1

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ.

---

ทีฆนิกาโย

ທີຄະນິກາຍ

---

สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ

ສີລັກຂັນທະວັກຄະປາລີ

---

๑. พฺรหฺมชาลสุตฺตํ

໑. ພຣົມມະຊາລສູດ

---

ปริพฺพาชกกถา

ປະຣິພາຊົກກະຖາ

---

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ สทฺธึ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺร สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ.

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພວມສະເດັດທາງໄກລະຫວ່າງກຸງຣາຊະຄຶຫ໌ ກັບເມືອງນາລັນທາ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕໐໐ ຮູບ. ສະໄໝນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກໍພວມເດີນທາງໄກລະຫວ່າງກຸງຣາຊະຄຶຫ໌ ກັບເມືອງນາລັນທາ ພ້ອມດ້ວຍພຣະມານົບຊື່ວ່າ ພຣົມມະທັດ ຜູ້ເປັນສິດ. ໃນການເດີນທາງນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ.

---

๒. อถ โข ภควา อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. สุปฺปิโยปิ โข ปริพฺพาชโก อมฺพลฏฺฐิกายํ ราชาคารเก เอกรตฺติวาสํ อุปคจฺฉิ อนฺเตวาสินา พฺรหฺมทตฺเตน มาณเวน. ตตฺรปิ สุทํ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส [Pg.2] อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติห เต อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา วิหรนฺติ.

໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປພັກແຮມຄືນໜຶ່ງ ທີ່ພຣະຣາຊະອຸທິຍານອຳພະລັດຖິກາ. ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣົມມະທັດມານົບຜູ້ເປັນສິດ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປພັກແຮມຄືນໜຶ່ງ ທີ່ພຣະຣາຊະອຸທິຍານອຳພະລັດຖິກາ ນັ້ນຄືກັນ. ແມ່ນແຕ່ໃນທີ່ນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກໍກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ພັກອາໄສຢູ່.

---

๓. อถ โข สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ.

໓. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງເຂົ້າເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບຕື່ນນອນແລ້ວ ໄດ້ມາປະຊຸມນັ່ງຮ່ວມກັນ ຢູ່ທີ່ສາລາກົມ. ການສົນທະນາທັມນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນເລື່ອງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນເລີຍ, ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຊາບຄວາມແຕກຕ່າງແຫ່ງອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຢ່າງທະລຸປຸໂປ່ງ. ດ້ວຍວ່າ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກນີ້ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ'.

---

๔. อถ โข ภควา เตสํ ภิกฺขูนํ อิมํ สงฺขิยธมฺมํ วิทิตฺวา เยน มณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กายนุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? เอวํ วุตฺเต เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐิตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยํ สงฺขิยธมฺโม อุทปาทิ – ‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตานํ นานาธิมุตฺติกตา สุปฺปฏิวิทิตา. อยญฺหิ สุปฺปิโย ปริพฺพาชโก อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ; สุปฺปิยสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส อนฺเตวาสี พฺรหฺมทตฺโต มาณโว อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิติหเม อุโภ อาจริยนฺเตวาสี อญฺญมญฺญสฺส อุชุวิปจฺจนีกวาทา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต [Pg.3] อนุพนฺธา โหนฺติ ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’ติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບຄຳສົນທະນາຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງສາລາກົມ; ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສຖາມພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີພາກັນນັ່ງປະຊຸມສົນທະນາເລື່ອງຫຍັງກັນຢູ່, ແລະ ເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກເທີສົນທະນາຄ້າງໄວ້?' ເມື່ອຕຣັສຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ໃນທີ່ນີ້ ເມື່ອລ່ວງເຂົ້າເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ພວກຂ້ານ້ອຍຕື່ນນອນແລ້ວ ໄດ້ມາປະຊຸມນັ່ງຮ່ວມກັນ ຢູ່ທີ່ສາລາກົມນີ້ ການສົນທະນາທັມນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນເລື່ອງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນເລີຍ, ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຊາບຄວາມແຕກຕ່າງແຫ່ງອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຢ່າງທະລຸປຸໂປ່ງ. ດ້ວຍວ່າ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກນີ້ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ" ດັ່ງນີ້. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ນີ້ຄືເລື່ອງທີ່ພວກຂ້ານ້ອຍສົນທະນາຄ້າງໄວ້, ພໍດີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາເຖິງ'.

---

๕. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อาฆาโต น อปฺปจฺจโย น เจตโส อนภิรทฺธิ กรณียา. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ กุปิตา วา อนตฺตมนา วา, อปิ นุ ตุมฺเห ปเรสํ สุภาสิตํ ทุพฺภาสิตํ อาชาเนยฺยาถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ อภูตํ อภูตโต นิพฺเพเฐตพฺพํ – ‘อิติเปตํ อภูตํ, อิติเปตํ อตจฺฉํ, นตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, น จ ปเนตํ อมฺเหสุ สํวิชฺชตี’ติ.

໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ພວກເທີບໍ່ຄວນມີຄວາມຜູກໂກດ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມບໍ່ພໍໃຈ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມຂຸ່ນເຄືອງໃຈໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີໂກດເຄືອງ ຫຼື ບໍ່ພໍໃຈໃນການຕิຕຽນນັ້ນ, ຄວາມໂກດເຄືອງນັ້ນກໍຈະກາຍເປັນອັນຕະລາຍແກ່ພວກເທີເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີໂກດເຄືອງ ຫຼື ບໍ່ພໍໃຈ, ພວກເທີຈະຮູ້ໄດ້ບໍວ່າ ຄຳເວົ້າຂອງຄົນອື່ນນັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ດີ ຫຼື ບໍ່ດີ? 'ບໍ່ຮູ້ເລີຍ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ໃນການຕิຕຽນນັ້ນ ພວກເທີຄວນຊີ້ແຈງສິ່ງທີ່ບໍ່ຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າບໍ່ຈິງວ່າ: "ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຈິງ, ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ເລື່ອງນີ້ບໍ່ມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍ, ແລະ ເລື່ອງນີ້ບໍ່ປາກົດມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍເລີຍ".

---

๖. ‘‘มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ น อานนฺโท น โสมนสฺสํ น เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ กรณียํ. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร เจ ตุมฺเห อสฺสถ อานนฺทิโน สุมนา อุปฺปิลาวิตา ตุมฺหํ เยวสฺส เตน อนฺตราโย. มมํ วา, ภิกฺขเว, ปเร วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ธมฺมสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, สงฺฆสฺส วา วณฺณํ ภาเสยฺยุํ, ตตฺร ตุมฺเหหิ ภูตํ ภูตโต ปฏิชานิตพฺพํ – ‘อิติเปตํ ภูตํ, อิติเปตํ ตจฺฉํ, อตฺถิ เจตํ อมฺเหสุ, สํวิชฺชติ จ ปเนตํ อมฺเหสู’ติ.

໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ພວກເທີບໍ່ຄວນມີຄວາມເພີດເພີນ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມດີໃຈ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມຟູໃຈໃນຄຳສັນເສີນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີເພີດເພີນ, ດີໃຈ ແລະ ຟູໃຈ, ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນກໍຈະກາຍເປັນອັນຕະລາຍແກ່ພວກເທີເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ໃນການສັນເສີນນັ້ນ ພວກເທີຄວນຍອມຮັບສິ່ງທີ່ຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າຈິງວ່າ: "ເລື່ອງນີ້ຈິງ, ເລື່ອງນີ້ຖືກຕ້ອງ, ເລື່ອງນີ້ມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍ, ແລະ ເລື່ອງນີ້ປາກົດມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍແທ້ໆ".

---

จูฬสีลํ

ຈູລະສີລ

---

๗. ‘‘อปฺปมตฺตกํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย. กตมญฺจ ตํ, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย?

໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳສັນເສີນທີ່ປຸຖຸຊົນກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດນັ້ນ ເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ, ເປັນເລື່ອງຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງເລື່ອງສີລເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳສັນເສີນທີ່ປຸຖຸຊົນກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດນັ້ນ ເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ, ເປັນເລື່ອງຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງເລື່ອງສີລເທົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຫຍັງແດ່?

---

๘. ‘‘‘ปาณาติปาตํ [Pg.4] ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม นิหิตทณฺโฑ, นิหิตสตฺโถ, ลชฺชี, ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໘. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການຂ້າສັດ ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ, ຊົງວາງທ່ອນໄມ້, ຊົງວາງສັດຕຣາວຸດ, ມີຄວາມລະອາຍ, ມີຄວາມເອັນດູ, ມີຄວາມກະລຸນາ ຫວັງປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງຢູ່' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘‘อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรตี’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ເວັ້ນຂາດຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ຊົງຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງໃຫ້, ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງໃຫ້, ບໍ່ເປັນຄົນຂີ້ລັກ, ມີຕົນອັນສະອາດຢູ່' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี สมโณ โคตโม อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະພຶດຕິກຳອັນບໍ່ແມ່ນພຣົມມະຈັນ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ, ປະພຶດຫ່າງໄກ, ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນທັມອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๙. ‘‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺสา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໙. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການເວົ້າຕົວະ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວົ້າແຕ່ຄຳຈິງ, ດຳຣົງຄຳສັດ, ມີຄຳເວົ້າເປັນຫຼັກຖານ, ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້, ບໍ່ຫຼອກລວງໂລກ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย, อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳສໍ້ສຽດ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳສໍ້ສຽດ, ຟັງຄວາມຂ້າງນີ້ແລ້ວບໍ່ໄປບອກຂ້າງນັ້ນ ເພື່ອທຳລາຍຄົນຂ້າງນີ້, ຫຼື ຟັງຄວາມຂ້າງນັ້ນແລ້ວບໍ່ມາບອກຂ້າງນີ້ ເພື່ອທຳລາຍຄົນຂ້າງນັ້ນ; ຊົງສະໝານຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ, ສົ່ງເສີມຄົນທີ່ພ້ອມພຽງກັນ, ຍິນດີໃນຄວາມພ້ອມພຽງ, ເພີດເພີນໃນຄວາມພ້ອມພຽງ, ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ສ້າງຄວາມພ້ອມພຽງ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม, ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳຫຍາບຊ້າ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳຫຍາບຊ້າ, ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີໂທດ, ສະບາຍຫູ, ເປັນທີ່ຮັກ, ຈັບໃຈ, ເປັນຄຳເວົ້າຂອງຊາວເມືອງ, ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ, ເປັນທີ່ຊອບໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิต’นฺติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້, ກ່າວຖືກກາລະເທສະ, ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ, ກ່າວອີງປະໂຫຍດ, ກ່າວອີງທັມ, ກ່າວອີງວິນັຍ, ກ່າວຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ມີບ່ອນອ້າງອີງ, ມີຂອບເຂດ, ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ຕາມກາລະເວລາອັນຄວນ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๑๐. ‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา [Pg.5] ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว…เป….

໑໐. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມ ແລະ ພູຕະຄາມ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້...

---

‘‘‘เอกภตฺติโก สมโณ โคตโม รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງສັນເຂົ້າພຽງຄາບດຽວ, ເວັ້ນການສັນໃນເວລາກາງຄືນ, ເວັ້ນຂາດຈາກການສັນໃນເວລາວິກາລ'...

---

นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຟ້ອນຮຳ, ການຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ ແລະ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ'...

---

มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທັດຊົງດອກໄມ້, ການລູບໄລ້ຂອງຫອມ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງກາຍ'...

---

อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່'...

---

ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບເງິນ ແລະ ຄຳ'...

---

อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບເຂົ້າເປືອກ'...

---

อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຊີ້ນດິບ'...

---

อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສະຕຣີ ແລະ ກຸມານີ'...

---

ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຂ້າທາດຍິງແລະຂ້າທາດຊາຍ...

---

อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບແບ້ແລະແກະ...

---

กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບໄກ່ແລະໝູ...

---

หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຊ້າງ, ງົວ, ມ້າ ແລະລໍ...

---

เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບນາແລະທີ່ດິນ...

---

ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການປະກອບຕົນໃນການເປັນທູດ ແລະການຮັບໃຊ້ສົ່ງຂ່າວ...

---

กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຊື້ແລະການຂາຍ...

---

ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການໂກງດ້ວຍຕາຊັ່ງ, ການໂກງດ້ວຍເຄື່ອງເງິນ ແລະການໂກງດ້ວຍເຄື່ອງຕວງ...

---

อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສິນບົນ, ການຫຼອກລວງ, ການຄົດໂກງ ແລະການຕະລົບຕະແລງ...

---

เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຕັດ (ອະໄວຍະວະ), ການຂ້າ, ການຈອງຈຳ, ການຕີຊີງວິ່ງໄລ່, ການປຸ້ນສະດົມ ແລະການຂົ່ມຂູ່ກັນໂຊກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.

---

จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ຈູລະສີລ.

---

มชฺฌิมสีลํ

ມັດຊິມະສີລ

---

๑๑. ‘‘‘ยถา [Pg.6] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ ; อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການທຳລາຍພືດຄາມແລະພູດຄາມ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ພືດເກີດຈາກຮາກ, ພືດເກີດຈາກລຳຕົ້ນ, ພືດເກີດຈາກຂໍ້, ພືດເກີດຈາກຍອດ, ແລະພືດເກີດຈາກແກ່ນ ເປັນທີຫ້າ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທຳລາຍພືດຄາມແລະພູດຄາມ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການສະສົມເຂົ້າ, การສະສົມນ້ຳ, ການສະສົມຜ້າ, ການສະສົມຍານພາຫະນະ, ການສະສົມທີ່ນອນ, ການສະສົມເຄື່ອງຫອມ, ແລະການສະສົມອາມິດ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໓. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການเບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຟ້ອນ, ການຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ, ການສະແດງມະໂຫຣະສົບ, ການເລົ່ານິທານ, ການຕົບມື, ການບັນເລງເພງເວຕານ, ການຕີກອງຮູບໝໍ້, ການສະແດງລະຄອນສະໜາມ, ການຫຼິ້ນສະແດງກົນຂອງຄົນຈັນທານ, ການຫຼິ້ນໄມ້ໄຜ່, ການຫຼິ້ນລ້າງກະດູກ, ການຊົນຊ້າງ, ການຊົນມ້າ, ການຊົນຄວາຍ, ການຊົນງົວ, ການຊົນແບ້, ການຊົນແກະ, ການຕີໄກ່, ການຕີນົກຄຸ້ມ, ການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ, ການຊົກມວຍ, ການປ້ຳມວຍປ້ຳ, ການຮົບຈຳລອງ, ການກວດພົນ, ການຈັດຂະບວນທັບ, ແລະການເບິ່ງຂະບວນທະຫານ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๔. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ [Pg.7] วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໔. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກແປດຕາ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກສິບຕາ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກກາງອາກາດ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກຍ້າຍຕາ, ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກສະກາ, ການຫຼິ້ນทອດລູກເຫຼັກ, ການຫຼິ້ນຕີໄມ້, ການຫຼິ້ນຂຽນຮູບດ້ວຍມື, ການຫຼິ້ນໝາກສະບ້າ, ການຫຼິ້ນເປົ່າປີ່ໃບລານ, ການຫຼິ້ນໄຖນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນຕີລັງກາ, ການຫຼິ້ນກັງຫັນໃບລານ, ການຫຼິ້ນຕວງຊາຍ, ການຫຼິ້ນລົດນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນທະນູນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນທາຍຕົວອັກສອນ, ການຫຼິ້ນທາຍໃຈ, ແລະການຫຼິ້ນຮຽນແບບຄົນພິການ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ຕັ່ງຍາວມີເທົ້າເກີນກຳນົດ, ຕັ່ງມີຮູບສັດຮ້າຍຢູ່ທີ່ເທົ້າ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະຍາວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີລວດລາຍ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະສີຂາວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີດອກ, ເຄື່ອງລາດຍັດນຸ່ນ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຮູບສັດຕ່າງໆ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຂົນສອງດ້ານ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຂົນດ້ານດຽວ, ເຄື່ອງລາດປັກດ້ວຍຄຳແລະແກ້ວ, ເຄື່ອງລາດໄໝປັກແກ້ວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະຂະໜາດໃຫຍ່, ເຄື່ອງລາດຫຼັງຊ້າງ, ເຄື່ອງລາດຫຼັງມ້າ, ເຄື່ອງລາດຫຼັງລົດ, ເຄື່ອງລາດເຮັດດ້ວຍໜັງເສືອ, ເຄື່ອງລາດເຮັດດ້ວຍໜັງສະມັນຢ່າງດີ, ເຄື່ອງລາດມີເພດານສີແດງ, ແລະທີ່ນອນມີໝອນໜູນຫົວແລະໝອນໜູນເທົ້າສີແດງທັງສອງດ້ານ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການປະດັບປະດາແລະຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການທາຕົວດ້ວຍແປ້ງຫອມ, ການນວດ, ການອາບນ້ຳຫອມ, ການບີບນວດເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອໃຫຍ່, ການເບິ່ງແວ່ນ, ການທາຕາ, ການທັດດອກໄມ້, ການທາເຄື່ອງຫອມ, ການທາໃບໜ້າ, ການພອກໜ້າ, ການໃສ່ກຳໄລຂໍ່ມື, ການມັດຈຸກ, ການຖືໄມ້ເທົ້າປະດັບ, ການຖືຫຼອດຢາປະດັບ, ການຖືດາບ, ການຖືຮົ່ມ, ການໃສ່ເກີບມີລວດລາຍ, ການພັນຜ້າໂພກຫົວ, ການປະດັບປິ່ນປັກຜົມ, การຖືພັດຫາງຈາມະລີ, ແລະການນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວທີ່ມີຊາຍຍາວ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການປະດັບປະດາແລະຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ເລື່ອງພຣະລາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເலື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງເຄື່ອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງຫຼວງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດເຕັດ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ແລະເລື່ອງຄວາມຈະເລີນແລະຄວາມເສື່ອມ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๘. ‘‘‘ยถา [Pg.8] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเรวจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉาวจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າໂຕ້ຖຽງກັນ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ‘ທ່ານບໍ່ຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້, ຂ້ອຍຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້’, ‘ທ່ານຈະຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ?’, ‘ທ່ານປະຕິບັດຜິດ, ຂ້ອຍປະຕິບັດຖືກ’, ‘ຄຳເວົ້າຂອງຂ້ອຍມີປະໂຫຍດ, ຄຳເວົ້າຂອງທ່ານບໍ່ມີປະໂຫຍດ’, ‘ທ່ານເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າກ່ອນໄວ້ຫຼັງ, ເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າຫຼັງໄວ້ກ່ອນ’, ‘ສິ່ງທີ່ທ່ານສຶກສາຮຽນຮູ້ມາເປັນເວລາດົນນັ້ນ ຖືກຫັກລ້າງແລ້ວ’, ‘ຂ້ອຍຈັບຜິດຄຳເວົ້າຂອງທ່ານໄດ້ແລ້ວ, ທ່ານຖືກຜາບແລ້ວ’, ‘ຈົ່ງໄປຫາທາງແກ້ໄຂຄຳເວົ້າຂອງຕົນເອງສາ, ຫຼື ຖ້າສາມາດ ກໍຈົ່ງແກ້ໄຂໃຫ້ໄດ້ໃນຕອນນີ້’; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າໂຕ້ຖຽງກັນ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๑๙. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ ‘‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໑໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຮັບໃຊ້ເປັນທູດແລະສົ່ງຂ່າວ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຮັບໃຊ້ພຣະລາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ກະສັດ, ພຣາມ, ຄະຫະບໍດີ, ແລະພຣະກຸມານ ໂດຍຮັບຄຳສັ່ງວ່າ ‘ຈົ່ງໄປທີ່ນີ້, ຈົ່ງມາຈາກທີ່ນັ້ນ, ຈົ່ງຖືເອົາສິ່ງນີ້ໄປ, ຈົ່ງນຳເອົາສິ່ງນັ້ນມາຈາກທີ່ນັ້ນ’; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບໃຊ້ເປັນທູດແລະສົ່ງຂ່າວ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๒๐. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ, ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ, ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ, ເວົ້າປະຈົບ, ເວົ້າໃບ້, ເວົ້າບີບບັງຄັບ, ແລະສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼອກລວງແລະການປະຈົບ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ມັດຊິມະສີລ.

---

มหาสีลํ

ມະຫາສີລ

---

๒๑. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.9], เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ຕຳລາທາຍອະໄວຍະວະ, ຕຳລາທາຍນິມິດ, ຕຳລາທາຍຟ້າຜ່າ, ຕຳລາທາຍຝັນ, ຕຳລາທາຍລັກສະນະ, ຕຳລາທາຍໜູກັດຜ້າ, ການບູຊາໄຟ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຈອງ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍແກບ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຮຳ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເມັດເຂົ້າ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເນີຍໃສ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍນ້ຳມັນ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາກ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເລືອດ, ວິຊາທາຍລັກສະນະຂໍ້ສອກແລະຂໍ້ຕີນ, ວິຊາດູພູມິສະຖານ, ວິຊາການເມືອງ, ວິຊາທຳພິທີສະເດาະເຄາະ, ວິຊາປາບຜີ, ວິຊາຮຽນໃນເຮືອນດິນ, ວິຊາໝໍງູ, ວິຊາແກ້ພິດ, ວິຊາໝໍແມງງອດ, ວິຊາໝໍໜູ, ວິຊາທາຍສຽງນົກ, ວິຊາທາຍສຽງກາ, ວິຊາທາຍອາຍຸ, ວິຊາປ້ອງກັນລູກສອນ, ແລະວິຊາຟັງສຽງສັດ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๒๒. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกาลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການທາຍລັກສະນະແກ້ວມະນີ, ການທາຍລັກສະນະຜ້າ, ການທາຍລັກສະນະໄມ້ເທົ້າ, ການທາຍລັກສະນະສັດຕຣາ, ການທາຍລັກສະນະດາບ, ການທາຍລັກສະນະສອນ, ການທາຍລັກສະນະທະນູ, ການທາຍລັກສະນະອາວຸດ, ການທາຍລັກສະນະສະຕີ, ການທາຍລັກສະນະບຸຣຸດ, ການທາຍລັກສະນະກຸມານ, ການທາຍລັກສະນະກຸມານີ, ການທາຍລັກສະນະທາດຊາຍ, ການທາຍລັກສະນະທາດຍິງ, ການທາຍລັກສະນະຊ້າງ, ການທາຍລັກສະນະມ້າ, ການທາຍລັກສະນະຄວາຍ, ການທາຍລັກສະນະງົວເຖິກ, ການທາຍລັກສະນະງົວ, ການທາຍລັກສະນະແບ້, ການທາຍລັກສະນະແກະ, ການທາຍລັກສະນະໄກ່, ການທາຍລັກສະນະນົກຄຸ້ມ, ການທາຍລັກສະນະແލນ, ການທາຍລັກສະນະຍອດຫຼັງຄາ (ຫຼື ຕຸ້ມຫູ), ການທາຍລັກສະນະເຕົ່າ, ແລະ... ການທາຍລັກສະນະເນື້ອ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

---

๒๓. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໓. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ ພຣະລາຊາຈັກສະເດັດອອກ, ພຣະລາຊາຈັກບໍ່ສະເດັດອອກ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກເຂົ້າປະຊິດ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກຖອຍໜີ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກເຂົ້າປະຊິດ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກຖອຍໜີ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກປະລາໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກປະລາໄຊ, ພຣະລາຊາພະອົງນີ້ຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພະອົງນີ້ຈັກປະລາໄຊ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๒๔. ‘‘‘ยถา [Pg.10] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໔. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ จັກມີຈັນທະຄາດ, ຈັກມີສຸຣິຍະຄາດ, ຈັກມີດາວນັກຂັດຕະຄາດ, ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກເດີນຖືກທາງ, ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກເດີນຜິດທາງ, ດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກເດີນຖືກທາງ, ດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກເດີນຜິດທາງ, ຈັກມີອຸກກາບາດ, ຈັກມີໄຟໄໝ້ທິດ, ຈັກມີແຜ່ນດິນໄຫວ, ຈັກມີຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າ, ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກຂຶ້ນ ຈັກຕົກ ຈັກມົວໝອງ ຈັກຜ່ອງໃສ; ແລະທຳນາຍວ່າ ຈັນທະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ສຸຣິຍະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ດາວນັກຂັດຕະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຖືກທາງຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຜິດທາງຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຖືກທາງຂອງດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຜິດທາງຂອງດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ອຸກກາບາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ໄຟໄໝ້ທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ແຜ່ນດິນໄຫວຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການຂຶ້ນ ການຕົກ ການມົວໝອງ ການຜ່ອງໃສ ຂອງດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๒๕. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໕. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ ຝົນຈັກຕົກດີ, ຝົນຈັກແລ້ງ, ເຂົ້າປາອາຫານຈັກອຸດົມສົມບູນ, ເຂົ້າປາອາຫານຈັກຝືດເຄືອງ, ຈັກມີຄວາມສະຫງົບ, ຈັກມີໄພ, ຈັກມີໂຣກ, ຈັກບໍ່ມີໂຣກ; ຫຼືການນັບດ້ວຍນິ້ວມື, ການຄຳນວນ, ການຄິດໄລ່, ການແຕ່ງກາບກອນ, ຕຳລາໂລກາຍະຕະ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂาดຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๒๖. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.11], เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สํกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໖. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ການນຳເຈົ້າສາວມາ, ການສົ່ງເຈົ້າສາວໄປ, ການເຮັດໃຫ້ປອງດອງກັນ, ການເຮັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ການຮວບຮວມຊັບ, ການຫວ່ານຊັບ, ການເຮັດໃຫ້ມີສະເໜ່, ການເຮັດໃຫ້ເສື່ອມສະເໜ່, ການເຮັດໃຫ້ຄັນຄົງທີ່ (ປ້ອງກັນການຫຼຸລູກ), ການສະກົດລີ້ນ, ການສະກົດຄາງ, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບມື, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບຄາງ, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບຫູ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານແວ່ນ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຍິງສາວ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຄົນຮັບໃຊ້, ການບູຊາພຣະອາທິດ, ການບູຊາມະຫາພຣົມ, ການພົ່ນໄຟ, ການອັນເຊີນເທວີແຫ່ງໂຊກລາບ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

---

๒๗. ‘‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต สมโณ โคตโม’ติ – อิติ วา หิ, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

໒໗. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ການບົນບານ, ການແກ້ບົນ, ການຮຽນວິຊາຂັບໄລ່ຜີສາດ, ການຮຽນວິຊາປ້ອງກັນຕົວໃນເຮືອນດິນ, ການເຮັດໃຫ້ມີກຳລັງທາງເພດ, ການເຮັດໃຫ້ເຊື່ອມສະມັດຖະພາບທາງເພດ, ການດູພື້ນທີ່ປຸກສ້າງ, ການເຮັດພິທີກຳໃນພື້ນທີ່ປຸກສ້າງ, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳມົນ, ການບູຊາໄຟ, ການເຮັດໃຫ້ຮາກ, ການລະບາຍທ້ອງ, ການຖ່າຍຢາຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ການຖ່າຍຢາລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ການຖ່າຍຢາແກ້ປວດຫົວ, ການປຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການປຸງຢາຢອດຕາຊະນິດຮ້ອນ, ການປຸງຢາຢອດຕາຊະນິດເຢັນ, ການຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດບາດແຜ, ການຮັກສາເດັກນ້ອຍ, ການປຸງຢາສະໝຸນໄພຈາກຮາກໄມ້, ການແຕ່ງຢາແລະການຖອນຢາ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

---

‘‘อิทํ โข, ภิกฺขเว, อปฺปมตฺตกํ โอรมตฺตกํ สีลมตฺตกํ, เยน ปุถุชฺชโน ตถาคตสฺส วณฺณํ วทมาโน วเทยฺย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລເປັນຄຸນພຽງເລັກນ້ອຍ, ເປັນຄຸນຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງສີລຂັ້ນພື້ນຖານ ທີ່ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວ.

---

มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ມະຫາສີລ.

---

ปุพฺพนฺตกปฺปิกา

ພວກກຳນົດອະດີດຕະການ

---

๒๘. ‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, อญฺเญว ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ. กตเม จ เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ?

໒໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍັງມີທັມມະເຫຼົ່າອື່ນອີກ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ, ເຫັນໄດ້ຍາກ, ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ, ເປັນທັມສະຫງົບ, ປະນີດ, ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ, ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ, ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ໄດ້, ທີ່ພຣະຕະຖาຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ, ເຫັນໄດ້ຍາກ, ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ, ເປັນທັມສະຫງົບ, ປະນີດ, ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ, ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ, ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ໄດ້, ທີ່ພຣະຕະຖาຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?

---

๒๙. ‘‘สนฺติ[Pg.12], ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน, ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ?

໒໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນຜູ້ກຳນົດອະດີດຕະການ, ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດຕະການ, ອາໄສອະດີດຕະການແລ້ວ ກ່າວສະແດງທິດສະດີຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ກຳນົດອະດີດຕະການ, ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດຕະການ, ອາໄສອະດີດຕະການແລ້ວ ກ່າວສະແດງທິດສະດີຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການນັ້ນ?

---

สสฺสตวาโท

ສັສສະຕະວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າທຸກສິ່ງທ່ຽງແທ້)

---

๓๐. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา, สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

໓໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນສັສສະຕະວາດ, ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນສັສສະຕະວາດ, ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການນັ້ນ?

---

๓๑. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ( ) อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

໓໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ, ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ແລ້ວບັນລຸເຈໂຕສະມາທິເຫັນປານນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ ໑ ຊາດແດ່, ໒ ຊາດແດ່, ໓ ຊາດແດ່, ໔ ຊາດແດ່, ໕ ຊາດແດ່, ໑໐ ຊາດແດ່, ໒໐ ຊາດແດ່, ໓໐ ຊາດແດ່, ໔໐ ຊາດແດ່, ໕໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐ ຊາດແດ່, ໑,໐໐໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐,໐໐໐ ຊາດແດ່, ຫຼາຍຮ້ອຍຊາດແດ່, ຫຼາຍພັນຊາດແດ່, ຫຼາຍແສນຊາດແດ່ ວ່າ: 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜิວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້' ດັ່ງນີ້. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງສະຖານທີ່ຢ່າງນີ້.

---

‘‘โส เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย [Pg.13] อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนกานิปิ ชาติสตานิ อเนกานิปิ ชาติสหสฺสานิ อเนกานิปิ ชาติสตสหสฺสานิ – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ຄົງທີ່, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ, ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ, ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ຄົງຢູ່ສະເໝີກໍມີຢູ່ແທ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ, ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ແລ້ວບັນລຸເຈໂຕສະມາທິເຫັນປານນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ ໑ ຊາດແດ່, ໒ ຊາດແດ່, ໓ ຊາດແດ່, ໔ ຊາດແດ່, ໕ ຊາດແດ່, ໑໐ ຊາດແດ່, ໒໐ ຊາດແດ່, ໓໐ ຊາດແດ່, ໔໐ ຊາດແດ່, ໕໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐ ຊາດແດ່, ໑,໐໐໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐,໐໐໐ ຊາດແດ່, ຫຼາຍຮ້ອຍຊາດແດ່, ຫຼາຍພັນຊາດແດ່, ຫຼາຍແສນຊາດແດ່ ວ່າ: ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້ ດັ່ງນີ້. ເຮົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງສະຖານທີ່ຢ່າງນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ວ່າ: ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ຄົງທີ່, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ, ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ, ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ຄົງຢູ່ສະເໝີກໍມີຢູ່ແທ້ ດັ່ງນີ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີ ໑ ເຊິ່ງສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນສັສສະຕະວາດ ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້.

---

๓๒. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

໓໒. ໃນວາລະທີສອງ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ (ສັສສະຕະວາດະ) ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ໜຶ່ງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສອງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຫ້າສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງอຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

‘‘โส [Pg.14] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏํ ทฺเวปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตีณิปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาริปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ปญฺจปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ. อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

ເຂົາຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ໜຶ່ງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສອງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຫ້າສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຮົາລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ຂໍ້ນີ້ວ່າ "ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ"'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

---

๓๓. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

໓໓. ໃນວາລະທີສາມ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຊາວສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

‘‘โส [Pg.15] เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสมํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. เสยฺยถิทํ – ทสปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ วีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ ตึสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ จตฺตาลีสมฺปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏานิ – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ ‘‘ยถา สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต, เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

ເຂົາຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຊາວສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຮົາລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ຂໍ້ນີ້ວ່າ "ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ"'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

---

๓๔. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี, โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ เอวมาห – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ วญฺโฌ กูฏฏฺโฐ เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิโต; เต จ สตฺตา สนฺธาวนฺติ สํสรนฺติ จวนฺติ อุปปชฺชนฺติ, อตฺถิตฺเวว สสฺสติสม’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

໓໔. ໃນວາລະທີສີ່, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນນັກຕັກກະ ເປັນນັກວິມັງສາ ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນເອງ ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຄາດຄະເນແລະການໄຕ່ຕອງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

---

๓๕. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

໓໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາandໂລກວ່າທ່ຽງ, ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍປະການໃດປະການໜຶ່ງໃນ ໔ ປະການນີ້; ນອກເໜືອຈາກນີ້ໄປແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ.

---

๓๖. ‘‘ตยิทํ[Pg.16], ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ, ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ; ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

໓໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນີ້ວ່າ 'ທິຖິຖານເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູກຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນັ້ນ', ແລະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ທັງຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ; ແຕ່ຕຖາຄົດບໍ່ໄດ້ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ແຈ້ງນັ້ນ, ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຕຖາຄົດກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດໄດ້ສະເພາະຕົນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຄວາມດັບໄປ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

---

๓๗. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໓໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ເປັນທັມສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຕັກກະ ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດຈະພຶງຮູ້ແຈ້ງ, ເຊິ່ງຕຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດ, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຫວັງຈະກ່າວຊົມເຊີຍຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວເຖິງ.

---

ปฐมภาณวาโร.

ປະຖົມພາສະວານ.

---

เอกจฺจสสฺสตวาโท

ເອກັຈຈະສັສສະຕະວາດະ.

---

๓๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

໓໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ?

---

๓๙. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก สํวฏฺฏติ. สํวฏฺฏมาเน โลเก เยภุยฺเยน สตฺตา อาภสฺสรสํวตฺตนิกา โหนฺติ. เต ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

໓໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະໄໝ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ເມື່ອລ່ວງກາລະນານໄປ ໂລກນີ້ຍ່ອມພິນາດ. ເມື່ອໂລກກຳລັງພິນາດຢູ່, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມໄປເກີດໃນຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

---

๔๐. ‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย, ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน อยํ โลโก วิวฏฺฏติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ ปาตุภวติ. อถ โข อญฺญตโร สตฺโต อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชติ. โส [Pg.17] ตตฺถ โหติ มโนมโย ปีติภกฺโข สยํปโภ อนฺตลิกฺขจโร สุภฏฺฐายี, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐติ.

໔໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະໄໝ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ເມື່ອລ່ວງກາລະນານໄປ ໂລກນີ້ຍ່ອມຈະເລີນຂຶ້ນ. ເມື່ອໂລກກຳລັງຈະເລີນຂຶ້ນຢູ່, ວິມານພຣົມອັນວ່າງເປົ່າຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ, ສັດບາງຕົນ ເພາະສິ້ນອາຍຸຫຼືສິ້ນບຸນ ຍ່ອມຈຸຕິຈາກຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ ແລ້ວມາເກີດໃນວິມານພຣົມອັນວ່າງເປົ່ານັ້ນ. ສັດຕົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍใจ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

---

๔๑. ‘‘ตสฺส ตตฺถ เอกกสฺส ทีฆรตฺตํ นิวุสิตตฺตา อนภิรติ ปริตสฺสนา อุปปชฺชติ – ‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’นฺติ. อถ อญฺเญปิ สตฺตา อายุกฺขยา วา ปุญฺญกฺขยา วา อาภสฺสรกายา จวิตฺวา พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชนฺติ ตสฺส สตฺตสฺส สหพฺยตํ. เตปิ ตตฺถ โหนฺติ มโนมยา ปีติภกฺขา สยํปภา อนฺตลิกฺขจรา สุภฏฺฐายิโน, จิรํ ทีฆมทฺธานํ ติฏฺฐนฺติ.

໔໑. ເພາະສັດຕົນນັ້ນອາໄສຢູ່ໃນວິມານນັ້ນແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວຕະຫຼອດກາລະນານ ຈຶ່ງເກີດຄວາມບໍ່ຍິນດີແລະເກີດຄວາມກະວົນກະວາຍໃຈຂຶ້ນວ່າ 'ໂອ້ໜໍ, ເຮັດແນວໃດສັດອື່ນໆ ຈະພຶງມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແດ່ໜໍ'. ຕໍ່ມາ, ສັດອື່ນໆ ເພາະສິ້ນອາຍຸຫຼືສິ້ນບຸນ ຍ່ອມຈຸຕິຈາກຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ ແລ້ວມາເກີດໃນວິມານພຣົມ ເພື່ອເປັນສະຫາຍຮ່ວມກັບສັດຕົນນັ້ນ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

---

๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหมสฺมิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. มยา อิเม สตฺตา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? มมญฺหิ ปุพฺเพ เอตทโหสิ – ‘‘อโห วต อญฺเญปิ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺเฉยฺยุ’’นฺติ. อิติ มม จ มโนปณิธิ, อิเม จ สตฺตา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ.

໔໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ, ສັດຕົນທີ່ມາເກີດກ່ອນໝູ່ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄືພຣົມ, ເປັນມະຫາພຣົມ, ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້, ເປັນຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ, ເປັນຜູ້ມີອຳນາດ, ເປັນເຈົ້າ, ເປັນຜູ້ສ້າງ, ເປັນຜູ້ເນລະມິດ, ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ, ເປັນຜູ້ຈັດແຈງ, ເປັນຜູ້ຊຳນານ, ເປັນບິດາແຫ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ. ສັດເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຮົາເນລະມິດຂຶ້ນມາ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ແຕ່ກ່ອນເຮົາໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ, ເຮັດແນວໃດສັດອື່ນໆ ຈະພຶງມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແດ່ໜໍ". ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງເຮົາເປັນຢ່າງນີ້, ແລະສັດເຫຼົ່ານີ້ກໍໄດ້ມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແລ້ວ'.

---

‘‘เยปิ เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เตสมฺปิ เอวํ โหติ – ‘อยํ โข ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ. อิมินา มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมญฺหิ มยํ อทฺทสาม อิธ ปฐมํ อุปปนฺนํ, มยํ ปนมฺห ปจฺฉา อุปปนฺนา’ติ.

“ແມ່ນແຕ່ພວກສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ກໍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ຈະເລີນນີ້ແລ້ວເປັນພຣະພົມ ເປັນມະຫາພົມ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ ຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ກຳນົດ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ. ພວກຂ້ອຍຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນີ້ເນລະມິດຂຶ້ນມາ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າພວກຂ້ອຍໄດ້ເຫັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນກ່ອນໃນທີ່ນີ້, ສ່ວນພວກຂ້ອຍບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ’.”

---

๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โย โส สตฺโต ปฐมํ อุปปนฺโน, โส ทีฆายุกตโร จ โหติ วณฺณวนฺตตโร จ มเหสกฺขตโร จ. เย ปน เต สตฺตา ปจฺฉา อุปปนฺนา, เต อปฺปายุกตรา จ โหนฺติ ทุพฺพณฺณตรา จ อปฺเปสกฺขตรา จ.

໔໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ຍ່ອມມີອາຍຸຍືນກວ່າ ມີຜິວພັນງົດງາມກວ່າ ແລະມີສັກດາອານຸພາບຫຼາຍກວ່າ. ສ່ວນພວກສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຍ່ອມມີອາຍຸສັ້ນກວ່າ ມີຜິວພັນຊົ່ວກວ່າ ແລະມີສັກດາອານຸພາບນ້ອຍກວ່າ.”

---

๔๔. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน [Pg.18] อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

໔໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

---

‘‘โส เอวมาห – ‘โย โข โส ภวํ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ, เยน มยํ โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, โส นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา เตน โภตา พฺรหฺมุนา นิมฺมิตา, เต มยํ อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນໃດ ເປັນມະຫາພົມ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ ຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ກຳນົດ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ ພວກຂ້ອຍຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເນລະມິດຂຶ້ນມາ ທ່ານພຣະພົມນັ້ນເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເນລະມິດຂຶ້ນມາ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີໜຶ່ງ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງ... ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

---

๔๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, ขิฑฺฑาปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

໔໕. “ໃນຖານະທີສອງ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຂິທທາປະໂທສິກະ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນກໍຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິຫຼົງລືມ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ.”

---

๔๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

໔໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

---

‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหรนฺติ. เตสํ น อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ น สมฺมุสฺสติ. สติยา [Pg.19] อสมฺโมสา เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ; นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา ขิฑฺฑาปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนา วิหริมฺหา. เตสํ โน อติเวลํ หสฺสขิฑฺฑารติธมฺมสมาปนฺนานํ วิหรตํ สติ สมฺมุสฺสติ. สติยา สมฺโมสา เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເທວະດາຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນພວກຂິທທາປະໂທສິກະ ຍ່ອມບໍ່ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອບໍ່ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິບໍ່ຫຼົງລືມ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ເປັນພວກຂິທທາປະໂທສິກະ ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງພວກຂ້ອຍກໍຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິຫຼົງລືມ ພວກຂ້ອຍຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

---

๔๗. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? สนฺติ, ภิกฺขเว, มโนปโทสิกา นาม เทวา, เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ.

໔໗. “ໃນຖານະທີສາມ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາandໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະໂນປະໂທສິກະ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມັກເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍອິດເມື່ອຍ ມີຈິດອິດເມື່ອຍ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ.”

---

๔๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต ตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ.

໔໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

---

‘‘โส เอวมาห – ‘เย โข เต โภนฺโต เทวา น มโนปโทสิกา, เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺติ. เต นาติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ นปฺปทูเสนฺติ. เต อญฺญมญฺญํ อปฺปทุฏฺฐจิตฺตา อกิลนฺตกายา อกิลนฺตจิตฺตา. เต เทวา ตมฺหา กายา น จวนฺติ, นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสนฺติ. เย ปน มยํ อหุมฺหา มโนปโทสิกา, เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายิมฺหา. เต มยํ อติเวลํ อญฺญมญฺญํ อุปนิชฺฌายนฺตา อญฺญมญฺญมฺหิ จิตฺตานิ ปทูสิมฺหา, เต มยํ อญฺญมญฺญํ ปทุฏฺฐจิตฺตา กิลนฺตกายา กิลนฺตจิตฺตา. เอวํ มยํ ตมฺหา กายา จุตา อนิจฺจา อทฺธุวา อปฺปายุกา จวนธมฺมา อิตฺถตฺตํ อาคตา’ติ[Pg.20]. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເທວະດາຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນພວກມະໂນປະໂທສິກະ ຍ່ອມບໍ່ເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອບໍ່ເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍບໍ່ເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອບໍ່ມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍບໍ່ອິດເມື່ອຍ ມີຈິດບໍ່ອິດເມື່ອຍ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ເປັນພວກມະໂນປະໂທສິກະ ມັກເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍອິດເມື່ອຍ ມີຈິດອິດເມື່ອຍ ເພາະເຫດນັ້ນພວກຂ້ອຍຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

---

๔๙. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘ยํ โข อิทํ วุจฺจติ จกฺขุํ อิติปิ โสตํ อิติปิ ฆานํ อิติปิ ชิวฺหา อิติปิ กาโย อิติปิ, อยํ อตฺตา อนิจฺโจ อทฺธุโว อสสฺสโต วิปริณามธมฺโม. ยญฺจ โข อิทํ วุจฺจติ จิตฺตนฺติ วา มโนติ วา วิญฺญาณนฺติ วา อยํ อตฺตา นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสตี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

໔໙. “ໃນຖານະທີສີ່ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຄິດ ນັກວິໄຈ ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນ ທີ່ຄິດຄົ້ນດ້ວຍການຕຶກຕອງ ວິໄຈດ້ວຍການໄຂ້ເຂ່ຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ສິ່ງທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຕາແດ່ ຫູແດ່ ດັງແດ່ ລີ້ນແດ່ ກາຍແດ່ ນີ້ຄືອັດຕາອັນບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຍືນຍົງ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ. ສ່ວນສິ່ງທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຈິດແດ່ ໃຈແດ່ ວິນຍານແດ່ ນີ້ຄືອັດຕາອັນທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

---

๕๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

໕໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະໜຶ່ງໃນ 4 ປະການນີ້; ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ.”

---

๕๑. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

໕໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ: ‘ທິຖິຖານະເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບໜ້າຢ່າງນັ້ນ’. ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະເພາະຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຍຶດໝັ້ນລູບຄຳ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນລູບຄຳ ກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ທັງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.”

---

๕๒. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ [Pg.21] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໕໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືທຳທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍាក ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງການຕຶກຕອງ ລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດຈະເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວປະກາດ ທີ່ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຄວນຈະກ່າວ.”

---

อนฺตานนฺตวาโท

“ວາດະວ່າດ້ວຍໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ”

---

๕๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ?

໕໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ ຍ່ອມ... ບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການ?”

---

๕๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ.

໕໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.”

---

‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີໜຶ່ງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມ...

---

๕๕. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ.

໕໕. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘โส เอวมาห – ‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ[Pg.22], ยถาสมาหิเต จิตฺเต อนนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

---

๕๖. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรติ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี.

໕໖. ໃນວາລະທີສາມ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສความບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນເບື້ອງເທິງແລະເບື້ອງລຸ່ມ ແຕ່ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນແນວຂວາງ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘โส เอวมาห – ‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสามิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต อุทฺธมโธ อนฺตสญฺญี โลกสฺมึ วิหรามิ, ติริยํ อนนฺตสญฺญี. อิมินามหํ เอตํ ชานามิ – ยถา อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນເບື້ອງເທິງແລະເບື້ອງລຸ່ມ ແຕ່ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນແນວຂວາງ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

---

๕๗. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘เนวายํ โลโก อนฺตวา, น ปนานนฺโต. เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม’’ติ, เตสํ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนนฺโต อยํ โลโก อปริยนฺโต’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘อนฺตวา จ อยํ โลโก อนนฺโต จา’’ติ, เตสมฺปิ มุสา. เนวายํ โลโก อนฺตวา[Pg.23], น ปนานนฺโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ.

໕໗. ໃນວາລະທີສີ່ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຕັກກະ ເປັນນັກວິໄຈ. ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍການຄິດຄາດຄະເນ ແລະການໄຕ່ຕອງຄົ້ນຄວ້າຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ຈະວ່າ ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າของພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ໂລກນີ້ຈະວ່າ ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

---

๕๘. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

໕໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ, ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍປະການໃດປະການໜຶ່ງໃນບັນດາວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້; ນອກເໜືອຈາກນີ້ແລ້ວ ບໍ່ມີອີກ.

---

๕๙. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

໕໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນັ້ນພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ 'ຖານະແຫ່ງທິດຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນີ້ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນີ້'. ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ກໍບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ພຣະອົງກໍຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ທັງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຄວາມດັບໄປ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.

---

๖๐. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໖໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືທັມທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງການຄິດຄາດຄະເນ ລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງພຣະຕຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດ ທີ່ຜູ້ຫວັງຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ພຶງກ່າວເຖິງ.

---

อมราวิกฺเขปวาโท

ອະມະຣາວິກເຂປະວາດ

---

๖๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ?

໖໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ?

---

๖๒. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ [Pg.24] กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘อิทํ กุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตํ มมสฺส มุสา. ยํ มมสฺส มุสา, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส มุสาวาทภยา มุสาวาทปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

໖໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ'. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ. ຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ "ນີ້ເປັນກຸສົນ" ຫຼື "ນີ້ເປັນອະກຸສົນ" ຄຳພະຍາກອນນັ້ນກໍຈະເປັນເທັດແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນເທັດແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ'. ເຂົາເພາະຢ້ານຕໍ່ການກ່າວເທັດ ເພາະກຽດຊັງການກ່າວເທັດ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ, ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາວ່າ 'ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນີ້ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ความເຫັນວ່າ ຢ່າງອື່ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີໜຶ່ງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ.

---

๖๓. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต, ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ตตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา. ยตฺถ เม อสฺส ฉนฺโท วา ราโค วา โทโส วา ปฏิโฆ วา, ตํ มมสฺส อุปาทานํ. ยํ มมสฺส อุปาทานํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อุปาทานภยา อุปาทานปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา [Pg.25] ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

໖໓. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ'. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ. ຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ "ນີ້ເປັນກຸສົນ" ຫຼື "ນີ້ເປັນອະກຸສົນ" ໃນການພະຍາກອນນັ້ນ ເຮົາກໍຈະມີຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມຂັດເຄືອງ ຫຼືຄວາມກະທົບກະທັ່ງ. ຫາກເຮົາມີຄວາມພໍໃຈ ຄວາມกຳໜັດ ຄວາມຂັດເຄືອງ ຫຼືຄວາມກະທົບກະທັ່ງໃນສິ່ງໃດ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອຸປາດານແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນອຸປາດານແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ'. ເຂົາເພາະຢ້ານຕໍ່ອຸປາດານ ເພາະກຽດຊັງອຸປາດານ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ, ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາວ່າ 'ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນີ້ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງອື່ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ.

---

๖๔. ‘‘ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ‘อิทํ กุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ, ‘‘อิทํ อกุสล’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. อหญฺเจ โข ปน ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต ‘‘อิทํ กุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ, ‘‘อิทํ อกุสล’’นฺติ วา พฺยากเรยฺยํ. สนฺติ หิ โข สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา, เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ, เต มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ. เย มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ สมนุคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ, เตสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ. เยสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ, โส มมสฺส วิฆาโต. โย มมสฺส วิฆาโต, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. อิติ โส อนุโยคภยา อนุโยคปริเชคุจฺฉา เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ, น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ, ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘เอวนฺติปิ เม โน; ตถาติปิ เม โน; อญฺญถาติปิ เม โน; โนติปิ เม โน; โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

໖໔. ໃນວາລະທີສາມ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ' ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ກໍຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ຫຼືພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ກໍມີສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນບັນດິດ ມີປັນຍາລະອຽດອ່ອນ ເຄີຍໂຕ້ວາທະກັບຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ ຜູ້ມີສີມືຄືນາຍຂະນູຜູ້ຍິງຜົມຜ່າສ່ຽວ ຍ່ອມທ່ຽວທຳລາຍທິດຖິຂອງຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ ດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນເອງເໝືອນດັ່ງທຳລາຍໄດ້ທຸກຢ່າງ ພວກເຂົາຈະຖາມໄຖ່ ໄລ່ລຽງ ຊັກໄຊ້ເຮົາໃນບັນຫານັ້ນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມໄຖ່ ໄລ່ລຽງ ຊັກໄຊ້ເຮົາ ແລ້ວເຮົາບໍ່ສາມາດຕອບໃຫ້ສົມບູນໄດ້ ການທີ່ເຮົາຕອບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ຈະເປັນຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈແກ່ເຮົາ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈນັ້ນ ຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ' ຜູ້ນັ້ນເພາະຢ້ານການຊັກໄຊ້ ເພາະກຽດຊັງການຊັກໄຊ້ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດວ່າ 'ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

---

๖๕. ‘‘จตุตฺเถ จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา มนฺโท โหติ โมมูโห. โส มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ – ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เจ เม [Pg.26] อสฺส, ‘อตฺถิ ปโร โลโก’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. ‘นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… ‘อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา …เป… ‘นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… ‘อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เจ เม อสฺส, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ, ‘เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ.

໖໕. ໃນວາລະທີສີ່ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນຄົນເຂົາ ເປັນຄົນຫຼົງງົມງາຍ ຜູ້ນັ້ນເພາະຄວາມເຂົາ ເພາະຄວາມຫຼົງງົມງາຍ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດວ່າ 'ຖ້າທ່ານຖາມເຮົາວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ບໍ ຖ້າເຮົາເຫັນວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ ເຮົາກໍຈະພະຍາກອນແກ່ທ່ານວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ. ໂລກອື່ນບໍ່ມີບໍ... ໂລກອື່ນມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ໂລກອື່ນມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດບໍ່ມີບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວບໍ່ມີບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່ບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່ບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ ຖ້າທ່ານຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ ຖ້າເຮົາເຫັນວ່າ ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ເຮົາກໍຈະພະຍາກອນແກ່ທ່ານຢ່າງນັ້ນ ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

---

๖๖. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໖໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມກ່າວດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 4 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້... ດ້ວຍຄຸນນະທຳເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

---

อธิจฺจสมุปฺปนฺนวาโท

ອະທິດຈະສະມຸບປັນນະວາດ (ທິດຖິວ່າດ້ວຍສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເเองໂດຍບໍ່ມີເຫດ)

---

๖๗. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา [Pg.27] กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ?

໖໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການ?

---

๖๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, อสญฺญสตฺตา นาม เทวา. สญฺญุปฺปาทา จ ปน เต เทวา ตมฺหา กายา จวนฺติ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ, ยํ อญฺญตโร สตฺโต ตมฺหา กายา จวิตฺวา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ. อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน อาตปฺปมนฺวาย ปธานมนฺวาย อนุโยคมนฺวาย อปฺปมาทมนฺวาย สมฺมามนสิการมนฺวาย ตถารูปํ เจโตสมาธึ ผุสติ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต สญฺญุปฺปาทํ อนุสฺสรติ, ตโต ปรํ นานุสฺสรติ. โส เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อหญฺหิ ปุพฺเพ นาโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ อหุตฺวา สนฺตตาย ปริณโต’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

໖໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກທີ່ຊື່ວ່າ ອະສັນຍີສັດ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖານະນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ທີ່ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍານັ້ນໄດ້ ແຕ່ຍ່ອມລະນຶກໄປກວ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າແຕ່ກ່ອນເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ ແຕ່ບັດນີ້ເຮົາບໍ່ມີແລ້ວ ກໍກັບມີຂຶ້ນມາເພື່ອຄວາມເປັນຢູ່ຢ່າງແທ້ຈິງ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທຳອິດ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ.

---

๖๙. ‘‘ทุติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ตกฺกี โหติ วีมํสี. โส ตกฺกปริยาหตํ วีมํสานุจริตํ สยํปฏิภานํ เอวมาห – ‘อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ฐานํ, ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ.

໖໙. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຄິດ ເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າ. ຜູ້ນັ້ນກ່າວຕາມທີ່ຄິດໄດ້ ຕາມທີ່ຄົ້ນຄວ້າໄດ້ ຕາມປະຕິພານຂອງຕົນເອງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ.

---

๗๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໗໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍຖານະ 2 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 2 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້... ດ້ວຍຄຸນນະທຳເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

---

๗๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.28] วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตมารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

໗໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະດີດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະດີດ ດ້ວຍຖານະ 18 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະດີດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະດີດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມກ່າວດ້ວຍຖານະ 18 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 18 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້.

---

๗๒. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

໗໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຂໍ້ນັ້ນວ່າ 'ຖານະແຫ່ງທິດຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຖືໝັ້ນຢ່າງນັ້ນ ລູບຄຳຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມພາຍໜ້າຢ່າງນັ້ນ'. ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະທັງບໍ່ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ຊັດນັ້ນດ້ວຍທິດຖິ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ກໍຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະຖາຄົດຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

---

๗๓. ‘‘อิเม โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໗໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືທຳອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ ເປັນທຳລະອຽດອ່ອນ ອັນບັນດິດເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ ທີ່ຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວປະກາດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

---

ทุติยภาณวาโร.

ທຸຕິຍະພາລະວານ (ຈົບພາກສູດທີສອງ).

---

อปรนฺตกปฺปิกา

ອະປະຣັນຕະກັບປິກະ (ພວກກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ)

---

๗๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน, อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ?

໗໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ດ້ວຍຖານະ 44 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ດ້ວຍຖານะ 44 ປະການ?

---

สญฺญีวาโท

ສັນຍີວາດ (ທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ)

---

๗๕. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เต [Pg.29] จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ?

໗໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍຖານະ 16 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງມີທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍຖານະ 16 ປະການ?

---

๗๖. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ… เอกตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… นานตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… ปริตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ… อปฺปมาณสญฺญี อตฺตา โหติ… เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ… เอกนฺตทุกฺขี อตฺตา โหติ. สุขทุกฺขี อตฺตา โหติ. อทุกฺขมสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา สญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

໗໖. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຕ່າງໆ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍານ້ອຍ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຫາປະມານບໍ່ໄດ້... ອັດຕາທີ່ມີສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີທັງສຸກແລະທຸກ... ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນ ສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ»’

---

๗๗. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว โสฬสหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໗໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍວັດຖຸໃດວັດຖຸນຶ່ງໃນວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້, ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

---

อสญฺญีวาโท

ອະສັນຍີວາດ

---

๗๘. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ?

໗໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ?”

---

๗๙. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘อรูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ. ‘รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ…เป… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา อสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

໗໙. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ»’

---

๘๐. ‘‘อิเมหิ [Pg.30] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน, นตฺถิ อิโต พหิทฺธา…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໘໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍວັດຖຸໃດວັດຖຸນຶ່ງໃນວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້, ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

---

เนวสญฺญีนาสญฺญีวาโท

ເນວະສັນຍີນາສັນຍີວາດ

---

๘๑. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ?

໘໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ?”

---

๘๒. ‘‘‘รูปี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ ‘อรูปี อตฺตา โหติ…เป… รูปี จ อรูปี จ อตฺตา โหติ… เนวรูปี นารูปี อตฺตา โหติ… อนฺตวา อตฺตา โหติ… อนนฺตวา อตฺตา โหติ… อนฺตวา จ อนนฺตวา จ อตฺตา โหติ… เนวนฺตวา นานนฺตวา อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา เนวสญฺญีนาสญฺญี’ติ นํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໒. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ»’

---

๘๓. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว อฏฺฐหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໘໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

---

อุจฺเฉทวาโท

ອຸດເຊທະວາດ

---

๘๔. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต [Pg.31] สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ?

໘໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການ?”

---

๘๕. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ມີວາດະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານີ້ ທີ່ມີຮູບ ເປັນທີ່ປະຊຸມແຫ່ງມະຫາພູດຮູບທັງ ໔ ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ความພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๘๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี กามาวจโร กพฬีการาหารภกฺโข. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໖. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນທີ່ເປັນທິບ ມີຮູບ ເປັນກາມາວະຈອນ ບໍລິໂພກກະລີວົງກາຣາຫານ. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๘๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา ทิพฺโพ รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໗. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນທີ່ເປັນທິບ ມີຮູບ ເປັນມະໂນມາຍ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๘๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา [Pg.32] สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘‘อนนฺโต อากาโส’’ติ อากาสานญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໘. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ດ້ວຍການດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ດ້ວຍການບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ມົນສິການວ່າ “ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๘๙. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໘໙. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๙๐. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, โส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘นตฺถิ กิญฺจี’’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໐. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ບໍ່ມີຫຍັງເລີຍ”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່... ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๙๑. ‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหติ. อตฺถิ โข, โภ, อญฺโญ อตฺตา [Pg.33] สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘สนฺตเมตํ ปณีตเมต’’นฺติ เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปโค. ตํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ. ตมหํ ชานามิ ปสฺสามิ. โส โข, โภ, อตฺตา ยโต กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํ มรณา, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา สมฺมา สมุจฺฉินฺโน โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໑. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະการທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ທັມນີ້ສະຫງົບ ທັມນີ້ປະນີດ”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

---

๙๒. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว สตฺตหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໙໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

---

ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาโท

ທິດຖະທັມມະນິບພານວາດ

---

๙๓. ‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เต จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ?

