต สมาโน มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจตี’’’ ติ, กุปิโต อนตฺตมโน ขุรปฺปํ สนฺนยฺหิ. โส ตํ ขุรปฺปํ เนว อสกฺขิ มุญฺจิตุํ, โน ปฏิสํหริตุํ. 274. Bấy giờ, đức Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: ‘Các thanh niên này đang miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Ta nên giải thoát cho y.’ Rồi đức Thế Tôn nói với các thanh niên ấy rằng: ‘Này các thanh niên, các ngươi chớ nên miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Vị ẩn sĩ Kaṇha ấy là một người cao quý. Vị ấy đã đi đến xứ phương nam, học tập các minh chú, rồi đến yết kiến vua Okkāka và xin cưới công chúa Maddarūpī. Vua Okkāka nổi giận, không hài lòng, nói rằng: ‘Kẻ này là ai mà là con của nữ tỳ của ta lại dám xin cưới công chúa Maddarūpī?’ rồi giương một mũi tên sắc bén. Nhà vua không thể bắn mũi tên ấy đi, cũng không thể thu nó về. ‘‘อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา ปาริสชฺชา กณฺหํ อิสึ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ; โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, อปิ จ ราชา ยทิ อโธ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา ปถวี อุนฺทฺริยิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺสา’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺส, อปิ จ ราชา ยทิ อุทฺธํ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา สตฺต วสฺสานิ เทโว น วสฺสิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสตู’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสิสฺสติ, อปิ จ ราชา เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา โอกฺกากสฺส อาโรเจสุํ – ‘โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ. โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข ราชา โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐเปสิ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม [Pg.91] สมภวิ. อถ โข ตสฺส ราชา โอกฺกาโก ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต พฺรหฺมทณฺเฑน ตชฺชิโต มทฺทรูปึ ธีตรํ อทาสิ. มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ, อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสี’’ติ. ‘Này các thanh niên, bấy giờ các vị bộ trưởng và triều thần đến gặp ẩn sĩ Kaṇha và nói: ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành; thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, nhưng nếu nhà vua bắn mũi tên xuống dưới, thì mặt đất trong khắp vương quốc của vua sẽ bị vỡ nát.’ ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành, và cho xứ sở được an lành.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, và xứ sở sẽ được an lành, nhưng nếu nhà vua bắn mũi tên lên trên, thì trong khắp vương quốc của vua, trời sẽ không mưa trong bảy năm.’ ‘Thưa tôn giả, xin cho nhà vua được an lành, cho xứ sở được an lành, và xin cho trời mưa.’ ‘Nhà vua sẽ được an lành, xứ sở sẽ được an lành, và trời sẽ mưa, nhưng nhà vua hãy đặt mũi tên vào người con trai trưởng. Hoàng tử sẽ được an lành, không hề hấn gì.’ Bấy giờ, này các thanh niên, các vị bộ trưởng tâu với vua Okkāka rằng: ‘Xin vua Okkāka hãy đặt mũi tên vào người con trai trưởng. Hoàng tử sẽ được an lành, không hề hấn gì.’ Rồi vua Okkāka đặt mũi tên vào người con trai trưởng, và hoàng tử đã được an lành, không hề hấn gì. Bấy giờ, vua Okkāka, hoảng sợ, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, bị đe dọa bởi hình phạt của Phạm thiên, đã gả công chúa Maddarūpī cho vị ẩn sĩ ấy. Này các thanh niên, các ngươi chớ nên miệt thị Ambaṭṭha một cách quá đáng bằng lời lẽ “con của nữ tỳ”. Vị ẩn sĩ Kaṇha ấy là một người cao quý.’ ขตฺติยเสฏฺฐภาโว Giai cấp Sát-đế-lỵ là cao quý nhất ๒๗๕. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยกุมาโร พฺราหฺมณกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส ขตฺติยกุมาเรน พฺราหฺมณกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปิ นุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘มาติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ. 275. Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi thanh niên Ambaṭṭha và nói: – Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, một thanh niên Sát-đế-lỵ chung sống với một thiếu nữ Bà-la-môn, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sanh ra. Người con trai được sanh ra từ thanh niên Sát-đế-lỵ và thiếu nữ Bà-la-môn ấy, liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm. – Liệu các vị Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh Sát-đế-lỵ cho người ấy không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Vì lý do gì? – Thưa Tôn giả Gotama, vì về phía mẹ, người ấy không thuộc dòng dõi (Sát-đế-lỵ). ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณกุมาโร ขตฺติยกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส พฺราหฺมณกุมาเรน ขตฺติยกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘ปิติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ. – Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, một thanh niên Bà-la-môn chung sống với một thiếu nữ Sát-đế-lỵ, do sự chung sống của họ mà một người con trai được sanh ra. Người con trai được sanh ra từ thanh niên Bà-la-môn và thiếu nữ Sát-đế-lỵ ấy, liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm. – Liệu các vị Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh Sát-đế-lỵ cho người ấy không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Vì lý do gì? – Thưa Tôn giả Gotama, vì về phía cha, người ấy không thuộc dòng dõi (Sát-đế-lỵ). ๒๗๖. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิตฺถิยา วา อิตฺถึ กริตฺวา ปุริเสน วา ปุริสํ กริตฺวา ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน [Pg.92] วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. 276. – Này Ambaṭṭha, như vậy, dù so sánh nữ với nữ, hay so sánh nam với nam, thì dòng Sát-đế-lỵ vẫn là cao thượng, còn dòng Bà-la-môn là hạ liệt. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, các vị Bà-la-môn vì một lý do nào đó, cạo trọc đầu một người Bà-la-môn, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố. Liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, không. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, bị ngăn cấm. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยา ขตฺติยํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. – Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này: Ở đây, các vị Sát-đế-lỵ vì một lý do nào đó, cạo trọc đầu một người Sát-đế-lỵ, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố. Liệu người ấy có được nhận chỗ ngồi hoặc nước uống giữa các vị Bà-la-môn không? – Thưa Tôn giả Gotama, có được nhận. – Liệu các vị Bà-la-môn có cho người ấy dùng bữa trong các lễ cúng cho người quá cố, lễ nấu cơm trong nồi mới, lễ tế tự, hay lễ đãi khách không? – Thưa Tôn giả Gotama, có cho dùng. – Liệu các vị Bà-la-môn có dạy các bài chú thuật cho người ấy hay không? – Thưa Tôn giả Gotama, có dạy. – Đối với người ấy, việc cưới hỏi các phụ nữ (Bà-la-môn) có bị ngăn cấm hay không bị ngăn cấm? – Thưa Tôn giả Gotama, không bị ngăn cấm. ๒๗๗. ‘‘เอตฺตาวตา โข, อมฺพฏฺฐ, ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ยเทว นํ ขตฺติยา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชนฺติ. อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, ยทา ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ตทาปิ ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. พฺรหฺมุนา เปสา, อมฺพฏฺฐ, สนงฺกุมาเรน คาถา ภาสิตา – 277. – Này Ambaṭṭha, một người Sát-đế-lỵ bị các vị Sát-đế-lỵ cạo trọc đầu, rắc tro lên đầu, rồi trục xuất khỏi xứ hay khỏi thành phố, chừng ấy là người ấy đã rơi vào tình trạng hạ liệt tột cùng. Này Ambaṭṭha, như vậy, khi một người Sát-đế-lỵ đã rơi vào tình trạng hạ liệt tột cùng, thì ngay cả lúc đó, dòng Sát-đế-lỵ vẫn là cao thượng, còn dòng Bà-la-môn là hạ liệt. Này Ambaṭṭha, Phạm thiên Sanaṅkumāra cũng đã nói bài kệ này: ‘ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน; วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ. ‘Trong đám dân chúng mà những ai đặt nặng về dòng dõi, Thì Sát-đế-lỵ là bậc tối thượng. Còn người nào thành tựu minh và hạnh, Người ấy là bậc tối thượng giữa trời và người.’ ‘‘สา โข ปเนสา, อมฺพฏฺฐ, พฺรหฺมุนา สนงฺกุมาเรน คาถา สุคีตา โน ทุคฺคีตา, สุภาสิตา โน ทุพฺภาสิตา, อตฺถสํหิตา โน อนตฺถสํหิตา, อนุมตา มยา. อหมฺปิ หิ, อมฺพฏฺฐ, เอวํ วทามิ – – Này Ambaṭṭha, bài kệ này đã được Phạm thiên Sanaṅkumāra khéo nói chứ không phải vụng nói, khéo thuyết chứ không phải vụng thuyết, có lợi ích chứ không phải không có lợi ích, và được Ta chấp thuận. Này Ambaṭṭha, Ta cũng nói như vầy: ‘ขตฺติโย [Pg.93] เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน; วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ. ‘Trong đám dân chúng mà những ai đặt nặng về dòng dõi, Thì Sát-đế-lỵ là bậc tối thượng. Còn người nào thành tựu minh và hạnh, Người ấy là bậc tối thượng giữa trời và người.’ ภาณวาโร ปฐโม. Phần tụng đọc thứ nhất. วิชฺชาจรณกถา Luận về Minh và Hạnh ๒๗๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ ปน สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘น โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ชาติวาโท วา วุจฺจติ, โคตฺตวาโท วา วุจฺจติ, มานวาโท วา วุจฺจติ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. ยตฺถ โข, อมฺพฏฺฐ, อาวาโห วา โหติ, วิวาโห วา โหติ, อาวาหวิวาโห วา โหติ, เอตฺเถตํ วุจฺจติ ชาติวาโท วา อิติปิ โคตฺตวาโท วา อิติปิ มานวาโท วา อิติปิ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. เย หิ เกจิ อมฺพฏฺฐ ชาติวาทวินิพทฺธา วา โคตฺตวาทวินิพทฺธา วา มานวาทวินิพทฺธา วา อาวาหวิวาหวินิพทฺธา วา, อารกา เต อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย. ปหาย โข, อมฺพฏฺฐ, ชาติวาทวินิพทฺธญฺจ โคตฺตวาทวินิพทฺธญฺจ มานวาทวินิพทฺธญฺจ อาวาหวิวาหวินิพทฺธญฺจ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สจฺฉิกิริยา โหตี’’ติ. 278. – Thưa Tôn giả Gotama, hạnh ấy là gì, và minh ấy là gì? – Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu minh và hạnh vô thượng, không có chỗ cho việc nói về sanh-thân, nói về dòng dõi, hay nói về lòng kiêu mạn, cũng không có chỗ cho câu nói: ‘Ngươi xứng với ta, hay ngươi không xứng với ta.’ Này Ambaṭṭha, ở nơi nào có việc cưới gả, có việc nhận dâu, hay có cả việc cưới gả và nhận dâu, thì ở đó mới có những lời nói về sanh-thân, về dòng dõi, về lòng kiêu mạn, và câu nói: ‘Ngươi xứng với ta, hay ngươi không xứng với ta.’ Này Ambaṭṭha, những ai bị ràng buộc bởi việc nói về sanh-thân, bị ràng buộc bởi việc nói về dòng dõi, bị ràng buộc bởi việc nói về lòng kiêu mạn, hay bị ràng buộc bởi việc cưới gả, thì những người ấy còn xa với sự thành tựu minh và hạnh vô thượng. Này Ambaṭṭha, chính nhờ từ bỏ sự ràng buộc vào việc nói về sanh-thân, sự ràng buộc vào việc nói về dòng dõi, sự ràng buộc vào việc nói về lòng kiêu mạn, và sự ràng buộc vào việc cưới gả mà sự chứng ngộ về thành tựu minh và hạnh vô thượng mới xảy ra. ๒๗๙. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘อิธ, อมฺพฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต [Pg.94] สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ…เป… (ยถา ๑๙๑ อาทโย อนุจฺเฉทา, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).… 279. “Thưa Tôn giả Gotama, hạnh kiểm (caraṇa) ấy là gì, và minh (vijjā) ấy là gì?” “Này Ambaṭṭha, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, nghe được giáo pháp ấy. Người ấy sau khi nghe giáo pháp, đạt được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, sau khi được trang bị niềm tin đã đạt được ấy, suy xét như sau... (v.v.)... (nên được trình bày chi tiết như các đoạn từ 191 trở đi).” ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. “Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. “Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. “Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, do ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. อิทํ โข ตํ, อมฺพฏฺฐ, จรณํ. “Lại nữa, này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu ấy, do xả lạc, xả khổ, và do diệt trừ hỷ ưu đã có từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh... (v.v.)... Đây cũng là một phần hạnh kiểm (caraṇa) của vị ấy. Này Ambaṭṭha, đây chính là hạnh kiểm (caraṇa) ấy.” ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย. อยํ โข สา, อมฺพฏฺฐ, วิชฺชา. “Khi tâm đã được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... (v.v.)... Đây cũng là một phần minh (vijjā) của vị ấy... (v.v.)... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Đây cũng là một phần minh (vijjā) của vị ấy. Này Ambaṭṭha, đây chính là minh (vijjā) ấy.” ‘‘อยํ วุจฺจติ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ‘วิชฺชาสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘จรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ. อิมาย จ อมฺพฏฺฐ วิชฺชาสมฺปทาย จรณสมฺปทาย จ อญฺญา วิชฺชาสมฺปทา จ จรณสมฺปทา จ อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ. “Này Ambaṭṭha, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đầy đủ minh,’ cũng được gọi là ‘người đầy đủ hạnh kiểm,’ cũng được gọi là ‘người đầy đủ minh và hạnh kiểm.’ Và này Ambaṭṭha, ngoài sự đầy đủ minh này và sự đầy đủ hạnh kiểm này, không có sự đầy đủ minh và sự đầy đủ hạnh kiểm nào khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn.” จตุอปายมุขํ Bốn Cửa Ngõ Của Sự Suy Vong ๒๘๐. ‘‘อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, อมฺพฏฺฐ, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเญว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย [Pg.95] อรญฺญายตนํ อชฺโฌคาหติ – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ปฐมํ อปายมุขํ ภวติ. 280. “Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, có bốn cửa ngõ của sự suy vong. Bốn điều ấy là gì? Này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, bèn mang theo đòn gánh và vật dụng của đạo sĩ, đi vào chốn rừng sâu, với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng trái cây rụng.’ Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ nhất của sự suy vong.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนํ อชฺโฌคาหติ – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ทุติยํ อปายมุขํ ภวติ. “Lại nữa, này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, và cũng không thể sống bằng trái cây rụng, bèn mang theo cuốc và giỏ, đi vào rừng rậm, với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng rễ cây, củ và trái cây.’ Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ hai của sự suy vong.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ตติยํ อปายมุขํ ภวติ. “Lại nữa, này Ambaṭṭha, ở đây, có sa-môn hay bà-la-môn nào đó, không thể thành tựu được sự đầy đủ vô thượng về minh và hạnh kiểm này, cũng không thể sống bằng trái cây rụng, cũng không thể sống bằng rễ cây, củ và trái cây, bèn dựng một ngôi nhà lửa ở gần làng hay thị trấn, và ở đó thờ lửa. Vị ấy, thực ra, chỉ trở thành người phục vụ cho vị đã thành tựu minh và hạnh kiểm. Này Ambaṭṭha, đối với sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh kiểm này, đây là cửa ngõ thứ ba của sự suy vong.” ‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมํ เจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉติ – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตมหํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ จตุตฺถํ อปายมุขํ ภวติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิมานิ จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ. Này Ambaṭṭha, lại nữa, ở đời này, có hạng Sa-môn hay Bà-la-môn, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, vì không thể thành tựu được việc thờ lửa, nên đã làm một ngôi nhà có bốn cửa ở ngã tư đường và sống ở đó với ý nghĩ: ‘Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến từ bốn phương này, ta sẽ cúng dường vị ấy tùy theo sức lực và khả năng của mình.’ Vị ấy thực ra chỉ trở thành người phục vụ cho người đã thành tựu minh và hạnh. Này Ambaṭṭha, đối với minh hạnh túc vô thượng này, đây là cửa ngõ suy vong thứ tư. Này Ambaṭṭha, đối với minh hạnh túc vô thượng này, có bốn cửa ngõ suy vong này. ๒๘๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมาย อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สนฺทิสฺสสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘โกจาหํ, โภ [Pg.96] โคตม, สาจริยโก, กา จ อนุตฺตรา วิชฺชาจรณสมฺปทา? อารกาหํ, โภ โคตม, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สาจริยโก’’ติ. 281. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi được xem là đã thành tựu minh hạnh túc vô thượng này?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." "Thưa Tôn giả Gotama, tôi cùng với thầy của tôi là ai, và minh hạnh túc vô thượng là gì? Thưa Tôn giả Gotama, tôi cùng với thầy của tôi còn xa mới đạt được minh hạnh túc vô thượng." ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, đã mang đòn gánh và vật dụng của đạo sĩ vào trong rừng sâu với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng trái cây rụng’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, và vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, đã mang cuốc và giỏ vào trong rừng sâu với ý nghĩ: ‘Ta sẽ sống bằng củ rễ và trái cây’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, và vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, đã làm một nhà lửa ở gần làng hoặc gần thị trấn và sống ở đó để thờ lửa?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉสิ สาจริยโก – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตํ มยํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Phải chăng ngươi cùng với thầy của ngươi, vì không thể thành tựu được minh hạnh túc vô thượng này, vì không thể thành tựu được việc sống bằng trái cây rụng, vì không thể thành tựu được việc sống bằng củ rễ và trái cây, và vì không thể thành tựu được việc thờ lửa, đã làm một ngôi nhà có bốn cửa ở ngã tư đường và sống ở đó với ý nghĩ: ‘Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến từ bốn phương này, chúng ta sẽ cúng dường vị ấy tùy theo sức lực và khả năng của mình’?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." ๒๘๒. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิมาย เจว ตฺวํ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ปริหีโน สาจริยโก. เย จิเม อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ, ตโต จ ตฺวํ ปริหีโน สาจริยโก. ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อมฺพฏฺฐ, อาจริเยน พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา วาจา – ‘เก จ มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, กา จ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ สากจฺฉา’ติ อตฺตนา อาปายิโกปิ อปริปูรมาโน. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส. 282. Như vậy, này Ambaṭṭha, ngươi cùng với thầy của ngươi đã thiếu sót minh hạnh túc vô thượng này. Và ngươi cùng với thầy của ngươi cũng đã thiếu sót bốn cửa ngõ suy vong của minh hạnh túc vô thượng này. Thế mà, này Ambaṭṭha, thầy của ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti, đã thốt ra lời này: ‘Bọn đầu trọc, bọn Sa-môn hạ tiện, bọn gia nhân, bọn đen đúa, con cháu sinh ra từ bàn chân của Phạm Thiên là ai, và làm sao có thể đàm luận với các Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda được?’ trong khi chính ông ta còn không thực hành đầy đủ ngay cả những pháp môn dẫn đến suy vong. Này Ambaṭṭha, hãy xem, đây là một lỗi lầm lớn lao dường nào của thầy ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti. ปุพฺพกอิสิภาวานุโยโค Sự truy vấn về tình trạng của các vị tiên nhân thời xưa ๒๘๓. ‘‘พฺราหฺมโณ [Pg.97] โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โปกฺขรสาติ รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ทตฺติกํ ภุญฺชติ. ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ททาติ. ยทาปิ เตน มนฺเตติ, ติโรทุสฺสนฺเตน มนฺเตติ. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ธมฺมิกํ ปยาตํ ภิกฺขํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, กถํ ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ทเทยฺย. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส. 283. Này Ambaṭṭha, Bà-la-môn Pokkharasāti hưởng dụng vật tặng của vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala còn không cho ông ta được diện kiến trực tiếp. Khi nào bàn luận với ông ta, vua bàn luận qua một tấm màn che. Này Ambaṭṭha, đối với một người nhận vật cúng dường đúng pháp được dâng đến, tại sao vua Pasenadi nước Kosala lại không cho được diện kiến trực tiếp? Này Ambaṭṭha, hãy xem, đây là một lỗi lầm lớn lao dường nào của thầy ngươi, Bà-la-môn Pokkharasāti. ๒๘๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ราชา ปเสนทิ โกสโล หตฺถิคีวาย วา นิสินฺโน อสฺสปิฏฺเฐ วา นิสินฺโน รถูปตฺถเร วา ฐิโต อุคฺเคหิ วา ราชญฺเญหิ วา กิญฺจิเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย. โส ตมฺหา ปเทสา อปกฺกมฺม เอกมนฺตํ ติฏฺเฐยฺย. อถ อาคจฺเฉยฺย สุทฺโท วา สุทฺททาโส วา, ตสฺมึ ปเทเส ฐิโต ตเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย – ‘เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาห, เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาหา’ติ. อปินุ โส ราชภณิตํ วา ภณติ ราชมนฺตนํ วา มนฺเตติ? เอตฺตาวตา โส อสฺส ราชา วา ราชมตฺโต วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. 284. Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Giả sử ở đây, vua Pasenadi nước Kosala, trong khi đang ngồi trên cổ voi, hoặc ngồi trên lưng ngựa, hoặc đứng trên xe, bàn luận một vấn đề nào đó với các vị quan quyền hay các vương tử. Rồi vua rời khỏi nơi đó và đứng sang một bên. Sau đó, một người thuộc giai cấp Sudda hoặc một người nô lệ của giai cấp Sudda đến, đứng tại nơi đó và bàn luận lại chính vấn đề ấy: ‘Vua Pasenadi nước Kosala đã nói như thế này, vua Pasenadi nước Kosala đã nói như thế kia.’ Phải chăng người ấy, vì nói lại lời của vua hay bàn luận lại vấn đề của vua, mà do vậy trở thành vua hay đại thần của vua?" "Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy." ๒๘๕. ‘‘เอวเมว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ – ‘ตฺยาหํ มนฺเต อธิยามิ สาจริยโก’ติ, ตาวตา ตฺวํ ภวิสฺสสิ อิสิ วา อิสิตฺถาย วา ปฏิปนฺโนติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 285. Cũng vậy, này Ambaṭṭha, những vị tiên nhân xưa của các Bà-la-môn, những người sáng tác các thánh chú, những người truyền bá các thánh chú, mà các Bà-la-môn ngày nay tụng lại, đọc lại, nói lại những gì đã được nói, dạy lại những gì đã được dạy, về những câu thánh chú cổ xưa đã được các vị ấy hát lên, nói ra, và biên soạn, đó là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭho, Kassapa, Bhagu. Ngươi nói: ‘Tôi cùng với thầy của tôi học các thánh chú ấy.’ Chỉ với chừng ấy mà ngươi có thể trở thành một vị tiên nhân hay một người đang thực hành để trở thành tiên nhân, điều đó không thể xảy ra. ๒๘๖. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ [Pg.98] เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เอวํ สุ เต สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู อามุกฺกมณิกุณฺฑลาภรณา โอทาตวตฺถวสนา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. 286. “Này Ambaṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Ngươi đã nghe các vị Bà-la-môn già cả, trưởng thượng, là thầy và thầy của các thầy nói như thế nào? Rằng những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn, những người sáng tác minh chú, những người truyền bá minh chú, mà ngày nay các Bà-la-môn hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, những câu minh chú cổ xưa của các vị ấy, ví như là – Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Có phải các vị ấy đã tắm gội sạch sẽ, xức dầu thơm, cắt tóc cạo râu, đeo trang sức hoa tai bằng ngọc, mặc y phục trắng, thọ hưởng đầy đủ, sung túc năm dục công đức, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘…เป… เอวํ สุ เต สาลีนํ โอทนํ สุจิมํสูปเสจนํ วิจิตกาฬกํ อเนกสูปํ อเนกพฺยญฺชนํ ปริภุญฺชนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. “… (như trên) … Có phải các vị ấy đã dùng cơm nấu bằng gạo Sāli, với nước sốt thịt tinh sạch, đã loại bỏ hạt đen, với nhiều loại canh và nhiều loại thức ăn kèm, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘…เป… เอวํ สุ เต เวฐกนตปสฺสาหิ นารีหิ ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. “… (như trên) … Có phải các vị ấy đã được những người phụ nữ có hông cong vì trang sức phục vụ, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘…เป… เอวํ สุ เต กุตฺตวาเลหิ วฬวารเถหิ ทีฆาหิ ปโตทลฏฺฐีหิ วาหเน วิตุเทนฺตา วิปริยายนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. “… (như trên) … Có phải các vị ấy đã đi lại đây đó trên những cỗ xe do ngựa cái được chải chuốt kéo, dùng những cây roi dài thúc giục các con vật kéo xe, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘…เป… เอวํ สุ เต อุกฺกิณฺณปริขาสุ โอกฺขิตฺตปลิฆาสุ นครูปการิกาสุ ทีฆาสิวุเธหิ ปุริเสหิ รกฺขาเปนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. “… (như trên) … Có phải các vị ấy đã được những người đàn ông mang gươm dài bảo vệ trong các thành phố có hào sâu được đào, có then cài được hạ xuống, được xây dựng kiên cố, giống như ngươi và thầy của ngươi ngày nay không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, เนว ตฺวํ อิสิ น อิสิตฺถาย ปฏิปนฺโน สาจริยโก. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, มยิ กงฺขา วา วิมติ วา โส มํ ปญฺเหน, อหํ เวยฺยากรเณน โสธิสฺสามี’’ติ. “Này Ambaṭṭha, như vậy, ngươi và thầy của ngươi không phải là ẩn sĩ, cũng không phải là người thực hành để trở thành ẩn sĩ. Này Ambaṭṭha, người nào có sự nghi ngờ hay do dự về ta, hãy hỏi ta, ta sẽ làm cho trong sạch (sự nghi ngờ đó) bằng lời giải đáp.” ทฺเวลกฺขณาทสฺสนํ Thấy hai tướng ๒๘๗. อถ โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อมฺพฏฺโฐปิ มาณโว วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต กาเย [Pg.99] ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ. 287. Bấy giờ, Thế Tôn đi ra khỏi tịnh xá và bắt đầu đi kinh hành. Thanh niên Ambaṭṭha cũng đi ra khỏi tịnh xá và bắt đầu đi kinh hành. Rồi thanh niên Ambaṭṭha, trong khi đi kinh hành theo sau Thế Tôn đang kinh hành, đã tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn. Thanh niên Ambaṭṭha đã thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Y nghi ngờ, do dự, không quyết định được, không tin tưởng về hai tướng đại nhân này: mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài. ๒๘๘. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ. อถ โข อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ, โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, โภ โคตม, คจฺฉาม, พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว วฬวารถมารุยฺห ปกฺกามิ. 288. Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: ‘Thanh niên Ambaṭṭha này thấy hầu hết ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Y nghi ngờ, do dự, không quyết định được, không tin tưởng về hai tướng đại nhân này: mã âm tàng được bao bọc trong vỏ và tướng lưỡi rộng dài.’ Rồi Thế Tôn vận dụng thần thông để thanh niên Ambaṭṭha thấy được mã âm tàng được bao bọc trong vỏ của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn le lưỡi ra, chạm và liếm cả hai lỗ tai, chạm và liếm cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che phủ toàn bộ vầng trán. Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha khởi lên ý nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama thật sự đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân, không phải là không đầy đủ.’ Y nói với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, bây giờ chúng con xin đi, chúng con có nhiều việc phải làm, nhiều phận sự phải lo.’ ‘Này Ambaṭṭha, bây giờ ngươi thấy là thời điểm thích hợp (thì cứ đi).’ Rồi thanh niên Ambaṭṭha lên cỗ xe do ngựa cái kéo và ra đi. ๒๘๙. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐาย นิกฺขมิตฺวา มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ สเก อาราเม นิสินฺโน โหติ อมฺพฏฺฐํเยว มาณวํ ปฏิมาเนนฺโต. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน สโก อาราโม เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. 289. Vào lúc ấy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã đi ra khỏi thành Ukkaṭṭhā, cùng với một nhóm đông các Bà-la-môn, đang ngồi trong khu vườn của mình mong chờ thanh niên Ambaṭṭha. Rồi thanh niên Ambaṭṭha đi đến khu vườn ấy. Y đi bằng xe cho đến khi hết đường đi xe, rồi xuống xe và đi bộ đến chỗ Bà-la-môn Pokkharasāti; đến gần, y đảnh lễ Bà-la-môn Pokkharasāti và ngồi xuống một bên. ๒๙๐. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อมฺพฏฺฐํ มาณวํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, อทฺทส ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ? ‘‘อทฺทสาม โข มยํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถา สนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา; กจฺจิ ปน โส ภวํ โคตโม ตาทิโส โน อญฺญาทิโส’’ติ[Pg.100]? ‘‘ตถา สนฺตํเยว, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา, ตาทิโสว โส ภวํ โคตโม โน อญฺญาทิโส. สมนฺนาคโต จ โส ภวํ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, โภ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, อหุ สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ยาวตโก อโหสิ ภควตา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ. 290. Lúc thanh niên Ambaṭṭha đang ngồi ở một nơi, Bà-la-môn Pokkharasāti đã nói điều này: – Này Ambaṭṭha con, có thấy Tôn giả Gotama ấy không? – Thưa ngài, chúng con đã thấy Tôn giả Gotama ấy. – Này Ambaṭṭha con, tiếng đồn về Tôn giả Gotama ấy có được lan truyền đúng như sự thật, không khác đi không? Và Tôn giả Gotama ấy có đúng như vậy, không khác đi không? – Thưa ngài, tiếng đồn về Tôn giả Gotama ấy được lan truyền đúng như sự thật, không khác đi. Tôn giả Gotama ấy đúng như vậy, không khác đi. Và Tôn giả Gotama ấy thành tựu ba mươi hai tướng đại nhân đầy đủ, không thiếu sót. – Này Ambaṭṭha con, con có cuộc đối thoại nào với Sa-môn Gotama không? – Thưa ngài, con có một cuộc đối thoại với Sa-môn Gotama. – Này Ambaṭṭha con, cuộc đối thoại của con với Sa-môn Gotama đã diễn ra như thế nào? Bấy giờ, thanh niên Ambaṭṭha đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với Đức Thế Tôn cho Bà-la-môn Pokkharasāti nghe. ๒๙๑. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยเทว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ อาสชฺช อาสชฺช อวจาสิ, อถ โข โส ภวํ โคตโม อมฺเหปิ เอวํ อุปเนยฺย อุปเนยฺย อวจ. อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺยา’’ติ, กุปิโต อนตฺตมโน อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ปทสาเยว ปวตฺเตสิ. อิจฺฉติ จ ตาวเทว ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. 291. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã nói điều này với thanh niên Ambaṭṭha: – Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà thông thái” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà đa văn” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “người thông tam Vệ-đà” của chúng ta! Này các ông, một người, do hành vi như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, chắc chắn sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Ambaṭṭha, chính vì con đã xúc phạm, xúc phạm Tôn giả Gotama như vậy, nên Tôn giả Gotama ấy đã vạch trần, vạch trần (tổ tiên) của chúng ta như vậy. Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà thông thái” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “nhà đa văn” của chúng ta! Ôi, thật đáng kinh ngạc cho cái gọi là “người thông tam Vệ-đà” của chúng ta! Này các ông, một người, do hành vi như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, chắc chắn sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. (Nói xong), ông ta nổi giận, không vui lòng, đã dùng chân đá thanh niên Ambaṭṭha. Và ngay lúc ấy, ông ta muốn đến yết kiến Đức Thế Tôn. โปกฺขรสาติพุทฺธุปสงฺกมนํ Bà-la-môn Pokkharasāti đến yết kiến Đức Phật ๒๙๒. อถ โข เต พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ เอตทโวจุํ – ‘‘อติวิกาโล โข, โภ, อชฺช สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สฺเวทานิ ภวํ โปกฺขรสาติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ยาเน อาโรเปตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ [Pg.101] อุกฺกฏฺฐาย นิยฺยาสิ, เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา, ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. 292. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đã nói điều này với Bà-la-môn Pokkharasāti: – Thưa ngài, hôm nay đã quá muộn để đến yết kiến Sa-môn Gotama. Ngày mai, Tôn giả Pokkharasāti sẽ có thể đến yết kiến Sa-môn Gotama. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti cho sửa soạn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà mình, chất lên xe, và với những ngọn đuốc được mang theo, đã rời khỏi Ukkaṭṭhā, đi đến khu rừng Icchānaṅgala. Ông đi xe đến hết đoạn đường có thể đi xe, rồi xuống xe, đi bộ đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến gần, ông đã cùng Ngài nói lên những lời chào hỏi thăm lịch sự, sau khi trao đổi những lời nói thân hữu đáng ghi nhớ, rồi ngồi xuống một bên. ๒๙๓. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อาคมา นุ โข อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ? ‘‘อาคมา โข เต, พฺราหฺมณ, อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, โภ โคตม, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถากถํ ปน เต, โภ โคตม, อหุ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข ภควา ยาวตโก อโหสิ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘พาโล, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ขมตุ ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺสา’’ติ. ‘‘สุขี โหตุ, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ. 293. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Pokkharasāti đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Thưa Tôn giả Gotama, đệ tử của chúng tôi, thanh niên Ambaṭṭha, có đến đây không? – Này Bà-la-môn, đệ tử của ông, thanh niên Ambaṭṭha, có đến. – Thưa Tôn giả Gotama, ngài có cuộc đối thoại nào với thanh niên Ambaṭṭha không? – Này Bà-la-môn, ta có một cuộc đối thoại với thanh niên Ambaṭṭha. – Thưa Tôn giả Gotama, cuộc đối thoại của ngài với thanh niên Ambaṭṭha đã diễn ra như thế nào? Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã thuật lại toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với thanh niên Ambaṭṭha cho Bà-la-môn Pokkharasāti nghe. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Pokkharasāti đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: – Thưa Tôn giả Gotama, thanh niên Ambaṭṭha thật ngu dại. Xin Tôn giả Gotama hãy tha thứ cho thanh niên Ambaṭṭha. – Này Bà-la-môn, mong rằng thanh niên Ambaṭṭha được an lạc. ๒๙๔. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ. 294. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti đã tìm kiếm ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Đức Thế Tôn. Bà-la-môn Pokkharasāti đã thấy phần lớn ba mươi hai tướng đại nhân trên thân của Đức Thế Tôn, ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, phân vân, không thể quyết định, không có lòng tin đối với hai tướng đại nhân: tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài. ๒๙๕. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห, ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข [Pg.102] ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ. 295. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã khởi lên ý nghĩ này: “Bà-la-môn Pokkharasāti này thấy phần lớn ba mươi hai tướng đại nhân của ta, ngoại trừ hai tướng. Ông nghi ngờ, phân vân, không thể quyết định, không có lòng tin đối với hai tướng đại nhân: tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài.” Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã vận dụng thần thông theo cách mà Bà-la-môn Pokkharasāti có thể thấy tướng mã âm tàng của Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đưa lưỡi ra, chạm và xoa cả hai lỗ tai, chạm và xoa cả hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che kín cả vầng trán. ๒๙๖. อถ โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม อชฺชตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. 296. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti khởi lên ý nghĩ này: "Sa-môn Gotama thành tựu ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, đầy đủ chứ không thiếu sót." (Ông) bạch với Thế Tôn lời này: "Mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng nhận lời mời dùng bữa của con cho ngày hôm nay." Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. ๒๙๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ, มาณวกาปิ ภิกฺขุสงฺฆํ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. 297. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, liền báo thời giờ cho Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã dọn xong." Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng đi đến trú xứ của Bà-la-môn Pokkharasāti. Sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti tự tay dâng cúng và làm cho Thế Tôn hài lòng với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi Ngài dùng đủ; các thanh niên cũng phục vụ Tăng chúng. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, khi thấy Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp khác rồi ngồi xuống một bên. ๒๙๘. เอกมนฺตํ นิสินฺนสฺส โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ. 298. Khi Bà-la-môn Pokkharasāti đang ngồi một bên, Thế Tôn thuyết cho ông bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài chỉ rõ sự nguy hại, sự hạ liệt, sự ô nhiễm của các dục, và lợi ích của sự xuất ly. Khi Thế Tôn biết Bà-la-môn Pokkharasāti đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài mới thuyết bài pháp mà chư Phật đã tự mình chứng ngộ, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Ví như tấm vải thanh tịnh, không còn vết bẩn, sẽ dễ dàng thấm thuốc nhuộm; cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi đó, pháp nhãn không trần, không uế đã khởi lên cho Bà-la-môn Pokkharasāti: "Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có đoạn diệt." โปกฺขรสาติอุปาสกตฺตปฏิเวทนา Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên bố trở thành Ưu-bà-tắc ๒๙๙. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต [Pg.103] อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ โคตม, สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. ยถา จ ภวํ โคตโม อุกฺกฏฺฐาย อญฺญานิ อุปาสกกุลานิ อุปสงฺกมติ, เอวเมว ภวํ โคตโม โปกฺขรสาติกุลํ อุปสงฺกมตุ. ตตฺถ เย เต มาณวกา วา มาณวิกา วา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทสฺสนฺติ วา ปจฺจุฏฺฐิสฺสนฺติ วา อาสนํ วา อุทกํ วา ทสฺสนฺติ จิตฺตํ วา ปสาเทสฺสนฺติ, เตสํ ตํ ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘‘กลฺยาณํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา’’ติ. 299. Bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasāti, đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu rõ Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết do dự, đã đạt đến sự vô úy, không còn phải y cứ vào người khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, liền bạch với Thế Tôn lời này: "Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Thưa Tôn giả Gotama, con đây, cùng với con trai, vợ, đoàn tùy tùng và các vị đại thần, xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người Ưu-bà-tắc đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và cũng như Tôn giả Gotama thường đến thăm các gia đình Ưu-bà-tắc khác ở Ukkaṭṭhā, mong Tôn giả Gotama cũng hãy đến thăm gia đình của Pokkharasāti. Ở đó, những thanh niên hay thiếu nữ nào đảnh lễ Tôn giả Gotama, hay đứng dậy chào đón, hay dâng cúng chỗ ngồi hoặc nước, hay làm cho tâm mình hoan hỷ, điều đó sẽ đem lại cho họ lợi ích và an lạc lâu dài." "Này Bà-la-môn, ông đã nói lời lành." อมฺพฏฺฐสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ. Kinh Ambaṭṭha, kinh thứ ba, chấm dứt. ๔. โสณทณฺฑสุตฺตํ 4. Kinh Soṇadaṇḍa จมฺเปยฺยกพฺราหฺมณคหปติกา Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā ๓๐๐. เอวํ [Pg.104] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน จมฺปา ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. 300. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-kheo, khoảng năm trăm vị, và Ngài đã đến Campā. Tại đó, Thế Tôn trú ở Campā, bên bờ hồ sen Gaggarā. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là đất lộc của vua, do vua Bimbisāra Seniya xứ Magadha ban cho, là một tặng phẩm của vua, một ban tặng cao quý. ๓๐๑. อสฺโสสุํ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺติ. 301. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā nghe tin: "Này các bạn, nghe nói Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-kheo, khoảng năm trăm vị, đã đến Campā và đang trú tại bờ hồ sen Gaggarā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Thế Tôn ấy quả là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi ma, cõi phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư thiên và loài người. Ngài thuyết pháp, toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, đầy đủ ý nghĩa, đầy đủ văn tự; Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, thanh tịnh. Thật lành thay, được yết kiến một bậc A-la-hán như vậy." Bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā rời khỏi Campā, đi từng đoàn, từng nhóm, đến chỗ hồ sen Gaggarā. ๓๐๒. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย [Pg.105] นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม, อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘โสณทณฺโฑ, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘โสณทณฺโฑ โภ พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. 302. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang nghỉ trưa ở lầu trên. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thấy các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, từ Campā đi ra, tụ tập từng đoàn, từng nhóm, đi đến hồ Gaggarā. Thấy vậy, ông gọi người hầu cận và hỏi: 'Này người hầu cận, tại sao các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, từ Campā đi ra, tụ tập từng đoàn, từng nhóm, lại đi đến hồ Gaggarā vậy?' 'Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Aṅga cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Campā, và đang trú tại Campā, bên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Tôn giả Gotama: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Họ đang đi đến để yết kiến Tôn giả Gotama.' 'Này người hầu cận, nếu vậy, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā. Sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā như sau: ‘Thưa các ngài, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: Xin các ngài hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’' 'Thưa vâng, thưa ngài.' Người hầu cận ấy vâng lời Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā. Sau khi đến, ông nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Campā điều này: 'Thưa các ngài, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: ‘Xin các ngài hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’' โสณทณฺฑคุณกถา Lời kể về phẩm chất của Soṇadaṇḍa ๓๐๓. เตน โข ปน สมเยน นานาเวรชฺชกานํ พฺราหฺมณานํ ปญฺจมตฺตานิ พฺราหฺมณสตานิ จมฺปายํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘โสณทณฺโฑ กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ. 303. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm vị Bà-la-môn từ nhiều xứ khác nhau đang cư ngụ tại Campā vì một công việc nào đó. Các vị Bà-la-môn ấy nghe rằng: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.' Khi ấy, các vị Bà-la-môn ấy đi đến chỗ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa. Sau khi đến, họ nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa điều này: 'Có thật là Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama không?' 'Thưa các ngài, ý của tôi là như vậy: ‘Tôi cũng sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.’' ‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต [Pg.106] โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama. Nếu Tôn giả Soṇadaṇḍa đến yết kiến Sa-môn Gotama, danh tiếng của Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ bị tổn giảm, còn danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng. Chính vì danh tiếng của Tôn giả Soṇadaṇḍa sẽ bị tổn giảm, và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng, vì lý do này, Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến Tôn giả Soṇadaṇḍa. ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. Tôn giả Soṇadaṇḍa là người sanh ra khéo, từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Chính vì Tôn giả Soṇadaṇḍa là người sanh ra khéo, từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, Tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến Sa-môn Gotama; chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến Tôn giả Soṇadaṇḍa. ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa là người giàu có, có tài sản lớn, có của cải lớn... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อชฺฌายโก, มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa là người học rộng, thuộc lòng các tập chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (Nighaṇḍu), nghi thức (Keṭubha), ngữ nguyên (Akkharappabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành về cú pháp (Padaka) và ngữ pháp (Veyyākaraṇa), thông thạo về Thuận thế luận (Lokāyata) và tướng của bậc đại nhân... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa có dung sắc, đáng ưa nhìn, đáng kính mến, có được vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm đáng chiêm ngưỡng... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa là người có giới đức, có giới đức trưởng thành, có được giới đức trưởng thành... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa có lời nói tốt đẹp, có cách diễn đạt tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có thể làm cho người nghe hiểu rõ ý nghĩa... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ. พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ [Pg.107] โภโต โสณทณฺฑสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา …เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa là thầy của nhiều vị thầy, dạy các tập chú cho ba trăm thanh niên. Nhiều thanh niên từ nhiều phương, nhiều xứ khác nhau đến với Tôn giả Soṇadaṇḍa, mong muốn học các tập chú, có ý muốn nghiên cứu các tập chú... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต; สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa là người già cả, bậc trưởng thượng, bậc cao niên, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều; còn Sa-môn Gotama thì trẻ tuổi và mới xuất gia... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, kính trọng, tôn trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Tôn giả Soṇadaṇḍa được Bà-la-môn Pokkharasāti kính trọng, tôn trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. ‘Bởi vì tôn giả Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại thành Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của nhà vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, ban cho, là quà tặng của vua, là vật phẩm cúng dường cao quý. Vì tôn giả Soṇadaṇḍa đang cư ngụ tại thành Campā, một nơi đông dân, có nhiều cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của nhà vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, ban cho, là quà tặng của vua, là vật phẩm cúng dường cao quý. Chính vì lý do này, tôn giả Soṇadaṇḍa không đáng phải đến yết kiến sa-môn Gotama; mà chính sa-môn Gotama mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Soṇadaṇḍa.’ พุทฺธคุณกถา Lời tán thán các phẩm hạnh của đức Phật ๓๐๔. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – 304. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã nói với các vị bà-la-môn ấy rằng: ‘‘เตน หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; นตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ โภ สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ[Pg.108]; อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ‘Này các ngài, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, về lý do tại sao chính chúng ta mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Gotama ấy; chứ tôn giả Gotama ấy không đáng phải đến yết kiến chúng ta. Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Này các ngài, vì sa-môn Gotama có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, chính vì lý do này, tôn giả Gotama ấy không đáng phải đến yết kiến chúng ta; mà thật ra, chính chúng ta mới đáng phải đến yết kiến tôn giả Gotama ấy. ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã từ bỏ đoàn thể quyến thuộc đông đảo để xuất gia... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ปหูตํ หิรญฺญสุวณฺณํ โอหาย ปพฺพชิโต ภูมิคตญฺจ เวหาสฏฺฐํ จ…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả chôn dưới đất lẫn để trên không, để xuất gia... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทหโรว สมาโน ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama, trong khi còn rất trẻ, là một thanh niên với mái tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, đã từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อกามกานํ มาตาปิตูนํ อสฺสุมุขานํ รุทนฺตานํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không mong muốn, mặt đẫm lệ, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, พฺรหฺมวณฺณี, พฺรหฺมวจฺฉสี, อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có dung mạo đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng kính, có được vẻ đẹp toàn hảo, màu da như Phạm thiên, thân thể như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm khi nhìn... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người có giới hạnh, có giới hạnh của bậc thánh, có giới hạnh thiện lành, đầy đủ giới hạnh thiện lành... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có giọng nói tốt đẹp, có lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là thầy của nhiều vị thầy... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã đoạn tận ái dục, đã lìa sự phù phiếm... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กมฺมวาที กิริยวาที อปาปปุเรกฺขาโร พฺรหฺมญฺญาย ปชาย…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người hướng đến điều không tội lỗi cho chúng sanh cao quý... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng dõi cao quý, một dòng dõi Sát-đế-lỵ không gián đoạn... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng dõi giàu có, có nhiều tài sản, nhiều của cải... vân vân... ‘‘สมณํ [Pg.109] ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, người ta từ các xứ khác, từ các địa phương khác, đến để hỏi các câu hỏi với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, nhiều ngàn chư thiên đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ ติ…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, tiếng tăm tốt đẹp này đã được lan truyền về sa-môn Gotama: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có được ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม เอหิสฺวาคตวาที สขิโล สมฺโมทโก อพฺภากุฏิโก อุตฺตานมุโข ปุพฺพภาสี…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama là người nói lời chào đón, thân mật, vui vẻ, không cau mày, mặt mày rạng rỡ, là người bắt chuyện trước... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จตุนฺนํ ปริสานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama được bốn chúng tôn trọng, kính trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, nhiều chư thiên và loài người rất tịnh tín đối với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama cư ngụ ở làng nào hay thị trấn nào, thì ở làng đó hay thị trấn đó, các phi nhân không làm hại loài người... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ. ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama có tăng chúng, có giáo đoàn, là thầy của giáo đoàn, được xem là bậc tối thượng trong số nhiều giáo chủ ngoại đạo. Này các ngài, tuy nhiên, danh tiếng của các vị sa-môn, bà-la-môn khác có được bằng cách này hay cách khác, nhưng danh tiếng của sa-môn Gotama không có được như vậy. Mà danh tiếng của sa-môn Gotama có được là nhờ sự thành tựu vô song về minh và hạnh... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ [Pg.110] ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, vua Pasenadi của xứ Kosala, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các vị đại thần, đã quy y trọn đời với sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… ‘Này các ngài, thật vậy, sa-môn Gotama được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, thuộc dòng Seniya, tôn trọng, kính trọng, quý mến, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama được vua Pasenadi xứ Kosala tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ...v.v... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ...v.v... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต, จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม; อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ. Thưa quý ngài, quả thật Sa-môn Gotama đã đến Campā, đang trú ngụ tại bờ hồ sen Gaggarā ở Campā. Thưa quý ngài, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến làng mạc của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ. Thưa quý ngài, vì Sa-môn Gotama đã đến Campā, đang trú ngụ tại bờ hồ sen Gaggarā ở Campā, nên Sa-môn Gotama là khách của chúng ta; và khách thì phải được chúng ta tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, sùng mộ. Cũng vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng để đến yết kiến chúng ta. Mà chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama. Thưa quý ngài, tôi chỉ biết được chừng ấy phẩm hạnh của Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không phải chỉ có chừng ấy phẩm hạnh. Quả thật, Tôn giả Gotama có vô lượng phẩm hạnh. ๓๐๕. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ. 305. Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn ấy nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa rằng: 'Theo như cách Tôn giả Soṇadaṇḍa tán thán các phẩm hạnh của Sa-môn Gotama, thì dù Tôn giả Gotama có ở cách đây một trăm do-tuần, một thiện gia nam tử có lòng tin cũng đáng để đến yết kiến, dù phải mang theo lương thực.' 'Vậy thì, thưa quý ngài, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.' โสณทณฺฑปริวิตกฺโก Những suy tư của Soṇadaṇḍa ๓๐๖. อถ [Pg.111] โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ติโรวนสณฺฑคตสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวาว สมณํ โคตมํ นิวตฺเตยฺยํ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต มานถทฺโธ ภีโต จ, โน วิสหติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, กถญฺหิ นาม เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวา สมณํ โคตมํ นิวตฺติสฺสตี’ติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ, ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา’’ติ. 306. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cùng với một đoàn đông Bà-la-môn đi đến hồ sen Gaggarā. Khi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi vào bìa rừng, một suy nghĩ như sau khởi lên trong tâm ông: 'Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên hỏi như vậy, mà này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được hỏi như thế này mới đúng,' thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, đã không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi hợp lý.' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta không thể làm hài lòng ngài bằng câu trả lời của mình; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên trả lời như vậy, mà này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được trả lời như thế này mới đúng,' thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, đã không thể làm hài lòng Sa-môn Gotama bằng câu trả lời của mình.' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu ta, đã đến gần như thế này, lại quay về mà không yết kiến Sa-môn Gotama, thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không sáng suốt, lại kiêu mạn, cứng đầu và sợ hãi, không dám đến yết kiến Sa-môn Gotama. Tại sao đã đến gần như thế này mà lại quay về không yết kiến Sa-môn Gotama?' Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Mà tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.' ๓๐๗. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. จมฺเปยฺยกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา [Pg.112] อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ; สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. 307. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân tình, ông ngồi xuống một bên. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā cũng vậy, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng, sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân tình, họ ngồi xuống một bên; một số chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số im lặng ngồi xuống một bên. ๓๐๘. ตตฺรปิ สุทํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เอตเทว พหุลมนุวิตกฺเกนฺโต นิสินฺโน โหติ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ. 308. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang ngồi và suy nghĩ miên man về điều này: ‘Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên được hỏi như vậy, này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được hỏi như thế này,’ thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không khéo léo, đã không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi đúng phương pháp.’ Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Còn nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta không thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời; và nếu Sa-môn Gotama nói với ta rằng: ‘Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên được trả lời như vậy, này Bà-la-môn, câu hỏi này phải được trả lời như thế này,’ thì hội chúng này sẽ khinh miệt ta: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu dốt, không khéo léo, đã không thể làm hài lòng tâm ý của Sa-môn Gotama bằng câu trả lời.’ Khi bị hội chúng này khinh miệt, danh tiếng của người ấy sẽ bị suy giảm. Khi danh tiếng bị suy giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị suy giảm. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Ôi, mong sao Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ có thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’” พฺราหฺมณปญฺญตฺติ Sự định danh Bà-la-môn ๓๐๙. อถ โข ภควโต โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เอตทโหสิ – ‘‘วิหญฺญติ โข อยํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สเกน จิตฺเตน. ยํนูนาหํ โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ [Pg.113] พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ ปน, พฺราหฺมณ, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? 309. Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình, biết được sự suy tư trong tâm của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, và ngài đã suy nghĩ như sau: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa này đang bị phiền não bởi chính tâm của mình. Ta nên hỏi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ông ta, về ba tập Vệ-đà.’ Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa điều này: ‘Này Bà-la-môn, người được thành tựu bao nhiêu phẩm chất thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối?’” ๓๑๐. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํ วต โน อโหสิ อิจฺฉิตํ, ยํ อากงฺขิตํ, ยํ อธิปฺเปตํ, ยํ อภิปตฺถิตํ – ‘อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’ติ, ตตฺร มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธสฺสามิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ. 310. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa suy nghĩ như sau: ‘Điều mà chúng ta đã mong muốn, điều đã hy vọng, điều đã chủ định, điều đã khao khát – ‘Ôi, mong sao Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ có thể làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’ – thì nay Sa-môn Gotama đang hỏi ta một câu hỏi về lĩnh vực chuyên môn của ta, về ba tập Vệ-đà. Chắc chắn ta sẽ làm hài lòng tâm ý của ngài bằng câu trả lời!’” ๓๑๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺภุนฺนาเมตฺวา กายํ อนุวิโลเกตฺวา ปริสํ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจหิ, โภ โคตม, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก โหติ มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; อภิรูโป โหติ ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. 311. Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vươn thẳng người, nhìn quanh hội chúng, rồi bạch với Thế Tôn điều này: ‘Tâu ngài Gotama, người được thành tựu năm phẩm chất thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối. Năm phẩm chất ấy là gì? Ở đây, tâu ngài Gotama, một Bà-la-môn có huyết thống trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có dòng dõi thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện xuất thân; vị ấy là người học tập, thông thuộc các thần chú, tinh thông ba tập Vệ-đà cùng với các bộ Nighaṇḍu, Keṭubha, các loại văn tự, và bộ Itihāsa là thứ năm; là người am tường văn cú và ngữ pháp, thông suốt về thuận thế luận và các tướng của bậc đại nhân; vị ấy có dung sắc đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp dung sắc tuyệt vời, có màu da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, không có khiếm khuyết nào khi nhìn ngắm; vị ấy là người có giới hạnh, có giới hạnh đã được phát triển, thành tựu giới hạnh đã được phát triển; vị ấy là người có trí tuệ và thông minh, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Tâu ngài Gotama, người được thành tựu năm phẩm chất này thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối.’” ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา[Pg.114], โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ วณฺณํ ฐปยาม. กิญฺหิ วณฺโณ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก จ โหติ มนฺตธโร จ ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข โภ โคตม จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. ‘Này Bà-la-môn, trong năm phẩm chất này, có thể nào gạt bỏ một phẩm chất và định danh một người thành tựu bốn phẩm chất là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối không?’ ‘Thưa có thể, tâu ngài Gotama. Tâu ngài Gotama, trong năm phẩm chất này, chúng ta hãy gạt bỏ dung sắc. Vì dung sắc thì có tác dụng gì? Tâu ngài Gotama, khi một Bà-la-môn có huyết thống trong sạch từ cả hai bên, từ bên mẹ và bên cha, có dòng dõi thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện xuất thân; vị ấy là người học tập, thông thuộc các thần chú, tinh thông ba tập Vệ-đà cùng với các bộ Nighaṇḍu, Keṭubha, các loại văn tự, và bộ Itihāsa là thứ năm; là người am tường văn cú và ngữ pháp, thông suốt về thuận thế luận và các tướng của bậc đại nhân; vị ấy là người có giới hạnh, có giới hạnh đã được phát triển, thành tựu giới hạnh đã được phát triển; vị ấy là người có trí tuệ và thông minh, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Tâu ngài Gotama, người được thành tựu bốn phẩm chất này thì được các Bà-la-môn định danh là một Bà-la-môn; và khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh và không rơi vào sự nói dối.’” ๓๑๒. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, จตุนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ องฺคานํ มนฺเต ฐปยาม. กิญฺหิ มนฺตา กริสฺสนฺติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. 312. “Này Bà-la-môn, trong bốn chi phần này, có thể nào sau khi bỏ đi một chi phần, các vị Bà-la-môn tuyên bố một người hội đủ ba chi phần là một Bà-la-môn không? Và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, có được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có thể được. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn chi phần này, chúng tôi xin bỏ đi các câu chú (Vệ-đà). Vì các câu chú (Vệ-đà) thì làm được gì? Thưa Tôn giả Gotama, bởi vì vị Bà-la-môn có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi; và có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, hội đủ giới hạnh đã phát triển; và là người có trí tuệ, có minh mẫn, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn tuyên bố người hội đủ ba chi phần này là một Bà-la-môn; và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối.” ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ติณฺณํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ติณฺณํ องฺคานํ ชาตึ ฐปยาม. กิญฺหิ ชาติ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ [Pg.115] เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. “Này Bà-la-môn, trong ba chi phần này, có thể nào sau khi bỏ đi một chi phần, các vị Bà-la-môn tuyên bố một người hội đủ hai chi phần là một Bà-la-môn không? Và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, có được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có thể được. Thưa Tôn giả Gotama, trong ba chi phần này, chúng tôi xin bỏ đi dòng dõi. Vì dòng dõi thì làm được gì? Thưa Tôn giả Gotama, bởi vì vị Bà-la-môn có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, hội đủ giới hạnh đã phát triển; và là người có trí tuệ, có minh mẫn, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa Tôn giả Gotama, các vị Bà-la-môn tuyên bố người hội đủ hai chi phần này là một Bà-la-môn; và người ấy, khi nói rằng: ‘Tôi là Bà-la-môn’, được xem là nói đúng, và không phạm vào lời nói dối.” ๓๑๓. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ, มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ. อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’’ติ. 313. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa rằng: “Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ có nói như vậy, Tôn giả Soṇadaṇḍa chớ có nói như vậy. Tôn giả Soṇadaṇḍa đã bác bỏ dung sắc, bác bỏ các câu chú (Vệ-đà), bác bỏ dòng dõi. Tôn giả Soṇadaṇḍa chắc chắn đã đi theo luận thuyết của chính Sa-môn Gotama.” ๓๑๔. อถ โข ภควา เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘อปฺปสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ทุปฺปญฺโญ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, น จ ปโหติ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘พหุสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, กลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปณฺฑิโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปโหติ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ. 314. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Này các Bà-la-môn, nếu các ông nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ít học, không có lời nói tốt đẹp, ít trí tuệ, và không có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này’, thì hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ở yên, các ông hãy thảo luận với ta về vấn đề này. Nhưng nếu các ông nghĩ rằng: ‘Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là người đa văn, có lời nói tốt đẹp, là người có trí tuệ, và có khả năng đối đáp với Sa-môn Gotama về vấn đề này’, thì các ông hãy ở yên, hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đối đáp với ta.” ๓๑๕. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐตุ ภวํ โคตโม, ตุณฺหี ภวํ โคตโม โหตุ, อหเมว เตสํ สหธมฺเมน ปฏิวจนํ กริสฺสามี’’ติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ, มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ – ‘อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’ติ. นาหํ, โภ, อปวทามิ วณฺณํ วา มนฺเต วา ชาตึ วา’’ติ. 315. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: “Xin Tôn giả Gotama hãy ở yên, xin Tôn giả Gotama hãy im lặng, chính tôi sẽ trả lời họ một cách hợp lý.” Bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đã nói với các vị Bà-la-môn ấy rằng: “Các Tôn giả chớ có nói như vậy, các Tôn giả chớ có nói như vậy: ‘Tôn giả Soṇadaṇḍa đã bác bỏ dung sắc, bác bỏ các câu chú (Vệ-đà), bác bỏ dòng dõi. Tôn giả Soṇadaṇḍa chắc chắn đã đi theo luận thuyết của chính Sa-môn Gotama.’ Thưa các Tôn giả, tôi không bác bỏ dung sắc, hay các câu chú (Vệ-đà), hay dòng dõi.” ๓๑๖. เตน [Pg.116] โข ปน สมเยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ภาคิเนยฺโย องฺคโก นาม มาณวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘ปสฺสนฺติ โน โภนฺโต อิมํ องฺคกํ มาณวกํ อมฺหากํ ภาคิเนยฺย’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘องฺคโก โข, โภ, มาณวโก อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย, นาสฺส อิมิสฺสํ ปริสายํ สมสโม อตฺถิ วณฺเณน ฐเปตฺวา สมณํ โคตมํ. องฺคโก โข มาณวโก อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย. อหมสฺส มนฺเต วาเจตา. องฺคโก โข มาณวโก อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อหมสฺส มาตาปิตโร ชานามิ. องฺคโก โข มาณวโก ปาณมฺปิ หเนยฺย, อทินฺนมฺปิ อาทิเยยฺย, ปรทารมฺปิ คจฺเฉยฺย, มุสาวาทมฺปิ ภเณยฺย, มชฺชมฺปิ ปิเวยฺย, เอตฺถ ทานิ, โภ, กึ วณฺโณ กริสฺสติ, กึ มนฺตา, กึ ชาติ? ยโต โข, โภ, พฺราหฺมโณ สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต, ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ. 316. Lúc bấy giờ, có người thanh niên tên là Aṅgaka, là cháu của bà-la-môn Soṇadaṇḍa, đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các vị bà-la-môn ấy rằng: ‘Thưa quý vị, quý vị có thấy người thanh niên Aṅgaka này, là cháu của chúng tôi không?’ ‘Thưa vâng.’ ‘Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka này có dung sắc xinh đẹp, đáng ưa nhìn, dễ mến, có được vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ không nhỏ bé. Trong hội chúng này, ngoại trừ Sa-môn Gotama, không có ai có dung sắc tương đương với cậu ấy. Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka là người học tập, trì tụng các câu chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (Nighaṇḍu), văn phạm (Keṭubha), ngữ nguyên (Akkhara-ppabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; là người rành rẽ về âm luật, ngữ pháp, và thông suốt về thế gian luận và tướng của bậc đại nhân. Chính tôi là người dạy các câu chú cho cậu ấy. Thưa quý vị, thanh niên Aṅgaka có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chỉ trích, không bị chê bai về mặt dòng dõi. Tôi biết rõ cha mẹ của cậu ấy. Thưa quý vị, nếu thanh niên Aṅgaka có thể sát sanh, có thể lấy của không cho, có thể đi đến với vợ người khác, có thể nói dối, có thể uống rượu, thì bây giờ, thưa quý vị, dung sắc sẽ làm được gì, các câu chú sẽ làm được gì, dòng dõi sẽ làm được gì? Thưa quý vị, khi nào một vị bà-la-môn có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, có được giới hạnh đã tăng trưởng, và là người có trí tuệ, có sự thông minh, là người thứ nhất hay thứ nhì trong số những người cầm muỗng tế lễ. Thưa quý vị, các vị bà-la-môn tuyên bố một người là bà-la-môn khi người ấy có được hai yếu tố này; và khi nói rằng: ‘Tôi là bà-la-môn,’ người ấy nói một cách chân chánh, và không rơi vào sự nói dối.’ สีลปญฺญากถา Câu chuyện về Giới và Tuệ ๓๑๗. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา เอเกน องฺเคน สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. สีลปริโธตา หิ, โภ โคตม, ปญฺญา; ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, โภ โคตม, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ [Pg.117] สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายตี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา หิ, พฺราหฺมณ, ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. 317. ‘Này bà-la-môn, trong hai yếu tố này, có thể nào gạt bỏ một yếu tố, và các vị bà-la-môn tuyên bố một người là bà-la-môn khi người ấy chỉ có được một yếu tố không? Và khi nói rằng: ‘Tôi là bà-la-môn,’ người ấy có nói một cách chân chánh, và không rơi vào sự nói dối không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không thể được. Thưa Tôn giả Gotama, vì tuệ được giới gột rửa; giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời. Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta dùng tay này rửa tay kia, hoặc dùng chân này rửa chân kia; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời.’ ‘Này bà-la-môn, đúng vậy. Này bà-la-môn, đúng vậy. Này bà-la-môn, vì tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời. Này bà-la-môn, ví như người ta dùng tay này rửa tay kia, hoặc dùng chân này rửa chân kia; cũng vậy, này bà-la-môn, tuệ được giới gột rửa, giới được tuệ gột rửa. Nơi nào có giới, nơi đó có tuệ; nơi nào có tuệ, nơi đó có giới. Người có giới thì có tuệ, người có tuệ thì có giới. Và giới và tuệ được gọi là cao tột ở trên đời.’ ๓๑๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ? กตมา สา ปญฺญา’’ติ? ‘‘เอตฺตกปรมาว มยํ, โภ โคตม, เอตสฺมึ อตฺเถ. สาธุ วต ภวนฺตํเยว โคตมํ ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุโณหิ; สาธุกํ มนสิกโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ ตถา วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อิทํ โข ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ, อภินินฺนาเมติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย อยํ โข สา, พฺราหฺมณ, ปญฺญา’’ติ. 318. ‘Vậy, này bà-la-môn, giới ấy là gì? Tuệ ấy là gì?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề này, chúng tôi chỉ biết được đến chừng ấy. Lành thay, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được hiển thị cho chính Tôn giả Gotama.’ ‘Vậy thì, này bà-la-môn, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Thưa vâng,’ bà-la-môn Soṇadaṇḍa vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘Này bà-la-môn, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này bà-la-môn, như vậy là vị tỳ-khưu có đầy đủ giới hạnh. Này bà-la-môn, đây chính là giới ấy... (v.v.)... vị ấy chứng và trú thiền thứ nhất... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ tư... (v.v.)... vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Đây cũng là tuệ của vị ấy... (v.v.)... vị ấy biết rõ: ‘...không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Đây cũng là tuệ của vị ấy. Này bà-la-môn, đây chính là tuệ ấy.’ โสณทณฺฑอุปาสกตฺตปฏิเวทนา Sự Tuyên Bố Trở Thành Cư Sĩ Của Soṇadaṇḍa ๓๑๙. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ, ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ[Pg.118]. อธิวาเสตุ จ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. 319. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Soṇadaṇḍa bạch với Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để những người có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, và quy y Tăng chúng Tỳ-khưu. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và mong Tôn giả Gotama cùng với Tăng chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng. ๓๒๐. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. 320. Bấy giờ, Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi biết được sự chấp thuận của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra về. Rồi Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà riêng của mình, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời gian đến Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.” Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng đoàn Tỳ khưu đi đến trú xá của Bà la môn Soṇadaṇḍa. Sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Rồi Bà la môn Soṇadaṇḍa tự tay dâng cúng và làm cho Tăng đoàn Tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. ๓๒๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อาสนา วุฏฺฐหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อญฺชลึ ปคฺคณฺเหยฺยํ, อาสนา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺจุฏฺฐานํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน เวฐนํ โอมุญฺเจยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ, ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ปโตทลฏฺฐึ อพฺภุนฺนาเมยฺยํ, ยานา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺโจโรหนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว [Pg.119] โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ฉตฺตํ อปนาเมยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตู’’ติ. 321. Bấy giờ, Bà la môn Soṇadaṇḍa, sau khi nhận thấy Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, bèn lấy một chiếc ghế thấp và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên xong, Bà la môn Soṇadaṇḍa bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà từ chỗ ngồi đứng dậy đảnh lễ Tôn giả Gotama, thì hội chúng ấy sẽ xem thường con. Khi bị hội chúng ấy xem thường, danh tiếng của người ấy sẽ bị tổn giảm. Khi danh tiếng bị tổn giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị tổn giảm. Mà tài sản của chúng con có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà chắp tay, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã từ chỗ ngồi đứng dậy đón chào. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở giữa hội chúng mà cởi khăn xếp, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã cúi đầu đảnh lễ. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà xuống xe để đảnh lễ Tôn giả Gotama, thì hội chúng ấy sẽ xem thường con. Khi bị hội chúng ấy xem thường, danh tiếng của người ấy sẽ bị tổn giảm, và khi danh tiếng bị tổn giảm, tài sản của người ấy cũng sẽ bị tổn giảm. Mà tài sản của chúng con có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà giơ cây gậy thúc, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã xuống xe. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang đi trên xe mà hạ cây lọng xuống, mong Tôn giả Gotama hãy xem đó là con đã cúi đầu đảnh lễ.” ๓๒๒. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. 322. Bấy giờ, Thế Tôn sau khi dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ Bà la môn Soṇadaṇḍa, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về. โสณทณฺฑสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ. Kinh Soṇadaṇḍa, kinh thứ tư, chấm dứt. ๕. กูฏทนฺตสุตฺตํ 5. Kinh Kūṭadanta ขาณุมตกพฺราหฺมณคหปติกา Các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata ๓๒๓. เอวํ [Pg.120] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน ขาณุมตํ นาม มคธานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺโญ อุปกฺขโฏ โหติ. สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย. 323. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, rồi đi đến một làng Bà la môn của người Magadha tên là Khāṇumata. Tại đấy, Thế Tôn trú ở Ambalaṭṭhikā, trong làng Khāṇumata. Bấy giờ, Bà la môn Kūṭadanta đang cư ngụ tại Khāṇumata, một nơi đông đúc chúng sanh, có cỏ, củi, và nước, có nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, một món quà của vua, một tặng phẩm cao quý do vua Bimbisāra xứ Magadha, thuộc dòng Seniya, ban cho. Và bấy giờ, một cuộc đại tế lễ đã được Bà la môn Kūṭadanta chuẩn bị. Bảy trăm con bò đực, bảy trăm con bò tơ đực, bảy trăm con bò tơ cái, bảy trăm con dê, và bảy trăm con cừu đã được dẫn đến cột tế lễ để làm vật hiến tế. ๓๒๔. อสฺโสสุํ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. 324. Các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata nghe như sau: “Này các bạn, nghe nói Sa môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya, đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa môn, Bà la môn, cùng với loài người và chư Thiên. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, và toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Thật tốt thay khi được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.” ๓๒๕. อถ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺติ. 325. Bấy giờ, các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, họ đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā. ๓๒๖. เตน [Pg.121] โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ? 326. Bấy giờ, Bà la môn Kūṭadanta đang nghỉ trưa trên lầu cao. Bà la môn Kūṭadanta thấy các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā. Thấy vậy, ông gọi người hầu và hỏi: “Này người hầu, tại sao các Bà la môn và gia chủ ở Khāṇumata, sau khi ra khỏi Khāṇumata, lại đi từng đoàn, từng nhóm, đến nơi có Ambalaṭṭhikā vậy?” ๓๒๗. ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต, ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ. 327. ‘Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, là một Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến làng Khāṇumata, và đang trú tại vườn xoài Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Tiếng đồn tốt đẹp về Tôn giả Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Và những người này đang đến để yết kiến Tôn giả Gotama.’ ๓๒๘. อถ โข กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สุตํ โข ปน เมตํ – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. 328. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta đã khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta đã từng nghe rằng: “Sa-môn Gotama biết rõ về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng.” Nhưng ta lại không biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng. Và ta lại muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Vậy, ta nên đến gặp Sa-môn Gotama và hỏi về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và mười sáu vật dụng.’ ๓๒๙. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร โภนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. 329. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta gọi người hầu cận và bảo rằng: ‘Này người hầu cận, hãy đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata. Sau khi đến, hãy nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata như sau: “Thưa các ngài, Bà-la-môn Kūṭadanta có lời nhắn rằng: ‘Xin các ngài vui lòng chờ đợi, Bà-la-môn Kūṭadanta cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’”’ Người hầu cận ấy vâng lời: ‘Thưa vâng, thưa ngài,’ rồi đi đến chỗ các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata. Sau khi đến, người ấy đã nói với các vị Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata như sau: ‘Thưa các ngài, Bà-la-môn Kūṭadanta có lời nhắn rằng: “Xin các ngài vui lòng chờ đợi, Bà-la-môn Kūṭadanta cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’ กูฏทนฺตคุณกถา Lời kể về các phẩm chất của Kūṭadanta ๓๓๐. เตน [Pg.122] โข ปน สมเยน อเนกานิ พฺราหฺมณสตานิ ขาณุมเต ปฏิวสนฺติ – ‘‘กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺญํ อนุภวิสฺสามา’’ติ. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘กูฏทนฺโต กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ. 330. Vào lúc bấy giờ, có nhiều trăm vị Bà-la-môn đang cư ngụ tại Khāṇumata với ý định: ‘Chúng ta sẽ tham dự đại lễ tế đàn của Bà-la-môn Kūṭadanta.’ Các vị Bà-la-môn ấy đã nghe rằng: ‘Nghe nói Bà-la-môn Kūṭadanta sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.’ Lúc bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy đã đi đến chỗ của Bà-la-môn Kūṭadanta. ๓๓๑. อุปสงฺกมิตฺวา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ. 331. Sau khi đến, họ đã nói với Bà-la-môn Kūṭadanta như sau: ‘Thưa ngài Kūṭadanta, có thật là ngài sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama không?’ ‘Thưa các ngài, quả thật tôi đang có ý định rằng: “Tôi cũng sẽ đến để yết kiến Sa-môn Gotama.”’ ‘‘มา ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ‘Xin ngài Kūṭadanta đừng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Nếu ngài Kūṭadanta đến yết kiến Sa-môn Gotama, danh tiếng của ngài Kūṭadanta sẽ bị suy giảm, còn danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng. Chính vì danh tiếng của ngài Kūṭadanta sẽ bị suy giảm và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ được tăng trưởng, vì lý do này mà ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chỉ có Sa-môn Gotama mới nên đến yết kiến ngài Kūṭadanta. ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ‘Vì ngài Kūṭadanta có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ bên mẹ lẫn bên cha, có mẫu hệ thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt xuất thân. Chính vì ngài Kūṭadanta có dòng dõi trong sạch từ cả hai phía, từ bên mẹ lẫn bên cha, có mẫu hệ thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt xuất thân, vì lý do này mà ngài Kūṭadanta không nên đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chỉ có Sa-môn Gotama mới nên đến yết kiến ngài Kūṭadanta. ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตชาตรูปรชโต…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta là người giàu có, có nhiều tài sản, có nhiều của cải, có nhiều vật dụng và phương tiện, có nhiều vàng bạc… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta là người học rộng, thuộc lòng các thánh chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với từ vựng (nighaṇḍu), nghi thức (keṭubha), ngữ pháp (akkhara-ppabheda), và lịch sử (itihāsa) là thứ năm; là người tinh thông cú pháp (padaka), ngữ nguyên (veyyākaraṇa), và hoàn toàn thành thạo về thuận thế luận (lokāyata) và tướng của bậc đại nhân… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ [Pg.123] กูฏทนฺโต อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta có dung mạo đẹp đẽ, ưa nhìn, đáng kính, sở hữu vẻ đẹp toàn hảo, có nước da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, dáng vẻ oai nghiêm đáng chiêm ngưỡng… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta là người có giới hạnh, có giới hạnh đã phát triển, và đã thành tựu giới hạnh phát triển… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta có lời nói tốt đẹp, có cách diễn đạt tốt đẹp, sở hữu lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có khả năng làm cho ý nghĩa được sáng tỏ… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ, พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ โภโต กูฏทนฺตสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta là thầy của nhiều người, là thầy của các vị thầy, đang dạy các thánh chú cho ba trăm thanh niên. Và có nhiều thanh niên từ nhiều phương hướng, nhiều xứ sở khác nhau đến chỗ ngài Kūṭadanta, mong muốn học thánh chú, có ý muốn nghiên cứu thánh chú… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta là người già cả, cao niên, lớn tuổi, đã đi hết quãng đường đời, đã đến tuổi xế chiều. Còn Sa-môn Gotama thì còn trẻ tuổi và mới xuất gia… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta được vua Bimbisāra Seniya xứ Magadha tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và đảnh lễ… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… ‘Vì ngài Kūṭadanta được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, trọng vọng, quý mến, cúng dường, và đảnh lễ… vân vân… ‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. “Tôn giả Kūṭadanta đang cai quản làng Khāṇumata, một ngôi làng đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, ban tặng, là món quà của vua, một món quà cao quý. Vì Tôn giả Kūṭadanta đang cai quản làng Khāṇumata, một ngôi làng đông dân, có nhiều cỏ, củi và nước, nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, do vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, ban tặng, là món quà của vua, một món quà cao quý, vì lý do này, Tôn giả Kūṭadanta không đáng đến yết kiến Sa-môn Gotama. Chính Sa-môn Gotama mới đáng đến yết kiến Tôn giả Kūṭadanta.” พุทฺธคุณกถา Câu chuyện về các phẩm hạnh của Đức Phật ๓๓๒. เอวํ วุตฺเต กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – 332. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kūṭadanta nói với các Bà-la-môn ấy rằng: ‘‘เตน [Pg.124] หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, น ตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “Này các ông, nếu vậy, hãy nghe lời của tôi, về lý do tại sao chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama, chứ Tôn giả Gotama không đáng đến yết kiến chúng ta. Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama sinh ra trong dòng dõi trong sạch cả hai bên, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi. Này các ông, vì Sa-môn Gotama sinh ra trong dòng dõi trong sạch cả hai bên, từ mẹ và từ cha, có thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt dòng dõi, vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng đến yết kiến chúng ta. Mà chính chúng ta mới đáng đến yết kiến Tôn giả Gotama.” ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã từ bỏ đại gia tộc quyến thuộc mà xuất gia... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ปหูตํ หิรญฺญสุวณฺณํ โอหาย ปพฺพชิโต ภูมิคตญฺจ เวหาสฏฺฐํ จ…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã từ bỏ nhiều vàng bạc, cả tài sản chôn dưới đất và để trên không, mà xuất gia... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทหโรว สมาโน ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, khi còn trẻ, là một thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời kỳ đầu của cuộc đời, đã từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อกามกานํ มาตาปิตูนํ อสฺสุมุขานํ รุทนฺตานํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, trong khi cha mẹ không muốn, mặt đẫm nước mắt, đang khóc lóc, đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ đời sống gia đình, sống đời không gia đình... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย …เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, khả ái, có được vẻ đẹp hình thể tối thượng, có màu da như Phạm thiên, có thân hình như Phạm thiên, không có chỗ nào nhỏ bé để nhìn... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có giới hạnh, có giới hạnh của bậc Thánh, có giới hạnh thiện, có được giới hạnh thiện... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, có cách nói tốt đẹp, có được lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, có khả năng làm cho người nghe hiểu được ý nghĩa... vân vân... ‘‘สมโณ [Pg.125] ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là thầy của các vị thầy của nhiều người... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã đoạn tận tham ái, đã hết sự phù phiếm... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กมฺมวาที กิริยวาที อปาปปุเรกฺขาโร พฺรหฺมญฺญาย ปชาย…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là người chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, là người hướng đến điều không tội lỗi cho chúng sanh cao quý... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng họ cao quý, từ một dòng họ Sát-đế-lỵ không bị pha tạp... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama đã xuất gia từ một dòng họ giàu có, có nhiều của cải, có nhiều tài sản... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป… “Này các ông, quả thật, người ta từ các xứ khác, từ các quận khác đến để hỏi các câu hỏi với Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป… “Này các ông, quả thật, nhiều ngàn chư thiên đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ ติ…เป… “Này các ông, quả thật, tiếng tăm tốt đẹp về Sa-môn Gotama đã được lan truyền như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có được ba mươi hai tướng của bậc đại nhân... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม เอหิสฺวาคตวาที สขิโล สมฺโมทโก อพฺภากุฏิโก อุตฺตานมุโข ปุพฺพภาสี…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama là người nói 'Hãy đến, chào mừng', có lời nói mềm mỏng, vui vẻ, không cau mày, có khuôn mặt rạng rỡ, là người nói trước... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จตุนฺนํ ปริสานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama được bốn chúng đảnh lễ, kính trọng, tôn kính, cúng dường, tôn thờ... vân vân... ‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป… “Này các ông, quả thật, nhiều chư thiên và loài người rất tín thành với Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama, ở trong làng nào hay thị trấn nào, thì trong làng đó hay thị trấn đó, các phi nhân không làm hại loài người... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ, ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา [Pg.126] วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama có Tăng chúng, có giáo đoàn, là thầy của giáo đoàn, được xem là bậc tối thượng trong số nhiều người sáng lập các giáo phái. Này các ông, danh tiếng của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy phát sinh do bất kỳ lý do nào, danh tiếng của Sa-môn Gotama không phát sinh như vậy. Mà danh tiếng của Sa-môn Gotama phát sinh do sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… “Này các ông, quả thật, vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… “Này các ông, quả thật, vua Pasenadi của xứ Kosala, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป… “Này các ông, quả thật, Bà-la-môn Pokkharasāti, cùng với con trai, vợ, tùy tùng, và các quan đại thần, đã hết lòng quy y Sa-môn Gotama... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… “Này các ông, quả thật, Sa-môn Gotama được vua Bimbisāra của xứ Māgadha, hiệu là Seniya, đảnh lễ, kính trọng, tôn kính, cúng dường, tôn thờ... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama được vua Pasenadi nước Kosala cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป… Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính... vân vân... ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ, อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม. อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน นารหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ. Thưa quý vị, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata. Thưa quý vị, bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến địa phận làng của chúng ta, họ là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính. Thưa quý vị, vì Sa-môn Gotama đã đến Khāṇumata và đang trú tại Ambalaṭṭhikā ở Khāṇumata, Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, và tôn kính. Vì lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đến thăm chúng ta. Trái lại, chính chúng ta mới đáng đến thăm Tôn giả Gotama. Thưa quý vị, tôi chỉ biết được chừng ấy phẩm hạnh của Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không phải chỉ có chừng ấy phẩm hạnh. Thật vậy, Tôn giả Gotama có vô lượng phẩm hạnh. ๓๓๓. เอวํ [Pg.127] วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ, อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ. 333. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã nói với Bà-la-môn Kūṭadanta rằng: 'Thưa Tôn giả Kūṭadanta, theo như cách ngài tán thán các phẩm hạnh của Sa-môn Gotama, thì cho dù Tôn giả Gotama có trú ngụ cách đây một trăm do-tuần, một người thiện nam tử có đức tin cũng đáng để đến thăm, dù phải mang theo lương thực.' 'Vậy thì, thưa quý vị, tất cả chúng ta hãy cùng đến yết kiến Sa-môn Gotama.' มหาวิชิตราชยญฺญกถา Câu chuyện về lễ tế đàn của vua Mahāvijita ๓๓๔. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน อมฺพลฏฺฐิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. ขาณุมตกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. 334. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta cùng với một đại chúng Bà-la-môn đi đến Ambalaṭṭhikā, nơi Thế Tôn đang ngự. Sau khi đến, ông đã cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Một số Bà-la-môn và gia chủ ở Khāṇumata cũng đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số khác cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số khác chắp tay vái về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số khác xưng tên và họ của mình rồi ngồi xuống một bên; một số khác giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. ๓๓๕. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. สาธุ เม ภวํ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ เทเสตู’’ติ. 335. Khi đã ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Kūṭadanta bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe rằng: 'Sa-môn Gotama biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng.' Nhưng con không biết về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng. Con lại muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Lành thay, xin Tôn giả Gotama hãy giảng cho con về sự thành tựu của lễ tế đàn theo ba phương diện và có mười sáu vật phụ tùng.' ๓๓๖. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต นาม อโหสิ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร. อถ โข, พฺราหฺมณ, รญฺโญ มหาวิชิตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ[Pg.128], ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ, ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. 336. ‘Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.’ ‘Vâng, thưa Tôn giả,’ Bà-la-môn Kūṭadanta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘Này Bà-la-môn, thuở xưa, có một vị vua tên là Mahāvijita, giàu có, tài sản lớn, sở hữu lớn, có nhiều vàng bạc, nhiều của cải vật dụng, nhiều tiền của và ngũ cốc, kho tàng và vựa lẫm đều sung mãn. Bấy giờ, này Bà-la-môn, khi vua Mahāvijita ở nơi kín đáo, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Ta đã có được những tài sản to lớn của con người, ta đang cai trị sau khi đã chinh phục một lãnh thổ rộng lớn. Sẽ thật tốt nếu ta thực hiện một đại lễ tế đàn, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’’ ๓๓๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘อิธ มยฺหํ, พฺราหฺมณ, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ. ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. อิจฺฉามหํ, พฺราหฺมณ, มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’’ติ. 337. ‘Bấy giờ, này Bà-la-môn, vua Mahāvijita cho gọi vị Bà-la-môn tế tự và nói điều này: ‘Này Bà-la-môn, khi ta ở nơi kín đáo, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Ta đã có được những tài sản to lớn của con người, ta đang cai trị sau khi đã chinh phục một lãnh thổ rộng lớn. Sẽ thật tốt nếu ta thực hiện một đại lễ tế đàn, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’ Này Bà-la-môn, ta muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin ngài hãy chỉ giáo cho ta, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’’ ๓๓๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ราชานํ มหาวิชิตํ เอตทโวจ – ‘โภโต โข รญฺโญ ชนปโท สกณฺฏโก สอุปฺปีโฬ, คามฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นิคมฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นครฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, ปนฺถทุหนาปิ ทิสฺสนฺติ. ภวํ โข ปน ราชา เอวํ สกณฺฏเก ชนปเท สอุปฺปีเฬ พลิมุทฺธเรยฺย, อกิจฺจการี อสฺส เตน ภวํ ราชา. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ เอวมสฺส – ‘‘อหเมตํ ทสฺสุขีลํ วเธน วา พนฺเธน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา สมูหนิสฺสามี’’ติ, น โข ปเนตสฺส ทสฺสุขีลสฺส เอวํ สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เย เต หตาวเสสกา ภวิสฺสนฺติ, เต ปจฺฉา รญฺโญ ชนปทํ วิเหเฐสฺสนฺติ. อปิ จ โข อิทํ สํวิธานํ อาคมฺม เอวเมตสฺส ทสฺสุขีลสฺส สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ กสิโครกฺเข, เตสํ ภวํ ราชา พีชภตฺตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ วาณิชฺชาย, เตสํ ภวํ ราชา ปาภตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ ราชโปริเส, เตสํ ภวํ ราชา ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปตุ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหเฐสฺสนฺติ; มหา จ รญฺโญ ราสิโก ภวิสฺสติ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา. มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหริสฺสนฺตี’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ กสิโครกฺเข, เตสํ ราชา มหาวิชิโต พีชภตฺตํ อนุปฺปทาสิ. เย [Pg.129] จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ วาณิชฺชาย, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ปาภตํ อนุปฺปทาสิ. เย จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ ราชโปริเส, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปสิ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหฐึสุ, มหา จ รญฺโญ ราสิโก อโหสิ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรึสุ. อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘สมูหโต โข เม โภโต ทสฺสุขีโล, โภโต สํวิธานํ อาคมฺม มหา จ เม ราสิโก. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรนฺติ. อิจฺฉามหํ พฺราหฺมณ มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. 338. “Này Bà-la-môn, khi được nói như vậy, vị tế sư Bà-la-môn đã tâu với đức vua Mahāvijita rằng: ‘Thưa đức vua, vương quốc của ngài đang có gai góc, đang bị áp bức; các cuộc tàn sát làng mạc, thị trấn, thành phố, và cướp bóc trên đường đều được thấy rõ. Nếu đức vua lại còn đánh thuế trong một vương quốc có gai góc và bị áp bức như vậy, thì ngài sẽ làm một việc không nên làm. Có thể đức vua sẽ nghĩ rằng: ‘Ta sẽ nhổ bỏ cái gai giặc cướp này bằng cách giết chóc, trói buộc, phạt tiền, khiển trách, hoặc trục xuất.’ Nhưng này, cái gai giặc cướp này không thể được nhổ bỏ hoàn toàn bằng cách đó. Những kẻ sống sót sau khi bị tiêu diệt sau này sẽ lại quấy nhiễu vương quốc của đức vua. Tuy nhiên, bằng cách áp dụng phương pháp này, cái gai giặc cướp này có thể được nhổ bỏ hoàn toàn. Vậy thì, thưa đức vua, đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào nông nghiệp và chăn nuôi, xin ngài hãy cấp cho họ hạt giống và lương thực. Đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào thương mại, xin ngài hãy cấp cho họ vốn liếng. Đối với những người trong vương quốc của ngài chuyên tâm vào việc phục vụ hoàng gia, xin ngài hãy sắp đặt lương bổng cho họ. Khi những người ấy chuyên tâm vào công việc của mình, họ sẽ không quấy nhiễu vương quốc của đức vua; và ngân khố của đức vua sẽ trở nên dồi dào. Vương quốc sẽ được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng sẽ vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ sẽ sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa.’ ‘Thưa ngài, xin vâng.’ Này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita đã đáp lời vị tế sư Bà-la-môn. Sau khi chấp thuận, đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào nông nghiệp và chăn nuôi, đức vua Mahāvijita đã cấp cho họ hạt giống và lương thực. Đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào thương mại, đức vua Mahāvijita đã cấp cho họ vốn liếng. Đối với những người trong vương quốc chuyên tâm vào việc phục vụ hoàng gia, đức vua Mahāvijita đã sắp đặt lương bổng cho họ. Khi những người ấy chuyên tâm vào công việc của mình, họ đã không quấy nhiễu vương quốc của đức vua, và ngân khố của đức vua đã trở nên dồi dào. Vương quốc được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ đã sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa. Bấy giờ, này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita cho gọi vị tế sư Bà-la-môn và nói rằng: ‘Thưa ngài, nhờ vào phương pháp của ngài, cái gai giặc cướp của tôi đã được nhổ bỏ. Ngân khố của tôi đã trở nên dồi dào. Vương quốc được an ổn, không còn gai góc, không còn bị áp bức. Dân chúng vui vẻ, hân hoan, bồng con múa hát trên ngực, và tôi nghĩ họ đang sống trong những ngôi nhà không cần đóng cửa. Này Bà-la-môn, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin ngài hãy chỉ giáo cho tôi điều gì sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’” จตุปริกฺขารํ Bốn Yếu Tố Phụ Trợ ๓๓๙. ‘‘เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. เย รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ[Pg.130], มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. อิติเม จตฺตาโร อนุมติปกฺขา ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ. 339. “Vậy thì, xin đức vua hãy cho mời các vị Sát-đế-lỵ chư hầu, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ Các vị đại thần và cận thần, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài... các vị Bà-la-môn đại phú, cả ở thành thị lẫn nông thôn... các vị gia chủ giàu có, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài, xin đức vua hãy cho mời họ và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ ‘Thưa ngài, xin vâng.’ Này Bà-la-môn, đức vua Mahāvijita đã đáp lời vị tế sư Bà-la-môn. Sau khi chấp thuận, đức vua Mahāvijita đã cho mời các vị Sát-đế-lỵ chư hầu, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ (Họ đáp:) ‘Xin đức vua hãy cử hành lễ tế đàn! Thưa đại vương, đây là thời điểm thích hợp cho lễ tế đàn!’ Các vị đại thần và cận thần, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài... các vị Bà-la-môn đại phú, cả ở thành thị lẫn nông thôn... các vị gia chủ giàu có, cả ở thành thị lẫn nông thôn, trong vương quốc của ngài, đức vua Mahāvijita đã cho mời họ và nói rằng: ‘Thưa các ngài, tôi muốn thực hiện một đại lễ tế đàn. Xin các ngài hãy chấp thuận cho tôi, điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho tôi.’ (Họ đáp:) ‘Xin đức vua hãy cử hành lễ tế đàn! Thưa đại vương, đây là thời điểm thích hợp cho lễ tế đàn!’ Như vậy, bốn phe nhóm đồng thuận này trở thành những yếu tố phụ trợ cho chính lễ tế đàn ấy. อฏฺฐ ปริกฺขารา Tám Yếu Tố Phụ Trợ ๓๔๐. ‘‘ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร; พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา; สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ; พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส, ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ; ปณฺฑิโต, วิยตฺโต, เมธาวี, ปฏิพโล, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. ราชา มหาวิชิโต อิเมหิ อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิปิ อฏฺฐงฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ. 340. “Đại vương Mahāvijita thành tựu tám chi phần: (1) Sanh ra tốt đẹp từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về dòng dõi. (2) Có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, ưa nhìn, thành tựu vẻ đẹp dung sắc tối thượng, có nước da như Phạm thiên, có thân thể như Phạm thiên, có vóc dáng oai nghiêm để chiêm ngưỡng. (3) Giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng tài sản, nhiều tiền của lúa gạo, kho tàng và vựa lúa đầy đủ. (4) Có sức mạnh, thành tựu bốn binh chủng biết vâng lời, biết tuân theo lời giáo huấn, dường như chế ngự được kẻ thù bằng uy danh. (5) Có đức tin, là người cho, là thí chủ, có cửa nhà rộng mở, là nơi nương tựa như giếng nước cho Sa-môn, Bà-la-môn, người nghèo khổ, khách lữ hành, và người ăn xin, làm các việc phước thiện. (6) Có học thức sâu rộng về những điều đã được nghe. (7) Vị ấy biết được ý nghĩa của những lời đã được nói rằng: ‘Đây là ý nghĩa của lời nói này, đây là ý nghĩa của lời nói này’. (8) Là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Đại vương Mahāvijita thành tựu tám chi phần này. Như vậy, tám chi phần này cũng là những vật phụ trợ cho cuộc tế lễ ấy. จตุปริกฺขารํ Bốn vật phụ trợ ๓๔๑. ‘‘ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตุหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน [Pg.131] สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อิเมหิ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิ จตฺตาริ องฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ. 341. “Vị Bà-la-môn tế tự thành tựu bốn chi phần: (1) Sanh ra tốt đẹp từ cả hai phía, từ mẹ và từ cha, có bào thai trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về dòng dõi. (2) Là người tụng đọc và ghi nhớ các câu thần chú, thông suốt ba tập Vệ-đà cùng với các sách Nighaṇḍu (từ vựng), Keṭubha (nghi lễ), Akkharappabheda (ngữ âm và ngữ pháp), và Itihāsa (sử thi) là thứ năm; thông thạo Padaka (phân tích từ) và Veyyākaraṇa (ngữ pháp); không thiếu sót trong các sách Lokāyata (thế gian luận) và tướng của bậc đại nhân. (3) Có giới hạnh, có giới hạnh tăng trưởng, thành tựu giới hạnh đã tăng trưởng. (4) Là bậc hiền trí, thông thái, có trí tuệ, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Vị Bà-la-môn tế tự thành tựu bốn chi phần này. Như vậy, bốn chi phần này cũng là những vật phụ trợ cho cuộc tế lễ ấy. ติสฺโส วิธา Ba tâm thái ๓๔๒. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐุกามสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉิสฺสตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคโต’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย’’ติ. อิมา โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ. 342. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy ba tâm thái này cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ. Có thể đối với đức vua, khi có ý muốn thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta sẽ bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Có thể đối với đức vua, trong khi đang thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta đang bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Có thể đối với đức vua, sau khi đã thực hiện đại tế lễ, có sự hối tiếc nào đó khởi lên rằng: ‘Than ôi, khối tài sản lớn của ta đã bị tiêu tan!’. Sự hối tiếc ấy đức vua không nên có. Này Bà-la-môn, vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy ba tâm thái này cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ. ทส อาการา Mười phương diện ๓๔๓. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ. ‘อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ ปาณาติปาติโนปิ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตาปิ. เย ตตฺถ ปาณาติปาติโน, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ อทินฺนาทายิโนปิ อทินฺนาทานา ปฏิวิรตาปิ…เป… กาเมสุ มิจฺฉาจาริโนปิ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตาปิ… มุสาวาทิโนปิ มุสาวาทา ปฏิวิรตาปิ… ปิสุณวาจิโนปิ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… ผรุสวาจิโนปิ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… สมฺผปฺปลาปิโนปิ สมฺผปฺปลาปา [Pg.132] ปฏิวิรตาปิ … อภิชฺฌาลุโนปิ อนภิชฺฌาลุโนปิ… พฺยาปนฺนจิตฺตาปิ อพฺยาปนฺนจิตฺตาปิ… มิจฺฉาทิฏฺฐิกาปิ สมฺมาทิฏฺฐิกาปิ…. เย ตตฺถ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ สมฺมาทิฏฺฐิกา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตู’ติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ. 343. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự đã loại trừ sự hối tiếc đối với những người nhận lễ vật cho vua Mahāvijita bằng mười phương diện này ngay trước cuộc tế lễ: ‘Sẽ có những người đến dự lễ tế của ngài, cả những người sát sanh và những người từ bỏ sát sanh. Trong số đó, những ai sát sanh, thì việc ấy chỉ liên quan đến họ mà thôi. Trong số đó, những ai từ bỏ sát sanh, hãy hướng tâm đến họ mà ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch. Sẽ có những người đến dự lễ tế của ngài, cả những người lấy của không cho và những người từ bỏ lấy của không cho... cả những người tà dâm trong các dục và những người từ bỏ tà dâm trong các dục... cả những người nói dối và những người từ bỏ nói dối... cả những người nói lời đâm thọc và những người từ bỏ nói lời đâm thọc... cả những người nói lời thô ác và những người từ bỏ nói lời thô ác... cả những người nói lời vô ích và những người từ bỏ nói lời vô ích... cả những người có lòng tham lam và những người không có lòng tham lam... cả những người có tâm sân hận và những người không có tâm sân hận... cả những người có tà kiến và những người có chánh kiến... Trong số đó, những ai có tà kiến, thì việc ấy chỉ liên quan đến họ mà thôi. Trong số đó, những ai có chánh kiến, hãy hướng tâm đến họ mà ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch’. Này Bà-la-môn, bằng mười phương diện này, vị Bà-la-môn tế tự đã loại trừ sự hối tiếc đối với những người nhận lễ vật cho vua Mahāvijita ngay trước cuộc tế lễ. โสฬส อาการา Mười sáu phương diện ๓๔๔. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. 344. “Này Bà-la-môn, khi ấy vị Bà-la-môn tế tự, trong khi vua Mahāvijita đang thực hiện đại tế lễ, đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, làm cho phấn khởi tâm của vua bằng mười sáu phương diện. Có thể có người nói với đức vua trong khi ngài đang thực hiện đại tế lễ rằng: ‘Vua Mahāvijita đang thực hiện đại tế lễ, nhưng ngài đã không mời các vị vua chư hầu, các người dân ở thị trấn và thôn quê; thế mà đức vua lại thực hiện một đại tế lễ như vậy’. Dù có người nói như vậy với đức vua, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì đức vua đã mời các vị vua chư hầu, các người dân ở thị trấn và thôn quê. Do lý do này, mong đức vua hãy biết điều đó. Ngài hãy tế lễ, ngài hãy bố thí, ngài hãy hoan hỷ, ngài hãy làm cho nội tâm của mình được trong sạch. ‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. ‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài đã không mời các vị đại thần, các vị cận thần, dân chúng ở thành thị và thôn quê... các vị Bà-la-môn đại phú... các vị gia chủ giàu có ở thành thị và thôn quê, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương đã mời các vị gia chủ giàu có ở thành thị và thôn quê. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. ‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข อุภโต [Pg.133] สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. ‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài không có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của ngài không trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, ngài bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của ngài trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, ngài không bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. ‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ โน จ โข อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… โน จ โข อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร…เป… โน จ โข พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา…เป… โน จ โข สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ…เป… โน จ โข พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส…เป… โน จ โข ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ…เป… โน จ โข ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. ‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng ngài không có dung sắc, không đáng chiêm ngưỡng, không đáng kính, không có dung mạo và hình dáng tuyệt vời, không có dung sắc như Phạm thiên, không có thân thể như Phạm thiên, thân hình nhỏ bé không oai nghiêm... không giàu có, không có nhiều của cải, không có nhiều tài sản, không có nhiều vàng bạc, không có nhiều vật dụng đáng ưa thích, không có nhiều của cải và lúa gạo, kho tàng và vựa lúa không đầy đủ... không có binh lực, không có bốn binh chủng tuân theo mệnh lệnh một cách trung thành, không thể dùng uy thế để áp đảo quân thù... không có đức tin, không bố thí, không phải là chủ của sự bố thí, không có cửa nhà rộng mở cho Sa-môn, Bà-la-môn, người cô độc, khách lữ hành, và người ăn xin, không phải là nguồn nước cho họ, không làm các công đức... không có học thức sâu rộng... không biết ý nghĩa của lời nói này, lời nói kia... không có trí tuệ, không lanh lợi, không có trí tuệ sắc bén, không có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, hiện tại, và vị lai, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, đại vương có trí tuệ, lanh lợi, có trí tuệ sắc bén, có khả năng suy xét các việc trong quá khứ, hiện tại, và vị lai. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. ‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก [Pg.134] ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. ‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của vị ấy không trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, vị ấy bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, vị Bà-la-môn tế tự của đại vương có dòng dõi trong sạch từ cả hai bên cha và mẹ, dòng dõi bên mẹ của vị ấy trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, vị ấy không bị chê bai và chỉ trích về mặt dòng dõi. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. ‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตูติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหิ อากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. ‘Tâu Đại vương, trong khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn, có thể có người nói rằng: ‘Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, nhưng vị Bà-la-môn tế tự của ngài không thuộc các bài kệ trong kinh Vệ-đà, không am tường kinh Vệ-đà, không thông thạo ba bộ kinh Vệ-đà cùng với các sách chú giải (Nighaṇḍu, Keṭubha), sách ngữ pháp (Akkharappabheda), và sách lịch sử (Itihāsa) là bộ thứ năm; không giỏi về từ vựng (padako), không giỏi về ngữ pháp (veyyākaraṇo), không thông thạo triết học thế gian (Lokāyata) và tướng pháp của bậc đại nhân... vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có giới hạnh, không có giới hạnh đã phát triển... vị Bà-la-môn tế tự của ngài không có trí tuệ, không lanh lợi, không có trí tuệ sắc bén, không phải là người thứ nhất hay thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ, thế mà đức vua lại cử hành đại lễ tế đàn như vậy’. Dù có người nói như vậy, tâu đại vương, lời nói ấy cũng không đúng với sự thật. Vì rằng, vị Bà-la-môn tế tự của đại vương có trí tuệ, lanh lợi, có trí tuệ sắc bén, và là người thứ nhất hay thứ hai trong số những người cầm muỗng tế lễ. Do lý do này, mong đại vương hãy biết điều ấy. Mong đại vương hãy tế lễ, mong đại vương hãy bố thí, mong đại vương hãy hoan hỷ, mong đại vương hãy làm cho nội tâm được trong sạch. Này Bà-la-môn, chính bằng mười sáu phương diện này mà vị Bà-la-môn tế tự đã chỉ dạy, khuyến khích, khích lệ, và làm hoan hỷ tâm của vua Mahāvijita khi ngài đang cử hành đại lễ tế đàn. ๓๔๕. ‘‘ตสฺมึ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิสฺส อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น [Pg.135] ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ, น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว โส ยญฺโญ นิฏฺฐานมคมาสิ. 345. Này Bà-la-môn, trong lễ tế đàn ấy, không có bò bị giết, không có dê cừu bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loài sinh vật khác bị sát hại, không có cây cối bị đốn để làm trụ tế, không có cỏ tranh bị cắt để làm vật trải. Và những người là tôi tớ, hay người đưa tin, hay người làm công của vua, họ cũng không bị roi vọt hăm dọa, không bị sợ hãi hăm dọa, không phải vừa khóc lóc mặt đẫm lệ mà làm các công việc. Mà này, những ai muốn làm thì làm, những ai không muốn làm thì không làm; việc gì họ muốn làm thì làm, việc gì họ không muốn làm thì không làm. Lễ tế đàn ấy chỉ được hoàn tất với bơ, dầu, bơ sữa, sữa đông, mật ong, và đường phèn. ๓๔๖. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ, พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ, คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ปหูตํ สาปเตยฺยํ อาทาย ราชานํ มหาวิชิตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘อิทํ, เทว, ปหูตํ สาปเตยฺยํ เทวญฺเญว อุทฺทิสฺสาภตํ, ตํ เทโว ปฏิคฺคณฺหาตู’ติ. ‘อลํ, โภ, มมาปิทํ ปหูตํ สาปเตยฺยํ ธมฺมิเกน พลินา อภิสงฺขตํ; ตญฺจ โว โหตุ, อิโต จ ภิยฺโย หรถา’ติ. เต รญฺญา ปฏิกฺขิตฺตา เอกมนฺตํ อปกฺกมฺม เอวํ สมจินฺเตสุํ – ‘น โข เอตํ อมฺหากํ ปติรูปํ, ยํ มยํ อิมานิ สาปเตยฺยานิ ปุนเทว สกานิ ฆรานิ ปฏิหเรยฺยาม. ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, หนฺทสฺส มยํ อนุยาคิโน โหมา’ติ. 346. Này Bà-la-môn, khi ấy, các vị Sát-đế-lỵ chư hầu ở các thị trấn và thôn quê, các vị đại thần và cận thần ở các thị trấn và thôn quê, các vị Bà-la-môn đại phú ở các thị trấn và thôn quê, và các vị gia chủ giàu có ở các thị trấn và thôn quê, đã mang theo nhiều của cải đến yết kiến vua Mahāvijita và tâu rằng: ‘Tâu Thiên tử, đây là nhiều của cải được mang đến dâng lên chính Thiên tử, xin Thiên tử hãy nhận lấy.’ (Vua đáp): ‘Thôi, các khanh, ta đã có đủ của cải này được thu góp từ thuế má đúng pháp; của cải ấy hãy là của các khanh, và hãy mang thêm từ đây nữa.’ Bị vua từ chối, họ lui ra một nơi và cùng nhau suy nghĩ rằng: ‘Thật không xứng đáng cho chúng ta nếu chúng ta lại mang những của cải này trở về nhà mình. Vua Mahāvijita đang cử hành đại lễ tế đàn, thôi thì chúng ta hãy là những người tế đàn theo sau ngài.’ ๓๔๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุรตฺถิเมน ยญฺญวาฏสฺส ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ทกฺขิเณน ยญฺญวาฏสฺส อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ปจฺฉิเมน ยญฺญวาฏสฺส พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. อุตฺตเรน ยญฺญวาฏสฺส คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. 347. Này Bà-la-môn, khi ấy, ở phía đông của khu vực tế đàn, các vị Sát-đế-lỵ chư hầu ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía nam của khu vực tế đàn, các vị đại thần và cận thần ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía tây của khu vực tế đàn, các vị Bà-la-môn đại phú ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. Ở phía bắc của khu vực tế đàn, các vị gia chủ giàu có ở các thị trấn và thôn quê đã thiết lập các cuộc bố thí. ‘‘เตสุปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญสุ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิ เนสํ อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว เต ยญฺญา นิฏฺฐานมคมํสุ. Này Bà-la-môn, trong các lễ tế đàn ấy cũng vậy, không có bò bị giết, không có dê cừu bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loài sinh vật khác bị sát hại, không có cây cối bị đốn để làm trụ tế, không có cỏ tranh bị cắt để làm vật trải. Và những người là tôi tớ, hay người đưa tin, hay người làm công của họ, họ cũng không bị roi vọt hăm dọa, không bị sợ hãi hăm dọa, không phải vừa khóc lóc mặt đẫm lệ mà làm các công việc. Mà này, những ai muốn làm thì làm, những ai không muốn làm thì không làm; việc gì họ muốn làm thì làm, việc gì họ không muốn làm thì không làm. Các lễ tế đàn ấy chỉ được hoàn tất với bơ, dầu, bơ sữa, sữa đông, mật ong, và đường phèn. ‘‘อิติ [Pg.136] จตฺตาโร จ อนุมติปกฺขา, ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต; ติสฺโส จ วิธา อยํ วุจฺจติ พฺราหฺมณ ติวิธา ยญฺญสมฺปทา โสฬสปริกฺขารา’’ติ. Như vậy, có bốn phe đồng thuận, vua Mahāvijita hội đủ tám yếu tố, vị Bà-la-môn tế chủ hội đủ bốn yếu tố, và có ba phương thức. Này Bà-la-môn, đây được gọi là sự thành tựu tế đàn theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng. ๓๔๘. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘อโห ยญฺโญ, อโห ยญฺญสมฺปทา’’ติ! กูฏทนฺโต ปน พฺราหฺมโณ ตูณฺหีภูโตว นิสินฺโน โหติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘กสฺมา ปน ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทตี’’ติ? ‘‘นาหํ, โภ, สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทามิ. มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย, โย สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺย. อปิ จ เม, โภ, เอวํ โหติ – สมโณ โคตโม น เอวมาห – ‘เอวํ เม สุต’นฺติ วา ‘เอวํ อรหติ ภวิตุ’นฺติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม – ‘เอวํ ตทา อาสิ, อิตฺถํ ตทา อาสิ’ ตฺเวว ภาสติ. ตสฺส มยฺหํ โภ เอวํ โหติ – ‘อทฺธา สมโณ โคตโม เตน สมเยน ราชา วา อโหสิ มหาวิชิโต ยญฺญสฺสามิ ปุโรหิโต วา พฺราหฺมโณ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’ติ. อภิชานาติ ปน ภวํ โคตโม เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตาติ’’? ‘‘อภิชานามหํ, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตา, อหํ เตน สมเยน ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อโหสึ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’’ติ. 348. Khi được nói như vậy, các vị Bà-la-môn ấy đã la lên, cất tiếng lớn, tiếng reo hò: ‘Ôi, lễ tế đàn! Ôi, sự thành tựu của lễ tế đàn!’ Nhưng Bà-la-môn Kūṭadanta vẫn ngồi im lặng. Bấy giờ, các vị Bà-la-môn ấy nói với Bà-la-môn Kūṭadanta rằng: ‘Tại sao Tôn giả Kūṭadanta lại không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama?’ (Kūṭadanta đáp): ‘Thưa các Tôn giả, không phải tôi không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama. Ai mà không hoan hỷ tán thán lời nói khéo nói của Sa-môn Gotama, đầu của người ấy có thể bị vỡ ra. Nhưng thưa các Tôn giả, tôi nghĩ như thế này: Sa-môn Gotama không nói rằng: ‘Tôi đã nghe như vậy,’ hay ‘Việc ấy có thể đã xảy ra như vậy,’ mà Sa-môn Gotama chỉ nói rằng: ‘Khi ấy đã là như vậy, khi ấy đã xảy ra như thế.’ Thưa các Tôn giả, do đó tôi nghĩ rằng: ‘Chắc chắn Sa-môn Gotama vào thời ấy hoặc là vua Mahāvijita, chủ nhân của lễ tế đàn, hoặc là vị Bà-la-môn tế chủ đã cử hành lễ tế đàn ấy.’ Vậy Tôn giả Gotama có nhớ rằng sau khi đã cử hành hoặc cho cử hành một lễ tế đàn như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh vào cõi thiện thú, thiên giới chăng?’ (Đức Phật đáp): ‘Này Bà-la-môn, Ta nhớ rằng sau khi đã cử hành hoặc cho cử hành một lễ tế đàn như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, đã được sanh vào cõi thiện thú, thiên giới. Vào thời ấy, Ta chính là vị Bà-la-môn tế chủ đã cử hành lễ tế đàn ấy.’ นิจฺจทานอนุกุลยญฺญํ Lễ tế đàn bố thí thường xuyên, hợp với truyền thống gia tộc ๓๔๙. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? 349. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế đàn nào khác, so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn không? ‘‘อตฺถิ [Pg.137] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, có lễ tế đàn khác, so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, vậy lễ tế đàn ấy là gì, mà so với lễ tế đàn thành tựu theo ba phương thức và có mười sáu vật phụ tùng này, lại ít phiền phức hơn, ít công phu hơn, nhưng lại có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn? ‘‘ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, lại nữa, những sự bố thí thường xuyên, những lễ tế theo truyền thống gia tộc, được dâng cúng đến các vị xuất gia có giới đức; này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia thì ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ‘‘โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, do nhân nào, do duyên nào mà sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc ấy, so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn? ‘‘น โข, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? ทิสฺสนฺติ เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; เอวรูปํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? น เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทิสฺสนฺติ ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ. Này Bà-la-môn, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo không đến gần lễ tế như vậy. Vì sao vậy? Này Bà-la-môn, ở đó người ta thấy có cảnh dùng gậy đánh đập, có cảnh nắm cổ lôi kéo. Do đó, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo không đến gần lễ tế như vậy. Lại nữa, này Bà-la-môn, những sự bố thí thường xuyên, những lễ tế theo truyền thống gia tộc, được dâng cúng đến các vị xuất gia có giới đức; này Bà-la-môn, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo đến gần lễ tế như vậy. Vì sao vậy? Này Bà-la-môn, ở đó người ta không thấy có cảnh dùng gậy đánh đập, không có cảnh nắm cổ lôi kéo. Do đó, các vị A-la-hán hay những vị đã đạt đến A-la-hán đạo đến gần lễ tế như vậy. Này Bà-la-môn, đây là nhân, đây là duyên, do đó mà sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc ấy, so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ๓๕๐. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? 350. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không? ‘‘อตฺถิ [Pg.138] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn? ‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ กโรติ, อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng đến chư Tăng bốn phương, này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, và so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ๓๕๑. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? 351. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không? ‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, và so với việc cúng dường tịnh xá này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn? ‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธํ สรณํ คจฺฉติ, ธมฺมํ สรณํ คจฺฉติ, สงฺฆํ สรณํ คจฺฉติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, người nào với tâm tịnh tín quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng; này Bà-la-môn, lễ tế này so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc kia, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc kia, và so với việc cúng dường tịnh xá kia, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ๓๕๒. ‘‘อตฺถิ [Pg.139] ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? 352. Thưa Tôn giả Gotama, có lễ tế nào khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn không? ‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, có lễ tế khác mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, lễ tế ấy là gì, mà so với lễ tế viên mãn với ba phương diện và mười sáu vật phụ thuộc này, so với sự bố thí thường xuyên, lễ tế theo truyền thống gia tộc này, so với việc cúng dường tịnh xá này, và so với việc quy y Tam Bảo này, lại ít phiền phức hơn, ít tốn công sức hơn, có quả lớn hơn, và có lợi ích lớn hơn? ‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิยติ – ปาณาติปาตา เวรมณึ, อทินฺนาทานา เวรมณึ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณึ, มุสาวาทา เวรมณึ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, người nào với tâm tịnh tín thọ trì các học giới – từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng kia, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc kia, so với sự bố thí tịnh xá kia, và so với các sự quy y kia, thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. ๓๕๓. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? 353. Thưa Tôn giả Gotama, có sự tế lễ nào khác mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn không? ‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร [Pg.140] จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ. Này Bà-la-môn, quả thật có sự tế lễ khác mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ? Thưa Tôn giả Gotama, sự tế lễ ấy là gì, mà so với sự thành tựu tế đàn ba phương diện và mười sáu vật phụ tùng này, so với sự bố thí thường xuyên, tế đàn theo truyền thống gia tộc này, so với sự bố thí tịnh xá này, so với các sự quy y này, và so với các học giới này, lại ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn? ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จาติ. ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ. อิมาย จ, พฺราหฺมณ, ยญฺญสมฺปทาย อญฺญา ยญฺญสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถี’’ติ. Này Bà-la-môn, ở đời này, Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải chi tiết như trong các đoạn 190-212). Này Bà-la-môn, như vậy vị Tỳ-khưu thành tựu giới hạnh... (v.v)... chứng và trú Sơ thiền. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn... (v.v)... chứng và trú Nhị thiền... (v.v)... Tam thiền... (v.v)... chứng và trú Tứ thiền. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. Vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... (v.v)... Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn... (v.v)... vị ấy biết rõ: ‘...không còn trở lại trạng thái này nữa’. Này Bà-la-môn, sự tế lễ này cũng so với các sự tế lễ trước đây thì ít công phu hơn, ít sát hại hơn, có quả lớn hơn, và có phước báu lớn hơn. Và này Bà-la-môn, ngoài sự thành tựu tế đàn này, không có sự thành tựu tế đàn nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn. กูฏทนฺตอุปาสกตฺตปฏิเวทนา Sự tuyên bố trở thành Cận sự nam của Kūṭadanta ๓๕๔. เอวํ วุตฺเต, กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม [Pg.141] ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. เอสาหํ โภ โคตม สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ มุญฺจามิ, ชีวิตํ เทมิ, หริตานิ เจว ติณานิ ขาทนฺตุ, สีตานิ จ ปานียานิ ปิวนฺตุ, สีโต จ เนสํ วาโต อุปวายตู’’ติ. 354. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kūṭadanta bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama xem con là một cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Và thưa Tôn giả Gotama, con xin phóng thích bảy trăm con bò đực, bảy trăm con bò con đực, bảy trăm con bò con cái, bảy trăm con dê, và bảy trăm con cừu. Con xin ban cho chúng sự sống. Mong chúng được ăn cỏ xanh, uống nước mát, và mong ngọn gió mát thổi đến cho chúng.’ โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยา Sự chứng ngộ quả Tu-đà-hoàn ๓๕๕. อถ โข ภควา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ, ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, เอวเมว กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ. 355. Bấy giờ, Đức Thế Tôn thuyết cho Bà-la-môn Kūṭadanta một bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi trời; Ngài trình bày sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục, và lợi ích của sự xuất ly. Khi Đức Thế Tôn biết Bà-la-môn Kūṭadanta đã có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không chướng ngại, tâm phấn khởi, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài trình bày bài pháp đặc thù của chư Phật, đó là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Giống như tấm vải thuần tịnh, không còn vết đen, có thể thấm thuốc nhuộm một cách hoàn hảo; cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi đó, pháp nhãn không bụi, không uế nhiễm khởi lên trong Bà-la-môn Kūṭadanta: ‘Phàm pháp gì có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có diệt tận.’ ๓๕๖. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. 356. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, đã thấy Pháp, đã đạt đến Pháp, đã hiểu Pháp, đã thâm nhập Pháp, đã vượt qua hoài nghi, đã hết phân vân, đã đạt đến sự tự tin, không còn phụ thuộc vào người khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với Tỳ-khưu Tăng nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.’ Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng. ๓๕๗. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก ยญฺญวาเฏ ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม; นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. 357. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, biết được sự nhận lời của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo phía hữu rồi ra về. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, sau khi đêm ấy đã qua, tại nơi tế đàn của mình, cho dọn sẵn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho người báo thời giờ đến Thế Tôn: 'Tôn giả Gotama, đã đến giờ, cơm đã dọn xong.' ๓๕๘. อถ [Pg.142] โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ยญฺญวาโฏ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. 358. Bấy giờ, Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, cùng với chúng Tỳ-khưu, đi đến nơi tế đàn của Bà-la-môn Kūṭadanta; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta tự tay dâng cúng chúng Tỳ-khưu với Đức Phật là vị đứng đầu các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, cho đến khi họ thỏa mãn và từ chối. Bấy giờ, Bà-la-môn Kūṭadanta, sau khi thấy Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, bèn lấy một chiếc ghế thấp khác, ngồi xuống một bên. Thế Tôn thuyết pháp cho Bà-la-môn Kūṭadanta đang ngồi một bên, làm cho ông thấy rõ, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về. กูฏทนฺตสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ. Kinh Kūṭadanta, phẩm thứ năm, dứt. ๖. มหาลิสุตฺตํ 6. Kinh Mahāli พฺราหฺมณทูตวตฺถุ Câu chuyện về các sứ giả Bà-la-môn ๓๕๙. เอวํ [Pg.143] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เวสาลิยํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. 359. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong Trùng Các Giảng Đường. Lúc bấy giờ, có đông đảo sứ giả Bà-la-môn người Kosala và sứ giả Bà-la-môn người Māgadha đang ở tại Vesālī vì một vài công việc. Các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy nghe như sau: 'Này chư hiền, Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya, hiện đang trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong Trùng Các Giảng Đường. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: 'Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn'. Ngài sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Ngài thuyết pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có nghĩa, có văn; Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.' ๓๖๐. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมึสุ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ นาคิต, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, อาวุโส, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทึสุ – ‘‘ทิสฺวาว มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ คมิสฺสามา’’ติ. 360. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy đi đến Đại Lâm, Trùng Các Giảng Đường. Lúc bấy giờ, Tôn giả Nāgita là thị giả của Thế Tôn. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy đi đến chỗ Tôn giả Nāgita. Sau khi đến, họ nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Nāgita, hiện nay Tôn giả Gotama đang ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến Tôn giả Gotama.' 'Này các hiền hữu, không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang độc cư.' Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người Māgadha ấy liền ngồi xuống một bên ngay tại chỗ đó, với ý nghĩ: 'Chúng ta sẽ chỉ ra về sau khi đã yết kiến Tôn giả Gotama.' โอฏฺฐทฺธลิจฺฉวีวตฺถุ Câu chuyện về Oṭṭhaddha người Licchavī ๓๖๑. โอฏฺฐทฺโธปิ [Pg.144] ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, ภนฺเต นาคิต, เอตรหิ โส ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, มหาลิ, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทิ – ‘‘ทิสฺวาว อหํ ตํ ภควนฺตํ คมิสฺสามิ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. 