໙໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະວ່າດ້ວຍທิຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງມີວາທະວ່າດ້ວຍທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ?

---

๙๔. ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘‘ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິຕຖິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເປັນຜູ້ເພີບເພີນ ພ້ອມພຣັ່ງ ແລະບຳເຣີຢູ່ດ້ວຍກາມະຄຸນທັງ ໕, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

---

๙๕. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห –‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? กามา หิ, โภ, อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา, เตสํ วิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ [Pg.34] อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໕. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່นກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ກາມທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ເພາະຄວາມແປປວນແລະຄວາມຜັນແປໄປເປັນຢ່າງອື່ນຂອງກາມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ສະຫງັດຈາກกາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

---

๙๖. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ วิตกฺกิตํ วิจาริตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໖. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນການຄິດ (ວິຕົກ) ແລະການວິຈານໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປະຖົມມະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະວິຕົກແລະວິຈານສະຫງົບລົງ ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

---

๙๗. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ ปีติคตํ เจตโส อุปฺปิลาวิตตฺตํ, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ, สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໗. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນປີຕິແລະຄວາມຟູໃຈແຫ່ງຈິດໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມະກາຍ, ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ທີ່ພຣະອະລິຍະທັງຫຼາຍສັນລະເສີນວ່າ "ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ" ແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

---

๙๘. ‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘อตฺถิ โข, โภ, เอโส อตฺตา, ยํ ตฺวํ วเทสิ, เนโส นตฺถีติ วทามิ; โน จ โข, โภ, อยํ อตฺตา เอตฺตาวตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยเทว ตตฺถ สุขมิติ เจตโส อาโภโค, เอเตเนตํ โอฬาริกํ อกฺขายติ. ยโต โข, โภ, อยํ อตฺตา สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, เอตฺตาวตา โข, โภ, อยํ อตฺตา ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปตฺโต โหตี’ติ. อิตฺเถเก สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ.

໙໘. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມສຸກແລະຄວາມໃສ່ໃຈແຫ່ງຈິດໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້ ເພາະໂសມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະการຢ່າງນີ້.

---

๙๙. ‘‘อิเมหิ [Pg.35] โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ปญฺจหิ วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໙໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ມີວາທະວ່າດ້ວຍທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ທີ່ມີວາທະວ່າด้วยທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

---

๑๐๐. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ. เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ…เป… เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໑໐໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ປາຣົບອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວาທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ປາຣົບອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມກ່າວສະແດງດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

---

๑๐๑. ‘‘อิเมหิ โข เต, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ.

໑໐໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດອະດີດ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ຜູ້ກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

---

๑๐๒. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน; นตฺถิ อิโต พหิทฺธา.

໑໐໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດອะດີດກໍດີ ຜູ້ກຳນົດອะນາຄົດກໍດີ ຜູ້ກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດກໍດີ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດກໍດີ ປາຣົບທັງອະດີດແລະອะນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມກ່າວສະແດງດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍເຫດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໃນເຫດເຫຼົ່ານີ້; ນອກເໜືອໄປຈາກເຫດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ບໍ່ມີອີກເລີย.

---

๑๐๓. ‘‘ตยิทํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปชานาติ – ‘อิเม ทิฏฺฐิฏฺฐานา เอวํคหิตา เอวํปรามฏฺฐา เอวํคติกา ภวนฺติ เอวํอภิสมฺปรายา’ติ. ตญฺจ ตถาคโต ปชานาติ, ตโต จ อุตฺตริตรํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ น ปรามสติ, อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา. เวทนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต, ภิกฺขเว, ตถาคโต.

໑໐໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຂໍ້ນີ້ວ່າ: 'ຖານະແຫ່ງທິຕຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນັ້ນ.' ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ຊັດສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ, ທັງບໍ່ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ຊັດນັ້ນດ້ວຍ, ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຕະຖາຄົດກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດ (ນິພານ) ດ້ວຍຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

---

๑๐๔. ‘‘อิเม [Pg.36] โข เต, ภิกฺขเว, ธมฺมา คมฺภีรา ทุทฺทสา ทุรนุโพธา สนฺตา ปณีตา อตกฺกาวจรา นิปุณา ปณฺฑิตเวทนียา, เย ตถาคโต สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ, เยหิ ตถาคตสฺส ยถาภุจฺจํ วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ.

໑໐໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ ເປັນຂອງລະອຽດ ອັນບັນດິດເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເຊິ່ງຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວປະກາດ, ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

---

ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตวาโร

ປະຣິຕັສສິຕະວິບຜັນທິຕະວາຣະ

---

๑๐๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໐໕. ดູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๐๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໐໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๐๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໐໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າໂລກມີທີ່ສิ້ນສຸດແລະມີທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະມີທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້ຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๐๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໐໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະຫຼົບຫຼີກບໍ່ແנ່ນອນ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼົບຫຼີກບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๐๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໐໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ [Pg.37] วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ຜູ້ກຳນົດອະດີດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະດີດ ປາຣົບອະດີດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນິບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອะນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

---

๑๑๗. ‘‘ตตฺร[Pg.38], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ เตสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ อชานตํ อปสฺสตํ เวทยิตํ ตณฺหาคตานํ ปริตสฺสิตวิปฺผนฺทิตเมว.

໑໑໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

---

ผสฺสปจฺจยาวาโร

ໝວດວ່າດ້ວຍຜັດສະເປັນປັດໄຈ

---

๑๑๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໑໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๑๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໑໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕានັນຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼີກລ່ຽງບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນ唝ິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດ ຍ່ອມg່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະດີດ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๕. ‘‘ตตฺร[Pg.39], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍการມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນິບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๒๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໒໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

๑๓๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, ตทปิ ผสฺสปจฺจยา.

໑໓໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

---

เนตํ ฐานํ วิชฺชติวาโร

ໝວດວ່າດ້ວຍຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານะທີ່ຈະມີໄດ້

---

๑๓๑. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจ อสสฺสติกา เอกจฺจํ สสฺสตํ เอกจฺจํ อสสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๓. ‘‘ตตฺร[Pg.40], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา อนฺตานนฺตํ โลกสฺส ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕានັນຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ จตูหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼີກລ່ຽງບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๕. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ ทฺวีหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນນິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๖. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະດີດ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๗. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ สญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ โสฬสหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๘. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา, อุทฺธมาฆาตนํ อสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๓๙. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา อุทฺธมาฆาตนํ เนวสญฺญีนาสญฺญึ อตฺตานํ ปญฺญเปนฺติ อฏฺฐหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໓໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๔๐. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา สโต สตฺตสฺส อุจฺเฉทํ วินาสํ วิภวํ ปญฺญเปนฺติ สตฺตหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໔໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๔๑. ‘‘ตตฺร[Pg.41], ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา สโต สตฺตสฺส ปรมทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ปญฺญเปนฺติ ปญฺจหิ วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໔໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນิບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๔๒. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา อปรนฺตานุทิฏฺฐิโน อปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ จตุจตฺตารีสาย วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໔໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๑๔๓. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, เต วต อญฺญตฺร ผสฺสา ปฏิสํเวทิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໑໔໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

ทิฏฺฐิคติกาธิฏฺฐานวฏฺฏกถา

ບົດສະແດງວັດຕະອັນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງທິດຖິ

---

๑๔๔. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา สสฺสตวาทา สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ปญฺญเปนฺติ จตูหิ วตฺถูหิ, เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา เอกจฺจสสฺสติกา เอกจฺจอสสฺสติกา…เป… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อนฺตานนฺติกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา สญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา อสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุทฺธมาฆาตนิกา เนวสญฺญีนาสญฺญีวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อุจฺเฉทวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานวาทา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา อปรนฺตกปฺปิกา… เยปิ เต สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา จ อปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา จ ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ, สพฺเพ เต ฉหิ ผสฺสายตเนหิ ผุสฺส ผุสฺส ปฏิสํเวเทนฺติ เตสํ เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ.

໑໔໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕານັນຕິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນນິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ສະມະນະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະເຫວີຍອາຣົມດ້ວຍການຖືກຕ້ອງ (ຜັດສະ) ຜ່ານທາງຜັດສາຍະຕະນະທັງ ໖ ຢູ່ສະເໝີ; ເພາະເວທະນາຂອງພວກເຂົາເປັນປັດໄຈ ຕັນຫາກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ອຸປາດານກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ພົບກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຄວາມແກ່ ຄວາມຕາຍ ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມທຸກໃຈ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ.

---

วิวฏฺฏกถาทิ

ບົດສະແດງວິວັດຕະເປັນຕົ້ນ

---

๑๔๕. ‘‘ยโต [Pg.42] โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อิเมหิ สพฺเพเหว อุตฺตริตรํ ปชานาติ.

໑໔໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການໃດແລ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຜັດສະຍະຕະນະທັງຫົກ; ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຍິ່ງກວ່າສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້.”

---

๑๔๖. ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา, เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ.

໑໔໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນທັງສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ມີທິດຖິຕາມກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ອາໄສຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດ ແລ້ວກ່າວສະແດງວາດະຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ; ສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງດ້ວຍວັດຖຸ 62 ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทกฺโข เกวฏฺโฏ วา เกวฏฺฏนฺเตวาสี วา สุขุมจฺฉิเกน ชาเลน ปริตฺตํ อุทกทหํ โอตฺถเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เย โข เกจิ อิมสฺมึ อุทกทเห โอฬาริกา ปาณา, สพฺเพ เต อนฺโตชาลีกตา. เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ; เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺตี’ติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา วา อปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตกปฺปิกา วา ปุพฺพนฺตาปรนฺตานุทิฏฺฐิโน ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ อารพฺภ อเนกวิหิตานิ อธิมุตฺติปทานิ อภิวทนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว ทฺวาสฏฺฐิยา วตฺถูหิ อนฺโตชาลีกตา เอตฺถ สิตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ, เอตฺถ ปริยาปนฺนา อนฺโตชาลีกตาว อุมฺมุชฺชมานา อุมฺมุชฺชนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຊາວປະມົງຫຼືລູກມືຂອງຊາວປະມົງຜູ້ສະຫຼາດ ເອົາຕາໜ່າງຕາຖີ່ຫວ່ານຄຸມໜອງນ້ຳນ້ອຍໄວ້. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສັດນ້ຳຕົວໃຫຍ່ໆ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ມີຢູ່ໃນໜອງນ້ຳນີ້ ທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ’ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນທັງສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ມີທິດຖິຕາມກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ອາໄສຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດ ແລ້ວກ່າວສະແດງວາດະຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ; ສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງດ້ວຍວັດຖຸ 62 ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ ສັນນັ້ນ.”

---

๑๔๗. ‘‘อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ. ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา.

໑໔໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດມີຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບອັນຕັດຂາດແລ້ວຍັງດຳລົງຢູ່. ກາຍຂອງຕຖາຄົດຍັງດຳລົງຢູ່ພຽງໃດ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນຕຖາຄົດພຽງນັ້ນ. ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດອາຍຸໄຂແລ້ວ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຈະບໍ່ເຫັນຕຖາຄົດອີກເລີຍ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อมฺพปิณฺฑิยา วณฺฏจฺฉินฺนาย ยานิ กานิจิ อมฺพานิ วณฺฏปฏิพนฺธานิ, สพฺพานิ ตานิ ตทนฺวยานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก ตถาคตสฺส กาโย ติฏฺฐติ, ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ, ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา, กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຂົ້ວໝາກມ່ວງຂາດແລ້ວ ໝາກມ່ວງທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ຕິດຢູ່ກັບຂົ້ວນັ້ນ ທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມຕົກໄປຕາມຂົ້ວນັ້ນ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດມີຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບອັນຕັດຂາດແລ້ວຍັງດຳລົງຢູ່ ກໍສັນນັ້ນ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດຍັງດຳລົງຢູ່ພຽງໃດ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນຕຖາຄົດພຽງນັ້ນ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດອາຍຸໄຂແລ້ວ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຈະບໍ່ເຫັນຕຖາຄົດອີກເລີຍ.”

---

๑๔๘. เอวํ [Pg.43] วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, โก นาโม อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย’’ติ? ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, อานนฺท, อิมํ ธมฺมปริยายํ อตฺถชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ธมฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, พฺรหฺมชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, ทิฏฺฐิชาลนฺติปิ นํ ธาเรหิ, อนุตฺตโร สงฺคามวิชโยติปิ นํ ธาเรหี’’ติ. อิทมโวจ ภควา.

໑໔໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະທຳມະເທດສະໜານີ້ມີຊື່ວ່າແນວໃດ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ?” “ອານົນ, ເພາະເຫດນັ້ນແລ ເທີງຈົ່ງຈຳທຳມະເທດສະໜານີ້ໄວ້ວ່າ ‘ອັດຖະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງປະໂຫຍດ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ທຳມະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງທຳ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ພຣົມມະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງພຣົມ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ທິດຖິຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງທິດຖິ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ອນຸດຕະຣະສັງຄາມະວິຊະຍະ’ (ໄຊຊະນະສົງຄາມອັນຍອດຢ້ຽມ) ແດ່.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດພຣະດຳລັດນີ້ແລ້ວ.

---

๑๔๙. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน ทสสหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ.

໑໔໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ແລະເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກຳລັງຕັດໄວຍາກອນນີ້ຢູ່, ໝື່ນໂລກທາດກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວສັ່ນສະເທືອນແລ.

---

พฺรหฺมชาลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปฐมํ.

ພຣົມມະຊາລະສູດ ທີ່ໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

---

๒. สามญฺญผลสุตฺตํ

໒. ສາມັນຍະຜົນລະສູດ

---

ราชามจฺจกถา

ເລື່ອງພຣະຣາຊາກັບອຳມາດ

---

๑๕๐. เอวํ [Pg.44] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวเน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปุณฺณาย ปุณฺณมาย รตฺติยา ราชามจฺจปริวุโต อุปริปาสาทวรคโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตทหุโปสเถ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘รมณียา วต โภ โทสินา รตฺติ, อภิรูปา วต โภ โทสินา รตฺติ, ทสฺสนียา วต โภ โทสินา รตฺติ, ปาสาทิกา วต โภ โทสินา รตฺติ, ลกฺขญฺญา วต โภ โทสินา รตฺติ. กํ นุ ขฺวชฺช สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปยิรุปาเสยฺยาม, ยํ โน ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ?

໑໕໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ ກັບໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ມີພິກຂຸ 1,250 ຮູບ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ປະທັບນັ່ງຢູ່ເທິງຜາສາດຊັ້ນເທິງອັນປະເສີດ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອຳມາດ ໃນຄືນວັນອຸໂປສົດ 15 ຄ່ຳ ເຊິ່ງເປັນວັນເພັງເດືອນສິບສອງ (ໂກມຸດີ) ໃນທ້າຍລະດູຝົນສີ່ເດືອນ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸທານໃນວັນອຸໂປສົດນັ້ນວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າລື່ນລົມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ງົດງາມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ! ໃນວັນນີ້ ພວກເຮົາຈະເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ສະມະນະຫຼືພຣາມຜູ້ໃດດີໜໍ ທີ່ເມື່ອພວກເຮົາເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ແລ້ວ ຈິດໃຈຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ?”

---

๑๕๑. เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปูรโณ กสฺสโป สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปูรณํ กสฺสปํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໑. ເມື່ອພຣະຣາຊາຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອຳມາດຄົນໜຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

๑๕๒. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, มกฺขลิ โคสาโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส มกฺขลึ โคสาลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໒. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

๑๕๓. อญฺญตโรปิ [Pg.45] โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, อชิโต เกสกมฺพโล สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส อชิตํ เกสกมฺพลํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໓. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ มีພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

๑๕๔. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, ปกุโธ กจฺจายโน สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ปกุธํ กจฺจายนํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໔. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

๑๕๕. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໕. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ มีອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

๑๕๖. อญฺญตโรปิ โข ราชามจฺโจ ราชานํ มาคธํ อชาตสตฺตุํ เวเทหิปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, เทว, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. ตํ เทโว นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส นิคณฺฐํ [Pg.46] นาฏปุตฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

໑໕໖. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

---

โกมารภจฺจชีวกกถา

ເລື່ອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ

---

๑๕๗. เตน โข ปน สมเยน ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร ตุณฺหีภูโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘ตฺวํ ปน, สมฺม ชีวก, กึ ตุณฺหี’’ติ? ‘‘อยํ, เทว, ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อมฺหากํ อมฺพวเน วิหรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ. ตํ โข ปน ภควนฺตํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตํ เทโว ภควนฺตํ ปยิรุปาสตุ. อปฺเปว นาม เทวสฺส ภควนฺตํ ปยิรุปาสโต จิตฺตํ ปสีเทยฺยา’ติ.

໑໕໗. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ນັ່ງນິ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ຕັດກັບໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ສະຫາຍຊີວົກ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງນິ່ງຢູ່?” “ຂໍເດຊະ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອໍຣະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງຂ້າພະອົງ ກັບໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ມີພິກຂຸ 1,250 ຮູບ. ກໍກຽດຕິສັບອັນງົດງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ, ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.”

---

๑๕๘. ‘‘เตน หิ, สมฺม ชีวก, หตฺถิยานานิ กปฺปาเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา ปญฺจมตฺตานิ หตฺถินิกาสตานิ กปฺปาเปตฺวา รญฺโญ จ อาโรหณียํ นาคํ, รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิเวเทสิ – ‘‘กปฺปิตานิ โข เต, เทว, หตฺถิยานานิ, ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ.

໑໕໘. “ສະຫາຍຊີວົກ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຈັດຕຽມຊ້າງພາຫະນະໄວ້ເຖີດ.” ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດຮັບສະໜອງພຣະຣາຊາດຳລັດຂອງພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ຮັບດ້ວຍເກົ້າ” ແລ້ວໃຫ້ຈັດຕຽມຊ້າງພັງປະມານ 500 ເຊືອກ ແລະຊ້າງພາຍຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ຊ້າງພາຫະນະຂອງພຣະອົງຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ, ບັດນີ້ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງກຳນົດເວລາສະເດັດຕາມພຣະຣາຊາອັດທະຍາໄສເຖີດ.”

---

๑๕๙. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจสุ หตฺถินิกาสเตสุ ปจฺเจกา อิตฺถิโย อาโรเปตฺวา อาโรหณียํ นาคํ อภิรุหิตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ ราชคหมฺหา นิยฺยาสิ มหจฺจราชานุภาเวน, เยน ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวนํ เตน ปายาสิ.

໑໕໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ໂປດໃຫ້ພວກສະໜົມນາງໃນຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງພັງເຊືອກລະຄົນ ໃນຊ້າງພັງ 500 ເຊືອກນັ້ນ, ສ່ວນພຣະອົງເອງຊົງຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງພາຍຊົງ, ແລ້ວສະເດັດອອກຈາກກຸງຣາຊະຄຶ ພ້ອມດ້ວຍໄຕ້ໄຟທີ່ຖືນຳໜ້າ ສະເດັດໄປດ້ວຍພຣະຣາຊາອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງປ່າໝາກມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ.

---

อถ โข รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อวิทูเร อมฺพวนสฺส อหุเทว ภยํ, อหุ ฉมฺภิตตฺตํ, อหุ โลมหํโส. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต [Pg.47] ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น วญฺเจสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปลมฺเภสิ? กจฺจิ มํ, สมฺม ชีวก, น ปจฺจตฺถิกานํ เทสิ? กถญฺหิ นาม ตาว มหโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อฑฺฒเตฬสานํ ภิกฺขุสตานํ เนว ขิปิตสทฺโท ภวิสฺสติ, น อุกฺกาสิตสทฺโท น นิคฺโฆโส’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດໄປເຖິງທີ່ບໍ່ໄກຈາກປ່າໝາກມ່ວງ ກໍເກີດຄວາມຢ້ານກົວ ຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ ແລະຄວາມຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ຜູ້ຊົງຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ແລະມີຂົນພອງສະຢອງເກົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດກັບໝໍຊີວົກໂກມາລະພັດວ່າ: 'ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ຫຼອກລວງເຮົາບໍ? ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ລໍ້ລວງເຮົາບໍ? ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ສົ່ງເຮົາໃຫ້ແກ່ພວກສັດຕູບໍ? ເພາະເຫດໃດໜໍ ໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ເຖິງພັນສອງຮ້ອຍຫ້າສິບຮູບ ຈຶ່ງບໍ່ມີສຽງຈາມ ສຽງໄອ ຫຼືສຽງເວົ້າຈາປາກົດເລີຍ?'

---

‘‘มา ภายิ, มหาราช, มา ภายิ, มหาราช. น ตํ เทว, วญฺเจมิ; น ตํ, เทว, ปลมฺภามิ; น ตํ, เทว, ปจฺจตฺถิกานํ เทมิ. อภิกฺกม, มหาราช, อภิกฺกม, มหาราช, เอเต มณฺฑลมาเฬ ทีปา ฌายนฺตี’’ติ.

ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຢ່າຊົງຢ້ານກົວເລີຍ, ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຢ່າຊົງຢ້ານກົວເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ຫຼອກລວງພະອົງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ລໍ້ລວງພະອົງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ສົ່ງພະອົງໃຫ້ແກ່ພວກສັດຕູເລີຍ. ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປເຖີດ, ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປເຖີດ, ນັ້ນຄືແສງປະທີບທີ່ກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໃນໂຮງກົມ.

---

สามญฺญผลปุจฺฉา

ສາມັນຍະຜົນບັນຫາ

---

๑๖๐. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ยาวติกา นาคสฺส ภูมิ นาเคน คนฺตฺวา, นาคา ปจฺโจโรหิตฺวา, ปตฺติโกว เยน มณฺฑลมาฬสฺส ทฺวารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ชีวกํ โกมารภจฺจํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ ปน, สมฺม ชีวก, ภควา’’ติ? ‘‘เอโส, มหาราช, ภควา; เอโส, มหาราช, ภควา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสินฺโน ปุรกฺขโต ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’’ติ.

໑໖໐. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດໄປດ້ວຍຊ້າງເທົ່າທີ່ພື້ນທີ່ຊ້າງຈະໄປໄດ້ ແລ້ວສະເດັດລົງຈາກຊ້າງ ຊົງສະເດັດດຳເນີນດ້ວຍພະບາດເຂົ້າໄປຫາປະຕູໂຮງກົມ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອົງໄດ້ຕັດຖາມໝໍຊີວົກໂກມາລະພັດວ່າ: 'ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ໃສ?' ໝໍຊີວົກກາບທູນວ່າ: 'ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າ, ນັ້ນຄືພະຜູ້ມີພະພາກ ພະອົງປະທັບນັ່ງພິງເສົາກາງ ຜິນພະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ໂດຍມີໝູ່ພິກຂຸສົງແວດລ້ອມຢູ່.'

---

๑๖๑. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุวิโลเกตฺวา รหทมิว วิปฺปสนฺนํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อิมินา เม อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ, เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ. ‘‘อคมา โข ตฺวํ, มหาราช, ยถาเปม’’นฺติ. ‘‘ปิโย เม, ภนฺเต, อุทยภทฺโท กุมาโร. อิมินา เม, ภนฺเต, อุปสเมน อุทยภทฺโท กุมาโร สมนฺนาคโต โหตุ เยเนตรหิ อุปสเมน ภิกฺขุสงฺโฆ สมนฺนาคโต’’ติ.

໑໖໑. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງທີ່ປະທັບຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວໄດ້ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຊົງທອດພະເນດເບິ່ງໝູ່ພິກຂຸສົງທີ່ສະຫງົບງຽບຢູ່ ຄືກັບຫ້ວຍນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ຜູ້ເປັນໂອລົດຂອງເຮົາ ຈົ່ງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບເຊັ່ນນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ໝູ່ພິກຂຸສົງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບໃນບັດນີ້ເຖີດ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ພະອົງຊົງລະນຶກເຖິງຜູ້ທີ່ພະອົງຮັກແລ້ວໜໍ.' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະອົງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍໃຫ້ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ຜູ້ເປັນໂອລົດຂອງຂ້າພະອົງ ຈົ່ງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບເຊັ່ນນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ໝູ່ພິກຂຸສົງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບໃນບັດນີ້ເຖີດ.'

---

๑๖๒. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อญฺชลึ ปณาเมตฺวา, เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ [Pg.48] นิสินฺโน โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุจฺเฉยฺยามหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ ; สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ. ‘‘ปุจฺฉ, มหาราช, ยทากงฺขสี’’ติ.

໑໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ຊົງປະນົມມືນ້ອມໄຫວ້ໝູ່ພິກຂຸສົງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຢາກຈະທູນຖາມບັນຫາບາງປະການ ຫາກພະຜູ້ມີພະພາກຈະຊົງໂຜດປະທານໂອກາດແກ່ຂ້າພະອົງ ເພື່ອຕອບບັນຫານັ້ນ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ຈົ່ງຖາມເຖີດ ມະຫາລາຊະ ຕາມທີ່ພະອົງປາຖະໜາ.'

---

๑๖๓. ‘‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ?

໑໖໓. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ມ້າ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງໄຊ, ຜູ້ຈັດຂະບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ພະລາຊະໂອລົດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ບຸກໂຈມຕີ, นັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ้างສານ, ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ, ນັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ພວກລູກທາດ, ຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວມື, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້ ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອລ້ຽງຊີບ. ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບິດາມានດາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບຸດພັນລະຍາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ມິດອຳມາດມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ແລະຍັງໄດ້ບຳເພັນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ທີ່ເກື້ອກູນແກ່ສະຫວັນ ມີສຸກເປັນວິບາກ ທີ່ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ ໃນສະມະນະພາມທັງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ພະອົງສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?

---

๑๖๔. ‘‘อภิชานาสิ โน ตฺวํ, มหาราช, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ? ‘‘อภิชานามหํ, ภนฺเต, อิมํ ปญฺหํ อญฺเญ สมณพฺราหฺมเณ ปุจฺฉิตา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, มหาราช, พฺยากรึสุ, สเจ เต อครุ ภาสสฺสู’’ติ. ‘‘น โข เม, ภนฺเต, ครุ, ยตฺถสฺส ภควา นิสินฺโน, ภควนฺตรูโป วา’’ติ. ‘‘เตน หิ, มหาราช, ภาสสฺสู’’ติ.

໑໖໔. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຖາມວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ພະອົງຊົງຈື່ໄດ້ບໍວ່າ ເຄີຍທູນຖາມບັນຫານີ້ແກ່ສະມະນະພາມຄົນອື່ນໆ?' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຈື່ໄດ້ວ່າ ເຄີຍທູນຖາມບັນຫານີ້ແກ່ສະມະນະພາມຄົນອື່ນໆ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ແລ້ວສະມະນະພາມເຫຼົ່ານັ້ນຕອບແນວໃດ? ຫາກບໍ່ເປັນການລຳບາກແກ່ພະອົງ ຈົ່ງກ່າວເຖີດ.' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບໍ່ເປັນການລຳບາກແກ່ຂ້າພະອົງເລີຍ ໃນທີ່ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກ ຫຼືຜູ້ທີ່ສະເໝີດ້ວຍພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບນັ່ງຢູ່.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ມະຫາລາຊະ, ຈົ່ງg່າວເຖີດ.'

---

ปูรณกสฺสปวาโท

ວາທະຂອງປູຣະນະກັດສະປະ

---

๑๖๕. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปูรโณ กสฺสโป เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปูรเณน กสฺสเปน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณํ กสฺสปํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กสฺสป, ปุถุสิปฺปายตนานิ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.49] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ- เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ; เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข, โภ กสฺสป, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໖໕. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປູຣະນະກັດສະປະ ເຖິງທີ່ຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາກັບປູຣະນະກັດສະປະ. ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຖາມປູຣະນະກັດສະປະວ່າ: 'ທ່ານກັດສະປະ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ມ້າ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງໄຊ, ຜູ້ຈັດຂະບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ພະລາຊະໂອລົດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ບຸກໂຈມຕີ, ນັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ້າງສານ, ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ, ນັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ພວກລູກທາດ, ຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວມື, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້ ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອລ້ຽງຊີບ. ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບິດາມានດາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບຸດພັນລະຍາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ມິດອຳມາດມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ແລະຍັງໄດ້ບຳເພັນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ທີ່ເກື້ອກູນແກ່ສະຫວັນ ມີສຸກເປັນວິບາກ ທີ່ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ ໃນສະມະນະພາມທັງຫຼາຍ. ທ່ານກັດສະປະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?'

---

๑๖๖. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป มํ เอตทโวจ – ‘กโรโต โข, มหาราช, การยโต, ฉินฺทโต เฉทาปยโต, ปจโต ปาจาปยโต โสจยโต, โสจาปยโต, กิลมโต กิลมาปยโต, ผนฺทโต ผนฺทาปยโต, ปาณมติปาตาปยโต, อทินฺนํ อาทิยโต, สนฺธึ ฉินฺทโต, นิลฺโลปํ หรโต, เอกาคาริกํ กโรโต, ปริปนฺเถ ติฏฺฐโต, ปรทารํ คจฺฉโต, มุสา ภณโต, กโรโต น กรียติ ปาปํ. ขุรปริยนฺเตน เจปิ จกฺเกน โย อิมิสฺสา ปถวิยา ปาเณ เอกํ มํสขลํ เอกํ มํสปุญฺชํ กเรยฺย, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. ทกฺขิณํ เจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย หนนฺโต ฆาเตนฺโต ฉินฺทนฺโต เฉทาเปนฺโต ปจนฺโต ปาจาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปาปํ, นตฺถิ ปาปสฺส อาคโม. อุตฺตรญฺเจปิ คงฺคาย ตีรํ คจฺเฉยฺย ททนฺโต ทาเปนฺโต ยชนฺโต ยชาเปนฺโต, นตฺถิ ตโตนิทานํ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม. ทาเนน ทเมน สํยเมน สจฺจวชฺเชน นตฺถิ ปุญฺญํ, นตฺถิ ปุญฺญสฺส อาคโม’ติ. อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ.

໑໖໖. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປູຣະນະກັດສະປະໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ, ຕັດເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນບຽດບຽນ, ເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກ, ເຮັດໃຫ້ລຳບາກເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ລຳບາກ, ເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ, ຂ້າສັດ, ລັກຊັບ, ງັດແງະບ້ານ, ປຸ້ນສະດົມ, ປຸ້ນເຮືອນຫຼັງດຽວ, ດັກປຸ້ນໃນທາງເປັ່ງ, ຜິດປະເວນີໃນພັນລະຍາຄົນອື່ນ, ເවົ້າຕົວະ, ຜູ້ເຮັດນັ້ນກໍບໍ່ຊື່ວ່າເຮັດບາບເລີຍ. ຫາກບຸກຄົນຈະໃຊ້ກົງຈັກອັນມີຄົມເໝືອນມີດແຖ ຟັນສັດທັງຫຼາຍໃນແຜ່ນດິນນີ້ໃຫ້ເປັນກອງຊີ້ນກອງດຽວ, ບາບອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ຫາກບຸກຄົນຈະໄປຍັງຝັ່ງໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຂ້າເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຂ້າ, ຕັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ໃຊ້ໃຫ້ບຽດບຽນ, ບາບອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ຫຼືຫາກບຸກຄົນຈະໄປຍັງຝັ່ງເໜືອຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໃຫ້ທານເອງ ໃຊ້ໃຫ້ທານ, ບູຊາເອງ ໃຊ້ໃຫ້ບູຊາ, ບຸນອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ. ດ້ວຍການໃຫ້ທານ, ດ້ວຍການຂົ່ມໃຈ, ດ້ວຍການສຳລວມລະວັງ, ດ້ວຍການເວົ້າຄວາມຈິງ, ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ.' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ, ປູຣະນະກັດສະປະພັດຕອບສະແດງອະກິຣິຍະවາທະ (ລັດທິບໍ່ເຊື່ອເລື່ອງການກະທຳ) ແກ່ຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปูรโณ กสฺสโป สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อกิริยํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปูรณสฺส กสฺสปสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิโกสิตฺวา [Pg.50] อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນໝາກມ່ວງ ແຕ່ພັດຕອບເລື່ອງຕົ້ນໝາກຫາ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນໝາກຫາ ແຕ່ພັດຕອບເລື່ອງຕົ້ນໝາກມ່ວງ; ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ, ປູຣະນະກັດສະປະພັດຕອບສະແດງອະກິຣິຍະວາທະແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຮຸກຮານສະມະນະ ຫຼືພາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແ馚ຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ?' ຂ້າພະອົງຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງປູຣະນະກັດສະປະເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ແລະບໍ່ຄັດຄ້ານແລ້ວ ກໍບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

มกฺขลิโคสาลวาโท

ວາທະຂອງມັກຄະລິໂກສາລະ

---

๑๖๗. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน มกฺขลิ โคสาโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา มกฺขลินา โคสาเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลึ โคสาลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ โคสาล, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ โคสาล, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໖໗. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາມັກຄະລິໂກສາລະ ເຖິງທີ່ຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາກັບມັກຄະລິໂກສາລະ. ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຖາມມັກຄະລິໂກສາລະວ່າ: 'ທ່ານໂກສາລະ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ... ລະ... ທ່ານໂກສາລະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?'

---

๑๖๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ มหาราช เหตุ นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ สํกิเลสาย, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา สํกิลิสฺสนฺติ. นตฺถิ เหตุ, นตฺถิ ปจฺจโย สตฺตานํ วิสุทฺธิยา, อเหตู อปจฺจยา สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. นตฺถิ อตฺตกาเร, นตฺถิ ปรกาเร, นตฺถิ ปุริสกาเร, นตฺถิ พลํ, นตฺถิ วีริยํ, นตฺถิ ปุริสถาโม, นตฺถิ ปุริสปรกฺกโม. สพฺเพ สตฺตา สพฺเพ ปาณา สพฺเพ ภูตา สพฺเพ ชีวา อวสา อพลา อวีริยา นิยติสงฺคติภาวปริณตา ฉสฺเววาภิชาตีสุ สุขทุกฺขํ ปฏิสํเวเทนฺติ. จุทฺทส โข ปนิมานิ โยนิปมุขสตสหสฺสานิ สฏฺฐิ จ สตานิ ฉ จ สตานิ ปญฺจ จ กมฺมุโน สตานิ ปญฺจ จ กมฺมานิ ตีณิ จ กมฺมานิ กมฺเม จ อฑฺฒกมฺเม จ ทฺวฏฺฐิปฏิปทา ทฺวฏฺฐนฺตรกปฺปา ฉฬาภิชาติโย อฏฺฐ ปุริสภูมิโย เอกูนปญฺญาส อาชีวกสเต เอกูนปญฺญาส ปริพฺพาชกสเต เอกูนปญฺญาส นาคาวาสสเต วีเส อินฺทฺริยสเต ตึเส นิรยสเต ฉตฺตึส รโชธาตุโย สตฺต สญฺญีคพฺภา สตฺต อสญฺญีคพฺภา สตฺต นิคณฺฐิคพฺภา สตฺต เทวา สตฺต มานุสา สตฺต ปิสาจา สตฺต สรา สตฺต ปวุฏา สตฺต ปวุฏสตานิ สตฺต ปปาตา สตฺต ปปาตสตานิ สตฺต สุปินา สตฺต สุปินสตานิ จุลฺลาสีติ มหากปฺปิโน สตสหสฺสานิ, ยานิ พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺติ. ตตฺถ นตฺถิ [Pg.51] ‘‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา อปริปกฺกํ วา กมฺมํ ปริปาเจสฺสามิ, ปริปกฺกํ วา กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตึ กริสฺสามี’ติ เหวํ นตฺถิ. โทณมิเต สุขทุกฺเข ปริยนฺตกเต สํสาเร, นตฺถิ หายนวฑฺฒเน, นตฺถิ อุกฺกํสาวกํเส. เสยฺยถาปิ นาม สุตฺตคุเฬ ขิตฺเต นิพฺเพฐิยมานเมว ปเลติ, เอวเมว พาเล จ ปณฺฑิเต จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺตี’ติ.

໑໖໘. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເສົ້າໝອງເອງ ໂດຍປາສະຈາກເຫດ ໂດຍປາສະຈາກປັດໄຈ. ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເອງ ໂດຍປາສະຈາກເຫດ ໂດຍປາສະຈາກປັດໄຈ. ບໍ່ມີການກະທຳຂອງຕົນເອງ, ບໍ່ມີການກະທຳຂອງຜູ້ນອກ, ບໍ່ມີການກະທຳຂອງບຸຣຸດ, ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ບໍ່ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງບຸຣຸດ, ບໍ່ມີຄວາມບາກບັ່ນຂອງບຸຣຸດ. ສັດທັງປວງ, ສິ່ງມີຊີວິດທັງປວງ, ສິ່ງທີ່ເກີດມີທັງປວງ, ຊີວິດທັງປວງ ລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອຳນາດ, ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ຖືກກຳນົດໄວ້ດ້ວຍໂຊກຊະຕາ, ຄວາມປະຈວບເໝາະ ແລະ ສະພາວະທຳປ່ຽນແປງໄປ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ກຳເນີດທີ່ເປັນປະທານເຫຼົ່ານີ້ມີ 1,400,000 ກັບອີກ 6,600 ກຳເນີດ, ມີກຳ 500 ປະເພດ, ມີກຳ 5 ປະເພດ, ມີກຳ 3 ປະເພດ, ມີກຳເຕັມ ແລະ ເຄິ່ງກຳ, ມີຂໍ້ປະຕິບັດ 62 ປະການ, ມີອັນຕະຣະກັດ 62 ກັດ, ມີກຳເນີດອັນປະເສີດ 6 ປະເພດ, ມີພູມິຂອງບຸຣຸດ 8 ຂັ້ນ, ມີອາຊີບຂອງອາຊີວົກ 4,900 ປະເພດ, ມີປະຣິພາຊົກ 4,900 ປະເພດ, ມີທີ່ຢູ່ຂອງນາກ 4,900 ແຫ່ງ, ມີອິນຊີ 2,000 ປະເພດ, ມີນະຣົກ 3,000 ແຫ່ງ, ມີທຸລີທາດ 36 ແຫ່ງ, ມີກຳເນີດທີ່ມີສັນຍາ 7 ປະເພດ, ມີກຳເນີດທີ່ບໍ່ມີສັນຍາ 7 ປະເພດ, ມີກຳເນີດທີ່ມີຂໍ້ຜູກມັດ 7 ປະເພດ, ມີເທວະດາ 7 ປະເພດ, ມີມະນຸດ 7 ປະເພດ, ມີປີສາດ 7 ປະເພດ, ມີສະຫຼະ 7 ແຫ່ງ, ມີປຸ່ມໃຫຍ່ 7 ປະເພດ, ມີປຸ່ມນ້ອຍ 700 ປະເພດ, ມີເຫວໃຫຍ່ 7 ແຫ່ງ, ມີເຫວນ້ອຍ 700 ແຫ່ງ, ມີຝັນໃຫຍ່ 7 ປະການ, ມີຝັນນ້ອຍ 700 ປະການ, ມີມະຫາກັດ 8,400,000 ກັດ ທີ່ທັງຄົນພານແລະບັນດິດຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປ ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈົນກວ່າຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້. ໃນການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດນັ້ນ ບໍ່ມີການທີ່ຈະຄິດວ່າ “ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໃຫ້ຜົນໃຫ້ປ່ຽນເປັນໃຫ້ຜົນ ດ້ວຍສີລ, ດ້ວຍວັດ, ດ້ວຍຕະປະ ຫຼື ດ້ວຍພຣົມມະຈັນນີ້, ຫຼື ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ໃຫ້ຜົນແລ້ວໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ດ້ວຍການຖືກຕ້ອງຜັດສະສະຊ້ຳໆ” ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ. ສຸກແລະທຸກໄດ້ຖືກຕວງວັດໄວ້ແລ້ວ ດ້ວຍທະນານ ໃນການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດທີ່ມີຂອບເຂດກຳນົດໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ມີການຫຼຸດລົງຫຼືເພີ່ມຂຶ້ນ, ບໍ່ມີການດີຂຶ້ນຫຼືເລວລົງ. ປຽບເໝືອນກ້ອນດ້າຍທີ່ຖືກຂວ້າງໄປ ຍ່ອມຄາຍອອກໄປຕາມຄວາມຍາວຂອງດ້າຍເທົ່ານັ້ນ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ທັງຄົນພານແລະບັນດິດກໍຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປ ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈົນກວ່າຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້.'

---

๑๖๙. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, มกฺขลิ โคสาโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน สํสารสุทฺธึ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, มกฺขลิสฺส โคสาลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา, ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

໑໖໙. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມບໍລິສຸດດ້ວຍການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມບໍລິສຸດດ້ວຍການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈาສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

อชิตเกสกมฺพลวาโท

ລັດທິຂອງອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ

---

๑๗๐. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน อชิโต เกสกมฺพโล เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา อชิเตน เกสกมฺพเลน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, อชิตํ เกสกมฺพลํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อชิต, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อชิต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໗໐. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອະຊິຕະ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານອະຊິຕະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

---

๑๗๑. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ, มหาราช, ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา, เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ [Pg.52] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺติ. จาตุมหาภูติโก อยํ ปุริโส, ยทา กาลงฺกโรติ, ปถวี ปถวิกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อาโป อาโปกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, เตโช เตโชกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, วาโย วาโยกายํ อนุเปติ อนุปคจฺฉติ, อากาสํ อินฺทฺริยานิ สงฺกมนฺติ. อาสนฺทิปญฺจมา ปุริสา มตํ อาทาย คจฺฉนฺติ. ยาวาฬาหนา ปทานิ ปญฺญายนฺติ. กาโปตกานิ อฏฺฐีนิ ภวนฺติ, ภสฺสนฺตา อาหุติโย. ทตฺตุปญฺญตฺตํ ยทิทํ ทานํ. เตสํ ตุจฺฉํ มุสา วิลาโป เย เกจิ อตฺถิกวาทํ วทนฺติ. พาเล จ ปณฺฑิเต จ กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชนฺติ วินสฺสนฺติ, น โหนฺติ ปรํ มรณา’ติ.

໑໗໑. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ບໍ່ມີການໃຫ້ທານ, ບໍ່ມີການບູຊາ, ບໍ່ມີການເຊັ່ນຊວງ, ບໍ່ມີຜົນວິບາກຂອງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວ, ບໍ່ມີໂລກນີ້, ບໍ່ມີໂລກໜ້າ, ບໍ່ມີຄຸນຂອງມານດา, ບໍ່ມີຄຸນຂອງບິດา, ບໍ່ມີສັດຜູ້ເກີດແບບໂອປະປາຕິກະ, ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີສະມະນະຫຼືພຣາມຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ຜູ້ດຳເນີນໄປໂດຍຊອບ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ປະກາດໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າໃຫ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງກັນ. ບຸກຄົນນີ້ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດທາດທັງ 4, ເມື່ອຕາຍໄປ ທາດດິນຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງດິນ, ທາດນ້ຳຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງນ້ຳ, ທາດໄຟຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງໄຟ, ທາດລົມຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງລົມ, ອິນຊີທັງຫຼາຍຍ່ອມເລື່ອນລອຍໄປສູ່ອາກາດ. ຄົນທັງຫຼາຍມີແຄ່ເປັນທີ 5 ຫາມເອົາສົບຄົນຕາຍໄປ, ຮອຍຕີນຍ່ອມປາກົດໄປຈົນເຖິງປ່າຊ້າ. ກະດູກທັງຫຼາຍກາຍເປັນສີຂາວຄືສີນົກກາງແກ, ເຄື່ອງບູຊາທັງຫຼາຍມີຂີ້ເຖົ່າເປັນທີ່ສຸດ. ການໃຫ້ທານນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄົນໂງ່ບັນຍັດໄວ້. ຄຳເວົ້າຂອງຄົນບາງພວກທີ່ກ່າວວ່າ “ມີຜົນແຫ່ງທານ” ນັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ຫວ່າງເປົ່າ ເປັນຄຳຕົວະ ເປັນຄຳເພີ້ຝັນ. ທັງຄົນພານແລະບັນດິດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກເລີຍ'

---

๑๗๒. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, อชิโต เกสกมฺพโล สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อุจฺเฉทํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, อชิตสฺส เกสกมฺพลสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

໑໗໒. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມຂາດສູນແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມຂາດສູນແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

ปกุธกจฺจายนวาโท

ລັດທິຂອງປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ

---

๑๗๓. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน ปกุโธ กจฺจายโน เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปกุเธน กจฺจายเนน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธํ กจฺจายนํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ กจฺจายน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ กจฺจายน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໗໓. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານກައްຈາຍະນະ, ປຽບເໝືອນສิລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານກައްຈາຍະນະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

---

๑๗๔. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, มหาราช, กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา [Pg.53] เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. กตเม สตฺต? ปถวิกาโย, อาโปกาโย, เตโชกาโย, วาโยกาโย, สุเข, ทุกฺเข, ชีเว สตฺตเม – อิเม สตฺต กายา อกฏา อกฏวิธา อนิมฺมิตา อนิมฺมาตา วญฺฌา กูฏฏฺฐา เอสิกฏฺฐายิฏฺฐิตา. เต น อิญฺชนฺติ, น วิปริณมนฺติ, น อญฺญมญฺญํ พฺยาพาเธนฺติ, นาลํ อญฺญมญฺญสฺส สุขาย วา ทุกฺขาย วา สุขทุกฺขาย วา. ตตฺถ นตฺถิ หนฺตา วา ฆาเตตา วา, โสตา วา สาเวตา วา, วิญฺญาตา วา วิญฺญาเปตา วา. โยปิ ติณฺเหน สตฺเถน สีสํ ฉินฺทติ, น โกจิ กิญฺจิ ชีวิตา โวโรเปติ; สตฺตนฺนํ ตฺเวว กายานมนฺตเรน สตฺถํ วิวรมนุปตตี’ติ.

໑໗໔. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ສ້າງ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ນິມິດ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງຢູ່ຄືເສົາຫີນທີ່ປັກໄວ້ແໜ້ນໜາ. ກອງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ປ່ຽນແປງ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ກັນແລະກັນເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກໄດ້. ກອງທັງ 7 ນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກອງດິນ, ກອງນ້ຳ, ກອງໄຟ, ກອງລົມ, ສຸກ, ທຸກ, ແລະ ຊີວິດເປັນທີ 7. ກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ສ້າງ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ນິມິດ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງຢູ່ຄືເສົາຫີນທີ່ປັກໄວ້ແໜ້ນໜາ. ກອງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ປ່ຽນແປງ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ກັນແລະກັນເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກໄດ້. ໃນກອງເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີຜູ້ຂ້າ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຂ້າ, ບໍ່ມີຜູ້ຟັງ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຟັງ, ບໍ່ມີຜູ້ຮູ້ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຮູ້. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຜູ້ເອົາສັດຕຣາວຸດອັນຄົມກ້າຕັດຫົວ, ກໍບໍ່ຊື່ວ່າເປັນການປິດຊີວິດຂອງໃຜເລີຍ; ເປັນພຽງແຕ່ສັດຕຣາວຸດນັ້ນແຊກເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ'

---

๑๗๕. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, ปกุโธ กจฺจายโน สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญน อญฺญํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ปกุธสฺส กจฺจายนสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ, อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน, อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

໑໗໕. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ກັບຕອບເລື່ອງອື່ນທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ກັບຕອບເລື່ອງອື່ນທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້g່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

นิคณฺฐนาฏปุตฺตวาโท

ລັດທິຂອງນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ

---

๑๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺเฐน นาฏปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ อคฺคิเวสฺสน, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ อคฺคิเวสฺสน, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໗໖. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫານິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອັກຄິເວດສະນະ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານອັກຄິເວດສະນະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

---

๑๗๗. ‘‘เอวํ [Pg.54] วุตฺเต, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. กถญฺจ, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ? อิธ, มหาราช, นิคณฺโฐ สพฺพวาริวาริโต จ โหติ, สพฺพวาริยุตฺโต จ, สพฺพวาริธุโต จ, สพฺพวาริผุโฏ จ. เอวํ โข, มหาราช, นิคณฺโฐ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ. ยโต โข, มหาราช, นิคณฺโฐ เอวํ จาตุยามสํวรสํวุโต โหติ; อยํ วุจฺจติ, มหาราช, นิคณฺโฐ คตตฺโต จ ยตตฺโต จ ฐิตตฺโต จา’ติ.

໑໗໗. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການ. ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການແນວໃດ? ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຫ້າມນ້ຳທັງປວງ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍການຫ້າມບາບທັງປວງ, ເປັນຜູ້ກຳຈັດບາບທັງປວງດ້ວຍການຫ້າມ, ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງຄວາມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍການຫ້າມບາບທັງປວງ. ມະຫາຣาຊ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ນิຄັນຖະຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການ. ມະຫາຣาຊ, ເພາະເຫດທີ່ນິຄັນຖະເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການຢ່າງນີ້; ນິຄັນຖະນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ມີຈິດເຖິງຍອດແລ້ວ, ມີຈິດສຳລວມແລ້ວ, ແລະ ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ'

---

๑๗๘. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน จาตุยามสํวรํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

໑໗໘. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍການສັງວອນສີ່ປະການ (ຈະຕຸຍາມະສັງວອນ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນມ່ວງ, ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ກໍໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍການສັງວອນສີ່ປະການ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຂົ່ມຂູ່ ຫຼືບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ນັ້ນເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ, ບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ໃສ່ໃຈໄວ້, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

สญฺจยเพลฏฺฐปุตฺตวาโท

ວາທະຂອງສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ

---

๑๗๙. ‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ เยน สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา สญฺจเยน เพลฏฺฐปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อหํ ภนฺเต, สญฺจยํ เพลฏฺฐปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, โภ สญฺจย, ปุถุสิปฺปายตนานิ…เป… สกฺกา นุ โข, โภ สญฺจย, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໗໙. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໄປຫາສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖາມສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານສັນໄຊ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດເປັນອັນມາກເຫຼົ່ານີ້... ທ່ານສັນໄຊ, ສາມາດທີ່ຈະສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

---

๑๘๐. ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เจ เม อสฺส, อตฺถิ ปโร โลโกติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม [Pg.55] โน, โน โนติปิ เม โน. นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ ปโร โลโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ ปโร โลโก…เป… อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ จ นตฺถิ จ สตฺตา โอปปาติกา…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา…เป… อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป…อตฺถิ จ นตฺถิ จ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… เนวตฺถิ น นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก…เป… โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา…เป… เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ มํ ปุจฺฉสิ, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เจ เม อสฺส, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิติ เต นํ พฺยากเรยฺยํ. เอวนฺติปิ เม โน, ตถาติปิ เม โน, อญฺญถาติปิ เม โน, โนติปิ เม โน, โน โนติปิ เม โน’ติ.

໑໘໐. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ຖ້າທ່ານຖາມຂ້າພະເຈົ້າວ່າ "ໂລກໜ້າ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?" ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ໂລກໜ້າມີຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕອບທ່ານວ່າ ໂລກໜ້າມີຢູ່. ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ເປັນอย่างນີ້, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີ, ແລະບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ. ໂລກໜ້າບໍ່ມີຫຼື... ໂລກໜ້າມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ໂລກໜ້າມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດບໍ່ມີຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີບໍ່ມີຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວຍັງມີຢູ່ຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວບໍ່ມີຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື? ຖ້າທ່ານຖາມຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້, ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕອບທ່ານຢ່າງນັ້ນ. ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນີ້, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີ, ແລະບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ'.

---

๑๘๑. ‘‘อิตฺถํ โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อมฺพํ วา ปุฏฺโฐ ลพุชํ พฺยากเรยฺย, ลพุชํ วา ปุฏฺโฐ อมฺพํ พฺยากเรยฺย; เอวเมว โข เม, ภนฺเต, สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากาสิ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อยญฺจ อิเมสํ สมณพฺราหฺมณานํ สพฺพพาโล สพฺพมูฬฺโห. กถญฺหิ นาม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุฏฺโฐ สมาโน วิกฺเขปํ พฺยากริสฺสตี’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ อปสาเทตพฺพํ มญฺเญยฺยา’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, สญฺจยสฺส เพลฏฺฐปุตฺตสฺส ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อนตฺตมโน อนตฺตมนวาจํ อนิจฺฉาเรตฺวา ตเมว วาจํ อนุคฺคณฺหนฺโต อนิกฺกุชฺชนฺโต อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ.

໑໘໑. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງ (ວິກເຂປະ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນມ່ວງ, ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ກໍໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ໃນບັນດາສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້, ທ່ານສັນໄຊນີ້ເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາທີ່ສຸດ ເປັນຜູ້ຫຼົງງົມງາຍທີ່ສຸດ. ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕອບດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງເຊັ່ນນີ້'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຂົ່ມຂູ່ ຫຼືບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ນັ້ນເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ, ບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ໃສ່ໃຈໄວ້, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

ปฐมสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ປະການທີໜຶ່ງ

---

๑๘๒. ‘‘โสหํ, ภนฺเต, ภควนฺตมฺปิ ปุจฺฉามิ – ‘ยถา นุ โข อิมานิ, ภนฺเต, ปุถุสิปฺปายตนานิ เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา [Pg.56] เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสิกปุตฺตา อาฬาริกา กปฺปกา นฺหาปกา สูทา มาลาการา รชกา เปสการา นฬการา กุมฺภการา คณกา มุทฺทิกา, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ เอวํคตานิ ปุถุสิปฺปายตนานิ, เต ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สิปฺปผลํ อุปชีวนฺติ, เต เตน อตฺตานํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มาตาปิตโร สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, ปุตฺตทารํ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขนฺติ ปีเณนฺติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐเปนฺติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. สกฺกา นุ โข เม, ภนฺเต, เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’นฺติ?

໑໘໒. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນຈຶ່ງຂໍທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດເປັນອັນມາກເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ພ້າວ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງຮົບ, ຜູ້ຈັດຂะບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ລາຊະບຸດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ແລ່ນເຂົ້າສະໜາມຮົບ, ທະຫານກ້າຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ້າງສານ, ນັກຮົບຜູ້ແກ້ວຫານ, นັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ບຸດຂອງນາງທາສີ, ຄົນປຸງແຕ່ງອາຫານ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວ, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້, ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ລ້ຽງຊີບໃນປັດຈຸບັນ, ພວກເຂົາເຮັດຕົນເອງໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດມານດາບິດາໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດບຸດແລະພັນລະຍາໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດມິດແລະອາມາດໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ບຳເພີນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ມີສຸຂะວິບາກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ໃນສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະອົງສາມາດທີ່ຈະສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

---

๑๘๓. ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ, วต โภ, อพฺภุตํ, วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส; อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก; โส, เทว, เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต [Pg.57] สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ ทาโส กมฺมกาโร ปุพฺพุฏฺฐายี ปจฺฉานิปาตี กิงฺการปฏิสฺสาวี มนาปจารี ปิยวาที มุขุลฺโลกโก’ติ?

໑໘໓. ມະຫາຣາຊ, ສາມາດສະແດງໄດ້. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ມະຫາຣາຊ, ເຮົາຈະຍ້ອນຖາມທ່ານໃນເລື່ອງນີ້. ທ່ານພໍໃຈຢ່າງໃດ ກໍເພິ່ງຕອບຢ່າງນັ້ນ. ມະຫາຣາຊ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະຣາຊະວັງຂອງທ່ານ ເພິ່ງມີບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາ. ບຸຣຸດນັ້ນເພິ່ງມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໜໍ, ທາງໄປແຫ່ງບຸນ ຜົນວິບາກແຫ່ງບຸນ! ພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນມະຄົດ ອາຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ພຣະອົງນີ້ເປັນມະນຸດ; ເຮົາເອງກໍເປັນມະນຸດ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນມະຄົດ ອາຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ພຣະອົງນີ້ ເພີດເພີນພ້ອມພູນຢູ່ດ້ວຍກາມະຄຸນຫ້າປະການ ປຽບເໝືອນເທວະດາ; ສ່ວນເຮົາເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງພຣະອົງ. ຖ້າເຮົາເຮັດບຸນທັງຫຼາຍກໍຄົງຈະດີ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່ເຖີດ'. ຕໍ່ມາ ບຸຣຸດນັ້ນກໍປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເພິ່ງເປັນຜູ້ສັງວອນທາງກາຍ ສັງວອນທາງວາຈາ ສັງວອນທາງໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພຽງເພື່ອປະທັງຊີວິດ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ. ຖ້າພວກລາຊະບຸລຸດມາຂາບທູນທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂໍເດຊະ ພຣະອົງເພິ່ງຊົງຊາບເຖີດ, ບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງພຣະອົງນັ້ນ; ບັດນີ້ ເຂົາໄດ້ປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່ແລ້ວ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສັງວອນທາງກາຍ ສັງວອນທາງວາຈາ ສັງວອນທາງໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພຽງເພື່ອປະທັງຊີວິດ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ'. ທ່ານຈະເພິ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ຫຼືບໍ່ວ່າ: 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປພາຕົວບຸຣຸດນັ້ນກັບມາ, ໃຫ້ເຂົາກັບມາເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງເຮົາຕາມເດີມເຖີດ'?

---

๑๘๔. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ.

໑໘໔. ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງເພິ່ງອະພິວາດເຂົາ, ເພິ່ງລຸກຕ້ອນຮັບເຂົາ, ເພິ່ງເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ, ເພິ່ງປະວໍຣະນາເຂົາດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ, ທັງເພິ່ງຈັດການອະຣັກຂາ ຄຸ້ມຄອງ ປ້ອງກັນ ອັນຊອບທັມໃຫ້ແກ່ເຂົາອີກດ້ວຍ.

---

๑๘๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ปฐมํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

໑໘໕. ມະຫາຣາຊ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?

---

ทุติยสนฺทิฏฺฐิกสามญฺญผลํ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ ຢ່າງທີສອງ

---

๑๘๖. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ เอวเมว ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช, อิธ เต อสฺส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ, ปุญฺญานํ คติ, ปุญฺญานํ วิปาโก. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต มนุสฺโส, อหมฺปิ มนุสฺโส. อยญฺหิ ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ, เทโว มญฺเญ. อหํ ปนมฺหิสฺส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก. โส วตสฺสาหํ ปุญฺญานิ กเรยฺยํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ.

໑໘໖. “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະຢ່າງອື່ນອີກບໍ ທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງພຣະອົງອາດຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນໄດ້ໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້?” “ມະຫາຣາດ, ສະແດງໄດ້ຢູ່. ມະຫາຣາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຕະຖາຄົດຈະຍ້ອນຖາມມະຫາຣາດຄືນ, ມະຫາຣາດພໍໃຈຈະຕອບຢ່າງໃດ ກໍຈົ່ງຕອບຢ່າງນັ້ນເຖີດ. ມະຫາຣາດ, ມະຫາຣາດຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນຢ່າງໃດ? ໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງມະຫາຣາດນີ້ ຫາກມີຊາຍຄົນໜຶ່ງ ເປັນຊາວນາ ເປັນເຈົ້າເຮືອນ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນ. ຊາຍຄົນນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໂອ້ໜໍ, ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ! ໂອ້ໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ທາງໄປແຫ່ງບຸນ ແລະຜົນແຫ່ງບຸນທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍວ່າ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະອົງນີ້ ກໍເປັນມະນຸດ, ເຮົາເອງກໍເປັນມະນຸດ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະອົງນີ້ ຊົງເພີດເພີນພ້ອມພູນດ້ວຍກາມະຄຸນທັງ ໕ ປະດຸດດັ່ງເທວະດາ. ສ່ວນເຮົາພັດເປັນພຽງຊາວນາ ເປັນເຈົ້າເຮືອນ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຂອງພຣະອົງ. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນເຮັດບຸນກຸສົນເຖີດ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນເຖີດ’ ດັ່ງນີ້.

---

‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย, อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา [Pg.58] อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหเรยฺย, วาจาย สํวุโต วิหเรยฺย, มนสา สํวุโต วิหเรยฺย, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก. ตํ เจ เต ปุริสา เอวมาโรเจยฺยุํ – ‘ยคฺเฆ, เทว ชาเนยฺยาสิ, โย เต โส ปุริโส กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก; โส เทว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กาเยน สํวุโต วิหรติ, วาจาย สํวุโต วิหรติ, มนสา สํวุโต วิหรติ, ฆาสจฺฉาทนปรมตาย สนฺตุฏฺโฐ, อภิรโต ปวิเวเก’’ติ. อปิ นุ ตฺวํ เอวํ วเทยฺยาสิ – ‘เอตุ เม, โภ, โส ปุริโส, ปุนเทว โหตุ กสฺสโก คหปติโก กรการโก ราสิวฑฺฒโก’ติ?

“ໃນການຕໍ່ມາ ບຸກຄົນນັ້ນສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໃຫຍ່ກໍດີ ປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍກາຍ ຜູ້ສຳລວມດ້ວຍວาຈາ ຜູ້ສຳລວມດ້ວຍໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍຄວາມມີອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ. ຖ້າພວກລາຊະບຸລຸດຂອງພະອົງຈະມາກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂໍເດຊະ ມະຫາລາຊະ ຂໍພະອົງຈົ່ງຊົງຊາບເຖີ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ເຄີຍເປັນຊາວນາ ເປັນຄະຫະບໍດີ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດຈະເລີນຂອງພະອົງ, ບັດນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍກາຍ ສຳລວມດ້ວຍວາຈາ ສຳລວມດ້ວຍໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍຄວາມມີອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກຢູ່'. ພະອົງຈະຕັດຢ່າງນີ້ບໍວ່າ 'ແນ່ພວກເຈົ້າ ຈົ່ງໃຫ້ບຸກຄົນນັ້ນກັບມາຫາເຮົາ ແລະຈົ່ງໃຫ້ກັບມາເປັນຊາວນາ ເປັນຄະຫະບໍດີ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດຈະເລີນຄືເກົ່າເຖີ້ນ'?”

---

๑๘๗. ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อถ โข นํ มยเมว อภิวาเทยฺยามปิ, ปจฺจุฏฺเฐยฺยามปิ, อาสเนนปิ นิมนฺเตยฺยาม, อภินิมนฺเตยฺยามปิ นํ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรหิ, ธมฺมิกมฺปิสฺส รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทเหยฺยามา’’ติ.

໑໘໗. “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແນ່ນອນ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພວກຂ້າພະອົງເອງກໍຄວນຈະອະພິວາດ ຄວນຈະຕ້ອນຮັບ ຄວນຈະເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ແລະຄວນຈະປວໍລະນາເຂົາດ້ວຍປັດໄຈທັງຫຼາຍ ມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ທັງຈະຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະຄຸ້ມຄອງອັນຊອບທຳໃຫ້ແກ່ເຂົາອີກດ້ວຍ.”

---

๑๘๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, มหาราช? ยทิ เอวํ สนฺเต โหติ วา สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ โน วา’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต โหติ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผล’’นฺติ. ‘‘อิทํ โข เต, มหาราช, มยา ทุติยํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

໑໘໘. “ມະຫາລາຊະ ພະອົງຊົງດຳລິແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?” “ມີແທ້ແນ່ນອນ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຍ່ອມມີຢູ່.” “ມະຫາລາຊະ ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ປະການທີສອງ ທີ່ຕະຖาຄົດໄດ້ສະແດງແກ່ພະອົງ.”

---

ปณีตตรสามญฺญผลํ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະອັນປະນີດກວ່າ

---

๑๘๙. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อญฺญมฺปิ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปญฺญเปตุํ อิเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจา’’ติ? ‘‘สกฺกา, มหาราช. เตน หิ, มหาราช, สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

໑໘໙. “ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພະອົງຍັງສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະຢ່າງອື່ນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນໜ້າຍິນດີກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ອີກບໍ?” “ໄດ້ ມະຫາລາຊະ. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ມະຫາລາຊະ ຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ຕະຖาຄົດຈະກ່າວ.” “ດີແລ້ວ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວດັຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ນ້ອມຮັບພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

---

๑๙๐. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, มหาราช, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ [Pg.59] โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ.

໑໙໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ວ່າ: “ມະຫາລາຊະ ໃນໂລກນີ້ ພະຕະຖาຄົດອຸບັດຂຶ້ນ ເປັນພະອໍລະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະລະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸລຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະຕະຖาຄົດນັ້ນ ຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພະອົງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ແລະປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ຊົງປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ.”

---

๑๙๑. ‘‘ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา. นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ.

໑໙໑. “ຄະຫະບໍດີກໍດີ ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ ຫຼືຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງກໍດີ ຍ່ອມໄດ້ຟັງທຳນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳນັ້ນແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມໄດ້ຮັບສັດທາໃນພະຕະຖาຄົດ. ເມື່ອ推ພ້ອມດ້ວຍສັດທາທີ່ໄດ້ຮັບນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການຄອງເຮືອນຄັບແຄບ ເປັນທາງມາແຫ່ງທຸລີ (ກິເລດ), ສ່ວນການບວດເປັນໂອກາດອັນໂລ່ງແຈ້ງ. ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນ ຈະປະພຶດພົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ໃຫ້ບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ຂັດສີດີແລ້ວດັ່ງສັງຂ໌ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນເຖີ້ນ'.”

---

๑๙๒. ‘‘โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ.

໑໙໒. “ໃນການຕໍ່ມາ ເຂົາສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໃຫຍ່ກໍດີ ປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ.”

---

๑๙๓. ‘‘โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ.

໑໙໓. “ເມື່ອເຂົາບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍການສຳລວມໃນປະຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍກາຍະກຳແລະວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ ມີອາຊີວະອັນບໍລິສຸດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

---

จูฬสีลํ

ຈູລະສີລ

---

๑๙๔. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໔. “Kathañca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.”

---

‘‘อทินฺนาทานํ [Pg.60] ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ລັກຂະໂມຍ ມີຕົນອັນສະອາດບໍລິສຸດຢູ່. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี โหติ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະພຶດຕິກຳອັນບໍ່ແມ່ນພົມມະຈັນ ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນທຳອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ ດຳລົງຄຳສັດ ມີຄຳເວົ້າອັນໝັ້ນຄົງ ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ບໍ່ຫຼອກລວງຊາວໂລກ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; อิโต สุตฺวา น อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย; อมุตฺร วา สุตฺวา น อิเมสํ อกฺขาตา, อมูสํ เภทาย. อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา, สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະຄຳສໍ້ສຽດ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳສໍ້ສຽດ ຟັງຄວາມຂ້າງນີ້ແລ້ວບໍ່ໄປບອກຂ້າງນັ້ນເພື່ອທຳລາຍຄົນພວກນີ້ ຫຼືຟັງຄວາມຂ້າງນັ້ນແລ້ວບໍ່ມາບອກຂ້າງນີ້ເພື່ອທຳລາຍຄົນພວກນັ້ນ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະໝານຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ ສົ່ງເສີມຄົນທີ່ພ້ອມພຽງກັນ ຍິນດີໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ເພີດເພີນໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ຊົມຊອບໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ສ້າງຄວາມພ້ອມພຽງ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະຄຳຫຍາບ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳຫຍາບ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີໂທດ ໄພເລາະສະໜາະຫູ ຊວນໃຫ້ຮັກ ແທງເຖິງໃຈ ເປັນຄຳຂອງຊາວເມືອງ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที, นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา โหติ กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ລະຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ກ່າວຖືກກາລະເທສະ ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ ກ່າວອິງປະໂຫຍດ ກ່າວອິງທຳ ກ່າວອິງວິນັຍ ກ່າວຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ມີທີ່ອ້າງອີງ ມີຂອບເຂດ ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ໃນເວລາອັນຄວນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ…เป… เอกภตฺติโก โหติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา [Pg.61] ปฏิวิรโต โหติ. อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. หตฺถิควสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต โหติ. ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต โหติ. อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต โหติ. เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ງົດເວັ້ນຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມ... ເປັນຜູ້ສັນຫົນດຽວ ງົດເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລាកາງຄືນ ງົດເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລາວິການ. ງົດເວັ້ນຈາກການຟ້ອນຮຳ ຂັບຮ້ອງ ປະໂຄມດົນຕີ ແລະເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ. ງົດເວັ້ນຈາກການທັດຊົງ ປະດັບ ຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍດ້ວຍດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະເຄື່ອງປະທິນຜິວ. ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນໃຫຍ່. ງົດເວັ້ນຈາກການรับຄຳແລະເງິນ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບທັນຍາຫານດິບ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບເນື້ອດິບ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບສະຕີແລະກຸມາລີ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບທາດີແລະທາສາ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບແກະແລະແບ້. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບໄກ່ແລະໝູ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບຊ້າງ ງົວ ມ້າ ແລະລໍ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບໄຮ່ນາແລະທີ່ດິນ. ງົດເວັ້ນຈາກການປະກອບກິດເປັນຕົວແທນແລະການເດີນທາງໄປມາ. ງົດເວັ້ນຈາກການຊື້ແລະການຂາຍ. ງົດເວັ້ນຈາກການໂກງດ້ວຍຕາຊັ່ງ ໂກງດ້ວຍໂလຫະ ແລະໂກງດ້ວຍເຄື່ອງຕວງວັດ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບສິນບົນ ການຫຼອກລວງ ການສໍ້ໂກງ ແລະການປອມແປງ. ງົດເວັ້ນຈາກການຕັດ ການຂ້າ ການຈອງຈຳ ການປຸ້ນສະດົມ ການປຸ້ນຊັບ ແລະການກັນໂຊກ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

จูฬสีลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈູລະສີລ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

มชฺฌิมสีลํ

ມັດຊິມະສີລ

---

๑๙๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ พีชคามภูตคามสมารมฺภํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – มูลพีชํ ขนฺธพีชํ ผฬุพีชํ อคฺคพีชํ พีชพีชเมว ปญฺจมํ, อิติ เอวรูปา พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ພືດເກີດຈາກຮາກ ພືດເກີດຈາກລຳຕົ້ນ ພືດເກີດຈາກຂໍ້ ພືດເກີດຈາກຍອດ ແລະພືດເກີດຈາກເມັດ ເປັນປະການທີຫ້າ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๑๙๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อนฺนสนฺนิธึ ปานสนฺนิธึ วตฺถสนฺนิธึ ยานสนฺนิธึ สยนสนฺนิธึ คนฺธสนฺนิธึ อามิสสนฺนิธึ, อิติ วา อิติ เอวรูปา สนฺนิธิการปริโภคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການສະສົມເຂົ້າ ການສະສົມນ້ຳດື່ມ ການສະສົມຜ້າ ການສະສົມຍານພາຫະນະ ການສະສົມທີ່ນອນ ການສະສົມຂອງຫອມ ການສະສົມອາມິດ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๑๙๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิสูกทสฺสนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – นจฺจํ คีตํ วาทิตํ เปกฺขํ อกฺขานํ ปาณิสฺสรํ เวตาฬํ กุมฺภถูณํ โสภนกํ จณฺฑาลํ วํสํ โธวนํ หตฺถิยุทฺธํ อสฺสยุทฺธํ มหึสยุทฺธํ อุสภยุทฺธํ อชยุทฺธํ เมณฺฑยุทฺธํ กุกฺกุฏยุทฺธํ วฏฺฏกยุทฺธํ ทณฺฑยุทฺธํ มุฏฺฐิยุทฺธํ นิพฺพุทฺธํ อุยฺโยธิกํ พลคฺคํ เสนาพฺยูหํ อนีกทสฺสนํ อิติ วา อิติ เอวรูปา วิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຟ້ອນຮຳ ການຂັບຮ້ອງ การປະໂຄມດົນຕີ ການສະແດງມະໂຫລະສົບ ການເລົ່ານິທານ ການຕົບມື ການເຄາະກະແຕະ ການຕີກອງ ການສະແດງພາບສິລະປະ ການຫຼິ້ນກົນກາຍະກຳ ການຫຼິ້ນໄຕ່ໄມ້ໄຜ່ ການລ້າງກະດູກ ການຊົນຊ້າງ ການຊົນມ້າ ການຊົນຄວາຍ ການຊົນງົວ ການຊົນແບ້ ການຊົນແກະ ການຕີໄກ່ ການຕີກົ້ວ (ນົກຄຸ້ມ) ການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ ການຊົກມວຍ ການປ້ຳບາ ການຮົບຈຳລອງ ການກວດພົນ ການຈັດຂະບວນທັບ ການເບິ່ງກອງທັບ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๑๙๘. ‘‘ยถา [Pg.62] วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อฏฺฐปทํ ทสปทํ อากาสํ ปริหารปถํ สนฺติกํ ขลิกํ ฆฏิกํ สลากหตฺถํ อกฺขํ ปงฺคจีรํ วงฺกกํ โมกฺขจิกํ จิงฺคุลิกํ ปตฺตาฬฺหกํ รถกํ ธนุกํ อกฺขริกํ มเนสิกํ ยถาวชฺชํ อิติ วา อิติ เอวรูปา ชูตปฺปมาทฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກແປດຕາ ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກສິບຕາ การຫຼິ້ນໝາກຮຸກກາງອາກາດ ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກຍ່າງຂ້າມທາງ ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກສະກາ ການຫຼິ້ນທອດລູກເຫຼັກ ການຫຼິ້ນຕີຄີ ການຫຼິ້ນຂີດຂຽນທວາຍ ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກກົມ ການຫຼິ້ນເປົ່າໃບໄມ້ ການຫຼິ້ນໄຖນານ້ອຍ ການຫຼິ້ນຕີລັງກາ ການຫຼິ້ນກົງຈັກໃບຕານ ການຫຼິ້ນຕວງຊາຍ การຫຼິ້ນລົດນ້ອຍ ການຫຼິ້ນທະນູນ້ອຍ ການຫຼິ້ນทວາຍອັກສອນ ການຫຼິ້ນທວາຍໃຈ ການຫຼິ້ນຮຽນແບບຄົນພິການ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๑๙๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ โคนกํ จิตฺตกํ ปฏิกํ ปฏลิกํ ตูลิกํ วิกติกํ อุทฺทโลมึ เอกนฺตโลมึ กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณึ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ อิติ วา อิติ เอวรูปา อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໑໙໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການນັ່ງການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຖິງປານນີ້. ທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ຕັ່ງມີເທົ້າເກີນປະມານ, ບັນລັງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດຍາວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີລວດລາຍວິຈິດ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດສີຂາວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີດອກເປັນກຸ່ມ, ເຄື່ອງລາດທີ່ຍັດດ້ວຍນຸ່ນ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຮູບສັດຮ້າຍເຊັ່ນລາຊະສີແລະເສືອໂຄ່ງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຂົນທັງສອງດ້ານ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຂົນດ້ານດຽວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ຖັກດ້ວຍຄຳແລະເງິນແຊມດ້ວຍໄໝ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍໄໝແຊມດ້ວຍຄຳແລະເງິນ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດຂະໜາດໃຫຍ່ພໍທີ່ນາງຟ້ອນສิບຫົກຄົນຢືນຟ້ອນໄດ້, ເຄື່ອງລາດເທິງຫຼັງຊ້າງ, ເຄື່ອງລາດເທິງຫຼັງມ້າ, ເຄື່ອງລາດເທິງລົດ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍໜັງເສືອໂຄ່ງ, ເຄື່ອງລາດຢ່າງດີທີ່ເຮັດດ້ວຍໜັງຊະນິດໜຶ່ງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ມີເພດານສີແດງກາງຢູ່ເບື້ອງເທິງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ມີໝອນໜູນຫົວແລະໝອນໜູນເທົ້າສີແດງທັງສອງດ້ານ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການນັ່ງການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – อุจฺฉาทนํ ปริมทฺทนํ นฺหาปนํ สมฺพาหนํ อาทาสํ อญฺชนํ มาลาคนฺธวิเลปนํ มุขจุณฺณํ มุขเลปนํ หตฺถพนฺธํ สิขาพนฺธํ ทณฺฑํ นาฬิกํ อสึ ฉตฺตํ จิตฺรุปาหนํ อุณฺหีสํ มณึ วาลพีชนึ โอทาตานิ วตฺถานิ ทีฆทสานิ อิติ วา อิติ เอวรูปา มณฺฑนวิภูสนฏฺฐานานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ເຖິງປານນີ້. ການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການອົບຜິວ (ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ), ການນວດ, การອາບນ້ຳ (ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ), ການບຳລຸງກຳລັງ (ຫຼືການທຸບຕີຮ່າງກາຍເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອໃຫຍ່), ການເບິ່ງແວ່ນ, ການທາຂອບຕາ, ການທັດດອກໄມ້, ການທາເຄື່ອງຫອມ, ການທາແປ້ງໜ້າ, ການທາໜ້າ, ການໃສ່ປອກແຂນ, ການມັດຈຸກ, ການຖືໄມ້ເທົ້າ, ການຖືຫຼອດຢາ, ການຖືພຣະຂັນ (ຫຼືດາບ), ການກັ້ນຮົ່ມ (ອັນວິຈິດ), ການສວມເກີບອັນວິຈິດ, ການຜູກຜ້າສະໜັບເພົາ (ຫຼືຜ້າພັນຫົວ), ການປະດັບປິ່ນມະນີ, ການຖືພັດວານີ (ພັດຫາງຈາມະລີ), ການນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວມີຊາຍຍາວ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການປະກອບຕົນໃນການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ติรจฺฉานกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ [Pg.63] สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ (ຄຳເວົ້າອັນຂັດຂວາງຫົນທາງມັກຜົນນິບພານ) ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານກະຖານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ເລື່ອງພຣະລາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເລື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງເຄື່ອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງບຸຣຸດ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດຕະເລັດ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ເລື່ອງຄວາມຈະເຣີນແລະຄວາມເສື່ອມ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๒. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ วิคฺคาหิกกถํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสิ, อหํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานามิ, กึ ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานิสฺสสิ, มิจฺฉา ปฏิปนฺโน ตฺวมสิ, อหมสฺมิ สมฺมา ปฏิปนฺโน, สหิตํ เม, อสหิตํ เต, ปุเร วจนียํ ปจฺฉา อวจ, ปจฺฉา วจนียํ ปุเร อวจ, อธิจิณฺณํ เต วิปราวตฺตํ, อาโรปิโต เต วาโท, นิคฺคหิโต ตฺวมสิ, จร วาทปฺปโมกฺขาย, นิพฺเพเฐหิ วา สเจ ปโหสีติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย วิคฺคาหิกกถาย ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນ ເຖິງປານນີ້. ການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: 'ທ່ານບໍ່ຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້, ຂ້ອຍຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້', 'ທ່ານຈະຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ', 'ທ່ານປະຕິບັດຜິດ, ຂ້ອຍປະຕິບັດຖືກ', 'ຄຳເວົ້າຂອງຂ້ອຍມີປະໂຫຍດ, ຄຳເວົ້າຂອງທ່ານບໍ່ມີປະໂຫຍດ', 'ທ່ານເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າກ່ອນໄວ້ພາຍຫຼັງ, ເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າພາຍຫຼັງໄວ້ກ່ອນ', 'ສິ່ງທີ່ທ່ານເຄີຍປະຕິບັດມາໄດ້ກັບຕາລະປັດແລ້ວ', 'ຂ້ອຍຈັບຜິດວາທະຂອງທ່ານໄດ້ແລ້ວ', 'ທ່ານຖືກຂົ່ມໃຫ້ຈົນມຸມແລ້ວ', 'ຈົ່ງໄປຫາທາງແກ້ຕົວສາ', 'ຫຼືຖ້າທ່ານມີຄວາມສາມາດ ກໍຈົ່ງແກ້ຕົວໃຫ້ໄດ້ໃນຕອນນີ້'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๓. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปํ ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ, ราชมหามตฺตานํ, ขตฺติยานํ, พฺราหฺมณานํ, คหปติกานํ, กุมารานํ – ‘อิธ คจฺฉ, อมุตฺราคจฺฉ, อิทํ หร, อมุตฺร อิทํ อาหรา’ติ อิติ วา อิติ เอวรูปา ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໓. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ ເຖິງປານນີ້. ການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການຮັບໃຊ້ຂອງພຣະລາຊາ, ມະຫາອຳມາດຂອງພຣະລາຊາ, ກະສັດ, ພຣາມ, ຄະຫะບໍດີ, ຫຼືພຣະກຸມານ ວ່າ 'ຈົ່ງໄປທີ່ນີ້, ຈົ່ງໄປທີ່ນັ້ນ, ຈົ່ງຖືເອົາສິ່ງນີ້ໄປ, ຈົ່ງນຳເອົາສິ່ງນັ້ນຈາກທີ່ນັ້ນມາ'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๔. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต กุหกา จ โหนฺติ ลปกา จ เนมิตฺติกา จ นิปฺเปสิกา จ ลาเภน ลาภํ นิชิคีํสิตาโร จ. อิติ เอวรูปา กุหนลปนา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ’’.

໒໐໔. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ (ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ລາບ), ເວົ້າປະຈົບປະແຈງ, ເຮັດນິມິດ (ໃບ້ຫວຍຫຼືສະແດງທ່າທາງເພື່ອໃຫ້ເຂົາຖວາຍ), ບີບບັງຄັບ (ຫຼືເວົ້າກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ), ແລະສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ (ຄືການເອົາລາບທີ່ໄດ້ມາໄປແລກປ່ຽນເພື່ອໃຫ້ໄດ້ລາບທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ). ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼອກລວງແລະການເວົ້າປະຈົບປະແຈງ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

มชฺฌิมสีลํ นิฏฺฐิตํ.

“ມັດຊິມະສີລ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.”

---

มหาสีลํ

“ມະຫາສີລ”

---

๒๐๕. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – องฺคํ นิมิตฺตํ อุปฺปาตํ สุปินํ ลกฺขณํ มูสิกจฺฉินฺนํ อคฺคิโหมํ ทพฺพิโหมํ ถุสโหมํ กณโหมํ ตณฺฑุลโหมํ สปฺปิโหมํ เตลโหมํ [Pg.64] มุขโหมํ โลหิตโหมํ องฺควิชฺชา วตฺถุวิชฺชา ขตฺตวิชฺชา สิววิชฺชา ภูตวิชฺชา ภูริวิชฺชา อหิวิชฺชา วิสวิชฺชา วิจฺฉิกวิชฺชา มูสิกวิชฺชา สกุณวิชฺชา วายสวิชฺชา ปกฺกชฺฌานํ สรปริตฺตาณํ มิคจกฺกํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ (ວິຊາອັນຂັດຂວາງຫົນທາງມັກຜົນນິບພານ) ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ຕຳລາທຳນາຍອະໄວຍະວະ, ຕຳລາທຳນາຍນິມິດ, ຕຳລາທຳນາຍຟ້າຜ່າຫຼືອຸປະບາດ, ຕຳລາທຳນາຍຝັນ, ຕຳລາທຳນາຍລັກສະນະ, ຕຳລາທຳນາຍໜູກັດຜ້າ, ການບູຊາໄຟ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຈອງ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍແກບ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຮຳ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາຍເຂົ້າ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເນີຍໃສ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍນ້ຳມັນ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາກ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເລືອດ, ວິຊາທຳນາຍອະໄວຍະວະມີຂໍ້ສອກແລະຂໍ້ເທົ້າເປັນຕົ້ນ, ວິຊາເບິ່ງພູມິສະຖານຫຼືຮວງຈຸ້ຍ, ວິຊາການເມືອງແລະການປົກຄອງ, ວິຊາທຳນາຍໃນປ່າຊ້າ, ວິຊາຂັບໄລ່ຜີປີສາດ, ວິຊາຮຽນໃນເຮືອນດິນ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດງູ, ວິຊາແກ້ພິດ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດແມງງອດ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດໜູ, ວິຊາທຳນາຍສຽງນົກ, ວິຊາທຳນາຍສຽງກາ, ວິຊາທຳນາຍອາຍຸ, ວິຊາป້ອງກັນລູກສອນ, ວິຊາທຳນາຍສຽງສັດປ່າ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๖. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – มณิลกฺขณํ วตฺถลกฺขณํ ทณฺฑลกฺขณํ สตฺถลกฺขณํ อสิลกฺขณํ อุสุลกฺขณํ ธนุลกฺขณํ อาวุธลกฺขณํ อิตฺถิลกฺขณํ ปุริสลกฺขณํ กุมารลกฺขณํ กุมาริลกฺขณํ ทาสลกฺขณํ ทาสิลกฺขณํ หตฺถิลกฺขณํ อสฺสลกฺขณํ มหึสลกฺขณํ อุสภลกฺขณํ โคลกฺขณํ อชลกฺขณํ เมณฺฑลกฺขณํ กุกฺกุฏลกฺขณํ วฏฺฏกลกฺขณํ โคธาลกฺขณํ กณฺณิกลกฺขณํ กจฺฉปลกฺขณํ มิคลกฺขณํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍລັກສະນະແກ້ວມະນີ, ລັກສະນະຜ້າ, ລັກສະນະໄມ້ເທົ້າ, ລັກສະນະຫອກ, ລັກສະນະພຣະຂັນ (ຫຼືດาບ), ລັກສະນະລູກສອນ, ລັກສະນະທະນູ, ລັກສະນະອາວຸດ, ລັກສະນະສະຕີ, ລັກສະນະບຸຣຸດ, ລັກສະນະກຸມານ, ລັກສະນະກຸມານີ, ລັກສະນະທາດຊາຍ, ລັກສະນະທາດຍິງ, ລັກສະນະຊ້າງ, ລັກສະນະມ້າ, ລັກສະນະควາຍ, ລັກສະນະງົວອຸສະພະ, ລັກສະນະງົວ, ລັກສະນະແບ້, ລັກສະນະແກະ, ລັກສະນະໄກ່, ລັກສະນະນົກຄຸ້ມ, ລັກສະນະແລນ (ຫຼືຈໍ້), ລັກສະນະຍອດຫຼັງຄາ (ຫຼືຕຸ້ມຫູ), ລັກສະນະເຕົ່າ, ລັກສະນະສັດປ່າ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๗. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – รญฺญํ นิยฺยานํ ภวิสฺสติ, รญฺญํ อนิยฺยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ อุปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ อปยานํ ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, พาหิรานํ รญฺญํ ชโย ภวิสฺสติ, อพฺภนฺตรานํ รญฺญํ ปราชโย ภวิสฺสติ, อิติ อิมสฺส ชโย ภวิสฺสติ, อิมสฺส ปราชโย ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ພຣະລາຊາຈະສະເດັດອອກຮົບ', 'ພຣະລາຊາຈະບໍ່ສະເດັດອອກຮົບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະຍົກເຂົ້າຕີ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະຖອຍທັບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະຍົກເຂົ້າຕີ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະຖອຍທັບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະປະຣາໄຊ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະປະຣາໄຊ', 'ພຣະລາຊາພຣະອົງນີ້ຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາພຣະອົງນີ້ຈະປະຣາໄຊ'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๘. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ[Pg.65], อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก จนฺทคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก สูริยคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก นกฺขตฺตคฺคาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ ปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ นกฺขตฺตานํ อุปฺปถคมนํ ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก อุกฺกาปาโต ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ทิสาฑาโห ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก ภูมิจาโล ภวิสฺสติ, เอวํวิปาโก เทวทุทฺรภิ ภวิสฺสติ, เอวํวิปากํ จนฺทิมสูริยนกฺขตฺตานํ อุคฺคมนํ โอคมนํ สํกิเลสํ โวทานํ ภวิสฺสติ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ຈະເກີດຈັນທະຣຸປາຄາ', 'ຈະເກີດສຸຣິຍຸປາຄາ', 'ຈະເກີດດາວນົກຂັດຕົກ', 'ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈະເດີນຖືກທາງ', 'ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈະເດີນຜິດທາງ', 'ດາວນົກຂັດຈະເດີນຖືກທາງ', 'ດາວນົກຂັດຈະເດີນຜິດທາງ', 'ຈະເກີດອຸບປະບາດ (ດາວຕົກ)', 'ຈະເກີດໄຟໄໝ້ທິດ (ທ້ອງຟ້າແດງ)', 'ຈະເກີດແຜ່ນດິນໄຫວ', 'ຈະເກີດຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າ', 'ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນົກຂັດ ຈະຂຶ້ນ ຈະຕົກ ຈະມົວໝອງ ຈະຜ່ອງໃສ', 'ຈັນທະຣຸປາຄາຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ສຸຣິຍຸປາຄາຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ດາວນົກຂັດຕົກຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນແລະດວງອາທິດເດີນຖືກທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນແລະດວງອາທິດເດີນຜິດທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດາວນົກຂັດເດີນຖືກທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດາວນົກຂັດເດີນຜິດທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ອຸບປະບາດຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ໄຟໄໝ້ທິດຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ແຜ່ນດິນໄຫວຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນົກຂັດ ຂຶ້ນ ຕົກ ມົວໝອງ ຫຼືຜ່ອງໃສ ຈະມີຜົນຢ່າງນີ້'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๐๙. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – สุวุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, ทุพฺพุฏฺฐิกา ภวิสฺสติ, สุภิกฺขํ ภวิสฺสติ, ทุพฺภิกฺขํ ภวิสฺสติ, เขมํ ภวิสฺสติ, ภยํ ภวิสฺสติ, โรโค ภวิสฺสติ, อาโรคฺยํ ภวิสฺสติ, มุทฺทา, คณนา, สงฺขานํ, กาเวยฺยํ, โลกายตํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໐໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ຝົນຈະຕົກດີ', 'ຝົນຈະແລ້ງ', 'ອາຫານຈະອຸດົມສົມບູນ', 'ອາຫານຈະຂາດແຄນ (ເກີດຂ້າວຍາກໝາກແພງ)', 'ຈະມີຄວາມສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ', 'ຈະມີໄພອັນຕະລາຍ', 'ຈະເກີດໂຣກໄພໄຂ้ເຈັບ', 'ຈະປາສະຈາກໂຣກໄພໄຂ້ເຈັບ', ວິຊານັບຂໍ້ສອກຂໍ້ເທົ້າ, ວິຊາຄຳນວນ, ວິຊາຄະນິດສາດ, ວິຊາແຕ່ງກາບກອນ, ວິຊາໂລກາຍັດ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๑๐. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ. เสยฺยถิทํ – อาวาหนํ วิวาหนํ สํวรณํ วิวรณํ สงฺกิรณํ วิกิรณํ สุภคกรณํ ทุพฺภคกรณํ วิรุทฺธคพฺภกรณํ ชิวฺหานิพนฺธนํ หนุสํหนนํ หตฺถาภิชปฺปนํ หนุชปฺปนํ กณฺณชปฺปนํ อาทาสปญฺหํ กุมาริกปญฺหํ เทวปญฺหํ อาทิจฺจุปฏฺฐานํ มหตุปฏฺฐานํ อพฺภุชฺชลนํ สิริวฺหายนํ อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໑໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການຈັດງານແຕ່ງງານ (ນຳລູກສາວເຂົ້າມາ), ການຈັດງານແຕ່ງງານ (ຍົກລູກສາວໃຫ້ເຂົາ), ການເຮັດພິທີໝັ້ນໝາຍ, ການເຮັດພິທີຢ່າຮ້າງ, ການເຮັດພິທີຮວບຮວມຊັບສິນ, ການເຮັດພິທີແຈກຈ່າຍຊັບສິນ, ການເຮັດພິທີເສີມສະເໜ່, ການເຮັດພິທີສາບແຊ່ງໃຫ້ຄົນກຽດຊັງ, ການເຮັດພິທີປ້ອງກັນການແທ້ງລູກ, ການເຮັດພິທີຜູກລີ້ນ, ການເຮັດພິທີຜູກຄາງ, ການຮ່າຍມົນສະກົດມື, ການຮ່າຍມົນສະກົດຄາງ, ການຮ່າຍມົນສະກົດຫູ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານແວ່ນ, การຖາມເທວະດາຜ່ານຮ່າງຊົງຍິງສາວ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຮ່າງຊົງທາດຍິງ, ການບູຊາພຣະອາທິດ, ການບູຊາທ້າວມະຫາພຣົມ, ການພົ່ນໄຟອອກຈາກປາກ, ການເຮັດພິທີເອີ້ນຂວັນ (ຫຼືເອີ້ນນາງສີຣິເທວີ). ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

๒๑๑. ‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.66]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา, มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ, โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

໒໑໑. ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເລີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ, ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕิຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ຄື: ການທຳພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ, ການທຳພິທີຂັບໄລ່ຜີ, ການທຳພິທີປ້ອງກັນໄພໃນເຮືອນດິນ, ການທຳກະເທີຍໃຫ້ເປັນຊາຍ, ການທຳຊາຍໃຫ້ເປັນກະເທີຍ, ການທຳພິທີປຸກສ້າງເຮືອນ, ການທຳພິທີບູຊາເຈົ້າທີ່, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳສະເດາະເຄາະ, ການບູຊາໄຟ, ການທຳຢາໃຫ້ຮາກ, ການທຳຢາໃຫ້ລະບາຍ, ການທຳຢາຖ່າຍໂທສະຂ້າງເທິງ (ຢາສຳຮອກ), ການທຳຢາຖ່າຍໂທສະຂ້າງລຸ່ມ (ຢາຖ່າຍ), ການທຳຢາແກ້ປວດຫົວ, ການຫຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການປຸງຢາທາຕາ, ການປຸງຢາຢອດຕາເຢັນ, การຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດຮັກສາແຜ, ການຮັກສາເດັກນ້ອຍ, ການປຸງຢາສະໝຸນໄພຈາກຮາກໄມ້, ການແກ້ພິດຢາ. ພິກຂຸເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๒๑๒. ‘‘ส โข โส, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ – มหาราช, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ.

໒໑໒. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸດທາພິເສກແລ້ວ ແລະ ໄດ້ກຳຈັດສັດຕູໝູ່ປັດຈາມິດໝົດສິ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກສັດຕູ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມໄດ້ສະεຫວີຍສຸກອັນປາສະຈາກໂທດໃນພາຍໃນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍປະການສະນີແລ.

---

มหาสีลํ นิฏฺฐิตํ.

ມະຫາສີລ ຈົບບໍລິບູນ.

---

อินฺทฺริยสํวโร

ການສຳລວມອິນຊີ

---

๒๑๓. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา…เป… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌา โทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

໒໑໓. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາ ແລະ ໂທມະນັດ ຈະຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີນີ້ຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນຈັກຂຸນສີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາຈັກຂຸນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນຈັກຂຸນຊີ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມຣົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດທັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາ ແລະ ໂທມະນັດ ຈະຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມມະນິນຊີນີ້ຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນມະນິນສີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາມະນິນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນມະນິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີກິເລດເຈືອປົນໃນພາຍໃນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍດ້ວຍປະການສະນີແລ.

---

สติสมฺปชญฺญํ

ສະຕິສຳປະຊັນຍະ

---

๒๑๔. ‘‘กถญฺจ[Pg.67], มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ.

໒໑໔. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການກ້າວໄປခ້າງໜ້າ ແລະ ການຖອຍຫຼັງ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການແລຕົງ ແລະ ການແລອຽງ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຄູ້ເຂົ້າ ແລະ ການຢຽດອອກ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຊົງສັງຄາຕິ ບາດ ແລະ ຈີວອນ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການກິນ ການດື່ມ ການຄ້ຽວ ແລະ ການລິ້ມ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຖ່າຍອຸຈຈະຣະ ແລະ ປັດສະວະ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການເດີນ ການຢືນ ການນັ່ງ ການນອນຫຼັບ ການຕື່ນ ການເວົ້າ ແລະ ການນິ່ງງຽບ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະດ້ວຍປະການສະນີແລ.

---

สนฺโตโส

ຄວາມສັນໂດດ

---

๒๑๕. ‘‘กถญฺจ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน, กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มหาราช, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ.

໒໑໕. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ. ພິກຂຸນັ້ນຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມຖືເອົາບໍລິຂານໄປນຳເທົ່ານັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ ຈະບິນໄປທາງທິດໃດໆ ກໍມີແຕ່ປີກຂອງຕົນເປັນພາຣະບິນໄປ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ. ພິກຂຸນັ້ນຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມຖືເອົາບໍລິຂານໄປນຳເທົ່ານັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍປະການສະນີແລ.

---

นีวรณปฺปหานํ

ການລະນີວອນ

---

๒๑๖. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต, วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

໒໑໖. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນປະເສີດນີ້, ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນປະເສີດນີ້, ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະອັນປະເສີດນີ້, ແລະ ປະກອບດ້ວຍຄວາມສັນໂດດອັນປະເສີດນີ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື: ປ່າ, ໂຄນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກຜາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ຫຼື ກອງເຟືອງ. ພິກຂຸນັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ຍ່ອມນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ຕົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ.

---

๒๑๗. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต [Pg.68] วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี, สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ, อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ, อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ.

໒໑໗. ພິກຂຸນັ້ນ ລະອະພິຊຊາໃນໂລກເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີໃຈປາສະຈາກອະພິຊຊາຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອະພິຊຊາ. ລະພະຍາບາດແລະໂທສະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດ ມີຄວາມກະລຸນາຫວັງປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກພະຍາບາດແລະໂທສະ. ລະຖີນາມິດທະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີໃຈປາສະຈາກຖີນາມິດທະ ມີອາໂລກະສັນຍາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນາມິດທະ. ລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ມີຈິດສະຫງົບຢູ່ພາຍໃນ, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ. ລະວິຈິກິດຈາເສຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນວິຈິກິດຈາ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກວິຈິກິດຈາ.

---

๒๑๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ, ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໒໑໘. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຂົາກໍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ. ເຂົາຈຶ່ງໃຊ້ໜີ້ເກົ່າທັງໝົດ ແລະ ຍັງມີຊັບເຫຼືອພໍທີ່ຈະລ້ຽງດູພັນລະຍາ ແລະ ບຸດໄດ້. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ບັດນີ້ການງານຂອງເຮົາຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແລ້ວ, ເຮົາໄດ້ໃຊ້ໜີ້ເກົ່າທັງໝົດແລ້ວ ແລະ ຍັງມີຊັບເຫຼືອພໍທີ່ຈະລ້ຽງດູພັນລະຍາ ແລະ ບຸດໄດ້ອີກ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະຄວາມບໍ່ມີໜີ້ນັ້ນເປັນεຫດ.

---

๒๑๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย; ภตฺตํ จสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต; ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໒໑໙. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ເຈັບປ່ວຍ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານກໍກິນບໍ່ໄດ້ ແລະ ບໍ່ມີກຳລັງກາຍເລີຍ. ຕໍ່ມາ ເຂົາຫາຍຈາກພະຍາດນັ້ນ, ກິນອາຫານໄດ້ ແລະ ມີກຳລັງກາຍຂຶ້ນ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເຈັບປ່ວຍ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ, ກິນອາຫານກໍບໍ່ໄດ້ ແລະ ບໍ່ມີກຳລັງກາຍເລີຍ, ບັດນີ້ ເຮົາຫາຍຈາກພະຍາດນັ້ນແລ້ວ, ກິນອາຫານໄດ້ ແລະ ມີກຳລັງກາຍເປັນປົກກະຕິແລ້ວ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະຄວາມບໍ່ມີໂຣກນັ້ນເປັນເຫດ.

---

๒๒๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ, โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต [Pg.69] โสตฺถินา อพฺภเยน. นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໒໒໐. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ຖືກຄຸມຂັງໄວ້ໃນເຮືອນຈຳ. ຕໍ່ມາ ເຂົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີພາບ ປອດໄພ ແລະ ບໍ່ມີຊັບສິນເສຍຫາຍເລີຍ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາຖືກຄຸມຂັງໄວ້ໃນເຮືອນຈຳ, ບັດນີ້ ເຮົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີພາບ ປອດໄພ ແລະ ບໍ່ມີຊັບສິນເສຍຫາຍເລີຍ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນເປັນເຫດ.

---

๒๒๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໒໒໑. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ບໍ່ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ຕໍ່ມາ ເຂົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນ ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ເປັນອິດສະຫຼະ ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເປັນທາດ ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ບໍ່ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ, ບັດນີ້ ເຮົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນແລ້ວ ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ເປັນອິດສະຫຼະ ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນເປັນເຫດ.

---

๒๒๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ ตํ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ โสตฺถินา, คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໒໒໒. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີຊັບສິນແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກ ເດີນທາງໄກຜ່ານທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ແລະ ມີໄພອັນຕະລາຍຮອບດ້ານ. ຕໍ່ມາ ເຂົາເດີນທາງຜ່ານພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີພາບ ແລະ ເຖິງເຂດບ້ານອັນກະເສມ ປອດໄພ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເປັນຜູ້ມີຊັບສິນແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກ ເດີນທາງໄກຜ່ານທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ແລະ ມີໄພອັນຕະລາຍຮອບດ້ານ, ບັດນີ້ ເຮົາເດີນທາງຜ່ານພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີພາບ ແລະ ເຖິງເຂດບ້ານອັນກະເສມ ປອດໄພແລ້ວ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການເຖິງສະຖານທີ່ອັນກະເສມນັ້ນເປັນເຫດ.

---

๒๒๓. ‘‘เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

໒໒໓. ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ຍັງລະບໍ່ໄດ້ໃນຕົນ ເໝືອນໜີ້, ເໝືອນໂຣກ, ເໝືອນເຮືອນຈຳ, ເໝືອນຄວາມເປັນທາດ, ແລະ ເໝືອນທາງກັນດານ.

---

๒๒๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

໒໒໔. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຄວາມບໍ່ມີໜີ້, ຄວາມບໍ່ມີໂຣກ, การພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳ, ຄວາມເປັນໄທ, ແລະ ສະຖານທີ່ອັນກະເສມ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ.

---

๒๒๕. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

໒໒໕. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ, ຄວາມປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິແລ້ວ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ພິກຂຸຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.

---

ปฐมชฺฌานํ

ປະຖົມມະຊານ

---

๒๒๖. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว [Pg.70] กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໒໒໖. ພິກຂຸນັ້ນ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ, ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຍ້ອມກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານໄປດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.

---

๒๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเนยฺย, สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໒໗. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນນາຍຊ່າງອາບນ້ຳ ຫຼືລູກສິດຂອງນາຍຊ່າງອາບນ້ຳຜູ້ສະຫຼາດ ໂຮຍຜົງເຄື່ອງອາບລົງໃນຂັນທອງເຫຼືອງ ແລ້ວພົມນ້ຳໃສ່ເທື່ອລະໜ້ອຍ ຄົນໃຫ້ເຂົ້າກັນຈົນເປັນກ້ອນ, ກ້ອນຜົງເຄື່ອງອາບນັ້ນກໍຈະຊຶມຊາບດ້ວຍນ້ຳ, ອາບຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳ, ປຽກຊຸ່ມທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກດ້ວຍນ້ຳ ແລະບໍ່ມີນ້ຳຢົດຢາດອອກມາ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

ทุติยชฺฌานํ

ທຸຕິຍະຊານ

---

๒๒๘. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໒໒໘. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ, ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດພາຍໃນ, ມີພາວະທີ່ຈິດເປັນໜຶ່ງເອກະຄົດຕາ, ບໍ່ມີວິຕົກ, ບໍ່ມີວິຈານ, ມີແຕ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

---

๒๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลนกาลํ สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ [Pg.71] โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໒໙. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນຫ້ວຍນ້ຳເລິກທີ່ມີນ້ຳພຸຜຸດຂຶ້ນມາເອງ, ທາງທິດຕາເວັນອອກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດໃຕ້ກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດຕາເວັນຕົກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດເໜືອກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທັງຝົນກໍບໍ່ໄດ້ຕົກລົງມາຕາມລະດູການ; ແຕ່ສາຍນ້ຳເຢັນທີ່ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນເອງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນຊຸ່ມຊື່ນ, ອາບຊຸ່ມ, ບໍລິບູນ, ແຜ່ຊ່ານໄປດ້ວຍນ້ຳເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຫ້ວຍນ້ຳທັງໝົດນັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

ตติยชฺฌานํ

ຕະຕິຍະຊານ

---

๒๓๐. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໒໓໐. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ, ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມກາຍ, ພະອະລິຍະທັງຫຼາຍຍ່ອມສັນເສີນພິກຂຸນັ້ນວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິ, ຢູ່ເປັນສຸກ’, ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

---

๒๓๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໓໑. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນໃນກໍດອກອຸບົນ ຫຼືກໍດອກປະທຸມ ຫຼືກໍດອກປຸນທະລິກ, ດອກອຸບົນ ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸນທະລິກ ບາງເຫຼົ່າ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ, ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ, ຍັງບໍ່ທັນພົ້ນນ້ຳ, ຈົມຢູ່ໃນນ້ຳແລະໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູຢູ່ພາຍໃຕ້ນ້ຳ, ດອກບົວເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມອາບຊຸ່ມ, ຊຶມຊາບ, ບໍລິບູນ, ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍນ້ຳເຢັນຕັ້ງແຕ່ຍອດຈົນເຖິງຮາກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງດອກອຸບົນ ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸນທະລິກທັງໝົດນັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

จตุตฺถชฺฌานํ

ຈະຕຸຕະຖະຊານ

---

๒๓๒. ‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ.

໒໓໒. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ບັນລຸຈະຕຸຕະຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

---

๒๓๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.72], มหาราช, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໓໓. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ນັ່ງຄຸມຜ້າຂາວຕະຫຼອດຮອດຫົວ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງບຸລຸດນັ້ນ ທີ່ຜ້າຂາວຈະບໍ່ແຜ່ປົກຄຸມໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

วิปสฺสนาญาณํ

ວິປັດສະນາຍານ

---

๒๓๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทน-ปริมทฺทน-เภทน-วิทฺธํสน-ธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ.

໒໓໔. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ປະຈັກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ, ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູທະຮູບສີ່, ເກີດຈາກບິດາມານດາ, ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ, ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຕ້ອງອົບຮົມ, ຕ້ອງນວດຟັ້ນ, ມີຄວາມແຕກທຳລາຍແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດา; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້, ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້’.”

---

๒๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน; ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໓໕. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີໄພທູນອັນງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີແປດຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວມະນີນັ້ນມີເສັ້ນດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ບໍ່ວ່າຈະເປັນດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີ ວາງແກ້ວນັ້ນໄວ້ໃນມືແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ: ‘ແກ້ວມະນີໄພທູນນີ້ງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີແປດຫຼ່ຽມ, ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ; ແລະນີ້ແມ່ນເສັ້ນດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ ທີ່ຮ້ອຍຢູ່ໃນແກ້ວນັ້ນ’. ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປเพื่อຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ປະຈັກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ, ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູທະຮູບສີ່, ເກີດຈາກບິດາມານດາ, ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ, ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຕ້ອງອົບຮົມ, ຕ້ອງນວດຟັ້ນ, ມີຄວາມແຕກທຳລາຍແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດา; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້, ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

มโนมยิทฺธิญาณํ

ມະໂນມະຍິດທິຍານ

---

๒๓๖. ‘‘โส [Pg.73] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ.

໒໓໖. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ.”

---

๒๓๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช, อยํ อีสิกา, อญฺโญ มุญฺโช, อญฺญา อีสิกา, มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ, อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ, โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ. อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ, กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໓໗. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດໄສ້ຫຍ້າປ້ອງອອກຈາກຝັກຫຍ້າປ້ອງ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນຫຍ້າປ້ອງ, ນີ້ແມ່ນໄສ້ຫຍ້າປ້ອງ, ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຫຍ້າປ້ອງນັ້ນເອງ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດດາບອອກຈາກຝັກ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນດາບ, ນີ້ແມ່ນຝັກດາບ, ດາບຢ່າງໜຶ່ງ ຝັກດາບຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ດາບນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຝັກດາບນັ້ນເອງ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດງູອອກຈາກຄາບ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນງູ, ນີ້ແມ່ນຄາບງູ, ງູຢ່າງໜຶ່ງ ຄາບງູຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ງູນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຄາບງູນັ້ນເອງ’. ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

---

อิทฺธิวิธญาณํ

ອິດທິວິທະຍານ

---

๒๓๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา[Pg.74]. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

໒໓໘. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອອິດທິວິທະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດຕົວຫຼືຫາຍຕົວກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຜຸດຂຶ້ນລົງໄດ້ເໝືອນໃນນ້ຳ; ຍ່າງເທິງນ້ຳໄດ້ໂດຍນ້ຳບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນຍ່າງເທິງແຜ່ນດິນ; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍທ່ານັ່ງຂັດສະໝາດໄດ້ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດ ອັນມີລິດເດດແລະອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມືກໍໄດ້; ແລະໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້.”

---

๒๓๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยํ ยเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยํ ยเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มหาราช, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยํ ยเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยา. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໓໙. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຊ່າງໝໍ້ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງໝໍ້ຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອດິນໜຽວໄດ້ຮັບການຕຽມໄວ້ເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດພາຊະນະຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນພາຊະນະຊະນິດນັ້ນໆໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນຊ່າງງາ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງງາຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອງາຊ້າງໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດນັ້ນໆໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນຊ່າງຄຳ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງຄຳຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອຄຳໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດເຄື່ອງຄຳຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງຄຳຊະນິດນັ້ນໆໄດ້, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸກໍນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອິດທິວິທິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວເຮັດໃຫ້ເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນເຮັດໃຫ້ເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ປາກົດຕົວ ຫຼື ຫາຍຕົວກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ປຽບເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຂຶ້ນລົງໄດ້ ປຽບເໝືອນໃນນ້ຳ; ຍ່າງເທິງນ້ຳໄດ້ໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ປຽບເໝືອນຍ່າງເທິງແຜ່ນດິນ; ນັ່ງຂັດສະໝາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນ ແລະ ພະອາທິດ ທີ່ມີລິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

---

ทิพฺพโสตญาณํ

“ທິບພະໂສຕະຍານ”

---

๒๔๐. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ.

໒໔໐. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສຕະທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສຕະທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍໂສຕະຂອງມະນຸດສາມັນ.”

---

๒๔๑. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.75], มหาราช, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท’ อิติปิ, ‘มุทิงฺคสทฺโท’ อิติปิ, ‘สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท’ อิติปิ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໔໑. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງໄກ ໄດ້ຍິນສຽງກອງໃຫຍ່ ສຽງກອງຕະໂພນ ສຽງສັງ ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ. ເຂົາກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ນີ້ແມ່ນສຽງກອງໃຫຍ່’, ‘ນີ້ແມ່ນສຽງກອງຕະໂພນ’, ‘ນີ້ແມ່ນສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສຕະທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສຕະທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍໂສຕະຂອງມະນຸດສາມັນ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

---

เจโตปริยญาณํ

“ເຈໂຕປະຣິຍະຍານ”

---

๒๔๒. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ.

໒໔໒. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຈິດໃຈຂອງສັດອື່ນ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຣາຄະ’, ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ’; ຈິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂທສະ’, จິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂທສະ’; ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂມຫະ’, ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ’; ຈິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫົດຫູ່’, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ’; ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ’, ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ’; ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’, ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’; ຈິດເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນສະມາທິ’, ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’; ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’, ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’.”

---

๒๔๓. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.76], มหาราช, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา ‘สกณิก’นฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา ‘อกณิก’นฺติ ชาเนยฺย; เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – สราคํ วา จิตฺตํ ‘สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา จิตฺตํ ‘สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ ‘วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สโมหํ วา จิตฺตํ ‘สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ ‘วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ ‘อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ ‘อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ ‘อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘วิมุตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໔໓. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຍິງສາວ ຫຼື ຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ເມື່ອສ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນໃນແວ່ນແຍງອັນບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຫຼື ໃນຂັນນ້ຳອັນໃສສະອາດ ຖ້າມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ ກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ’, ຖ້າບໍ່ມີ ກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຈິດໃຈຂອງສັດອື່ນ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຣາຄະ’, ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ’; ຈິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂທສະ’, ຈິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂທສະ’; ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂມຫະ’, ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ’; จິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫົດຫູ່’, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ’; ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ’, ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ’; ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’, ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’; ຈິດເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນສະມາທິ’, ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’; ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’, ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

---

ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ

“ປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ”

---

๒๔๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต [Pg.77] เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

໒໔໔. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່, ສາມຊາດແດ່, ສີ່ຊາດແດ່, ຫ້າຊາດແດ່, ສິບຊາດແດ່, ຊາວຊາດແດ່, ສາມສິບຊາດແດ່, ສີ່ສິບຊາດແດ່, ຫ້າສິບຊາດແດ່, ຮ້ອຍຊາດແດ່, ພັນຊາດແດ່, ແສນຊາດແດ່, ຕະຫຼອດຫຼາຍສັງວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍວິວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບແດ່ ວ່າ: ‘ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້’. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ແລະ ລາຍລະອຽດຢ່າງນີ້.”

---

๒๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย, ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย. โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ, เอวํ นิสีทึ, เอวํ อภาสึ, เอวํ ตุณฺหี อโหสึ, โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໔໕. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງອອກຈາກບ້ານຂອງຕົນ ໄປຍັງບ້ານອື່ນ, ແລ້ວເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນ ໄປຍັງບ້ານອື່ນອີກ, ຈາກບ້ານນັ້ນ ກໍກັບຄືນມາສູ່ບ້ານຂອງຕົນເອງ. ເຂົາກໍຈະຄິດວ່າ ‘ເຮົາໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງເຮົາ ໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້, ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້, ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້, ໄດ້ມິດງຽບຢ່າງນີ້; ຈາກບ້ານນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້, ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້, ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້, ໄດ້ມິດງຽບຢ່າງນີ້; ແລ້ວເຮົາກໍກັບຄືນມາສູ່ບ້ານຂອງເຮົາເອງຈາກບ້ານນັ້ນ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່, ສາມຊາດແດ່, ສີ່ຊາດແດ່, ຫ້າຊາດແດ່, ສิບຊາດແດ່, ຊາວຊາດແດ່, ສາມສິບຊາດແດ່, ສີ່ສິບຊາດແດ່, ຫ້າສິບຊາດແດ່, ຮ້ອຍຊາດແດ່, ພັນຊາດແດ່, ແສນຊາດແດ່, ຕະຫຼອດຫຼາຍສັງວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍວິວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບແດ່ ວ່າ: ‘ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້’, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ແລະ ລາຍລະອຽດຢ່າງນີ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

---

ทิพฺพจกฺขุญาณํ

“ທิບພະຈັກຂຸຍານ”

---

๒๔๖. ‘‘โส [Pg.78] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

໒໔໖. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ (ຍານກຳນົດຮູ້ຈຸຕິແລະອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ). ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນສັດເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.' ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ.

---

๒๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก ปาสาโท. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌ สิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม [Pg.79] วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต; ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. ‘อิทมฺปิ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

໒໔໗. ມະຫາລາຊະ ປຽບເໝືອນປາສາດຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກ. ຄົນຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງປາສາດນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນມະນຸດທັງຫຼາຍກຳລັງເຂົ້າສູ່ເຮືອນກໍມີ ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນກໍມີ ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງກໍມີ ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກກໍມີ. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງເຂົ້າສູ່ເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກ.' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ມະຫາລາຊະ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິດຖິ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນສັດເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.' ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ. ມະຫາລາຊະ ນີ້ກໍເປັນສາມັນຍະຜົນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນດຳເນີນໄປຢ່າງປະເສີດກວ່າ ແລະປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.

---

อาสวกฺขยญาณํ

ອາສະວັກຂະຍະຍານ (ຍານຢັ່ງຮູ້ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະກິເລດ)

---

๒๔๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิ’ติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

໒໔໘. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ (ຍານຢັ່ງຮູ້ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະກິເລດ). ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ (ຄວາມດັບທຸກ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ)'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດອາສະວະ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ (ຄວາມດັບອາສະວະ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບອາສະວະ)'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ: 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'.

---

๒๔๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มหาราช, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มหาราช, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. ‘โส อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ[Pg.80], ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ‘อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ‘วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทํ โข, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ ปุริเมหิ สนฺทิฏฺฐิเกหิ สามญฺญผเลหิ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ. อิมสฺมา จ ปน, มหาราช, สนฺทิฏฺฐิกา สามญฺญผลา อญฺญํ สนฺทิฏฺฐิกํ สามญฺญผลํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา นตฺถี’’ติ.

໒໔໙. ມະຫາລາຊະ ປຽບເໝືອນສະນ້ຳຢູ່ຫວ່າງພູເຂົາ ອັນໃສສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ. ຄົນຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ແຄມສະນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນຫອຍ ແລະ ຫອຍແຄງແດ່ ຫີນກວດ ແລະ ກະເບື້ອງແດ່ ຝູງປາແດ່ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ້ງຢູ່ແດ່. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ສະນ້ຳນີ້ໃສສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ, ໃນສະນ້ຳນີ້ມີຫອຍ ແລະ ຫອຍແຄງ ຫີນກວດ ແລະ ກະເບື້ອງ ແລະ ຝູງປາ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ້ງຢູ່ແດ່.' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ມະຫາລາຊະ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ: 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ມະຫາລາຊະ ນີ້ກໍເປັນສາມັນຍະຜົນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນດຳເນີນໄປຢ່າງປະເສີດກວ່າ ແລະປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ. ແລະມະຫາລາຊະ ສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ຂໍ້ອື່ນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ຫຼືປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ນີ້ ແມ່ນບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

---

อชาตสตฺตุอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

การສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ

---

๒๕๐. เอวํ วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ, ภนฺเต, ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ อิสฺสริยการณา ชีวิตา โวโรเปสึ. ตสฺส เม, ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวรายา’’ติ.