361. Và Oṭṭhaddha người Licchavī, cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavī, đi đến Đại Lâm, Trùng Các Giảng Đường, đến chỗ Tôn giả Nāgita; sau khi đến, ông đảnh lễ Tôn giả Nāgita rồi đứng một bên. Đứng một bên, Oṭṭhaddha người Licchavī nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Nāgita, hiện nay vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy đang ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.' 'Này Mahāli, không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang độc cư.' Oṭṭhaddha người Licchavī cũng ngồi xuống một bên ngay tại chỗ đó, với ý nghĩ: 'Tôi sẽ chỉ ra về sau khi đã yết kiến vị Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.' ๓๖๒. อถ โข สีโห สมณุทฺเทโส เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต กสฺสป, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย; โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย, สาธุ, ภนฺเต กสฺสป, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ. 362. Bấy giờ, Sa-di Sīha đi đến chỗ Tôn giả Nāgita; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Nāgita rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sa-di Sīha nói với Tôn giả Nāgita điều này: 'Thưa Tôn giả Kassapa, có đông đảo các sứ giả Bà-la-môn người Kosala và người Māgadha này đã đến đây để yết kiến Thế Tôn; và Oṭṭhaddha người Licchavī cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavī cũng đã đến đây để yết kiến Thế Tôn. Lành thay, thưa Tôn giả Kassapa, mong rằng chúng dân này được phép yết kiến Thế Tôn.' ‘‘เตน หิ, สีห, ตฺวญฺเญว ภควโต อาโรเจหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมโต นาคิตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย. สาธุ, ภนฺเต, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ. ‘‘เตน หิ, สีห, วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปสิ. “Này Sīha, nếu vậy, chính ngươi hãy đi trình báo với đức Thế Tôn.” “Vâng, thưa Tôn giả.” Sa-di Sīha sau khi vâng lời Tôn giả Nāgita, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, sa-di Sīha đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch đức Thế Tôn, có rất nhiều sứ giả Bà-la-môn người xứ Kosala và sứ giả Bà-la-môn người xứ Māgadha đã đến đây để yết kiến đức Thế Tôn. Và Oṭṭhaddha người Licchavi cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavi cũng đã đến đây để yết kiến đức Thế Tôn. Lành thay, bạch đức Thế Tôn, mong rằng chúng dân này được phép yết kiến đức Thế Tôn.” “Này Sīha, nếu vậy, ngươi hãy đi dọn chỗ ngồi trong bóng mát của tịnh xá.” “Vâng, bạch đức Thế Tôn.” Sa-di Sīha sau khi vâng lời đức Thế Tôn, đã dọn chỗ ngồi trong bóng mát của tịnh xá. ๓๖๓. อถ [Pg.145] โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม วิหารปจฺฉายายํ ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. 363. Bấy giờ, đức Thế Tôn đi ra khỏi tịnh xá và ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn trong bóng mát của tịnh xá. Bấy giờ, các sứ giả Bà-la-môn người xứ Kosala và các sứ giả Bà-la-môn người xứ Māgadha ấy đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng đức Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu đáng ghi nhớ, họ đã ngồi xuống một bên. Oṭṭhaddha người Licchavi cùng với đông đảo đoàn tùy tùng Licchavi cũng đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. ๓๖๔. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ยทคฺเค อหํ, มหาลิ, ภควนฺตํ อุปนิสฺสาย วิหรามิ, น จิรํ ตีณิ วสฺสานิ, ทิพฺพานิ หิ โข รูปานิ ปสฺสามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานี’ติ. สนฺตาเนว นุ โข, ภนฺเต, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, อุทาหุ อสนฺตานี’’ติ? 364. Sau khi ngồi xuống một bên, Oṭṭhaddha người Licchavi đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch đức Thế Tôn, vào những ngày trước đây, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã đến chỗ của con; sau khi đến, đã nói với con điều này: ‘Này Mahāli, kể từ khi tôi sống nương tựa vào đức Thế Tôn, thời gian không lâu, chỉ mới ba năm, tôi quả thật thấy được các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng tôi lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.’ Bạch đức Thế Tôn, có phải Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, hay là vì chúng không hiện hữu?” เอกํสภาวิตสมาธิ Định được tu tập theo một chiều ๓๖๕. ‘‘สนฺตาเนว โข, มหาลิ, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ. ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ? 365. “Này Mahāli, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, chứ không phải vì chúng không hiện hữu.” “Bạch đức Thế Tôn, vậy đâu là nhân, đâu là duyên, do nhân duyên nào mà Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ ấy trong khi chúng thật sự hiện hữu, chứ không phải vì chúng không hiện hữu?” ๓๖๖. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน [Pg.146] ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. 366. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, vị ấy thấy được các sắc cảnh cõi trời ở phương đông khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, là do vị tỳ khưu ấy đã tu tập định theo một chiều về phương đông để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.” ๓๖๗. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย … อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. 367. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều về phương nam... về phương tây... về phương bắc... về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, vị ấy thấy được các sắc cảnh cõi trời ở phương trên, phương dưới, phương ngang khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không nghe được các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, là do vị tỳ khưu ấy đã tu tập định theo một chiều về phương trên, phương dưới, phương ngang để thấy các sắc cảnh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ, nhưng lại không tu tập để nghe các âm thanh cõi trời khả ái, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ.” ๓๖๘. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. 368. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều hướng ở phương đông là để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều hướng ở phương đông để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy nghe được các âm thanh của chư thiên ở phương đông, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không thấy được các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo một chiều hướng ở phương đông để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.” ๓๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ [Pg.147] โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. 369. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo một chiều hướng ở phương nam... (như trên)... ở phương tây... ở phương bắc... ở trên, dưới, ngang là để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo một chiều hướng ở trên, dưới, ngang để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy nghe được các âm thanh của chư thiên ở trên, dưới, ngang, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không thấy được các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo một chiều hướng ở trên, dưới, ngang để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, chứ không phải để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.” ๓๗๐. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. 370. “Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu tu tập định theo hai chiều hướng ở phương đông là để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo hai chiều hướng ở phương đông để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy thấy được các sắc của chư thiên ở phương đông, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo hai chiều hướng ở phương đông để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái.” ๓๗๑. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ [Pg.148] กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อยํ โข มหาลิ, เหตุ, อยํ ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ. 371. “Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu tu tập định theo hai chiều hướng ở phương nam... (như trên)... ở phương tây... ở phương bắc... ở trên, dưới, ngang là để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vị ấy, với định được tu tập theo hai chiều hướng ở trên, dưới, ngang để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, vị ấy thấy được các sắc của chư thiên ở trên, dưới, ngang, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Vì sao vậy? Này Mahāli, sự việc là như vậy, vì vị tỳ khưu đã tu tập định theo hai chiều hướng ở trên, dưới, ngang để thấy các sắc của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, và để nghe các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái. Này Mahāli, đây chính là nguyên nhân, đây chính là duyên, do đó mà Sunakkhatta, con trai của Licchavi, đã không nghe được các âm thanh của chư thiên, khả ái, liên quan đến dục, làm phát sinh tham ái, trong khi chúng đang hiện hữu, chứ không phải là chúng không hiện hữu.” ๓๗๒. ‘‘เอตาสํ นูน, ภนฺเต, สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ. ‘‘น โข, มหาลิ, เอตาสํ สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อตฺถิ โข, มหาลิ, อญฺเญว ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ. 372. “Bạch Thế Tôn, có phải vì mục đích chứng ngộ các pháp tu tập định này mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn không?” “Này Mahāli, không phải vì mục đích chứng ngộ các pháp tu tập định này mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Mahāli, còn có những pháp khác, cao thượng hơn và vi diệu hơn, vì mục đích chứng ngộ các pháp ấy mà các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta.” จตุอริยผลํ Bốn Thánh Quả ๓๗๓. ‘‘กตเม ปน เต, ภนฺเต, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. 373. "Bạch ngài, vậy những pháp nào là cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ chúng, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn?" "Này Mahāli, ở đây, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến giác ngộ. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. "Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn trừ ba kiết sử, do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai, chỉ trở lại thế gian này một lần nữa rồi chấm dứt khổ đau. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี, อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. "Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. ‘‘ปุน [Pg.149] จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อิเม โข เต, มหาลิ, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ. "Lại nữa, này Mahāli, vị tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này Mahāli, đây cũng là một pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ pháp ấy, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta. Này Mahāli, đây chính là những pháp cao thượng hơn, vi diệu hơn, mà vì để chứng ngộ chúng, các vị tỳ khưu sống đời phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của ta." อริยอฏฺฐงฺคิกมคฺโค Thánh đạo Tám ngành ๓๗๔. ‘‘อตฺถิ ปน, ภนฺเต, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, มหาลิ, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ. 374. "Bạch ngài, có con đường nào, có pháp hành nào để chứng ngộ những pháp ấy không?" "Này Mahāli, có con đường, có pháp hành để chứng ngộ những pháp ấy." ๓๗๕. ‘‘กตโม ปน, ภนฺเต, มคฺโค กตมา ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, มหาลิ, มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยาย. 375. "Bạch ngài, con đường ấy là gì, pháp hành ấy là gì để chứng ngộ những pháp ấy?" "Chính là Thánh đạo Tám ngành này. Tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Mahāli, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành để chứng ngộ những pháp ấy. ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ Câu chuyện về hai vị xuất gia ๓๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, มหาลิ, สมยํ โกสมฺพิยํ วิหรามิ โฆสิตาราเม. อถ โข ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มํ เอตทโวจุํ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ? 376. "Này Mahāli, một thời ta ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Bấy giờ có hai vị xuất gia – du sĩ Muṇḍiya và Jāliya, đệ tử của Dārupattika – đi đến chỗ ta. Sau khi đến, họ cùng ta trao đổi lời chào hỏi thân tình. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, họ đứng sang một bên. Đứng một bên, hai vị xuất gia ấy hỏi ta rằng: 'Thưa hiền giả Gotama, có phải sinh mạng chính là thân thể, hay sinh mạng là khác, thân thể là khác?'" ๓๗๗. ‘‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘เอวมาวุโส’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มม ปจฺจสฺโสสุํ. อหํ เอตทโวจํ – อิธาวุโส ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา [Pg.150] ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ. 377. “‘Này các hiền hữu, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.’ ‘Thưa hiền hữu, vâng ạ.’ Hai vị xuất gia ấy đã vâng đáp Ta như vậy. Ta đã nói điều này: ‘Này các hiền hữu, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được trình bày chi tiết như trong các đoạn 190-212)... Này các hiền hữu, như vậy vị tỳ khưu là người có giới hạnh đầy đủ... (tóm tắt)... chứng và trú thiền thứ nhất. Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... thiền thứ hai... (tóm tắt)... thiền thứ ba... (tóm tắt)... chứng và trú thiền thứ tư. Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... (tóm tắt)... Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (tóm tắt)... vị ấy tuệ tri: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này các hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, có thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ chăng?’ ‘Thưa hiền hữu, đối với vị tỳ khưu biết như vậy, thấy như vậy, là không thích hợp để nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’ ‘Này các hiền hữu, còn Ta, Ta biết như vậy, Ta thấy như vậy. Tuy nhiên, Ta không nói rằng: ‘sinh mạng tức là thân thể’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.’” Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Oṭṭhaddha người Licchavi hoan hỷ, tín thọ lời Đức Thế Tôn đã dạy. มหาลิสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฉฏฺฐํ. Kinh Mahāli, kinh thứ sáu, đã kết thúc. ๗. ชาลิยสุตฺตํ 7. Kinh Jāliya ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ Câu chuyện về hai vị xuất gia ๓๗๘. เอวํ [Pg.151] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ? 378. Tôi nghe như vầy – một thời, Đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, có hai vị xuất gia – du sĩ Muṇḍiya và Jāliya, đệ tử của vị (du sĩ) dùng bát gỗ – đã đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng với Đức Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, họ đã đứng sang một bên. Khi đã đứng sang một bên, hai vị xuất gia ấy đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Thưa hiền hữu Gotama, có phải sinh mạng tức là thân thể, hay sinh mạng là khác, thân thể là khác?” ๓๗๙. ‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธาวุโส, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ, ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ [Pg.152] อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป…. 379. “Này chư hiền, vậy thì hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Thưa vâng, hiền giả.” Hai vị du sĩ ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: “Này chư hiền, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được triển khai như trong các đoạn 190-212)... Này chư hiền, như vậy, vị tỳ khưu có giới đầy đủ... (lược)... chứng và trú thiền thứ nhất. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)... thiền thứ hai... (lược)... thiền thứ ba... (lược)... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)... hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... (lược)... Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’... (lược)...” ๓๘๐. …เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. 380. …(lược)… vị ấy biết rõ: ‘không còn một trạng thái nào khác sau đời này nữa’. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này có thích hợp chăng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’? Này hiền giả, vị tỳ khưu nào biết như vậy, thấy như vậy, đối với vị ấy, lời nói này là không thích hợp: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’. Này chư hiền, quả thật ta biết điều này như vậy, thấy điều này như vậy. Tuy nhiên, ta không nói rằng: ‘sinh mạng chính là thân thể’ hoặc ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’.” Thế Tôn đã nói như vậy. Hai vị du sĩ ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. ชาลิยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ. Kinh Jāliya, kinh thứ bảy, chấm dứt. ๘. มหาสีหนาทสุตฺตํ 8. Kinh Đại Sư Tử Hống อเจลกสฺสปวตฺถุ Câu chuyện về Acela Kassapa ๓๘๑. เอวํ [Pg.153] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุญฺญายํ วิหรติ กณฺณกตฺถเล มิคทาเย. อถ โข อเจโล กสฺสโป เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ. เย เต, โภ โคตม, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, กจฺจิ เต โภโต โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน, น จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. 381. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Uruññā, tại khu vườn Lộc Uyển ở Kaṇṇakatthala. Lúc bấy giờ, du sĩ lõa thể Kassapa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ lõa thể Kassapa bạch với Thế Tôn điều này: “Thưa Tôn giả Gotama, tôi có nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc.’ Thưa Tôn giả Gotama, những người đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc,’ có phải họ là những người nói lại lời của Tôn giả Gotama, và không phải là họ đã vu khống Tôn giả Gotama bằng điều không thật, họ có giải thích pháp đúng theo pháp, và không có một luận điểm nào hợp pháp, dù là nhỏ, có thể dẫn đến sự chỉ trích hay không? Vì chúng tôi không muốn vu khống Tôn giả Gotama.” ๓๘๒. ‘‘เย เต, กสฺสป, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, น เม เต วุตฺตวาทิโน, อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ เต อสตา อภูเตน. อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ. 382. “Này Kassapa, những người đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama chỉ trích tất cả các pháp tu khổ hạnh, hoàn toàn chê bai, khiển trách tất cả những người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc,’ họ không phải là những người nói lại lời của ta, và họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật. Này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, ta thấy một số người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và này Kassapa, ở đây, ta thấy một số người tu khổ hạnh sống đời đạm bạc, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới.” ๓๘๓. ‘‘อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ. โยหํ, กสฺสป, อิเมสํ ตปสฺสีนํ เอวํ อาคติญฺจ คติญฺจ จุติญฺจ อุปปตฺติญฺจ ยถาภูตํ ปชานามิ[Pg.154], โสหํ กึ สพฺพํ ตปํ ครหิสฺสามิ, สพฺพํ วา ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสิสฺสามิ อุปวทิสฺสามิ? 383. Này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, Ta thấy có vị tu khổ hạnh sống ít khổ đau, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Lại nữa, này Kassapa, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt khỏi mắt người thường, Ta thấy có vị tu khổ hạnh sống ít khổ đau, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới. Này Kassapa, Ta là người biết như thật về sự đến, sự đi, sự chết, và sự tái sanh của những vị tu khổ hạnh này. Như vậy, tại sao Ta lại quở trách tất cả các pháp tu khổ hạnh, hay tại sao Ta lại hoàn toàn mắng nhiếc, chỉ trích tất cả những vị tu khổ hạnh sống đời khắc khổ? ๓๘๔. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา. เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ. เตหิปิ เม สทฺธึ เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ สเมติ, เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ น สเมติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ. 384. Này Kassapa, có những vị Sa-môn, Bà-la-môn là bậc hiền trí, tinh tế, thiện xảo trong việc luận phá ngoại đạo, giống như những tay cung thủ có thể bắn xuyên qua sợi lông. Họ đi khắp nơi, dường như dùng trí tuệ của mình để phá tan các tà kiến. Với những vị ấy, có những điểm Ta đồng ý, và có những điểm Ta không đồng ý. Có điều họ nói là ‘lành thay’, Ta cũng nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều họ nói là ‘không lành thay’, Ta cũng nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều họ nói là ‘lành thay’, Ta lại nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều họ nói là ‘không lành thay’, Ta lại nói điều ấy là ‘lành thay’. ‘‘ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ. Có điều chúng Ta nói là ‘lành thay’, các vị khác cũng nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘không lành thay’, các vị khác cũng nói điều ấy là ‘không lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘không lành thay’, các vị khác lại nói điều ấy là ‘lành thay’. Có điều chúng Ta nói là ‘lành thay’, các vị khác lại nói điều ấy là ‘không lành thay’. สมนุยุญฺชาปนกถา Lời nói về việc khiến cho tra vấn ๓๘๕. ‘‘ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – เยสุ โน, อาวุโส, ฐาเนสุ น สเมติ, ติฏฺฐนฺตุ ตานิ ฐานานิ. เยสุ ฐาเนสุ สเมติ, ตตฺถ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ติ? 385. Ta đến gần những vị ấy và nói như sau: ‘Chư hiền, những điểm mà chúng ta không đồng ý, hãy tạm gác lại. Về những điểm mà chúng ta đồng ý, ở đó, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Ai là người sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, Sa-môn Gotama hay các vị tôn giả giáo chủ khác?’ ๓๘๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู [Pg.155] สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ. 386. Này Kassapa, có trường hợp này xảy ra, là các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, có thể nói như sau: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Sa-môn Gotama sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, còn các vị tôn giả giáo chủ khác thì không.’ Như vậy, này Kassapa, các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, phần lớn sẽ tán thán chúng Ta ở điểm ấy. ๓๘๗. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ ติ? 387. Lại nữa, này Kassapa, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Ai là người sống sau khi đã thọ trì hoàn toàn các pháp này, Sa-môn Gotama hay các vị tôn giả giáo chủ khác?’ ๓๘๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ. 388. Này Kassapa, có trường hợp này xảy ra, là các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, có thể nói như sau: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Sa-môn Gotama sống sau khi đã thọ trì hoàn toàn các pháp này, còn các vị tôn giả giáo chủ khác thì không.’ Như vậy, này Kassapa, các bậc hiền trí sau khi tra vấn, thẩm xét, phân tích, phần lớn sẽ tán thán chúng Ta ở điểm ấy. ๓๘๙. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ? 389. Lại nữa, này Kassapa, các bậc hiền trí hãy tra vấn, thẩm xét, phân tích, so sánh vị đạo sư này với vị đạo sư kia, hoặc Tăng chúng này với Tăng chúng kia: ‘Trong số các pháp của các tôn giả đây, những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Ai là người sống sau khi đã từ bỏ hoàn toàn các pháp này, Tăng chúng đệ tử của Gotama hay Tăng chúng đệ tử của các vị tôn giả giáo chủ khác?’ ๓๙๐. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ. 390. Này Kassapa, có trường hợp này, khi những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, có thể nói như sau: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là bất thiện, được xem là bất thiện; có tội lỗi, được xem là có tội lỗi; không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; không phải của bậc Thánh, được xem là không phải của bậc Thánh; đen tối, được xem là đen tối. Chúng Tăng đệ tử của Gotama từ bỏ không còn sót lại những pháp này và hành trì, hơn là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác’. Này Kassapa, như vậy, những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, phần lớn sẽ tán thán chính chúng ta ở điểm đó. ๓๙๑. ‘‘อปรมฺปิ [Pg.156] โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ. ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ? 391. Lại nữa, này Kassapa, những người có trí có thể tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn chúng ta, so sánh đạo sư với đạo sư, hoặc Tăng chúng với Tăng chúng: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Ai là người đã thọ trì không còn sót lại những pháp này và hành trì? Có phải là chúng Tăng đệ tử của Gotama, hay là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác?’ ๓๙๒. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ. 392. Này Kassapa, có trường hợp này, khi những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, có thể nói như sau: ‘Những pháp nào của các vị tôn giả này là thiện, được xem là thiện; không có tội lỗi, được xem là không có tội lỗi; nên thực hành, được xem là nên thực hành; của bậc Thánh, được xem là của bậc Thánh; trong sạch, được xem là trong sạch. Chúng Tăng đệ tử của Gotama đã thọ trì không còn sót lại những pháp này và hành trì, hơn là chúng Tăng đệ tử của các vị giáo chủ khác’. Này Kassapa, như vậy, những người có trí sau khi tra hỏi, gạn hỏi, thẩm vấn, phần lớn sẽ tán thán chính chúng ta ở điểm đó. อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค Bát Thánh Đạo ๓๙๓. ‘‘อตฺถิ, กสฺสป, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ. กตโม จ, กสฺสป, มคฺโค, กตมา จ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, กสฺสป, มคฺโค, อยํ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’’’ติ. 393. Này Kassapa, có con đường, có pháp hành, người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’. Và này Kassapa, con đường ấy là gì, pháp hành ấy là gì, mà người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’? Chính là Bát Thánh Đạo này. Đó là: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Kassapa, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành, mà người thực hành theo đó sẽ tự mình biết, tự mình thấy: ‘Chỉ có Sa-môn Gotama là người nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật’. ตโปปกฺกมกถา Bàn về sự thực hành khổ hạnh ๓๙๔. เอวํ [Pg.157] วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทฺทนฺติโก, น ติฏฺฐภทฺทนฺติโก, นาภิหฏํ, น อุทฺทิสฺสกตํ, น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น เอฬกมนฺตรํ, น ทณฺฑมนฺตรํ, น มุสลมนฺตรํ, น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ, น คพฺภินิยา, น ปายมานาย, น ปุริสนฺตรคตาย, น สงฺกิตฺตีสุ, น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ, น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี, น มจฺฉํ, น มํสํ, น สุรํ, น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก…เป… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวีหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ. อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. 394. Khi được nói như vậy, người tu khổ hạnh lõa thể Kassapa bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa hiền giả Gotama, cũng có những sự thực hành khổ hạnh này được các Sa-môn, Bà-la-môn ấy gọi là phận sự của Sa-môn và phận sự của Bà-la-môn. Vị ấy sống lõa thể, hành xử tự do, liếm tay cho sạch; không nhận vật thực khi được mời ‘Mời ngài đến’, không nhận vật thực khi được mời ‘Mời ngài đứng lại’, không nhận vật thực được mang đến, không nhận vật thực được nấu riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận vật thực từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận khi được cúng dường ngang ngưỡng cửa, ngang cây gậy, ngang cái chày, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người phụ nữ có thai, không nhận từ người phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ người phụ nữ đang chung sống với người đàn ông, không nhận từ nơi có quy định phân phát, không nhận từ nơi có chó đứng chờ, không nhận từ nơi có ruồi bu; không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước ngâm gạo. Vị ấy chỉ đi khất thực một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc đi hai nhà, ăn hai miếng... hoặc đi bảy nhà, ăn bảy miếng; vị ấy sống chỉ với một chén nhỏ, hoặc sống với hai chén nhỏ... hoặc sống với bảy chén nhỏ; vị ấy ăn một ngày một lần, hoặc ăn hai ngày một lần... hoặc ăn bảy ngày một lần. Cứ như thế, vị ấy sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo định kỳ, cho đến nửa tháng một lần.’ ๓๙๕. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สากภกฺโข วา โหติ, สามากภกฺโข วา โหติ, นีวารภกฺโข วา โหติ, ททฺทุลภกฺโข วา โหติ, หฏภกฺโข วา โหติ, กณภกฺโข วา โหติ, อาจามภกฺโข วา โหติ, ปิญฺญากภกฺโข วา โหติ, ติณภกฺโข วา โหติ, โคมยภกฺโข วา โหติ, วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. 395. ‘Thưa hiền giả Gotama, cũng có những sự thực hành khổ hạnh này được các Sa-môn, Bà-la-môn ấy gọi là phận sự của Sa-môn và phận sự của Bà-la-môn. Vị ấy ăn rau xanh, hoặc ăn lúa hoang, hoặc ăn gạo lức, hoặc ăn da vụn, hoặc ăn rêu, hoặc ăn cám, hoặc uống nước cơm, hoặc ăn bột vừng, hoặc ăn cỏ, hoặc ăn phân bò; vị ấy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, sống bằng trái cây rụng.’ ๓๙๖. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ [Pg.158] โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, ผลกเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, ถณฺฑิลเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, เอกปสฺสยิโกปิ โหติ รโชชลฺลธโร, อพฺโภกาสิโกปิ โหติ ยถาสนฺถติโก, เวกฏิโกปิ โหติ วิกฏโภชนานุโยคมนุยุตฺโต, อปานโกปิ โหติ อปานกตฺตมนุยุตฺโต, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’’ติ. 396. “Này hiền giả Gotama, đây cũng là những sự nỗ lực khổ hạnh của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy, được gọi là hạnh Sa-môn và hạnh Bà-la-môn. Vị ấy mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai pha trộn, mặc y lấy từ tử thi, mặc y phấn tảo, mặc y bằng vỏ cây, mặc da thú, mặc da thú có lông, mặc y bằng cỏ kusa, mặc y bằng vỏ cây mềm, mặc y bằng những mảnh gỗ, mặc y bằng tóc người, mặc y bằng lông đuôi ngựa, mặc y bằng lông cánh cú; vị ấy là người nhổ tóc, nhổ râu, sống chuyên tâm vào việc nhổ tóc, nhổ râu; vị ấy là người đứng, từ chối chỗ ngồi; vị ấy là người ngồi xổm, sống chuyên tâm vào việc ngồi xổm; vị ấy là người nằm trên gai, nằm trên giường gai; vị ấy cũng nằm trên tấm ván, nằm trên đất; vị ấy là người nằm một bên hông, mang bụi bặm và cáu bẩn; vị ấy là người ở ngoài trời, là người ở bất cứ chỗ nào được sắp đặt; vị ấy là người ăn phân, sống chuyên tâm vào việc ăn phân; vị ấy là người không uống nước, sống chuyên tâm vào việc không uống nước; vị ấy sống chuyên tâm vào việc tắm ba lần mỗi ngày.” ตโปปกฺกมนิรตฺถกถา Câu chuyện về sự vô ích của nỗ lực khổ hạnh ๓๙๗. ‘‘อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. 397. “Này Kassapa, dù cho vị ấy là người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.” ‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. “Này Kassapa, dù cho vị ấy là người ăn rau, ăn lúa hoang... ...v.v... sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.” ‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา[Pg.159]. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ. “Này Kassapa, dù cho vị ấy mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai pha trộn... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc tắm ba lần mỗi ngày. Giới thành tựu, tâm thành tựu, tuệ thành tựu này của vị ấy chưa được tu tập, chưa được chứng ngộ. Do đó, vị ấy còn xa hạnh Sa-môn, còn xa hạnh Bà-la-môn. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.” ๓๙๘. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ, โภ โคตม, สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’’นฺติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. 398. Khi được nói như vậy, Kassapa lõa thể bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, hạnh Sa-môn thật khó làm, hạnh Bà-la-môn thật khó làm.” “Này Kassapa, trong thế gian, đây là lời nói thông thường: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’. Này Kassapa, dù cho vị ấy là người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần. Này Kassapa, nếu chỉ với chừng ấy, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, thì đã không thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’.” ‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ อเจลโก โหมิ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ. “Và việc này đã có thể được thực hiện bởi người gia chủ hay con trai người gia chủ, thậm chí bởi một nữ tỳ gánh nước: ‘Nào, ta hãy trở thành người lõa thể, hành vi phóng túng, liếm tay... ...v.v... ta hãy sống chuyên tâm vào việc ăn theo phiên, thậm chí nửa tháng một lần’.” ‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. “Này Kassapa, chính vì ngoài chừng ấy, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, cho nên mới thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, vị Tỳ khưu này được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn.” ‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. “Này Kassapa, dù cho vị ấy là người ăn rau, ăn lúa hoang... ...v.v... sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Này Kassapa, nếu chỉ với chừng ấy, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, là rất khó làm, thì đã không thích hợp để nói rằng: ‘Hạnh Sa-môn khó làm, hạnh Bà-la-môn khó làm’.” ‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สากภกฺโข วา โหมิ, สามากภกฺโข วา…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปมิ ปวตฺตผลโภชี’ติ. “Và việc này đã có thể được thực hiện bởi người gia chủ hay con trai người gia chủ, thậm chí bởi một nữ tỳ gánh nước: ‘Nào, ta hãy là người ăn rau, hay là người ăn lúa hoang... ...v.v... ta hãy sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng’.” ‘‘ยสฺมา [Pg.160] จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, rất khó làm, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Hạnh Sa-môn là khó làm, hạnh Bà-la-môn là khó làm’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn. ‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. Này Kassapa, nếu có người mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn đã là khó làm, rất khó làm, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Hạnh Sa-môn là khó làm, hạnh Bà-la-môn là khó làm’. ‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สาณานิปิ ธาเรมิ, มสาณานิปิ ธาเรมิ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ. Và việc này đã có thể được thực hiện bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, người ấy có thể nói rằng: ‘Nào, ta sẽ mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... ta sẽ sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày’. ‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ. Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà hạnh Sa-môn hay hạnh Bà-la-môn là khó làm, rất khó làm, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Hạnh Sa-môn là khó làm, hạnh Bà-la-môn là khó làm’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn. ๓๙๙. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชาโน, โภ โคตม, สมโณ, ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’’ติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส [Pg.161] พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. 399. Khi được nói như vậy, người lõa thể Kassapa bạch với Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. ‘Này Kassapa, đây là điều thông thường ở thế gian: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. Này Kassapa, nếu có người lõa thể, sống phóng túng, liếm tay... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo phiên, mỗi nửa tháng một lần. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. ‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ. Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này là người lõa thể, sống phóng túng, liếm tay... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc ăn theo phiên, mỗi nửa tháng một lần’. ‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn là khó biết, rất khó biết, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn. ‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. Này Kassapa, nếu có người ăn rau, ăn lúa hoang... cho đến... sống bằng rễ và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. ‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สากภกฺโข วา โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี’ติ. Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này là người ăn rau, ăn lúa hoang... cho đến... sống bằng rễ và trái cây trong rừng, ăn trái cây rụng’. ‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ. Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn là khó biết, rất khó biết, do đó, lời nói này là thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. Này Kassapa, khi nào vị Tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Kassapa, vị Tỳ-khưu ấy được gọi là Sa-môn, cũng được gọi là Bà-la-môn. ‘‘สาณานิ [Pg.162] เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. Này Kassapa, nếu có người mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày. Và này Kassapa, nếu chỉ với mức độ này, với sự nỗ lực khổ hạnh này, mà Sa-môn hay Bà-la-môn đã là khó biết, rất khó biết, thì lời nói này đã không thích hợp để nói: ‘Sa-môn là khó biết, Bà-la-môn là khó biết’. ‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ. Và người này đã có thể được biết bởi một người gia chủ, hoặc con của người gia chủ, hay thậm chí bởi một nữ tỳ mang nồi đất, rằng: ‘Vị này mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai thô... cho đến... sống chuyên tâm thực hành việc xuống nước tắm ba lần mỗi ngày’. ‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ. “Này Kassapa, chính vì ngoài mức độ này, ngoài sự nỗ lực khổ hạnh này, một vị sa-môn hay một vị bà-la-môn là khó biết, rất khó biết, do đó, thật thích hợp để nói rằng: ‘Sa-môn khó biết, bà-la-môn khó biết’. Này Kassapa, khi nào vị tỳ-khưu tu tập tâm từ không oán, không sân, và do sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu ngay trong hiện tại, vị tỳ-khưu ấy, này Kassapa, được gọi là sa-môn và cũng được gọi là bà-la-môn.” สีลสมาธิปญฺญาสมฺปทา Sự đầy đủ về Giới, Định, và Tuệ ๔๐๐. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กตมา ปน สา, โภ โคตม, สีลสมฺปทา, กตมา จิตฺตสมฺปทา, กตมา ปญฺญาสมฺปทา’’ติ? ‘‘อิธ, กสฺสป, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๑๙๓ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ) ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต สนฺตุฏฺโฐ. 400. Khi được nói như vậy, đạo sĩ lõa thể Kassapa bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là sự đầy đủ về giới, thế nào là sự đầy đủ về tâm, thế nào là sự đầy đủ về tuệ?’ ‘Này Kassapa, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-193) ... thấy sự nguy hiểm, chấp nhận và thực hành các học giới, thành tựu thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, có mạng sống trong sạch, đầy đủ giới, hộ trì các căn, thành tựu chánh niệm và tỉnh giác, biết đủ. ๔๐๑. ‘‘กถญฺจ, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, กสฺสป, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย …เป… (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ) 401. “Và này Kassapa, thế nào là vị tỳ-khưu đầy đủ giới? Này Kassapa, ở đây, vị tỳ-khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa việc sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ đao, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót vì lợi ích cho tất cả chúng sanh và sinh linh. Đây cũng là sự đầy đủ về giới của vị ấy … (như trong các đoạn 194 đến 210)” ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.163]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… (ยถา ๒๑๑ อนุจฺเฉเท) โอสธีนํ ปติโมกฺโข อิติ วา อิติ, เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย. “Hoặc như một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, họ sống bằng tà mạng với các loại bàng sanh thuật như vậy. Cụ thể là: hành vi cầu an, hành vi cúng tế... (như trong đoạn 211) ... việc cho thuốc, vân vân. Vị ấy tránh xa tà mạng bằng các loại bàng sanh thuật như vậy. Đây cũng là sự đầy đủ về giới của vị ấy.” ‘‘ส โข โส, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, กสฺสป, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อยํ โข, กสฺสป, สีลสมฺปทา…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, จิตฺตสมฺปทา. “Vị tỳ-khưu ấy, này Kassapa, khi đã đầy đủ giới như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do sự thu thúc trong giới. Ví như, này Kassapa, một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp tan kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do từ kẻ thù. Cũng vậy, này Kassapa, vị tỳ-khưu khi đã đầy đủ giới như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, tức là do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, thành tựu uẩn giới thánh thiện này, cảm nhận được niềm an lạc không thể chê trách ở nội tâm. Này Kassapa, vị tỳ-khưu đầy đủ giới như vậy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về giới... chứng đạt và an trú sơ thiền. Đây cũng là sự đầy đủ về tâm của vị ấy... nhị thiền... tam thiền... chứng đạt và an trú tứ thiền. Đây cũng là sự đầy đủ về tâm của vị ấy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về tâm.” ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, ปญฺญาสมฺปทา. “Vị ấy, khi tâm đã định tĩnh như vậy... hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến... Đây cũng là sự đầy đủ về tuệ của vị ấy... vị ấy biết rõ: ‘Không còn trở lại trạng thái này nữa’... Đây cũng là sự đầy đủ về tuệ của vị ấy. Này Kassapa, đây là sự đầy đủ về tuệ.” ‘‘อิมาย จ, กสฺสป, สีลสมฺปทาย จิตฺตสมฺปทาย ปญฺญาสมฺปทาย อญฺญา สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ. “Và này Kassapa, không có sự đầy đủ về giới, sự đầy đủ về tâm, sự đầy đủ về tuệ nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn sự đầy đủ về giới, sự đầy đủ về tâm, và sự đầy đủ về tuệ này.” สีหนาทกถา Bài thuyết giảng về tiếng rống của sư tử ๔๐๒. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา สีลวาทา. เต อเนกปริยาเยน สีลสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยํ ปรมํ สีลํ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิสีลํ. 402. “Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về giới. Họ tán thán giới bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có giới thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng giới.” ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ตโปชิคุจฺฉาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา [Pg.164] ตโปชิคุจฺฉา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิเชคุจฺฉํ. “Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về khổ hạnh và sự nhàm chán. Họ tán thán khổ hạnh và sự nhàm chán bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có khổ hạnh và sự nhàm chán thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng nhàm chán.” ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปญฺญาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ปญฺญาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา ปญฺญา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิปญฺญํ. “Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về tuệ. Họ tán thán tuệ bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có tuệ thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng tuệ.” ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา วิมุตฺติวาทา. เต อเนกปริยาเยน วิมุตฺติยา วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา วิมุตฺติ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิวิมุตฺติ. “Này Kassapa, có một số sa-môn, bà-la-môn chủ trương về giải thoát. Họ tán thán sự giải thoát bằng nhiều cách. Này Kassapa, cho đến khi nào có sự giải thoát thánh thiện, tối thượng, Ta không thấy ai bằng Ta ở đó, huống nữa là hơn! Thật vậy, chính Ta là hơn hẳn ở đó, tức là về tăng thượng giải thoát.” ๔๐๓. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทํ โข สมโณ โคตโม นทติ, ตญฺจ โข สุญฺญาคาเร นทติ, โน ปริสาสู’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา. 403. “Này Kassapa, có thể có trường hợp các du sĩ ngoại đạo nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, nhưng ông ấy rống ở nơi vắng vẻ, không phải giữa hội chúng’. Họ nên được nói rằng: ‘Đừng nói như vậy’. Này Kassapa, họ nên được nói rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và cũng rống giữa hội chúng’.” ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, โน จ โข วิสารโท นทตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทตี’’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา. “Này Kassapa, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, nhưng không phải rống lên một cách tự tin.’ Họ nên được bảo rằng: ‘Chớ có nói như vậy.’ Này Kassapa, họ nên được bảo rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin.’” ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, โน จ โข นํ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ…เป… ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ; โน จ โข เนสํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ…เป… ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ; โน จ โข ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ…เป… ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ; โน จ โข โสตพฺพํ มญฺญนฺติ…เป… โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ; โน จ โข สุตฺวา ปสีทนฺติ…เป… สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ[Pg.165]; โน จ โข ปสนฺนาการํ กโรนฺติ…เป… ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ; โน จ โข ตถตฺตาย ปฏิปชฺชนฺติ…เป… ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ; โน จ โข ปฏิปนฺนา อาราเธนฺตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ, ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ, ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ, โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ, สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ, ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ, ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ, ปฏิปนฺนา จ อาราเธนฺตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา. “Này Kassapa, có trường hợp này, các du sĩ ngoại đạo có thể nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin, nhưng không ai hỏi ngài câu hỏi nào cả... (v.v.)... Người ta có hỏi ngài câu hỏi; nhưng khi được hỏi, ngài không trả lời... (v.v.)... Khi được hỏi, ngài có trả lời; nhưng ngài không làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời... (v.v.)... Ngài có làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời; nhưng họ không nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe... (v.v.)... Họ có nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe; nhưng sau khi nghe, họ không có tín tâm... (v.v.)... Sau khi nghe, họ có tín tâm; nhưng họ không thể hiện sự tín tâm... (v.v.)... Họ có thể hiện sự tín tâm; nhưng họ không thực hành để đạt được sự thật ấy... (v.v.)... Họ có thực hành để đạt được sự thật ấy; nhưng những người thực hành không làm cho ngài hài lòng.’ Họ nên được bảo rằng: ‘Chớ có nói như vậy.’ Này Kassapa, họ nên được bảo rằng: ‘Sa-môn Gotama rống tiếng rống sư tử, và rống lên giữa các hội chúng, và rống lên một cách tự tin, và người ta có hỏi ngài câu hỏi, và khi được hỏi, ngài có trả lời, và ngài làm cho tâm họ hài lòng với câu trả lời, và họ nghĩ rằng lời của ngài đáng để lắng nghe, và sau khi nghe, họ có tín tâm, và họ thể hiện sự tín tâm, và họ thực hành để đạt được sự thật ấy, và những người thực hành làm cho ngài hài lòng.’” ติตฺถิยปริวาสกถา Câu chuyện về thời gian biệt trú của ngoại đạo ๔๐๔. ‘‘เอกมิทาหํ, กสฺสป, สมยํ ราชคเห วิหรามิ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. ตตฺร มํ อญฺญตโร ตปพฺรหฺมจารี นิคฺโรโธ นาม อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺสาหํ อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากาสึ. พฺยากเต จ ปน เม อตฺตมโน อโหสิ ปรํ วิย มตฺตายา’’ติ. ‘‘โก หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา น อตฺตมโน อสฺส ปรํ วิย มตฺตาย? อหมฺปิ หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา อตฺตมโน ปรํ วิย มตฺตาย. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ. 404. “Này Kassapa, một thời ta trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Tại đó, một người tu khổ hạnh phạm hạnh tên là Nigrodha đã hỏi ta một câu hỏi về sự ghê tởm cao độ. Khi được hỏi câu hỏi về sự ghê tởm cao độ, ta đã trả lời cho vị ấy. Và khi ta trả lời, vị ấy đã vô cùng hoan hỷ.” “Bạch Thế Tôn, ai nghe Pháp của Thế Tôn mà lại không vô cùng hoan hỷ? Bạch Thế Tôn, con cũng vậy, sau khi nghe Pháp của Thế Tôn, con đã vô cùng hoan hỷ. Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay phơi bày vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Pháp đã được Thế Tôn tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.” ๔๐๕. ‘‘โย โข, กสฺสป, อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขติ อุปสมฺปทํ, โส จตฺตาโร มาเส ปริวสติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อปิ จ เมตฺถ ปุคฺคลเวมตฺตตา วิทิตา’’ติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยปุพฺพา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขนฺติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขนฺติ อุปสมฺปทํ, จตฺตาโร มาเส ปริวสนฺติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสิสฺสามิ, จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺตุ, อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายา’’ติ. 405. “Này Kassapa, người nào trước đây là ngoại đạo, nếu muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, thì người ấy phải trải qua thời gian biệt trú bốn tháng. Sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho người ấy xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu. Tuy nhiên, ở đây ta nhận biết có sự khác biệt giữa các cá nhân.” “Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây là ngoại đạo, muốn xuất gia, muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, phải trải qua thời gian biệt trú bốn tháng, và sau bốn tháng, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, họ sẽ cho xuất gia, cho thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu, thì con sẽ trải qua thời gian biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các Tỳ-khưu hài lòng, xin hãy cho con xuất gia, cho con thọ cụ túc giới để trở thành một Tỳ-khưu.” อลตฺถ [Pg.166] โข อเจโล กสฺสโป ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา กสฺสโป เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา กสฺสโป อรหตํ อโหสีติ. Và Kassapa lõa thể đã được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Kassapa, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết chí, đã không bao lâu—vì mục đích mà các thiện gia nam tử chân chính từ bỏ gia đình, sống không gia đình—đã tự mình chứng ngộ với thắng trí ngay trong hiện tại, đạt đến và an trú vào mục đích tối hậu của đời sống phạm hạnh. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui lại trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Kassapa đã trở thành một trong các vị A-la-hán. มหาสีหนาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ อฏฺฐมํ. Kinh Đại Sư Tử Hống, kinh thứ tám, kết thúc. ๙. โปฏฺฐปาทสุตฺตํ 9. Kinh Poṭṭhapāda โปฏฺฐปาทปริพฺพาชกวตฺถุ Câu chuyện về du sĩ Poṭṭhapāda ๔๐๖. เอวํ [Pg.167] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก สมยปฺปวาทเก ตินฺทุกาจีเร เอกสาลเก มลฺลิกาย อาราเม ปฏิวสติ มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ ตึสมตฺเตหิ ปริพฺพาชกสเตหิ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. 406. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, du sĩ Poṭṭhapāda đang cư ngụ trong khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka, cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo khoảng ba trăm người. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào Sāvatthī để khất thực. ๔๐๗. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม, เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม เตนุปสงฺกมิ. 407. Bấy giờ, Thế Tôn suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Ta hãy đi đến khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka, nơi du sĩ Poṭṭhapāda đang ở.” Bấy giờ, Thế Tôn đi đến khu vườn của hoàng hậu Mallikā, tại sảnh đường tranh luận Ekasālaka bên hàng cây Tinduka. ๔๐๘. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ นิสินฺโน โหติ อุนฺนาทินิยา อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทาย อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติยา. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา. 408. Vào lúc bấy giờ, du sĩ Poṭṭhapāda đang ngồi cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, huyên náo, đang bàn luận nhiều loại hý luận khác nhau. Tức là những chuyện như: chuyện về vua, chuyện về trộm cướp, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về sự sợ hãi, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng mạc, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã chết, chuyện tạp lục, chuyện về thế gian, chuyện về biển cả, hay chuyện về sự thịnh suy. ๔๐๙. อทฺทสา โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ; ทิสฺวาน สกํ ปริสํ สณฺฐเปสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต โหนฺตุ, มา โภนฺโต สทฺทมกตฺถ. อยํ สมโณ โคตโม อาคจฺฉติ. อปฺปสทฺทกาโม โข โส อายสฺมา อปฺปสทฺทสฺส วณฺณวาที. อปฺเปว นาม อปฺปสทฺทํ ปริสํ วิทิตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหี อเหสุํ. 409. Du sĩ Poṭṭhapāda từ xa trông thấy Thế Tôn đang đi đến. Thấy vậy, ông bảo hội chúng của mình giữ im lặng: ‘Thưa quý vị, hãy im lặng. Thưa quý vị, xin đừng làm ồn. Sa-môn Gotama đang đi đến. Vị tôn giả ấy ưa thích sự yên tĩnh và tán thán sự yên tĩnh. Có lẽ khi biết hội chúng đang im lặng, ngài sẽ nghĩ là nên đến gần.’ Khi được nói vậy, các du sĩ ấy đã giữ im lặng. ๔๑๐. อถ [Pg.168] โข ภควา เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตุ โข, ภนฺเต, ภควา. สฺวาคตํ, ภนฺเต, ภควโต. จิรสฺสํ โข, ภนฺเต, ภควา อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีทตุ, ภนฺเต, ภควา, อิทํ อาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. 410. Rồi Thế Tôn đi đến chỗ du sĩ Poṭṭhapāda. Bấy giờ, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy đến. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo đến. Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi Thế Tôn mới có dịp đi đến đây. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.’ นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. โปฏฺฐปาโทปิ โข ปริพฺพาชโก อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กาย นุตฺถ, โปฏฺฐปาท, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Du sĩ Poṭṭhapāda cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Khi du sĩ Poṭṭhapāda đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn hỏi ông rằng: ‘Này Poṭṭhapāda, vừa rồi các ông ngồi hội họp để bàn luận về chuyện gì, và câu chuyện gì của các ông đã bị bỏ dở?’ อภิสญฺญานิโรธกถา Bàn Về Sự Diệt Tận Của Tưởng ๔๑๑. เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐเตสา, ภนฺเต, กถา, ยาย มยํ เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา. เนสา, ภนฺเต, กถา ภควโต ทุลฺลภา ภวิสฺสติ ปจฺฉาปิ สวนาย. ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ, นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ โกตูหลสาลาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อภิสญฺญานิโรเธ กถา อุทปาทิ – ‘กถํ นุ โข, โภ, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’ติ? ตตฺเรกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปฺปชฺชนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย นิรุชฺฌนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ. 411. Khi được nói vậy, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin hãy gác lại câu chuyện mà chúng con vừa rồi ngồi hội họp để bàn luận. Câu chuyện ấy, bạch Thế Tôn, không khó để Thế Tôn nghe lại sau này. Bạch Thế Tôn, trong những ngày trước đây, khi các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau ngồi hội họp tại giảng đường dành cho các cuộc tranh luận, một cuộc thảo luận về sự diệt tận của tưởng đã khởi lên: ‘Thưa quý vị, sự diệt tận của tưởng xảy ra như thế nào?’ Trong số đó, một số vị nói như sau: ‘Tưởng của một người sanh khởi và diệt đi không do nhân, không do duyên. Vào lúc tưởng sanh khởi, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc tưởng diệt đi, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สญฺญา หิ, โภ, ปุริสสฺส อตฺตา. สา จ โข อุเปติปิ อเปติปิ. ยสฺมึ สมเย อุเปติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อเปติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ. ‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì tưởng chính là tự ngã của một người. Tự ngã ấy đến rồi đi. Vào lúc nó đến, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc nó đi, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, สมณพฺราหฺมณา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. เต อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย [Pg.169] โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ. ‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì có những Sa-môn, Bà-la-môn có đại thần lực, có đại oai lực. Các vị ấy kéo vào và đẩy ra tưởng của người này. Vào lúc các vị ấy kéo vào, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc các vị ấy đẩy ra, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, เทวตา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตา อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ. ‘Một vị khác lại nói với vị ấy rằng: ‘Thưa ngài, sự việc không phải như vậy. Thưa ngài, vì có những chư thiên có đại thần lực, có đại oai lực. Các vị ấy kéo vào và đẩy ra tưởng của người này. Vào lúc các vị ấy kéo vào, lúc ấy người ấy có tưởng. Vào lúc các vị ấy đẩy ra, lúc ấy người ấy không có tưởng.’ Cứ như thế, một số vị đã trình bày về sự diệt tận của tưởng. ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว อารพฺภ สติ อุทปาทิ – ‘อโห นูน ภควา, อโห นูน สุคโต, โย อิเมสํ ธมฺมานํ สุกุสโล’ติ. ภควา, ภนฺเต, กุสโล, ภควา ปกตญฺญู อภิสญฺญานิโรธสฺส. กถํ นุ โข, ภนฺเต, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’’ติ? ‘Bạch Thế Tôn, khi ấy, con đã khởi lên chánh niệm hướng về Thế Tôn rằng: ‘Ôi, thật hay thay nếu có Thế Tôn! Ôi, thật hay thay nếu có Thiện Thệ, là bậc thiện xảo về các pháp này!’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc thiện xảo, Thế Tôn là bậc liễu tri về sự diệt tận của tưởng. Vậy, bạch Thế Tôn, sự diệt tận của tưởng xảy ra như thế nào?’ สเหตุกสญฺญุปฺปาทนิโรธกถา Bàn Về Sự Sanh Khởi Và Diệt Tận Của Tưởng Có Nguyên Nhân ๔๑๒. ‘‘ตตฺร, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปี’ติ, อาทิโตว เตสํ อปรทฺธํ. ตํ กิสฺส เหตุ? สเหตู หิ, โปฏฺฐปาท, สปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ’’. 412. ‘Này Poṭṭhapāda, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói rằng: ‘Tưởng của một người sanh khởi và diệt đi không do nhân, không do duyên,’ thì ngay từ đầu họ đã sai lầm. Vì sao vậy? Này Poṭṭhapāda, tưởng của một người sanh khởi và diệt đi là do có nhân, do có duyên. Do sự tu tập mà một số tưởng sanh khởi, do sự tu tập mà một số tưởng diệt đi.’ ๔๑๓. ‘‘กา จ สิกฺขา’’ติ? ภควา อโวจ – ‘‘อิธ, โปฏฺฐปาท, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจนีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา กามสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิเวกชปีติสุขสุขุม-สจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยํ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. 413. ‘Và thế nào là sự học tập?’ Đức Thế Tôn đã nói: ‘Này Poṭṭhapāda, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải rộng như trong các đoạn 190-212). Này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu thành tựu giới như vậy... Khi tự mình thấy rõ năm triền cái này đã được đoạn trừ, sự hân hoan sanh khởi; do hân hoan nên hỷ sanh khởi; do tâm hoan hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên cảm nhận được lạc; do có lạc nên tâm được định tĩnh. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy, tưởng về dục có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây là sự học tập’. ‘‘ปุน [Pg.170] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do ly dục sanh có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về hỷ lạc do định sanh có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về lạc và xả; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về lạc và xả. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu xả lạc, xả khổ, và diệt trừ hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về lạc và xả có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về không khổ không lạc; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về không khổ không lạc. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา รูปสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng đa dạng, nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, sắc tưởng có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ‘‘ปุน [Pg.171] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về Không Vô Biên Xứ có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ. Lại nữa, này Poṭṭhapāda, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy, tưởng vi tế chân thật về Thức Vô Biên Xứ có trước đây, tưởng ấy được đoạn diệt. Vào lúc ấy, có tưởng vi tế chân thật về Vô Sở Hữu Xứ; vào lúc ấy, vị ấy là người có tưởng vi tế chân thật về Vô Sở Hữu Xứ. Như vậy, do sự học tập, một tưởng sanh khởi; do sự học tập, một tưởng đoạn diệt. Đức Thế Tôn đã nói: ‘Đây cũng là sự học tập’. ๔๑๔. ‘‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ. ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ, อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ น จ อภิสงฺขเรยฺย’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จ อภิสงฺขโรติ. ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหติ. 414. Này Poṭṭhapāda, khi vị tỳ khưu ở đây có tưởng của riêng mình, vị ấy từ đó đến đây, từ đó đến đây, tuần tự chạm đến tưởng tối thượng. Đối với vị ấy, khi đang an trú trong tưởng tối thượng, ý nghĩ này khởi lên: ‘Đối với ta, người đang tác ý thì là xấu hơn, đối với ta, người không tác ý thì là tốt hơn. Nếu ta tác ý, nếu ta nỗ lực, những tưởng này của ta sẽ diệt đi, và những tưởng thô thiển khác sẽ khởi lên; tốt hơn hết là ta không nên tác ý, cũng không nên nỗ lực’. Vị ấy không tác ý, cũng không nỗ lực. Đối với vị ấy, người không tác ý, không nỗ lực, những tưởng ấy diệt đi, và những tưởng thô thiển khác không khởi lên. Vị ấy chạm đến sự diệt. Này Poṭṭhapāda, như vậy là sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, อปิ นุ เต อิโต ปุพฺเพ เอวรูปา อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ สุตปุพฺพา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภควโต ภาสิตํ อาชานามิ – ‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ, ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ [Pg.172] อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ, น จ อภิสงฺขเรยฺย’’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จาภิสงฺขโรติ, ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โปฏฺฐปาทา’’ติ. Này Poṭṭhapāda, ngươi nghĩ thế nào về điều đó? Trước đây, ngươi đã từng nghe về sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí như vậy chưa? – Thưa Tôn giả, con chưa từng nghe. Thưa Tôn giả, con hiểu lời dạy của Thế Tôn như thế này: ‘Này Poṭṭhapāda, khi vị tỳ khưu ở đây có tưởng của riêng mình, vị ấy từ đó đến đây, từ đó đến đây, tuần tự chạm đến tưởng tối thượng. Đối với vị ấy, khi đang an trú trong tưởng tối thượng, ý nghĩ này khởi lên: “Đối với ta, người đang tác ý thì là xấu hơn, đối với ta, người không tác ý thì là tốt hơn. Nếu ta tác ý, nếu ta nỗ lực, những tưởng này của ta sẽ diệt đi, và những tưởng thô thiển khác sẽ khởi lên; tốt hơn hết là ta không nên tác ý, cũng không nên nỗ lực”. Vị ấy không tác ý, cũng không nỗ lực, đối với vị ấy, người không tác ý, không nỗ lực, những tưởng ấy diệt đi, và những tưởng thô thiển khác không khởi lên. Vị ấy chạm đến sự diệt. Này Poṭṭhapāda, như vậy là sự chứng đắc tuần tự diệt tưởng với chánh trí.’ – Này Poṭṭhapāda, đúng vậy. ๔๑๕. ‘‘เอกญฺเญว นุ โข, ภนฺเต, ภควา สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, อุทาหุ ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘เอกมฺปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘ยถา ยถา โข, โปฏฺฐปาท, นิโรธํ ผุสติ, ตถา ตถาหํ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ. เอวํ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ. 415. Thưa Tôn giả, có phải Thế Tôn chỉ chế định một tưởng tối thượng duy nhất, hay cũng chế định nhiều tưởng tối thượng? – Này Poṭṭhapāda, Ta chế định một tưởng tối thượng, và Ta cũng chế định nhiều tưởng tối thượng. – Thưa Tôn giả, Thế Tôn chế định một tưởng tối thượng và cũng chế định nhiều tưởng tối thượng như thế nào? – Này Poṭṭhapāda, theo cách nào mà vị ấy chạm đến sự diệt, theo cách đó Ta chế định tưởng tối thượng. Này Poṭṭhapāda, như vậy Ta chế định một tưởng tối thượng, và Ta cũng chế định nhiều tưởng tối thượng. ๔๑๖. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, อุทาหุ ญาณํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา สญฺญา, อุทาหุ สญฺญา จ ญาณญฺจ อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘สญฺญา โข, โปฏฺฐปาท, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อิทปฺปจฺจยา กิร เม ญาณํ อุทปาที’ติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ – ยถา สญฺญา ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหตี’’ติ. 416. Thưa Tôn giả, có phải tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí; hay trí sanh khởi trước, sau đó là tưởng; hay tưởng và trí sanh khởi không trước không sau? – Này Poṭṭhapāda, tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí, và do sự sanh khởi của tưởng mà có sự sanh khởi của trí. Vị ấy biết như vầy: ‘Do duyên này mà trí đã sanh khởi cho ta’. Này Poṭṭhapāda, phải hiểu theo phương pháp này rằng: tưởng sanh khởi trước, sau đó là trí, và do sự sanh khởi của tưởng mà có sự sanh khởi của trí. สญฺญาอตฺตกถา Câu chuyện về tưởng và tự ngã ๔๑๗. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปุริสสฺส อตฺตา, อุทาหุ อญฺญา สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’’ติ? ‘‘กํ ปน ตฺวํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตานํ ปจฺเจสี’’ติ? ‘‘โอฬาริกํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ รูปึ จาตุมหาภูติกํ กพฬีการาหารภกฺข’’นฺติ. ‘‘โอฬาริโก จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข. เอวํ สนฺตํ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท[Pg.173], ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ. 417. Thưa Tôn giả, có phải tưởng là tự ngã của một người, hay tưởng là khác, tự ngã là khác? – Này Poṭṭhapāda, ngươi tin vào tự ngã nào? – Thưa Tôn giả, con tin vào một tự ngã thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ngươi là thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực, thì trong trường hợp đó, này Poṭṭhapāda, đối với ngươi, tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Này Poṭṭhapāda, tự ngã thô thiển, có sắc, do bốn đại chủng tạo thành, nuôi sống bằng vật thực đoàn thực ấy vẫn tồn tại, thế nhưng các tưởng khác sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác diệt đi. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. ๔๑๘. ‘‘มโนมยํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริย’’นฺติ. ‘‘มโนมโย จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, มโนมโย อตฺตา สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ. 418. Thưa Tôn giả, con tin vào một tự ngã do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ngươi là do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn, thì ngay cả trong trường hợp đó, này Poṭṭhapāda, đối với ngươi, tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. Này Poṭṭhapāda, tự ngã do ý tạo thành, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn ấy vẫn tồn tại, thế nhưng các tưởng khác sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác diệt đi. Phải hiểu theo phương pháp này, này Poṭṭhapāda, rằng tưởng sẽ là khác, tự ngã sẽ là khác. ๔๑๙. ‘‘อรูปึ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สญฺญามย’’นฺติ. ‘‘อรูปี จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สญฺญามโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, อรูปี อตฺตา สญฺญามโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ. 419. – Bạch ngài, con tin rằng tự ngã là vô sắc và được làm bằng tưởng. – Này Poṭṭhapāda, nếu tự ngã của ông là vô sắc và được làm bằng tưởng, thì ngay cả trong trường hợp như vậy, này Poṭṭhapāda, tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo. Này Poṭṭhapāda, điều này cần được hiểu theo phương pháp này, rằng tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo. Này Poṭṭhapāda, tự ngã vô sắc được làm bằng tưởng ấy vẫn tồn tại, tuy nhiên các tưởng khác nhau sanh khởi nơi người này, và các tưởng khác nhau diệt đi. Này Poṭṭhapāda, cũng theo phương pháp này, điều này cần được hiểu rằng tưởng sẽ là một đằng và tự ngã sẽ là một nẻo. ๔๒๐. ‘‘สกฺกา ปเนตํ, ภนฺเต, มยา ญาตุํ – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’ติ? ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ตยา อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’’’ติ. 420. – Bạch ngài, con có thể biết được điều này chăng: ‘Tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’? – Này Poṭṭhapāda, thật khó cho ông, người có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, để biết được rằng: ‘Tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’. ‘‘สเจ [Pg.174] ตํ, ภนฺเต, มยา ทุชฺชานํ อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’ติ วา; ‘กึ ปน, ภนฺเต, สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? อพฺยากตํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, มยา – ‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ. – Bạch ngài, nếu điều ấy khó cho con liễu tri, vì con có tà kiến, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, có sự thực hành khác, có vị thầy khác, về việc ‘tưởng là tự ngã của một người’ hay là ‘tưởng là một đằng, tự ngã là một nẻo’; vậy thì, bạch ngài, thế gian có phải là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Thế gian là thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ. – Vậy thì, bạch ngài, ‘thế gian có phải là không thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’ chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này cũng đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Thế gian là không thường hằng, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อนฺตวา โลโก…เป… ‘อนนฺตวา โลโก … ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ. – Vậy thì, bạch ngài, ‘thế gian là hữu biên...’ ... ‘thế gian là vô biên...’ ‘sinh mạng và thân thể là một...’ ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác...’ ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết...’ ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’ chăng? – Này Poṭṭhapāda, điều này cũng đã không được Như Lai tuyên bố: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là chân thật, còn điều khác là sai lầm’. ‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา อพฺยากต’’นฺติ? ‘‘น เหตํ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ น ธมฺมสํหิตํ นาทิพฺรหฺมจริยกํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา เอตํ มยา อพฺยากต’’นฺติ. – Nhưng tại sao, bạch ngài, điều này lại không được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, vì điều này không liên quan đến mục đích, không liên quan đến Chánh Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết Bàn. Do đó, điều này đã không được Như Lai tuyên bố. ‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากต’’นฺติ. – Vậy thì, bạch ngài, điều gì đã được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là nguồn sanh của khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là sự diệt khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ đã được Như Lai tuyên bố. ‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘เอตญฺหิ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ, เอตํ ธมฺมสํหิตํ, เอตํ อาทิพฺรหฺมจริยกํ, เอตํ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ; ตสฺมา เอตํ มยา พฺยากต’’นฺติ. ‘‘เอวเมตํ, ภควา, เอวเมตํ, สุคต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ. อถ โข ภควา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. – Nhưng tại sao, bạch ngài, điều này lại được Thế Tôn tuyên bố? – Này Poṭṭhapāda, vì điều này liên quan đến mục đích, liên quan đến Chánh Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, đưa đến sự nhàm chán, đưa đến sự ly tham, đưa đến sự đoạn diệt, đưa đến sự an tịnh, đưa đến thắng trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Niết Bàn. Do đó, điều này đã được Như Lai tuyên bố. – Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn! Thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ! Bạch ngài, bây giờ Thế Tôn hãy đi vào lúc nào mà ngài cho là thích hợp. Bấy giờ, Thế Tôn đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi. ๔๒๑. อถ [Pg.175] โข เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ สมนฺตโต วาจา สนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ, สุคตา’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘อนนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา, ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา’’ติ. 421. Bấy giờ, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, các du sĩ ấy đã vây quanh du sĩ Poṭṭhapāda và tấn công ông ta bằng một trận mưa lời nói chế nhạo: – Tôn giả Poṭṭhapāda này chỉ biết tán thưởng bất cứ điều gì mà Sa-môn Gotama nói: ‘Thật đúng như vậy, bạch Thế Tôn! Thật đúng như vậy, bạch Thiện Thệ!’ Nhưng chúng ta không biết bất cứ giáo pháp xác quyết nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng – dù là ‘thế gian là thường hằng’ hay ‘thế gian là không thường hằng’, ‘thế gian là hữu biên’ hay ‘thế gian là vô biên’, ‘sinh mạng và thân thể là một’ hay ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’, ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’ hay ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’, ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’ hay ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’. เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ? Khi được nói như vậy, du sĩ Poṭṭhapāda đã nói với các du sĩ ấy rằng: – Thưa các ngài, tôi cũng không biết bất cứ giáo pháp xác quyết nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng – dù là ‘thế gian là thường hằng’ hay ‘thế gian là không thường hằng’... cho đến... ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’. Tuy nhiên, Sa-môn Gotama đã tuyên thuyết một con đường thực tại, chân xác, như thật, được thiết lập trong Chánh Pháp, tuân theo quy luật của Chánh Pháp. Khi ngài tuyên thuyết một con đường thực tại, chân xác, như thật, được thiết lập trong Chánh Pháp, tuân theo quy luật của Chánh Pháp, làm sao một người có trí tuệ như tôi lại không thể tán thưởng lời khéo nói của Sa-môn Gotama là đã được khéo nói chứ? จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตโปฏฺฐปาทวตฺถุ Câu chuyện về Citta con trai của người huấn luyện voi và du sĩ Poṭṭhapāda. ๔๒๒. อถ โข ทฺวีหตีหสฺส อจฺจเยน จิตฺโต จ หตฺถิสาริปุตฺโต โปฏฺฐปาโท จ ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. โปฏฺฐปาโท ปน ปริพฺพาชโก ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตทา มํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต สมนฺตโต วาจาสนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ [Pg.176] โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ สุคตา’’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘อนนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา’ติ. เอวํ วุตฺตาหํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจํ – ‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา…เป… ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ? 422. Rồi sau đó, sau hai ba ngày, Citta con trai của người quản tượng và du sĩ Poṭṭhapāda đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, Citta con trai của người quản tượng đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn du sĩ Poṭṭhapāda đã cùng với Thế Tôn nói lên lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, du sĩ Poṭṭhapāda đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, khi ấy, sau khi Thế Tôn vừa mới rời đi không lâu, các vị du sĩ kia đã dùng những lời lẽ châm chích mà tấn công con từ mọi phía: ‘Quả thật, Tôn giả Poṭṭhapāda này, bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, ông ta đều tán thán điều ấy: “Thế Tôn, điều này là như vậy; Thiện Thệ, điều này là như vậy.” Thế nhưng, chúng tôi không biết bất cứ giáo pháp nhất định (ekaṃsikaṃ) nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng, như là: “Thế giới là thường hằng,” hay “Thế giới là không thường hằng,” hay “Thế giới là hữu biên,” hay “Thế giới là vô biên,” hay “Sinh mạng và thân thể là một,” hay “Sinh mạng và thân thể là khác,” hay “Như Lai có tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai không tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,” hay “Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết.”’ Bạch ngài, khi được nói như vậy, con đã nói với các vị du sĩ ấy điều này: ‘Thưa các ngài, tôi cũng vậy, tôi không biết bất cứ giáo pháp nhất định nào được Sa-môn Gotama thuyết giảng, như là: ‘Thế giới là thường hằng,’ hay ‘Thế giới là không thường hằng,’... cho đến... ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết.’ Tuy nhiên, Sa-môn Gotama đã chế định con đường thực hành là chân thật, xác thực, đúng đắn, có sự an trú trong Pháp, có quy luật của Pháp. Và đối với người đã chế định con đường thực hành là chân thật, xác thực, đúng đắn, có sự an trú trong Pháp, có quy luật của Pháp, thì làm sao một người có trí như tôi lại không tán thán lời khéo nói của Sa-môn Gotama là lời khéo nói được chứ?’” ๔๒๓. ‘‘สพฺเพว โข เอเต, โปฏฺฐปาท, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; ตฺวํเยว เนสํ เอโก จกฺขุมา. เอกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา; อเนกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา. 423. “Này Poṭṭhapāda, tất cả các du sĩ ấy đều mù lòa, không có mắt; chỉ một mình ngươi trong số họ là có mắt. Này Poṭṭhapāda, quả thật Ta đã thuyết giảng và chế định các pháp nhất định; và này Poṭṭhapāda, quả thật Ta cũng đã thuyết giảng và chế định các pháp phi nhất định.” ‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? ‘สสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อสสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท…เป… ‘อนนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘เนว [Pg.177] โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. “Và này Poṭṭhapāda, những pháp phi nhất định nào đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là thường hằng’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là không thường hằng’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Thế giới là hữu biên’... cho đến... ‘Thế giới là vô biên’... ‘Sinh mạng và thân thể là một’... ‘Sinh mạng và thân thể là khác’... ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết’... ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’... Này Poṭṭhapāda, ‘Như Lai vừa không tồn tại vừa không không tồn tại sau khi chết’ là pháp phi nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định.” ‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? น เหเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา น ธมฺมสํหิตา น อาทิพฺรหฺมจริยกา น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา’’. “Và vì sao, này Poṭṭhapāda, những pháp phi nhất định ấy đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, vì chúng không liên quan đến lợi ích, không liên quan đến Pháp, không phải là nền tảng của phạm hạnh, không đưa đến sự nhàm chán, không đưa đến sự ly tham, không đưa đến sự đoạn diệt, không đưa đến sự an tịnh, không đưa đến thắng trí, không đưa đến giác ngộ, không đưa đến Niết-bàn. Do đó, chúng đã được Ta thuyết giảng và chế định là các pháp phi nhất định.” เอกํสิกธมฺโม Giáo Pháp Nhất Định ๔๒๔. ‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. 424. “Và này Poṭṭhapāda, những pháp nhất định nào đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là nguyên nhân của khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là sự diệt khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định. Này Poṭṭhapāda, ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ là pháp nhất định đã được Ta thuyết giảng và chế định.” ‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? เอเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา, เอเต ธมฺมสํหิตา, เอเต อาทิพฺรหฺมจริยกา เอเต นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา. “Và vì sao, này Poṭṭhapāda, những pháp nhất định ấy đã được Ta thuyết giảng và chế định? Này Poṭṭhapāda, vì chúng liên quan đến lợi ích, liên quan đến Pháp, là nền tảng của phạm hạnh, chúng đưa đến sự nhàm chán, đưa đến sự ly tham, đưa đến sự đoạn diệt, đưa đến sự an tịnh, đưa đến thắng trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Niết-bàn. Do đó, chúng đã được Ta thuyết giảng và chế định là các pháp nhất định.” ๔๒๕. ‘‘สนฺติ, โปฏฺฐปาท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. 425. “Này Poṭṭhapāda, có một số Sa-môn và Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc và không bệnh tật.’ Ta đi đến họ và nói như vầy: ‘Có thật chăng các Tôn giả có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc và không bệnh tật”?’ Khi được Ta hỏi như vậy, nếu họ thừa nhận: ‘Vâng,’ Ta lại nói với họ như vầy: ‘Vậy các Tôn giả có đang sống, biết và thấy một thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’” ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ [Pg.178] ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có tự mình nhận biết được một bản ngã hoàn toàn an lạc trong một đêm, hoặc một ngày, hoặc nửa đêm, hoặc nửa ngày không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ Ta lại hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có biết rằng: “Đây là con đường, đây là pháp hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có nghe được tiếng nói của các vị chư thiên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc, đang nói rằng: “Này các bạn, các bạn đã khéo thực hành, này các bạn, các bạn đã thực hành chân chánh, để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc; vì rằng, này các bạn, chính chúng tôi cũng đã thực hành như vậy nên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. ‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ.’ ๔๒๖. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ ตํ กาเมมี’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย. 426. ‘Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi khao khát người phụ nữ đẹp nhất xứ ở trong xứ này.’ Người ta có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, khao khát đó, bạn có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, khao khát đó, bạn có biết cô ấy tên gì, dòng họ gì, cao, thấp, hay trung bình, da đen, da ngăm, hay da vàng nhạt, ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, người mà bạn không biết, không thấy, bạn lại mong muốn, khao khát người ấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. ‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.’ ‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน [Pg.179] – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’’’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ‘Cũng vậy, này Poṭṭhapāda, đối với những Sa-môn và Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sau khi chết, bản ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh hoạn.’ Ta đến gần họ và hỏi như sau: ‘Có thật là các hiền giả có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Sau khi chết, bản ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh hoạn” không?’ Khi được ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Vâng.’ Ta lại hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có đang sống trong khi biết và thấy thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có tự mình nhận biết được một bản ngã hoàn toàn an lạc trong một đêm, hoặc một ngày, hoặc nửa đêm, hoặc nửa ngày không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ Ta lại hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có biết rằng: “Đây là con đường, đây là pháp hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Ta hỏi họ như sau: ‘Này các hiền giả, các vị có nghe được tiếng nói của các vị chư thiên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc, đang nói rằng: “Này các bạn, các bạn đã khéo thực hành, này các bạn, các bạn đã thực hành chân chánh, để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc; vì rằng, này các bạn, chính chúng tôi cũng đã thực hành như vậy nên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi như vậy, họ trả lời: ‘Không.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. ‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Sa-môn và Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ.’ ๔๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย. 427. ‘Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông đang làm một cái thang ở ngã tư đường để leo lên một tòa lâu đài. Người ta có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, cái thang mà bạn đang làm để leo lên tòa lâu đài đó, bạn có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hướng nam, hướng tây, hay hướng bắc, là cao, thấp, hay trung bình không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không.’ Người ta lại có thể nói với anh ta rằng: ‘Này bạn, bạn đang làm một cái thang để leo lên tòa lâu đài mà bạn không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. ‘Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.’ ‘‘เอวเมว [Pg.180] โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Này Poṭṭhapāda, cũng vậy, đối với những Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến như sau: ‘Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh tật’. Ta đến những vị ấy và hỏi như sau: ‘Có thật chăng các Hiền giả có thuyết như sau, có kiến như sau: “Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn an lạc, không bệnh tật”?’ Khi được Ta hỏi vậy, họ thừa nhận: ‘Thật vậy’. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có đang sống, biết và thấy thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’. ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có tự nhận biết mình được hoàn toàn an lạc dù chỉ trong một đêm, một ngày, nửa đêm, hay nửa ngày không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có biết đây là con đường, đây là pháp hành để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’. ‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ ตาสํ เทวตานํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ- ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํ ปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘‘โน’’ติ วทนฺติ. Ta lại hỏi họ như sau: ‘Vậy các Hiền giả có nghe được tiếng của các vị chư thiên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc nói rằng: “Này các bạn, hãy thực hành tốt đẹp, hãy thực hành chánh trực để chứng ngộ thế giới hoàn toàn an lạc; vì này các bạn, chính chúng tôi cũng đã thực hành như vậy nên đã sanh vào thế giới hoàn toàn an lạc” không?’ Khi được hỏi vậy, họ trả lời: ‘Không’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. Này Poṭṭhapāda, Ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành vô căn cứ.’ ตโย อตฺตปฏิลาภา Ba loại thủ đắc tự ngã ๔๒๘. ‘‘ตโย โข เม, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภา – โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ. กตโม จ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ? รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อยํ โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ. กตโม มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ? รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อยํ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ. กตโม อรูโป อตฺตปฏิลาโภ? อรูปี สญฺญามโย, อยํ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ. 428. Này Poṭṭhapāda, có ba loại thủ đắc tự ngã này: thủ đắc tự ngã thô, thủ đắc tự ngã do ý tạo, và thủ đắc tự ngã vô sắc. Và này Poṭṭhapāda, thế nào là thủ đắc tự ngã thô? Đó là tự ngã có sắc, do bốn đại hợp thành, nuôi sống bằng đoàn thực. Đây là thủ đắc tự ngã thô. Thế nào là thủ đắc tự ngã do ý tạo? Đó là tự ngã có sắc, do ý tạo, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Đây là thủ đắc tự ngã do ý tạo. Thế nào là thủ đắc tự ngã vô sắc? Đó là tự ngã không có sắc, do tưởng tạo thành. Đây là thủ đắc tự ngã vô sắc. ๔๒๙. ‘‘โอฬาริกสฺสปิ [Pg.181] โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ – ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโรติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร. 429. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết pháp để đoạn trừ cả sự thủ đắc tự ngã thô. Khi các ông thực hành đúng pháp, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và các ông sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau’. Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, và sẽ có hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú an lạc. ๔๓๐. ‘‘มโนมยสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร. 430. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết pháp để đoạn trừ cả sự thủ đắc tự ngã do ý tạo. Khi các ông thực hành đúng pháp, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và các ông sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau’. Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ tăng trưởng, và vị ấy sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ ngay trong hiện tại, và sẽ có hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú an lạc. ๔๓๑. ‘‘อรูปสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ[Pg.182], โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร. 431. Này Poṭṭhapāda, Ta thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ sự thủ đắc tự ngã vô sắc, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ. Này Poṭṭhapāda, có thể ông sẽ nghĩ như vầy: ‘Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ, nhưng sự an trú ấy sẽ là khổ đau.’ Này Poṭṭhapāda, không nên nhìn nhận như vậy. Các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ, và sẽ có sự hân hoan, có hỷ, có khinh an, có niệm, có tỉnh giác, và sự an trú sẽ là an lạc. ๔๓๒. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. 432. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’ ๔๓๓. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ? เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. 433. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’ ๔๓๔. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา [Pg.183] เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. 