໒໕໐. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ: 'ຄົນຜູ້ມີຕາດີຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໄດ້' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະການ. ຂ້ານ້ອຍນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້ານ້ອຍວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຄວາມຜິດໄດ້ຄອບງຳຂ້ານ້ອຍແລ້ວ ເພາະຄວາມເປັນຄົນພານ ເພາະຄວາມຫຼົງ ເພາະຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ, ທີ່ຂ້ານ້ອຍໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ລາຊະສົມບັດ). ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຮັບຊາບຄວາມຜິດຂອງຂ້ານ້ອຍໂດຍເປັນຄວາມຜິດ ເພື່ອຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າເຖີ້ນ.'

---

๒๕๑. ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, มหาราช, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยํ ตฺวํ ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา โวโรเปสิ. ยโต จ โข ตฺวํ, มหาราช, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิเหสา, มหาราช, อริยสฺส วินเย, โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ.

໒໕໑. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ! ຄວາມຜິດໄດ້ຄອບງຳມະຫາລາຊະແທ້ ເພາະຄວາມເປັນຄົນພານ ເພາະຄວາມຫຼົງ ເພາະຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ, ທີ່ມະຫາລາຊະໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳ. ແຕ່ເມື່ອມະຫາລາຊະເຫັນຄວາມຜິດໂດຍເປັນຄວາມຜິດແລ້ວ ເຮັດຄືນຕາມທຳ (ແກ້ໄຂໃຫ້ຖືກຕ້ອງ), ຕຖາຄົດກໍຍອມຮັບຄວາມຜິດນັ້ນຂອງມະຫາລາຊະ. ມະຫາລາຊະ! ຄວາມຈະເລີນຍ່ອມມີໃນພະວິນັຍຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ ແກ່ຜູ້ທີ່ເຫັນຄວາມຜິດໂດຍເປັນຄວາມຜິດແລ້ວ ເຮັດຄືນຕາມທຳ ແລະເຖິງຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າ.'

---

๒๕๒. เอวํ [Pg.81] วุตฺเต, ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, ภนฺเต, คจฺฉาม พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, มหาราช, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

໒໕໒. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຂໍທູນລາໃນບັດນີ້, ຂ້ານ້ອຍມີກິດຫຼາຍ ມີວຽກງານຫຼາຍທີ່ຕ້ອງເຮັດ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ! ຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີ້ນ.' ລຳດັບນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ຊົງເພີດເພີນອະນຸໂມທະພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ຊົງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງເຮັດປະທັກສິນ (ວຽນຂວາ) ແລ້ວສະເດັດຈາກໄປ.

---

๒๕๓. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ขตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. อุปหตายํ, ภิกฺขเว, ราชา. สจายํ, ภิกฺขเว, ราชา ปิตรํ ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ ชีวิตา น โวโรเปสฺสถ, อิมสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุปฺปชฺชิสฺสถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

໒໕໓. ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ສະເດັດຈາກໄປບໍ່ດົນ, ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພະລາຊາພະອົງນີ້ໄດ້ຂຸດໂຄ່ນຕົນເອງເສຍແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພະລາຊາພະອົງນີ້ໄດ້ທຳລາຍຕົນເອງເສຍແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກພະລາຊາພະອົງນີ້ ບໍ່ໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳແລ້ວ, ທຳມະຈັກຂຸ (ດວງຕາເຫັນທຳ) ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພະລາຊາພະອົງນີ້ ນະ ອາສະນະນີ້ເອງ.' ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ເພີດເພີນພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ.

---

สามญฺญผลสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทุติยํ.

ສາມັນຍະຜົນສູດ ທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

---

๓. อมฺพฏฺฐสุตฺตํ

໓. ອຳບັດຖະສູດ

---

๒๕๔. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ.

໒໕໔. ຂ້າພະເຈົ້າ (ພະອານົນ) ໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກ ເມື່ອຊົງຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງໝູ່ບ້ານພາມຂອງຊາວໂກສົນ ຊື່ວ່າ ອິດສານັງຄະລະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າໄມ້ອິດສານັງຄະລະນັ້ນ.

---

โปกฺขรสาติวตฺถุ

ເລື່ອງພາມໂປກຂະຣະສາດິ

---

๒๕๕. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อสฺโสสิ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

໒໕໕. ໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣາມຊື່ວ່າ ໂປກຂະຣະສາດິ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງອຸກກັດຖະ ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ຟືນ ແລະນ້ຳອຸດົມສົມບູນ ມີເຂົ້າກ້າພຽງພໍ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຊົງມອບໃຫ້ເປັນບຳເໜັດຫຼວງ (ພຣົມມະເດດ). ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານອິດສານັງຄະລະ ແລະຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລວນນະລັດນັ້ນ. ກໍແລ້ວ ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ'. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ».

---

อมฺพฏฺฐมาณโว

ອຳບັດຖະມານົບ

---

๒๕๖. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อมฺพฏฺโฐ นาม มาณโว อนฺเตวาสี โหติ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย อนุญฺญาตปฏิญฺญาโต สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปาวจเน [Pg.83] – ‘‘ยมหํ ชานามิ, ตํ ตฺวํ ชานาสิ; ยํ ตฺวํ ชานาสิ ตมหํ ชานามี’’ติ.

໒໕໖. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ມີສິດເອກຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອຳບັດຖະມານົບ ເປັນຜູ້ຮຽນຈົບຄຳພີພະເວດ ຊົງຈຳມົນ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພກ ພ້ອມທັງຄຳພີນіຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ (ວິທີແຈກຕົວອັກສອນ) ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະ (ຕຳນານໂບຮານ) ເປັນທີຫ້າ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ ເປັນໄວຍາກອນ ບໍ່ມີຄວາມບົກພ່ອງໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ເປັນຜູ້ທີ່ອາຈານຍອມຮັບແລະຕົນເອງກໍຍອມຮັບໃນຄຳສອນໄຕເພກຂອງອາຈານວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ຂ້ອຍຮູ້ ເຈົ້າກໍຮູ້; ສິ່ງໃດທີ່ເຈົ້າຮູ້ ຂ້ອຍກໍຮູ້».

---

๒๕๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ, สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตีติ. เอหิ ตฺวํ ตาต อมฺพฏฺฐ, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณํ โคตมํ ชานาหิ, ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส, ตถา มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เวทิสฺสามา’’ติ.

໒໕໗. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ຈຶ່ງໄດ້ເອີ້ນອຳບັດຖະມານົບມາສັ່ງວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມນີ້ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານອິດສານັງຄະລະ ແລະຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລວນນະລັດນັ້ນ. ກໍແລ້ວ ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ'. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ. ມາເຖີດ ລູກຮັກອຳບັດຖະ, ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນທີ່ປະທັບນັ້ນ, ເມື່ອເຂົ້າໄປແລ້ວ ຈົ່ງສັງເກດເບິ່ງພຣະສະມະນະໂຄດົມວ່າ ກິດຕິສັບທີ່ຂະຈອນໄປເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຈິງຕາມນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຈິງຢ່າງນັ້ນ, ແລະທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນມີຄຸນສົມບັດຄືແນວນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຄືແນວນັ້ນ, ເພື່ອພວກເຮົາຈະໄດ້ຮູ້ຈັກທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງ».

---

๒๕๘. ‘‘ยถา กถํ ปนาหํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ชานิสฺสามิ – ‘ยทิ วา ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถาสนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต, ยทิ วา โน ตถา. ยทิ วา โส ภวํ โคตโม ตาทิโส, ยทิ วา น ตาทิโส’’’ติ?

໒໕໘. «ທ່ານອາຈານ, ຂ້ານ້ອຍຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດວ່າ ກິດຕິສັບທີ່ຂະຈອນໄປເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຈິງຕາມນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຈິງຢ່າງນັ້ນ, ແລະທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນມີຄຸນສົມບັດຄືແນວນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຄືແນວນັ້ນ?»

---

‘‘อาคตานิ โข, ตาต อมฺพฏฺฐ, อมฺหากํ มนฺเตสุ ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวเยว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ. เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ, หตฺถิรตนํ, อสฺสรตนํ, มณิรตนํ, อิตฺถิรตนํ, คหปติรตนํ, ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ [Pg.84] สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. อหํ โข ปน, ตาต อมฺพฏฺฐ, มนฺตานํ ทาตา; ตฺวํ มนฺตานํ ปฏิคฺคเหตา’’ติ.

«ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, 在ຄຳພີມົນຂອງພວກເຮົາ ມີຕຳລາວ່າດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ປະກົດຢູ່, ເຊິ່ງມະຫາບຸຣຸດຜູ້ປະກອບດ້ວຍລັກສະນະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີທາງດຳເນີນເປັນ ໒ ປະການເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ: ຖ້າຄອງເຮືອນ ຈະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນພຣະຣາຊາໂດຍທຳ ມີອຳນາດແຜ່ໄປທົ່ວທິດທັງສີ່ ຊົງຊະນະສົງຄາມ ມີພຣະຣາຊະອານາຈັກໝັ້ນຄົງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍແກ້ວ ໗ ປະການ. ແກ້ວ ໗ ປະການເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມມີແກ່ພຣະອົງ ຄື: ຈັກແກ້ວ, ຊ້າງແກ້ວ, ມ້າແກ້ວ, ມະນີແກ້ວ, นາງແກ້ວ, ຄະຫະບໍດີແກ້ວ, ແລະຂຸນພົນແກ້ວເປັນທີ ໗. ພຣະອົງຍ່ອມມີພຣະຣາຊະໂອຣົດຫຼາຍກວ່າພັນພຣະອົງ ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ເປັນຜູ້ກ້າຫານ ມີຮູບຮ່າງອົງອາດ ສາມາດຍ່ຳຍີກອງທັບຂອງຂ້າສຶກໄດ້. ພຣະອົງຊົງປົກຄອງແຜ່ນດິນນີ້ ມີມະຫາສະໝຸດທັງສີ່ເປັນຂອບເຂດ ໂດຍທຳ ສະເໝີພາບ ປາສະຈາກອາດຍาແລະສາດສະຕຣາ. ແຕ່ຖ້າອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ຈະໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເປັນຜູ້ເປີດໂລກທີ່ມຶດມົນ. ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ພໍ່ເອງເປັນຜູ້ໃຫ້ມົນ ແລະເຈົ້າເປັນຜູ້ຮັບມົນນັ້ນ».

---

๒๕๙. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา วฬวารถมารุยฺห สมฺพหุเลหิ มาณวเกหิ สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อารามํ ปาวิสิ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส จงฺกมนฺติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ตญฺหิ มยํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อิธูปสงฺกนฺตา’’ติ.

໒໕໙. ອຳບັດຖະມານົບຮັບຄຳຂອງໂປກຂະຣະສາດິພຣາມວ່າ: «ດີແລ້ວ ທ່ານອາຈານ» ແລ້ວລຸກຈາກບ່ອນນັ່ງ ກາບໄຫວ້ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຂຶ້ນລົດມ້າເພດແມ່ ເດີນທາງໄປພ້ອມກັບມານົບຫຼາຍຄົນ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລະ. ເມື່ອໄປດ້ວຍລົດຈົນສຸດທາງທີ່ລົດຈະໄປໄດ້ແລ້ວ ກໍລົງຈາກລົດ ແລ້ວຍ່າງເຂົ້າໄປໃນອາຣາມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບກຳລັງເດີນຈົງກົມຢູ່ໃນທີ່ແຈ້ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຖາມວ່າ: «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຕອນນີ້ທ່ານພຣະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃສ? ພວກຂ້ານ້ອຍມາທີ່ນີ້ກໍເພື່ອຈະເຂົ້າເຝົ້າທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ».

---

๒๖๐. อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว อภิญฺญาตโกลญฺโญ เจว อภิญฺญาตสฺส จ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อนฺเตวาสี. อครุ โข ปน ภควโต เอวรูเปหิ กุลปุตฺเตหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหตี’’ติ. เต อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจุํ – ‘‘เอโส อมฺพฏฺฐ วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏหิ, วิวริสฺสติ เต ภควา ทฺวาร’’นฺติ.

໒໖໐. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດວ່າ: «ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ເປັນຜູ້ເກີດໃນຕະກູນທີ່ເລີດ ແລະເປັນສິດເອກຂອງໂປກຂະຣະສາດິພຣາມຜູ້ມີຊື່ສຽງ. ການທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສົນທະນາກັບກຸນລະບຸດຜູ້ມີສະພາບປານນີ້ ບໍ່ເປັນການລຳບາກເລີຍ». ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບອກອຳບັດຖະມານົບວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ນັ້ນຄືວິຫານທີ່ປິດປະຕູຢູ່, ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ວິຫານນັ້ນໂດຍບໍ່ໃຫ້ມີສຽງດັງ ຍ່າງເຂົ້າໄປທີ່ລະບຽງຢ່າງສະຫງົບ ແລ້ວໄອຂຶ້ນ ແລະເຄາະປະຕູເຖີດ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງເປີດປະຕູໃຫ້ເຈົ້າ».

---

๒๖๑. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน โส วิหาโร สํวุตทฺวาโร, เตน อปฺปสทฺโท อุปสงฺกมิตฺวา อตรมาโน อาฬินฺทํ ปวิสิตฺวา อุกฺกาสิตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏสิ. วิวริ ภควา ทฺวารํ. ปาวิสิ อมฺพฏฺโฐ มาณโว. มาณวกาปิ ปวิสิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อมฺพฏฺโฐ ปน มาณโว จงฺกมนฺโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กญฺจิ กญฺจิ กถํ [Pg.85] สารณียํ วีติสาเรติ, ฐิโตปิ นิสินฺเนน ภควตา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรติ.

໒໖໑. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ວິຫານທີ່ປິດປະຕູນັ້ນໂດຍບໍ່ໃຫ້ມີສຽງດັງ ຍ່າງເຂົ້າໄປທີ່ລະບຽງຢ່າງສະຫງົບ ແລ້ວໄອຂຶ້ນ ແລະເຄາະປະຕູ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເປີດປະຕູໃຫ້. ອຳບັດຖະມານົບຈຶ່ງເຂົ້າໄປຂ້າງໃນ. ຝ່າຍມານົບທັງຫຼາຍກໍເຂົ້າໄປແລ້ວ ໄດ້ທູນປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເມື່ອໄດ້ສົນທະນາປາໄສພໍໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ແຕ່ອຳບັດຖະມານົບນັ້ນ ເດີນຈົງກົມໄປມາພ້ອມທັງສົນທະນາເລື່ອງເລັກໆ ນ້ອຍໆ ທີ່ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ ກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່, ບາງເທື່ອກໍຢືນສົນທະນາເລື່ອງເລັກໆ ນ້ອຍໆ ທີ່ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ ກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່.

---

๒๖๒. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘เอวํ นุ เต, อมฺพฏฺฐ, พฺราหฺมเณหิ วุทฺเธหิ มหลฺลเกหิ อาจริยปาจริเยหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถยิทํ จรํ ติฏฺฐํ นิสินฺเนน มยา กิญฺจิ กิญฺจิ กถํ สารณียํ วีติสาเรตี’’ติ?

໒໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າເຄີຍສົນທະນາກັບພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະປາຈານ ດ້ວຍການເດີນໄປມາ ຫຼືຢືນເວົ້າກັບອາຈານຜູ້ຊົງນັ່ງຢູ່ ຄືກັບທີ່ເຈົ້າກຳລັງເຮັດກັບເຮົາໃນຕອນນີ້ຫຼື?»

---

ปฐมอิพฺภวาโท

ການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຄັ້ງທີໜຶ່ງ

---

๒๖๓. ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. คจฺฉนฺโต วา หิ, โภ โคตม, คจฺฉนฺเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, ฐิโต วา หิ, โภ โคตม, ฐิเตน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, นิสินฺโน วา หิ, โภ โคตม, นิสินฺเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ, สยาโน วา หิ, โภ โคตม, สยาเนน พฺราหฺมโณ พฺราหฺมเณน สทฺธึ สลฺลปิตุมรหติ. เย จ โข เต, โภ โคตม, มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, เตหิปิ เม สทฺธึ เอวํ กถาสลฺลาโป โหติ, ยถริว โภตา โคตเมนา’’ติ. ‘‘อตฺถิกวโต โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, อิธาคมนํ อโหสิ, ยาเยว โข ปนตฺถาย อาคจฺเฉยฺยาถ, ตเมว อตฺถํ สาธุกํ มนสิ กเรยฺยาถ. อวุสิตวาเยว โข ปน โภ อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว วุสิตมานี กิมญฺญตฺร อวุสิตตฺตา’’ติ.

໒໖໓. «ບໍ່ເປັນແນວນັ້ນດອກ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະວ່າ ພຣາມຜູ້ເດີນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນາກັບພຣາມຜູ້ເດີນຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຢືນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຢືນຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຮູ້ນັ່ງຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຮູ້ນັ່ງຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຮູ້ນອນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຮູ້ນອນຢູ່ຄືກັນ. ແຕ່ສ່ວນພວກສະມະນະຫົວໂລ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຕົວດຳ ເກີດຈາກຝາຕີນຂອງພຣະພຣົມ, ຂ້ານ້ອຍກໍສົນທະນາດ້ວຍຄືກັນກັບທີ່ສົນທະນາກັບທ່ານພຣະໂຄດົມນີ້ແລ້ວ». ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າມາທີ່ນີ້ກໍເພາະມີທຸລະ, ເຈົ້າມາດ້ວຍທຸລະອັນໃດ ກໍຄວນໃສ່ໃຈໃນທຸລະອັນນັ້ນໃຫ້ດີ. ແຕ່ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ນີ້ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມທີ່ດີເລີຍ ແຕ່ກັບສຳຄັນຕົນວ່າໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມດີແລ້ວ, ນີ້ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງເຈົ້າດອກຫຼື?»

---

๒๖๔. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา อวุสิตวาเทน วุจฺจมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํเยว ขุํเสนฺโต ภควนฺตํเยว วมฺเภนฺโต ภควนฺตํเยว อุปวทมาโน – ‘‘สมโณ จ เม, โภ, โคตโม ปาปิโต ภวิสฺสตี’’ติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘จณฺฑา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ผรุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ลหุสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; ภสฺสา, โภ โคตม, สกฺยชาติ; อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ [Pg.86] มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ปฐมํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

໒໖໔. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບ ເມື່ອຖືກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມ ກໍໂກດຮ້າຍ ບໍ່ພໍໃຈ ປາດຖະໜາຈະຂົ່ມຂູ່ ດູໝິ່ນ ແລະກ່າວຮ້າຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໂດຍຄິດວ່າ: «ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ພຣະສະມະນະໂຄດົມໄດ້ຮັບຄວາມອັບອາຍ» ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: «ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ດຸຮ້າຍ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ຫຍາບຊ້າ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ໃຈເບົາ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ເວົ້າຫຼາຍ; ພວກເຂົາເປັນພຽງຄົນຮັບໃຊ້ແທ້ໆ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາລະ ບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ການທີ່ພວກສັກກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ເຊິ່ງເປັນພຽງຄົນຮັບໃຊ້ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາລະ ບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍນັ້ນ ມັນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ມັນບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ». ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສັກກະຍະວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດດ້ວຍປະການສະນີ.

---

ทุติยอิพฺภวาโท

Pegging ການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຄັ້ງທີສອງ

---

๒๖๕. ‘‘กึ ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สกฺยา อปรทฺธุ’’นฺติ? ‘‘เอกมิทาหํ, โภ โคตม, สมยํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เกนจิเทว กรณีเยน กปิลวตฺถุํ อคมาสึ. เยน สกฺยานํ สนฺธาคารํ เตนุปสงฺกมึ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สกฺยา เจว สกฺยกุมารา จ สนฺธาคาเร อุจฺเจสุ อาสเนสุ นิสินฺนา โหนฺติ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกหิ สญฺชคฺฆนฺตา สํกีฬนฺตา, อญฺญทตฺถุ มมญฺเญว มญฺเญ อนุชคฺฆนฺตา, น มํ โกจิ อาสเนนปิ นิมนฺเตสิ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ทุติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

໒໖໕. “ອຳບັດຖະ ກໍພວກສາກະຍະໄດ້ເຮັດຜິດ (ຫຼື ປະທຸສະຮ້າຍ) ຕໍ່ເຈົ້າແນວໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ມີສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ໄປຍັງນະຄອນກະບິນລະພັດ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣະບາງຢ່າງຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຜູ້ເປັນອາຈານ. ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງສັນທາຄານ (ຫໍປະຊຸມ) ຂອງພວກສາກະຍະ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີພວກສາກະຍະ ແລະສາກະຍະກຸມານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະອັນສູງໃນສັນທາຄານ ຕ່າງກໍໃຊ້ນິ້ວມືຈີ້ກັນ ຫົວຂວັນກັນຢ່າງສະໜຸກສະໜານ ແລະຫຼິ້ນກັນຢູ່, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈວ່າພວກເຂົາຄົງຈະຫົວຂວັນເຍາະເຍີ້ຍຂ້ານ້ອຍໂດຍກົງ, ແລະບໍ່ມີໃຜເຊື້ອເຊີນຂ້ານ້ອຍດ້ວຍອາສະນະເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພວກສາກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ເປັນພຽງຄົນສາມັນ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາຣະ ບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຍຳເກງຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ.” ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນ ເປັນຄັ້ງທີສອງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

ตติยอิพฺภวาโท

ວ່າດ້ວຍການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນສາມັນ ຄັ້ງທີສາມ

---

๒๖๖. ‘‘ลฏุกิกาปิ โข, อมฺพฏฺฐ, สกุณิกา สเก กุลาวเก กามลาปินี โหติ. สกํ โข ปเนตํ, อมฺพฏฺฐ, สกฺยานํ ยทิทํ กปิลวตฺถุํ, นารหตายสฺมา อมฺพฏฺโฐ อิมาย อปฺปมตฺตาย อภิสชฺชิตุ’’นฺติ. ‘‘จตฺตาโรเม, โภ โคตม, วณฺณา – ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ วณฺณานํ ตโย วณฺณา – ขตฺติยา จ เวสฺสา จ สุทฺทา จ – อญฺญทตฺถุ พฺราหฺมณสฺเสว ปริจารกา สมฺปชฺชนฺติ. ตยิทํ, โภ โคตม, นจฺฉนฺนํ, ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ สกฺกโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ ครุํ กโรนฺติ, น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ, น พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ, น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตี’’ติ. อิติห อมฺพฏฺโฐ มาณโว อิทํ ตติยํ สกฺเยสุ อิพฺภวาทํ นิปาเตสิ.

໒໖໖. “ອຳບັດຖະ ແຕ່ຮອດນົກໄສ້ຕົວນ້ອຍໆ ກໍຍັງຮ້ອງໄດ້ຕາມໃຈຊອບໃນຮັງຂອງຕົນ. ອຳບັດຖະ ກໍນະຄອນກະບິນລະພັດນີ້ ເປັນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງພວກສາກະຍະເອງ, ທ່ານອຳບັດຖະບໍ່ຄວນຈະຂັດເຄືອງດ້ວຍເລື່ອງເລັກນ້ອຍພຽງເທົ່ານີ້ເລີຍ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ວັນນະທັງຫຼາຍມີ ໔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກະສັດ, ພຣາມ, ແພດ, ສູດ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນວັນນະທັງ ໔ ນີ້ ວັນນະທັງ ໓ ຄື ກະສັດ, ແພດ ແລະສູດ ຕ່າງກໍເປັນພຽງຜູ້ຄອຍຮັບໃຊ້ພຣາມເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພວກສາກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ເປັນພຽງຄົນສາມັນ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາຣະ ບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຍຳເກງຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ.” ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນ ເປັນຄັ້ງທີສາມ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

ทาสิปุตฺตวาโท

ວ່າດ້ວຍການເປັນລູກຂອງນາງທາດ

---

๒๖๗. อถ [Pg.87] โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺเยสุ อิพฺภวาเทน นิมฺมาเทติ, ยํนูนาหํ โคตฺตํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘กถํ โคตฺโตสิ, อมฺพฏฺฐา’’ติ? ‘‘กณฺหายโนหมสฺมิ, โภ โคตมา’’ติ. โปราณํ โข ปน เต อมฺพฏฺฐ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ; ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยานํ. สกฺยา โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ราชานํ โอกฺกากํ ปิตามหํ ทหนฺติ.

໒໖໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກມີພຣະດຳຣິວ່າ “ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນຢ່າງຮຸນແຮງເຫຼືອເກີນ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຖາມເຖິງໂຄດຂອງລາວເບິ່ງກ່ອນ.” ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດຖາມອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ເຈົ້າເປັນຄົນໂຄດໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍເປັນຄົນໂຄດກັນຫາຍະນະ.” “ອຳບັດຖະ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຊື່ຕະກູນເກົ່າແກ່ຝ່າຍບິດາມານດາຂອງເຈົ້າແລ້ວ ພວກສາກະຍະກໍຄືນາຍຂອງເຈົ້າ, ເຈົ້າເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະ. ອຳບັດຖະ ກໍພວກສາກະຍະນັ້ນ ຖືເອົາພຣະເຈົ້າອົກກາກະເປັນປູ່.”

---

‘‘ภูตปุพฺพํ, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก ยา สา มเหสี ปิยา มนาปา, ตสฺสา ปุตฺตสฺส รชฺชํ ปริณาเมตุกาโม เชฏฺฐกุมาเร รฏฺฐสฺมา ปพฺพาเชสิ – โอกฺกามุขํ กรกณฺฑํ หตฺถินิกํ สินิสูรํ. เต รฏฺฐสฺมา ปพฺพาชิตา หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺถ วาสํ กปฺเปสุํ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปสุํ.

“ອຳບັດຖະ ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະມີພຣະມະເຫສີອົງໜຶ່ງ ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍພຣະໄທ, ພຣະອົງມີພຣະປະສົງຈະມອບຣາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດຂອງພຣະມະເຫສີອົງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ເນຣະເທດພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນ ຄື ອົກກາມຸກຂະ, ກະຣະກັນດະ, ຫັດຖິນິກະ ແລະສິນິສູຣະ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກເນຣະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປອາໄສຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ສັກໃຫຍ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ຂ້າງພູຫິມະພານ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ້ອນຢ້ານວ່າຕະກູນຈະປົນເປກັນ ຈຶ່ງໄດ້ສົມລົດກັບພຣະພະຄິນີຂອງຕົນເອງ.”

---

‘‘อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อมจฺเจ ปาริสชฺเช อามนฺเตสิ – ‘กหํ นุ โข, โภ, เอตรหิ กุมารา สมฺมนฺตี’ติ? ‘อตฺถิ, เทว, หิมวนฺตปสฺเส โปกฺขรณิยา ตีเร มหาสากสณฺโฑ, ตตฺเถตรหิ กุมารา สมฺมนฺติ. เต ชาติสมฺเภทภยา สกาหิ ภคินีหิ สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปนฺตี’ติ. อถ โข, อมฺพฏฺฐ, ราชา โอกฺกาโก อุทานํ อุทาเนสิ – ‘สกฺยา วต, โภ, กุมารา, ปรมสกฺยา วต, โภ, กุมารา’ติ. ตทคฺเค โข ปน อมฺพฏฺฐ สกฺยา ปญฺญายนฺติ; โส จ เนสํ ปุพฺพปุริโส.

“ອຳບັດຖະ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະໄດ້ຕັດຖາມພວກອຳມາດຣາຊະບໍຣິພານວ່າ ‘ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເວລານີ້ພວກຣາຊະກຸມານອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ?’ ພວກອຳມາດກາບທູນວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ສັກໃຫຍ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ຂ້າງພູຫິມະພານ ມີຢູ່, ເວລານີ້ພວກຣາຊະກຸມານອາໄສຢູ່ບ່ອນນັ້ນ. ພວກຣາຊະກຸມານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ້ອນຢ້ານວ່າຕະກູນຈະປົນເປກັນ ຈຶ່ງໄດ້ສົມລົດກັບພຣະພະຄິນີຂອງຕົນເອງ.’ ອຳບັດຖະ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈຶ່ງໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸທານວ່າ ‘ພວກຣາຊະກຸມານມີຄວາມສາມາດແທ້ໜໍ! ພວກຣາຊະກຸມານມີຄວາມສາມາດຢ່າງຍິ່ງແທ້ໜໍ!’ ອຳບັດຖະ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພວກສາກະຍະຈຶ່ງປາກົດຊື່, ແລະພຣະເຈົ້າອົກກາກະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກເຂົາ.”

---

‘‘รญฺโญ โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โอกฺกากสฺส ทิสา นาม ทาสี อโหสิ. สา กณฺหํ นาม ชเนสิ. ชาโต กณฺโห ปพฺยาหาสิ – ‘โธวถ มํ, อมฺม, นหาเปถ มํ อมฺม, อิมสฺมา มํ อสุจิสฺมา ปริโมเจถ, อตฺถาย โว ภวิสฺสามี’ติ. ยถา โข ปน อมฺพฏฺฐ เอตรหิ มนุสฺสา ปิสาเจ ทิสฺวา ‘ปิสาจา’ติ สญฺชานนฺติ; เอวเมว โข, อมฺพฏฺฐ, เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา ปิสาเจ ‘กณฺหา’ติ สญฺชานนฺติ. เต เอวมาหํสุ – ‘อยํ ชาโต ปพฺยาหาสิ, กณฺโห ชาโต, ปิสาโจ ชาโต’ติ. ตทคฺเค โข ปน, อมฺพฏฺฐ กณฺหายนา ปญฺญายนฺติ, โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส. อิติ โข เต[Pg.88], อมฺพฏฺฐ, โปราณํ มาตาเปตฺติกํ นามโคตฺตํ อนุสฺสรโต อยฺยปุตฺตา สกฺยา ภวนฺติ, ทาสิปุตฺโต ตฺวมสิ สกฺยาน’’นฺติ.

“ອຳບັດຖະ ກໍພຣະເຈົ້າອົກກາກະນັ້ນ ມີນາງທາດຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ທິສາ. ນາງໄດ້ປະສູດລູກຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ກັນຫະ. ພໍກັນຫະເກີດມາ ກໍເວົ້າໄດ້ທັນທີວ່າ ‘ແມ່ເອີຍ ຈົ່ງລ້າງຂ້ອຍແດ່, ແມ່ເອີຍ ຈົ່ງອາບນ້ຳໃຫ້ຂ້ອຍແດ່, ຈົ່ງຊ່ວຍຂ້ອຍໃຫ້ພົ້ນຈາກສິ່ງສົກກະປົກນີ້ແດ່, ຂ້ອຍຈະເປັນປະໂຫຍດແກ່ພວກແມ່.’ ອຳບັດຖະ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ມະນຸດທັງຫຼາຍເຫັນພວກປີສາດແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຈັກວ່າ ‘ປີສາດ’ ສັນໃດ; ອຳບັດຖະ ໃນສະໄໝນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍກໍຮູ້ຈັກພວກປີສາດວ່າ ‘ກັນຫະ’ ສັນນັ້ນ. ພວກເຂົາຈຶ່ງເວົ້າກັນວ່າ ‘ເດັກນ້ອຍຄົນນີ້ເກີດມາກໍເວົ້າໄດ້ເລີຍ, ກັນຫະເກີດແລ້ວ, ປີສາດເກີດແລ້ວ.’ ອຳບັດຖະ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພວກກັນຫາຍະນະຈຶ່ງປາກົດຊື່, ແລະກັນຫະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ. ອຳບັດຖະ ດ້ວຍປະການສະນີ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຊື່ຕະກູນເກົ່າແກ່ຝ່າຍບິດາມານດາຂອງເຈົ້າແລ້ວ ພວກສາກະຍະກໍຄືນາຍຂອງເຈົ້າ, ເຈົ້າເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະ.”

---

๒๖๘. เอวํ วุตฺเต, เต มาณวกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทสิ. สุชาโต จ, โภ โคตม อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’’นฺติ.

໒໖໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ “ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຢ່າໄດ້ຊົງກ່າວຫາອຳບັດຖະຢ່າງຮຸນແຮງວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບກໍມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້.”

---

๒๖๙. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘ทุชฺชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อปฺปสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ทุปฺปญฺโญ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, น จ ปโหติ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ มาณวกานํ เอวํ โหติ – ‘สุชาโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห; อมฺพฏฺโฐ มาณโว มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

໒໖໙. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ “ພວກມານົບທັງຫຼາຍ ຖ້າພວກເຈົ້າຄິດວ່າ ‘ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດບໍ່ດີ, ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ແມ່ນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມຮູ້ນ້ອຍ, ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບມີປັນຍານ້ອຍ, ແລະອຳບັດຖະມານົບບໍ່ມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’ ກໍຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວພວກເຈົ້າຈົ່ງມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ. ແຕ່ຖ້າພວກເຈົ້າຄິດວ່າ ‘ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’ ກໍຂໍໃຫ້ພວກເຈົ້າຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາເຖີດ.”

---

‘‘สุชาโต จ, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กุลปุตฺโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, พหุสฺสุโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, กลฺยาณวากฺกรโณ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปณฺฑิโต จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ปโหติ จ อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุํ, ตุณฺหี มยํ ภวิสฺสาม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว โภตา โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້, ພວກຂ້ານ້ອຍຈະມິດຢູ່, ຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ.”

---

๒๗๐. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ โข ปน เต, อมฺพฏฺฐ, สหธมฺมิโก ปญฺโห อาคจฺฉติ, อกามา พฺยากาตพฺโพ. สเจ ตฺวํ น พฺยากริสฺสสิ, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสสิ, ตุณฺหี วา ภวิสฺสสิ, ปกฺกมิสฺสสิ [Pg.89] วา เอตฺเถว เต สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสติ. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ?

໒໗໐. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນນີ້ມາເຖິງເຈົ້າແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນເຈົ້າບໍ່ຢາກຕອບ ກໍຕ້ອງຕອບ. ຖ້າເຈົ້າບໍ່ຕອບ ຫຼື ຕອບຫຼົບຫຼີກໄປເລື່ອງອື່ນ, ຫຼື ມິດຢູ່, ຫຼື ໜີໄປເສຍ, ຫົວຂອງເຈົ້າຈະແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ. ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?”

---

เอวํ วุตฺเต, อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ทุติยมฺปิ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ตุณฺหี อโหสิ. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘พฺยากโรหิ ทานิ อมฺพฏฺฐ, น ทานิ, เต ตุณฺหีภาวสฺส กาโล. โย โข, อมฺพฏฺฐ, ตถาคเตน ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากโรติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธา ผลิสฺสตี’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອຳບັດຖະມານົບກໍມິດຢູ່. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຖາມອຳບັດຖະມານົບເປັນຄັ້ງທີສອງວ່າ “ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?” ເຖິງຄັ້ງທີສອງ ອຳບັດຖະມານົບກໍຍັງມິດຢູ່. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ຈົ່ງຕອບດຽວນີ້ເຖີດ, ເວລານີ້ບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ເຈົ້າຈະມິດຢູ່. ອຳບັດຖະ ຜູ້ໃດກໍຕາມ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດຖາມຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນເຖິງສາມຄັ້ງແລ້ວ ຍັງບໍ່ຕອບ, ຫົວຂອງຜู້ນັ້ນຈະແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ.”

---

๒๗๑. เตน โข ปน สมเยน วชิรปาณี ยกฺโข มหนฺตํ อโยกูฏํ อาทาย อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส อุปริ เวหาสํ ฐิโต โหติ – ‘‘สจายํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควตา ยาวตติยกํ สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ น พฺยากริสฺสติ, เอตฺเถวสฺส สตฺตธา มุทฺธํ ผาเลสฺสามี’’ติ. ตํ โข ปน วชิรปาณึ ยกฺขํ ภควา เจว ปสฺสติ อมฺพฏฺโฐ จ มาณโว.

໒໗໑. ໃນສະໄໝນັ້ນເອງ ຍັກວະຊິຣະປານີ ຖືຄ້ອນເຫຼັກໃຫຍ່ ມີໄຟຮຸ່ງເຮືອງ ລຸກເປັນແປວ ໂຊດຊ່ວງ ຢືນຢູ່ເທິງອາກາດ ເໜືອຫົວຂອງອຳບັດຖະມານົບ ດ້ວຍຄິດວ່າ “ຖ້າອຳບັດຖະມານົບນີ້ ຖືກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຖາມຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນເຖິງສາມຄັ້ງແລ້ວ ຍັງບໍ່ຕອບ, ເຮົາຈະຜ່າຫົວຂອງລາວໃຫ້ແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລະອຳບັດຖະມານົບເທົ່ານັ້ນ ທີ່ແນມເຫັນຍັກວະຊິຣະປານີນັ້ນ.

---

๒๗๒. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต ภควนฺตํเยว ตาณํ คเวสี ภควนฺตํเยว เลณํ คเวสี ภควนฺตํเยว สรณํ คเวสี – อุปนิสีทิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิเมตํ ภวํ โคตโม อาห? ปุนภวํ โคตโม พฺรวิตู’’ติ.

໒໗໒. ລຳດັບນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຂົນລຸກຂົນຊັນ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ຕ້ານທານ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ຫຼົບໄພ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ເພິ່ງ, ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ໆ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ “ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຕັດວ່າແນວໃດແດ່? ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຕັດອີກເທື່ອໜຶ່ງເຖີດ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ กุโตปภุติกา กณฺหายนา, โก จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ? ‘‘เอวเมว เม, โภ โคตม, สุตํ ยเถว ภวํ โคตโม อาห. ตโตปภุติกา กณฺหายนา; โส จ กณฺหายนานํ ปุพฺพปุริโส’’ติ.

“ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຍິນມາຢ່າງນັ້ນແທ້ ຄືກັນກັບທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຕັດນັ້ນເອງ. ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ເວລານັ້ນ, ແລະກັນຫະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ.”

---

อมฺพฏฺฐวํสกถา

ວ່າດ້ວຍຕະກູນຂອງອຳບັດຖະ

---

๒๗๓. เอวํ [Pg.90] วุตฺเต, เต มาณวกา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘ทุชฺชาโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; อกุลปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว; ทาสิปุตฺโต กิร, โภ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว สกฺยานํ. อยฺยปุตฺตา กิร, โภ, อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส สกฺยา ภวนฺติ. ธมฺมวาทึเยว กิร มยํ สมณํ โคตมํ อปสาเทตพฺพํ อมญฺญิมฺหา’’ติ.

໒໗໓. ເມື່ອອຳບັດຖະກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ສົ່ງສຽງຮ້ອງອືກກະທຶກດັງສະໜັ່ນວ່າ “ພວກທ່ານເອີຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດບໍ່ດີແທ້ໜໍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ແມ່ນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີແທ້ໜໍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະແທ້ໜໍ. ພວກທ່ານເອີຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກສາກະຍະເປັນນາຍຂອງອຳບັດຖະມານົບແທ້ໜໍ. ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຫຼົງຄິດໄປວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຜູ້ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຖືກຕຳໜິຕິຕຽນແທ້ໆ.”

---

๒๗๔. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติพาฬฺหํ โข อิเม มาณวกา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทนฺติ, ยํนูนาหํ ปริโมเจยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เต มาณวเก เอตทโวจ – ‘‘มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ. อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสิ. โส ทกฺขิณชนปทํ คนฺตฺวา พฺรหฺมมนฺเต อธียิตฺวา ราชานํ โอกฺกากํ อุปสงฺกมิตฺวา มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจิ. ตสฺส ราชา โอกฺกาโก – ‘โก เนวํ เร อยํ มยฺหํ ทาสิปุตฺโต สมาโน มทฺทรูปึ ธีตรํ ยาจตี’’’ ติ, กุปิโต อนตฺตมโน ขุรปฺปํ สนฺนยฺหิ. โส ตํ ขุรปฺปํ เนว อสกฺขิ มุญฺจิตุํ, โน ปฏิสํหริตุํ.

໒໗໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ມີພຣະດຳຣິວ່າ: 'ພວກມານົບເຫຼົ່ານີ້ພາກັນຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດ, ຈະເປັນການດີແທ້ ຫາກເຮົາຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາຫຼຸດພົ້ນ (ຈາກການຂົ່ມເຫັງນັ້ນ)'. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ມານົບທັງຫຼາຍ! ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ. ກັນຫະຣືສີນັ້ນເປັນຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ. ເຂົາໄດ້ໄປຍັງທັກຂິນາຊົນນະບົດ ຮຽນພຣົມມະມົນແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າອົກກາກະ ທູນຂໍພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ (ມັດທະຣູປີ). ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຊົງກຣິ້ວແລະບໍ່ພໍພຣະໄທວ່າ "ບັກນີ້ ມັນເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງເຮົາ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງມາຂໍພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງຢ່າງນີ້!" ຈຶ່ງຊົງພາດລູກທະນູ. ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ສາມາດຈະຍິງພຣະແສງສອນນັ້ນອອກໄປໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດຈະຖອນກັບຄືນມາໄດ້.'

---

‘‘อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา ปาริสชฺชา กณฺหํ อิสึ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ; โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, อปิ จ ราชา ยทิ อโธ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา ปถวี อุนฺทฺริยิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺสา’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ, โสตฺถิ ชนปทสฺส, อปิ จ ราชา ยทิ อุทฺธํ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ, ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ, เอตฺตาวตา สตฺต วสฺสานิ เทโว น วสฺสิสฺสตี’ติ. ‘โสตฺถิ, ภทฺทนฺเต, โหตุ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสตู’ติ. ‘โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส เทโว จ วสฺสิสฺสติ, อปิ จ ราชา เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข, มาณวกา, อมจฺจา โอกฺกากสฺส อาโรเจสุํ – ‘โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปตุ. โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตี’ติ. อถ โข ราชา โอกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐเปสิ, โสตฺถิ กุมาโร ปลฺโลโม [Pg.91] สมภวิ. อถ โข ตสฺส ราชา โอกฺกาโก ภีโต สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต พฺรหฺมทณฺเฑน ตชฺชิโต มทฺทรูปึ ธีตรํ อทาสิ. มา โข ตุมฺเห, มาณวกา, อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน นิมฺมาเทถ, อุฬาโร โส กณฺโห อิสิ อโหสี’’ติ.

'ມານົບທັງຫຼາຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດແລະຣາຊະບໍລິພານໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ກັນຫະຣືສີ ແລ້ວທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ, ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ, ແຕ່ຫາກພຣະຣາຊາຈະຍິງພຣະແສງສອນລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ແຜ່ນດິນຕະຫຼອດຂອບເຂດຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງຈະແຕກສະຫຼາຍ". ພວກອຳມາດທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ແລະຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ແລະຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດເຖີ້ນ, ແຕ່ຫາກພຣະຣາຊາຈະຍິງພຣະແສງສອນຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ຝົນຈະບໍ່ຕົກຕະຫຼອດຂອບເຂດຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງເປັນເວລາເຈັດປີ". ພວກອຳມາດທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດ ແລະຂໍໃຫ້ຝົນຕົກເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດ ແລະຝົນກໍຈະຕົກ, ແຕ່ຂໍໃຫ້ພຣະຣາຊາຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ่, ພຣະຣາຊະກຸມານຈະປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ". ມານົບທັງຫຼາຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອົກກາກະວ່າ: "ຂໍພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈົ່ງຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ເຖີ້ນ, ພຣະຣາຊະກຸມານຈະປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ". ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈຶ່ງຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່, ພຣະຣາຊະກຸມານກໍປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຊົງຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຈົນຂົນລຸກຊັນ ເພາະຖືກຂູ່ດ້ວຍພຣົມມະທັນ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ (ມັດທະຣູປີ) ໃຫ້ແກ່ກັນຫະຣືສີນັ້ນ. ມານົບທັງຫຼາຍ! ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ, ກັນຫະຣືສີນັ້ນເປັນຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ ດັ່ງນີ້.'

---

ขตฺติยเสฏฺฐภาโว

ຄວາມເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດຂອງກະສັດ

---

๒๗๕. อถ โข ภควา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยกุมาโร พฺราหฺมณกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส ขตฺติยกุมาเรน พฺราหฺมณกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปิ นุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘มาติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ.

໒໗໕. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຖາມອຳພັດຖະມານົບວ່າ: 'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກກຸມານໃນຕະກູນກະສັດຢູ່ຮ່ວມກັບກຸມານີໃນຕະກູນພຣາມ, ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ ຈຶ່ງມີບຸດເກີດມາ. ບຸດທີ່ເກີດຈາກກຸມານໃນຕະກູນກະສັດກັບກຸມານີໃນຕະກູນພຣາມນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, 在ພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ແລ້ວພວກກະສັດຈະອະພິເສກເຂົາດ້ວຍກະສັດຕຣິຍາພิເສກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ເພາະເຫດໃດ?' 'ເພາະວ່າ ເຂົາບໍ່ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດທາງຝ່າຍມານດາ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณกุมาโร ขตฺติยกญฺญาย สทฺธึ สํวาสํ กปฺเปยฺย, เตสํ สํวาสมนฺวาย ปุตฺโต ชาเยถ. โย โส พฺราหฺมณกุมาเรน ขตฺติยกญฺญาย ปุตฺโต อุปฺปนฺโน, อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺเจยฺยุ’’นฺติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘ปิติโต หิ, โภ โคตม, อนุปปนฺโน’’ติ.

'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກກຸມານໃນຕະກູນພຣາມຢູ່ຮ່ວມກັບກຸມານີໃນຕະກູນກະສັດ, ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ ຈຶ່ງມີບຸດເກີດມາ. ບຸດທີ່ເກີດຈາກກຸມານໃນຕະກູນພຣາມກັບກຸມານີໃນຕະກູນກະສັດນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ແລ້ວພວກກະສັດຈະອະພິເສກເຂົາດ້ວຍກະສັດຕຣິຍາພິເສກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ເພາະເຫດໃດ?' 'ເພາະວ່າ ເຂົາບໍ່ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດທາງຝ່າຍບິດາ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

---

๒๗๖. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิตฺถิยา วา อิตฺถึ กริตฺวา ปุริเสน วา ปุริสํ กริตฺวา ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน [Pg.92] วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’.

໒໗໖. 'ອຳພັດຖະ! ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະປຽບທຽບສະຕຣີກັບສະຕຣີ ຫຼື ປຽບທຽບບຸຣຸດກັບບຸຣຸດ, ພວກກະສັດເທົ່ານັ້ນທີ່ປະເສີດສຸດ, ພວກພຣາມຕ່ຳກວ່າ. ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກພວກພຣາມພາກັນໂກນຫົວພຣາມຄົນໜຶ່ງດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ ເພາະຄວາມຜິດບາງຢ່າງ. ພຣາມຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໄດ້ຮັບເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໃຫ້ບໍລິໂພກເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ສອນເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ຫ້າມແນ່ນອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ขตฺติยา ขตฺติยํ กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชยฺยุํ. อปินุ โส ลเภถ พฺราหฺมเณสุ อาสนํ วา อุทกํ วา’’ติ? ‘‘ลเภถ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา โภเชยฺยุํ สทฺเธ วา ถาลิปาเก วา ยญฺเญ วา ปาหุเน วา’’ติ? ‘‘โภเชยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุ นํ พฺราหฺมณา มนฺเต วาเจยฺยุํ วา โน วา’’ติ? ‘‘วาเจยฺยุํ, โภ โคตม’’. ‘‘อปินุสฺส อิตฺถีสุ อาวฏํ วา อสฺส อนาวฏํ วา’’ติ? ‘‘อนาวฏํ หิสฺส, โภ โคตม’’.

'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກພວກກະສັດພາກັນໂກນຫົວກະສັດຄົນໜຶ່ງດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ ເພາະຄວາມຜິດບາງຢ່າງ. ກະສັດຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

---

๒๗๗. ‘‘เอตฺตาวตา โข, อมฺพฏฺฐ, ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ยเทว นํ ขตฺติยา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ภสฺสปุเฏน วธิตฺวา รฏฺฐา วา นครา วา ปพฺพาเชนฺติ. อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, ยทา ขตฺติโย ปรมนิหีนตํ ปตฺโต โหติ, ตทาปิ ขตฺติยาว เสฏฺฐา, หีนา พฺราหฺมณา. พฺรหฺมุนา เปสา, อมฺพฏฺฐ, สนงฺกุมาเรน คาถา ภาสิตา –

໒໗໗. 'ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ອຳພັດຖະ, ກະສັດກໍຖືວ່າເຖິງຄວາມຕົກຕ່ຳຢ່າງຍິ່ງແລ້ວ ທີ່ພວກກະສັດດ້ວຍກັນພາກັນໂກນຫົວດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ. ອຳພັດຖະ! ເຖິງແມ່ນວ່າກະສັດຈະຕົກຕ່ຳຢ່າງຍິ່ງເຖິງພຽງນັ້ນ, ກະສັດກໍຍັງປະເສີດສຸດ, ພວກພຣາມກໍຍັງຕ່ຳກວ່າຢູ່ດີ. ອຳພັດຖະ! ສະນັງກຸມາຣະພຣົມກໍໄດ້ກ່າວຄາຖາໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:'

---

‘ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

'ກະສັດເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຍັງຖືເລື່ອງຕະກູນ; ສ່ວນຜູ້ທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ.'

---

‘‘สา โข ปเนสา, อมฺพฏฺฐ, พฺรหฺมุนา สนงฺกุมาเรน คาถา สุคีตา โน ทุคฺคีตา, สุภาสิตา โน ทุพฺภาสิตา, อตฺถสํหิตา โน อนตฺถสํหิตา, อนุมตา มยา. อหมฺปิ หิ, อมฺพฏฺฐ, เอวํ วทามิ –

'ອຳພັດຖະ! ຄາຖາທີ່ສະນັງກຸມາຣະພຣົມກ່າວໄວ້ນັ້ນ ເປັນຄາຖາທີ່ຂັບຮ້ອງດີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນຂັບຮ້ອງບໍ່ດີ, ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນກ່າວບໍ່ດີ, ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີປະໂຫຍດ, ເຮົາເອງກໍເຫັນພ້ອມດ້ວຍ. ອຳພັດຖະ! ເພາະວ່າເຮົາເອງກໍກ່າວຢ່າງນີ້ຄືກັນວ່າ:'

---

‘ขตฺติโย [Pg.93] เสฏฺโฐ ชเนตสฺมึ,เย โคตฺตปฏิสาริโน;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน,โส เสฏฺโฐ เทวมานุเส’ติ.

'ກະສັດເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຍັງຖືເລື່ອງຕະກູນ; ສ່ວນຜູ້ທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ.'

---

ภาณวาโร ปฐโม.

ພານະວານທຳອິດ ຈົບແລ້ວ.

---

วิชฺชาจรณกถา

ວິຊຊາຈະຣະນະກະຖາ

---

๒๗๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ ปน สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘น โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ชาติวาโท วา วุจฺจติ, โคตฺตวาโท วา วุจฺจติ, มานวาโท วา วุจฺจติ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. ยตฺถ โข, อมฺพฏฺฐ, อาวาโห วา โหติ, วิวาโห วา โหติ, อาวาหวิวาโห วา โหติ, เอตฺเถตํ วุจฺจติ ชาติวาโท วา อิติปิ โคตฺตวาโท วา อิติปิ มานวาโท วา อิติปิ – ‘อรหสิ วา มํ ตฺวํ, น วา มํ ตฺวํ อรหสี’ติ. เย หิ เกจิ อมฺพฏฺฐ ชาติวาทวินิพทฺธา วา โคตฺตวาทวินิพทฺธา วา มานวาทวินิพทฺธา วา อาวาหวิวาหวินิพทฺธา วา, อารกา เต อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย. ปหาย โข, อมฺพฏฺฐ, ชาติวาทวินิพทฺธญฺจ โคตฺตวาทวินิพทฺธญฺจ มานวาทวินิพทฺธญฺจ อาวาหวิวาหวินิพทฺธญฺจ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สจฺฉิกิริยา โหตี’’ติ.

໒໗໘. 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຈະຣະນະນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ແລະວິຊຊານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?' 'ອຳພັດຖະ! ໃນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນ ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງໂຄດ, ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວວ່າ "ທ່ານຄູ່ຄວນກັບເຮົາ ຫຼື ທ່ານບໍ່ຄູ່ຄວນກັບເຮົາ". ອຳພັດຖະ! ໃນການຮັບສະຕຣີມາແຕ່ງງານ, ການສົ່ງສະຕຣີໄປແຕ່ງງານ ຫຼື ການຮັບແລະສົ່ງສະຕຣີເພື່ອແຕ່ງງານກັນນັ້ນແລ ຍັງມີການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ໂຄດ ຫຼື ຄວາມຖືຕົວວ່າ "ທ່ານຄູ່ຄວນກັບເຮົາ ຫຼື ທ່ານບໍ່ຄູ່ຄວນກັບເຮົາ". ອຳພັດຖະ! ບຸກຄົນໃດກໍຕາມທີ່ຍັງຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງໂຄດ, ຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວ ຫຼື ຜູກພັນຢູ່ກັບການແຕ່ງງານ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຍັງຫ່າງໄກຈາກຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມ. ອຳພັດຖະ! ເພາະການລະຄວາມຜູກພັນໃນການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ຄວາມຜູກພັນໃນການກ່າວເຖິງໂຄດ, ຄວາມຜૂກພັນໃນການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວ ແລະຄວາມຜູກພັນໃນການແຕ່ງງານໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມໄດ້.'

---

๒๗๙. ‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, จรณํ, กตมา จ สา วิชฺชา’’ติ? ‘‘อิธ, อมฺพฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต [Pg.94] สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ…เป… (ยถา ๑๙๑ อาทโย อนุจฺเฉทา, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).…

໒໗໙. 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຈະຣະນະນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ແລະວິຊຊານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?' 'ອຳພັດຖະ! ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນມາໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເສດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕຣັດຮູ້ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ແລະຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທັມມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ ຫຼື ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງກໍດີ ໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຕຖາຄົດ. ເຂົາຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການໄດ້ຮັບສັດທານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້... ຯລຯ (ໃຫ້ສະແດງໂດຍລະອຽດ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ).'

---

‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

'ພິກຂຸນັ້ນ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ທີ່ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

'ອຳພັດຖະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ.

'ອຳພັດຖະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ ທີ່ພຣະອະຣິຍະທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ "ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ" ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ จรณสฺมึ. อิทํ โข ตํ, อมฺพฏฺฐ, จรณํ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ ຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວແລ່ນຢູ່... ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະ (ຄວາມປະພຶດ) ຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ແລຄືຈະຣະນະນັ້ນ.

---

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ วิชฺชาย. อยํ โข สา, อมฺพฏฺฐ, วิชฺชา.

ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກิເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານະທັດສະນະ... ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນວິຊາຂອງພິກຂຸນັ້ນ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນວິຊາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ແລຄືວິຊານັ້ນ.

---

‘‘อยํ วุจฺจติ, อมฺพฏฺฐ, ภิกฺขุ ‘วิชฺชาสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘จรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ, ‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’ อิติปิ. อิมาย จ อมฺพฏฺฐ วิชฺชาสมฺปทาย จรณสมฺปทาย จ อญฺญา วิชฺชาสมฺปทา จ จรณสมฺปทา จ อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາ' ແດ່, 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈະຣະນະ' ແດ່, 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ' ແດ່. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ວິຊາສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາ) ແລະຈະຣະນະສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈະຣະນະ) ອື່ນທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າ ຫຼືປະນີດໄປກວ່າ ວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທານີ້ ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

---

จตุอปายมุขํ

ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມສີ່ປະການ

---

๒๘๐. ‘‘อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, อมฺพฏฺฐ, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเญว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย [Pg.95] อรญฺญายตนํ อชฺโฌคาหติ – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ปฐมํ อปายมุขํ ภวติ.

໒໘໐. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຍ່ອມມີ. 4 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ກໍຫາບເອົາເຄື່ອງບໍລິຂານຂອງດາບົດ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາและຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 1 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนํ อชฺโฌคาหติ – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ทุติยํ อปายมุขํ ภวติ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ກໍຖືເອົາຈົກແລະກະບຸງ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 2 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ ตติยํ อปายมุขํ ภวติ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ກໍປຸກໂຮງບູຊາໄຟໄວ້ໃນທີ່ໃກ້ບ້ານຫຼືໃກ້ຕຳບົນ ແລ້ວບຳເລີໄຟຢູ່. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 3 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, อมฺพฏฺฐ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิมํ เจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉติ – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตมหํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามี’ติ. โส อญฺญทตฺถุ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนสฺเสว ปริจารโก สมฺปชฺชติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิทํ จตุตฺถํ อปายมุขํ ภวติ. อิมาย โข, อมฺพฏฺฐ, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย อิมานิ จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດບຳເລີໄຟໄດ້ ກໍປຸກສາລາສີ່ປະຕູໄວ້ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ແລ້ວອາໄສຢູ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ສະມະນະຫຼືພາມຜູ້ໃດຈັກມາຈາກທິດທັງສີ່ນີ້ ເຮົາຈັກບູຊາບຳລຸງຜູ້ນັ້ນຕາມກຳລັງສະຕິປັນຍາແລະກຳລັງກາຍ'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 4 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຍ່ອມມີເຫຼົ່ານີ້ແລ.

---

๒๘๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมาย อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สนฺทิสฺสสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘โกจาหํ, โภ [Pg.96] โคตม, สาจริยโก, กา จ อนุตฺตรา วิชฺชาจรณสมฺปทา? อารกาหํ, โภ โคตม, อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สาจริยโก’’ติ.

໒໘໑. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ໄດ້ປະກົດຕົວວ່າເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ. ຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານເປັນໃຜ? ແລະວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານຍັງຫ່າງໄກຈາກວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນຫຼາຍນັກ."

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ขาริวิธมาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘ปวตฺตผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ໄດ້ຫາບເອົາເຄື່ອງບໍລິຂານຂອງດາບົດ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กุทาลปิฏกํ อาทาย อรญฺญวนมชฺโฌคาหสิ สาจริยโก – ‘กนฺทมูลผลโภชโน ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ໄດ້ຖືເອົາຈົກແລະກະບຸງ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน คามสามนฺตํ วา นิคมสามนฺตํ วา อคฺยาคารํ กริตฺวา อคฺคึ ปริจรนฺโต อจฺฉสิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ໄດ້ປຸກໂຮງບູຊາໄຟໄວ້ໃນທີ່ໃກ້ບ້ານຫຼືໃກ້ຕຳບົນ ແລ້ວບຳເລີໄຟຢູ່ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อปินุ ตฺวํ อิมญฺเจว อนุตฺตรํ วิชฺชาจรณสมฺปทํ อนภิสมฺภุณมาโน ปวตฺตผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน กนฺทมูลผลโภชนตญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน อคฺคิปาริจริยญฺจ อนภิสมฺภุณมาโน จาตุมหาปเถ จตุทฺวารํ อคารํ กริตฺวา อจฺฉสิ สาจริยโก – ‘โย อิมาหิ จตูหิ ทิสาหิ อาคมิสฺสติ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, ตํ มยํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ ปฏิปูเชสฺสามา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດບຳເລີໄຟໄດ້ ໄດ້ປຸກສາລາສີ່ປະຕູໄວ້ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ແລ້ວອາໄສຢູ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ສະມະນະຫຼືພາມຜູ້ໃດຈັກມາຈາກທິດທັງສີ່ນີ້ ເຮົາທັງຫຼາຍຈັກບູຊາບຳລຸງຜູ້ນັ້ນຕາມກຳລັງສະຕິປັນຍາແລະກຳລັງກາຍຂອງເຮົາ' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

๒๘๒. ‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, อิมาย เจว ตฺวํ อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย ปริหีโน สาจริยโก. เย จิเม อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย จตฺตาริ อปายมุขานิ ภวนฺติ, ตโต จ ตฺวํ ปริหีโน สาจริยโก. ภาสิตา โข ปน เต เอสา, อมฺพฏฺฐ, อาจริเยน พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา วาจา – ‘เก จ มุณฺฑกา สมณกา อิพฺภา กณฺหา พนฺธุปาทาปจฺจา, กา จ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ สากจฺฉา’ติ อตฺตนา อาปายิโกปิ อปริปูรมาโน. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส.

໒໘໒. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ດ້ວຍເຫດນີ້ ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ຈຶ່ງເສື່ອມຈາກວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ດ້ວຍ. ແລະທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ມີຢູ່ປະການໃດ ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານກໍເສື່ອມຈາກທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ແຕ່ອາຈານຂອງທ່ານ ຄືພາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຜູ້ເຊິ່ງແມ່ນແຕ່ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມກໍຍັງບໍ່ສາມາດບຳເພັນໃຫ້ບໍລິບູນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ກັບກ່າວວາຈານີ້ວ່າ 'ພວກສະມະນະໂລ້ນ ພວກຄົນຮັບໃຊ້ ພວກຄົນດຳ ພວກເກີດຈາກຕີນຂອງພະພົມເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໃຜ? ແລະການເຈລະຈາຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພກຈັກມີໄດ້ແນວໃດ?'. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຜິດພາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງນີ້ ຂອງພາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ເປັນອາຈານຂອງທ່ານເຖີດ.

---

ปุพฺพกอิสิภาวานุโยโค

การຖາມເຖິງຄວາມເປັນລືສີໃນປາງກ່ອນ

---

๒๘๓. ‘‘พฺราหฺมโณ [Pg.97] โข ปน, อมฺพฏฺฐ, โปกฺขรสาติ รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส ทตฺติกํ ภุญฺชติ. ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ททาติ. ยทาปิ เตน มนฺเตติ, ติโรทุสฺสนฺเตน มนฺเตติ. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, ธมฺมิกํ ปยาตํ ภิกฺขํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, กถํ ตสฺส ราชา ปเสนทิ โกสโล สมฺมุขีภาวมฺปิ น ทเทยฺย. ปสฺส, อมฺพฏฺฐ, ยาว อปรทฺธญฺจ เต อิทํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส.

໒໘໓. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ກໍພາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຍ່ອມບໍລິໂພກຊັບພະລາຊະທານຂອງພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ. ແຕ່ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ບໍ່ເຄີຍໂຜດໃຫ້ພາມຜູ້ນັ້ນເຂົ້າເຝົ້າຕໍ່ໜ້າເລີຍ. ເຖິງແມ່ນໃນເວລາທີ່ຊົງປຶກສາຫາລືນຳ ກໍຊົງປຶກສາຫາລືໂດຍມີມ່ານກັ້ນໄວ້. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ຄວນຮັບບິນທະບາດອັນຊອບທຳທີ່ນ້ອມເຂົ້າໄປຖວາຍ ເຫດໃດພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນຈັກບໍ່ໂຜດໃຫ້ຜູ້ນັ້ນເຂົ້າເຝົ້າຕໍ່ໜ້າເລົ່າ? ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຜິດພາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງນີ້ ຂອງພາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ເປັນອາຈານຂອງທ່ານເຖີດ.

---

๒๘๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, อิธ ราชา ปเสนทิ โกสโล หตฺถิคีวาย วา นิสินฺโน อสฺสปิฏฺเฐ วา นิสินฺโน รถูปตฺถเร วา ฐิโต อุคฺเคหิ วา ราชญฺเญหิ วา กิญฺจิเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย. โส ตมฺหา ปเทสา อปกฺกมฺม เอกมนฺตํ ติฏฺเฐยฺย. อถ อาคจฺเฉยฺย สุทฺโท วา สุทฺททาโส วา, ตสฺมึ ปเทเส ฐิโต ตเทว มนฺตนํ มนฺเตยฺย – ‘เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาห, เอวมฺปิ ราชา ปเสนทิ โกสโล อาหา’ติ. อปินุ โส ราชภณิตํ วา ภณติ ราชมนฺตนํ วา มนฺเตติ? เอตฺตาวตา โส อสฺส ราชา วา ราชมตฺโต วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

໒໘໔. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ປະທັບນັ່ງເທິງຄໍຊ້າງກໍດີ ເທິງຫຼັງມ້າກໍດີ ຫຼືປະທັບຢືນເທິງລາດຊະລົດກໍດີ ຊົງປຶກສາຂໍ້ລາດຊະການບາງປະການຮ່ວມກັບພວກອຳມາດໃຫຍ່ ຫຼືພວກລາຊะກຸມານ. ພະອົງສະເດັດຫຼີກໄປຈາກບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວປະທັບຢືນຢູ່ບ່ອນອື່ນ. ຕໍ່ມາ ມີຄົນວັນນະສູດ ຫຼືຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຄົນວັນນະສູດ ເດີນມາຢືນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວເວົ້າຂໍ້ຄວາມທີ່ຊົງປຶກສານັ້ນວ່າ 'ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ຕັດຢ່າງນີ້ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ຕັດຢ່າງນີ້'. ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເວົ້າຄຳທີ່ພະລາຊາຕັດ ຫຼືປຶກສາເລື່ອງທີ່ພະລາຊາຊົງປຶກສາແລ້ວບໍ? ແລະພຽງແຕ່ເຫດຜົນເທົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຈັກເປັນພະລາຊາ ຫຼືເປັນມະຫາອຳມາດຂອງພະລາຊາໄດ້ບໍ? "ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

๒๘๕. ‘‘เอวเมว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ – ‘ตฺยาหํ มนฺเต อธิยามิ สาจริยโก’ติ, ตาวตา ตฺวํ ภวิสฺสสิ อิสิ วา อิสิตฺถาย วา ปฏิปนฺโนติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໒໘໕. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍມີອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ຜູ້ບອກມົນ ເຊິ່ງພວກພາມໃນປັດຈຸບັນນີ້ຍ່ອມຂັບຮ້ອງ ຍ່ອມກ່າວ ຍ່ອມລວບລວມບົດມົນເກົ່າແກ່ນັ້ນ ຍ່ອມຂັບຮ້ອງຕາມ ຍ່ອມກ່າວຕາມ ບົດມົນທີ່ພວກລືສີກ່າວໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມສອນຕາມ ບົດມົນທີ່ພວກລືສີສອນໄວ້ແລ້ວ ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ທ່ານກ່າວວ່າ 'ข້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານຍ່ອມຮຽນມົນເຫຼົ່ານັ້ນ' ພຽງແຕ່ເຫດຜົນເທົ່ານັ້ນ ທ່ານຈັກເປັນລືສີ ຫຼືເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນລືສີ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

---

๒๘๖. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, อมฺพฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – เย เต อเหสุํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ [Pg.98] เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เอวํ สุ เต สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู อามุกฺกมณิกุณฺฑลาภรณา โอทาตวตฺถวสนา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

໒໘໖. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານແລະປາຈານເວົ້າກັນແນວໃດແດ່? ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ຜູ້ບອກມົນ... ຄື: ອັດຖະກະ... ພະຄຸ ນັ້ນ ພວກເພິ່ນໄດ້ອາບນ້ຳຢ່າງດີ, ທາແປ້ງຢ່າງດີ, ຕົບແຕ່ງຜົມແລະໜວດຢ່າງດີ, ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູແກ້ວມະນີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ, ເພີດເພີນພ້ອມພູນດ້ວຍກາມະຄຸນ 5 ປະການ ບຳເລີຕົນຢູ່ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘…เป… เอวํ สุ เต สาลีนํ โอทนํ สุจิมํสูปเสจนํ วิจิตกาฬกํ อเนกสูปํ อเนกพฺยญฺชนํ ปริภุญฺชนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

...ພວກເພິ່ນໄດ້ບໍລິໂພກເຂົ້າສະຫຼີອັນບໍລິສຸດ ປາສະຈາກເມັດດຳ ປຸງດ້ວຍແກງຊີ້ນອັນສະອາດ ມີກັບເຂົ້າແລະເຄື່ອງຄຽງຫຼາຍຢ່າງ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘…เป… เอวํ สุ เต เวฐกนตปสฺสาหิ นารีหิ ปริจาเรนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

...ພວກເພິ່ນໄດ້ເພີດເພີນຢູ່ຮ່ວມກັບພວກສະຕີ ຜູ້ມີຜ້າຄາດແອວແລະເຄື່ອງປະດັບອັນງົດງາມ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

---

‘‘…เป… เอวํ สุ เต กุตฺตวาเลหิ วฬวารเถหิ ทีฆาหิ ปโตทลฏฺฐีหิ วาหเน วิตุเทนฺตา วิปริยายนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“...ຯລຯ... ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຂີ່ລົດມ້າທີ່ຕັດແຕ່ງຫາງເປັນຢ່າງດີ ໃຊ້ປະຕັກຍາວແທງຕ້ອນຍານພາຫະນະ ທ່ຽວໄປມາ ຄືກັນກັບເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າໃນເວລານີ້ຫຼື?” “ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ທ່ານໂຄຕະມະ”.

---

‘‘…เป… เอวํ สุ เต อุกฺกิณฺณปริขาสุ โอกฺขิตฺตปลิฆาสุ นครูปการิกาสุ ทีฆาสิวุเธหิ ปุริเสหิ รกฺขาเปนฺติ, เสยฺยถาปิ ตฺวํ เอตรหิ สาจริยโก’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“...ຯລຯ... ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ໃຫ້ຄົນຖືດາບຍາວຄອຍປົກປັກຮັກສາຢູ່ໃນເມືອງທີ່ມີຄູຂຸດໄວ້ຢ່າງເລິກ ມີຄ້າຍປະຕູແໜ້ນໜາ ມີກຳແພງອ້ອມຮອບ ຄືກັນກັບເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າໃນເວລານີ້ຫຼື?” “ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ທ່ານໂຄຕະມະ”.

---

‘‘อิติ โข, อมฺพฏฺฐ, เนว ตฺวํ อิสิ น อิสิตฺถาย ปฏิปนฺโน สาจริยโก. ยสฺส โข ปน, อมฺพฏฺฐ, มยิ กงฺขา วา วิมติ วา โส มํ ปญฺเหน, อหํ เวยฺยากรเณน โสธิสฺสามี’’ติ.

“ດັ່ງນັ້ນ, ອຳບັດຖະ, ທັງເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າ ກໍບໍ່ແມ່ນລືສີ ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນລືສີເລີຍ. ອຳບັດຖະ, ຖ້າຜູ້ໃດມີຄວາມສົງໄສ ຫຼືມີຄວາມແຄງໃຈໃນຕະຖາຄົດ ກໍຈົ່ງຖາມບັນຫາກັບຕະຖາຄົດເຖີ້ນ, ຕະຖາຄົດຈະແກ້ໄຂຄວາມສົງໄສນັ້ນດ້ວຍການຕອບບັນຫາ”.

---

ทฺเวลกฺขณาทสฺสนํ

การສະແດງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ

---

๒๘๗. อถ โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อมฺพฏฺโฐปิ มาณโว วิหารา นิกฺขมฺม จงฺกมํ อพฺภุฏฺฐาสิ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต กาเย [Pg.99] ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ.

໒໘໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວຊົງສະເດັດຈົງກົມຢູ່. ອຳບັດຖະມານົບກໍອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວໄປຍືນຢູ່ໃກ້ບ່ອນຈົງກົມນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ຍ່າງຈົງກົມຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງຍ່າງຈົງກົມຢູ່ ແລ້ວພິຈາລະນາເບິ່ງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເ...]

---

๒๘๘. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ อมฺพฏฺโฐ มาณโว ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส อมฺพฏฺโฐ มาณโว ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ. อถ โข อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ, โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หนฺท จ ทานิ มยํ, โภ โคตม, คจฺฉาม, พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว วฬวารถมารุยฺห ปกฺกามิ.

໒໘໘. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: “ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຂອງຕະຖາຄົດໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນใจ ແລະບໍ່ອາດເຫຼື້ອມໃສໄດ້ ໃນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ ຄື: ພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກ ແລະພຣະชິວຫາອັນຍາວໃຫຍ່”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນດານອິດທິຣິດອັນເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຫັນພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກຂອງພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງແລບພຣະຊິວຫາອອກມາ ແລ້ວຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະກັນທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະນາສິກທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ແລະຊົງໃຊ້ພຣະຊິວຫາປົກປິດພຣະນະລາດທັງໝົດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ພຣະສະມະນະໂຄຕະມະຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ”. ແລ້ວໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ຕອນນີ້ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍລາກ່ອນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າມີກິດຈະການຫຼາຍ ມີວຽກງານຫຼາຍທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ”. ພຣະອົງຊົງຕັດວ່າ: “ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນຕອນນີ້ເຖີ້ນ”. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ຂຶ້ນລົດມ້າແລ້ວຫຼີກໜີໄປ.

---

๒๘๙. เตน โข ปน สมเยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อุกฺกฏฺฐาย นิกฺขมิตฺวา มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ สเก อาราเม นิสินฺโน โหติ อมฺพฏฺฐํเยว มาณวํ ปฏิมาเนนฺโต. อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว เยน สโก อาราโม เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໒໘໙. ສະໄໝນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ອອກຈາກເມືອງອຸກກັດຖະ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະພຣາມເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປນັ່ງລໍຖ້າອຳບັດຖະມານົບຢູ່ທີ່ສວນຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງສວນຂອງຕົນ. ເຂົາຂີ່ຍານພາຫະນະໄປເທົ່າທີ່ທາງຈະອຳນວຍ ແລ້ວລົງຈາກຍານພາຫະນະ ຍ່າງເຂົ້າໄປຫາພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖิงແລ້ວ ກໍໄດ້ຂາບໄຫວ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

---

๒๙๐. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อมฺพฏฺฐํ มาณวํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, อทฺทส ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ? ‘‘อทฺทสาม โข มยํ, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘กจฺจิ, ตาต อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ตถา สนฺตํเยว สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา; กจฺจิ ปน โส ภวํ โคตโม ตาทิโส โน อญฺญาทิโส’’ติ[Pg.100]? ‘‘ตถา สนฺตํเยว, โภ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สทฺโท อพฺภุคฺคโต โน อญฺญถา, ตาทิโสว โส ภวํ โคตโม โน อญฺญาทิโส. สมนฺนาคโต จ โส ภวํ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, โภ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน เต, ตาต อมฺพฏฺฐ, อหุ สมเณน โคตเมน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข อมฺพฏฺโฐ มาณโว ยาวตโก อโหสิ ภควตา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ.

໒໙໐. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ຖາມອຳບັດຖະມານົບຜູ້ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນວ່າ: “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ພົບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພົບແລ້ວ, ທ່ານພຣາມ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຟຸ້ງຂະຈາຍໄປຕາມความຈິງ ຫຼືບໍ່ແມ່ນຄວາມຈິງ? ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນຄືດັ່ງທີ່ເຂົາເລົ່າລືກັນ ຫຼືບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ?” “ທ່ານພຣາມ, ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຟຸ້ງຂະຈາຍໄປຕາມຄວາມຈິງແທ້, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ຈິງເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນຄືດັ່ງທີ່ເຂົາເລົ່າລືກັນແທ້, ບໍ່ແມ່ນອື່ນເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະສະມະນະໂຄຕະມະແດ່ຫຼືບໍ່?” “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສແດ່ຢູ່, ທ່ານພຣາມ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະສະມະນະໂຄຕະມະແນວໃດແດ່?” ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເລົ່າເລື່ອງການສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັງໝົດນັ້ນ ໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຟັງ.

---

๒๙๑. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ อมฺพฏฺฐํ มาณวํ เอตทโวจ – ‘‘อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยเทว โข ตฺวํ, อมฺพฏฺฐ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ อาสชฺช อาสชฺช อวจาสิ, อถ โข โส ภวํ โคตโม อมฺเหปิ เอวํ อุปเนยฺย อุปเนยฺย อวจ. อโห วต เร อมฺหากํ ปณฺฑิตก, อโห วต เร อมฺหากํ พหุสฺสุตก, อโห วต เร อมฺหากํ เตวิชฺชก, เอวรูเปน กิร, โภ, ปุริโส อตฺถจรเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺยา’’ติ, กุปิโต อนตฺตมโน อมฺพฏฺฐํ มาณวํ ปทสาเยว ปวตฺเตสิ. อิจฺฉติ จ ตาวเทว ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

໒໙໑. ເມື່ອອຳບັດຖະກາບທູນແນວນັ້ນ ພຣາມໂປກຂะຣະສາຕິໄດ້ກ່າວກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ: “ໂອ້! ຜູ້ເປັນບັນດິດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ເປັນພະຫູສູດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ຊົງໄຕເພທນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ. ທ່ານເອີຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ເພື່ອປະໂຫຍດເຊັ່ນນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຄວນຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ບໍ່ແມ່ນຫຼື? ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າໄດ້ກ່າວລ່ວງເກີນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຍົກເອົາຄວາມຜິດຂອງພວກເຮົາຂຶ້ນມາສະແດງຢ່າງຈະແຈ້ງ. ໂອ້! ຜູ້ເປັນບັນດິດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ເປັນພະຫູສູດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ຊົງໄຕເພທນ้อยຂອງພວກເຮົາເອີຍ. ທ່ານເອີຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ເພື່ອປະໂຫຍດເຊັ່ນນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຄວນຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ບໍ່ແມ່ນຫຼື”. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິທັງຮ້າຍທັງຂັດເຄືອງໃຈ ຈຶ່ງໃຊ້ຕີນຖີບອຳບັດຖະມານົບໃຫ້ລົ້ມລົງ, ແລ້ວປາດຖະໜາຈະເດີນທາງໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນທັນທີ.

---

โปกฺขรสาติพุทฺธุปสงฺกมนํ

ການເຂົ້າເຝົ້າພຣະພຸດທະເຈົ້າຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ

---

๒๙๒. อถ โข เต พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ เอตทโวจุํ – ‘‘อติวิกาโล โข, โภ, อชฺช สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สฺเวทานิ ภวํ โปกฺขรสาติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ยาเน อาโรเปตฺวา อุกฺกาสุ ธาริยมานาสุ [Pg.101] อุกฺกฏฺฐาย นิยฺยาสิ, เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตน ปายาสิ. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา, ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໒໙໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິວ່າ: “ທ່ານພຣາມ, ມື້ນີ້ຄ່ຳເກີນໄປແລ້ວທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄຕະມະ. ມື້ອື່ນເຊົ້າ ທ່ານພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຈຶ່ງຄ່ອຍໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄຕະມະເຖີ້ນ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດແຕ່ງຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວຈັດໃສ່ຍານພາຫະນະ, ເມື່ອໄຕ້ກະບອງໄຟແລ້ວ ກໍເດີນທາງອອກຈາກເມືອງອຸກກັດຖະ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງປ່າອິດສານັງຄະລະ. ເຂົາຂີ່ຍານພາຫະນະໄປເທົ່າທີ່ທາງຈະອຳນວຍ ແລ້ວລົງຈາກຍານພາຫະນະ ຍ່າງເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

---

๒๙๓. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อาคมา นุ โข อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ? ‘‘อาคมา โข เต, พฺราหฺมณ, อนฺเตวาสี อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ. ‘‘อหุ ปน เต, โภ โคตม, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? ‘‘อหุ โข เม, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘ยถากถํ ปน เต, โภ โคตม, อหุ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ โกจิเทว กถาสลฺลาโป’’ติ? อถ โข ภควา ยาวตโก อโหสิ อมฺพฏฺเฐน มาณเวน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส อาโรเจสิ. เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘พาโล, โภ โคตม, อมฺพฏฺโฐ มาณโว, ขมตุ ภวํ โคตโม อมฺพฏฺฐสฺส มาณวสฺสา’’ติ. ‘‘สุขี โหตุ, พฺราหฺมณ, อมฺพฏฺโฐ มาณโว’’ติ.

໒໙໓. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ເປັນສິດຂອງພວກເຮົາ ໄດ້ມາທີ່ນີ້ຫຼືບໍ່?” “ພຣາມ, ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ເປັນສິດຂອງເຈົ້າ ໄດ້ມາທີ່ນີ້ແທ້” “ທ່ານໂຄຕະມະ, ທ່ານໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແດ່ຫຼືບໍ່?” “ພຣາມ, ຕະຖາຄົດໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແດ່ຢູ່” “ທ່ານໂຄຕະມະ, ທ່ານໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແນວໃດແດ່?” ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເລົ່າເລື່ອງການສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບທັງໝົດນັ້ນ ໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຟັງ. ເມື່ອພຣະອົງຊົງເລົ່າແນວນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຄົນໂງ່ເຂົາ, ຂໍທ່ານໂຄຕະມະຈົ່ງງົດໂທດໃຫ້ແກ່ອຳບັດຖະມານົບເຖີ້ນ” ພຣະອົງຊົງຕັດວ່າ: “ພຣາມ, ຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບຈົ່ງເປັນສຸກເຖີ້ນ”.

---

๒๙๔. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห ปหูตชิวฺหตาย จ.

໒໙໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ພິຈາລະນາເບິ່ງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເ...]

---

๒๙๕. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห, ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ ยถา อทฺทส พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข [Pg.102] ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ.

໒໙໕. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: “ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນີ້ ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຂອງຕະຖາຄົດໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເຫຼື້ອມໃສໄດ້ ໃນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ ຄື: ພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກ ແລະພຣະຊິວຫາອັນຍາວໃຫຍ່”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າຊົງບັນດານອິດທິຣິດອັນເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ເຫັນພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກຂອງພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງແລບພຣະຊິວຫາອອກມາ ແລ້ວຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະກັນທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະນາສິກທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ແລະຊົງໃຊ້ພຣະຊິວຫາປົກປິດພຣະນະລາດທັງໝົດໄວ້.

---

๒๙๖. อถ โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ โน อปริปุณฺเณหี’’ติ. ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม อชฺชตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

໒໙໖. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ພຣະສະມະນະໂຄຕະມະຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ”. ແລ້ວໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂໍທ່ານໂຄຕະມະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນມື້ນີ້ເຖີ້ນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍພຣະອາການດຸສະນີ.

---

๒๙๗. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ, มาณวกาปิ ภิกฺขุสงฺฆํ. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໒໙໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນແລ້ວ ກໍໄດ້ກາບທູນກຳນົດເວລາວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ພັດຕາຫານຈັດແຕ່ງສຳເລັດແລ້ວ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຖືບາດ ແລະຈີວອນ ສະເດັດໄປຍັງເຮືອນຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ; ເມື່ອສະເດັດເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ນ້ອມຖວາຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ ຈົນພຣະອົງຊົງຫ້າມ, ຝ່າຍພວກມານົບກໍໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງເຊັ່ນດຽວກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະեຫວີຍພັດຕາຫານສຳເລັດ ແລະຊົງວາງພຣະຫັດຈາກບາດແລ້ວ ກໍຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າ ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

---

๒๙๘. เอกมนฺตํ นิสินฺนสฺส โข พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ พฺราหฺมณํ โปกฺขรสาตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมว พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

໒໙໘. ເມື່ອພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາແກ່ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນັ້ນ, ຄື: ທານກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສັກຄະກະຖາ; ຊົງສະແດງໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊາມ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ, ແລະອານິສົງໃນເນກຂັມມະ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າ ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມມີຈິດຄວນ, ມີຈິດອ່ອນໂຍນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, ມີຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງສະແດງພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ຄື: ທຸກ, ສະມຸໄທ, นິໂຣດ, ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍດຳ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ; ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ດວງຕາເຫັນທັມອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງວ່າ: “ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ”.

---

โปกฺขรสาติอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

การປະກາດຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ

---

๒๙๙. อถ โข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต [Pg.103] อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ โคตม, สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. ยถา จ ภวํ โคตโม อุกฺกฏฺฐาย อญฺญานิ อุปาสกกุลานิ อุปสงฺกมติ, เอวเมว ภวํ โคตโม โปกฺขรสาติกุลํ อุปสงฺกมตุ. ตตฺถ เย เต มาณวกา วา มาณวิกา วา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทสฺสนฺติ วา ปจฺจุฏฺฐิสฺสนฺติ วา อาสนํ วา อุทกํ วา ทสฺสนฺติ จิตฺตํ วา ปสาเทสฺสนฺติ, เตสํ ตํ ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘‘กลฺยาณํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา’’ติ.

໒໙໙. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທັມອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທັມອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທັມອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງແລ້ວ, ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜູ້ນອກຈາກພຣະສາສະດາໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ວມ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືຕາມປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະເຫັນຮູບໄດ້’ ດັ່ງນີ້; ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງສະແດງທັມໂດຍອະເນກປະການ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ, ພັນລະຍາ, ບໍລິວານ ແລະອຳມາດ ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພ້ອມທັງພຣະທັມ ແລະພຣະพິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ແລະຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງສະເດັດໄປສູ່ເຮືອນຂອງຕະກູນໂປກຂະຣະສາຕິ ເໝືອນດັ່ງທີ່ທ່ານພຣະໂຄດົມສະເດັດໄປສູ່ເຮືອນຂອງອຸປາສົກອື່ນໆ ໃນເມືອງອຸກກັດຖະ. ໃນເຮືອນນັ້ນ, ພວກກຸມານ ຫຼືກຸມານີໃດໆ ທີ່ຈະອະພິວາດ ຫຼືຕ້ອນຮັບ ຫຼືຖວາຍອາສະນະ ຫຼືນ້ຳ ຫຼືເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນທ່ານພຣະໂຄດົມ, ການກະທຳນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະຄວາມສຸກແກ່ພວກເຂົາຕະຫຼອດກາລນານ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕັດວ່າ: “ພຣາມ, ທ່ານກ່າວຄຳທີ່ດີແລ້ວ.”

---

อมฺพฏฺฐสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ตติยํ.

ຈົບອຳບັດຖະສູດ ທີສາມ.

---

๔. โสณทณฺฑสุตฺตํ

໔. ໂសນທັນທະສູດ

---

จมฺเปยฺยกพฺราหฺมณคหปติกา

ເລື່ອງພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ

---

๓๐๐. เอวํ [Pg.104] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน จมฺปา ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ.

໓໐໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ນັ້ນ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ໂសນທັນທະພຣາມ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ, ສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະນ້ຳ, ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າ, ເປັນພຣະຣາຊະທານອັນປະເສີດ (ພຣົມມະເດດ) ທີ່ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສິດຂາດ.

---

๓๐๑. อสฺโสสุํ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺติ.

໓໐໑. ພວກພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ດັ່ງນີ້. ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທັມມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ, ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ໄດ້ພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ.

---

๓๐๒. เตน โข ปน สมเยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก จมฺปาย นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา จมฺปาย [Pg.105] นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺเคสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม, อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘โสณทณฺโฑ, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน จมฺเปยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จมฺเปยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘โสณทณฺโฑ โภ พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, โสณทณฺโฑปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ.

໓໐໒. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມ ຂຶ້ນໄປພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ເທິງຜາສາດ. ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ແນມເຫັນພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຖາມອຳມາດວ່າ: “ອຳມາດ, ເປັນຫຍັງພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ຈຶ່ງພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ເລົ່າ?” ອຳມາດກາບທູນວ່າ: “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມີພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ດັ່ງນີ້. ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນພາກັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ.” ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວວ່າ: “ອຳມາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ແລ້ວກ່າວແກ່ພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.” ອຳມາດຮັບຄຳຂອງໂສນທັນທະພຣາມວ່າ: “ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ” ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.”

---

โสณทณฺฑคุณกถา

ເລື່ອງຄຸນສົມບັດຂອງໂສນທັນທະພຣາມ

---

๓๐๓. เตน โข ปน สมเยน นานาเวรชฺชกานํ พฺราหฺมณานํ ปญฺจมตฺตานิ พฺราหฺมณสตานิ จมฺปายํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘โสณทณฺโฑ กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ.

໓໐໓. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ມີພຣາມປະມານ ໕00 ຄົນ ຈາກແຄວ້ນຕ່າງໆ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຈຳປາ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣะບາງຢ່າງ. ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາໂສນທັນທະພຣາມ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖາມໂສນທັນທະພຣາມດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານໂສນທັນທະ, ໄດ້ຍິນວ່າທ່ານຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ແທ້ບໍ?” ໂສນທັນທະພຣາມຕອບວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.”

---

‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต [Pg.106] โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต โสณทณฺฑสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“ທ່ານໂສນທັນທະຢ່າໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເລີຍ. ທ່ານໂສນທັນທະບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ຖ້າທ່ານໂສນທັນທະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານໂສນທັນທະຈະເສື່ອມຖອຍ, ສ່ວນກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຈະເລີນຂຶ້ນ. ດ້ວຍເຫດທີ່ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານໂສນທັນທະຈະເສື່ອມຖອຍ ແລະກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຈະເລີນຂຶ້ນນີ້, ທ່ານໂສນທັນທະຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ; ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກທີ່ຄວນສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະ.”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດດີຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້. ດ້ວຍເຫດທີ່ທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດດີຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້ນີ້, ທ່ານໂສນທັນທະຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ; ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກທີ່ຄວນສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະ.”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อชฺฌายโก, มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນ, ຊົງຈຳພຣະເວດ, ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະເວດທັງສາມ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ເປັນທີ່ເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງາມຍິ່ງ, ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ມີສະຣີຣະດັ່ງພຣົມ, ມີຮ່າງກາຍສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີສີລ ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງອັນມ່ວນຫູ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ຕິດຂັດ ແຈ່ມແຈ້ງ ສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ດີ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ. พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ [Pg.107] โภโต โสณทณฺฑสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา …เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ສອນມົນແກ່ມານົບ ໓00 ຄົນ. ກໍພວກມານົບເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈາກທິດທາງຕ່າງໆ ແລະຊົນນະບົດຕ່າງໆ ພາກັນມາສູ່ສຳນັກຂອງທ່ານໂສນທັນທະ ເພື່ອຫວັງຮຽນມົນ ຕ້ອງການສຶກສາມົນ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต; สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ແກ່ຊະລາ ເຖົ້າແກ່ ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜ່ານກາລເວລາວັດສາຫຼາຍ ເຖິງໄວສຸດທ້າຍແລ້ວ; ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມຍັງເປັນໜຸ່ມ ແລະບວດຕັ້ງແຕ່ຍັງໜຸ່ມ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ທີ່ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແဟ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...”

---

‘‘ภวญฺหิ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ โสณทณฺโฑ จมฺปํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ, ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ โสณทณฺโฑ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ โสณทณฺฑํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

ດ້ວຍວ່າ ທ່ານໂສນທັນທະ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ອັນເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ຄັບຄັ່ງດ້ວຍຝູງສັດ ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະ ນ້ຳ ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າທັນຍາຫານ ເປັນພະລາຊະສົມບັດທີ່ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ພະລາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະລາຊະຊັບ ອັນເປັນພະລາຊະທານອັນປະເສີດ. ໂດຍເຫດທີ່ທ່ານໂສນທັນທະ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ອັນເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ຄັບຄັ່ງດ້ວຍຝູງສັດ ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະ ນ້ຳ ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າທັນຍາຫານ ເປັນພະລາຊະສົມບັດທີ່ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ພະລາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະລາຊະຊັບ ອັນເປັນພະລາຊະທານອັນປະເສີດນີ້. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານໂສນທັນທະ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ພະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະເພື່ອຢ້ຽມຢາມ.

---

พุทฺธคุณกถา

ບົດພັນລະນາພະພຸດທະຄຸນ

---

๓๐๔. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ –

໓໐໔. ເມື່ອພວກພາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພາມ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພາມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ:

---

‘‘เตน หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ; นตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ โภ สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ[Pg.108]; อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍຈົ່ງຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າແດ່ ເຖິງເຫດຜົນທີ່ພວກເຮົາເອງຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ ແລະ ເຫດຜົນທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະກຳເນີດອັນບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງເລື່ອງຊາດກຳເນີດ. ໂດຍເຫດທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະກຳເນີດອັນບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງເລື່ອງຊາດກຳເນີດນີ້. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ແມ່ນພວກເຮົາເອງຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ.

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະລະລະຖິ້ມວົງສາຄະນາຍາດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລ້ວອອກບວດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ปหูตํ หิรญฺญสุวณฺณํ โอหาย ปพฺพชิโต ภูมิคตญฺจ เวหาสฏฺฐํ จ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະລະລະຖິ້ມເງິນແລະຄຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ທັງທີ່ຝັງໄວ້ໃນດິນ ແລະ ທີ່ເກັບໄວ້ໃນບ່ອນສູງ ແລ້ວອອກບວດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทหโรว สมาโน ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

... ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເມື່ອຍັງເປັນໜຸ່ມແໜ້ນ ມີເກສາດຳສະໜິດ ປະກອບດ້ວຍໄວໜຸ່ມອັນຈະເລີນ ເປັນປະຖົມມະໄວ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อกามกานํ มาตาปิตูนํ อสฺสุมุขานํ รุทนฺตานํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເມື່ອພໍ່ແມ່ບໍ່ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ບວດ ພາກັນຮ້ອງໄຫ້ນ້ຳຕານອງໜ້າຢູ່ ໄດ້ປົງຜົມແລະໜວດ ແລ້ວຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, พฺรหฺมวณฺณี, พฺรหฺมวจฺฉสี, อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີພະວໍລະກາຍງົດງາມ ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ ໜ້າເfloatໃສ ປະກອບດ້ວຍພະສະລີລະວັນນະອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີພະວັນນະດັ່ງພຣົມ, ມີພະວໍລະກາຍຄ້າຍຄືພຣົມ, ມີພະສະລີລະອັນສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງຊົມ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີອະລິຍະສີລ, ມີກຸສົນສີລ, ປະກອບດ້ວຍກຸສົນສີລ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີພະວາຈາອັນງົດງາມ, ມີພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ, ປະກອບດ້ວຍພະວາຈາອັນສຸພາບອ່ອນໂຍນ, ແຈ່ມແຈ້ງ, ບໍ່ຕິດຂັດ, ສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຄູແລະເປັນອາຈານຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป…

... ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີກາມະຣາຄະອັນສິ້ນໄປແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມຄະນອງ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กมฺมวาที กิริยวาที อปาปปุเรกฺขาโร พฺรหฺมญฺญาย ปชาย…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນກຳມະວາທີ, ເປັນກິຣິຍະວາທີ, ບໍ່ຊົງມຸ່ງຮ້າຍ, ຊົງບຳເພີນປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ໝູ່ປະຊາຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ສະເດັດອອກບວດຈາກຕະກູນອັນສູງສົ່ງ ຄືຕະກູນກະສັດອັນບໍລິສຸດ ບໍ່ມີຮອຍດ່າງພ້ອຍ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ສະເດັດອອກບວດຈາກຕະກູນອັນມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະສົມບັດຫຼາຍ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ [Pg.109] ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ປະຊາຊົນຈາກຕ່າງແຄວ້ນຕ່າງຊົນນະບົດ ພາກັນມາທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຫຼາຍພັນຕົນ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ ติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ຂະຈອນຂະຈາຍໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີຝຶກບຸລຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ຜູ້ເບີກບານແລ້ວ, ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม เอหิสฺวาคตวาที สขิโล สมฺโมทโก อพฺภากุฏิโก อุตฺตานมุโข ปุพฺพภาสี…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ກ່າວຕ້ອນຮັບຢ່າງເປັນກັນເອງ, ມີພະວາຈາອ່ອນຫວານ, ກ່າວທັກທາຍປາໄສ, ບໍ່ບູດບຶ້ງ, ມີພະພັກແຈ່ມໃສ, ເປັນຜູ້ກ່າວທັກທາຍກ່ອນ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จตุนฺนํ ปริสานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່... ຯລຯ...

---

‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພະສະມະນະໂຄດົມ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃນບ້ານ ຫຼື ເມືອງໃດ, ໃນບ້ານ ຫຼື ເມືອງນັ້ນ ພວກອະມະນຸດຈະບໍ່ບຽດບຽນມະນຸດທັງຫຼາຍ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ. ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີໝູ່ຄະນະ, ມີຄະນະສິດ, ເປັນເຈົ້າລັດທິ, ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຍອດຂອງເຈົ້າລັດທິທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກຽດຕິຍົດຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນເຫດຜົນເລັກໆ ນ້ອຍໆ ຄືກັນກັບກຽດຕິຍົດຂອງພວກສະມະນະພາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ກຽດຕິຍົດຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະອັນບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພະລາຊະໂອຣົດ, ພະມະເຫສີ, ຂ້າລາຊະບໍລິພານ ແລະ ລາຊະອຳມາດ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ [Pg.110] ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພະລາຊະໂອຣົດ, ພະມະເຫສີ, ຂ້າລາຊະບໍລິພານ ແລະ ລາຊະອຳມາດ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ໂປກຂະຣະສາຕິພາມ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ, ພັນລະຍາ, ບໍລິວານ ແລະ ຄົນຮັບໃຊ້ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ และ ນອບນ້ອມ ຈາກໂປກຂະຣະສາຕິພາມ... ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต, จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม จมฺปํ อนุปฺปตฺโต จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม; อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະເດັດມາເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄມສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼື ພາມເຫຼົ່າໃດກໍຕາມ ທີ່ເຂົ້າມາສູ່ເຂດບ້ານເມືອງຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມເປັນແຂກຂອງພວກເຮົາ. ແລະ ແຂກນັ້ນ ພວກເຮົາຄວນຈະສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ. ໂດຍເຫດທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມ ສະເດັດມາເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄມສະໂບກຂະຣະນີຊື່ວ່າຄັກຄະຣານີ້, ພະສະມະນະໂຄດົມຈຶ່ງເປັນແຂກຂອງພວກເຮົາ; ແລະ ແຂກນັ້ນ ພວກເຮົາຄວນຈະ sັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ແມ່ນພວກເຮົາເອງຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພະຄຸນຂອງພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນພຽງເທົ່ານີ້, ແຕ່ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມີພະຄຸນພຽງເທົ່ານີ້ດອກ, ເພາະວ່າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ມີພະຄຸນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

---

๓๐๕. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ.

໓໐໕. ເມື່ອໂສນທັນທະພາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບໂສນທັນທະພາມວ່າ: 'ຕາມທີ່ທ່ານໂສນທັນທະໄດ້ພັນລະນາພະຄຸນຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈະປະທັບຢູ່ຫ່າງຈາກບ່ອນນີ້ໄປຮ້ອຍໂຍດກໍຕາມ, ກໍເປັນການສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ ຈະສະພາຍຖົງສະບຽງເດີນທາງໄປເຂົ້າເຝົ້າເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເຮົາມາພາກັນໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມກັນທຸກຄົນເຖີດ'.

---

โสณทณฺฑปริวิตกฺโก

ຄວາມຄິດຄຳນຶງຂອງໂສນທັນທະພາມ

---

๓๐๖. อถ [Pg.111] โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน คคฺครา โปกฺขรณี เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ติโรวนสณฺฑคตสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวาว สมณํ โคตมํ นิวตฺเตยฺยํ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต มานถทฺโธ ภีโต จ, โน วิสหติ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, กถญฺหิ นาม เอวํ สมีปคโต สมาโน อทิสฺวา สมณํ โคตมํ นิวตฺติสฺสตี’ติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ, ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา’’ติ.

໓໐໖. ຄັ້ງນັ້ນ, ໂສນທັນທະພາມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານພາມກຸ່ມໃຫຍ່ ໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ເມື່ອໂສນທັນທະພາມເດີນທາງຜ່ານປ່າລະເມີດໄປແລ້ວ, ໄດ້ເກີດຄວາມຄິດຄຳນຶງໃນໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຫາກຂ້າພະເຈົ້າຈະທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມ; ໃນການຖາມນັ້ນ ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ພາມ, ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ", ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມແນວທາງໄດ້". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ. ຫຼື ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະທູນຖາມບັນຫາກັບຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫານັ້ນໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພະໄທໄດ້; ໃນການແກ້ນັ້ນ ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ພາມ, ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ", ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພະໄທຂອງພະສະມະນະໂຄດົມໄດ້". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ. ຫຼື ຫາກຂ້າພະເຈົ້າເດີນທາງມາຮອດບ່ອນໃກ້ປານນີ້ແລ້ວ ແຕ່ກັບຫຼົບຫຼີກກັບຄືນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "... ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ມີມານະກະດ້າງ ແລະ ຂີ້ຢ້ານ, ບໍ່ກ້າທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມ, ເປັນຫຍັງເມື່ອມາຮອດບ່ອນໃກ້ປານນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກັບຄືນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເລົ່າ". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ, ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ.'

---

๓๐๗. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. จมฺเปยฺยกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา [Pg.112] อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ; สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

໓໐໗. ຄັ້ງນັ້ນແລ ສອນະທັນທະພຣາມ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຝ່າຍພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງຈຳປາ ບາງພວກກໍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍປະກາດຊື່ ແລະໂຄດ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍນັ່ງສະຫງົບຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ.

---

๓๐๘. ตตฺรปิ สุทํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เอตเทว พหุลมนุวิตกฺเกนฺโต นิสินฺโน โหติ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน สมณํ โคตมํ ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณํ โคตมํ โยนิโส ปญฺหํ ปุจฺฉิตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. มมญฺเจว โข ปน สมโณ โคตโม ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, ตสฺส จาหํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ น อาราเธยฺยํ; ตตฺร เจ มํ สมโณ โคตโม เอวํ วเทยฺย – ‘น โข เอส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห เอวํ พฺยากาตพฺโพ, เอวํ นาเมส, พฺราหฺมณ, ปญฺโห พฺยากาตพฺโพ’ติ, เตน มํ อยํ ปริสา ปริภเวยฺย – ‘พาโล โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺยตฺโต, นาสกฺขิ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธตุ’นฺติ. ยํ โข ปนายํ ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ.

໓໐໘. ໃນທີ່ນັ້ນ ສອນະທັນທະພຣາມ ນັ່ງຄິດດຳຣິໃນໃຈຢູ່ເລື້ອຍໆ ຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຖ້າເຮົາຈະຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບເຮົາໃນທີ່ນັ້ນວ່າ ‘ພຣາມ ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ’, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນເຮົາວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ສາມາດຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໂດຍແຍບຄາຍໄດ້’. ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຖືກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນ ຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ ໂພຄະຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາໄດ້ມາເພາະຍົດ. ແລະຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາກັບເຮົາ, ແລ້ວເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນ; ຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບເຮົາໃນທີ່ນັ້ນວ່າ ‘ພຣາມ ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ’, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນເຮົາວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະສະມະນະໂຄດົມພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫາໄດ້’. ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຖືກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນ ຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ ໂພຄະຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາໄດ້ມາເພາະຍົດ. ໂອ້! ເຮັດແນວໃດນໍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາເင်, ເຮົາຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ”

---

พฺราหฺมณปญฺญตฺติ

ການບັນຍັດຄວາມເປັນພຣາມ

---

๓๐๙. อถ โข ภควโต โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เอตทโหสิ – ‘‘วิหญฺญติ โข อยํ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สเกน จิตฺเตน. ยํนูนาหํ โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ [Pg.113] พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ ปน, พฺราหฺมณ, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ?

໓໐໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມດຳຣິໃນໃຈຂອງສອນະທັນທະພຣາມດ້ວຍພຣະໄທແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ: “ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ດ້ວຍຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງລາວເອງ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕຣັດກັບສອນະທັນທະພຣາມວ່າ: “ພຣາມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບຈັກປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ?”

---

๓๑๐. อถ โข โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํ วต โน อโหสิ อิจฺฉิตํ, ยํ อากงฺขิตํ, ยํ อธิปฺเปตํ, ยํ อภิปตฺถิตํ – ‘อโห วต มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺย, อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธยฺยํ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’ติ, ตตฺร มํ สมโณ โคตโม สเก อาจริยเก เตวิชฺชเก ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อทฺธา วตสฺสาหํ จิตฺตํ อาราเธสฺสามิ ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณนา’’ติ.

໓໑໐. ຄັ້ງນັ້ນແລ ສອນະທັນທະພຣາມໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາປາຖະໜາ ຫວັງ ຕັ້ງໃຈ ແລະຮຽກຮ້ອງວ່າ ‘ໂອ້! ເຮັດແນວໃດນໍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາເອງ, ເຮົາຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ’, ບັດນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກໍຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາແລ້ວ. ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ”

---

๓๑๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ อพฺภุนฺนาเมตฺวา กายํ อนุวิโลเกตฺวา ปริสํ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจหิ, โภ โคตม, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก โหติ มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; อภิรูโป โหติ ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

໓໑໑. ລຳດັບນັ້ນ ສອນະທັນທະພຣາມໄດ້ຍືດກາຍຂຶ້ນ ແລ້ວຫຼຽວເບິ່ງບໍລິສັດ ແລະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໕ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ. ອົງປະກອບ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພຣາມໃນໂລກນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; (໓) ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີຜິວພັນຄືພຣົມ, ມີຮູບກາຍຄືພຣົມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມບໍ່ມີເບື່ອ; (໔) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໕) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ (ເຄື່ອງບູຊາຍັນ). ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

---

‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา[Pg.114], โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ปญฺจนฺนํ องฺคานํ วณฺณํ ฐปยาม. กิญฺหิ วณฺโณ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก จ โหติ มนฺตธโร จ ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข โภ โคตม จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

“ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໔ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າgກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງຜິວພັນ (ຮູບງາມ) ເສຍ. ເພາະຜິວພັນຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; (໓) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໔) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

---

๓๑๒. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, จตุนฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, จตุนฺนํ องฺคานํ มนฺเต ฐปยาม. กิญฺหิ มนฺตา กริสฺสนฺติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ตีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

໓໑໒. “ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໓ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງມົນ (ເວດມົນ) ເສຍ. ເພາະມົນຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໓) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

---

‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ติณฺณํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘สกฺกา, โภ โคตม. อิเมสญฺหิ, โภ โคตม, ติณฺณํ องฺคานํ ชาตึ ฐปยาม. กิญฺหิ ชาติ กริสฺสติ? ยโต โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ สีลวา โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต จ โหติ [Pg.115] เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ โคตม, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

“ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໒ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງຊາດກຳເນີດເສຍ. ເພາະຊາດກຳເນີດຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໒) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໒ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

---

๓๑๓. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ, มา ภวํ โสณทณฺโฑ เอวํ อวจ. อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’’ติ.

໓໑໓. ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບສອນະທັນທະພຣາມວ່າ: “ທ່ານສອນະທັນທະຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານສອນະທັນທະຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ທ່ານສອນະທັນທະກຳລັງປະຕິເສດຜິວພັນ, ປະຕິເສດມົນ, ປະຕິເສດຊາດກຳເນີດໂດຍສ່ວນດຽວ. ທ່ານສອນະທັນທະກຳລັງເຂົ້າຮ່ວມກັບວາທະຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມໂດຍແທ້ຈິງ”

---

๓๑๔. อถ โข ภควา เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘สเจ โข ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘อปฺปสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, อกลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ทุปฺปญฺโญ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, น จ ปโหติ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐตุ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ตุมฺเห มยา สทฺธึ มนฺตวฺโห อสฺมึ วจเน. สเจ ปน ตุมฺหากํ พฺราหฺมณานํ เอวํ โหติ – ‘พหุสฺสุโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, กลฺยาณวากฺกรโณ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปณฺฑิโต จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ, ปโหติ จ โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ สมเณน โคตเมน สทฺธึ อสฺมึ วจเน ปฏิมนฺเตตุ’นฺติ, ติฏฺฐถ ตุมฺเห, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ มยา สทฺธึ ปฏิมนฺเตตู’’ติ.

໓໑໔. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: “ຖ້າພວກທ່ານພວກພຣາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມເປັນຜູ້ມີການສຶກສານ້ອຍ, ມີວາຈາບໍ່ໄພເລາະ, ມີປັນຍາຊາຍ, ແລະບໍ່ສາມາດໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’, ກໍຂໍໃຫ້ສອນະທັນທະພຣາມຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ພວກທ່ານຈົ່ງມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ. ແຕ່ຖ້າພວກທ່ານພວກພຣາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມເປັນພະຫູສູດ, ມີວາຈາໄພເລາະ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະສາມາດໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’, ກໍຂໍໃຫ້ພວກທ່ານຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ໃຫ້ສອນະທັນທະພຣາມໂຕ້ຕອບກັບເຮົາເຖີດ”

---

๓๑๕. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐตุ ภวํ โคตโม, ตุณฺหี ภวํ โคตโม โหตุ, อหเมว เตสํ สหธมฺเมน ปฏิวจนํ กริสฺสามี’’ติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ, มา ภวนฺโต เอวํ อวจุตฺถ – ‘อปวทเตว ภวํ โสณทณฺโฑ วณฺณํ, อปวทติ มนฺเต, อปวทติ ชาตึ เอกํเสน. ภวํ โสณทณฺโฑ สมณสฺเสว โคตมสฺส วาทํ อนุปกฺขนฺทตี’ติ. นาหํ, โภ, อปวทามิ วณฺณํ วา มนฺเต วา ชาตึ วา’’ติ.

໓໑໕. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຢຸດກ່ອນ, ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງດຸສະນີພາບເຖີດ, ຂ້ານ້ອຍຈັກຕອບຄຳຖາມຂອງພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍເຫດຜົນເອງ." ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ທ່ານໂສນທັນທະປະຕິເສດວັນນະ, ປະຕິເສດມົນ, ປະຕິເສດຊາດກຳເນີດໂດຍສ່ວນດຽວ, ທ່ານໂສນທັນທະເຂົ້າຮ່ວມວາທະຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມແທ້ໆ' ດັ່ງນີ້. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ປະຕິເສດວັນນະ, ມົນ ຫຼື ຊາດກຳເນີດເລີຍ."

---

๓๑๖. เตน [Pg.116] โข ปน สมเยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส ภาคิเนยฺโย องฺคโก นาม มาณวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ – ‘‘ปสฺสนฺติ โน โภนฺโต อิมํ องฺคกํ มาณวกํ อมฺหากํ ภาคิเนยฺย’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘องฺคโก โข, โภ, มาณวโก อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย, นาสฺส อิมิสฺสํ ปริสายํ สมสโม อตฺถิ วณฺเณน ฐเปตฺวา สมณํ โคตมํ. องฺคโก โข มาณวโก อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย. อหมสฺส มนฺเต วาเจตา. องฺคโก โข มาณวโก อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อหมสฺส มาตาปิตโร ชานามิ. องฺคโก โข มาณวโก ปาณมฺปิ หเนยฺย, อทินฺนมฺปิ อาทิเยยฺย, ปรทารมฺปิ คจฺเฉยฺย, มุสาวาทมฺปิ ภเณยฺย, มชฺชมฺปิ ปิเวยฺย, เอตฺถ ทานิ, โภ, กึ วณฺโณ กริสฺสติ, กึ มนฺตา, กึ ชาติ? ยโต โข, โภ, พฺราหฺมโณ สีลวา จ โหติ วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต, ปณฺฑิโต จ โหติ เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิเมหิ โข, โภ, ทฺวีหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปนฺติ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ.

໓໑໖. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ອັງຄະກະມານົບ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງໂສນທັນທະພຣາມ ນັ່ງຢູ່ໃນບໍລິສັດນັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍເຫັນອັງຄະກະມານົບ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງພວກເຮົາຜູ້ນີ້ບໍ່?" ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຕອບວ່າ: "ເຫັນ, ທ່ານ." ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍ, ອັງຄະກະມານົບນີ້ ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ມີຮ່າງກາຍດັ່ງພຣົມ, ມີສະຫງ່າລາສີໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ, ໃນບໍລິສັດນີ້ ບໍ່ມີໃຜສະເໝີເໝືອນດ້ວຍຜິວພັນ ເວັ້ນແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມເທົ່ານັ້ນ. ອັງຄະກະມານົບ ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະ ມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີຫ້າ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະ ຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ. ຂ້າພະເຈົ້າເອງເປັນຜູ້ສອນມົນແກ່ລາວ. ອັງຄະກະມານົບ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດาແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະສັນຖານອັນບໍລິສຸດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້. ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກບິດາມານດາຂອງລາວດີ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຖ້າຫາກອັງຄະກະມານົບ ຈະຂ້າສັດກໍຕາມ, ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້ກໍຕາມ, ປະພຶດຜິດໃນເມຍຂອງຜູ້ນື່ອື່ນກໍຕາມ, ກ່າວຄຳຕົວະກໍຕາມ, ດື່ມນ້ຳເມົາກໍຕາມ, ໃນເວລານັ້ນ ຜິວພັນຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້, ມົນຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້, ຊາດກຳເນີດຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້? ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດທີ່ພຣາມ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ, ເປັນບັນດິດ, ມີປັນຍາ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼື ຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຊ້ອນບູຊາຍັນ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງສອງປະການນີ້ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະ ເມື່ອຜู້ນັ້ນກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນພຣາມ' ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ, ທັງບໍ່ຕ້ອງກ່າວຄຳຕົວະອີກດ້ວຍ."

---

สีลปญฺญากถา

ເລື່ອງສີລແລະປັນຍາ

---

๓๑๗. ‘‘อิเมสํ ปน, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ องฺคานํ สกฺกา เอกํ องฺคํ ฐปยิตฺวา เอเกน องฺเคน สมนฺนาคตํ พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ ปญฺญเปตุํ; ‘พฺราหฺมโณสฺมี’ติ จ วทมาโน สมฺมา วเทยฺย, น จ ปน มุสาวาทํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม. สีลปริโธตา หิ, โภ โคตม, ปญฺญา; ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, โภ โคตม, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ [Pg.117] สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายตี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, เอวเมตํ, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา หิ, พฺราหฺมณ, ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, หตฺเถน วา หตฺถํ โธเวยฺย, ปาเทน วา ปาทํ โธเวยฺย; เอวเมว โข, พฺราหฺมณ, สีลปริโธตา ปญฺญา, ปญฺญาปริโธตํ สีลํ. ยตฺถ สีลํ ตตฺถ ปญฺญา, ยตฺถ ปญฺญา ตตฺถ สีลํ. สีลวโต ปญฺญา, ปญฺญวโต สีลํ. สีลปญฺญาณญฺจ ปน โลกสฺมึ อคฺคมกฺขายติ.

໓໑໗. "ພຣາມ, ໃນບັນດາອົງສອງປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນອົງໜຶ່ງເສຍ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງພຽງປະການດຽວວ່າເປັນພຣາມ ໄດ້ຫຼືບໍ່? ແລະ ເມື່ອຜູ້ນັ້ນກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນພຣາມ' ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ທັງບໍ່ຕ້ອງກ່າວຄຳຕົວະອີກດ້ວຍ ໄດ້ຫຼືບໍ່?" "ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ທ່ານໂຄດົມ. ເພາະວ່າປັນຍາຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ. ທ່ານໂຄດົມ, ປຽບເໝືອນມືລ້າງມື ຫຼື ຕີນລ້າງຕີນ ຢ່າງໃດ, ທ່ານໂຄດົມ, ປັນຍາກໍຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ ຢ່າງນັ້ນ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ ຢ່າງນັ້ນ." "ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ, ພຣາມ, ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ, ພຣາມ. ເພາະວ່າປັນຍາຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ. ພຣາມ, ປຽບເໝືອນມືລ້າງມື ຫຼື ຕີນລ້າງຕີນ ຢ່າງໃດ, ພຣາມ, ປັນຍາກໍຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ ຢ່າງນັ້ນ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ ຢ່າງນັ້ນ."

---

๓๑๘. ‘‘กตมํ ปน ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ? กตมา สา ปญฺญา’’ติ? ‘‘เอตฺตกปรมาว มยํ, โภ โคตม, เอตสฺมึ อตฺเถ. สาธุ วต ภวนฺตํเยว โคตมํ ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุโณหิ; สาธุกํ มนสิกโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ ตถา วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อิทํ โข ตํ, พฺราหฺมณ, สีลํ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ, อภินินฺนาเมติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ, อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย อยํ โข สา, พฺราหฺมณ, ปญฺญา’’ติ.

໓໑໘. "ພຣາມ, ກໍສີລນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປັນຍານັ້ນເປັນແນວໃດ?" "ທ່ານໂຄດົມ, ພວກຂ້ານ້ອຍຮູ້ຄວາມໝາຍໃນເລື່ອງນີ້ພຽງເທົ່ານີ້ເອງ. ເປັນການດີແທ້ໆ ຫາກເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ຈະແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນເອງ." "ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈັກກ່າວ." ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: "ພຣາມ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ຯລຯ... (ພຶງຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ພິສະດານ ເໝືອນໃນຂໍ້ 190-212). ພຣາມ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ. ພຣາມ, ນີ້ຄືສີລນັ້ນ...ຯລຯ... ບັນລຸປະຖົມມະຊານຢູ່...ຯລຯ... ທຸຕິຍະຊານ...ຯລຯ... ຕະຕິຍະຊານ...ຯລຯ... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານຢູ່...ຯລຯ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານະທັດສະນະ. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ພຣາມ, ນີ້ຄືປັນຍານັ້ນ."

---

โสณทณฺฑอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

ການສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງໂສນທັນທະພຣາມ

---

๓๑๙. เอวํ วุตฺเต, โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ, ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ[Pg.118]. อธิวาเสตุ จ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

໓໑໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ຢ່າງໃດ; ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໄດ້ປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ຂ້ານ້ອຍນີ້ຂໍເຖິງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງວ່າເປັນທີ່ເພິ່ງ ທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັຕນະໄຕຣຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ແລະ ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້ານ້ອຍ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນມື້ອື່ນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງເຖີດ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ.

---

๓๒๐. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน โสณทณฺฑสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ.

໓໒໐. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມຮູ້ການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດຕຽມຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນພັດຕາກາລແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: "ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ທ່ານໂຄດົມ, ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ." ລຳດັບນັ້ນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດໄປຍັງເຮືອນຂອງໂສນທັນທະພຣາມ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ; ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເໜືອອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ອັງຄາດພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ.

---

๓๒๑. อถ โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสณทณฺโฑ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อาสนา วุฏฺฐหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ. ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน อญฺชลึ ปคฺคณฺเหยฺยํ, อาสนา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺจุฏฺฐานํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ปริสคโต สมาโน เวฐนํ โอมุญฺเจยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ภวนฺตํ โคตมํ อภิวาเทยฺยํ, เตน มํ สา ปริสา ปริภเวยฺย. ยํ โข ปน สา ปริสา ปริภเวยฺย, ยโสปิ ตสฺส หาเยถ, ยสฺส โข ปน ยโส หาเยถ, โภคาปิ ตสฺส หาเยยฺยุํ. ยโสลทฺธา โข ปนมฺหากํ โภคา. อหญฺเจว โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ปโตทลฏฺฐึ อพฺภุนฺนาเมยฺยํ, ยานา เม ตํ ภวํ โคตโม ปจฺโจโรหนํ ธาเรตุ. อหญฺเจว [Pg.119] โข ปน, โภ โคตม, ยานคโต สมาโน ฉตฺตํ อปนาเมยฺยํ, สิรสา เม ตํ ภวํ โคตโม อภิวาทนํ ธาเรตู’’ติ.