434. Này Poṭṭhapāda, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa các hiền giả, sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy là gì, mà các ngài thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà chúng tôi thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo, các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, các vị ấy sẽ tự mình chứng ngộ, chứng đạt, và an trú trong sự viên mãn và sung mãn của trí tuệ.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói đã được trình bày một cách hợp lý không? Thưa vâng, bạch Thế Tôn, khi sự việc là như vậy, chắc chắn lời nói đã được trình bày một cách hợp lý. ๔๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ, ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? โส เอวํ วเทยฺย – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, ปาสาโท, ยสฺสาหํ อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรมิ, ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา’ติ. 435. Này Poṭṭhapāda, ví như có người đàn ông đang làm một cái thang ở ngay dưới chân một tòa lâu đài để trèo lên tòa lâu đài ấy. Người ta có thể nói với ông ta như vầy: ‘Này ông bạn, ông đang làm một cái thang để trèo lên tòa lâu đài, vậy ông có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hướng nam, hướng tây, hay hướng bắc, nó cao, thấp, hay trung bình không?’ Vị ấy sẽ trả lời như vầy: ‘Thưa các hiền giả, đây chính là tòa lâu đài mà tôi đang làm thang để trèo lên, ngay dưới chân của chính tòa lâu đài ấy.’ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. Này Poṭṭhapāda, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy đã được trình bày một cách hợp lý không? Thưa vâng, bạch Thế Tôn, khi sự việc là như vậy, chắc chắn lời nói của người đàn ông ấy đã được trình bày một cách hợp lý. ๔๓๖. ‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, ปเร เจ อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ [Pg.184] เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. 436. “Này Poṭṭhapāda, cũng tương tự như vậy, nếu những người khác hỏi chúng ta như vầy: ‘Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã thô thiển ấy?... (v.v.)... Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã do ý tạo ấy?... (v.v.)... Thưa hiền giả, thế nào là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà các ngài thuyết Pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo lời dạy thì các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ?’ Khi được hỏi như vậy, chúng ta sẽ trả lời họ như sau: ‘Thưa hiền giả, đây chính là sự thủ đắc tự ngã vô sắc ấy, mà chúng tôi thuyết Pháp để đoạn trừ nó, để cho những ai thực hành đúng theo lời dạy thì các pháp ô nhiễm sẽ được đoạn trừ, các pháp thanh tịnh sẽ được tăng trưởng, và ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong sự viên mãn và quảng đại của trí tuệ.’” ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. “Này Poṭṭhapāda, ngươi nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói (của ta) trở nên có cơ sở hay sao?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói (của ngài) trở nên có cơ sở.” ๔๓๗. เอวํ วุตฺเต จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; โอฬาริโก วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; มโนมโย วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ; อรูโป วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหตี’’ติ. 437. Khi được nói như vậy, Citta, con của người nài voi, bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã do ý tạo là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã vô sắc là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã thô thiển của người ấy là chân thật. Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã do ý tạo, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã thô thiển là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã vô sắc là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo của người ấy là chân thật. Bạch Thế Tôn, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy sự thủ đắc tự ngã thô thiển là trống rỗng, sự thủ đắc tự ngã do ý tạo là trống rỗng; và vào lúc ấy, sự thủ đắc tự ngã vô sắc của người ấy là chân thật.” ‘‘ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; มโนมโย อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. “Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển.’ Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã do ý tạo, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo.’ Này Citta, vào lúc có sự thủ đắc tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy nó không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã thô thiển,’ cũng không được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã do ý tạo;’ mà vào lúc ấy, nó chỉ được gọi là ‘sự thủ đắc tự ngã vô sắc.’” ๔๓๘. ‘‘สเจ ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ นาโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ [Pg.185] เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ, เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ? 438. “Này Citta, nếu có người hỏi ngươi như vầy: ‘Có phải ngươi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại? Có phải ngươi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại? Có phải ngươi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại?’ Khi được hỏi như vậy, này Citta, ngươi sẽ trả lời thế nào?” ‘‘สเจ มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ น อโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘อโหสาหํ อตีตมทฺธานํ, นาหํ น อโหสึ; ภวิสฺสามหํ อนาคตมทฺธานํ, นาหํ น ภวิสฺสามิ; อตฺถาหํ เอตรหิ, นาหํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ. “Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Có phải ngươi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại? Có phải ngươi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại? Có phải ngươi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: ‘Tôi đã tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là không tồn tại. Tôi sẽ tồn tại trong tương lai, chứ không phải là sẽ không tồn tại. Tôi đang tồn tại ở hiện tại, chứ không phải là không tồn tại.’ Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như vậy.” ‘‘สเจ ปน ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ? “Này Citta, nhưng nếu có người hỏi ngươi như vầy: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của ngươi đã từng có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của ngươi sẽ có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của ngươi đang có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng?’ Khi được hỏi như vậy, này Citta, ngươi sẽ trả lời thế nào?” ‘‘สเจ ปน มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘โย เม อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ อโหสิ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ ภวิสฺสติ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ. “Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của ngươi đã từng có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của ngươi sẽ có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng? Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của ngươi đang có, có phải chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của ngươi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: ‘Sự thủ đắc tự ngã trong quá khứ của tôi đã từng có, vào lúc ấy chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi là chân thật, còn sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng. Sự thủ đắc tự ngã trong tương lai của tôi sẽ có, vào lúc ấy chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi sẽ là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong hiện tại là trống rỗng. Sự thủ đắc tự ngã trong hiện tại của tôi đang có, chỉ sự thủ đắc tự ngã ấy của tôi là chân thật, còn sự thủ đắc trong quá khứ là trống rỗng, sự thủ đắc trong tương lai là trống rỗng.’ Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như vậy.” ๔๓๙. ‘‘เอวเมว [Pg.186] โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ. โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. 439. Này Citta, cũng tương tự như vậy, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc. Vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển. Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo; vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc. ๔๔๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, จิตฺต, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ. ยสฺมึ สมเย ขีรํ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปิมณฺโฑติ สงฺขํ คจฺฉติ; ขีรํ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ สมเย ทธิ โหติ…เป… นวนีตํ โหติ… สปฺปิ โหติ… สปฺปิมณฺโฑ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ขีรนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ; สปฺปิมณฺโฑ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมว โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. อิมา โข จิตฺต, โลกสมญฺญา โลกนิรุตฺติโย โลกโวหารา โลกปญฺญตฺติโย, ยาหิ ตถาคโต โวหรติ อปรามส’’นฺติ. 440. Này Citta, ví như từ bò có sữa, từ sữa có sữa đông, từ sữa đông có bơ tươi, từ bơ tươi có bơ luyện, từ bơ luyện có tinh chất bơ. Vào lúc là sữa, thì vào lúc ấy không được gọi là sữa đông, không được gọi là bơ tươi, không được gọi là bơ luyện, không được gọi là tinh chất bơ; vào lúc ấy, chỉ được gọi là sữa. Vào lúc là sữa đông... (v.v.)... là bơ tươi... là bơ luyện... là tinh chất bơ, thì vào lúc ấy không được gọi là sữa, không được gọi là sữa đông, không được gọi là bơ tươi, không được gọi là bơ luyện; vào lúc ấy, chỉ được gọi là tinh chất bơ. Này Citta, cũng tương tự như vậy, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo... (v.v.)... Này Citta, vào lúc có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc, thì vào lúc ấy không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã thô thiển, cũng không được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã do ý tạo; vào lúc ấy, chỉ được gọi là có được sự hiện hữu của tự ngã vô sắc. Này Citta, đây là những danh xưng của thế gian, những ngôn từ của thế gian, những cách nói của thế gian, những khái niệm của thế gian, mà Như Lai sử dụng nhưng không chấp thủ. ๔๔๑. เอวํ วุตฺเต, โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. 441. Khi được nói như vậy, du sĩ Poṭṭhapāda bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong đức Thế Tôn ghi nhận con là một cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตอุปสมฺปทา Sự Thọ Cụ Túc Giới của Citta, Con Trai Người Nài Voi ๔๔๒. จิตฺโต [Pg.187] ปน หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต; อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ. 442. Còn Citta, con trai của người nài voi, bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được đức Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, mong rằng con được xuất gia dưới sự hướng dẫn của đức Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’ ๔๔๓. อลตฺถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ. 443. Và Citta, con trai của người nài voi, đã được xuất gia dưới sự hướng dẫn của đức Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Citta Hatthisāriputta, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã không bao lâu tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Citta Hatthisāriputta đã trở thành một trong các vị A-la-hán. โปฏฺฐปาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ นวมํ. Kinh Poṭṭhapāda, kinh thứ chín, đã chấm dứt. ๑๐. สุภสุตฺตํ 10. Kinh Subha สุภมาณววตฺถุ Câu Chuyện về Thanh Niên Subha ๔๔๔. เอวํ [Pg.188] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ. เตน โข ปน สมเยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปฏิวสติ เกนจิเทว กรณีเยน. 444. Tôi nghe như vầy. Một thời, không bao lâu sau khi đức Thế Tôn nhập diệt, Tôn giả Ānanda đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang cư ngụ tại Sāvatthī vì một công việc nào đó. ๔๔๕. อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อญฺญตรํ มาณวกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, มาณวก, เยน สมโณ อานนฺโท เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. 445. Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, gọi một thanh niên khác và bảo rằng: ‘Này con, hãy đi đến chỗ Sa-môn Ānanda; sau khi đến, nhân danh ta, hãy hỏi thăm Sa-môn Ānanda có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không: ‘Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và sống thoải mái không.’ Và hãy nói thêm như vầy: ‘Lành thay, mong Tôn giả Ānanda vì lòng bi mẫn mà đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.’’ ๔๔๖. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส มาณวโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. 446. Người thanh niên ấy sau khi vâng lời thanh niên Subha, con trai của Todeyya: “Thưa vâng, Tôn giả,” rồi đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda hoan hỷ chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, người ấy ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, người thanh niên ấy bạch với Tôn giả Ānanda điều này: “Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda về việc ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú; và cũng nói như vầy: ‘Lành thay, Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, xin hãy đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.’” ๔๔๗. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ตํ มาณวกํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’’ติ. 447. Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda nói với người thanh niên ấy điều này: “Này thanh niên, chưa phải lúc. Hôm nay ta đã uống một ít thuốc. Có lẽ ngày mai, tùy theo thời gian và thời điểm thích hợp, chúng ta có thể sẽ đi đến.” ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา เยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ[Pg.189]; อุปสงฺกมิตฺวา สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ เอตทโวจ, ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภวนฺตํ อานนฺทํ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ, เอวญฺจ วเทติ – ‘‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. เอวํ วุตฺเต, โภ, สมโณ อานนฺโท มํ เอตทโวจ – ‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’ติ. เอตฺตาวตาปิ โข, โภ, กตเมว เอตํ, ยโต โข โส ภวํ อานนฺโท โอกาสมกาสิ สฺวาตนายปิ อุปสงฺกมนายา’’ติ. Người thanh niên ấy sau khi vâng lời Tôn giả Ānanda: “Thưa vâng, Tôn giả,” rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến chỗ thanh niên Subha, con trai của Todeyya; sau khi đến, đã nói với thanh niên Subha, con trai của Todeyya, điều này: “Thưa Tôn giả, chúng con đã bạch với Tôn giả Ānanda theo lời của Tôn giả rằng: ‘Thanh niên Subha, con trai của Todeyya, hỏi thăm Tôn giả Ānanda về việc ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú; và cũng nói như vầy: “Lành thay, Tôn giả Ānanda, do lòng bi mẫn, xin hãy đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya.”’ Thưa Tôn giả, khi được nói vậy, Sa-môn Ānanda đã nói với con điều này: ‘Này thanh niên, chưa phải lúc. Hôm nay ta đã uống một ít thuốc. Có lẽ ngày mai, tùy theo thời gian và thời điểm thích hợp, chúng ta có thể sẽ đi đến.’ Thưa Tôn giả, chỉ với chừng ấy thôi, việc ấy cũng đã được xem như xong, vì Tôn giả Ānanda đã tạo cơ hội cho việc đi đến vào ngày mai.” ๔๔๘. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เจตเกน ภิกฺขุนา ปจฺฉาสมเณน เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. 448. Rồi Tôn giả Ānanda, sau khi đêm ấy đã qua, vào buổi sáng, đắp y, mang theo y bát, cùng với Tỳ-khưu Cetaka làm thị giả, đi đến trú xứ của thanh niên Subha, con trai của Todeyya; sau khi đến, ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ภวญฺหิ อานนฺโท ตสฺส โภโต โคตมสฺส ทีฆรตฺตํ อุปฏฺฐาโก สนฺติกาวจโร สมีปจารี. ภวเมตํ อานนฺโท ชาเนยฺย, เยสํ โส ภวํ โคตโม ธมฺมานํ วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสานํ โข, โภ อานนฺท, ธมฺมานํ โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ; กตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ? Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda hoan hỷ chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, người ấy ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, bạch với Tôn giả Ānanda điều này: “Tôn giả Ānanda đã là thị giả, người gần gũi, người ở bên cạnh Tôn giả Gotama ấy trong một thời gian dài. Tôn giả Ānanda hẳn biết những pháp nào mà Tôn giả Gotama ấy thường tán thán, và trong những pháp nào mà ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú. Thưa Tôn giả Ānanda, Tôn giả Gotama ấy đã thường tán thán những pháp nào; và trong những pháp nào ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú?” ๔๔๙. ‘‘ติณฺณํ โข, มาณว, ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสํ ติณฺณํ? อริยสฺส สีลกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส สมาธิกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส ปญฺญากฺขนฺธสฺส. อิเมสํ โข, มาณว, ติณฺณํ ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ. 449. “Này thanh niên, Đức Thế Tôn ấy đã thường tán thán ba uẩn; và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú. Ba uẩn nào? Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn, và Thánh tuệ uẩn. Này thanh niên, Đức Thế Tôn ấy đã thường tán thán ba uẩn này; và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú.” สีลกฺขนฺโธ Giới Uẩn ๔๕๐. ‘‘กตโม [Pg.190] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ? 450. “Thưa Tôn giả Ānanda, Thánh giới uẩn ấy là gì, mà Tôn giả Gotama ấy đã thường tán thán, và trong đó ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và làm cho quần chúng này an trú?” ‘‘อิธ, มาณว, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา, นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อนุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว, สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ. “Này chàng thanh niên, ở đời này, Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cùng với chúng sa-môn, bà-la-môn, cùng với loài người và chư thiên. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, đầy đủ ý nghĩa, đầy đủ văn tự; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch. Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, được nghe giáo pháp ấy. Sau khi nghe giáo pháp ấy, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Người ấy, với niềm tin đã có được, suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thật chật chội, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia như khoảng trời rộng mở. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành đời sống phạm hạnh này một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc đã được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình’. Sau một thời gian, người ấy từ bỏ tài sản ít hoặc nhiều, từ bỏ quyến thuộc ít hoặc nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống chế ngự bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt nhất, chấp nhận và tu học trong các học giới, có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, mạng sống trong sạch, đầy đủ giới hạnh, hộ trì các căn, có chánh niệm và tỉnh giác, và biết đủ.” ๔๕๑. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี [Pg.191] วิหรติ; อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). 451. “Này chàng thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu có giới hạnh? Này chàng thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ khí giới, có lòng hổ thẹn, có lòng từ bi, sống vì lợi ích và thương tưởng tất cả chúng sanh. Này chàng thanh niên, việc vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã bỏ trượng, đã bỏ khí giới, có lòng hổ thẹn, có lòng từ bi, sống vì lợi ích và thương tưởng tất cả chúng sanh; đây cũng là giới của vị ấy. (Cần được triển khai như trong các đoạn từ 194 đến 210).” ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ, สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. “Trong khi một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại nuôi sống bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cầu nguyện, làm bùa chú ma quỷ, làm bùa chú đất đai, làm cho thành thái giám, làm cho thái giám hoàn nam tính, xem đất xây nhà, làm lễ cúng đất, súc miệng, tắm rửa, cúng tế bằng lửa, gây nôn, gây xổ, xổ từ trên xuống, xổ từ dưới lên, chữa đau đầu, nhỏ dầu vào tai, nhỏ thuốc mắt, nhỏ thuốc mũi, tra thuốc mắt, bôi thuốc mắt, chữa mắt, phẫu thuật, chữa bệnh trẻ em, cho thuốc gốc, đắp thuốc. Vị ấy tránh xa tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Này chàng thanh niên, việc vị tỳ khưu, trong khi một số sa-môn, bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các vật thực do tín thí cúng dường, lại nuôi sống bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy, cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cầu nguyện... cho đến... đắp thuốc. Vị ấy tránh xa tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy; đây cũng là giới của vị ấy.” ๔๕๒. ‘‘ส โข โส, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, มาณว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. 452. “Này chàng thanh niên, vị tỳ khưu có giới hạnh như vậy không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Ví như, này chàng thanh niên, một vị vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp tan kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do đã dẹp tan kẻ thù. Cũng vậy, này chàng thanh niên, vị tỳ khưu có giới hạnh như vậy không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, được trang bị uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm an lạc không thể chê trách ở nội tâm. Này chàng thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu có giới hạnh.” ๔๕๓. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สีลกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ. 453. “Này chàng thanh niên, đây chính là uẩn giới cao thượng mà Thế Tôn thường tán thán, và là nơi Ngài đã khuyến khích, làm cho an trú, và thiết lập cho chúng sanh này. Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.” ‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ, อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น [Pg.192] สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ. “Thật vi diệu, thưa ngài Ānanda, thật hy hữu, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn giới cao thượng này thật là viên mãn, không phải không viên mãn. Thưa ngài Ānanda, một uẩn giới cao thượng viên mãn như vậy, tôi không thấy ở các sa-môn, bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này. Và thưa ngài Ānanda, nếu các sa-môn, bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này thấy được một uẩn giới cao thượng viên mãn như vậy ở nơi tự thân, họ sẽ hài lòng chỉ với chừng ấy và nghĩ rằng: ‘Chừng này là đủ rồi, chừng này là xong rồi, chúng ta đã đạt được mục đích của đời sống sa-môn, không còn gì phải làm thêm nữa’. Thế mà ngài Ānanda lại nói rằng: ‘Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa’.” สมาธิกฺขนฺโธ Uẩn Định ๔๕๔. ‘‘กตโม ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ? 454. “Thưa ngài Ānanda, vậy uẩn định cao thượng ấy là gì, mà Tôn giả Gotama thường tán thán, và là nơi Ngài đã khuyến khích, làm cho an trú, và thiết lập cho chúng sanh này?” ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ. Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu hộ trì các căn? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt thì không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn thì các pháp bất thiện, xấu ác là tham ái và ưu phiền có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ đối với nhãn căn ấy, bảo vệ nhãn căn, đi đến sự phòng hộ ở nhãn căn. Sau khi nghe tiếng bằng tai... sau khi ngửi hương bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm xúc đối tượng xúc chạm bằng thân... sau khi biết pháp bằng ý thì không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn thì các pháp bất thiện, xấu ác là tham ái và ưu phiền có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ đối với ý căn ấy, bảo vệ ý căn, đi đến sự phòng hộ ở ý căn. Vị ấy, sau khi được thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm nhận được niềm hạnh phúc không bị phiền não bên trong. Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu hộ trì các căn. ๔๕๕. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน [Pg.193] สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ. 455. Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu có sự tỉnh giác trong khi đi tới, trong khi đi lui; có sự tỉnh giác trong khi nhìn thẳng, trong khi nhìn nghiêng; có sự tỉnh giác trong khi co tay, trong khi duỗi tay; có sự tỉnh giác trong khi mang y tăng-già-lê, bát, và y; có sự tỉnh giác trong khi ăn, uống, nhai, nếm; có sự tỉnh giác trong khi đại tiện, tiểu tiện; có sự tỉnh giác trong khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, và im lặng. Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác. ๔๕๖. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ; เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ. 456. Này thanh niên, thế nào là vị tỳ khưu biết tri túc? Này thanh niên, ở đây, vị tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, chỉ mang theo (y bát). Này thanh niên, ví như loài chim có cánh, bay đến bất cứ nơi đâu, chỉ bay đi với gánh nặng là đôi cánh của chính nó. Này thanh niên, cũng tương tự như thế, vị tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi đến bất cứ nơi đâu, chỉ mang theo (y bát). Này thanh niên, như vậy là vị tỳ khưu biết tri túc. ๔๕๗. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา, อุชุํ กายํ ปณิธาย, ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. 457. Vị ấy, sau khi được thành tựu uẩn giới cao quý này, sự phòng hộ các căn cao quý này, chánh niệm và tỉnh giác cao quý này, và sự tri túc cao quý này, tìm đến một nơi trú ngụ hẻo lánh: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang đá, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hoặc đống rơm. Vị ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, ngồi xuống, xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, và an trú chánh niệm ở phía trước. ๔๕๘. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. 458. Vị ấy, sau khi từ bỏ tham ái ở thế gian, sống với tâm thoát khỏi tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Sau khi từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận. Sau khi từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, có tưởng về ánh sáng, chánh niệm, và tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Sau khi từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với tâm an tịnh nội tại, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Sau khi từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các pháp thiện, gột sạch tâm khỏi hoài nghi. ๔๕๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ[Pg.194]. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 459. Này thanh niên, ví như một người đàn ông, sau khi vay một món nợ, đã bắt tay vào công việc. Các công việc của người ấy được thành công. Người ấy đã trả hết các món nợ cũ trước đây, và còn lại số dư để nuôi vợ. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, sau khi vay một món nợ, ta đã bắt tay vào công việc. Các công việc của ta đã được thành công. Ta đã trả hết các món nợ cũ trước đây, và còn lại số dư để nuôi vợ.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ. ๔๖๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย, ภตฺตญฺจสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน, ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 460. Này thanh niên, ví như một người đàn ông bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; thức ăn không làm cho người ấy ngon miệng, và trong thân không có chút sức lực nào. Sau một thời gian, người ấy được khỏi bệnh ấy; thức ăn làm cho người ấy ngon miệng, và trong thân có sức lực. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; thức ăn không làm cho ta ngon miệng, và trong thân không có chút sức lực nào. Nay ta đã được khỏi bệnh ấy, thức ăn làm cho ta ngon miệng, và trong thân có sức lực.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ. ๔๖๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต โสตฺถินา อพฺภเยน, นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 461. Này thanh niên, ví như một người đàn ông bị xiềng xích trong nhà tù. Sau một thời gian, người ấy được thả ra khỏi nhà tù ấy một cách an toàn, vô sự, và không có bất cứ sự tổn thất nào về tài sản. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị xiềng xích trong nhà tù. Nay ta đã được thả ra khỏi nhà tù ấy một cách an toàn, vô sự, và không có bất cứ sự tổn thất nào về tài sản.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ. ๔๖๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย, อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 462. Này thanh niên, ví như có người đàn ông là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc vào người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Về sau, người ấy được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, trở nên tự chủ, không phụ thuộc vào người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước đây, ta là một nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc vào người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Nay ta đã được giải thoát khỏi thân phận nô lệ ấy, trở nên tự chủ, không phụ thuộc vào người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ. ๔๖๓. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส [Pg.195] – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ. 463. Này thanh niên, ví như có người đàn ông giàu có, nhiều của cải, đi vào con đường dài trong vùng hoang địa, đói kém và hiểm nguy. Về sau, người ấy vượt qua được vùng hoang địa đó, an toàn đi đến vùng ven làng, một nơi an ổn, không còn hiểm nguy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước đây, ta là người giàu có, nhiều của cải, đã đi vào con đường dài trong vùng hoang địa, đói kém và hiểm nguy. Nay ta đã vượt qua vùng hoang địa, an toàn đi đến vùng ven làng, một nơi an ổn, không còn hiểm nguy.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ. ๔๖๔. ‘‘เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ. 464. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu quán xét năm triền cái này khi chưa được đoạn trừ ở nơi tự thân, giống như một món nợ, như một căn bệnh, như một nhà tù, như thân phận nô lệ, như con đường dài trong vùng hoang địa. ๔๖๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ. เอวเมว ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ. 465. Ví như, này thanh niên, như được thoát nợ, như được khỏe mạnh, như được ra khỏi tù, như được tự do, như đến được vùng đất an ổn. Cũng vậy, vị Tỳ khưu quán xét năm triền cái này khi đã được đoạn trừ ở nơi tự thân. ๔๖๖. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. 466. Đối với vị ấy, khi quán xét năm triền cái này đã được đoạn trừ ở nơi tự thân, sự hân hoan sanh khởi. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Khi tâm có hỷ, thân được khinh an. Khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Khi có lạc, tâm được định tĩnh. ๔๖๗. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 467. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเทยฺย. สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส [Pg.196] วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ. Này thanh niên, ví như một người thợ tắm lành nghề hay đệ tử của người ấy, sau khi rắc bột tắm vào trong một cái thau đồng, liền vẩy nước vào và nhào trộn. Cục bột tắm ấy được thấm nhuần, tẩm ướt, thấm khắp cả trong lẫn ngoài bởi chất ẩm, nhưng không chảy nhỏ giọt. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần. Này thanh niên, việc vị Tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh; vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do ly dục sanh thấm nhuần. Đây cũng là định của vị ấy. ๔๖๘. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 468. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do định sanh thấm nhuần. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก. ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลน กาลํ สมฺมา ธารํ อนุปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา… เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ. Này thanh niên, ví như có một hồ nước sâu, có nguồn nước trào lên. Hồ ấy không có cửa nước chảy vào từ phương đông, không có cửa nước chảy vào từ phương nam, không có cửa nước chảy vào từ phương tây, không có cửa nước chảy vào từ phương bắc, và trời cũng không thỉnh thoảng mưa xuống đúng lúc. Thế rồi, một dòng nước mát từ chính hồ nước ấy trào lên, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy chính hồ nước ấy với nước mát. Không có một chỗ nào của toàn thể hồ nước ấy mà không được nước mát thấm nhuần. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... Này thanh niên, việc vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai... vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do định sanh; không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được hỷ lạc do định sanh thấm nhuần. Đây cũng là định của vị ấy. ๔๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. 469. Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm thọ lạc, chứng và trú Thiền thứ ba, một trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc không có hỷ. Không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc không có hỷ thấm nhuần. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา [Pg.197] สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ. “Này thanh niên, ví như trong hồ sen xanh, hoặc hồ sen hồng, hoặc hồ sen trắng, có những bông sen xanh, hoặc sen hồng, hoặc sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng ngập chìm trong nước; chúng từ ngọn đến gốc được thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy bởi nước mát, không có một phần nào của toàn thể các bông sen xanh, sen hồng, hoặc sen trắng ấy mà không được thấm nhuần bởi nước mát. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... này thanh niên, vị Tỳ khưu nào do ly hỷ... chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, làm cho tràn đầy chính thân này với lạc không có hỷ. Không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi lạc không có hỷ. Đây cũng là định của vị ấy. ๔๗๐. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. 470. “Lại nữa, này thanh niên, vị Tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm do xả. Vị ấy ngồi, thấm nhuần chính thân này với tâm thanh tịnh, trong sáng; không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi tâm thanh tịnh, trong sáng. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ. “Này thanh niên, ví như một người ngồi, trùm kín từ đầu bằng một tấm vải trắng, không có một phần nào của toàn thân người ấy mà không được tấm vải trắng ấy bao phủ. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu... này thanh niên, vị Tỳ khưu nào do xả lạc, xả khổ, do diệt trừ ưu và hỷ đã có từ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, có sự thanh tịnh của niệm do xả. Vị ấy ngồi, thấm nhuần chính thân này với tâm thanh tịnh, trong sáng; không có một phần nào của toàn thân vị ấy mà không được thấm nhuần bởi tâm thanh tịnh, trong sáng. Đây cũng là định của vị ấy. ๔๗๑. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ. 471. “Này thanh niên, đây chính là uẩn định cao quý mà Thế Tôn đã tán thán, và Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này vào trong đó. Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.” ‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ. “Thật kỳ diệu, thưa ngài Ānanda, thật phi thường, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn định cao quý này thật là viên mãn, không phải không viên mãn. Thưa ngài Ānanda, tôi không thấy một uẩn định cao quý viên mãn như vậy ở các Sa-môn, Bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này. Và thưa ngài Ānanda, nếu các Sa-môn, Bà-la-môn khác ngoài giáo pháp này thấy được trong tự thân một uẩn định cao quý viên mãn như vậy, họ sẽ hài lòng chỉ với chừng ấy và nghĩ rằng: ‘Chừng này là đủ rồi, chừng này là xong rồi, chúng ta đã đạt được mục đích của Sa-môn, không còn gì phải làm thêm nữa.’ Thế mà ngài Ānanda lại nói rằng: ‘Và ở đây vẫn còn có việc phải làm thêm nữa.’” ปญฺญากฺขนฺโธ Uẩn Tuệ ๔๗๒. ‘‘กตโม [Pg.198] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ, ยสฺส โภ ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ? 472. “Thưa ngài Ānanda, vậy uẩn tuệ cao quý ấy là gì, mà ngài Gotama đã tán thán, và Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này vào trong đó?” ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. “Khi tâm đã định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, xoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta nương tựa vào đây, bị ràng buộc vào đây.’” ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทน-วิทฺธํสนธมฺโม. อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ…เป… เอตฺถ ปฏิพทฺธนฺติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. “Này thanh niên, ví như có một viên ngọc bích lưu ly đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng long lanh, không vẩn đục, hội đủ mọi phẩm chất. Trong đó có một sợi chỉ được xâu qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay, sẽ quán xét rằng: ‘Viên ngọc bích lưu ly này đẹp, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng long lanh, không vẩn đục, hội đủ mọi phẩm chất. Trong đó có sợi chỉ này được xâu qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc vàng nhạt.’ Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ khưu, khi tâm đã định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, xoa bóp, tan rã, hủy hoại. Và thức này của ta nương tựa vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ Này thanh niên, vị Tỳ khưu nào khi tâm đã định tĩnh... đạt đến trạng thái bất động, hướng tâm, dẫn tâm đến trí và kiến. Vị ấy hiểu rõ như sau... bị ràng buộc vào đây. Đây cũng là tuệ của vị ấy. ๔๗๓. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ. 473. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến việc hóa hiện một thân do ý tạo. Vị ấy từ thân này hóa hiện ra một thân khác, có sắc, do ý tạo, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.199], มาณว, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช อยํ อีสิกา; อญฺโญ มุญฺโช อญฺญา อีสิกา; มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ; อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ; โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ; อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ; กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป…. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. Này thanh niên, ví như một người rút lõi ra khỏi cỏ muñja. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là cỏ muñja, đây là lõi; cỏ muñja là một, lõi là một cái khác; chính từ cỏ muñja mà lõi được rút ra’. Hoặc này thanh niên, ví như một người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ; gươm là một, vỏ là một cái khác; chính từ vỏ mà gươm được rút ra’. Hoặc này thanh niên, ví như một người lôi con rắn ra khỏi lốt da của nó. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là lốt da; con rắn là một, lốt da là một cái khác; chính từ lốt da mà con rắn được lôi ra’. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến việc hóa hiện một thân do ý tạo... (cho đến) ... Đây cũng là trí tuệ của vị ấy. ๔๗๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ. อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. 474. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng nghiệm nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại như đi trong hư không; trồi lên, lặn xuống trong đất như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất; ngồi kiết-già đi trong hư không như con chim có cánh; dùng tay rờ và chạm đến mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai lực như vậy; dùng thân làm chủ cho đến cõi Phạm thiên. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยญฺญเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยญฺญเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยญฺญเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ [Pg.200] …เป… ยมฺปิ มาณว ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ …เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. Này thanh niên, ví như một người thợ gốm lành nghề hay đệ tử của người thợ gốm, với đất sét đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ gốm nào thì làm và hoàn thành loại đồ gốm đó. Hoặc này thanh niên, ví như một người thợ ngà lành nghề hay đệ tử của người thợ ngà, với ngà đã được chế tác kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ ngà nào thì làm và hoàn thành loại đồ ngà đó. Hoặc này thanh niên, ví như một người thợ vàng lành nghề hay đệ tử của người thợ vàng, với vàng đã được chế tác kỹ lưỡng, muốn làm loại đồ vàng nào thì làm và hoàn thành loại đồ vàng đó. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không còn phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng nghiệm nhiều loại thần thông: từ một thân hiện ra nhiều thân... (cho đến) ... dùng thân làm chủ cho đến cõi Phạm thiên. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy. ๔๗๕. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท อิติปิ มุทิงฺคสทฺโท อิติปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท อิติ’ปิ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป…. ยมฺปิ มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. 475. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh... (cho đến) ... đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Này thanh niên, ví như một người đi đường xa, người ấy có thể nghe được tiếng trống lớn, tiếng trống mudiṅga, tiếng tù và, tiếng trống paṇava và trống dindima. Người ấy có thể suy nghĩ như sau: ‘Đây là tiếng trống lớn, đây là tiếng trống mudiṅga, đây là tiếng tù và, tiếng trống paṇava và trống dindima’. Cũng vậy, này thanh niên, vị Tỳ-kheo... (cho đến) ... Này thanh niên, việc vị Tỳ-kheo khi tâm được định tĩnh... (cho đến) ... đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy. ๔๗๖. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, ‘สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิมุตฺตํ [Pg.201] วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ. 476. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Tha tâm thông. Vị ấy với tâm của mình biết rõ tâm của các chúng sanh khác, các người khác: biết rõ tâm có tham là ‘tâm có tham’, biết rõ tâm không tham là ‘tâm không tham’, biết rõ tâm có sân là ‘tâm có sân’, biết rõ tâm không sân là ‘tâm không sân’, biết rõ tâm có si là ‘tâm có si’, biết rõ tâm không si là ‘tâm không si’, biết rõ tâm co rút là ‘tâm co rút’, biết rõ tâm tán loạn là ‘tâm tán loạn’, biết rõ tâm quảng đại là ‘tâm quảng đại’, biết rõ tâm không quảng đại là ‘tâm không quảng đại’, biết rõ tâm hữu hạn là ‘tâm hữu hạn’, biết rõ tâm vô thượng là ‘tâm vô thượng’, biết rõ tâm có định là ‘tâm có định’, biết rõ tâm không định là ‘tâm không định’, biết rõ tâm giải thoát là ‘tâm giải thoát’, biết rõ tâm không giải thoát là ‘tâm không giải thoát’.” ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา สกณิกนฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา อกณิกนฺติ ชาเนยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปุรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ…เป… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. “Này thanh niên, ví như một người nữ hay một người nam, trẻ tuổi, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt mình trong tấm gương trong sạch, thanh tịnh, hay trong một bát nước trong, nếu có tỳ vết, biết là ‘có tỳ vết’; nếu không có tỳ vết, biết là ‘không có tỳ vết’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Tha tâm thông. Vị ấy với tâm của mình biết rõ tâm của các chúng sanh khác, các người khác, biết rõ tâm có tham là ‘tâm có tham’… (như trên)… biết rõ tâm không giải thoát là ‘tâm không giải thoát’. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.” ๔๗๗. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต; โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. 477. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành hoại – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, ăn uống như thế này, chịu khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Chết ở nơi đó, ta được sanh ra ở nơi kia. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, sắc tướng như thế này, ăn uống như thế này, chịu khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Chết ở nơi đó, ta được sanh ra ở đây’. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các nét đại cương và các chi tiết.” ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺร เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โส ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ คจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ [Pg.202] สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. “Này thanh niên, ví như một người đi từ làng mình đến một làng khác; từ làng ấy lại đi đến một làng khác nữa; rồi từ làng đó, người ấy quay trở về làng của mình. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Ta đã từ làng mình đi đến làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta từ làng đó lại đi đến làng nọ, ở đó ta cũng đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta từ làng đó nay đã trở về làng của mình’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau. Nghĩa là: một đời… (như trên)… Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy.” ๔๗๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. 