໓໒໑. ລຳດັບນັ້ນ, ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍສັດເສັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ, ໂສນທັນທະພຣາມຈຶ່ງຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໂສນທັນທະພຣາມຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະມາອະພິວາດທ່ານໂຄດົມ, ບໍລິສັດນັ້ນກໍຈັກດູໝິ່ນຂ້ານ້ອຍ. ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍລິສັດດູໝິ່ນ, ຍົດຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງບຸກຄົນໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະຊັບຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາດ້ວຍຍົດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວປະນົມມືຂຶ້ນ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການລຸກຕ້ອນຮັບຈາກອາສະນະຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວປົດຜ້າໂພກຫົວອອກ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການອະພິວາດດ້ວຍສຽນເກົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວລົງຈາກຍານມາອະພິວາດທ່ານໂຄດົມ, ບໍລິສັດນັ້ນກໍຈັກດູໝິ່ນຂ້ານ້ອຍ. ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍລິສັດດູໝິ່ນ, ຍົດຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງບຸກຄົນໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະຊັບຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາດ້ວຍຍົດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວຊູປະຕົດຂຶ້ນ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການລົງຈາກຍານຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວຫຼຸດຮົ່ມລົງ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການອະພິວາດດ້ວຍສຽນເກົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ."

---

๓๒๒. อถ โข ภควา โสณทณฺฑํ พฺราหฺมณํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ.

໓໒໒. ລຳດັບນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ໂສນທັນທະພຣາມເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ອາດຫານ, ແກ້ວຫານ ແລະ ລື່ນເລີງດ້ວຍທັມມິກະຖາ ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ.

---

โสณทณฺฑสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ จตุตฺถํ.

ຈົບ ໂສນທັນທະສູດ ທີສີ່.

---

๕. กูฏทนฺตสุตฺตํ

໕. ກູຕະທັນຕະສູດ

---

ขาณุมตกพฺราหฺมณคหปติกา

ພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ

---

๓๒๓. เอวํ [Pg.120] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน ขาณุมตํ นาม มคธานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. เตน โข ปน สมเยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺโญ อุปกฺขโฏ โหติ. สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย.

໓໒໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານພຣາມຂອງຊາວມະຄົດຊື່ວ່າ ຂານຸມັດຕະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ພາຍໃນສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ສະໄໝນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີຄົນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ພຣະຣາຊາແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ຈັດຕຽມມະຫາຢັນ (ການບູຊາຍັນຄັ້ງໃຫຍ່) ໄວ້. ມີໂຄອຸສະພະເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ໂຄຖຶກໜຸ່ມເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ໂຄແມ່ໜຸ່ມເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ແບ້ເຈັດຮ້ອຍໂຕ ແລະແກະເຈັດຮ້ອຍໂຕ ທີ່ຖືກນຳມາຜູກໄວ້ທີ່ຫຼັກຢັນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການບູຊາຍັນ.

---

๓๒๔. อสฺโสสุํ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

໓໒໔. ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຕະກູນ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ກໍພຣະກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ”. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ແລ້ວຊົງປະກາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ'.

---

๓๒๕. อถ โข ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺติ.

໓໒໕. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ໄດ້ພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາ.

---

๓๒๖. เตน [Pg.121] โข ปน สมเยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ อุปริปาสาเท ทิวาเสยฺยํ อุปคโต โหติ. อทฺทสา โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูเต เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺเต. ทิสฺวา ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘กึ นุ โข, โภ ขตฺเต, ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา ขาณุมตา นิกฺขมิตฺวา สงฺฆสงฺฆี คณีภูตา เยน อมฺพลฏฺฐิกา เตนุปสงฺกมนฺตี’’ติ?

໓໒໖. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຂຶ້ນໄປພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ເທິງຜາສາດຊັ້ນເທິງ. ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ແນມເຫັນພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນອຳມາດຜູ້ເປັນທີ່ປຶກສາມາຖາມວ່າ: 'ແນ່ອຳມາດ, ເປັນຫຍັງພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ຈຶ່ງພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາຢ່າງນັ້ນ?'

---

๓๒๗. ‘‘อตฺถิ โข, โภ, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต, ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตเมเต ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี’’ติ.

໓໒໗. 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມີພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຕະກູນ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ກໍພຣະກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ”. ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນພາກັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ'.

---

๓๒๘. อถ โข กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สุตํ โข ปน เมตํ – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ.

໓໒໘. ຄັ້ງນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເຄີຍໄດ້ຍິນມາວ່າ “ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການ”. ແຕ່ເຮົາເອງບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການເລີຍ. ແລະເຮົາກໍປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຢັນ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວທູນຖາມເຖິງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການນັ້ນເຖີດ'.

---

๓๒๙. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ขตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เตน หิ, โภ ขตฺเต, เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกม. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอวํ วเทหิ – ‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘‘อาคเมนฺตุ กิร ภวนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส ขตฺตา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ขาณุมตกา พฺราหฺมณคหปติกา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ขาณุมตเก พฺราหฺมณคหปติเก เอตทโวจ – ‘‘กูฏทนฺโต, โภ, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘อาคเมนฺตุ กิร โภนฺโต, กูฏทนฺโตปิ พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’’ติ.

໓໒໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຈຶ່ງເອີ້ນອຳມາດມາສັ່ງວ່າ: 'ແນ່ອຳມາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລ້ວບອກພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’”'. ອຳມາດຮັບຄຳຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ 'ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຖິງແລ້ວໄດ້g່າວກັບພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ”'.

---

กูฏทนฺตคุณกถา

ເລື່ອງຄຸນສົມບັດຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ

---

๓๓๐. เตน [Pg.122] โข ปน สมเยน อเนกานิ พฺราหฺมณสตานิ ขาณุมเต ปฏิวสนฺติ – ‘‘กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺญํ อนุภวิสฺสามา’’ติ. อสฺโสสุํ โข เต พฺราหฺมณา – ‘‘กูฏทนฺโต กิร พฺราหฺมโณ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา เยน กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมึสุ.

໓໓໐. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ມີພຣາມຫຼາຍຮ້ອຍຄົນອາໄສຢູ່ໃນບ້ານຂານຸມັດຕະ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ພວກ ເຮົາຈະມາຮ່ວມໃນມະຫາຢັນຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ'. ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ'. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາກູຕະທັນຕະພຣາມ.

---

๓๓๑. อุปสงฺกมิตฺวา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘สจฺจํ กิร ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ โข เม, โภ, โหติ – ‘อหมฺปิ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามี’’’ติ.

໓໓໑. ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖາມກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ໄດ້ຍິນວ່າທ່ານຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ແທ້ບໍ?' ກູຕະທັນຕະພຣາມຕອບວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນັ້ນແທ້ວ່າ “ເຮົາກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ”'.

---

‘‘มา ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิ. น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สเจ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสติ, โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ. ยมฺปิ โภโต กูฏทนฺตสฺส ยโส หายิสฺสติ, สมณสฺส โคตมสฺส ยโส อภิวฑฺฒิสฺสติ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

'ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຢ່າໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເລີຍ. ທ່ານກູຕະທັນຕະ ບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ຖ້າທ່ານກູຕະທັນຕະ ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ກໍຈະເສື່ອມຖອຍລົງ, ສ່ວນກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ກໍຈະຈະເລີນຍິ່ງໆ ຂຶ້ນ. ການທີ່ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈະເສື່ອມຖອຍລົງ ແລະກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຈະຈະເລີນຍິ່ງໆ ຂຶ້ນນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ.

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ ມີຄັນທະກຳເນີດບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ການທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ... ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ.

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตชาตรูปรชโต…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຫຼວງຫຼາຍ ມີຄຳແລະເງິນຫຼວງຫຼາຍ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ ຊົງຈຳມົນ ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນຄຳພີທີຫ້າ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໄວຍາກອນ ແລະຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣิສະລັກສະນະ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ [Pg.123] กูฏทนฺโต อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າເບິ່ງ ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຍິ່ງ ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ ມີສະຣີຣະຮ່າງກາຍດັ່ງພຣົມ ມີຮູບຮ່າງສະຫງ່າງາມໜ້າຊົມ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງອ່ອນຫວານ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ຕິດຂັດ ຊັດເຈນ ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ງ່າຍ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พหูนํ อาจริยปาจริโย ตีณิ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ, พหู โข ปน นานาทิสา นานาชนปทา มาณวกา อาคจฺฉนฺติ โภโต กูฏทนฺตสฺส สนฺติเก มนฺตตฺถิกา มนฺเต อธิยิตุกามา…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານ (ອາຈານຂອງອາຈານ) ຂອງຄົນຫຼວງຫຼາຍ ໄດ້ສອນມົນແກ່ມານົບສາມຮ້ອຍຄົນ ແລະມີມານົບຫຼວງຫຼາຍຈາກທິດທັງຫຼາຍ ແລະຈາກຊົນນະບົດທັງຫຼາຍ ພາກັນມາສູ່ສຳນັກຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ເພື່ອຕ້ອງການຮຽນມົນ ປາດຖະໜາຈະສຶກສາມົນ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต. สมโณ โคตโม ตรุโณ เจว ตรุณปพฺพชิโต จ…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ແກ່ຊະລາ ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜ່ານໄວມາຫຼາຍແລ້ວ ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຍັງເປັນຄົນໜຸ່ມ ແລະບວດໃໝ່... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...

---

‘‘ภวญฺหิ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ. ยมฺปิ ภวํ กูฏทนฺโต ขาณุมตํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ, รญฺญา มาคเธน เสนิเยน พิมฺพิสาเรน ทินฺนํ ราชทายํ พฺรหฺมเทยฺยํ, อิมินาปงฺเคน น อรหติ ภวํ กูฏทนฺโต สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณตฺเวว โคตโม อรหติ ภวนฺตํ กูฏทนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີຄົນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ພຣະຣາຊາແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງ. ການທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ... ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ'.

---

พุทฺธคุณกถา

ເລື່ອງພຣະພຸດທະຄຸນ

---

๓๓๒. เอวํ วุตฺเต กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ เต พฺราหฺมเณ เอตทโวจ –

໓໓໒. ເມື່ອພວກພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ:

---

‘‘เตน [Pg.124] หิ, โภ, มมปิ สุณาถ, ยถา มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ, น ตฺเวว อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อิมินาปงฺเคน น อรหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າແດ່, ດ້ວຍເຫດທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ, ແລະບໍ່ຄວນເລີຍທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈະສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສองຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບູລຸດ, ບໍ່ມີຜູ້ໃດຄັດຄ້ານຫຼືຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດา, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບູລຸດ, ບໍ່ມີຜູ້ໃດຄັດຄ້ານຫຼືຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດນີ້, ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ, ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ.

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม มหนฺตํ ญาติสงฺฆํ โอหาย ปพฺพชิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງລະຖິ້ມໝູ່ຍາດເປັນອັນຫຼາຍແລ້ວອອກບວດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ปหูตํ หิรญฺญสุวณฺณํ โอหาย ปพฺพชิโต ภูมิคตญฺจ เวหาสฏฺฐํ จ…เป…

...ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງລະຖິ້ມເງິນແລະຄຳເປັນອັນຫຼາຍ ທັງທີ່ຝັງໄວ້ໃນດິນແລະທີ່ຢູ່ເທິງບົກແລ້ວອອກບວດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทหโรว สมาโน ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຍັງຊົງໜຸ່ມແໜ້ນ ມີເກສາດຳສະໜິດ ປະກອບດ້ວຍໄວໜຸ່ມອັນຈະເລີນ ເປັນປະຖົມມະໄວ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນຊົງບວດເປັນບັນພະຊິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อกามกานํ มาตาปิตูนํ อสฺสุมุขานํ รุทนฺตานํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມເມື່ອມານດາແລະບິດາບໍ່ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ບວດ ຊົງກັນແສງມີນ້ຳຕານອງໜ້າ ໄດ້ຊົງປົງພຣະເກສາແລະພຣະມັດສຸ ແລ້ວຊົງຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນຊົງບວດເປັນບັນພະຊິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย …เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີພຣະຮູບງາມ ໜ້າຊົມຊື່ນ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍພຣະສະລີລະວັນນະອันຍອດຢ້ຽມ ມີພຣະວັນນະດັ່ງພຣະພົມ ມີພຣະສະລີລະດັ່ງພຣະພົມ ມີພຣະວໍຣະກາຍສະຫງ່າງາມໜ້າຊົມ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สีลวา อริยสีลี กุสลสีลี กุสลสีเลน สมนฺนาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີສີລ ມີອະລິຍະສີລ ມີກຸສົນສີລ ປະກອບດ້ວຍກຸສົນສີລ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กลฺยาณวาโจ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີພຣະວາຈາອັນງາມ ມີພຣະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ ປະກອບດ້ວຍພຣະວາຈາອັນສຸພາບ ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ມີໂທດ ຊົງສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ [Pg.125] ขลุ, โภ, โคตโม พหูนํ อาจริยปาจริโย…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขีณกามราโค วิคตจาปลฺโล…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກາມະຣາຄະສິ້ນແລ້ວ ປາສະຈາກຄວາມຄະນອງ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม กมฺมวาที กิริยวาที อปาปปุเรกฺขาโร พฺรหฺมญฺญาย ปชาย…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳມະວາທີ ມີກິຣິຍະວາທີ ຊົງບໍ່ມຸ່ງຮ້າຍ ຊົງມຸ່ງຫວັງຄວາມຈະເລີນແກ່ໝູ່ປະຊາຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อุจฺจา กุลา ปพฺพชิโต อสมฺภินฺนขตฺติยกุลา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງອອກບວດຈາກຕະກູນສູງ ຄືຕະກູນກະສັດອັນບໍລິສຸດບໍ່ມີເຈືອປົນ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม อฑฺฒา กุลา ปพฺพชิโต มหทฺธนา มหาโภคา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງອອກບວດຈາກຕະກູນທີ່ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ติโรรฏฺฐา ติโรชนปทา ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ อาคจฺฉนฺติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ປະຊາຊົນຈາກຕ່າງແຄວ້ນຕ່າງຊົນນະບົດ ຕ່າງກໍພາກັນມາທູນຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ อเนกานิ เทวตาสหสฺสานิ ปาเณหิ สรณํ คตานิ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຫຼາຍພັນຕົນ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ ติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ຂະຈອນຂະຈາຍໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຊົງເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຊົງຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ' ດັ່ງນີ້...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม เอหิสฺวาคตวาที สขิโล สมฺโมทโก อพฺภากุฏิโก อุตฺตานมุโข ปุพฺพภาสี…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີປົກກະຕິຕ້ອນຮັບວ່າ 'ເຊີນມາເຖີດ ການມາຂອງທ່ານດີແລ້ວ' ຊົງມີພຣະວາຈາອ່ອນຫວານ ຊົງທັກທາຍຢ່າງເປັນກັນເອງ ບໍ່ຊົງບຶ້ງຕຶງ ມີພຣະພັກແຈ່ມໃສ ຊົງທັກທາຍກ່ອນ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม จตุนฺนํ ปริสานํ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກບໍລິສັດທັງສີ່...ຯລຯ...

---

‘‘สมเณ ขลุ, โภ, โคตเม พหู เทวา จ มนุสฺสา จ อภิปฺปสนฺนา…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດເປັນອັນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະສະມະນະໂຄດົມ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ น ตสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อมนุสฺสา มนุสฺเส วิเหเฐนฺติ…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານຫຼືນິຄົມໃດ ໃນໝູ່ບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ ພວກອະມະນຸດຍ່ອມບໍ່ບຽດບຽນມະນຸດທັງຫຼາຍ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สงฺฆี คณี คณาจริโย ปุถุติตฺถกรานํ อคฺคมกฺขายติ, ยถา โข ปน, โภ, เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ ยถา [Pg.126] วา ตถา วา ยโส สมุทาคจฺฉติ, น เหวํ สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต. อถ โข อนุตฺตราย วิชฺชาจรณสมฺปทาย สมณสฺส โคตมสฺส ยโส สมุทาคโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງເປັນເຈົ້າໝູ່ ເຈົ້າຄະນະ ເປັນຄູສອນຄະນະ ແລະຊົງໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຍອດແຫ່ງເຈົ້າລັດທິທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຍົດຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນເກີດຂຶ້ນດ້ວຍເຫດນັ້ນໆ ແຕ່ຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນັ້ນ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມເກີດຂຶ້ນເພາະຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ສານิຍະມະຫາຣາດ ແຫ່ງມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊະໂອຣົດ ພຣະມະເຫສີ ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ ราชา ปเสนทิ โกสโล สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊະໂອຣົດ ພຣະມະເຫສີ ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมณํ ขลุ, โภ, โคตมํ พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ สปุตฺโต สภริโย สปริโส สามจฺโจ ปาเณหิ สรณํ คโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ ພັນລະຍາ ບໍລິວານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส พิมฺพิสารสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ສານິຍະມະຫາຣາດ ແຫ່ງມະຄົດ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ นອບນ້ອມ ຈາກພຣະເຈົ້າປະເສນທิໂກສົນ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต…เป…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ...ຯລຯ...

---

‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ. เย โข ปน, โภ, เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา อมฺหากํ คามเขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ, อติถี โน เต โหนฺติ. อติถี โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺพา ครุกาตพฺพา มาเนตพฺพา ปูเชตพฺพา อปเจตพฺพา. ยมฺปิ, โภ, สมโณ โคตโม ขาณุมตํ อนุปฺปตฺโต ขาณุมเต วิหรติ อมฺพลฏฺฐิกายํ, อติถิมฺหากํ สมโณ โคตโม. อติถิ โข ปนมฺเหหิ สกฺกาตพฺโพ ครุกาตพฺโพ มาเนตพฺโพ ปูเชตพฺโพ อปเจตพฺโพ. อิมินาปงฺเคน นารหติ โส ภวํ โคตโม อมฺหากํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อถ โข มยเมว อรหาม ตํ ภวนฺตํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. เอตฺตเก โข อหํ, โภ, ตสฺส โภโต โคตมสฺส วณฺเณ ปริยาปุณามิ, โน จ โข โส ภวํ โคตโม เอตฺตกวณฺโณ. อปริมาณวณฺโณ หิ โส ภวํ โคตโม’’ติ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະແລ້ວ ປະທັບຢູ່ທີ່ອຳພະລັດຖິກາໃນບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກໍສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ເຂົ້າມາສູ່ເຂດບ້ານຂອງພວກຂ້າພะເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນແຂກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະແຂກນັ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າຄວນສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະແລ້ວ ປະທັບຢູ່ທີ່ອຳພະລັດຖິກາໃນບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈຶ່ງເປັນແຂກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະແຂກນັ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າຄວນສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ, ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພຣະຄຸນຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນພຽງເທົ່ານີ້, ແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນບໍ່ໄດ້ມີພຣະຄຸນພຽງເທົ່ານີ້, ເພາະວ່າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນມີພຣະຄຸນຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

---

๓๓๓. เอวํ [Pg.127] วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยถา โข ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส วณฺเณ ภาสติ, อิโต เจปิ โส ภวํ โคตโม โยชนสเต วิหรติ, อลเมว สทฺเธน กุลปุตฺเตน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ อปิ ปุโฏเสนา’’ติ. ‘‘เตน หิ, โภ, สพฺเพว มยํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ.

໓໓໓. ເມື່ອທ່ານກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ຕາມທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນຈະປະທັບຢູ່ຫ່າງຈາກນີ້ໄປຮ້ອຍໂຍດ, ກໍຄວນທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາຈະສະພາຍຖົງສະບຽງເດີນທາງໄປເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າທັງໝົດຈະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອທັດສະນາ'.

---

มหาวิชิตราชยญฺญกถา

ເລື່ອງການບູຊາຍັນຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດ

---

๓๓๔. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ เยน อมฺพลฏฺฐิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. ขาณุมตกาปิ โข พฺราหฺมณคหปติกา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ.

໓໓໔. ຄັ້ງນັ້ນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມພ້ອມດ້ວຍໝູ່ພຣາມເປັນອັນຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ທີ່ອຳພະລັດຖິກາ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຝ່າຍພຣາມແລະຄະຫะບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະບາງພວກ ຕ່າງກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັ້ນຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ປະກາດຊື່ແລະໂຄດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງໂດຍດຸສະນີພາບ.

---

๓๓๕. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ ชานาตี’ติ. น โข ปนาหํ ชานามิ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ. อิจฺฉามิ จาหํ มหายญฺญํ ยชิตุํ. สาธุ เม ภวํ โคตโม ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ โสฬสปริกฺขารํ เทเสตู’’ติ.

໓໓໕. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການ". ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າເອງບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການນັ້ນເລີຍ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍປາດຖະໜาຈະບູຊາມະຫາຍັນ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງສະແດງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແດ່ທອດ'.

---

๓๓๖. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต นาม อโหสิ อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร. อถ โข, พฺราหฺมณ, รญฺโญ มหาวิชิตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ[Pg.128], ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ, ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ.

໓໓໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າຕຣັສວ່າ: 'ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ'. ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: 'ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ວ່າ: 'ພຣາມ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ, ມີພຣະຣາຊາພຣະອົງໜຶ່ງຊົງພຣະນາມວ່າ ມະຫາວິຈິດຕະຣາດ, ຊົງຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີເງິນແລະຄຳເປັນອັນຫຼາຍ ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກເປັນອັນຫຼາຍ ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກເປັນອັນຫຼາຍ ມີຄັງຫຼວງແລະສາງເຕັມບໍລິບູນ. ພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດຊົງຫຼີກອອກເຣັ້ນຢູ່ແຕ່ພຣະອົງດຽວ, ໄດ້ມີພຣະດຳຣິເກີດຂຶ້ນໃນພຣະໄທຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາໄດ້ຄອບຄອງມະນຸດສະໂພຄະອັນໄພບູນແລ້ວ, ໄດ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນບູຊາມະຫາຍັນ ທີ່ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ".

---

๓๓๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘อิธ มยฺหํ, พฺราหฺมณ, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – อธิคตา โข เม วิปุลา มานุสกา โภคา, มหนฺตํ ปถวิมณฺฑลํ อภิวิชิย อชฺฌาวสามิ. ยํนูนาหํ มหายญฺญํ ยเชยฺยํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. อิจฺฉามหํ, พฺราหฺมณ, มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’’ติ.

໓໓໗. 'ພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດຊົງຮຽກພຣາມປຸໂຣຫິດມາແລ້ວຕຣັສວ່າ: "ພຣາມ, ເມື່ອເຮົາຫຼີກອອກເຣັ້ນຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ນີ້, ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາໄດ້ຄອບຄອງມະນຸດສະໂພຄະອັນໄພບູນແລ້ວ, ໄດ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນບູຊາມະຫາຍັນ ທີ່ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ'. ພຣາມ, ເຮົາປາດຖະໜาຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງແນະນຳເຮົາ ເພື່ອໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ".

---

๓๓๘. ‘‘เอวํ วุตฺเต, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ราชานํ มหาวิชิตํ เอตทโวจ – ‘โภโต โข รญฺโญ ชนปโท สกณฺฏโก สอุปฺปีโฬ, คามฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นิคมฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, นครฆาตาปิ ทิสฺสนฺติ, ปนฺถทุหนาปิ ทิสฺสนฺติ. ภวํ โข ปน ราชา เอวํ สกณฺฏเก ชนปเท สอุปฺปีเฬ พลิมุทฺธเรยฺย, อกิจฺจการี อสฺส เตน ภวํ ราชา. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ เอวมสฺส – ‘‘อหเมตํ ทสฺสุขีลํ วเธน วา พนฺเธน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา สมูหนิสฺสามี’’ติ, น โข ปเนตสฺส ทสฺสุขีลสฺส เอวํ สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เย เต หตาวเสสกา ภวิสฺสนฺติ, เต ปจฺฉา รญฺโญ ชนปทํ วิเหเฐสฺสนฺติ. อปิ จ โข อิทํ สํวิธานํ อาคมฺม เอวเมตสฺส ทสฺสุขีลสฺส สมฺมา สมุคฺฆาโต โหติ. เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ กสิโครกฺเข, เตสํ ภวํ ราชา พีชภตฺตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ วาณิชฺชาย, เตสํ ภวํ ราชา ปาภตํ อนุปฺปเทตุ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหนฺติ ราชโปริเส, เตสํ ภวํ ราชา ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปตุ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหเฐสฺสนฺติ; มหา จ รญฺโญ ราสิโก ภวิสฺสติ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา. มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหริสฺสนฺตี’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ กสิโครกฺเข, เตสํ ราชา มหาวิชิโต พีชภตฺตํ อนุปฺปทาสิ. เย [Pg.129] จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ วาณิชฺชาย, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ปาภตํ อนุปฺปทาสิ. เย จ รญฺโญ ชนปเท อุสฺสหึสุ ราชโปริเส, เตสํ ราชา มหาวิชิโต ภตฺตเวตนํ ปกปฺเปสิ. เต จ มนุสฺสา สกมฺมปสุตา รญฺโญ ชนปทํ น วิเหฐึสุ, มหา จ รญฺโญ ราสิโก อโหสิ. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรึสุ. อถ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตํ พฺราหฺมณํ อามนฺเตตฺวา เอตทโวจ – ‘สมูหโต โข เม โภโต ทสฺสุขีโล, โภโต สํวิธานํ อาคมฺม มหา จ เม ราสิโก. เขมฏฺฐิตา ชนปทา อกณฺฏกา อนุปฺปีฬา มนุสฺสา มุทา โมทมานา อุเร ปุตฺเต นจฺเจนฺตา อปารุตฆรา มญฺเญ วิหรนฺติ. อิจฺฉามหํ พฺราหฺมณ มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุสาสตุ มํ ภวํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ.

໓໓໘. “ພຣາມ, ເມື່ອພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງຍັງມີເສັ້ນໜາມ (ໂຈນຜູ້ຮ້າຍ) ບີບບັງຄັບຢູ່, ການປຸ້ນສະດົມບ້ານກໍປາກົດ, ການປຸ້ນສະດົມນິຄົມກໍປາກົດ, ການປຸ້ນສະດົມເມືອງກໍປາກົດ, ການດັກປຸ້ນສະດົມຄົນເດີນທາງກໍປາກົດ. ຫາກພຣະອົງຈະຊົງເກັບພາສີໃນບ້ານເມືອງທີ່ມີເສັ້ນໜາມບີບບັງຄັບຢູ່ຢ່າງນີ້, ການເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອົງຊື່ວ່າຊົງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ. ບາງທີພຣະອົງອາດຈະຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເຮົາຈະກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນນີ້ ດ້ວຍການຂ້າ, ການຈອງຈຳ, ການປັບໃໝ, ການຕິຕຽນ ຫຼືການເນລະເທດ”, ແຕ່ການກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນດ້ວຍວິທີນີ້ ບໍ່ຊື່ວ່າເປັນການກຳຈັດຢ່າງເດັດຂາດ. ພວກໂຈນທີ່ເຫຼືອລອດຈາກການຖືກຂ້າ ຈະກັບມາບີດບຽນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງໃນພາຍຫຼັງ. ແຕ່ທັງນີ້ ອາໄສວິທີການຈັດການດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ ຈຶ່ງຈະກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນນີ້ໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດ. ຄື: ປະຊາຊົນເຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການເຮັດໄຮ່ໄຖນາແລະລ້ຽງສັດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານພັນພືດແລະສະບຽງອາຫານແກ່ພວກເຂົາ. ປະຊາຊົນເຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຄ້າຂາຍ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານທຶນຮອນແກ່ພວກເຂົາ. ປະຊາຊົນเຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຮັບຣາຊະການ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານເງິນເດືອນແລະສະບຽງອາຫານແກ່ພວກເຂົາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ປະຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນໜ້າທີ່ການງານຂອງຕົນ ແລະຈະບໍ່ບີດບຽນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງພຣະອົງກໍຈະມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງຈະສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນຈະມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ’. ‘ດີແລ້ວ, ທ່ານ’ ພຣາມ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງພຣະຣາຊະທານພັນພືດແລະສະບຽງອາຫານແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການເຮັດໄຮ່ໄຖນາແລະລ້ຽງສັດ, ຊົງພຣະຣາຊະທານທຶນຮອນແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຄ້າຂາຍ, ຊົງພຣະຣາຊະທານເງິນເດືອນແລະສະບຽງອາຫານແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຮັບຣາຊະການ. ປະຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນໜ້າທີ່ການງານຂອງຕົນ ບໍ່ໄດ້ບີດບຽນບ້ານເມືອງ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງພຣະອົງກໍມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ. ພຣາມ, ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮຽກພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມມາແລ້ວ ຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານພຣາມ, ສ້ຽນໜາມໂຈນເຮົາກໍກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ ໂດຍອາໄສວິທີການຈັດການຂອງທ່ານ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງເຮົາກໍມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ. ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງແນະນຳວິທີບູຊາຍັນແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’.”},{

---

จตุปริกฺขารํ

ບໍລິວານ ໔ ປະການ

---

๓๓๙. ‘‘เตน หิ ภวํ ราชา เย โภโต รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. เย โภโต รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ภวํ ราชา อามนฺตยตํ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘เอวํ, โภ’ติ โข, พฺราหฺมณ, ราชา มหาวิชิโต ปุโรหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เย รญฺโญ ชนปเท ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ, มหายญฺญํ ยชิตุํ, อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. เย รญฺโญ ชนปเท อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, เต ราชา มหาวิชิโต อามนฺเตสิ – ‘อิจฺฉามหํ, โภ[Pg.130], มหายญฺญํ ยชิตุํ. อนุชานนฺตุ เม ภวนฺโต ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’ติ. ‘ยชตํ ภวํ ราชา ยญฺญํ, ยญฺญกาโล มหาราชา’ติ. อิติเม จตฺตาโร อนุมติปกฺขา ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

໓໓໙. “‘ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກກະລັດສັດ (ກະສັດ) ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ”. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກອຳມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ”’. ‘ດີແລ້ວ, ທ່ານ’ ພຣາມ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກກະລັດສັດຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’. ພວກເຂົາກາບທູນວ່າ: ‘ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາຍັນເຖີດ, ມະຫາຣາດ, ບັດນີ້ເຖິງເວລາບູຊາຍັນແລ້ວ’. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮຽກປະຊຸມພວກອຳມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະความສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’. ພວກເຂົາກາບທູນວ່າ: ‘ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາຍັນເຖີດ, ມະຫາຣາດ, ບັດນີ້ເຖິງເວລາບູຊາຍັນແລ້ວ’. ຝ່າຍຜູ້ສະໜັບສະໜູນທັງ ໔ ກຸ່ມນີ້ ຍ່ອມເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

---

อฏฺฐ ปริกฺขารา

ບໍລິວານ ໘ ປະການ

---

๓๔๐. ‘‘ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย; อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร; พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา; สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ; พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส, ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ; ปณฺฑิโต, วิยตฺโต, เมธาวี, ปฏิพโล, อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. ราชา มหาวิชิโต อิเมหิ อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิปิ อฏฺฐงฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

໓໔໐. “ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໘ ປະການ ຄື: ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີພຣະຄັນທີ່ບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ຊົງມີພຣະຣູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍພຣະສະຣີຣະວັນນະອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີວັນນະດັ່ງພຣະພຣົມ, ມີພຣະວໍຣະກາຍດັ່ງພຣະພຣົມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມບໍ່ເບື່ອ; ຊົງມັ່ງຄັ່ງ, ມີຊັບຫຼາຍ, ມີໂພຄະຫຼາຍ, ມີທອງຄຳແລະເງິນຫຼາຍ, ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຫຼາຍ, ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ, ມີຄັງຫຼວງແລະສາງເຂົ້າເຕັມບໍລິບູນ; ຊົງມີກຳລັງພົນ, ປະກອບດ້ວຍກອງທັບມີອົງ ໔ ທີ່ເຊື່ອຟັງແລະປະຕິບັດຕາມໂອວາດ, ປະດຸດດັ່ງຊົງຂົ່ມພວກສັດຕູໄດ້ດ້ວຍພຣະຣາຊະອຳນາດ; ຊົງມີພຣະຣາຊະສັດທາ, ຊົງເປັນທານະບໍດີ, ຊົງເປີດປະຕູວັງໄວ້ສະເໝີ, ຊົງເປັນດັ່ງບໍ່ນ້ຳຂອງສະມະນະພຣາມ, ຄົນກຳພ້າ, ຄົນເດີນທາງ, ຄົນຍາກຈົນ ແລະຍາຈົກທັງຫຼາຍ, ຊົງບຳເພັນພຣະຣາຊະກຸສົນຢູ່ສະເໝີ; ຊົງເປັນພະຫູສູດໃນສິ່ງທີ່ຄວນສຶກສາຮຽນຮູ້; ຊົງຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງພຣະດຳຣັດນັ້ນໆ ວ່າ ‘ຄຳນີ້ມີຄວາມໝາຍຢ່າງນີ້, ຄຳນັ້ນມີຄວາມໝາຍຢ່າງນັ້ນ’; ຊົງເປັນປາດ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາ, ຊົງສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໘ ປະການນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອົງຄະ ໘ ປະການນີ້ ຈຶ່ງເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

---

จตุปริกฺขารํ

ບໍລິວານ ໔ ປະການ

---

๓๔๑. ‘‘ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตุหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย; สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน [Pg.131] สมนฺนาคโต; ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อิเมหิ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต. อิติ อิมานิ จตฺตาริ องฺคานิ ตสฺเสว ยญฺญสฺส ปริกฺขารา ภวนฺติ.

໓໔໑. “ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໔ ປະການ ຄື: ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ (ພຣະເວດທັງສາມ) ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນຄຳພີທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; ເປັນປາດ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາ, ເປັນຜູ້ທຳອິດຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງບູຊາຍັນ. ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໔ ປະການນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອົງຄະ ໔ ປະການນີ້ ຈຶ່ງເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

---

ติสฺโส วิธา

ວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການ

---

๓๔๒. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐุกามสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉิสฺสตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคจฺฉตี’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย. สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยิฏฺฐสฺส โกจิเทว วิปฺปฏิสาโร – ‘มหา วต เม โภคกฺขนฺโธ วิคโต’ติ, โส โภตา รญฺญา วิปฺปฏิสาโร น กรณีโย’’ติ. อิมา โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ติสฺโส วิธา เทเสสิ.

໓໔໒. “ພຣາມ, ລຳດັບນັ້ນ ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມໄດ້ສະແດງວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ກ່ອນການບູຊາຍັນວ່າ: ‘ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ຈະໝົດສິ້ນໄປ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ. ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ກຳລັງໝົດສິ້ນໄປ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ. ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ບູຊາມະຫາຍັນແລ້ວ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ໝົດສິ້ນໄປແລ້ວ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ’. ພຣາມ, ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມໄດ້ສະແດງວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການນີ້ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ກ່ອນການບູຊາຍັນ.”

---

ทส อาการา

ອາການ ໑0 ປະການ

---

๓๔๓. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ. ‘อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ ปาณาติปาติโนปิ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตาปิ. เย ตตฺถ ปาณาติปาติโน, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ. อาคมิสฺสนฺติ โข โภโต ยญฺญํ อทินฺนาทายิโนปิ อทินฺนาทานา ปฏิวิรตาปิ…เป… กาเมสุ มิจฺฉาจาริโนปิ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตาปิ… มุสาวาทิโนปิ มุสาวาทา ปฏิวิรตาปิ… ปิสุณวาจิโนปิ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… ผรุสวาจิโนปิ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรตาปิ… สมฺผปฺปลาปิโนปิ สมฺผปฺปลาปา [Pg.132] ปฏิวิรตาปิ … อภิชฺฌาลุโนปิ อนภิชฺฌาลุโนปิ… พฺยาปนฺนจิตฺตาปิ อพฺยาปนฺนจิตฺตาปิ… มิจฺฉาทิฏฺฐิกาปิ สมฺมาทิฏฺฐิกาปิ…. เย ตตฺถ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, เตสญฺเญว เตน. เย ตตฺถ สมฺมาทิฏฺฐิกา, เต อารพฺภ ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตู’ติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส ปุพฺเพว ยญฺญา ทสหากาเรหิ ปฏิคฺคาหเกสุ วิปฺปฏิสารํ ปฏิวิเนสิ.

໓໔໓. “ດູກ່ອນພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ບັນເທົາຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ (ທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນ) ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ໃນເພາະຜູ້ຮັບທານ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການ ກ່ອນແຕ່ການບູຊາຍັນຈະເລີ່ມຂຶ້ນວ່າ: ‘ຂໍເດຊະ, ຜູ້ທີ່ມັກຂ້າສັດ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ. ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ໃດທີ່ມັກຂ້າສັດ, ຜົນບາບນັ້ນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາເອງ; ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປາຣົບພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຈົ່ງຖວາຍທານເຖີດ, ຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຈົ່ງເບີກບານໃຈເຖີດ, ຈົ່ງເຮັດຈິດໃຈພາຍໃນຂອງພຣະອົງໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ. ຂໍເດຊະ, ຜູ້ທີ່ມັກຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ... (ລະ)... ຜູ້ທີ່ປະພຶດຜິດໃນກາມ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າຕົວະ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າສອດສຽດ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າສອດສຽດ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າຄຳຫຍາບ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຄຳຫຍາບ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າເພີ້ເຈີ້... ຜູ້ທີ່ມັກເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະ ຜູ້ທີ່ບໍ່ເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ອື່ນ... ຜູ້ທີ່ມີຈິດພະຍາບາດ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດ... ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີສັມມາທິຖິ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ. ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ໃດທີ່ມີມິດສາທິຖິ, ຜົນບາບນັ້ນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາເອງ; ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ມີສັມມາທິຖິ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປາຣົບພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຈົ່ງຖວາຍທານເຖີດ, จົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຈົ່ງເບີກບານໃຈເຖີດ, ຈົ່ງເຮັດຈິດໃຈພາຍໃນຂອງພຣະອົງໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.’ ດູກ່ອນພຣາມ, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ບັນເທົາຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ໃນເພາະຜູ້ຮັບທານ ກ່ອນແຕ່ການບູຊາຍັນ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.”

---

โสฬส อาการา

“ອາການ ໑໖ ປະການ”

---

๓๔๔. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

໓໔໔. ດູກ່ອນພາມ, ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ, ໃຫ້ສະມາດານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍອາການ ໑໖ ປະການ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ ວ່າ: 'ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: "ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກກສັດຕຣີ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້". ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກກສັດຕຣີ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ".

---

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข ตสฺส อามนฺติตา อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ…เป… คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภตา โข ปน รญฺญา อามนฺติตา คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກອາມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ... ບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ... ບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

---

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, โน จ โข อุภโต [Pg.133] สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ບໍ່ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ຍັງຖືກຄັດຄ້ານ ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດຢູ່, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ຖືກຄັດຄ້ານ ບໍ່ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດເລີຍ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

---

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ โน จ โข อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต พฺรหฺมวณฺณี พฺรหฺมวจฺฉสี อขุทฺทาวกาโส ทสฺสนาย…เป… โน จ โข อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปหูตชาตรูปรชโต ปหูตวิตฺตูปกรโณ ปหูตธนธญฺโญ ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร…เป… โน จ โข พลวา จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย สหติ มญฺเญ ปจฺจตฺถิเก ยสสา…เป… โน จ โข สทฺโธ ทายโก ทานปติ อนาวฏทฺวาโร สมณพฺราหฺมณกปณทฺธิกวณิพฺพกยาจกานํ โอปานภูโต ปุญฺญานิ กโรติ…เป… โน จ โข พหุสฺสุโต ตสฺส ตสฺส สุตชาตสฺส…เป… โน จ โข ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ ‘‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’’ติ…เป… โน จ โข ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. ภวํ โข ปน ราชา ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຊົງມີຮູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຍິ່ງ, ບໍ່ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ບໍ່ມີພຣົມມະກາຍ, ບໍ່ມີຮູບຮ່າງສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງ... ບໍ່ໄດ້ຊົງຮັ່ງມີ, ບໍ່ມີຊັບຫຼາຍ, ບໍ່ມີໂພຄະຫຼາຍ, ບໍ່ມີທອງຄຳແລະເງິນຫຼາຍ, ບໍ່ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກອັນໜ້າເພິ່ງໃຈຫຼາຍ, ບໍ່ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ, ບໍ່ມີຄັງແລະສາງອັນເຕັມປ່ຽມ... ບໍ່ໄດ້ຊົງມີກຳລັງພົນ, ບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍກອງທັບມີອົງ ໔ ທີ່ເຊື່ອຟັງ ທີ່ປະຕິບັດຕາມໂໂວາດ, ບໍ່ສາມາດຂົ່ມພວກສັດຕູດ້ວຍຍົດໄດ້... ບໍ່ໄດ້ຊົງມີສັດທາ, ບໍ່ເປັນທາຍົກ, ບໍ່ເປັນທານະບໍດີ, ບໍ່ໄດ້ເປີດປະຕູໂຮງທານໄວ້ສະເໝີ, ບໍ່ໄດ້ເປັນດັ່ງບ່ອນນ້ຳດື່ມຂອງສະມະນະພາມ, ຄົນກຳພ້າ, ຄົນເດີນທາງ, ຄົນຍາກຈົນ ແລະຍາຈົກ, ບໍ່ໄດ້ຊົງເຮັດບຸນ... ບໍ່ໄດ້ເປັນພະຫູສູດໃນສິ່ງທີ່ຄວນຮຽນຮູ້... ບໍ່ຊົງຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງພາສິດນັ້ນໆ ວ່າ "ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້, ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້"... ບໍ່ຊົງເປັນບັນດິດ, ບໍ່ສະຫຼາດ, ບໍ່ມີປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງຊົງເປັນບັນດິດ, ຊົງສະຫຼາດ, ຊົງມີປັນຍາ, ຊົງສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

---

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก [Pg.134] ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตุ.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ບໍ່ໄດ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ບໍ່ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ຍັງຖືກຄັດຄ້ານ ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດຢູ່, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ຖືກຄັດຄ້ານ ບໍ່ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດເລີຍ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

---

‘‘สิยา โข ปน โภโต รญฺโญ มหายญฺญํ ยชมานสฺส โกจิเทว วตฺตา – ‘ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ. โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ สีลวา วุทฺธสีลี วุทฺธสีเลน สมนฺนาคโต…เป… โน จ ขฺวสฺส ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ, อถ จ ปน ภวํ ราชา เอวรูปํ มหายญฺญํ ยชตี’ติ. เอวมฺปิ โภโต รญฺโญ วตฺตา ธมฺมโต นตฺถิ. โภโต โข ปน รญฺโญ ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฐโม วา ทุติโย วา สุชํ ปคฺคณฺหนฺตานํ. อิมินาเปตํ ภวํ ราชา ชานาตุ, ยชตํ ภวํ, สชฺชตํ ภวํ, โมทตํ ภวํ, จิตฺตเมว ภวํ อนฺตรํ ปสาเทตูติ. อิเมหิ โข, พฺราหฺมณ, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ รญฺโญ มหาวิชิตสฺส มหายญฺญํ ยชมานสฺส โสฬสหิ อากาเรหิ จิตฺตํ สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ເລົ່າບົ່ນ, ບໍ່ຊົງຈຳມົນ, ບໍ່ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນທີ ໕, ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນບົດ, ບໍ່ເປັນໄວຍາກອນ, ບໍ່ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣิສະລັກສະນະ... ບໍ່ເປັນຜູ້ມີສີລ, ບໍ່ມີສີລອັນຈະເລີນແລ້ວ... ບໍ່ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ບໍ່ສະຫຼາດ, ບໍ່ມີປັນຍາອັນຈະເລີນ, ບໍ່ເປັນຜູ້ທີໜຶ່ງ ຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາອັນຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ທີໜຶ່ງ ຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ. ດູກ່ອນພາມ, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ, ໃຫ້ສະມາດານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ ດ້ວຍອາການ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.

---

๓๔๕. ‘‘ตสฺมึ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิสฺส อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น [Pg.135] ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ, น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว โส ยญฺโญ นิฏฺฐานมคมาสิ.

໓໔໕. ດູກ່ອນພາມ, ໃນຍັນນັ້ນ ບໍ່ມີການຂ້າຝູງງົວເລີຍ, ບໍ່ມີການຂ້າແບ້ແລະແກະ, ບໍ່ມີການຂ້າໄກ່ແລະໝູ, ບໍ່ມີສັດຕ່າງໆ ຕ້ອງເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ບໍ່ມີການຕັດຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເຮັດເປັນເສົາບູຊາຍັນ, ບໍ່ມີການກ່ຽວຫຍ້າຄາເພື່ອເຮັດເປັນເຄື່ອງລາດບູຊາຍັນ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ເປັນທາດ, ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຫຼືເປັນກຳມະກອນຂອງພຣະອົງ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍຕະບອງ, ບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍໄພ, ບໍ່ໄດ້ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາຮ້ອງໄຫ້ເຮັດວຽກເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ໃດຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ຜູ້ໃດບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ; ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ. ຍັນນັ້ນສຳເລັດລົງໄດ້ດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ, ນ້ຳມັນ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍເທົ່ານັ້ນ.

---

๓๔๖. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ, อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ, พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ, คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ปหูตํ สาปเตยฺยํ อาทาย ราชานํ มหาวิชิตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ – ‘อิทํ, เทว, ปหูตํ สาปเตยฺยํ เทวญฺเญว อุทฺทิสฺสาภตํ, ตํ เทโว ปฏิคฺคณฺหาตู’ติ. ‘อลํ, โภ, มมาปิทํ ปหูตํ สาปเตยฺยํ ธมฺมิเกน พลินา อภิสงฺขตํ; ตญฺจ โว โหตุ, อิโต จ ภิยฺโย หรถา’ติ. เต รญฺญา ปฏิกฺขิตฺตา เอกมนฺตํ อปกฺกมฺม เอวํ สมจินฺเตสุํ – ‘น โข เอตํ อมฺหากํ ปติรูปํ, ยํ มยํ อิมานิ สาปเตยฺยานิ ปุนเทว สกานิ ฆรานิ ปฏิหเรยฺยาม. ราชา โข มหาวิชิโต มหายญฺญํ ยชติ, หนฺทสฺส มยํ อนุยาคิโน โหมา’ติ.

໓໔໖. ດູກ່ອນພາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກກສັດຕຣີຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ພວກອາມາດຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແລະພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ນຳເອົາຊັບສົມບັດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ຊັບສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍນີ້ ພວກຂ້າພຣະອົງນຳມາຖວາຍສະເພາະພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮັບຊັບສົມບັດນີ້ເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຊົງຕັດວ່າ: 'ຢ່າເລີຍ ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຊັບສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາທີ່ໄດ້ມາໂດຍສ່ວຍອາກອນອັນຊອບທັມກໍມີພໍແລ້ວ; ຊັບນັ້ນຈົ່ງເປັນຂອງພວກທ່ານເຖີດ ແລະຈົ່ງນຳເອົາຊັບຈາກທີ່ນີ້ໄປຕື່ມອີກ'. ເມື່ອພວກເຂົາຖືກພຣະຣາຊາຊົງປະຕິເສດແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼີກໄປຢູ່ສ່ວນໜຶ່ງ ແລ້ວຄິດຮ່ວມກັນວ່າ: 'ການທີ່ພວກເຮົາຈະນຳເອົາຊັບສົມບັດເຫຼົ່ານີ້ກັບຄືນໄປເຮືອນຂອງຕົນອີກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່, ເອົາເຖີດ, ພວກເຮົາຈົ່ງບູຊາຍັນຕາມຢ່າງພຣະອົງເຖີດ'.

---

๓๔๗. ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ, ปุรตฺถิเมน ยญฺญวาฏสฺส ขตฺติยา อานุยนฺตา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ทกฺขิเณน ยญฺญวาฏสฺส อมจฺจา ปาริสชฺชา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. ปจฺฉิเมน ยญฺญวาฏสฺส พฺราหฺมณมหาสาลา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ. อุตฺตเรน ยญฺญวาฏสฺส คหปติเนจยิกา เนคมา เจว ชานปทา จ ทานานิ ปฏฺฐเปสุํ.

໓໔໗. ດູກ່ອນພາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກກສັດຕຣີຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດບູຣະພາ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກອາມາດຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດທັກສິນ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດປັດຈິມ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດອຸດອນ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ.

---

‘‘เตสุปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญสุ เนว คาโว หญฺญึสุ, น อเชฬกา หญฺญึสุ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญึสุ, น วิวิธา ปาณา สํฆาตํ อาปชฺชึสุ, น รุกฺขา ฉิชฺชึสุ ยูปตฺถาย, น ทพฺภา ลูยึสุ พริหิสตฺถาย. เยปิ เนสํ อเหสุํ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น ทณฺฑตชฺชิตา น ภยตชฺชิตา น อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ อกํสุ. อถ โข เย อิจฺฉึสุ, เต อกํสุ, เย น อิจฺฉึสุ, น เต อกํสุ; ยํ อิจฺฉึสุ, ตํ อกํสุ, ยํ น อิจฺฉึสุ น ตํ อกํสุ. สปฺปิเตลนวนีตทธิมธุผาณิเตน เจว เต ยญฺญา นิฏฺฐานมคมํสุ.

ດູກ່ອນພາມ, ໃນຍັນຂອງພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນກໍຄືກັນ ບໍ່ມີການຂ້າຝູງງົວເລີຍ, ບໍ່ມີການຂ້າແບ້ແລະແກະ, ບໍ່ມີການຂ້າໄກ່ແລະໝູ, ບໍ່ມີສັດຕ່າງໆ ຕ້ອງເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ບໍ່ມີການຕັດຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເຮັດເປັນເສົາບູຊາຍັນ, ບໍ່ມີການກ່ຽວຫຍ້າຄາເພື່ອເຮັດເປັນເຄື່ອງລາດບູຊາຍັນ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ເປັນທາດ, ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຫຼືເປັນກຳມະກອນຂອງພວກເຂົາ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍຕະບອງ, ບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍໄພ, ບໍ່ໄດ້ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາຮ້ອງໄຫ້ເຮັດວຽກເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ໃດຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ຜູ້ໃດບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ; ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ. ຍັນເຫຼົ່ານັ້ນສຳເລັດລົງໄດ້ດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ, ນ້ຳມັນ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍເທົ່ານັ້ນ.

---

‘‘อิติ [Pg.136] จตฺตาโร จ อนุมติปกฺขา, ราชา มหาวิชิโต อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคโต; ติสฺโส จ วิธา อยํ วุจฺจติ พฺราหฺมณ ติวิธา ยญฺญสมฺปทา โสฬสปริกฺขารา’’ติ.

ດູກ່ອນພາມ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມີຝ່າຍຜູ້ເຫັນດີ ໔ ຝ່າຍ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງ ໘, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໔, ແລະມີວິທີການ ໓ ປະການ. ນີ້ແລ ພາມ ທີ່ຮຽກວ່າຍັນສົມບັດມີວິທີການ ໓ ປະການ ແລະມີບໍລິວານ ໑໖ ປະການ.

---

๓๔๘. เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณา อุนฺนาทิโน อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา อเหสุํ – ‘‘อโห ยญฺโญ, อโห ยญฺญสมฺปทา’’ติ! กูฏทนฺโต ปน พฺราหฺมโณ ตูณฺหีภูโตว นิสินฺโน โหติ. อถ โข เต พฺราหฺมณา กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจุํ – ‘‘กสฺมา ปน ภวํ กูฏทนฺโต สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทตี’’ติ? ‘‘นาหํ, โภ, สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทามิ. มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย, โย สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺย. อปิ จ เม, โภ, เอวํ โหติ – สมโณ โคตโม น เอวมาห – ‘เอวํ เม สุต’นฺติ วา ‘เอวํ อรหติ ภวิตุ’นฺติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม – ‘เอวํ ตทา อาสิ, อิตฺถํ ตทา อาสิ’ ตฺเวว ภาสติ. ตสฺส มยฺหํ โภ เอวํ โหติ – ‘อทฺธา สมโณ โคตโม เตน สมเยน ราชา วา อโหสิ มหาวิชิโต ยญฺญสฺสามิ ปุโรหิโต วา พฺราหฺมโณ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’ติ. อภิชานาติ ปน ภวํ โคตโม เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตาติ’’? ‘‘อภิชานามหํ, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ ยชิตฺวา วา ยาเชตฺวา วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิตา, อหํ เตน สมเยน ปุโรหิโต พฺราหฺมโณ อโหสึ ตสฺส ยญฺญสฺส ยาเชตา’’ติ.

໓໔໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ສົ່ງສຽງດັງກ້ອງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວວ່າ: 'ໂອ້! ຍັນຍະພິທີຊ່າງໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ, ໂອ້! ຄວາມສົມບູນແຫ່ງຍັນຍະພິທີຊ່າງໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ!' ແຕ່ກູຕະທັນຕະພຣາມນັ່ງມິດງຽບຢູ່. ລຳດັບນັ້ນ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຖາມກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວເລົ່າ?' ກູຕະທັນຕະພຣາມຕອບວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນວ່າຈະບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ກໍຫາບໍ່. ຫົວຂອງຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ, ຫົວຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຄວນຈະແຕກອອກເປັນສ່ຽງໆ. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ພຣະສະມະນະໂຄດົມບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ "ເຮົາໄດ້ຍິນມາຢ່າງນີ້" ຫຼື "ມັນຄວນຈະເປັນຢ່າງນີ້", ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວວ່າ "ໃນການນັ້ນໄດ້ເປັນຢ່າງນີ້, ໃນການນັ້ນໄດ້ມີຢ່າງນີ້" ເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຄົງຈະເປັນພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງຍັນຍະພິທີ ຫຼື ບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍຄົງຈະເປັນພຣາມປຸໂຣຫິດ ຜູ້ເປັນຜູ້ບູຊາຍັນໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ". ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຍ່ອມຊົງລະນຶກໄດ້ຢູ່ບໍວ່າ ພຣະອົງເອງໄດ້ບູຊາຍັນ ຫຼື ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ບູຊາຍັນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ແລ້ວເບື້ອງໜ້າແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ: 'ພຣາມ, ເຮົາລະນຶກໄດ້ຢູ່ວ່າ ເຮົາໄດ້ບູຊາຍັນ ຫຼື ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ບູຊາຍັນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ແລ້ວເບື້ອງໜ້າແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ເຮົາໄດ້ເປັນພຣາມປຸໂຣຫິດ ຜູ້ເປັນຜູ້ບູຊາຍັນໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ'.

---

นิจฺจทานอนุกุลยญฺญํ

ການບູຊາຍັນອັນເປັນປະເພນີຕະກູນ ຄືນິດຈະທານ (ການໃຫ້ທານເປັນນິດ)

---

๓๔๙. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

໓໔໙. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້?"

---

‘‘อตฺถิ [Pg.137] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

---

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

---

‘‘ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ນິດຈະທານ (ການໃຫ້ທານເປັນນິດ) ອັນເປັນປະເພນີຕະກູນໃດໆ ທີ່ບຸກຄົນຖວາຍອຸທິດແກ່ບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການໃຫ້ທານ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

---

‘‘โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນັ້ນ ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້?"

---

‘‘น โข, พฺราหฺมณ, เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? ทิสฺสนฺติ เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, นิจฺจทานานิ อนุกุลยญฺญานิ สีลวนฺเต ปพฺพชิเต อุทฺทิสฺส ทิยฺยนฺติ; เอวรูปํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. ตํ กิสฺส เหตุ? น เหตฺถ, พฺราหฺมณ, ทิสฺสนฺติ ทณฺฑปฺปหาราปิ คลคฺคหาปิ, ตสฺมา เอวรูปํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน ตํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ อิมาย ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อปฺปฏฺฐตรญฺจ อปฺปสมารมฺภตรญฺจ มหปฺผลตรญฺจ มหานิสํสตรญฺจา’’ติ.

"ພຣາມ, ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ພຣາມ, ເພາະວ່າໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ ຍ່ອມປາກົດມີການຂ້ຽນຕີດ້ວຍຕະບອງ ແລະ ການຈັບຄໍ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພຣາມ, ສ່ວນນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນໃດໆ ທີ່ບຸກຄົນຖວາຍອຸທິດແກ່ບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລ; ພຣາມ, ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ພຣາມ, ເພາະວ່າໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ ບໍ່ປາກົດມີການຂ້ຽນຕີດ້ວຍຕະບອງ ຫຼື ການຈັບຄໍເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພຣາມ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນັ້ນ ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

---

๓๕๐. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

໓໕໐. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້?"

---

‘‘อตฺถิ [Pg.138] โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້."

---

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

---

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ กโรติ, อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດກໍຕາມ ທີ່ສ້າງວິຫານຖວາຍອຸທິດແກ່ສົງຜູ້ມາຈາກທິດທັງສີ່; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການຖວາຍວິຫານ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສิບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້."

---

๓๕๑. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

໓໕໑. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້?"

---

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້."

---

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

---

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธํ สรณํ คจฺฉติ, ธมฺมํ สรณํ คจฺฉติ, สงฺฆํ สรณํ คจฺฉติ; อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການເຖິງສະຣະນະຄົມ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້."

---

๓๕๒. ‘‘อตฺถิ [Pg.139] ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

໓໕໒. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້?"

---

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້."

---

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

---

‘‘โย โข, พฺราหฺมณ, ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิยติ – ปาณาติปาตา เวรมณึ, อทินฺนาทานา เวรมณึ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณึ, มุสาวาทา เวรมณึ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ຄື: ເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການສະມາທານສີລ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້."

---

๓๕๓. ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

໓໕໓. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, 有ການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າສິກຂາບົດເຫຼົ່ານີ້?"

---

‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, อญฺโญ ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร [Pg.140] จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າສິກຂາບົດເຫຼົ່ານີ້."

---

‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, ยญฺโญ อิมาย จ ติวิธาย ยญฺญสมฺปทาย โสฬสปริกฺขาราย อิมินา จ นิจฺจทาเนน อนุกุลยญฺเญน อิมินา จ วิหารทาเนน อิเมหิ จ สรณคมเนหิ อิเมหิ จ สิกฺขาปเทหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จา’’ติ?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

---

‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จาติ. ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺโญ ปุริเมหิ ยญฺเญหิ อปฺปฏฺฐตโร จ อปฺปสมารมฺภตโร จ มหปฺผลตโร จ มหานิสํสตโร จ. อิมาย จ, พฺราหฺมณ, ยญฺญสมฺปทาย อญฺญา ยญฺญสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถี’’ติ.

ດູກອນພຣາມ, ພຣະຕະຖາຄົດ ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ເປ... (ພຶງຂะຫຍາຍຄວາມຄືກັນກັບໃນຫົວຂໍ້ ໑໙໐-໒໑໒). ດູກອນພຣາມ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ...ເປ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່. ດູກອນພຣາມ, ຍັນ (ການບູຊາຍັນ) ນີ້ແລ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ...ເປ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ...ເປ... ຕະຕິຍະຊານ...ເປ... ຈະຕຸດຖະຊານແລ້ວຢູ່. ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ. ພິກຂຸນັ້ນນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ...ເປ... ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ และມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ...ເเป... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ. ດູກອນພຣາມ, ຍັນສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ) ອື່ນ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ຫຼືປະນີດກວ່າ ຍັນສຳປະທານີ້ ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

---

กูฏทนฺตอุปาสกตฺตปฏิเวทนา

ການປະກາດຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ

---

๓๕๔. เอวํ วุตฺเต, กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม [Pg.141] ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตํ. เอสาหํ โภ โคตม สตฺต จ อุสภสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรสตานิ สตฺต จ วจฺฉตรีสตานิ สตฺต จ อชสตานิ สตฺต จ อุรพฺภสตานิ มุญฺจามิ, ชีวิตํ เทมิ, หริตานิ เจว ติณานิ ขาทนฺตุ, สีตานิ จ ปานียานิ ปิวนฺตุ, สีโต จ เนสํ วาโต อุปวายตู’’ติ.

໓໕໔. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ "ຄົນມີຈັກຂຸຈັກເຫັນຮູບໄດ້" ສັນໃດ; ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ສັນນັ້ນຄືກັນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນສະຣະນະ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງສະຣະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ຂໍປ່ອຍໂຄອຸສຸພະ ໗໐໐ ໂຕ, ໂຄຖຶກໜຸ່ມ ໗໐໐ ໂຕ, ໂຄແມ່ໜຸ່ມ ໗໐໐ ໂຕ, ແບ້ ໗໐໐ ໂຕ ແລະແກະ ໗໐໐ ໂຕ, ຂໍໃຫ້ຊີວິດແກ່ພວກມັນ, ຂໍໃຫ້ພວກມັນໄດ້ກິນຫຍ້າອັນຂຽວສົດ, ໄດ້ດື່ມນ້ຳອັນເຢັນສະໜິດ ແລະຂໍໃຫ້ລົມເຢັນໄດ້ພັດຜ່ານພວກມັນດ້ວຍເຖີດ.'

---

โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยา

Consummation of the Fruit of Stream-Entry

---

๓๕๕. อถ โข ภควา กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ, ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา, ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, เอวเมว กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมิญฺเญว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

໓໕໕. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງສະແດງອະນຸປຸບພິກະຖາແກ່ກູຕະທັນຕະພຣາມ, ຄື ສະແດງທານກະຖາ ສີລະກະຖາ ສັກຄະກະຖາ; ຊົງປະກາດໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊ້າ ຄວາມເສົ້າໝອງແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ແລະອານິສົງໃນເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ). ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບວ່າ ກູຕະທັນຕະພຣາມມີຈິດຄວນ (ແກ່ການຮັບທັມ), ມີຈິດອ່ອນໂຍນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, ມີຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທຳມະເທສະນາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ (ສາມຸກກັງສິກາທຳມະເທສະນາ), ຄື ທຸກ ສະມຸໄທ ນິໂຣດ ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍເປື້ອນ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ສັນໃດ; ທຳມະຈັກຂຸ (ດວງຕາເຫັນທັມ) ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ກູຕະທັນຕະພຣາມ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງ ສັນນັ້ນວ່າ: 'ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ.'

---

๓๕๖. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

໓໕໖. ຄັ້ງນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຜູ້ມີທຳອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທຳອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທຳອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທຳອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ, ເຖິງຄວາມແກ້ວກ້າ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜື່ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອສະເຫວີຍໃນມື້ອື່ນດ້ວຍເຖີດ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍດຸດສະນີພາບ.

---

๓๕๗. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก ยญฺญวาเฏ ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม; นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

໓໕໗. ລຳດັບນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດຕຽມຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ນະ ມົນທົນພިທີບູຊາຍັນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນເວລາແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: 'ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ; ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ.'

---

๓๕๘. อถ [Pg.142] โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน กูฏทนฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ยญฺญวาโฏ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

໓໕໘. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຄອງສະບົງແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ໄປຍັງມົນທົນພިທີບູຊາຍັນຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ; ຄັ້ນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້.

---

อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข กูฏทนฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข กูฏทนฺตํ พฺราหฺมณํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ອັງຄາດ (ຖວາຍ) ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍສຳເລັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ, ກູຕະທັນຕະພຣາມຈຶ່ງຖືເອົາອາສະນະຕ່ຳບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ອາດຫານ, ແກ້ວກ້າ, ເບີກບານດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປແລ.

---

กูฏทนฺตสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ปญฺจมํ.

ຈົບ ກູຕະທັນຕະສູດ ທີຫ້າ.

---

๖. มหาลิสุตฺตํ

໖. ມະຫາລິສູດ

---

พฺราหฺมณทูตวตฺถุ

ເລື່ອງທູດພຣາມ

---

๓๕๙. เอวํ [Pg.143] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เวสาลิยํ ปฏิวสนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสุํ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

໓໕໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພັກອາໄສຢູ່ໃນເມືອງເວသာລີ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣะບາງຢ່າງ. ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກຍະຕະກູນ ປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງທ່ານພຣະໂຄດົມພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດาຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ". ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບເຫັນປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ.'

---

๓๖๐. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมึสุ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กหํ นุ โข, โภ นาคิต, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ? ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, อาวุโส, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทึสุ – ‘‘ทิสฺวาว มยํ ตํ ภวนฺตํ โคตมํ คมิสฺสามา’’ติ.

໓໖໐. ລຳດັບນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ທ່ານພຣະນາຄິຕະ ເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະນາຄິຕະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານນາຄິຕະ, ເວລານີ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າທ່ານພຣະໂຄດົມພຣະອົງນັ້ນ.' ທ່ານພຣະນາຄິຕະຕອບວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຫຼີກເຣັ້ນຢູ່.' ລຳດັບນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍຄິດວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທ່ານພຣະໂຄດົມແລ້ວ ຈຶ່ງຈັກຫຼີກໄປ.'

---

โอฏฺฐทฺธลิจฺฉวีวตฺถุ

ເລື່ອງໂອດຖັດທະລິດຊະວີ

---

๓๖๑. โอฏฺฐทฺโธปิ [Pg.144] ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน มหาวนํ กูฏาคารสาลา เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, ภนฺเต นาคิต, เอตรหิ โส ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ทสฺสนกามา หิ มยํ ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. ‘‘อกาโล โข, มหาลิ, ภควนฺตํ ทสฺสนาย, ปฏิสลฺลีโน ภควา’’ติ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทิ – ‘‘ทิสฺวาว อหํ ตํ ภควนฺตํ คมิสฺสามิ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

໓໖໑. ຝ່າຍໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ບ່ອນທີ່ທ່ານພຣະນາຄິຕະຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດທ່ານພຣະນາຄິຕະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະນາຄິຕະຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງພຣະອົງນັ້ນ.' ທ່ານພຣະນາຄິຕະຕອບວ່າ: 'ມະຫາລິ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຫຼີກເຣັ້ນຢູ່.' ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍຄິດວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຈຶ່ງຈັກຫຼີກໄປ.'

---

๓๖๒. อถ โข สีโห สมณุทฺเทโส เยนายสฺมา นาคิโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมนฺตํ นาคิตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต กสฺสป, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย; โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย, สาธุ, ภนฺเต กสฺสป, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ.

໓໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະສາມະເນນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະນາຄິຕະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດທ່ານພຣະນາຄິຕະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ສີຫະສາມະເນນ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະກັດສະປະ, ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ພາກັນມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ແລະໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຄືກັນ. ທ່ານພຣະກັດສະປະຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກມະຫາຊົນເຫຼົ່ານີ້ຈະໄດ້ຮັບໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.'

---

‘‘เตน หิ, สีห, ตฺวญฺเญว ภควโต อาโรเจหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส อายสฺมโต นาคิตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอเต, ภนฺเต, สมฺพหุลา โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา อิธูปสงฺกนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ อิธูปสงฺกนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย. สาธุ, ภนฺเต, ลภตํ เอสา ชนตา ภควนฺตํ ทสฺสนายา’’ติ. ‘‘เตน หิ, สีห, วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สีโห สมณุทฺเทโส ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา วิหารปจฺฉายายํ อาสนํ ปญฺญเปสิ.

ທ່ານພຣະນາຄິຕະກ່າວວ່າ: 'ສີຫະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເອງເຖີດ.' ສີຫະສາມະເນນຮັບຄຳທ່ານພຣະນາຄິຕະລ່ວງວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ສີຫະສາມະເນນ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ພາກັນມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ແລະໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຄືກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກມະຫາຊົນເຫຼົ່ານີ້ຈະໄດ້ຮັບໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັສວ່າ: 'ສີຫະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງຈັດຕຽມອາສະນະໄວ້ທີ່ຮົ່ມວິຫານເຖີດ.' ສີຫະສາມະເນນຮັບພຣະບັນຊາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວຈັດຕຽມອາສະນະໄວ້ທີ່ຮົ່ມວິຫານ.

---

๓๖๓. อถ [Pg.145] โข ภควา วิหารา นิกฺขมฺม วิหารปจฺฉายายํ ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข เต โกสลกา จ พฺราหฺมณทูตา มาคธกา จ พฺราหฺมณทูตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. โอฏฺฐทฺโธปิ ลิจฺฉวี มหติยา ลิจฺฉวีปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໓໖໓. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສດັດອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້ໃນຮົ່ມວິຫານ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມທູດຊາວໂກສົນ ແລະ ພຣາມທູດຊາວມະຄົດ ເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຝ່າຍໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ.

---

๓๖๔. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ยทคฺเค อหํ, มหาลิ, ภควนฺตํ อุปนิสฺสาย วิหรามิ, น จิรํ ตีณิ วสฺสานิ, ทิพฺพานิ หิ โข รูปานิ ปสฺสามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณามิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานี’ติ. สนฺตาเนว นุ โข, ภนฺเต, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, อุทาหุ อสนฺตานี’’ติ?

໓໖໔. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນວັນກ່ອນໆ ນັ້ນ ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພຣະອົງເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພຣະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: “ມະຫາລິ ຕັ້ງແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ ບໍ່ດົນ ພຽງສາມພັນສາເທົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ”. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ຫຼືວ່າ ບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?'

---

เอกํสภาวิตสมาธิ

ສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ

---

๓๖๕. ‘‘สนฺตาเนว โข, มหาลิ, สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ. ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ?

໓໖໕. “ມະຫາລິ ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ”. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?”

---

๓๖๖. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน [Pg.146] ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

໓໖໖. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮะພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນແຕ່ຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທิບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

---

๓๖๗. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย … อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

໓໖໗. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນແຕ່ຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

---

๓๖๘. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

໓໖໘. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮะພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນແຕ່ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

---

๓๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิโต สมาธิ [Pg.147] โหติ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน จ โข ทิพฺพานิ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ เอกํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานํ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, โน จ โข ทิพฺพานํ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

໓໖໙. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນແຕ່ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

---

๓๗๐. ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ.

໓໗໐. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນທັງຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ໄດ້ຍິນທັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

---

๓๗๑. ‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุโน ทกฺขิณาย ทิสาย…เป… ปจฺฉิมาย ทิสาย… อุตฺตราย ทิสาย… อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิโต สมาธิ โหติ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. โส อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อุทฺธมโธ ติริยํ ทิพฺพานิ จ รูปานิ ปสฺสติ ปิยรูปานิ [Pg.148] กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, ทิพฺพานิ จ สทฺทานิ สุณาติ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, มหาลิ, โหติ ภิกฺขุโน อุทฺธมโธ ติริยํ อุภยํสภาวิเต สมาธิมฺหิ ทิพฺพานญฺจ รูปานํ ทสฺสนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ, ทิพฺพานญฺจ สทฺทานํ สวนาย ปิยรูปานํ กามูปสํหิตานํ รชนียานํ. อยํ โข มหาลิ, เหตุ, อยํ ปจฺจโย, เยน สนฺตาเนว สุนกฺขตฺโต ลิจฺฉวิปุตฺโต ทิพฺพานิ สทฺทานิ นาสฺโสสิ ปิยรูปานิ กามูปสํหิตานิ รชนียานิ, โน อสนฺตานี’’ติ.

໓໗໑. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນທັງຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ໄດ້ຍິນທັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ. ມະຫາລິ ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ”.

---

๓๗๒. ‘‘เอตาสํ นูน, ภนฺเต, สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ. ‘‘น โข, มหาลิ, เอตาสํ สมาธิภาวนานํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อตฺถิ โข, มหาลิ, อญฺเญว ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ.

໓໗໒. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນບໍ່ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?” “ມະຫາລິ ພິກຂຸທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງຕະຖາຄົດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ດອກ. ມະຫາລິ ແຕ່ມີທຳອື່ນໆ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງຕະຖາຄົດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ”.

---

จตุอริยผลํ

ອະລິຍະຜົນ 4

---

๓๗๓. ‘‘กตเม ปน เต, ภนฺเต, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู ภควติ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

໓໗໓. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່?” “ມະຫາລິ ໃນພຣະສາສນານີ້ ພິກຂຸເພາະລະສັງໂຍດ 3 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສັງໂຍດ 3 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ແລະເພາະຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ເບົາບາງລົງ ຍ່ອມເປັນພຣະສະກທາກາມີ ມາສູ່ໂລກນີ້ອີກພຽງເທື່ອດຽວເທົ່ານັ້ນ ກໍຈະເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี, อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ 5 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນອຸປະປາຕິກະ ຈະປຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທັມມະດາ. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

---

‘‘ปุน [Pg.149] จปรํ, มหาลิ, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยมฺปิ โข, มหาลิ, ธมฺโม อุตฺตริตโร จ ปณีตตโร จ, ยสฺส สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ. อิเม โข เต, มหาลิ, ธมฺมา อุตฺตริตรา จ ปณีตตรา จ, เยสํ สจฺฉิกิริยาเหตุ ภิกฺขู มยิ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตี’’ติ.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ. ມະຫາລິ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືທັມມະທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

---

อริยอฏฺฐงฺคิกมคฺโค

ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ

---

๓๗๔. ‘‘อตฺถิ ปน, ภนฺเต, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, มหาลิ, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ.

໓໗໔. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຫົນທາງມີຢູ່ຫຼື ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ຫຼື ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ມະຫາລິ ຫົນທາງມີຢູ່ ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ.”

---

๓๗๕. ‘‘กตโม ปน, ภนฺเต, มคฺโค กตมา ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยายา’’ติ? ‘‘อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, มหาลิ, มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอเตสํ ธมฺมานํ สจฺฉิกิริยาย.

໓໗໕. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຫົນທາງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ຂໍ້ປະຕິບັດນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ນີ້ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ນັ້ນເອງ ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ ສັມມາສັງກັບປະ ສັມມາວາຈา ສັມມາກັມມັນຕະ ສັມມາອາຊີວະ ສັມມາວາຍາມະ ສັມມາສະຕິ ສັມມາສະມາທິ. ມະຫາລິ ນີ້ແລ ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ.”

---

ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ

ເຣື່ອງບັນພະຊິດສອງຮູບ

---

๓๗๖. ‘‘เอกมิทาหํ, มหาลิ, สมยํ โกสมฺพิยํ วิหรามิ โฆสิตาราเม. อถ โข ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ. อุปสงฺกมิตฺวา มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มํ เอตทโวจุํ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ?

໓໗໖. “ມະຫາລິ ສະໄໝໜຶ່ງ ເຮົາພັກຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ງນັ້ນ ບັນພະຊິດສອງຮູບ ຄື ມຸນທິຍະປະຣิພາຊົກ ແລະ ຊາລິຍະສິດຂອງນັກບວດຜູ້ຖືບາດໄມ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາເຮົາເຖິງທີ່ພັກ. ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບເຮົາ ຜ່ານການສົນທະນາອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະລຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນໄດ້ຖາມເຮົາດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຄືແນວໃດ ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ມີອາຍຸ ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ ຫຼືວ່າ ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?’“

---

๓๗๗. ‘‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘เอวมาวุโส’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา มม ปจฺจสฺโสสุํ. อหํ เอตทโวจํ – อิธาวุโส ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา [Pg.150] ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน โอฏฺฐทฺโธ ลิจฺฉวี ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

໓໗໗. “‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ’. ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນຮັບຄຳເຮົາວ່າ ‘ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ’. ເຮົາໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ “ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ”. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ແລ້ວ. ໂອດຖັດທະລິດຊະວີມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.”

---

มหาลิสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฉฏฺฐํ.

ມະຫາລິສູດ ທີ 6 ຈົບແລ້ວ.

---

๗. ชาลิยสุตฺตํ

໗. ຊາລິຍະສູດ

---

ทฺเวปพฺพชิตวตฺถุ

ເຣື່ອງບັນພະຊິດສອງຮູບ

---

๓๗๘. เอวํ [Pg.151] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน ทฺเว ปพฺพชิตา – มุณฺฑิโย จ ปริพฺพาชโก ชาลิโย จ ทารุปตฺติกนฺเตวาสี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส โคตม, ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อุทาหุ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ?

໓໗໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສັມພີ. ສະໄໝນັ້ນ ບັນພະຊິດສອງຮູບ ຄື ມຸນທິຍະປະຣິພາຊົກ ແລະ ຊາລິຍະສິດຂອງນັກບວດຜູ້ຖືບາດໄມ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ. ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜ່ານການສົນທະນາອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະລຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນແນວໃດ ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ ຫຼືວ່າ ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?”

---

๓๗๙. ‘‘เตน หาวุโส, สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธาวุโส, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ, ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ [Pg.152] อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา…เป….

໓໗໙. “ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັສວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ’. ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ ‘ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ’. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”...’

---

๓๘๐. …เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. โย โข, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, กลฺลํ นุ โข ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ? โย โส, อาวุโส, ภิกฺขุ เอวํ ชานาติ เอวํ ปสฺสติ, น กลฺลํ ตสฺเสตํ วจนาย – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วาติ. อหํ โข ปเนตํ, อาวุโส, เอวํ ชานามิ เอวํ ปสฺสามิ. อถ จ ปนาหํ น วทามิ – ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ทฺเว ปพฺพชิตา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

໓໘໐. ...ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ພິກຂຸນັ້ນຈະກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ບໍ່ຄວນເລີຍທີ່ພິກຂຸນັ້ນຈະກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເຮົາເອງກໍຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ແຕ່ເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ບັນພະຊິດທັງສອງຮູບນັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

---

ชาลิยสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ.

ຈົບຊາລິຍະສູດ ທີເຈັດ.

---

๘. มหาสีหนาทสุตฺตํ

໘. ມະຫາສີຫະນາດສູດ

---

อเจลกสฺสปวตฺถุ

ເລື່ອງອະເຈລະກັດສະປະ

---

๓๘๑. เอวํ [Pg.153] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุญฺญายํ วิหรติ กณฺณกตฺถเล มิคทาเย. อถ โข อเจโล กสฺสโป เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ. เย เต, โภ โคตม, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, กจฺจิ เต โภโต โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน, น จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ.

໓໘໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າອະໄພຍະທານມິກະທາຍວັນ ຊື່ວ່າ ກັນນະກະຖະລະ ໃກ້ເມືອງອຸຣຸນຍາ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະເຈລະກັດສະປະ (ນັກບວດເປືອຍກາຍຊື່ກັດສະປະ) ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສອັນຄວນເປັນທີ່ບັນເທິງໃຈແລະລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອອະເຈລະກັດສະປະຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ". ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ" ນັ້ນ, ຊື່ວ່າກ່າວຕາມຄຳທີ່ທ່ານພຣະໂຄດົມກ່າວແລ້ວຫຼືບໍ່, ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວຕູ່ທ່ານພຣະໂຄດົມດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງຫຼືບໍ່, ທັງສະແດງທຳສົມຄວນແກ່ທຳຫຼືບໍ່, ແລະ ບໍ່ມີຄຳກ່າວໂຕ້ແຍ້ງໃດໆ ທີ່ສະຫະທຳມິກຈະຕິຕຽນໄດ້ຫຼືບໍ່? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາຖະໜາຈະກ່າວຕູ່ທ່ານພຣະໂຄດົມເລີຍ'.

---

๓๘๒. ‘‘เย เต, กสฺสป, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสติ อุปวทตี’ติ, น เม เต วุตฺตวาทิโน, อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ เต อสตา อภูเตน. อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ ลูขาชีวึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ.

໓໘໒. ກັດສະປະ, ພວກທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ' ນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ກ່າວຕາມຄຳທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວ, ແຕ່ພວກເຂົາກ່າວຕູ່ເຮົາດ້ວຍຄຳທີ່ບໍ່ມີຈິງ ບໍ່ເປັນຈິງ. ກັດສະປະ, ເຮົາຍ່ອມເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ກັດສະປະ, ແຕ່ເຮົາກໍເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.

---

๓๘๓. ‘‘อิธาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนํ. อิธ ปนาหํ, กสฺสป, เอกจฺจํ ตปสฺสึ อปฺปทุกฺขวิหารึ ปสฺสามิ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนํ. โยหํ, กสฺสป, อิเมสํ ตปสฺสีนํ เอวํ อาคติญฺจ คติญฺจ จุติญฺจ อุปปตฺติญฺจ ยถาภูตํ ปชานามิ[Pg.154], โสหํ กึ สพฺพํ ตปํ ครหิสฺสามิ, สพฺพํ วา ตปสฺสึ ลูขาชีวึ เอกํเสน อุปกฺโกสิสฺสามิ อุปวทิสฺสามิ?

໓໘໓. ກັດສະປະ, ເຮົາຍ່ອມເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງມີທຸກໜ້ອຍບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ກັດສະປະ, ແຕ່ເຮົາກໍເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງມີທຸກໜ້ອຍບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ກັດສະປະ, ເມື່ອເຮົາຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມມາ ຄວາມໄປ ຄວາມຈຸຕິ ແລະ ຄວາມອຸບັດຂອງຜູ້ບຳເພັນຕະບະເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ເຮົາຈະຕຳໜິຕະບະທັງປວງ ຫຼືຈະກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວໄດ້ແນວໃດ?

---

๓๘๔. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา. เต ภินฺทนฺตา มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ. เตหิปิ เม สทฺธึ เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ สเมติ, เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ น สเมติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยมฺปิ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ. ยํ เต เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ, มยํ ตํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ.

໓໘໔. ກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນບັນດິດ ມີປັນຍາລະອຽດອ່ອນ ເຄີຍໂຕ້ວາທະກັບຜູ້ນ້ອຍຜູ້ໃຫຍ່ມາແລ້ວ ມີຄວາມສາມາດຄືກັບນາຍທະນູຜູ້ຍິງຜ່າເສັ້ນຜົມ. ພວກເຂົາທ່ຽວທຳລາຍທິດຖິ (ຄວາມເຫັນ) ຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນ. ວาທະຂອງເຮົາກັບສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມກົງກັນໃນບາງສະຖານທີ່, ບໍ່ກົງກັນໃນບາງສະຖານທີ່. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ'. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ດີ'.

---

‘‘ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเรปิ ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘น สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘สาธู’ติ. ยํ มยํ เอกจฺจํ วเทม ‘สาธู’ติ, ปเร ตํ เอกจฺจํ วทนฺติ ‘น สาธู’ติ.

ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ດີ'. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ'.

---

สมนุยุญฺชาปนกถา

ກະຖາວ່າດ້ວຍການຊັກຖາມແລະສອບສວນ

---

๓๘๕. ‘‘ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – เยสุ โน, อาวุโส, ฐาเนสุ น สเมติ, ติฏฺฐนฺตุ ตานิ ฐานานิ. เยสุ ฐาเนสุ สเมติ, ตตฺถ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ติ?

໓໘໕. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງໃດທີ່ພວກເຮົາບໍ່ກົງກັນ ຂໍໃຫ້ຍົກເລື່ອງນັ້ນໄວ້ກ່ອນ. ເລື່ອງໃດທີ່ພວກເຮົາກົງກັນ, ໃນເລື່ອງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: "ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?"'

---

๓๘๖. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู [Pg.155] สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

໓໘໖. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ລະໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

---

๓๘๗. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, สมโณ วา โคตโม, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยา’ ติ?

໓໘໗. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ທ່ານຄະນາຈានຄົນອື່ນໆ?'

---

๓๘๘. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. สมโณ โคตโม อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

໓໘໘. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ສະມາທານໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

---

๓๘๙. ‘‘อปรมฺปิ โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ?

໓໘໙. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?'

---

๓๙๐. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา, สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา, อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา, น อลมริยา น อลมริยสงฺขาตา, กณฺหา กณฺหสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ ปหาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

໓໙໐. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ລະໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

---

๓๙๑. ‘‘อปรมฺปิ [Pg.156] โน, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตํ สมนุคาหนฺตํ สมนุภาสนฺตํ สตฺถารา วา สตฺถารํ สงฺเฆน วา สงฺฆํ. ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โก อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, โคตมสาวกสงฺโฆ วา, ปเร วา ปน โภนฺโต คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ?

໓໙໑. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?'

---

๓๙๒. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘เย อิเมสํ ภวตํ ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา, อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา, เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา, อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา. โคตมสาวกสงฺโฆ อิเม ธมฺเม อนวเสสํ สมาทาย วตฺตติ, ยํ วา ปน โภนฺโต ปเร คณาจริยสาวกสงฺฆา’ติ. อิติห, กสฺสป, วิญฺญู สมนุยุญฺชนฺตา สมนุคาหนฺตา สมนุภาสนฺตา อมฺเหว ตตฺถ เยภุยฺเยน ปสํเสยฺยุํ.

໓໙໒. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ສະມາທານໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

---

อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค

ອະລິຍະມັກມີອົງແປດ

---

๓๙๓. ‘‘อตฺถิ, กสฺสป, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ. กตโม จ, กสฺสป, มคฺโค, กตมา จ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ – ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’ติ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, กสฺสป, มคฺโค, อยํ ปฏิปทา, ยถาปฏิปนฺโน สามํเยว ญสฺสติ สามํ ทกฺขติ ‘สมโณว โคตโม กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที’’’ติ.

໓໙໓. “ດູກ່ອນກັດສະປະ ຫົນທາງມີຢູ່ ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ ກໍຫົນທາງນັ້ນເປັນແນວໃດ ແລະຂໍ້ປະຕິບັດນັ້ນເປັນແນວໃດ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້g່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’? ຫົນທາງນັ້ນຄື ອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ນີ້ເອງ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່: ສັມມາທິດຖິ ສັມມາສັງກັບປະ ສັມມາວາຈາ ສັມມາກຳມັນຕະ ສັມມາອາຊີວະ ສັມມາວາຍາມະ ສັມມາສະຕິ ສັມມາສະມາທິ. ດູກ່ອນກັດສະປະ ນີ້ແລຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’.”

---

ตโปปกฺกมกถา

ບົດວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະ

---

๓๙๔. เอวํ [Pg.157] วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทฺทนฺติโก, น ติฏฺฐภทฺทนฺติโก, นาภิหฏํ, น อุทฺทิสฺสกตํ, น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น เอฬกมนฺตรํ, น ทณฺฑมนฺตรํ, น มุสลมนฺตรํ, น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ, น คพฺภินิยา, น ปายมานาย, น ปุริสนฺตรคตาย, น สงฺกิตฺตีสุ, น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ, น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี, น มจฺฉํ, น มํสํ, น สุรํ, น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก…เป… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวีหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ. อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ.

໓໙໔. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກັດສະປະອະເຈລະກະໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາຮ້ອງເຊີນວ່າ ‘ນິມົນມາທາງນີ້ ເຖົ້າແກ່’, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາຮ້ອງເຊີນວ່າ ‘ນິມົນຢຸດກ່ອນ ເຖົ້າແກ່’, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົານຳມາໃຫ້ກ່ອນ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາເຮັດເຈາະຈົງ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົານິມົນ. ຜູ້ນັ້ນບໍ່ຮັບອາຫານຈາກປາກໝໍ້, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກປາກກະບຸງ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມທໍລະນີປະຕູ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມໄມ້ຄ້ອນ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມສາກຕຳເຂົ້າ, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນຂະນະທີ່ຄົນສອງຄົນກຳລັງກິນຢູ່, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງມີຄັນ, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງທີ່ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງທີ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາຍ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ໄດ້ຈາກການຊັກຊວນກັນສະສົມໄວ້, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນບ່ອນທີ່ມີໝາຢືນຄອຍຢູ່, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນບ່ອນທີ່ມີແມງວັນຕອມເປັນກຸ່ມ, ບໍ່ກິນປາ, ບໍ່ກິນຊີ້ນ, ບໍ່ດື່ມສຸລາ, ບໍ່ດື່ມເມໄຣ, ບໍ່ດື່ມນ້ຳຢາທີ່ດອງດ້ວຍແກບ. ຜູ້ນັ້ນຮັບອາຫານໃນເຮືອນຫຼັງດຽວ ແລະກິນອາຫານພຽງຄຳດຽວ, ຮັບອາຫານໃນເຮືອນສອງຫຼັງ ແລະກິນອາຫານສອງຄຳ... ຯລຯ... ຮັບອາຫານໃນເຮືອນເຈັດຫຼັງ ແລະກິນອາຫານເຈັດຄຳ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍຖາດດຽວ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍສອງຖາດ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍເຈັດຖາດ, ກິນອາຫານມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ, ກິນອາຫານສອງມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ... ກິນອາຫານເຈັດມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ. ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

๓๙๕. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สากภกฺโข วา โหติ, สามากภกฺโข วา โหติ, นีวารภกฺโข วา โหติ, ททฺทุลภกฺโข วา โหติ, หฏภกฺโข วา โหติ, กณภกฺโข วา โหติ, อาจามภกฺโข วา โหติ, ปิญฺญากภกฺโข วา โหติ, ติณภกฺโข วา โหติ, โคมยภกฺโข วา โหติ, วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี.

໓໙໕. “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າປ່າເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນກາກໜັງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເທົາເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຮຳເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າຕັງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນກາກງາເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຫຍ້າເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຂີ້ງົວເປັນອາຫານກໍມີ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ.”

---

๓๙๖. ‘‘อิเมปิ โข, อาวุโส โคตม, ตโปปกฺกมา เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ สามญฺญสงฺขาตา จ พฺรหฺมญฺญสงฺขาตา จ. สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ [Pg.158] โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, ผลกเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, ถณฺฑิลเสยฺยมฺปิ กปฺเปติ, เอกปสฺสยิโกปิ โหติ รโชชลฺลธโร, อพฺโภกาสิโกปิ โหติ ยถาสนฺถติโก, เวกฏิโกปิ โหติ วิกฏโภชนานุโยคมนุยุตฺโต, อปานโกปิ โหติ อปานกตฺตมนุยุตฺโต, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’’ติ.

໓໙໖. “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຫໍ່ສົບກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າບັງສະກຸນກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເປືອກໄມ້ກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມໜັງເສືອກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມໜັງເສືອມີກີບກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄາກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປໍກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແຜ່ນໄມ້ກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກຳພົນເຮັດດ້ວຍຜົມຄົນກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກຳພົນເຮັດດ້ວຍຂົນຫາງມ້າກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເຮັດດ້ວຍຂົນປີກນົກເຄົ້າກໍມີ, ເປັນຜູ້ຖອນຜົມແລະໜວດ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຖອນຜົມແລະໜວດກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢືນຢ່າງດຽວ ປະຕິເສດການນັ່ງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢ່ອງຢໍ້ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການນັ່ງຢ່ອງຢໍ້ກໍມີ, ເປັນຜູ້ຮອນນອນເທິງໜາມ ເຮັດການນອນເທິງໜາມກໍມີ, ເຮັດການນອນເທິງແຜ່ນໄມ້ກໍມີ, ເຮັດການນອນເທິງແຜ່ນດິນກໍມີ, ເປັນຜູ້ນອນຕະແຄງຂ້າງດຽວກໍມີ, ເປັນຜູ້ດາດຝຸ່ນລະອອງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢູ່ກາງແຈ້ງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢູ່ນອນໃນບ່ອນທີ່ເຂົາຈັດໃຫ້ກໍມີ, ເປັນຜູ້ກິນມູດຄູດ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການກິນມູດຄູດກໍມີ, ເປັນຜູ້ບໍ່ດື່ມນ້ຳເຢັນ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍ່ດື່ມນ້ຳເຢັນກໍມີ, ເປັນຜູ້ລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳເພື່ອລ້າງບາບກໍມີ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

ตโปปกฺกมนิรตฺถกถา

ບົດວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດ

---

๓๙๗. ‘‘อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

໓໙໗. “ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. ตสฺส จายํ สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อภาวิตา โหติ อสจฺฉิกตา. อถ โข โส อารกาว สามญฺญา อารกาว พฺรหฺมญฺญา[Pg.159]. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

๓๙๘. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ, โภ โคตม, สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’’นฺติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

໓໙໘. “ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກັດສະປະອະເຈລະກະໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ສະມະນະທຳເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ’. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: ‘ດູກ່ອນກັດສະປະ ຄຳວ່າ “ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ” ນີ້ ເປັນຄຳເວົ້າປົກກະຕິໃນໂລກ. ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ” ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະg່າວເລີຍ’.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ อเจลโก โหมิ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດກໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້’.”

---

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ແລະເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ໂດຍປະການອື່ນ ນອກເໜືອໄປຈາກມາດຕະການນີ້ ນອກເໜືອໄປຈາກການປະຕິບັດຕະບະນີ້ ດັ່ງນັ້ນ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກ່າວແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ, สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນຜູ້gິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະກ່າວເລີຍ.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สากภกฺโข วา โหมิ, สามากภกฺโข วา…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปมิ ปวตฺตผลโภชี’ติ.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດກໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ’.”

---

‘‘ยสฺมา [Pg.160] จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ແລະເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ໂດຍປະການອື່ນ ນອກເໜືອໄປຈາກມາດຕະການນີ້ ນອກເໜືອໄປຈາກການປະຕິບັດຕະບະນີ້ ດັ່ງນັ້ນ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກ່າວແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สาณานิ เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา อภวิสฺส พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະກ່າວເລີຍ.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนตํ อภวิสฺส กาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘หนฺทาหํ สาณานิปิ ธาเรมิ, มสาณานิปิ ธาเรมิ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรามี’ติ.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດgໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ’.”

---

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สามญฺญํ วา โหติ พฺรหฺมญฺญํ วา ทุกฺกรํ สุทุกฺกรํ, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุกฺกรํ สามญฺญํ ทุกฺกรํ พฺรหฺมญฺญ’นฺติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ຄວາມເປັນສະມະນະກໍດີ ຄວາມເປັນພຣາມກໍດີ ທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດ (ການທໍລະມານຕົນ) ນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນສະມະນະເຮັດໄດ້ຍາກ ຄວາມເປັນພຣາມເຮັດໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່”.

---

๓๙๙. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชาโน, โภ โคตม, สมโณ, ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’’ติ. ‘‘ปกติ โข เอสา, กสฺสป, โลกสฺมึ ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. อเจลโก เจปิ, กสฺสป, โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส [Pg.161] พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

໓໙໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ອະເຈລະກັດສະປະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ.” “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຄຳວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’ ນີ້ ເປັນຄຳກ່າວປົກກະຕິໃນໂລກ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ເປືອຍກາຍ, ເປັນຜູ້ມີມາຣະຍາດປ່ອຍວາງ (ບໍ່ມີມາຣະຍາດ), ເປັນຜູ້ເລຍມື...ຯລຯ... ປະພຶດສະມາທານການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ແມ່ນແຕ່ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ อเจลโก โหติ, มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน…เป… อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ເປືອຍກາຍ, ເປັນຜູ້ມີມາຣະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື...ຯລຯ... ປະພຶດສະມາທານການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ແມ່ນແຕ່ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ຢູ່’.”

---

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สากภกฺโข เจปิ, กสฺสป, โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານກໍດີ, ເປັນຜູ້ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານກໍດີ...ຯລຯ... ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍຫົວໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍດີ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สากภกฺโข วา โหติ สามากภกฺโข…เป… วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี’ติ.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ ຫຼື ເປັນຜູ້ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ...ຯລຯ... ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍຫົວໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ’.”

---

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

---

‘‘สาณานิ [Pg.162] เจปิ, กสฺสป, ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิมาย จ, กสฺสป, มตฺตาย อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา อภวิสฺส พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, เนตํ อภวิสฺส กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານກໍດີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແກມປໍກໍດີ...ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ (ທັງເວລາແລງ) ກໍດີ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

---

‘‘สกฺกา จ ปเนโส อภวิสฺส ญาตุํ คหปตินา วา คหปติปุตฺเตน วา อนฺตมโส กุมฺภทาสิยาปิ – ‘อยํ สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ…เป… สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรตี’ติ.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ຍ່ອມນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແດ່, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແກມປໍແດ່...ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ (ທັງເວລາແລງ) ຢູ່’.”

---

‘‘ยสฺมา จ โข, กสฺสป, อญฺญตฺเรว อิมาย มตฺตาย อญฺญตฺร อิมินา ตโปปกฺกเมน สมโณ วา โหติ พฺราหฺมโณ วา ทุชฺชาโน สุทุชฺชาโน, ตสฺมา เอตํ กลฺลํ วจนาย – ‘ทุชฺชาโน สมโณ ทุชฺชาโน พฺราหฺมโณ’ติ. ยโต โข, กสฺสป, ภิกฺขุ อเวรํ อพฺยาปชฺชํ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวติ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, กสฺสป, ภิกฺขุ สมโณ อิติปิ พฺราหฺมโณ อิติปี’’ติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່”.

---

สีลสมาธิปญฺญาสมฺปทา

ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ສະມາທິ ແລະ ປັນຍາ

---

๔๐๐. เอวํ วุตฺเต, อเจโล กสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กตมา ปน สา, โภ โคตม, สีลสมฺปทา, กตมา จิตฺตสมฺปทา, กตมา ปญฺญาสมฺปทา’’ติ? ‘‘อิธ, กสฺสป, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๑๙๓ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ) ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน ปริสุทฺธาชีโว สีลสมฺปนฺโน อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต สนฺตุฏฺโฐ.

໔໐໐. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ອະເຈລະກັດສະປະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ (ສະມາທິ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານັ້ນເປັນແນວໃດ?’ ‘ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ, ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳ ແລະ ວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ, ມີອາຊີບອັນບໍລິສຸດ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ, ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນシーທັງຫຼາຍ, ປະກອບດ້ວຍສະຕິ ແລະ ສັມປະຊັນຍະ, ເປັນຜູ້ສັນໂດດ.’”

---

๔๐๑. ‘‘กถญฺจ, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, กสฺสป, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย …เป… (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ)

໔໐໑. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລແນວໃດ? ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ, ມີທ່ອນໄມ້ອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັສຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ, ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ, ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່. ນີ້ກໍເປັນສີລສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ...”

---

‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ[Pg.163]. เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… (ยถา ๒๑๑ อนุจฺเฉเท) โอสธีนํ ปติโมกฺโข อิติ วา อิติ, เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสมฺปทาย.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ, ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ມີລັກສະນະດັ່ງນີ້, ຄື: ການທຳພິທີບູຊາເທວະດา, ການທຳພິທີບົນບານ...ຯລຯ... ການປຸງຢາ ຫຼື ການແກ້ຢາ, ພິກຂຸຍ່ອມເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ມີລັກສະນະດັ່ງນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

---

‘‘ส โข โส, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, กสฺสป, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, กสฺสป, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, กสฺสป, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ. อยํ โข, กสฺสป, สีลสมฺปทา…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ จิตฺตสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, จิตฺตสมฺปทา.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣະທາພິເສກແລ້ວ ຜູ້ມີສັດຕູອັນກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງສັດຕູ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ, ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ ກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງການສຳລວມໃນສີລ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນເປັນອະລິຍະນີ້ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີໂທດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືສີລສັມປະທາ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ນີ້ກໍເປັນຈິດຕະສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ ຢູ່. ນີ້ກໍເປັນຈິດຕະສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືຈິດຕະສັມປະທາ.”

---

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาสมฺปทาย. อยํ โข, กสฺสป, ปญฺญาสมฺปทา.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້ແລ້ວ...ຯລຯ... ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ’... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືປັນຍາສັມປະທາ.”

---

‘‘อิมาย จ, กสฺสป, สีลสมฺปทาย จิตฺตสมฺปทาย ปญฺญาสมฺปทาย อญฺญา สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ปญฺญาสมฺปทา อุตฺตริตรา วา ปณีตตรา วา นตฺถิ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ ແລະ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາອື່ນ ທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າ ຫຼື ປະນີດໄປກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ ແລະ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”

---

สีหนาทกถา

ການບັນລືສີຫະນາດ (ຄຳກ່າວອັນອົງອາດ)

---

๔๐๒. ‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา สีลวาทา. เต อเนกปริยาเยน สีลสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยํ ปรมํ สีลํ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิสีลํ.

໔໐໒. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນສີລ. ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງສີລໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ສີລອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີສີລສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນສີລນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນສີລນັ້ນ, ຄືໃນອະທິສີລ.”

---

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ตโปชิคุจฺฉาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา [Pg.164] ตโปชิคุจฺฉา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิเชคุจฺฉํ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນການປະພຶດຕະບະ (ການກຳຈັດກິເລດ). ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງຕະບະໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຕະບະອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີຕະບະສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນຕະບະນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນຕະບະນັ້ນ, ຄືໃນອະທິເຊຄຸດສະ.”

---

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา ปญฺญาวาทา. เต อเนกปริยาเยน ปญฺญาย วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา ปญฺญา, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิปญฺญํ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນປັນຍາ. ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງປັນຍາໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ປັນຍາອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີປັນຍາສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນປັນຍານັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນປັນຍານັ້ນ, ຄືໃນອະທິປັນຍາ.”

---

‘‘สนฺติ, กสฺสป, เอเก สมณพฺราหฺมณา วิมุตฺติวาทา. เต อเนกปริยาเยน วิมุตฺติยา วณฺณํ ภาสนฺติ. ยาวตา, กสฺสป, อริยา ปรมา วิมุตฺติ, นาหํ ตตฺถ อตฺตโน สมสมํ สมนุปสฺสามิ, กุโต ภิยฺโย! อถ โข อหเมว ตตฺถ ภิยฺโย, ยทิทํ อธิวิมุตฺติ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນວິມຸດຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ). ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງວິມຸດຕິໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ວິມຸດຕິອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີວິມຸດຕິສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນວິມຸດຕິນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນວິມຸດຕິນັ້ນ, ຄືໃນອະທິວິມຸດຕິ.”

---

๔๐๓. ‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทํ โข สมโณ โคตโม นทติ, ตญฺจ โข สุญฺญาคาเร นทติ, โน ปริสาสู’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

໔໐໓. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມບັນລືສີຫະນາດ, ແຕ່ບັນລືສີຫະນາດນັ້ນໃນເຮືອນວ່າງ (ທີ່ສະຫງັດ) ເທົັ້ນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ’. ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ຄວນຖືກຫ້າມວ່າ ‘ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນຖືກບອກວ່າ ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມບັນລືສີຫະນາດແດ່ ແລະ ບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດທັງຫຼາຍແດ່’.”

---

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, โน จ โข วิสารโท นทตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทตี’’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

"ດູກອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ ແລະຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ແຕ່ບໍ່ແມ່ນຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ.' ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການໂຕ້ຕອບວ່າ: 'ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ.' ດູກອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລະຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານຢ່າງແທ້ຈິງ.'"

---

‘‘ฐานํ โข ปเนตํ, กสฺสป, วิชฺชติ, ยํ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ วเทยฺยุํ – ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, โน จ โข นํ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ…เป… ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ; โน จ โข เนสํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ…เป… ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ; โน จ โข ปญฺหสฺส เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ…เป… ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ; โน จ โข โสตพฺพํ มญฺญนฺติ…เป… โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ; โน จ โข สุตฺวา ปสีทนฺติ…เป… สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ[Pg.165]; โน จ โข ปสนฺนาการํ กโรนฺติ…เป… ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ; โน จ โข ตถตฺตาย ปฏิปชฺชนฺติ…เป… ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ; โน จ โข ปฏิปนฺนา อาราเธนฺตี’ติ. เต – ‘มา เหว’นฺติสฺสุ วจนียา. ‘สีหนาทญฺจ สมโณ โคตโม นทติ, ปริสาสุ จ นทติ, วิสารโท จ นทติ, ปญฺหญฺจ นํ ปุจฺฉนฺติ, ปญฺหญฺจ เนสํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ, ปญฺหสฺส จ เวยฺยากรเณน จิตฺตํ อาราเธติ, โสตพฺพญฺจสฺส มญฺญนฺติ, สุตฺวา จสฺส ปสีทนฺติ, ปสนฺนาการญฺจ กโรนฺติ, ตถตฺตาย จ ปฏิปชฺชนฺติ, ปฏิปนฺนา จ อาราเธนฺตี’ติ เอวมสฺสุ, กสฺสป, วจนียา.

"ດູກອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ຊົງບັນລືດ້ວຍความແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ, ແຕ່ບໍ່ມີໃຜຖາມບັນຫາພຣະອົງ... ພວກເຂົາຖາມບັນຫາພຣະອົງ, ແຕ່ພຣະອົງເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວບໍ່ຊົງແກ້ບັນຫາ... ພຣະອົງຊົງແກ້ບັນຫາ, ແຕ່ບໍ່ຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນ... ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫາ, ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ເຫັນວ່າຄຳສອນນັ້ນຄວນຟັງ... ພວກເຂົາເຫັນວ່າຄວນຟັງ, ແຕ່ຟັງແລ້ວບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ... ຟັງແລ້ວeຫຼື້ອມໃສ, ແຕ່ບໍ່ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ... ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ... ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ, ແຕ່ຜູ້ປະຕິບັດແລ້ວບໍ່ເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທ.' ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການໂຕ້ຕອບວ່າ: 'ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ.' ດູກອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ, ພວກເຂົາຖາມບັນຫາພຣະອົງ, ພຣະອົງເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວຊົງແກ້ບັນຫາ, ຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫາ, ພວກເຂົາເຫັນວ່າຄຳສອນນັ້ນຄວນຟັງ, ຟັງແລ້ວເຫຼື້ອມໃສ, ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ, ແລະຜູ້ປະຕິບັດແລ້ວກໍເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທຢ່າງແທ້ຈິງ.'"

---

ติตฺถิยปริวาสกถา

"ເລື່ອງການຢູ່ປະຣິວາດຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ"

---

๔๐๔. ‘‘เอกมิทาหํ, กสฺสป, สมยํ ราชคเห วิหรามิ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. ตตฺร มํ อญฺญตโร ตปพฺรหฺมจารี นิคฺโรโธ นาม อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺสาหํ อธิเชคุจฺเฉ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากาสึ. พฺยากเต จ ปน เม อตฺตมโน อโหสิ ปรํ วิย มตฺตายา’’ติ. ‘‘โก หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา น อตฺตมโน อสฺส ปรํ วิย มตฺตาย? อหมฺปิ หิ, ภนฺเต, ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา อตฺตมโน ปรํ วิย มตฺตาย. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

໔໐໔. "ດູກອນກັດສະປະ, ສະໄໝໜຶ່ງ ເຮົາອາໄສຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ທີ່ນັ້ນ ມີປະຣິພາຊົກຜູ້ປະພຶດຕະປະພຣົມມະຈັນຄົນໜຶ່ງຊື່ ນິໂຄຣທະ ໄດ້ຖາມບັນຫາກັບເຮົາກ່ຽວກັບອະທິເຊຄຸດສະ (ການກຽດຊັງບາບຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍຄວາມພຽນ). ເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວ ເຮົາກໍໄດ້ແກ້ບັນຫາກ່ຽວກັບອະທິເຊຄຸດສະນັ້ນແກ່ລາວ. ເມື່ອເຮົາແກ້ບັນຫາແລ້ວ ລາວກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃຜເລົ່າເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະບໍ່ຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ? ຂ້າພຣະອົງເອງ ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ. ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຈັກຂຸປະສາດດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ' ສັນໃດ; ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປະກາດພຣະທັມໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງນີ້ຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະທັມ ແລະພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍຂ້າພຣະອົງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖີດ."

---

๔๐๕. ‘‘โย โข, กสฺสป, อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขติ อุปสมฺปทํ, โส จตฺตาโร มาเส ปริวสติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อปิ จ เมตฺถ ปุคฺคลเวมตฺตตา วิทิตา’’ติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยปุพฺพา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขนฺติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขนฺติ อุปสมฺปทํ, จตฺตาโร มาเส ปริวสนฺติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสิสฺสามิ, จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺตุ, อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายา’’ติ.

໔໐໕. "ດູກອນກັດສະປະ, ຜູ້ໃດເຄີຍເປັນອັນຍະເດຍຣະຖີມາກ່ອນ ຫາກປາດຖະໜາການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຜູ້ນັ້ນຈະຕ້ອງຢູ່ປະຣິວາດເປັນເວລາສີ່ເດືອນ. ເມື່ອລ່ວງສີ່ເດືອນໄປແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີພໍໃຈ ຈຶ່ງຈະໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸ. ແຕ່ທັງນີ້ ເຮົາກໍຮູ້ເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງບຸກຄົນໃນເລື່ອງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຫາກຜູ້ເຄີຍເປັນອັນຍະເດຍຣະຖີມາກ່ອນ ປາດຖະໜາການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຕ້ອງຢູ່ປະຣິວາດສີ່ເດືອນ ແລະເມື່ອລ່ວງສີ່ເດືອນໄປແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີ ຈຶ່ງໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸ; ຂ້າພຣະອົງຂໍຢູ່ປະຣິວາດເປັນເວລາສີ່ປີ. ເມື່ອລ່ວງສີ່ປີໄປແລ້ວ ຂໍພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີ ຈົ່ງໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດແກ່ຂ້າພຣະອົງເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸເຖີດ."

---

อลตฺถ [Pg.166] โข อเจโล กสฺสโป ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา กสฺสโป เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา กสฺสโป อรหตํ อโหสีติ.

"ກັດສະປະອະເຈລົກໄດ້ຮັບການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ເມື່ອອຸປະສົມບົດໄດ້ບໍ່ດົນ ພຣະກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽו ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຈິດສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການ ນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.' ພຣະກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ."

---

มหาสีหนาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ อฏฺฐมํ.

"ມະຫາສີຫະນາດສູດ ທີແປດ ຈົບແລ້ວ."

---

๙. โปฏฺฐปาทสุตฺตํ

໙. "ໂປດຖະປາດສູດ"

---

โปฏฺฐปาทปริพฺพาชกวตฺถุ

"ເລື່ອງໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ"

---

๔๐๖. เอวํ [Pg.167] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก สมยปฺปวาทเก ตินฺทุกาจีเร เอกสาลเก มลฺลิกาย อาราเม ปฏิวสติ มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ ตึสมตฺเตหิ ปริพฺพาชกสเตหิ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

໔໐໖. "ข້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິຍະທິກະເສດຖີ ໃກ້กຸງສາວັດຖີ. ສະໄໝນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກອາໄສຢູ່ທີ່ສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິ ກັບບໍລິວານປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ປະມານສາມຮ້ອຍຄົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງກຸງສາວັດຖີ."

---

๔๐๗. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม, เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา เยน สมยปฺปวาทโก ตินฺทุกาจีโร เอกสาลโก มลฺลิกาย อาราโม เตนุปสงฺกมิ.

໔໐໗. "ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: 'ຍັງເຊົ້າໂພດທີ່ຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນກຸງສາວັດຖີ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ ທີ່ສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິນັ້ນເຖີດ.' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງເສດັດໄປຍັງສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິນັ້ນ."

---

๔๐๘. เตน โข ปน สมเยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก มหติยา ปริพฺพาชกปริสาย สทฺธึ นิสินฺโน โหติ อุนฺนาทินิยา อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทาย อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติยา. เสยฺยถิทํ – ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ มาลากถํ คนฺธกถํ ญาติกถํ ยานกถํ คามกถํ นิคมกถํ นครกถํ ชนปทกถํ อิตฺถิกถํ สูรกถํ วิสิขากถํ กุมฺภฏฺฐานกถํ ปุพฺพเปตกถํ นานตฺตกถํ โลกกฺขายิกํ สมุทฺทกฺขายิกํ อิติภวาภวกถํ อิติ วา.

໔໐໘. "ສະໄໝນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກນັ່ງຢູ່ກັບບໍລິວານປະຣິພາຊົກກຸ່ມໃຫຍ່ ເຊິ່ງກຳລັງສົ່ງສຽງດັງອຶກກະທຶກ ກ່າວຕິຣັດສານະກະຖາຕ່າງໆ ເປັນອະເນກປະການ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ເລື່ອງພຣະຣາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເລື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າຜ່ອນ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງຂອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງຫຼວງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດຕະເລັດຕ່າງໆ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ແລະເລື່ອງຄວາມຈະເລີນແລະຄວາມເສື່ອມ."

---

๔๐๙. อทฺทสา โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ; ทิสฺวาน สกํ ปริสํ สณฺฐเปสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต โหนฺตุ, มา โภนฺโต สทฺทมกตฺถ. อยํ สมโณ โคตโม อาคจฺฉติ. อปฺปสทฺทกาโม โข โส อายสฺมา อปฺปสทฺทสฺส วณฺณวาที. อปฺเปว นาม อปฺปสทฺทํ ปริสํ วิทิตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺยา’’ติ. เอวํ วุตฺเต เต ปริพฺพาชกา ตุณฺหี อเหสุํ.

໔໐໙. "ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດມາແຕ່ໄກ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຕືອນບໍລິວານຂອງຕົນໃຫ້ສະຫງົບວ່າ: 'ພວກທ່ານຈົ່ງເບົາສຽງລົງ, ຢ່າສົ່ງສຽງດັງເລີຍ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມກຳລັງເສດັດມາ. ພຣະຄຸນເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນຊົງໂປດຄວາມສະຫງົບ ແລະຊົງສັນເສີນຄວາມສະຫງົບ. ບາງທີເມື່ອພຣະອົງຊົງຊາບວ່າບໍລິສັດນີ້ສະຫງົບແລ້ວ ຈະຊົງພຣະດຳຣິຄວນເສດັດເຂົ້າມາຫາ.' ເມື່ອໂປດຖະປາດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນມິດງຽບ."

---

๔๑๐. อถ [Pg.168] โข ภควา เยน โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตุ โข, ภนฺเต, ภควา. สฺวาคตํ, ภนฺเต, ภควโต. จิรสฺสํ โข, ภนฺเต, ภควา อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีทตุ, ภนฺเต, ภควา, อิทํ อาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ.

໔໑໐. "ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດເຂົ້າໄປຫາໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂໍເສດັດມາເຖີດ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ການເສດັດມາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນການສະເດັດມາທີ່ດີຍິ່ງ. ດົນນານແລ້ວທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຊົງຫາໂອກາດເສດັດມາທີ່ນີ້. นິມົນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເຖີດ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອາສະນະນີ້ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້ແລ້ວ.'"

---

นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. โปฏฺฐปาโทปิ โข ปริพฺพาชโก อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กาย นุตฺถ, โปฏฺฐปาท, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

"ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ສ່ວນໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກກໍຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມວ່າ: 'ດູກອນໂປດຖະປາດ, ພວກທ່ານນັ່ງປະຊຸມສົນທະນາກັນດ້ວຍເລື່ອງຫຍັງໃນຕອນນີ້, ແລະເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກທ່ານເວົ້າຄ້າງໄວ້ກ່ອນທີ່ເຮົາຈະມາ?'"

---

อภิสญฺญานิโรธกถา

"ເລື່ອງການດັບແຫ່ງສັນຍາ"

---

๔๑๑. เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ติฏฺฐเตสา, ภนฺเต, กถา, ยาย มยํ เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา. เนสา, ภนฺเต, กถา ภควโต ทุลฺลภา ภวิสฺสติ ปจฺฉาปิ สวนาย. ปุริมานิ, ภนฺเต, ทิวสานิ ปุริมตรานิ, นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ โกตูหลสาลาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อภิสญฺญานิโรเธ กถา อุทปาทิ – ‘กถํ นุ โข, โภ, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’ติ? ตตฺเรกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปฺปชฺชนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย นิรุชฺฌนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

໔໑໑. "ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເລື່ອງທີ່ພວກຂ້າພຣະອົງນັ່ງສົນທະນາກັນຄ້າງຢູ່ນັ້ນ ງົດໄວ້ກ່ອນເຖີດ. ເລື່ອງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງຮັບຟັງໃນພາຍຫຼັງກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຍາກ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນວັນກ່ອນໆ ເມື່ອພວກສະມະນະพຣາມຜູ້ມີລັດທິດຕ່າງໆ ໄດ້ມາປະຊຸມພ້ອມພຽງກັນໃນສາລາທີ່ພົບປະສົນທະນາ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາກັນກ່ຽວກັບເລື່ອງການດັບແຫ່ງສັນຍາວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ການດັບແຫ່ງສັນຍານັ້ນມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?' ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ບາງພວກກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ສັນຍາຂອງບຸກຄົນເກີດຂຶ້ນແລະດັບໄປເອງໂດຍປາສະຈາກເຫດປາສະຈາກປັດໄຈ. ໃນສະໄໝໃດສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດສັນຍາດັບໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ.'"

---

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สญฺญา หิ, โภ, ปุริสสฺส อตฺตา. สา จ โข อุเปติปิ อเปติปิ. ยสฺมึ สมเย อุเปติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อเปติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າສັນຍານັ້ນຄືອັດຕາຂອງບຸກຄົນ. ອັດຕານັ້ນຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາແລະຫຼີກໄປ. ໃນສະໄໝໃດອັດຕາເຂົ້າໄປຫາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດອັດຕາຫຼີກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

---

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, สมณพฺราหฺมณา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. เต อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย [Pg.169] โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າມີສະມະນະພຣາມຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ພວກເພິ່ນຍ່ອມດຶງສັນຍາຂອງບຸກຄົນນີ້ເຂົ້າມາ ແລະຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ. ໃນສະໄໝໃດພວກເພິ່ນດຶງສັນຍາເຂົ້າມາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດພວກເພິ່ນຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

---

‘‘ตมญฺโญ เอวมาห – ‘น โข ปน เมตํ, โภ, เอวํ ภวิสฺสติ. สนฺติ หิ, โภ, เทวตา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตา อิมสฺส ปุริสสฺส สญฺญํ อุปกฑฺฒนฺติปิ อปกฑฺฒนฺติปิ. ยสฺมึ สมเย อุปกฑฺฒนฺติ, สญฺญี ตสฺมึ สมเย โหติ. ยสฺมึ สมเย อปกฑฺฒนฺติ, อสญฺญี ตสฺมึ สมเย โหตี’ติ. อิตฺเถเก อภิสญฺญานิโรธํ ปญฺญเปนฺติ.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າມີເທວະດາຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມດຶງສັນຍາຂອງບຸກຄົນນີ້ເຂົ້າມາ ແລະຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ. ໃນສະໄໝໃດເທວະດາດຶງສັນຍາເຂົ້າມາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດເທວະດາຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

---

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว อารพฺภ สติ อุทปาทิ – ‘อโห นูน ภควา, อโห นูน สุคโต, โย อิเมสํ ธมฺมานํ สุกุสโล’ติ. ภควา, ภนฺเต, กุสโล, ภควา ปกตญฺญู อภิสญฺญานิโรธสฺส. กถํ นุ โข, ภนฺเต, อภิสญฺญานิโรโธ โหตี’’ติ?