478. “Vị ấy, khi tâm được định tĩnh như vậy… (như trên)… đạt đến trạng thái bất động, bèn hướng tâm, chú tâm đến Thiên nhãn minh, biết được sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Thật vậy, các chúng sanh này do thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn thật vậy, các chúng sanh này do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi lành, thiên giới, trên đời này’. Như vậy, vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh chết đi, sanh lại, hèn hạ, cao sang, đẹp đẽ, xấu xí, may mắn, bất hạnh; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.” ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มชฺเฌสิงฺฆาฏเก ปาสาโท, ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. Này thanh niên, ví như ở giữa ngã tư đường có một ngôi lầu, ở đó có một người đàn ông có mắt đứng nhìn những người đang đi vào nhà, đang đi ra khỏi nhà, đang đi lại trên đường phố, và đang ngồi ở giữa ngã tư đường. Vị ấy có thể nghĩ rằng: ‘Những người này đang đi vào nhà, những người này đang đi ra, những người này đang đi lại trên đường phố, những người này đang ngồi ở giữa ngã tư đường’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào với tâm đã được định tĩnh như vậy… (như trên)… đã đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy. ๔๗๙. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย [Pg.203] จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. 479. Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của khổ’, biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’; biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là sự diệt các lậu hoặc’, biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิกสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิกสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย. Này thanh niên, ví như trên đỉnh núi có một hồ nước trong, trong vắt, không vẩn đục. Ở đó, một người đàn ông có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vị ấy có thể nghĩ rằng: ‘Hồ nước này trong, trong vắt, không vẩn đục. Ở đó có những vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội hay đứng yên’. Cũng vậy, này thanh niên, vị tỳ khưu… (như trên)… Này thanh niên, vị tỳ khưu nào với tâm đã được định tĩnh như vậy… (như trên)… đã đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí tuệ về sự đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’… (như trên)… biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt các lậu hoặc’. Khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí tuệ khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’, vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa’. Đây cũng là trí tuệ của vị ấy. ๔๘๐. ‘‘อยํ โข, โส มาณว, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. นตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ. 480. Này thanh niên, đây chính là uẩn trí tuệ cao thượng mà Thế Tôn đã từng tán thán, và trong đó Ngài đã khuyến khích, hướng dẫn, và an lập chúng sanh này. Và ở đây, không còn gì cao hơn để làm nữa. ‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ ปญฺญากฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. นตฺถิ [Pg.204] เจเวตฺถ อุตฺตริกรณียํ. อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท, อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท! เสยฺยถาปิ, โภ อานนฺท, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา อานนฺเทน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ อานนฺท, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ อานนฺโท ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. Thật kỳ diệu, thưa ngài Ānanda, thật phi thường, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, uẩn trí tuệ cao thượng này thật là viên mãn, không hề khiếm khuyết. Và thưa ngài Ānanda, một uẩn trí tuệ cao thượng viên mãn như vậy, con không thấy ở các vị sa-môn, bà-la-môn nào khác ngoài giáo pháp này. Và ở đây, không còn gì cao hơn để làm nữa. Thật tuyệt vời, thưa ngài Ānanda, thật tuyệt vời, thưa ngài Ānanda! Thưa ngài Ānanda, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được ngài Ānanda trình bày bằng nhiều phương tiện. Thưa ngài Ānanda, con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn. Mong ngài Ānanda hãy xem con là một người cận sự nam đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời. สุภสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ. Kinh Subha, kinh thứ mười, kết thúc. ๑๑. เกวฏฺฏสุตฺตํ 11. Kinh Kevaṭṭa เกวฏฺฏคหปติปุตฺตวตฺถุ Tích truyện con trai trưởng giả Kevaṭṭa ๔๘๑. เอวํ [Pg.205] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาฬนฺทายํ วิหรติ ปาวาริกมฺพวเน. อถ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา, อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’ติ. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Nāḷandā, trong vườn xoài của Pāvārika. Bấy giờ, con trai gia chủ Kevaṭṭa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, con trai gia chủ Kevaṭṭa bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thành Nāḷandā này thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có lòng tin nơi Thế Tôn. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu nào đó thực hiện thần thông, một pháp siêu nhân; như vậy, thành Nāḷandā này sẽ càng có lòng tin nơi Thế Tôn hơn nữa’. Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với con trai gia chủ Kevaṭṭa rằng: ‘Này Kevaṭṭa, Ta không thuyết pháp cho các tỳ khưu như vầy: ‘Này các tỳ khưu, hãy đến, các ông hãy thực hiện thần thông, một pháp siêu nhân, cho các người tại gia mặc áo trắng’. ๔๘๒. ทุติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’’ติ. 482. Lần thứ hai, người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lại bạch với đức Thế Tôn lời này: – ‘Bạch ngài, con không có ý làm hại đức Thế Tôn; nhưng con nói như vầy: ‘Bạch ngài, xứ Nāḷandā này vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có tịnh tín nơi đức Thế Tôn. Lành thay, bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu, vị nào sẽ thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân; như vậy, xứ Nāḷandā này sẽ càng có tịnh tín nơi đức Thế Tôn hơn nữa.’ Lần thứ hai, đức Thế Tôn lại nói với người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lời này: – ‘Này Kevaṭṭa, Như Lai không thuyết pháp cho các tỳ khưu như vầy: – Này các tỳ khưu, các ngươi hãy đến, hãy thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân cho các hàng tại gia mặc y phục trắng.’ ตติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ. เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’ติ. Lần thứ ba, người con trai của gia chủ Kevaṭṭa lại bạch với đức Thế Tôn lời này: – ‘Bạch ngài, con không có ý làm hại đức Thế Tôn; nhưng con nói như vầy: ‘Bạch ngài, xứ Nāḷandā này vừa thịnh vượng, vừa phồn vinh, đông dân, người qua lại tấp nập, và rất có tịnh tín nơi đức Thế Tôn. Lành thay, bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy chỉ định một vị tỳ khưu, vị nào sẽ thực hiện thần thông biến hóa siêu nhân. Như vậy, xứ Nāḷandā này sẽ càng có tịnh tín nơi đức Thế Tôn hơn nữa.’ อิทฺธิปาฏิหาริยํ Thần thông biến hóa ๔๘๓. ‘‘ตีณิ [Pg.206] โข อิมานิ, เกวฏฺฏ, ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ ตีณิ? อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. 483. ‘Này Kevaṭṭa, có ba loại biến hóa này đã được Như Lai tự mình tuyên thuyết sau khi đã chứng ngộ bằng thắng trí. Ba loại ấy là gì? Thần thông biến hóa, biến hóa về việc đoán biết, và biến hóa về việc giáo huấn. ๔๘๔. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. 484. ‘Và này Kevaṭṭa, thế nào là thần thông biến hóa? Ở đây, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau. Từ một thân, vị ấy hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân, vị ấy hiện ra một thân; hiện ra, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; vị ấy trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; vị ấy đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; vị ấy ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; vị ấy chạm đến và vuốt ve mặt trăng và mặt trời này, những vật có đại thần lực, có đại oai lực như thế, bằng bàn tay của mình; vị ấy dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. ‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมานํ คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรนฺตํ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมนฺตํ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสนฺตํ ปริมชฺชนฺตํ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺตํ. ‘Một người nào đó có đức tin, có tịnh tín, thấy vị tỳ khưu ấy đang trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện ra, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; chạm đến và vuốt ve mặt trăng và mặt trời này, những vật có đại thần lực, có đại oai lực như thế, bằng bàn tay của mình; dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên. ‘‘ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺต’นฺติ. ‘Người có đức tin, có tịnh tín ấy kể lại cho một người khác không có đức tin, không có tịnh tín: – ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ông, thật hy hữu thay, thưa ông, về đại thần lực, đại oai lực của vị sa-môn. Tôi đã thấy vị tỳ khưu đang trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân… vân vân… dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.’ ‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, คนฺธารี นาม วิชฺชา. ตาย โส ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตตี’ติ. ‘Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín ấy như vầy: – ‘Thưa ông, có một loại minh chú tên là Gandhārī. Nhờ minh chú ấy, vị tỳ khưu kia trải nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân… vân vân… dùng thân để điều khiển quyền năng cho đến cõi Phạm Thiên.’ ‘‘ตํ [Pg.207] กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อิทฺธิปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’. ‘Này Kevaṭṭa, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy, chẳng phải người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín ấy như vậy hay sao?’ – ‘Bạch ngài, có thể nói như vậy.’ – ‘Này Kevaṭṭa, chính vì Như Lai thấy rõ sự nguy hại này trong thần thông biến hóa nên Như Lai bực bội, hổ thẹn, và ghê tởm đối với thần thông biến hóa.’ อาเทสนาปาฏิหาริยํ Biến hóa về việc đoán biết ๔๘๕. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. 485. ‘Và này Kevaṭṭa, thế nào là biến hóa về việc đoán biết? Ở đây, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’ ‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ. ‘Một người nào đó có đức tin, có tịnh tín, thấy vị tỳ khưu ấy đang đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’ Người có đức tin, có tịnh tín ấy kể lại cho một người khác không có đức tin, không có tịnh tín: – ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ông, thật hy hữu thay, thưa ông, về đại thần lực, đại oai lực của vị sa-môn. Tôi đã thấy vị tỳ khưu đang đoán biết được tâm, đoán biết được tâm sở, đoán biết được tầm, đoán biết được tứ của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: – ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý của ông là như thế này.’ ‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, มณิกา นาม วิชฺชา; ตาย โส ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ. Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy có thể nói với người có đức tin, có tịnh tín như vầy: ‘Này bạn, có một loại minh chú tên là maṇikā; nhờ minh chú ấy, vị tỳ khưu kia có thể nói lên tâm của các chúng sanh khác, của các người khác, có thể nói lên tâm hành, có thể nói lên tầm, có thể nói lên tứ: ‘Tâm của bạn như thế này, tâm của bạn như thế kia, ý của bạn là như vậy.’” ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อาเทสนาปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’. Này Kevaṭṭa, ngươi nghĩ thế nào? Người không có đức tin, không có tịnh tín ấy lại không nói với người có đức tin, có tịnh tín như vậy hay sao?” “Bạch Thế Tôn, người ấy có thể nói như vậy.” “Này Kevaṭṭa, vì thấy sự nguy hại này trong tha tâm thông thần biến, nên Ta bực dọc, hổ thẹn, và ghê tởm đối với tha tâm thông thần biến.” อนุสาสนีปาฏิหาริยํ Giáo hóa thần biến ๔๘๖. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ, เอวํ มนสิกโรถ, มา [Pg.208] เอวํ มนสากตฺถ, อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. 486. Này Kevaṭṭa, thế nào là giáo hóa thần biến? Này Kevaṭṭa, ở đây, vị tỳ khưu giáo huấn như vầy: ‘Hãy suy nghĩ như thế này, đừng suy nghĩ như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này; hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Này Kevaṭṭa, đây được gọi là giáo hóa thần biến. ‘‘ปุน จปรํ, เกวฏฺฏ, อิธ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ …เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. Lại nữa, này Kevaṭṭa, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này Kevaṭṭa, như vậy vị tỳ khưu thành tựu giới hạnh... thành tựu và an trú trong sơ thiền. Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... thành tựu và an trú trong nhị thiền... tam thiền... tứ thiền. Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa.’... Này Kevaṭṭa, đây cũng được gọi là giáo hóa thần biến. ‘‘อิมานิ โข, เกวฏฺฏ, ตีณิ ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ’’. Này Kevaṭṭa, chính ba loại thần biến này đã được Ta tuyên thuyết sau khi tự mình chứng ngộ và chứng đắc bằng thắng trí. ภูตนิโรเธสกภิกฺขุวตฺถุ Câu chuyện về vị tỳ khưu tìm kiếm nơi đoạn diệt của các đại chủng ๔๘๗. ‘‘ภูตปุพฺพํ, เกวฏฺฏ, อิมสฺมิญฺเญว ภิกฺขุสงฺเฆ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘กตฺถ นุ โข อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? 487. Này Kevaṭṭa, thuở xưa, trong chính Tăng chúng này, một vị tỳ khưu đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như sau: ‘Bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’” ๔๘๘. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต เทวยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จาตุมหาราชิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จาตุมหาราชิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? 488. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đã nhập một loại định, mà khi tâm đã định tĩnh trong định ấy, con đường dẫn đến cõi trời hiện ra. Rồi, này Kevaṭṭa, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của chư thiên Tứ Đại Thiên Vương; sau khi đến, vị ấy nói với chư thiên Tứ Đại Thiên Vương rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’” ‘‘เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จาตุมหาราชิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, จตฺตาโร มหาราชาโน อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา [Pg.209] จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ. Này Kevaṭṭa, khi được hỏi như vậy, chư thiên Tứ Đại Thiên Vương nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có Tứ Đại Thiên Vương, những vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Các vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’” ๔๘๙. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จตฺตาโร มหาราชาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จตฺตาโร มหาราเช เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จตฺตาโร มหาราชาโน ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ตาวตึสา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ. 489. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của Tứ Đại Thiên Vương; sau khi đến, vị ấy nói với Tứ Đại Thiên Vương rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Khi được hỏi như vậy, này Kevaṭṭa, Tứ Đại Thiên Vương nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có chư thiên tên là Tāvatiṃsā (Đao Lợi), những vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Các vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’” ๔๙๐. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน ตาวตึสา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตาวตึเส เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, ตาวตึสา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, สกฺโก นาม เทวานมินฺโท อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ. 490. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị tỳ khưu ấy đi đến nơi ở của chư thiên Tāvatiṃsā; sau khi đến, vị ấy nói với chư thiên Tāvatiṃsā rằng: ‘Này chư hiền, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, sẽ đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Khi được hỏi như vậy, này Kevaṭṭa, chư thiên Tāvatiṃsā nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn. Nhưng này tỳ khưu, có vị Sakka, vua của chư thiên, là vị cao cấp và ưu việt hơn chúng tôi. Vị ấy có thể biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại, đoạn diệt không còn dư tàn.’” ๔๙๑. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, สกฺโก เทวานมินฺโท ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น [Pg.210] ชานามิ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ยามา นาม เทวา…เป… สุยาโม นาม เทวปุตฺโต… ตุสิตา นาม เทวา… สนฺตุสฺสิโต นาม เทวปุตฺโต… นิมฺมานรตี นาม เทวา … สุนิมฺมิโต นาม เทวปุตฺโต… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี นาม เทวา… วสวตฺตี นาม เทวปุตฺโต อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ. 491. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của Sakka, vua của chư thiên; sau khi đến, vị ấy nói với Sakka, vua của chư thiên rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, Sakka, vua của chư thiên, nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có các vị trời tên là Yāmā... (v.v.)... có vị thiên tử tên là Suyāma... có các vị trời tên là Tusitā... có vị thiên tử tên là Santussita... có các vị trời tên là Nimmānaratī... có vị thiên tử tên là Sunimmita... có các vị trời tên là Paranimmitavasavattī... có vị thiên tử tên là Vasavattī, vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng ta. Vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’ ๔๙๒. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน วสวตฺตี เทวปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา วสวตฺตึ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ. 492. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của thiên tử Vasavattī; sau khi đến, vị ấy nói với thiên tử Vasavattī rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, thiên tử Vasavattī nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên, các vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng ta. Các vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’ ๔๙๓. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต พฺรหฺมยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน พฺรหฺมกายิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺรหฺมกายิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, พฺรหฺมกายิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร [Pg.211] กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ. 493. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đã nhập vào loại định tâm mà khi tâm được định tĩnh, con đường dẫn đến cõi Phạm Thiên hiện ra. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên; sau khi đến, vị ấy nói với các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên rằng: ‘Thưa các hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, các vị trời thuộc chúng Phạm Thiên nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn. Này tỳ khưu, có vị Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh, vị ấy siêu việt hơn và cao thượng hơn chúng tôi. Vị ấy có thể biết được nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn.’ ‘‘‘กหํ ปนาวุโส, เอตรหิ โส มหาพฺรหฺมา’ติ? ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา เยน วา พฺรหฺมา ยหึ วา พฺรหฺมา; อปิ จ, ภิกฺขุ, ยถา นิมิตฺตา ทิสฺสนฺติ, อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวติ, พฺรหฺมา ปาตุภวิสฺสติ, พฺรหฺมุโน เหตํ ปุพฺพนิมิตฺตํ ปาตุภาวาย, ยทิทํ อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวตี’ติ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา นจิรสฺเสว ปาตุรโหสิ. ‘Thưa các hiền giả, vậy bây giờ vị Đại Phạm Thiên ấy ở đâu?’ ‘Này tỳ khưu, chúng tôi cũng không biết Phạm Thiên ở đâu, hay Phạm Thiên ở ngả nào, hay Phạm Thiên ở chốn nào. Tuy nhiên, này tỳ khưu, khi các điềm tướng được thấy, ánh sáng sanh khởi, hào quang xuất hiện, thì Phạm Thiên sẽ xuất hiện. Vì đây là điềm báo trước cho sự xuất hiện của Phạm Thiên, tức là ánh sáng sanh khởi, hào quang xuất hiện.’ Này Kevaṭṭa, khi ấy, không bao lâu sau, vị Đại Phạm Thiên ấy đã xuất hiện. ๔๙๔. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน โส มหาพฺรหฺมา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, โส มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ. 494. Này Kevaṭṭa, khi ấy vị tỳ khưu ấy đi đến chỗ của vị Đại Phạm Thiên ấy; sau khi đến, vị ấy nói với vị Đại Phạm Thiên ấy rằng: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?’ Này Kevaṭṭa, khi được nói như vậy, vị Đại Phạm Thiên ấy nói với vị tỳ khưu ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, ta là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh.’ ‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ? Này Kevaṭṭa, lần thứ hai, vị tỳ khưu ấy nói với vị Đại Phạm Thiên ấy rằng: ‘Thưa hiền giả, tôi không hỏi ngài rằng: “Ngài có phải là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, là đấng chiến thắng, không bị ai chiến thắng, là đấng thấy được tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng tác tạo, đấng hóa chủ, đấng tối thượng, đấng an bài, đấng quyền uy, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh” hay không. Mà thưa hiền giả, tôi hỏi ngài như thế này: “Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu?”’ ‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู [Pg.212] อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ? Này Kevaṭṭa, lần thứ hai, vị Đại Phạm thiên ấy nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, đấng Vô năng thắng, đấng Biến nhãn, đấng Tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa công, đấng Tối thượng, đấng Điều ngự, đấng Tự chủ, là Cha của mọi loài đã sanh và sẽ sanh’. Này Kevaṭṭa, lần thứ ba, vị Tỳ khưu ấy nói với vị Đại Phạm thiên ấy điều này: ‘Thưa hiền giả, tôi không hỏi ngài như thế này: ‘Ngài có phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, đấng Vô năng thắng, đấng Biến nhãn, đấng Tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa công, đấng Tối thượng, đấng Điều ngự, đấng Tự chủ, là Cha của mọi loài đã sanh và sẽ sanh’ hay không? Mà thưa hiền giả, tôi hỏi ngài như thế này: ‘Thưa hiền giả, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, sẽ được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’ ๔๙๕. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ พาหายํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อิเม โข มํ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา เทวา เอวํ ชานนฺติ, ‘‘นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อญฺญาตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อทิฏฺฐํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อวิทิตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อสจฺฉิกต’’นฺติ. ตสฺมาหํ เตสํ สมฺมุขา น พฺยากาสึ. อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขุ, ตุยฺเหเวตํ ทุกฺกฏํ, ตุยฺเหเวตํ อปรทฺธํ, ยํ ตฺวํ ตํ ภควนฺตํ อติธาวิตฺวา พหิทฺธา ปริเยฏฺฐึ อาปชฺชสิ อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย. คจฺฉ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตเมว ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉ, ยถา จ เต ภควา พฺยากโรติ, ตถา นํ ธาเรยฺยาสี’ติ. 495. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Đại Phạm thiên ấy nắm tay vị Tỳ khưu ấy, dẫn ra một nơi riêng, rồi nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, các vị chư thiên ở cõi Phạm thiên này biết về ta như vầy: ‘Không có điều gì mà Phạm thiên không biết, không có điều gì mà Phạm thiên không thấy, không có điều gì mà Phạm thiên không tường tri, không có điều gì mà Phạm thiên không chứng ngộ’. Vì thế, ta đã không trả lời trước mặt họ. Này Tỳ khưu, chính ta cũng không biết nơi mà bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn. Do đó, này Tỳ khưu, chính thầy đã làm điều không đúng, chính thầy đã phạm lỗi lầm, khi thầy đã vượt qua Thế Tôn mà đi tìm kiếm câu trả lời cho vấn đề này ở bên ngoài. Này Tỳ khưu, thầy hãy đi, hãy đến đảnh lễ chính đức Thế Tôn và hỏi vấn đề này. Và như thế nào đức Thế Tôn trả lời cho thầy, thầy hãy ghi nhớ như vậy’. ๔๙๖. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย เอวเมว พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต มม ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, เกวฏฺฏ, โส ภิกฺขุ มํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? 496. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Tỳ khưu ấy – ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra – cũng thế ấy, đã biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt ta. Này Kevaṭṭa, khi ấy, vị Tỳ khưu ấy đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Kevaṭṭa, sau khi ngồi xuống một bên, vị Tỳ khưu ấy nói với ta điều này: ‘Bạch Thế Tôn, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’ ตีรทสฺสิสกุณุปมา Ví dụ con chim thấy bờ ๔๙๗. ‘‘เอวํ วุตฺเต, อหํ, เกวฏฺฏ, ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ – ‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขุ, สามุทฺทิกา วาณิชา ตีรทสฺสึ สกุณํ คเหตฺวา นาวาย สมุทฺทํ อชฺโฌคาหนฺติ. เต อตีรทกฺขินิยา นาวาย ตีรทสฺสึ สกุณํ มุญฺจนฺติ. โส คจฺฉเตว ปุรตฺถิมํ ทิสํ, คจฺฉติ ทกฺขิณํ ทิสํ, คจฺฉติ ปจฺฉิมํ ทิสํ, คจฺฉติ อุตฺตรํ ทิสํ, คจฺฉติ อุทฺธํ ทิสํ, คจฺฉติ อนุทิสํ. สเจ โส สมนฺตา ตีรํ [Pg.213] ปสฺสติ, ตถาคตโกว โหติ. สเจ ปน โส สมนฺตา ตีรํ น ปสฺสติ, ตเมว นาวํ ปจฺจาคจฺฉติ. เอวเมว โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, ยโต ยาว พฺรหฺมโลกา ปริเยสมาโน อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณํ นาชฺฌคา, อถ มมญฺเญว สนฺติเก ปจฺจาคโต. น โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? 497. Này Kevaṭṭa, khi được nói vậy, ta đã nói với vị Tỳ khưu ấy điều này: ‘Này Tỳ khưu, thuở xưa, có những nhà buôn đi biển mang theo một con chim thấy bờ, rồi dùng thuyền đi vào đại dương. Khi thuyền của họ không còn thấy bờ, họ thả con chim thấy bờ ra. Nó bay về phương đông, bay về phương nam, bay về phương tây, bay về phương bắc, bay lên trên, bay về các phương phụ. Nếu nó thấy bờ ở xung quanh, nó cứ thế bay đi. Nhưng nếu nó không thấy bờ ở xung quanh, nó liền quay trở lại chính chiếc thuyền ấy. Cũng thế ấy, này Tỳ khưu, thầy đã tìm kiếm cho đến tận cõi Phạm thiên mà không tìm được câu trả lời cho vấn đề này, nên cuối cùng đã quay trở lại chính nơi ta. Này Tỳ khưu, câu hỏi này không nên được hỏi như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, bốn đại chủng này, tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn ở đâu?’ ๔๙๘. ‘‘เอวญฺจ โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ – 498. Mà này Tỳ khưu, câu hỏi này nên được hỏi như thế này: ‘กตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ; กตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ; กตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌตี’ติ. ‘Nơi đâu nước, đất, lửa, gió không đứng vững; Nơi đâu dài và ngắn, nhỏ và lớn, đẹp và xấu; Nơi đâu danh và sắc được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn?’ ๔๙๙. ‘‘ตตฺร เวยฺยากรณํ ภวติ – 499. Ở đây, câu trả lời là: ‘วิญฺญาณํ อนิทสฺสนํ, อนนฺตํ สพฺพโตปภํ; เอตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ. ‘Thức là cái không biểu thị, vô biên, quang minh khắp nơi; Nơi đây nước, đất, lửa, gió không đứng vững. เอตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ; เอตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ; วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌตี’ติ. Nơi đây dài và ngắn, nhỏ và lớn, đẹp và xấu; Nơi đây danh và sắc được đoạn diệt hoàn toàn không còn dư tàn. Với sự đoạn diệt của thức, nơi đây điều ấy được đoạn diệt.’ ๕๐๐. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ. 500. Thế Tôn đã nói điều này. Gia chủ tử Kevaṭṭa hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. เกวฏฺฏสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เอกาทสมํ. Kinh Kevaṭṭa, thứ mười một, chấm dứt. ๑๒. โลหิจฺจสุตฺตํ 12. Kinh Lohicca โลหิจฺจพฺราหฺมณวตฺถุ Câu chuyện về Bà-la-môn Lohicca ๕๐๑. เอวํ [Pg.214] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน สาลวติกา ตทวสริ. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ, พฺรหฺมเทยฺยํ. 501. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, trong khi du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ khưu, đã đi đến Sālavatikā. Và vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca đang cư ngụ tại Sālavatikā, một nơi đông đúc dân cư, có cỏ, củi, và nước dồi dào, có nhiều lúa gạo, là tài sản của vua, là quà tặng của vua, một tặng phẩm cao quý do vua Pasenadi của xứ Kosala ban cho. ๕๐๒. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํสมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. 502. Và vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca đã khởi lên một tà kiến xấu ác như thế này: ‘Ở đời, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được một thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp ấy, không nên nói cho người khác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Ví như một người chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ ๕๐๓. อสฺโสสิ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ สาลวติกํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. 503. Bà-la-môn Lohicca nghe được như sau: “Này các ngài, nghe nói Sa-môn Gotama, một Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với khoảng năm trăm vị Tỳ-khưu, đã đến Sālavatikā. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama như sau: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với loài trời và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; Ngài tuyên dương phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.” ๕๐๔. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม[Pg.215]; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – โลหิจฺโจ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ ภวนฺตํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘‘อธิวาเสตุ กิร ภวํ โคตโม โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. 504. Rồi Bà-la-môn Lohicca gọi người thợ cạo tên là Rosika và nói: “Này bạn Rosika, hãy đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy nhân danh ta hỏi thăm Sa-môn Gotama có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không: ‘Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không.’ Và hãy nói thêm như vầy: ‘Mong Tôn giả Gotama cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’” ๕๐๕. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. 505. “Vâng, thưa ngài,” người thợ cạo Rosika vâng lời Bà-la-môn Lohicca, rồi đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người thợ cạo Rosika bạch với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Đức Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và ông ấy có lời như sau: ‘Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời. ๕๐๖. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภควนฺตํ – ‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’ติ. อธิวุตฺถญฺจ ปน เตน ภควตา’’ติ. 506. Bấy giờ, người thợ cạo Rosika, biết được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến chỗ Bà-la-môn Lohicca. Sau khi đến, ông nói với Bà-la-môn Lohicca: “Chúng tôi đã nhân danh ngài bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca hỏi thăm Đức Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, và an trú thoải mái không; và ông ấy có lời như sau: Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn cùng với chúng Tỳ-khưu nhận lời mời dùng bữa tại nhà Bà-la-môn Lohicca vào ngày mai.’ Và Đức Thế Tôn đã nhận lời.” ๕๐๗. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส กาลํ อาโรเจหิ – กาโล โภ, โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ[Pg.216]. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. 507. Bấy giờ, Bà-la-môn Lohicca, sau khi đêm ấy đã qua, cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, tại nhà của mình, rồi gọi người thợ cạo Rosika: “Này bạn Rosika, hãy đến chỗ Sa-môn Gotama. Sau khi đến, hãy báo giờ cho Sa-môn Gotama: ‘Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’” “Vâng, thưa ngài,” người thợ cạo Rosika vâng lời Bà-la-môn Lohicca, rồi đi đến chỗ Đức Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, người thợ cạo Rosika báo giờ với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.” ๕๐๘. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สาลวติกา เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺจสฺส, ภนฺเต, พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’ติ. สาธุ, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตสฺมา ปาปกา ทิฏฺฐิคตา วิเวเจตู’’ติ. ‘‘อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก, อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก’’ติ. 508. Bấy giờ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, cùng với chúng Tỳ-khưu đi đến Sālavatikā. Lúc bấy giờ, người thợ cạo Rosika đi theo sát phía sau Đức Thế Tôn. Rồi người thợ cạo Rosika bạch với Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Lohicca đã khởi lên tà kiến xấu ác như sau: ‘Ở đây, nếu một Sa-môn hay Bà-la-môn chứng đắc một thiện pháp nào, sau khi chứng đắc, không nên nói cho người khác biết. Vì người này có thể làm gì được cho người kia? Ví như người ta chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác. Vì người này có thể làm gì được cho người kia?’ Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy giúp Bà-la-môn Lohicca thoát khỏi tà kiến xấu ác này.” “Có thể được như vậy, này Rosika, có thể được như vậy.” อถ โข ภควา เยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đi đến nhà của Bà-la-môn Lohicca. Sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi Bà-la-môn Lohicca tự tay dâng cúng và làm cho chúng Tỳ-khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. โลหิจฺจพฺราหฺมณานุโยโค Chất vấn Bà-la-môn Lohicca ๕๐๙. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร เต, โลหิจฺจ, เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ โลหิจฺจ นนุ ตฺวํ สาลวติกํ อชฺฌาวสสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ. ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ [Pg.217] เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ? 509. Bấy giờ, sau khi Thế Tôn dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, bà-la-môn Lohicca lấy một chỗ ngồi thấp rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với bà-la-môn Lohicca đang ngồi một bên như sau: 'Này Lohicca, có thật chăng ông đã khởi lên tà kiến xấu ác như thế này: 'Ở đây, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp thì không nên thuyết giảng cho người khác. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác? Ví như người kia chặt đứt dây trói cũ rồi lại tạo ra dây trói mới, Ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu ác tương tự như vậy. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác?'?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, ông nghĩ thế nào về điều này? Có phải ông đang cai quản làng Sālavatikā không?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, nếu có người nói như vầy: 'Bà-la-môn Lohicca cai quản làng Sālavatikā. Tất cả lợi tức phát sanh từ Sālavatikā, chỉ một mình bà-la-môn Lohicca nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy có phải là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào ông hay không?' ‘‘อนฺตรายกโร, โภ โคตม’’. ‘‘อนฺตรายกโร สมาโน หิตานุกมฺปี วา เตสํ โหติ อหิตานุกมฺปี วา’’ติ? ‘‘อหิตานุกมฺปี, โภ โคตม’’. ‘‘อหิตานุกมฺปิสฺส เมตฺตํ วา เตสุ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สปตฺตกํ วา’’ติ? ‘‘สปตฺตกํ, โภ โคตม’’. ‘‘สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ วา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ วา’’ติ? ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิ, โภ โคตม’’. ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา’’. 'Thưa Tôn giả Gotama, là người gây chướng ngại.' 'Khi là người gây chướng ngại, người ấy có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ hay không có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là không có lòng thương tưởng đến lợi ích.' 'Đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm từ có được thiết lập đối với họ hay là tâm thù nghịch?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tâm thù nghịch.' 'Khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến hay là chánh kiến?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tà kiến.' 'Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.' ๕๑๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โลหิจฺจ, นนุ ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ? 510. 'Này Lohicca, ông nghĩ thế nào về điều này? Có phải vua Pasenadi của xứ Kosala đang cai trị xứ Kāsi-Kosala không?' 'Thưa vâng, Tôn giả Gotama.' 'Này Lohicca, nếu có người nói như vầy: 'Vua Pasenadi của xứ Kosala cai trị xứ Kāsi-Kosala. Tất cả lợi tức phát sanh từ Kāsi-Kosala, chỉ một mình vua Pasenadi của xứ Kosala nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy có phải là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào vua Pasenadi của xứ Kosala, tức là chính ông và những người khác, hay không?' ‘‘อนฺตรายกโร, โภ โคตม’’. ‘‘อนฺตรายกโร สมาโน หิตานุกมฺปี วา เตสํ โหติ อหิตานุกมฺปี วา’’ติ? ‘‘อหิตานุกมฺปี, โภ โคตม’’. ‘‘อหิตานุกมฺปิสฺส เมตฺตํ วา เตสุ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สปตฺตกํ วา’’ติ? ‘‘สปตฺตกํ, โภ โคตม’’. ‘‘สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ วา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ วา’’ติ? ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิ, โภ โคตม’’. ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา’’. 'Thưa Tôn giả Gotama, là người gây chướng ngại.' 'Khi là người gây chướng ngại, người ấy có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ hay không có lòng thương tưởng đến lợi ích của họ?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là không có lòng thương tưởng đến lợi ích.' 'Đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm từ có được thiết lập đối với họ hay là tâm thù nghịch?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tâm thù nghịch.' 'Khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến hay là chánh kiến?' 'Thưa Tôn giả Gotama, là tà kiến.' 'Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.' ๕๑๑. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ; ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ, โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ [Pg.218] วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย…เป… กริสฺสตี’’ติ. เอวํวาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา. 511. Này Lohicca, như vậy, người nào nói rằng: 'Bà-la-môn Lohicca cai quản làng Sālavatikā; tất cả lợi tức phát sanh từ Sālavatikā, chỉ một mình bà-la-môn Lohicca nên hưởng dụng, không nên chia cho những người khác.' Người nói như vậy là người gây chướng ngại cho những người sống nương tựa vào ông. Khi là người gây chướng ngại, người ấy không có lòng thương tưởng đến lợi ích; đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm thù nghịch được thiết lập; khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến. Cũng thế ấy, này Lohicca, người nào nói rằng: 'Ở đây, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào chứng đắc được thiện pháp, sau khi chứng đắc thiện pháp thì không nên thuyết giảng cho người khác. Vì người khác có thể làm gì được cho người khác? Ví như người kia chặt đứt dây trói cũ rồi lại tạo ra dây trói mới... (v.v.)... Vì người khác có thể làm gì được cho người khác?' Người nói như vậy là người gây chướng ngại cho các thiện gia nam tử, những người nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết mà chứng đắc được sự thù thắng cao thượng như thế này, tức là họ thực chứng được quả Tu-đà-hoàn, thực chứng được quả Tư-đà-hàm, thực chứng được quả A-na-hàm, thực chứng được quả A-la-hán; và cũng là người gây chướng ngại cho những vị đang làm cho các thai tạng cõi trời được viên mãn để tái sanh vào các cảnh giới chư thiên. Khi là người gây chướng ngại, người ấy không có lòng thương tưởng đến lợi ích; đối với người không có lòng thương tưởng đến lợi ích, tâm thù nghịch được thiết lập; khi tâm thù nghịch được thiết lập, đó là tà kiến. Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh. ๕๑๒. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม…เป… กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ, เอวํ วาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ. เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา. 512. “Này Lohicca, ví như có người nói như sau: ‘Vua Pasenadi xứ Kosala cai trị xứ Kāsi và Kosala; tất cả thuế má thu được từ xứ Kāsi và Kosala, chỉ một mình vua Pasenadi xứ Kosala nên hưởng, không nên cho người khác.’ Người nói như vậy là người gây trở ngại cho những ai sống nương nhờ vào vua Pasenadi xứ Kosala, tức là các ông và những người khác. Là người gây trở ngại, nên là người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác); người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác) thì tâm thù nghịch khởi lên; khi tâm thù nghịch khởi lên thì có tà kiến. Cũng vậy, này Lohicca, người nào nói như sau: ‘Ở đây, Sa-môn hay Bà-la-môn có thể chứng đắc thiện pháp; sau khi chứng đắc thiện pháp, không nên thuyết giảng cho người khác. Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ? Ví như... ... Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Người nói như vậy là người gây trở ngại cho những thiện nam tử, những người nhờ vào Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết mà chứng đắc được pháp thù thắng cao thượng như vậy, chứng ngộ được quả Tu-đà-hoàn, chứng ngộ được quả Tư-đà-hàm, chứng ngộ được quả A-na-hàm, và chứng ngộ được quả A-la-hán; và cho những người làm cho các thai tạng cõi trời được chín muồi để tái sanh vào các cõi trời. Là người gây trở ngại, nên là người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác); người không có lòng thương xót đến lợi ích (của người khác) thì tâm thù nghịch khởi lên; khi tâm thù nghịch khởi lên thì có tà kiến. Này Lohicca, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.” ตโย โจทนารหา Ba Vị Thầy Đáng Bị Khiển Trách ๕๑๓. ‘‘ตโย [Pg.219] โขเม, โลหิจฺจ, สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา; โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. กตเม ตโย? อิธ, โลหิจฺจ, เอกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต, ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม โอสกฺกนฺติยา วา อุสฺสกฺเกยฺย, ปรมฺมุขึ วา อาลิงฺเคยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ปฐโม สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. 513. “Này Lohicca, có ba hạng đạo sư ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách những hạng đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi. Ba hạng đó là những ai? Này Lohicca, ở đây, có vị đạo sư xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy vị ấy vẫn chưa đạt được. Vị ấy, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: ‘Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.’ Các đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lắng tai, không khởi tâm muốn hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa Tôn giả, ngài đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy ngài vẫn chưa đạt được. Ngài, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: “Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.” Các đệ tử của ngài không muốn nghe, không lắng tai, không khởi tâm muốn hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Ví như một người đeo bám một người phụ nữ đang rút lui, hay ôm choàng một người phụ nữ đang quay mặt đi, ta nói rằng pháp tham lam xấu xa này cũng tương tự như vậy – người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ nhất ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách vị đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi.” ๕๑๔. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย, อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม สกํ เขตฺตํ โอหาย ปรํ เขตฺตํ นิทฺทายิตพฺพํ มญฺเญยฺย[Pg.220], เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ทุติโย สตฺถา, โย, โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. 514. “Lại nữa, này Lohicca, ở đây, có vị đạo sư xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy vị ấy vẫn chưa đạt được. Vị ấy, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: ‘Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.’ Các đệ tử của vị ấy lắng nghe, lắng tai, khởi tâm muốn hiểu biết, và không đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa Tôn giả, ngài đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình vì mục đích nào đó, nhưng mục đích của đời sống Sa-môn ấy ngài vẫn chưa đạt được. Ngài, chưa đạt được mục đích của đời sống Sa-môn, lại thuyết pháp cho các đệ tử rằng: “Điều này vì lợi ích cho các ông, điều này vì hạnh phúc cho các ông.” Các đệ tử của ngài lắng nghe, lắng tai, khởi tâm muốn hiểu biết, và không đi ngược lại lời giáo huấn của thầy. Ví như một người bỏ bê ruộng của mình mà lại nghĩ rằng nên đi nhổ cỏ cho ruộng người khác, ta nói rằng pháp tham lam xấu xa này cũng tương tự như vậy – người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ hai ở trên đời đáng bị khiển trách; và nếu ai khiển trách vị đạo sư như vậy, sự khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi.” ๕๑๕. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ตติโย สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. อิเม โข, โลหิจฺจ, ตโย สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา, โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชาติ. 515. Này Lohicca, lại nữa, ở đời có một vị đạo sư, vì mục đích nào đó đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, và mục đích sa-môn ấy của vị ấy đã được thành tựu. Sau khi đã thành tựu mục đích sa-môn ấy, vị ấy thuyết pháp cho các đệ tử: ‘Điều này vì lợi ích cho các ngươi, điều này vì hạnh phúc cho các ngươi.’ Các đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lắng tai, không an trú tâm để hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của đạo sư. Vị ấy đáng bị khiển trách như sau: ‘Thưa ngài, vì mục đích nào đó ngài đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, và mục đích sa-môn ấy của ngài đã được thành tựu. Sau khi đã thành tựu mục đích sa-môn ấy, ngài thuyết pháp cho các đệ tử: ‘Điều này vì lợi ích cho các ngươi, điều này vì hạnh phúc cho các ngươi.’ Các đệ tử của ngài không muốn nghe, không lắng tai, không an trú tâm để hiểu biết, và đi ngược lại lời giáo huấn của đạo sư. Ví như một người chặt đứt một ràng buộc cũ rồi lại tạo ra một ràng buộc mới, ta nói rằng đây là một pháp tham lam xấu xa. Người khác có thể làm gì cho người khác được chứ?’ Này Lohicca, đây là vị đạo sư thứ ba ở trên đời đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi. Này Lohicca, đây là ba hạng đạo sư ở trên đời đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách những vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là có thật, đúng sự thật, hợp pháp, và không có lỗi. นโจทนารหสตฺถุ Vị Đạo Sư Không Đáng Bị Khiển Trách ๕๑๖. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, โกจิ สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ? 516. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch với Đức Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có vị đạo sư nào ở trên đời không đáng bị khiển trách không?’ ‘Này Lohicca, có vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách.’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, vậy vị đạo sư nào ở trên đời không đáng bị khiển trách?’ ‘‘อิธ, โลหิจฺจ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โลหิจฺจ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน [Pg.221] โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห. โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา’’ติ. ‘Này Lohicca, ở đây, Như Lai xuất hiện trên đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác... (nên được diễn giải chi tiết như trong kinh Sa Môn Quả). Này Lohicca, như vậy vị tỳ khưu được đầy đủ giới hạnh... cho đến... chứng và trú thiền thứ nhất... Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... cho đến... thiền thứ hai... cho đến... thiền thứ ba... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách, và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến... cho đến... Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách, và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi... vị ấy biết rõ: ‘Không còn một trạng thái nào khác sau đời này nữa.’ Này Lohicca, vị đạo sư nào mà người đệ tử dưới sự chỉ dạy của vị ấy đạt được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy, này Lohicca, đây cũng là vị đạo sư ở trên đời không đáng bị khiển trách. Và bất cứ ai khiển trách một vị đạo sư như vậy, lời khiển trách đó là không có thật, không đúng sự thật, không hợp pháp, và có lỗi.’ ๕๑๗. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, ปุริโส ปุริสํ นรกปปาตํ ปตนฺตํ เกเสสุ คเหตฺวา อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐเปยฺย, เอวเมวาหํ โภตา โคตเมน นรกปปาตํ ปปตนฺโต อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐาปิโต. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. 517. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Lohicca bạch với Đức Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, ví như một người nắm tóc kéo một người khác đang rơi xuống vực thẳm của địa ngục lên và đặt người ấy trên đất liền, cũng vậy, con đang rơi xuống vực thẳm của địa ngục đã được Tôn giả Gotama kéo lên và đặt trên đất liền. Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam, đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ โลหิจฺจสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทฺวาทสมํ. Kinh Lohicca, thứ mười hai, kết thúc. ๑๓. เตวิชฺชสุตฺตํ 13. Kinh Tevijja ๕๑๘. เอวํ [Pg.222] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน มนสากฏํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน. 518. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, và đã đến một làng Bà-la-môn của người Kosala tên là Manasākaṭa. Tại đó, Đức Thế Tôn trú ở Manasākaṭa, trong một khu rừng xoài bên bờ sông Aciravatī, về phía bắc của Manasākaṭa. ๕๑๙. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา มนสากเฏ ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ – จงฺกี พฺราหฺมโณ ตารุกฺโข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ พฺราหฺมโณ ชาณุโสณิ พฺราหฺมโณ โตเทยฺโย พฺราหฺมโณ อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา. 519. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị Bà-la-môn đại phú, rất nổi tiếng, đang cư ngụ tại Manasākaṭa, đó là: Bà-la-môn Caṅkī, Bà-la-môn Tārukkha, Bà-la-môn Pokkharasāti, Bà-la-môn Jāṇussoṇi, Bà-la-môn Todeyya, và các vị Bà-la-môn đại phú nổi tiếng khác. ๕๒๐. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชานํ มาณวานํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโชปิ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. เนว โข อสกฺขิ วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ภารทฺวาโช มาณโวปิ วาเสฏฺฐํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ. 520. Khi ấy, trong lúc hai thanh niên Bà-la-môn Vāseṭṭha và Bhāradvāja đang đi kinh hành tới lui để dãn gân cốt, một cuộc thảo luận đã khởi lên về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Khi ấy, thanh niên Vāseṭṭha đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Thanh niên Bhāradvāja cũng nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Thanh niên Vāseṭṭha đã không thể thuyết phục được thanh niên Bhāradvāja, và thanh niên Bhāradvāja cũng không thể thuyết phục được thanh niên Vāseṭṭha. ๕๒๑. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ โข, ภารทฺวาช, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา [Pg.223] เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’ติ. อายาม, โภ ภารทฺวาช, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ สมณํ โคตมํ ปุจฺฉิสฺสาม. ยถา โน สมโณ โคตโม พฺยากริสฺสติ, ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ภารทฺวาโช มาณโว วาเสฏฺฐสฺส มาณวสฺส ปจฺจสฺโสสิ. 521. Khi ấy, thanh niên Vāseṭṭha gọi thanh niên Bhāradvāja: ‘Này Bhāradvāja, có Sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang trú tại Manasākaṭa, ở phía bắc Manasākaṭa, bên bờ sông Aciravatī, trong một khu rừng xoài. Tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này Bhāradvāja, chúng ta hãy đi đến nơi Sa-môn Gotama đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama về vấn đề này. Sa-môn Gotama sẽ trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.’ Thanh niên Bhāradvāja đã trả lời thanh niên Vāseṭṭha: ‘Thưa vâng, Tôn giả.’ มคฺคามคฺคกถา Thảo luận về chánh đạo và tà đạo ๕๒๒. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อหํ เอวํ วทามิ – ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’ติ. เอตฺถ, โภ โคตม, อตฺเถว วิคฺคโห, อตฺถิ วิวาโท, อตฺถิ นานาวาโท’’ติ. 522. Khi ấy, hai thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đã đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã cùng Đức Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật, đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Vāseṭṭha đã bạch với Đức Thế Tôn điều này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, trong lúc chúng con đang đi kinh hành tới lui để dãn gân cốt, một cuộc thảo luận đã khởi lên về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Con đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Thanh niên Bhāradvāja đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề này, có sự bất đồng, có sự tranh luận, có sự khác biệt quan điểm.’ ๕๒๓. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ตฺวํ เอวํ วเทสิ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. อถ กิสฺมึ ปน โว, วาเสฏฺฐ, วิคฺคโห, กิสฺมึ วิวาโท, กิสฺมึ นานาวาโท’’ติ? 523. ‘Này Vāseṭṭha, có phải ngươi đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Pokkharasāti tuyên thuyết.’ Và thanh niên Bhāradvāja đã nói như sau: ‘Đây chính là con đường ngay thẳng, đây là con đường chính trực, con đường giải thoát, đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên, con đường đã được Bà-la-môn Tārukkha tuyên thuyết.’ Vậy thì, này Vāseṭṭha, các ngươi bất đồng về điều gì, tranh luận về điều gì, khác biệt quan điểm về điều gì?’ ๕๒๔. ‘‘มคฺคามคฺเค, โภ โคตม. กิญฺจาปิ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย. 524. ‘Thưa Tôn giả Gotama, về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Thưa Tôn giả Gotama, mặc dù các Bà-la-môn tuyên thuyết nhiều con đường khác nhau, như các Bà-la-môn Addhariyā, các Bà-la-môn Tittiriyā, các Bà-la-môn Chandokā, các Bà-la-môn Bavhārijjhā, nhưng tất cả những con đường ấy đều là con đường giải thoát, đều đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên.’ ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.224], โภ โคตม, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร พหูนิ เจปิ นานามคฺคานิ ภวนฺติ, อถ โข สพฺพานิ ตานิ คามสโมสรณานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, โภ โคตม, กิญฺจาปิ พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ. ‘Thưa Tôn giả Gotama, ví như gần một ngôi làng hoặc một thị trấn, có thể có nhiều con đường khác nhau, nhưng tất cả chúng đều dẫn đến ngôi làng ấy; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, mặc dù các Bà-la-môn tuyên thuyết nhiều con đường khác nhau, như các Bà-la-môn Addhariyā, các Bà-la-môn Tittiriyā, các Bà-la-môn Chandokā, các Bà-la-môn Bavhārijjhā, nhưng tất cả những con đường ấy đều là con đường giải thoát, đều đưa người thực hành đến cõi Phạm thiên.’ วาเสฏฺฐมาณวานุโยโค Chất vấn thanh niên Vāseṭṭha ๕๒๕. ‘‘นิยฺยนฺตีติ วาเสฏฺฐ วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตี’’ติ, โภ โคตม, วทามิ’’. 525. ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’ ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’ ‘Này Vāseṭṭha, ngươi nói rằng chúng đều đưa đến sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, con nói rằng chúng đều đưa đến.’ ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘Này Vāseṭṭha, trong số các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có Bà-la-môn nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘Này Vāseṭṭha, trong số các vị thầy của các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có vị thầy nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘Này Vāseṭṭha, trong số các vị thầy của các vị thầy của các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, có vị nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘Này Vāseṭṭha, trong số các Bà-la-môn thông thuộc ba tập Veda, cho đến bảy đời tổ sư, có vị nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, không có.’ ๕๒๖. ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, เยปิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ. เตปิ เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. 526. Này Vāseṭṭha, lại nữa, những vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, cụ thể là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu. Những vị ấy có nói như vầy chăng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, nơi nào có Phạm Thiên, con đường nào dẫn đến Phạm Thiên, hoặc nơi nào Phạm Thiên ở’?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ๕๒๗. ‘‘อิติ [Pg.225] กิร, วาเสฏฺฐ, นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’’ติ. 527. Này Vāseṭṭha, như vậy, nghe nói rằng trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị Bà-la-môn nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị thầy nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, không có một vị thầy của thầy nào đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Trong số các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, cho đến bảy đời thầy tổ, không có ai đã từng thấy Phạm Thiên tận mắt. Và nghe nói rằng, những vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, cụ thể là: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, những vị ấy cũng đã không nói như vầy: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, nơi nào có Phạm Thiên, con đường nào dẫn đến Phạm Thiên, hoặc nơi nào Phạm Thiên ở’. Thế mà các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda ấy lại nói như vầy: ‘Vị mà chúng tôi không biết, vị mà chúng tôi không thấy, chúng tôi lại chỉ dạy con đường để được đồng hành với vị ấy. Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với Phạm Thiên’.” ๕๒๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 528. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Khi sự việc là như vậy, chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành lời nói không có cơ sở hay sao?” “Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành lời nói không có cơ sở.” ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, việc các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda ấy lại chỉ dạy con đường để được đồng hành với vị mà họ không biết, họ không thấy, rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với Phạm Thiên’, điều này không thể xảy ra. ๕๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณิ ปรมฺปรสํสตฺตา ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณูปมํ มญฺเญ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ, ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เตสมิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ หสฺสกญฺเญว สมฺปชฺชติ, นามกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ริตฺตกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ตุจฺฉกญฺเญว สมฺปชฺชติ. 529. Này Vāseṭṭha, ví như một hàng người mù níu lấy nhau, người đi trước cũng không thấy, người đi giữa cũng không thấy, người đi sau cùng cũng không thấy. Này Vāseṭṭha, cũng vậy, Ta cho rằng lời nói của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda cũng giống như hàng người mù; người đầu tiên cũng không thấy, người ở giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy. Lời nói này của các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda trở thành đáng chê cười, trở thành chỉ là danh nghĩa, trở thành trống rỗng, trở thành vô ích. ๕๓๐. ‘‘ตํ [Pg.226] กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ? 530. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác có thấy mặt trăng và mặt trời không? Và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ có cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau không?” ‘‘เอวํ, โภ โคตม, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ. Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy. Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác đều thấy mặt trăng và mặt trời. Và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau.” ๕๓๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, ปโหนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. 531. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác thấy mặt trăng và mặt trời, và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau. Vậy các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda có khả năng chỉ dạy con đường để được đồng hành với mặt trăng và mặt trời rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với mặt trăng và mặt trời’ không?” “Thưa Tôn giả Gotama, không phải vậy.” ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, เตสมฺปิ นปฺปโหนฺติ จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ. Này Vāseṭṭha, như vậy, nghe nói rằng, các vị Bà-la-môn thông suốt ba tập Veda và cả nhiều người khác thấy mặt trăng và mặt trời, và khi mặt trăng và mặt trời mọc lên và lặn xuống, họ cầu nguyện, tán thán, chắp tay lạy và đi theo sau, nhưng ngay cả đối với những vị này, họ cũng không có khả năng chỉ dạy con đường để được đồng hành với mặt trăng và mặt trời rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng, đây chính là con đường chính trực, có khả năng đưa đến, và người thực hành theo đó sẽ được đồng hành với mặt trăng và mặt trời’.” ๕๓๒. ‘‘อิติ ปน น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว [Pg.227] เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ. 532. ‘Sự thật là các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy của các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy cho đến bảy đời của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Và sự thật là các vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, như là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng đã không nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, Phạm Thiên ở đâu, do đâu mà có Phạm Thiên, hay nơi nào có Phạm Thiên.’ Thế mà các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy lại nói như sau: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được làm bạn với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp này, con đường trực tiếp này, con đường dẫn đến giải thoát này, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên.’ ๕๓๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 533. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ.’ ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, việc các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy chỉ dạy một con đường để được làm bạn với vị mà họ không biết, không thấy, rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng tắp, đây là con đường trực tiếp, con đường dẫn đến giải thoát, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên,’ – điều này không thể xảy ra. ชนปทกลฺยาณีอุปมา Ví dụ về người đẹp nhất xứ ๕๓๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ, ตํ กาเมมี’’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย. 534. ‘Này Vāseṭṭha, ví như có một người đàn ông nói rằng: ‘Tôi mong muốn, tôi yêu mến người phụ nữ đẹp nhất ở xứ này.’ Người ta có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, yêu mến đó, bạn có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, hay Thủ-đà-la không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Không.’ ‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย. ‘Người ta có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, người phụ nữ đẹp nhất xứ mà bạn mong muốn, yêu mến đó, bạn có biết cô ấy tên gì, thuộc dòng họ nào không; hoặc cô ấy cao, thấp, hay tầm thước; da đen, da vàng, hay da ngăm ngăm không; hoặc cô ấy ở làng nào, thị trấn nào, hay thành phố nào không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Không.’ Người ta lại có thể hỏi anh ta rằng: ‘Này bạn, vậy là bạn mong muốn, yêu mến người mà bạn không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta sẽ trả lời là ‘Vâng.’ ๕๓๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 535. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ.’ ๕๓๖. ‘‘เอวเมว [Pg.228] โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ. 536. ‘Này Vāseṭṭha, cũng tương tự như vậy, sự thật là các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đã không tận mắt thấy Phạm Thiên, sự thật là các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên, sự thật là các vị thầy của các vị thầy của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Sự thật là các vị thầy cho đến bảy đời của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà cũng đã không tận mắt thấy Phạm Thiên. Và sự thật là các vị ẩn sĩ thời xưa của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà, là những người sáng tác các câu thần chú, những người truyền bá các câu thần chú, mà hiện nay các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà đang hát theo, đọc theo, đọc lại những gì đã được đọc, dạy lại những gì đã được dạy, tức là những câu thần chú cổ xưa đã được hát, được đọc, được biên soạn của họ, như là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng đã không nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này, Phạm Thiên ở đâu, do đâu mà có Phạm Thiên, hay nơi nào có Phạm Thiên.’ Thế mà các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy lại nói như sau: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được làm bạn với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp này, con đường trực tiếp này, con đường dẫn đến giải thoát này, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên.’ ๕๓๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 537. ‘Này Vāseṭṭha, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, há chẳng phải lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ hay sao?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là như vậy. Khi sự việc là như vậy, lời nói của các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà trở thành vô căn cứ.’ ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายาติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, việc các vị Bà-la-môn Tam Vệ Đà ấy chỉ dạy một con đường để được làm bạn với vị mà họ không biết, không thấy, rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng tắp, đây là con đường trực tiếp, con đường dẫn đến giải thoát, nó đưa người thực hành đến chỗ được làm bạn với Phạm Thiên,’ – điều này không thể xảy ra. นิสฺเสณีอุปมา Ví dụ về cái thang ๕๓๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย – ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ – ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย [Pg.229] วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย. 538. Này Vāseṭṭha, ví như có người đàn ông dựng một cái thang ở ngã tư đường để trèo lên một tòa lâu đài. Người ta có thể hỏi anh ta như vầy: ‘Này ông kia, ông đang dựng thang để trèo lên tòa lâu đài nào vậy, ông có biết tòa lâu đài ấy ở hướng đông, hay hướng nam, hay hướng tây, hay hướng bắc, nó cao, hay thấp, hay vừa phải không?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Không’. ‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ, น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย. Người ta có thể hỏi anh ta như vầy: ‘Này ông kia, vậy là ông đang dựng thang để trèo lên một tòa lâu đài mà ông không biết, không thấy sao?’ Khi được hỏi như vậy, anh ta trả lời: ‘Vâng’. ๕๓๙. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 539. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, có phải lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ không? Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Nếu sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông ấy trở thành vô căn cứ. ๕๔๐. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมาติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม, อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ. 540. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, nghe nói rằng không có vị Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà nào đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị thầy nào của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị thầy của các vị thầy của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Nghe nói rằng không có vị nào trong dòng dõi các vị thầy cho đến bảy đời của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà đã từng tận mắt thấy Phạm thiên. Và cả những vị ẩn sĩ xưa kia của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà, những người sáng tác và truyền dạy các câu thần chú – mà ngày nay các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà vẫn còn tụng đọc, truyền lại, và lặp lại những gì đã được nói, dạy lại những gì đã được dạy – tức là Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, và Bhagu, ngay cả những vị ấy cũng không nói rằng: ‘Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, do đâu, hay nơi nào.’ Thế mà các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy lại nói rằng: ‘Con đường mà chúng tôi chỉ dạy để được đồng trú với vị mà chúng tôi không biết, không thấy, chính là con đường thẳng tắp, con đường chân chính, đưa người thực hành đến chỗ đồng trú với Phạm thiên’. ๕๔๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ. 541. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, có phải lời nói của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà trở thành vô căn cứ không? Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn là vậy. Nếu sự việc là như vậy, lời nói của các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà trở thành vô căn cứ. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน [Pg.230] นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสพฺยตายาติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. Lành thay, Vāseṭṭha. Này Vāseṭṭha, việc các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy lại chỉ dạy một con đường để được đồng trú với vị mà họ không biết, không thấy, và nói rằng: ‘Đây chính là con đường thẳng tắp, con đường chân chính, đưa người thực hành đến chỗ đồng trú với Phạm thiên,’ – điều này không thể xảy ra. อจิรวตีนทีอุปมา Ví dụ về sông Aciravatī ๕๔๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ฐิโต ปาริมํ ตีรํ อวฺเหยฺย – ‘‘เอหิ ปาราปารํ, เอหิ ปาราปาร’’นฺติ. 542. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này nước đầy tới bờ, đến nỗi con quạ có thể đứng trên bờ mà uống được. Rồi có một người muốn qua bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, đi đến bờ bên kia, muốn vượt qua, anh ta đến. Đứng ở bờ bên này, anh ta gọi bờ bên kia: ‘Hãy lại đây, bờ bên kia! Hãy lại đây, bờ bên kia!’ ๕๔๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ ตสฺส ปุริสสฺส อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา อจิรวติยา นทิยา ปาริมํ ตีรํ โอริมํ ตีรํ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. 543. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì lý do người đàn ông ấy gọi, hay van xin, hay mong ước, hay hoan hỷ mà bờ bên kia của sông Aciravatī sẽ đi đến bờ bên này không? Thưa Tôn giả Gotama, không thể được. ๕๔๔. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา เอวมาหํสุ – ‘‘อินฺทมวฺหยาม, โสมมวฺหยาม, วรุณมวฺหยาม, อีสานมวฺหยาม, ปชาปติมวฺหยาม, พฺรหฺมมวฺหยาม, มหิทฺธิมวฺหยาม, ยมมวฺหยามา’’ติ. 544. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà, trong khi từ bỏ những pháp làm nên một vị Bà-la-môn và thực hành những pháp không làm nên một vị Bà-la-môn, lại nói rằng: ‘Chúng ta kêu gọi Inda, chúng ta kêu gọi Soma, chúng ta kêu gọi Varuṇa, chúng ta kêu gọi Īsāna, chúng ta kêu gọi Pajāpati, chúng ta kêu gọi Brahmā, chúng ta kêu gọi Mahiddhi, chúng ta kêu gọi Yama’. ‘‘เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. Này Vāseṭṭha, việc các Bà-la-môn thông suốt Tam Phệ-đà ấy, trong khi từ bỏ những pháp làm nên một vị Bà-la-môn và thực hành những pháp không làm nên một vị Bà-la-môn, lại có thể vì lý do gọi, hay van xin, hay mong ước, hay hoan hỷ mà sau khi thân hoại mạng chung sẽ được đồng trú với Phạm thiên – điều này không thể xảy ra. ๕๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ทฬฺหาย อนฺทุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พทฺโธ. 545. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này nước đầy tới bờ, đến nỗi con quạ có thể đứng trên bờ mà uống được. Rồi có một người muốn qua bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, đi đến bờ bên kia, muốn vượt qua, anh ta đến. Anh ta bị trói chặt tay ra sau lưng bằng một sợi dây thừng chắc chắn ở bờ bên này. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ โส ปุริโส อจิรวติยา นทิยา โอริมา ตีรา ปาริมํ ตีรํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Người đàn ông ấy có thể đi từ bờ bên này của sông Aciravatī đến bờ bên kia được không? Thưa Tôn giả Gotama, không thể được. ๕๔๖. ‘‘เอวเมว [Pg.231] โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. 546. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, năm loại dục lạc này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là dây thừng, cũng được gọi là xiềng xích. Năm loại nào? Các sắc do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. Các tiếng do tai nhận biết... các mùi do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục vọng, có tính quyến rũ. ‘‘อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. อิเม โข วาเสฏฺฐ ปญฺจ กามคุเณ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจ กามคุเณ คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺตา กามนฺทุพนฺธนพทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. Này Vāseṭṭha, năm dục trưởng dưỡng này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là cùm chân, cũng được gọi là xiềng xích. Này Vāseṭṭha, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda này tham đắm, say mê, chìm đắm, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự xuất ly, mà hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng. Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda ấy, trong khi từ bỏ các pháp tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, và trong khi thực hành các pháp không tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, lại tham đắm, say mê, chìm đắm, không thấy sự nguy hại, không có trí tuệ về sự xuất ly, mà hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng, bị trói buộc bởi cùm chân và xiềng xích của dục lạc, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên, trường hợp này không thể xảy ra. ๕๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร สสีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺเชยฺย. 547. Này Vāseṭṭha, ví như sông Aciravatī này đầy nước, bằng phẳng với bờ, quạ có thể uống được. Rồi một người đàn ông đến, muốn đến bờ bên kia, tìm kiếm bờ bên kia, mong đến bờ bên kia, muốn vượt qua bờ bên kia. Người ấy trùm kín cả đầu rồi nằm xuống ở bờ bên này. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ โส ปุริโส อจิรวติยา นทิยา โอริมา ตีรา ปาริมํ ตีรํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Người đàn ông ấy có thể từ bờ bên này của sông Aciravatī đi đến bờ bên kia không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được." ๕๔๘. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ. อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ. 548. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, năm triền cái này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là sự trói buộc, cũng được gọi là sự bao trùm. Năm loại nào? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi. Này Vāseṭṭha, năm triền cái này, trong giới luật của bậc Thánh, được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là sự trói buộc, cũng được gọi là sự bao trùm. ๕๔๙. ‘‘อิเมหิ โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจหิ นีวรเณหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย [Pg.232] ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจหิ นีวรเณหิ อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 549. Này Vāseṭṭha, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda bị năm triền cái này che đậy, bao phủ, trói buộc, bao trùm. Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda ấy, trong khi từ bỏ các pháp tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, và trong khi thực hành các pháp không tạo nên phẩm hạnh Bà la môn, bị năm triền cái này che đậy, bao phủ, trói buộc, bao trùm, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên, trường hợp này không thể xảy ra. สํสนฺทนกถา Bài thuyết giảng về sự tương hợp ๕๕๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ, สปริคฺคโห วา พฺรหฺมา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’. 550. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Ngươi đã nghe các Bà la môn già cả, lớn tuổi, là thầy và thầy của thầy nói như thế nào: Phạm thiên có sở hữu hay không có sở hữu?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có sở hữu." "Có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm sân hận." "Có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm ác ý." "Có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?" "Thưa Tôn giả Gotama, không có tâm ô nhiễm." "Có tự chủ hay không tự chủ?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tự chủ." ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา วา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคหา วา’’ติ? ‘‘สปริคฺคหา, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺตา วา อเวรจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สเวรจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา วา อพฺยาปชฺชจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘อวสวตฺตี, โภ โคตม’’. Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều ấy? Các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu hay không có sở hữu?" "Thưa Tôn giả Gotama, có sở hữu." "Có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm sân hận." "Có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm ác ý." "Có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?" "Thưa Tôn giả Gotama, có tâm ô nhiễm." "Có tự chủ hay không tự chủ?" "Thưa Tôn giả Gotama, không tự chủ." ๕๕๑. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข สปริคฺคหานํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 551. Này Vāseṭṭha, như vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu, còn Phạm thiên không có sở hữu. Vậy thì các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu có thể tương hợp hay hòa hợp với Phạm thiên không có sở hữu không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được." "Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có sở hữu, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên không có sở hữu, trường hợp này không thể xảy ra. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สเวรจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… สพฺยาปชฺชจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… สํกิลิฏฺฐจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… อวสวตฺตี เตวิชฺชา [Pg.233] พฺราหฺมณา วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข อวสวตฺตีนํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, อวสวตฺตี เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. Này Vāseṭṭha, như vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm sân hận, còn Phạm thiên không có tâm sân hận... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm ác ý, còn Phạm thiên không có tâm ác ý... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda có tâm ô nhiễm, còn Phạm thiên không có tâm ô nhiễm... các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ, còn Phạm thiên có tự chủ. Vậy thì các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ có thể tương hợp hay hòa hợp với Phạm thiên có tự chủ không?" "Thưa Tôn giả Gotama, không thể được." "Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, thật vậy, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda không tự chủ, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được cộng trú với Phạm thiên có tự chủ, trường hợp này không thể xảy ra. ๕๕๒. ‘‘อิธ โข ปน เต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาสีทิตฺวา สํสีทนฺติ, สํสีทิตฺวา วิสารํ ปาปุณนฺติ, สุกฺขตรํ มญฺเญ ตรนฺติ. ตสฺมา อิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เตวิชฺชาอิริณนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาวิวนนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาพฺยสนนฺติปิ วุจฺจตี’’ติ. 552. Này Vāseṭṭha, ở đây, các Bà la môn thông thạo ba tập Veda, sau khi ngồi xuống, họ bị chìm đắm; sau khi bị chìm đắm, họ đi đến sự hủy hoại. Ta nghĩ rằng họ đang cố vượt qua một vùng đất khô cằn. Do đó, ba tập Veda của các Bà la môn này được gọi là vùng hoang địa ba Veda, cũng được gọi là vùng hoang dã ba Veda, cũng được gọi là sự hủy hoại ba Veda. ๕๕๓. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ ชานาตี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ. อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม, อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ. 553. Khi được nói như vậy, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, con đã nghe rằng: 'Sa môn Gotama biết con đường để cộng trú với Phạm thiên.'' 'Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Làng Manasākaṭa có gần đây không, làng Manasākaṭa có không xa đây không?' 'Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy, làng Manasākaṭa gần đây, làng Manasākaṭa không xa đây.' ๕๕๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อิธสฺส ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ. ตเมนํ มนสากฏโต ตาวเทว อวสฏํ มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุจฺเฉยฺยุํ. สิยา นุ โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อมุ หิ, โภ โคตม, ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ, ตสฺส สพฺพาเนว มนสากฏสฺส มคฺคานิ สุวิทิตานี’’ติ. 554. “Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào về điều này? Giả sử có một người được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa. Người ấy vừa mới rời khỏi Manasākaṭa thì có người hỏi đường đến Manasākaṭa. Này Vāseṭṭha, người ấy, được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, khi được hỏi đường đến Manasākaṭa, có thể nào lại có sự chậm trễ hay do dự chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, không thể có chuyện đó.” “Vì sao vậy?” “Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, nên tất cả các con đường của Manasākaṭa đều được người ấy biết rõ.” ‘‘สิยา โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา, น ตฺเวว ตถาคตสฺส พฺรหฺมโลเก วา พฺรหฺมโลกคามินิยา วา ปฏิปทาย ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา. พฺรหฺมานํ จาหํ, วาเสฏฺฐ, ปชานามิ พฺรหฺมโลกญฺจ พฺรหฺมโลกคามินิญฺจ ปฏิปทํ, ยถา ปฏิปนฺโน จ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน, ตญฺจ ปชานามี’’ติ. “Này Vāseṭṭha, người ấy, được sinh ra và lớn lên tại Manasākaṭa, khi được hỏi đường đến Manasākaṭa, có thể có sự chậm trễ hay do dự; nhưng đối với Như Lai, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay con đường đưa đến Phạm thiên giới, thì không thể nào có sự chậm trễ hay do dự. Này Vāseṭṭha, Ta biết rõ về Phạm thiên, về Phạm thiên giới, và về con đường đưa đến Phạm thiên giới. Và Ta cũng biết rõ người đã thực hành như thế nào để được sanh vào Phạm thiên giới.” ๕๕๕. เอวํ [Pg.234] วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตี’’ติ. ‘‘สาธุ โน ภวํ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุ อุลฺลุมฺปตุ ภวํ โคตโม พฺราหฺมณึ ปช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, วาเสฏฺฐ, สุณาหิ; สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ โภ’’ติ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. 555. Khi được nói như vậy, thanh niên Vāseṭṭha bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe rằng: ‘Sa-môn Gotama thuyết giảng con đường để được chung sống với Phạm thiên.’ Lành thay, mong Tôn giả Gotama hãy thuyết giảng cho chúng con con đường để được chung sống với Phạm thiên. Mong Tôn giả Gotama hãy cứu vớt chúng sanh Bà-la-môn.” “Vậy thì, này Vāseṭṭha, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” thanh niên Vāseṭṭha vâng đáp Thế Tôn. พฺรหฺมโลกมคฺคเทสนา Thuyết giảng về con đường đến Phạm thiên giới ๕๕๖. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, วาเสฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. 556. Thế Tôn nói điều này: “Này Vāseṭṭha, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác… (nên được diễn giải như trong các đoạn 190-212). Này Vāseṭṭha, như vậy vị Tỳ-kheo đầy đủ giới hạnh… Vị ấy, khi thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân, hân hoan sanh khởi; do hân hoan nên hỷ sanh; do ý hoan hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên cảm nhận được lạc; do có lạc nên tâm được định tĩnh. ‘‘โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. “Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย; เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยมฺปิ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค. “Này Vāseṭṭha, ví như một người thổi tù và có sức mạnh, có thể không khó khăn gì làm cho tiếng tù và vang khắp bốn phương; cũng vậy, này Vāseṭṭha, khi tâm giải thoát bằng từ được tu tập như vậy, nghiệp nào đã được làm có giới hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này Vāseṭṭha, đây cũng là con đường để được chung sống với Phạm thiên. ‘‘ปุน จปรํ, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. “Lại nữa, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo an trú với tâm câu hữu với bi… (như trên)… với tâm câu hữu với hỷ… (như trên)… với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, vô biên, không hận, không sân. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.235], วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยํ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค. “Này Vāseṭṭha, ví như một người thổi tù và có sức mạnh, có thể không khó khăn gì làm cho tiếng tù và vang khắp bốn phương. Cũng vậy, này Vāseṭṭha, khi tâm giải thoát bằng xả được tu tập như vậy, nghiệp nào đã được làm có giới hạn sẽ không còn tồn tại ở đấy, không còn lưu lại ở đấy. Này Vāseṭṭha, đây là con đường để được chung sống với Phạm thiên. ๕๕๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, เอวํวิหารี ภิกฺขุ สปริคฺคโห วา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’. 557. “Này Vāseṭṭha, ngươi nghĩ thế nào? Vị Tỳ-kheo an trú như vậy là có sở hữu hay không có sở hữu?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có sở hữu.” “Là có tâm sân hận hay không có tâm sân hận?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm sân hận.” “Là có tâm ác ý hay không có tâm ác ý?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm ác ý.” “Là có tâm ô nhiễm hay không có tâm ô nhiễm?” “Thưa Tôn giả Gotama, là không có tâm ô nhiễm.” “Là có tự chủ hay không có tự chủ?” “Thưa Tôn giả Gotama, là có tự chủ.” ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อปริคฺคโห ภิกฺขุ, อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข อปริคฺคหสฺส ภิกฺขุโน อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต วาเสฏฺฐ อปริคฺคโห ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตี’’ติ, ฐานเมตํ วิชฺชติ. “Như vậy, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có sở hữu, và Phạm thiên cũng không có sở hữu. Vậy vị Tỳ-kheo không có sở hữu có hòa hợp và tương ứng với Phạm thiên không có sở hữu chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có ạ.” “Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có sở hữu ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được chung sống với Phạm thiên không có sở hữu, trường hợp này có thể xảy ra.” ๕๕๘. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อเวรจิตฺโต ภิกฺขุ, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… อพฺยาปชฺชจิตฺโต ภิกฺขุ, อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุ, อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… วสวตฺตี ภิกฺขุ, วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข วสวตฺติสฺส ภิกฺขุโน วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต, วาเสฏฺฐ, วสวตฺตี ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตีติ, ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. 558. “Như vậy, này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo không có tâm sân hận, và Phạm thiên cũng không có tâm sân hận… (như trên)… vị Tỳ-kheo không có tâm ác ý, và Phạm thiên cũng không có tâm ác ý… vị Tỳ-kheo không có tâm ô nhiễm, và Phạm thiên cũng không có tâm ô nhiễm… vị Tỳ-kheo có tự chủ, và Phạm thiên cũng có tự chủ. Vậy vị Tỳ-kheo có tự chủ có hòa hợp và tương ứng với Phạm thiên có tự chủ chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, có ạ.” “Lành thay, Vāseṭṭha! Này Vāseṭṭha, vị Tỳ-kheo có tự chủ ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được chung sống với Phạm thiên có tự chủ, trường hợp này có thể xảy ra.” ๕๕๙. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต[Pg.236]. เอเต มยํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉาม, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ. 559. Khi được nói như vậy, các thanh niên Vāseṭṭha và Bhāradvāja đã bạch với Đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp xuống, hay mở ra vật bị che đậy, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem ngọn đèn dầu vào trong bóng tối với ý nghĩ: ‘Những người có mắt sẽ thấy các sắc.’ Cũng vậy, Tôn giả Gotama đã thuyết giảng Chánh Pháp bằng nhiều phương tiện. Chúng con đây xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận chúng con là những người cận sự nam đã quy y Tam Bảo trọn đời kể từ hôm nay.” เตวิชฺชสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เตรสมํ. Kinh Tevijja, kinh thứ mười ba, đã kết thúc. สีลกฺขนฺธวคฺโค นิฏฺฐิโต. Phẩm Giới Uẩn đã kết thúc. ตสฺสุทฺทานํ – Đây là phần tóm lược – พฺรหฺมาสามญฺญอมฺพฏฺฐ,โสณกูฏมหาลิชาลินี; สีหโปฏฺฐปาทสุโภ เกวฏฺโฏ,โลหิจฺจเตวิชฺชา เตรสาติ. Kinh Phạm Võng, Sa Môn Quả, Ambaṭṭha, Soṇadaṇḍa, Kūṭadanta, Mahāli, Jāliya; Sư Tử Hống, Poṭṭhapāda, Subha, Kevaṭṭa, Lohicca, và Tevijja là mười ba kinh. สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ นิฏฺฐิตา. Thánh điển về Phẩm Giới Uẩn đã kết thúc.