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້ານ້ອຍ (ໄດ້ຟັງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ) ກໍເກີດຄວາມລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເທົ່ານັ້ນວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ໂອ້ໜໍ ພຣະສຸຄົດ ຜູ້ຊົງສະຫຼາດຢ່າງຍິ່ງໃນທັມມະເຫຼົ່ານີ້!’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະຫຼາດ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮູ້ແຈ້ງສະພາວະແຫ່ງຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນຍິ່ງ (ອະພິສັນຍານິໂຣດ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນຍິ່ງນັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍປະການໃດໜໍ?”

---

สเหตุกสญฺญุปฺปาทนิโรธกถา

ບົດວ່າດ້ວຍການເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນມີເຫດ

---

๔๑๒. ‘‘ตตฺร, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘อเหตู อปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปี’ติ, อาทิโตว เตสํ อปรทฺธํ. ตํ กิสฺส เหตุ? สเหตู หิ, โปฏฺฐปาท, สปฺปจฺจยา ปุริสสฺส สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติปิ นิรุชฺฌนฺติปิ. สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ’’.

໔໑໒. “ໂປດຖະປາດະ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ພວກໃດທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສັນຍາຂອງບຸຣຸດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່ ໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ’, ຄຳກ່າວຂອງພວກເຂົານັ້ນຜິດພາດຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ໂປດຖະປາດະ, ເພາະວ່າ ສັນຍາຂອງບຸຣຸດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່ ໂດຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ. ເພາະການສຶກສາ (ສິກຂາ) ສັນຍາບາງຢ່າງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະການສຶກສາ ສັນຍາບາງຢ່າງຍ່ອມດັບໄປ.”

---

๔๑๓. ‘‘กา จ สิกฺขา’’ติ? ภควา อโวจ – ‘‘อิธ, โปฏฺฐปาท, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจนีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ, วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา กามสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิเวกชปีติสุขสุขุม-สจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยํ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

໔໑໓. “‘ການສຶກສາ (ສິກຂາ) ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຖາມ (ແລະຊົງສະແດງເອງ) ວ່າ: ‘ໂປດຖະປາດະ, ພຣະຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ... (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ພິສະດານ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ... ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຕົນລະໄດ້ແລ້ວ ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີປາໂມດ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ກາມສັນຍາທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน [Pg.170] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิเวกชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະວິຕົກວິຈານສະຫງົບລົງ ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງໃຈພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา สมาธิชปีติสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມກາຍ ທີ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍສັນລະເສີນວ່າ ‘ຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ’ ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อุเปกฺขาสุขสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อทุกฺขมสุขสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະລະສຸກແລະທຸກໄດ້ ແລະເພາະໂໂສມະນັດໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา รูปสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະการໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ຢູ່. ຮູບສັນຍາທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດandແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน [Pg.171] จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา อากาสานญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส ยา ปุริมา วิญฺญาณญฺจายตนสุขุมสจฺจสญฺญา, สา นิรุชฺฌติ. อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญา ตสฺมึ สมเย โหติ, อากิญฺจญฺญายตนสุขุมสจฺจสญฺญีเยว ตสฺมึ สมเย โหติ. เอวมฺปิ สิกฺขา เอกา สญฺญา อุปฺปชฺชติ, สิกฺขา เอกา สญฺญา นิรุชฺฌติ. อยมฺปิ สิกฺขา’’ติ ภควา อโวจ.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ’ ຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

---

๔๑๔. ‘‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ. ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ, อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ น จ อภิสงฺขเรยฺย’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จ อภิสงฺขโรติ. ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหติ.

໔໑໔. “ໂປດຖະປາດະ, ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝທີ່ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ມີສັນຍາສະເພາະຕົນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງສັນຍາໂດຍລຳດັບ ຈາກຊານນີ້ໄປສູ່ຊານນັ້ນ ຈາກຊານນັ້ນໄປສູ່ຊານໂນ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຍອດແຫ່ງສັນຍາແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງຢູ່ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ເລວ, ເມື່ອເຮົາບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ປະເສີດ. ຖ້າຫາກເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະຈັດແຈງ ສັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາກໍຈະດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍຈະເກີດຂຶ້ນ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາບໍ່ຄວນຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຄວນຈັດແຈງເລີຍ’. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຈັດແຈງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ບໍ່ຈັດແຈງຢູ່ ສັນຍາເຫຼົ່ານັ້ນກໍດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸຄວາມດັບ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ຄວາມບັນລຸອະນຸປຸບພາພิສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, อปิ นุ เต อิโต ปุพฺเพ เอวรูปา อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ สุตปุพฺพา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภควโต ภาสิตํ อาชานามิ – ‘ยโต โข, โปฏฺฐปาท, ภิกฺขุ อิธ สกสญฺญี โหติ, โส ตโต อมุตฺร ตโต อมุตฺร อนุปุพฺเพน สญฺญคฺคํ ผุสติ, ตสฺส สญฺญคฺเค ฐิตสฺส เอวํ โหติ – ‘‘เจตยมานสฺส เม ปาปิโย, อเจตยมานสฺส เม เสยฺโย. อหญฺเจว โข ปน เจเตยฺยํ [Pg.172] อภิสงฺขเรยฺยํ, อิมา จ เม สญฺญา นิรุชฺเฌยฺยุํ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา อุปฺปชฺเชยฺยุํ; ยํนูนาหํ น เจว เจเตยฺยํ, น จ อภิสงฺขเรยฺย’’นฺติ. โส น เจว เจเตติ, น จาภิสงฺขโรติ, ตสฺส อเจตยโต อนภิสงฺขโรโต ตา เจว สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺญา จ โอฬาริกา สญฺญา น อุปฺปชฺชนฺติ. โส นิโรธํ ผุสติ. เอวํ โข, โปฏฺฐปาท, อนุปุพฺพาภิสญฺญานิโรธ-สมฺปชาน-สมาปตฺติ โหตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, โปฏฺฐปาทา’’ติ.

“ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ແຕ່ກ່ອນນີ້ ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງເລື່ອງອະນຸປຸບພາພິສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ທີ່ມີສະພາວະຢ່າງນີ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມເຂົ້າໃຈພຣະດຳຣັດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝທີ່ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ມີສັນຍາສະເພາະຕົນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງສັນຍາໂດຍລຳດັບ ຈາກຊານນີ້ໄປສູ່ຊານນັ້ນ ຈາກຊານນັ້ນໄປສູ່ຊານໂນ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຍອດແຫ່ງສັນຍາແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ “ເມື່ອເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງຢູ່ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ເລວ, ເມື່ອເຮົາບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ປະເສີດ. ຖ້າຫາກເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະຈັດແຈງ ສັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາກໍຈະດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍຈະເກີດຂຶ້ນ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາບໍ່ຄວນຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຄວນຈັດແຈງເລີຍ”. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຈັດແຈງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ບໍ່ຈັດແຈງຢູ່ ສັນຍາເຫຼົ່ານັ້ນກໍດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸຄວາມດັບ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ຄວາມບັນລຸອະນຸປຸບພາພິສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ຍ່ອມມີໄດ້.’” “ຢ່າງນັ້ນແລ, ໂປດຖະປາດະ.”

---

๔๑๕. ‘‘เอกญฺเญว นุ โข, ภนฺเต, ภควา สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, อุทาหุ ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘เอกมฺปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปติ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปตี’’ติ? ‘‘ยถา ยถา โข, โปฏฺฐปาท, นิโรธํ ผุสติ, ตถา ตถาหํ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ. เอวํ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, เอกมฺปิ สญฺญคฺคํ ปญฺญเปมิ, ปุถูปิ สญฺญคฺเค ปญฺญเปมี’’ติ.

໔໑໕. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼືຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ເຮົາບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວກໍມີ, ບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງກໍມີ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວແນວໃດ ແລະຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງແນວໃດ?” “ໂປດຖະປາດະ, ພິກຂຸບັນລຸຄວາມດັບດ້ວຍປະການໃດໆ ເຮົາກໍບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ເຮົາຈຶ່ງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວກໍມີ, ບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງກໍມີ.”

---

๔๑๖. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, อุทาหุ ญาณํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา สญฺญา, อุทาหุ สญฺญา จ ญาณญฺจ อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘สญฺญา โข, โปฏฺฐปาท, ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อิทปฺปจฺจยา กิร เม ญาณํ อุทปาที’ติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ – ยถา สญฺญา ปฐมํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา ญาณํ, สญฺญุปฺปาทา จ ปน ญาณุปฺปาโท โหตี’’ติ.

໔໑໖. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຫຼືວ່າ ຍານເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ສັນຍາເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຫຼືວ່າ ທັງສັນຍາແລະຍານເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນ ບໍ່ກ່ອນບໍ່ຫຼັງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນແທ້, ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ, ແລະເພາະສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເພາະປັດໄຈນີ້ເອງ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ’. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນ, ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ, ແລະເພາະສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ.”

---

สญฺญาอตฺตกถา

ບົດວ່າດ້ວຍສັນຍາແລະອັດຕາ

---

๔๑๗. ‘‘สญฺญา นุ โข, ภนฺเต, ปุริสสฺส อตฺตา, อุทาหุ อญฺญา สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’’ติ? ‘‘กํ ปน ตฺวํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตานํ ปจฺเจสี’’ติ? ‘‘โอฬาริกํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ รูปึ จาตุมหาภูติกํ กพฬีการาหารภกฺข’’นฺติ. ‘‘โอฬาริโก จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข. เอวํ สนฺตํ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท[Pg.173], ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตา รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินา โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

໔໑໗. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ ຫຼືວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ກໍເຈົ້າເຊື່ອວ່າອັດຕາເປັນແນວໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຊື່ອວ່າອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າ.” “ໂປດຖະປາດະ, ຖ້າອັດຕາຂອງເຈົ້າເປັນອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າແທ້. ໂປດຖະປາດະ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນັ້ນ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາກໍຈະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ໂປດຖະປາດະ, ກໍອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້ານີ້ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ສັນຍາອື່ນໆ ຂອງບຸຣຸດນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ.”

---

๔๑๘. ‘‘มโนมยํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริย’’นฺติ. ‘‘มโนมโย จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, มโนมโย อตฺตา สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

໔໑໘. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມເຊື່ອວ່າ ອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ໂປດຖະປາດະ ຖ້າອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ ຈະມີແກ່ທ່ານ, ເຖິງແມ່ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ໂປດຖະປາດະ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ ທ່ານພຶງຊາບໂດຍປະຍາຍນີ້ວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງນັ້ນ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່, ແຕ່ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມດັບໄປ ແກ່ບຸຣຸດນີ້. ໂປດຖະປາດະ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ທ່ານພຶງຊາບວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ.

---

๔๑๙. ‘‘อรูปึ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺตานํ ปจฺเจมิ สญฺญามย’’นฺติ. ‘‘อรูปี จ หิ เต, โปฏฺฐปาท, อตฺตา อภวิสฺส สญฺญามโย, เอวํ สนฺตมฺปิ โข เต, โปฏฺฐปาท, อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ตทมินาเปตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา. ติฏฺฐเตว สายํ, โปฏฺฐปาท, อรูปี อตฺตา สญฺญามโย, อถ อิมสฺส ปุริสสฺส อญฺญา จ สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, อญฺญา จ สญฺญา นิรุชฺฌนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา อญฺญาว สญฺญา ภวิสฺสติ อญฺโญ อตฺตา’’ติ.

໔໑໙. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມເຊື່ອວ່າ ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ. ໂປດຖະປາດະ ຖ້າອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ ຈະມີແກ່ທ່ານ, ເຖິງແມ່ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ໂປດຖະປາດະ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ ທ່ານພຶງຊາບໂດຍປະຍາຍນີ້ວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍານັ້ນ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່, ແຕ່ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມດັບໄປ ແກ່ບຸຣຸດນີ້. ໂປດຖະປາດະ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ທ່ານພຶງຊາບວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ.

---

๔๒๐. ‘‘สกฺกา ปเนตํ, ภนฺเต, มยา ญาตุํ – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’ติ? ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, ตยา อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตาติ วา’’’ติ.

໔໒໐. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຈະສາມາດຮູ້ຂໍ້ຄວາມນີ້ໄດ້ບໍ່ວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ທ່ານຜູ້ມີຄວາມເຫັນເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພໍໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມຊອບໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນທາງອື່ນ ມີສຳນັກອາຈານອື່ນ ຈະຮູ້ໄດ້ຍາກວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'.

---

‘‘สเจ [Pg.174] ตํ, ภนฺเต, มยา ทุชฺชานํ อญฺญทิฏฺฐิเกน อญฺญขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺราโยเคน อญฺญตฺราจริยเกน – ‘สญฺญา ปุริสสฺส อตฺตา’ติ วา, ‘อญฺญาว สญฺญา อญฺโญ อตฺตา’ติ วา; ‘กึ ปน, ภนฺเต, สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ? อพฺยากตํ โข เอตํ, โปฏฺฐปาท, มยา – ‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າຂໍ້ຄວາມນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຂ້າພຣະອົງຜູ້ມີຄວາມເຫັນເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພໍໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມຊອບໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນທາງອື່ນ ມີສຳນັກອາຈານອື່ນ ຈະຮູ້ໄດ້ຍາກວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'; ຂ້າແຕ່ພຣးອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

---

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

---

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ‘อนฺตวา โลโก…เป… ‘อนนฺตวา โลโก … ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อพฺยากตํ – ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກມີທີ່ສຸດ... ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ... ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

---

‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา อพฺยากต’’นฺติ? ‘‘น เหตํ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ น ธมฺมสํหิตํ นาทิพฺรหฺมจริยกํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา เอตํ มยา อพฺยากต’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫດໃດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະຂໍ້ນັ້ນບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ບໍ່ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ.

---

‘‘กึ ปน, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากตํ. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา พฺยากต’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍສິ່ງໃດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພະຍາກອນໄວ້? ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ'.

---

‘‘กสฺมา ปเนตํ, ภนฺเต, ภควตา พฺยากต’’นฺติ? ‘‘เอตญฺหิ, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตํ, เอตํ ธมฺมสํหิตํ, เอตํ อาทิพฺรหฺมจริยกํ, เอตํ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ; ตสฺมา เอตํ มยา พฺยากต’’นฺติ. ‘‘เอวเมตํ, ภควา, เอวเมตํ, สุคต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ. อถ โข ภควา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫດໃດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະຂໍ້ນັ້ນປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ປະກອບດ້ວຍທັມ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ. ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຍ່ອມຊົງຊາບການອັນຄວນ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວສະເດັດຫຼີກໄປ.

---

๔๒๑. อถ [Pg.175] โข เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต โปฏฺฐปาทํ ปริพฺพาชกํ สมนฺตโต วาจา สนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ, สุคตา’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘อนนฺตวา โลโก’ติ วา, ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ วา, ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ วา, ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา, ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา’’ติ.

໔໒໑. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນຮຸມທິ້ມແທງໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກດ້ວຍຫອກຄືວາຈາໂດຍຮອບວ່າ "ທ່ານໂປດຖະປາດະນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວຄຳໃດໆ ກໍຍ່ອມອະນຸໂມທນານຳຄຳນັ້ນໆ ຂອງພຣະອົງວ່າ 'ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ'. ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ເລີຍວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ຫຼື 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼື 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ'."

---

เอวํ วุตฺเต โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘สสฺสโต โลโก’ติ วา, ‘อสสฺสโต โลโก’ติ วา…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ?

ເມື່ອພວກປະຣິພພາຊົກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ກ່າວກັບພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ເຖິງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ "ໂລກທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ທ່ຽງ"... ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ" ຄືກັນ. ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມะຕາ. ເມື່ອພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຈະບໍ່ອະນຸໂມທນາພຣະພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ໄດ້ແນວໃດ?'

---

จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตโปฏฺฐปาทวตฺถุ

ເລື່ອງຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ແລະໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກ

---

๔๒๒. อถ โข ทฺวีหตีหสฺส อจฺจเยน จิตฺโต จ หตฺถิสาริปุตฺโต โปฏฺฐปาโท จ ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. โปฏฺฐปาโท ปน ปริพฺพาชโก ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตทา มํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต สมนฺตโต วาจาสนฺนิโตทเกน สญฺฌพฺภริมกํสุ – ‘เอวเมว ปนายํ ภวํ โปฏฺฐปาโท ยญฺญเทว สมโณ [Pg.176] โคตโม ภาสติ, ตํ ตเทวสฺส อพฺภนุโมทติ – ‘เอวเมตํ ภควา เอวเมตํ สุคตา’’ติ. น โข ปน มยํ กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาม – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘อนนฺตวา โลโก’’ติ วา, ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ วา, ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา, ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา’ติ. เอวํ วุตฺตาหํ, ภนฺเต, เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจํ – ‘อหมฺปิ โข, โภ, น กิญฺจิ สมณสฺส โคตมสฺส เอกํสิกํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ วา, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ วา…เป… ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ วา; อปิ จ สมโณ โคตโม ภูตํ ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปติ ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ. ภูตํ โข ปน ตจฺฉํ ตถํ ปฏิปทํ ปญฺญเปนฺตสฺส ธมฺมฏฺฐิตตํ ธมฺมนิยามตํ, กถญฺหิ นาม มาทิโส วิญฺญู สมณสฺส โคตมสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ?

໔໒໒. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ສອງສາມວັນ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ແລະໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກ ໄດ້ພາກັນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ. ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ສ່ວນໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄາວນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນຮຸມທິ້ມແທງຂ້າພຣະອົງດ້ວຍຫອກຄືວາຈາໂດຍຮອບວ່າ "ທ່ານໂປດຖະປາດະນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວຄຳໃດໆ ກໍຍ່ອມອະນຸໂມທນານຳຄຳນັ້ນໆ ຂອງພຣະອົງວ່າ 'ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ'". ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ເລີຍວ່າ "ໂລກທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກມີທີ່ສຸດ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ" ຫຼື "ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ" ຫຼື "ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອພວກປະຣິພພາຊົກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ທ່ານທັງຫຼາຍ ເຖິງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ'... ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຄືກັນ. ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ. ເມື່ອພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຈະບໍ່ອະນຸໂມທນາພຣະພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ໄດ້ແນວໃດ?"'

---

๔๒๓. ‘‘สพฺเพว โข เอเต, โปฏฺฐปาท, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; ตฺวํเยว เนสํ เอโก จกฺขุมา. เอกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา; อเนกํสิกาปิ หิ โข, โปฏฺฐปาท, มยา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา.

໔໒໓. "ໂປດຖະປາດະ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ ມີແຕ່ທ່ານຜູ້ດຽວໃນພວກນັ້ນທີ່ມີຈັກຂຸ. ໂປດຖະປາດະ ທັມທີ່ແນ່ນອນ ເຮົາກໍສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້; ທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ເຮົາກໍສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້."

---

‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? ‘สสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อสสฺสโต โลโก’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต; ‘อนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท…เป… ‘อนนฺตวา โลโก’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’นฺติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข โปฏฺฐปาท… ‘เนว [Pg.177] โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต.

"ໂປດຖະປາດະ ທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ; ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ; ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ'... ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ'... ຂໍ້ວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ'... ຂໍ້ວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ'... ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ."

---

‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? น เหเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา น ธมฺมสํหิตา น อาทิพฺรหฺมจริยกา น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา อเนกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา’’.

"ໂປດຖະປາດະ ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະທັມເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ບໍ່ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ."

---

เอกํสิกธมฺโม

ທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ

---

๔๒๔. ‘‘กตเม จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? อิทํ ทุกฺขนฺติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขสมุทโยติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรโธติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต. อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โข, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิโก ธมฺโม เทสิโต ปญฺญตฺโต.

໔໒໔. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກ' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ (ຄວາມດັບທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດະຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້.”

---

‘‘กสฺมา จ เต, โปฏฺฐปาท, มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา? เอเต, โปฏฺฐปาท, อตฺถสํหิตา, เอเต ธมฺมสํหิตา, เอเต อาทิพฺรหฺมจริยกา เอเต นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมา เต มยา เอกํสิกา ธมฺมา เทสิตา ปญฺญตฺตา.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເປັນຫຍັງທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ? ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເພາະວ່າທຳເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ປະກອບດ້ວຍທຳ, ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພົມມະຈັນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິພານ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ.”

---

๔๒๕. ‘‘สนฺติ, โปฏฺฐปาท, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

໔໒໕. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ [Pg.178] ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

๔๒๖. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ ตํ กาเมมี’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย.

໔໒໖. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຂ້ອຍຮັກ ຂ້ອຍປາດຖະໜາ ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນ (ຊະນະປະທະກັນລະຍານີ) ໃນແຄວ້ນນີ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນທີ່ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ນາງເປັນກສັດຕິຍີ (ຕະກູນກສັດ) ຫຼືພຣາມມະນີ (ຕະກູນພຣາມ) ຫຼືເວດສີ (ຕະກູນແພດ) ຫຼືສູດທີ (ຕະກູນສູດ)?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນທີ່ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ນາງມີຊື່ແນວນີ້ ມີໂຄດແນວນີ້, ເປັນຄົນສູງ ຫຼືເຕ້ຍ ຫຼືປານກາງ, ມີຜิວພັນດຳ ຫຼືຜິວພັນເຫຼືອງ ຫຼືຜິວພັນຄ້ຳ, ແລະອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ຫຼືເມືອງໃດ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານາງຜູ້ທີ່ເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຮູ້ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน [Pg.179] – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’’’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ – ‘‘อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา, ตาสํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ – ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’’’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

๔๒๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘อามา’ติ วเทยฺย.

໔໒໗. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງເຮັດຂັ້ນໄດຢູ່ທາງສີ່ແຍກ ເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ຜາສາດທີ່ເຈົ້າເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ນັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຮະພາ (ທິດຕາເວັນອອກ) ຫຼືທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້) ຫຼືທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ຫຼືທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ), ເປັນຜາສາດສູງ ຫຼືເຕ້ຍ ຫຼືປານກາງ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ເຈົ້າເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດທີ່ເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຮູ້ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

‘‘เอวเมว [Pg.180] โข, โปฏฺฐปาท, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ. ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เอกนฺตสุขี อตฺตา โหติ อโรโค ปรํ มรณา’ติ? เต เจ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกนฺตสุขํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอกํ วา รตฺตึ เอกํ วา ทิวสํ อุปฑฺฒํ วา รตฺตึ อุปฑฺฒํ วา ทิวสํ เอกนฺตสุขึ อตฺตานํ สญฺชานาถา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ชานาถ อยํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘โน’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘อปิ ปน ตุมฺเห อายสฺมนฺโต ยา ตา เทวตา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ ตาสํ เทวตานํ ภาสมานานํ สทฺทํ สุณาถ- ‘‘สุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, อุชุปฺปฏิปนฺนาตฺถ, มาริสา, เอกนฺตสุขสฺส โลกสฺส สจฺฉิกิริยาย; มยมฺปิ หิ, มาริสา, เอวํ ปฏิปนฺนา เอกนฺตสุขํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ? อิติ ปุฏฺฐา ‘‘โน’’ติ วทนฺติ.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต เตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

ตโย อตฺตปฏิลาภา

“ການໄດ້ອັດຕາພາບ 3 ຢ່າງ”

---

๔๒๘. ‘‘ตโย โข เม, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภา – โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ. กตโม จ, โปฏฺฐปาท, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ? รูปี จาตุมหาภูติโก กพฬีการาหารภกฺโข, อยํ โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ. กตโม มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ? รูปี มโนมโย สพฺพงฺคปจฺจงฺคี อหีนินฺทฺริโย, อยํ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ. กตโม อรูโป อตฺตปฏิลาโภ? อรูปี สญฺญามโย, อยํ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ.

໔໒໘. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ການໄດ້ອັດຕາພາບນີ້ມີ 3 ຢ່າງ ຄື: ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບ (ໂອລາຣິກະ), ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະ), ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບ (ອະຣູປະ). ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດທັງ 4 ແລະບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບ. ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ມີຮູບ ອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ. ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ບໍ່ມີຮູບ ອັນສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບ.”

---

๔๒๙. ‘‘โอฬาริกสฺสปิ [Pg.181] โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ – ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโรติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

໔໒໙. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

---

๔๓๐. ‘‘มโนมยสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ, โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

໔໓໐. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

---

๔๓๑. ‘‘อรูปสฺสปิ โข อหํ, โปฏฺฐปาท, อตฺตปฏิลาภสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสมิ ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถาติ. สิยา โข ปน เต, โปฏฺฐปาท, เอวมสฺส – ‘สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ทุกฺโข จ โข วิหาโร’ติ, น โข ปเนตํ[Pg.182], โปฏฺฐปาท, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. สํกิเลสิกา เจว ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา จ ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ, ปามุชฺชํ เจว ภวิสฺสติ ปีติ จ ปสฺสทฺธิ จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ สุโข จ วิหาโร.

໔໓໑. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

---

๔๓๒. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

໔໓໒. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

---

๔๓๓. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ? เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

໔໓໓. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘... (as above, but with "ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ") ...’

---

๔๓๔. ‘‘ปเร เจ, โปฏฺฐปาท, อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา [Pg.183] เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

໔໓໔. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti? “Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti.

---

๔๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, โปฏฺฐปาท, ปุริโส นิสฺเสณึ กเรยฺย ปาสาทสฺส อาโรหณาย ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ, ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’ติ? โส เอวํ วเทยฺย – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, ปาสาโท, ยสฺสาหํ อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรมิ, ตสฺเสว ปาสาทสฺส เหฏฺฐา’ติ.

໔໓໕. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ ຢູ່ກ້ອງຜາສາດຫຼັງນັ້ນເອງ. ຄົນທັງຫຼາຍຖາມຊາຍຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ ຊາຍເອີຍ, ຜາສາດທີ່ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນໄປນັ້ນ, ທ່ານຮູ້ບໍວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຣະພາ (ຕາເວັນອອກ), ທິດທັກສິນ (ໃຕ້), ທິດປັດຈິມ (ຕາເວັນຕົກ) ຫຼື ທິດອຸດອນ (ເໜືອ)? ແລະ ຜາສາດນັ້ນສູງ, ຕ່ຳ ຫຼື ປານກາງ?’ ຊາຍຄົນນັ້ນຈະຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ຜາສາດຫຼັງນີ້ແຫຼະ ທີ່ຂ້ອຍເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນໄປ, ຢູ່ກ້ອງຜາສາດຫຼັງນີ້ເອງ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານຢ່າງແທ້ຈິງ.”

---

๔๓๖. ‘‘เอวเมว โข, โปฏฺฐปาท, ปเร เจ อมฺเห เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กตโม ปน โส, อาวุโส, โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ…เป… กตโม ปน โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส ตุมฺเห ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ, เตสํ มยํ เอวํ ปุฏฺฐา เอวํ พฺยากเรยฺยาม – ‘อยํ วา โส, อาวุโส, อรูโป อตฺตปฏิลาโภ, ยสฺส มยํ ปหานาย ธมฺมํ เทเสม, ยถาปฏิปนฺนานํ โว สํกิเลสิกา ธมฺมา ปหียิสฺสนฺติ, โวทานิยา ธมฺมา อภิวฑฺฒิสฺสนฺติ, ปญฺญาปาริปูรึ [Pg.184] เวปุลฺลตฺตญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ.

໔໓໖. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແຫຼະ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ?...(ລະ)... ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈນັ້ນ ເປັນແນວໃດ?...(ລະ)... ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โปฏฺฐปาท, นนุ เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, ภนฺเต, เอวํ สนฺเต สปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

"ດູກ່ອນໂປດຖະປາດະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າທີ່ມີປາຕິຫານ ຍ່ອມສຳເລັດຜົນບໍ່ແມ່ນຫຼື?" "ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າທີ່ມີປາຕິຫານ ຍ່ອມສຳເລັດຜົນຢ່າງແທ້ຈິງ."

---

๔๓๗. เอวํ วุตฺเต จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; โอฬาริโก วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ; มโนมโย วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมฆสฺส ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, โมโฆ มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ; อรูโป วาสฺส อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ โหตี’’ติ.

໔໓໗. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ."

---

‘‘ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; มโนมโย อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ.

"ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນsຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ."

---

๔๓๘. ‘‘สเจ ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ นาโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ [Pg.185] เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ, เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ?

໔໓໘. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ຖ້າພວກເຂົາຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ທ່ານໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ທ່ານຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທ່ານມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ມີ' ດູກ່ອນຈິດຕະ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ທ່ານຈັກແກ້ແນວໃດ?"

---

‘‘สเจ มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘อโหสิ ตฺวํ อตีตมทฺธานํ, น ตฺวํ น อโหสิ; ภวิสฺสสิ ตฺวํ อนาคตมทฺธานํ, น ตฺวํ น ภวิสฺสสิ; อตฺถิ ตฺวํ เอตรหิ, น ตฺวํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘อโหสาหํ อตีตมทฺธานํ, นาหํ น อโหสึ; ภวิสฺสามหํ อนาคตมทฺธานํ, นาหํ น ภวิสฺสามิ; อตฺถาหํ เอตรหิ, นาหํ นตฺถี’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ.

"ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ທ່ານໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ທ່ານຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທ່ານມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ມີ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ຂ້າພະອົງໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ຂ້າພະອົງຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂ້າພະອົງມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງບໍ່ມີ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້."

---

‘‘สเจ ปน ตํ, จิตฺต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน? โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ, จิตฺต, กินฺติ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ?

"ດູກ່ອນຈິດຕະ ຖ້າພວກເຂົາຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງທ່ານທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະຫຼື? ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງທ່ານຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະຫຼື? ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງທ່ານມີຢູ່, การໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະຫຼື?' ດູກ່ອນຈິດຕະ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ທ່ານຈັກແກ້ແນວໃດ?"

---

‘‘สเจ ปน มํ, ภนฺเต, เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘โย เต อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เต เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เต อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺยํ – ‘โย เม อโหสิ อตีโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ อโหสิ, โมโฆ อนาคโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม ภวิสฺสติ อนาคโต อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ ตสฺมึ สมเย สจฺโจ ภวิสฺสติ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ ปจฺจุปฺปนฺโน. โย เม เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺโน อตฺตปฏิลาโภ, โสว เม อตฺตปฏิลาโภ สจฺโจ, โมโฆ อตีโต, โมโฆ อนาคโต’ติ. เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ, ภนฺเต, เอวํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ.

"ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງທ່ານທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງທ່ານຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງທ່ານມີຢູ່, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງຂ້າພະອົງທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງข້າພະອົງຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈັກເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງຂ້າພະອົງມີຢູ່, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນີ້, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້."

---

๔๓๙. ‘‘เอวเมว [Pg.186] โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น อรูโป อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ. โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ.

໔໓໙. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ."

---

๔๔๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, จิตฺต, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ. ยสฺมึ สมเย ขีรํ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปิมณฺโฑติ สงฺขํ คจฺฉติ; ขีรํ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. ยสฺมึ สมเย ทธิ โหติ…เป… นวนีตํ โหติ… สปฺปิ โหติ… สปฺปิมณฺโฑ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย ขีรนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น ทธีติ สงฺขํ คจฺฉติ, น นวนีตนฺติ สงฺขํ คจฺฉติ, น สปฺปีติ สงฺขํ คจฺฉติ; สปฺปิมณฺโฑ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมว โข, จิตฺต, ยสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย มโนมโย อตฺตปฏิลาโภ โหติ…เป… ยสฺมึ, จิตฺต, สมเย อรูโป อตฺตปฏิลาโภ โหติ, เนว ตสฺมึ สมเย โอฬาริโก อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ, น มโนมโย อตฺตปฏิลาโภติ สงฺขํ คจฺฉติ; อรูโป อตฺตปฏิลาโภ ตฺเวว ตสฺมึ สมเย สงฺขํ คจฺฉติ. อิมา โข จิตฺต, โลกสมญฺญา โลกนิรุตฺติโย โลกโวหารา โลกปญฺญตฺติโย, ยาหิ ตถาคโต โวหรติ อปรามส’’นฺติ.

໔໔໐. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມສົດຈາກແມ່ງົວ, ຈາກນ້ຳນົມສົດເປັນນ້ຳສົ້ມ, ຈາກນ້ຳສົ້ມເປັນເນີຍໃສ, ຈາກເນີຍໃສເປັນເນີຍຂົ້ນ, ຈາກເນີຍຂົ້ນເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ. ໃນສະໄໝໃດທີ່ເປັນນ້ຳນົມສົດ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳສົ້ມ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍໃສ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍຂົ້ນ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳນົມສົດ' ເທົ່ານັ້ນ. ໃນສະໄໝໃດທີ່ເປັນນ້ຳສົ້ມ... ເປັນເນີຍໃສ... ເປັນເນີຍຂົ້ນ... ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳນົມສົດ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳສົ້ມ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍໃສ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍຂົ້ນ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ' ເທົ່ານັ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ຄຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຽງຊື່ເອີ້ນຂອງໂລກ, ເປັນພາສາຂອງໂລກ, ເປັນໂວຫານຂອງໂລກ, ເປັນບັນຍັດຂອງໂລກ ທີ່ຕະຖาຄົດໃຊ້ເວົ້າຈາ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ."

---

๔๔๑. เอวํ วุตฺเต, โปฏฺฐปาโท ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

໔໔໑. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພາຊົກໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ສັນໃດ; ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະ ພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະອົງວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ."

---

จิตฺตหตฺถิสาริปุตฺตอุปสมฺปทา

ການອຸປະສົມບົດຂອງຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ

---

๔๔๒. จิตฺโต [Pg.187] ปน หตฺถิสาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต; อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

໔໔໒. ສ່ວນຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ສັນໃດ; ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະ ພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງເພິ່ງໄດ້ການບັນພະຊາ ເພິ່ງໄດ້ການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ."

---

๔๔๓. อลตฺถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต น จิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ – อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ.

໔໔໓. ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ. ເມື່ອໄດ້ອຸປະສົມບົດແລ້ວບໍ່ດົນ ທ່ານພະຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການ ນັ້ນຄືທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນອັນບໍ່ມີທຳອື່ນຍິ່ງກວ່າ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' ແລະທ່ານພະຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ກໍໄດ້ເປັນພະອໍລະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພະອໍລະຫັນທັງຫຼາຍ.

---

โปฏฺฐปาทสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ นวมํ.

ໂປດຖະປາດະສູດ ທີເກົ້າ ຈົບແລ້ວ.

---

๑๐. สุภสุตฺตํ

໑໐. ສຸພະສູດ

---

สุภมาณววตฺถุ

ເລື່ອງສຸພະມານົບ

---

๔๔๔. เอวํ [Pg.188] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ. เตน โข ปน สมเยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปฏิวสติ เกนจิเทว กรณีเยน.

໔໔໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພະອານົນພັກຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດນະຄອນສາວັດຖີ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວບໍ່ດົນ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນ ສຸພະມານົບ ບຸດຂອງໂຕເດຍຍະພາມ ອາໄສຢູ່ໃນນະຄອນສາວັດຖີ ດ້ວຍກິດຈະທຸລະບາງຢ່າງ.

---

๔๔๕. อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อญฺญตรํ มาณวกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, มาณวก, เยน สมโณ อานนฺโท เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ.

໔໔໕. ຄັ້ງນັ້ນ ສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ ໄດ້ຮ້ອງມານົບໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງມາສັ່ງວ່າ: "ມາພີ້ ມານົບໜຸ່ມ! ທ່ານຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພະສະມະນະອານົນເຖີດ, ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ, ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະສະມະນະອານົນ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ ຂໍຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ, ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຄຸນເຈົ້າອານົນ'. ແລະຈົ່ງຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເປັນການດີແທ້ ຖ້າພະຄຸນເຈົ້າອານົນ ຈະອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາທີ່ຢູ່ຂອງສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ'."

---

๔๔๖. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส มาณวโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ.

໔໔໖. “ດີລະ, ທ່ານ” ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນຮັບຄຳຂອງສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ. ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນໄປແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ຕໍ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: “ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ຖາມຂ່າວເຖິງຄວາມມີອາພາດນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ; ແລະ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຂໍພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່ອາໄສດ້ວຍເຖີດ’”.

---

๔๔๗. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ตํ มาณวกํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’’ติ.

໔໔໗. ເມື່ອຊາຍໜຸ່ມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ຕໍ່ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນວ່າ: “ມານົບ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາຄວນເທື່ອ. ມື້ນີ້ ເຮົາໄດ້ສັນຢາໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ. ບາງທີໃນມື້ອື່ນ ເຮົາຈະເຂົ້າໄປຫາ ໂດຍອາໄສເວລາ ແລະ ໂອກາດທີ່ເໝາະສົມ”.

---

‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โส มาณวโก อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา เยน สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ[Pg.189]; อุปสงฺกมิตฺวา สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ เอตทโวจ, ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภวนฺตํ อานนฺทํ – ‘สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภวนฺตํ อานนฺทํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ, เอวญฺจ วเทติ – ‘‘สาธุ กิร ภวํ อานนฺโท เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. เอวํ วุตฺเต, โภ, สมโณ อานนฺโท มํ เอตทโวจ – ‘อกาโล โข, มาณวก. อตฺถิ เม อชฺช เภสชฺชมตฺตา ปีตา. อปฺเปวนาม สฺเวปิ อุปสงฺกเมยฺยาม กาลญฺจ สมยญฺจ อุปาทายา’ติ. เอตฺตาวตาปิ โข, โภ, กตเมว เอตํ, ยโต โข โส ภวํ อานนฺโท โอกาสมกาสิ สฺวาตนายปิ อุปสงฺกมนายา’’ติ.

“ເອວັງ, ໂພ” (ດີແລ້ວ, ທ່ານ) ລູກສິດໜຸ່ມນັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກ່າວກັບພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຕາມຄຳຂອງທ່ານແລ້ວວ່າ ‘ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ມີໂຣກ ຄວາມບໍ່ມີໄຂ້ ຄວາມເບົາກາຍເບົາໃຈ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະການຢູ່ສຳລານຂອງພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ແລະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ເປັນການດີແທ້ ຂໍພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ເສດັດເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່ເຖີດ’ ດັ່ງນີ້. ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະອານົນໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ: ‘ມານົບ, ຍັງບໍ່ທັນແມ່ນເວລາຄວນເທື່ອ, ມື້ນີ້ເຮົາໄດ້ດື່ມຢາໄວ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ, ບາງທີໃນມື້ອື່ນ ເຮົາຈະເຂົ້າໄປຫາ ໂດຍອາໄສເວລາແລະສະໄໝທີ່ສົມຄວນ’ ດັ່ງນີ້. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍຖືວ່າວຽກນັ້ນສຳເລັດແລ້ວ ເພາະພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ໄດ້ໃຫ້ໂອກາດທີ່ຈະເຂົ້າໄປຫາໃນມື້ອື່ນແລ້ວ.”

---

๔๔๘. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เจตเกน ภิกฺขุนา ปจฺฉาสมเณน เยน สุภสฺส มาณวสฺส โตเทยฺยปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

໔໔໘. ຄັ້ນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ມີພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ເຈຕະກະ ເປັນປັດສາສະມະນະ (ພຣະຜູ້ຕິດຕາມ) ເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້.

---

อถ โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ภวญฺหิ อานนฺโท ตสฺส โภโต โคตมสฺส ทีฆรตฺตํ อุปฏฺฐาโก สนฺติกาวจโร สมีปจารี. ภวเมตํ อานนฺโท ชาเนยฺย, เยสํ โส ภวํ โคตโม ธมฺมานํ วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสานํ โข, โภ อานนฺท, ธมฺมานํ โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ; กตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ. ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງແລະລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ເປັນອຸປັດຖາກ ຜູ້ຢູ່ໃກ້ຊິດ ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນສຳນັກຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຕະຫຼອດການນານ. ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຍ່ອມຮູ້ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້. ທ່ານພຣະອານົນ, ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນທຳເຫຼົ່າໃດ? ແລະຊົງชັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນທຳເຫຼົ່າໃດ?”

---

๔๔๙. ‘‘ติณฺณํ โข, มาณว, ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. กตเมสํ ติณฺณํ? อริยสฺส สีลกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส สมาธิกฺขนฺธสฺส, อริยสฺส ปญฺญากฺขนฺธสฺส. อิเมสํ โข, มาณว, ติณฺณํ ขนฺธานํ โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ; เอตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ.

໔໔໙. “ມານົບ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນຂັນ (ກອງທຳ) ໓ ປະການ; ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນຂັນ ໓ ປະການນີ້. ຂັນ ໓ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະລິຍະສີລັກຂັນ (ກອງສີນອັນປະເສີດ), ອະລິຍະສະມາທິກຂັນ (ກອງສະມາທິອັນປະເສີດ), ອະລິຍະປັນຍາຂັນ (ກອງປັນຍາອັນປະເສີດ). ມານົບ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນຂັນ ໓ ປະການນີ້ແລ້ວ; ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນຂັນ ໓ ປະການນີ້.”

---

สีลกฺขนฺโธ

ສີລັກຂັນ (ກອງສີນ)

---

๔๕๐. ‘‘กตโม [Pg.190] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

໔໕໐. “ທ່ານພຣະອານົນ, ກໍອະລິຍະສີລັກຂັນນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້.”

---

‘‘อิธ, มาณว, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รโชปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา, นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อนุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, กายกมฺมวจีกมฺเมน สมนฺนาคโต กุสเลน, ปริสุทฺธาชีโว, สีลสมฺปนฺโน, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, สนฺตุฏฺโฐ.

“ມານົບ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ເສດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ແແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ. ພຣະຕຖາຄົດພຣະອົງນັ້ນ ຊົງຮູ້ແຈ້ງແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງຂອງພຣະອົງເອງ ແລ້ວຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ຫຼືຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງ ຍ່ອມໄດ້ຟັງທຳນັ້ນ. ຄັ້ນໄດ້ຟັງທຳນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃນພຣະຕຖາຄົດ. ເມື່ອເພິ່ນປະກອບດ້ວຍຄວາມເຊື່ອໝັ້ນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ການຄອງເຮືອນຄັບແຄບ ເປັນທາງມາແຫ່ງທຸລີ (ກິເລດ), ການບວດເປັນໂອກາດຫວ່າງ, ການທີ່ຜູ້ຄອງເຮືອນຈະປະພຶດພຣົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ໃຫ້ບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ດັ່ງສັງຂັດ (ຫອຍສັງທີ່ຂັດດີແລ້ວ) ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ຄອງເຮືອນເຖີດ’ ດັ່ງນີ້. ໃນເວລາຕໍ່ມາ ເພິ່ນຈຶ່ງລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍໜຶ່ງ ຫຼືລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ ລະເຄືອຍາດໜ້ອຍໜຶ່ງ ຫຼືລະເຄືອຍາດໃຫຍ່ ປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ຄອງເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍສັງວອນໃນພຣະປາຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ ສະමාທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳແລະວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ ມີອາຊີວະອັນບໍລິສຸດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນ ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

---

๔๕๑. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี [Pg.191] วิหรติ; อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ. (ยถา ๑๙๔ ยาว ๒๑๐ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).

໔໕໑. “ມານົບ, ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນແນວໃດ? ມານົບ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ມີໄມ້ຄ້ອນອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັດຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ມີໄມ້ຄ້ອນອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັດຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່ນີ້ ເປັນສີນປະການໜຶ່ງຂອງເພິ່ນ. (ຄວນສະແດງໃຫ້ພິສະດານ ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຫົວຂໍ້ ໑໙໔ ເຖິງ ໒໑໐).”

---

‘‘ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ – สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ ภูตกมฺมํ ภูริกมฺมํ วสฺสกมฺมํ โวสฺสกมฺมํ วตฺถุกมฺมํ วตฺถุปริกมฺมํ อาจมนํ นฺหาปนํ ชุหนํ วมนํ วิเรจนํ อุทฺธํวิเรจนํ อโธวิเรจนํ สีสวิเรจนํ กณฺณเตลํ เนตฺตตปฺปนํ นตฺถุกมฺมํ อญฺชนํ ปจฺจญฺชนํ สาลากิยํ สลฺลกตฺติยํ ทารกติกิจฺฉา มูลเภสชฺชานํ อนุปฺปทานํ โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ยถา วา ปเนเก โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สทฺธาเทยฺยานิ โภชนานิ ภุญฺชิตฺวา เต เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺติ, เสยฺยถิทํ, สนฺติกมฺมํ ปณิธิกมฺมํ…เป… โอสธีนํ ปฏิโมกฺโข อิติ วา อิติ เอวรูปาย ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีวา ปฏิวิรโต โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สีลสฺมึ.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ເໝືອນຢ່າງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍ່ອມລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ຄື: ການເຮັດພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ, ການເຮັດພິທີຂັບໄລ່ຜີ, ການເຮັດພິທີປ້ອງກັນໄພໃນເຮືອນດິນ, ການເຮັດກະເທີຍໃຫ້ເປັນຊາຍ, การເຮັດຊາຍໃຫ້ເປັນກະເທີຍ, ການເຮັດພິທີປຸກເຮືອນ, ການເຮັດພິທີກໍ່ສ້າງ, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳສະເດາະເຄາະ, ການບູຊາໄຟ, ການເຮັດໃຫ້ຮາກ, ການຖ່າຍທ້ອງ, ການຖ່າຍສະເລດຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ການຖ່າຍທ້ອງລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ການຖ່າຍໂລຫິດອອກທາງຫົວ, ການປຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການທາຢາຕາ, ການຢອດຢາຕາເຢັນ, ການຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດບາດແຜ, ການປິ່ນປົວເດັກນ້ອຍ, ການໃຫ້ຢາຮາກໄມ້, ການໃຫ້ຢາແກ້ພິດ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ເໝືອນຢ່າງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ຄື: ການເຮັດພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ... ລະ... ການໃຫ້ຢາແກ້ພິດ, ນີ້ກໍເປັນສີນປະການໜຶ່ງຂອງເພິ່ນ.”

---

๔๕๒. ‘‘ส โข โส, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. เสยฺยถาปิ, มาณว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นิหตปจฺจามิตฺโต น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ ปจฺจตฺถิกโต. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ, ยทิทํ สีลสํวรโต. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ.

໔໕໒. “ມານົບ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະການສຳລວມໃນສີນຂອງຕົນ. ມານົບ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸຣທາພິເສກແລ້ວ ຊົງກຳຈັດປັດສາມິດ (ສັດຕູ) ໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະສັດຕູຂອງພຣະອົງ. ມານົບ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ກໍເໝືອນກັນ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະການສຳລວມໃນສີນຂອງຕົນ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສີລັກຂັນນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີໂທດໃນພາຍໃນ. ມານົບ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

๔๕๓. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สีลกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

໔໕໓. “ມານົບ, ນີ້ຄືອະລິຍະສີລັກຂັນນັ້ນ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້. ແຕ່ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ອີກ.”

---

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สีลกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ, อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น [Pg.192] สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สีลกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ.

“ອັດສະຈັນແທ້, ທ່ານພຣະອານົນ! ບໍ່ເຄີຍມີມາແທ້, ທ່ານພຣະອານົນ! ອະລິຍະສີລັກຂັນນີ້ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນ. ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນອະລິຍະສີລັກຂັນອັນບໍລິບູນຢ່າງນີ້ ໃນສະມະນະພຣາມພວກອື່ນ ພາຍນອກພຣະພຸດທະສາສະໜານີ້ເລີຍ. ທ່ານພຣະອານົນ, ຖ້າສະມະນະພຣາມພວກອື່ນ ພາຍນອກພຣະພຸດທະສາສະໜານີ້ ຈະເພິ່ງເຫັນອະລິຍະສີລັກຂັນອັນບໍລິບູນຢ່າງນີ້ໃນຕົນ ພວກເຂົາກໍຄົງຈະພໍໃຈພຽງເທົ່ານັ້ນວ່າ ‘ພຽງເທົ່ານີ້ກໍພໍແລ້ວ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍເຮັດແລ້ວ, ປະໂຫຍດແຫ່ງສະມະນະພາບ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ ບໍ່ມີແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍອີກແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ທ່ານພຣະອານົນກໍຍັງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແຕ່ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ອີກ’ ດັ່ງນີ້.”

---

สมาธิกฺขนฺโธ

ສະມາທິກຂັນ (ກອງສະມາທິ)

---

๔๕๔. ‘‘กตโม ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ, ยสฺส โส ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

໔໕໔. “ທ່ານພຣະອານົນ, ກໍອະລິຍະສະມາທິກຂັນນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້.”

---

‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

“ມານົບ, ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ມານົບ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ຖືນິມິດ ບໍ່ຖືອະນຸພະຍັນຊະນະ; ຍ້ອນວ່າ ບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສຳລວມຈັກຂຸນຊີນັ້ນ ຍ່ອມຮັກສາຈັກຂຸນຊີ ເຖິງຄວາມສຳລວມໃນຈັກຂຸນຊີ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ລະ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ຖືນິມິດ ບໍ່ຖືອະນຸພະຍັນຊະນະ; ຍ້ອນວ່າ ບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມມະນິນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສຳລວມມະນິນຊີນັ້ນ ຍ່ອມຮັກສາມະນິນຊີ ເຖິງຄວາມສຳລວມໃນມະນິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະອິນຊີສັງວອນນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ລະຄົນດ້ວຍກິເລດໃນພາຍໃນ. ມານົບ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

๔๕๕. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน [Pg.193] สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต โหติ.

໔໕໕. “ดูกອນມານົບ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສັມປະຊັນຍະແນວໃດ? ມານົບ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການກ້າວໄປຂ້າງໜ້າແລະການຖອຍຫຼັງ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການແນມເບິ່ງແລະການຫຼຽວເບິ່ງ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການຄູ້ເຂົ້າແລະການຢຽດອອກ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການຊົງຜ້າສັງຄາຕິ ບາດ ແລະຈີວອນ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການສັນ ການດື່ມ ການຄ້ຽວ ແລະການລິ້ມ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວในການຖ່າຍອຸຈຈະຣະແລະປັດສາວະ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການເດີນ ການຢືນ ການນັ່ງ ການນອນ ການຕື່ນ ການເວົ້າ ແລະການນິ່ງ. ມານົບ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສັມປະຊັນຍະ.”

---

๔๕๖. ‘‘กถญฺจ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ? อิธ, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ; เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. เอวํ โข, มาณว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ.

໔໕໖. “ดูกອນມานົບ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໂດດແນວໃດ? ມານົບ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ, ເທີຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຖືເອົາໄປໄດ້ເອງ. ມานົບ, ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ ຈະບິນໄປໃນທີ່ໃດໆ ກໍມີແຕ່ປີກຂອງຕົນເປັນພາຣະບິນໄປ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ, ເທີຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຖືເອົາໄປໄດ້ເອງ. ມານົບ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

---

๔๕๗. ‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา, อุชุํ กายํ ปณิธาย, ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

໔໕໗. “ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍສີລະຂັນອันເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍສະຕິສັມປະຊັນຍະອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມສັນໂດດອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າ, ໂຄນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກເຂົາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ລອມຟາງ. ພິກຂຸນັ້ນໃນການພາຍຫຼັງພັດ ກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ, ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ, ຕັ້ງກາຍກົງ, ດຳຣົງສະຕິໄວ້ສະເພาະໜ້າ.”

---

๔๕๘. ‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ.

໔໕໘. “ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະອະພິຊຊາໃນໂລກ, ມີໃຈປາສະຈາກອະພິຊຊາຢູ່, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອະພິຊຊາ. ຍ່ອມລະພະຍາບາດ, ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດຢູ່, ເປັນຜູ້ເກື້ອກູນອະນຸເຄາະແກ່ສັດທີ່ມີຊີວິດທັງປວງ, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກພະຍາບາດ. ຍ່ອມລະຖີນມິດທະ, ມີໃຈປາສະຈາກຖີນມິດທະຢູ່, ເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນແສງສະຫວ່າງ, ມີສະຕິສັມປະຊັນຍະ, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນມິດທະ. ຍ່ອມລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຢູ່, ມີຈິດສະຫງົບໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມຊຳຣะຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ. ຍ່ອມລະວິຈິກິດຈາ, ເປັນຜູ້ຂ້ามພົ້ນວິຈິກິດຈາແລ້ວ, ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກວິຈິກິດຈາ.”

---

๔๕๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชยฺย. ตสฺส เต กมฺมนฺตา สมิชฺเฌยฺยุํ. โส ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ กเรยฺย, สิยา จสฺส อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณาย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อิณํ อาทาย กมฺมนฺเต ปโยเชสึ[Pg.194]. ตสฺส เม เต กมฺมนฺตา สมิชฺฌึสุ. โสหํ ยานิ จ โปราณานิ อิณมูลานิ ตานิ จ พฺยนฺตึ อกาสึ, อตฺถิ จ เม อุตฺตรึ อวสิฏฺฐํ ทารภรณายา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໔໕໙. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຂົາສຳເລັດຜົນ, ເຂົາພຶງໃຊ້ໜີ້ເກົ່າໝົດສິ້ນ ແລະມີສ່ວນເຫຼືອເຟືອສຳລັບລ້ຽງບຸດພັນລະຍา. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຮົາສຳເລັດຜົນແລ້ວ, ເຮົາໄດ້ໃຊ້ໜີ້ເກົ່າໝົດສິ້ນແລ້ວ ແລະຍັງມີສ່ວນເຫຼືອເຟືອສຳລັບລ້ຽງບຸດພັນລະຍາ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການປາສະຈາກໜີ້ນັ້ນເປັນເຫດ.”

---

๔๖๐. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อาพาธิโก อสฺส ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน; ภตฺตญฺจสฺส นจฺฉาเทยฺย, น จสฺส กาเย พลมตฺตา. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา มุจฺเจยฺย, ภตฺตญฺจสฺส ฉาเทยฺย, สิยา จสฺส กาเย พลมตฺตา. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อาพาธิโก อโหสึ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน, ภตฺตญฺจ เม นจฺฉาเทสิ, น จ เม อาสิ กาเย พลมตฺตา. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา อาพาธา มุตฺโต ภตฺตญฺจ เม ฉาเทติ, อตฺถิ จ เม กาเย พลมตฺตา’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໔໖໐. “ดูกອນມานົບ, ປຽบເໝືອນບຸຣຸດເຈັບປ່ວຍ, ເຖິງທຸກ, ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານບໍ່ຍ່ອຍ ແລະບໍ່ມີກຳລັງກາຍ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາຫາຍຈາກໄຂ້ນັ້ນ, ອາຫານຍ່ອຍ ແລະມີກຳລັງກາຍ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາເຈັບປ່ວຍ, ເຖິງທຸກ, ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານບໍ່ຍ່ອຍ ແລະບໍ່ມີກຳລັງກາຍ. ຕອນນີ້ເຮົາຫາຍຈາກໄຂ້ນັ້ນແລ້ວ, ອາຫານຍ່ອຍ ແລະມີກຳລັງກາຍ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການຫາຍໂຣກນັ້ນເປັນເຫດ.”

---

๔๖๑. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส พนฺธนาคาเร พทฺโธ อสฺส. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา พนฺธนาคารา มุจฺเจยฺย โสตฺถินา อพฺภเยน, น จสฺส กิญฺจิ โภคานํ วโย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ พนฺธนาคาเร พทฺโธ อโหสึ. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา พนฺธนาคารา มุตฺโต โสตฺถินา อพฺภเยน, นตฺถิ จ เม กิญฺจิ โภคานํ วโย’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໔໖໑. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຖືກຈອງຈຳໃນເຮືອນຈຳ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີ ບໍ່ມີໄພ ແລະບໍ່ມີຄວາມສິ້ນເປືອງແຫ່ງໂພຄະຊັບໃດໆ ເລີຍ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາຖືກຈອງຈຳในເຮືອນຈຳ, ຕອນນີ້ເຮົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີ ບໍ່ມີໄພ ແລະບໍ່ມີຄວາມສິ້ນເປືອງແຫ່ງໂພຄະຊັບໃດໆ ເລີຍ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖิงຄວາມໂສມະນັດ ມີການພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນເປັນເຫດ.”

---

๔๖๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส ทาโส อสฺส อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โส อปเรน สมเยน ตมฺหา ทาสพฺยา มุจฺเจยฺย, อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข ปุพฺเพ ทาโส อโหสึ อนตฺตาธีโน ปราธีโน น เยนกามํคโม. โสมฺหิ เอตรหิ ตมฺหา ทาสพฺยา มุตฺโต อตฺตาธีโน อปราธีโน ภุชิสฺโส เยนกามํคโม’ติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໔໖໒. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດເປັນທາດ, ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ຈະໄປໃສຕາມຄວາມພໍໃຈບໍ່ໄດ້. ຕໍ່ມາ, ເຂົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນ, ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ເປັນອິດສະຫຼະ, ຈະໄປໃສກໍໄດ້ຕາມຄວາມພໍໃຈ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາເປັນທາດ, ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ຈະໄປໃສຕາມຄວາມພໍໃຈບໍ່ໄດ້. ຕອນນີ້ເຮົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນແລ້ວ, ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ເປັນອິດສະຫຼະ, ຈະໄປໃສກໍໄດ້ຕາມຄວາມພໍໃຈ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນເປັນເຫດ.”

---

๔๖๓. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺย ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โส อปเรน สมเยน ตํ กนฺตารํ นิตฺถเรยฺย, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปาปุเณยฺย เขมํ อปฺปฏิภยํ. ตสฺส เอวมสฺส [Pg.195] – ‘อหํ โข ปุพฺเพ สธโน สโภโค กนฺตารทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึ ทุพฺภิกฺขํ สปฺปฏิภยํ. โสมฺหิ เอตรหิ กนฺตารํ นิตฺถิณฺโณ, โสตฺถินา คามนฺตํ อนุปฺปตฺโต เขมํ อปฺปฏิภย’นฺติ. โส ตโตนิทานํ ลเภถ ปาโมชฺชํ, อธิคจฺเฉยฺย โสมนสฺสํ.

໔໖໓. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດມີຊັບ, ມີໂພຄະຊັບ, ເດີນທາງໄກຂ້າມທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ມີໄພຮອບດ້ານ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາຂ້າມພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນ, ບັນລຸເຖິງໝູ່ບ້ານອันກະເສມ ບໍ່ມີໄພ ໂດຍສະຫວັດດີ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາມີຊັບ, ມີໂພຄະຊັບ, ເດີນທາງໄກຂ້າມທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ມີໄພຮอบດ້ານ. ຕອນນີ້ເຮົາຂ້າມພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນແລ້ວ, ບັນລຸເຖິງໝູ່ບ້ານອັນກະເສມ ບໍ່ມີໄພ ໂດຍສະຫວັດດີ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການເຖິງທີ່ກະເສມນັ້ນເປັນເຫດ.”

---

๔๖๔. ‘‘เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ ยถา อิณํ ยถา โรคํ ยถา พนฺธนาคารํ ยถา ทาสพฺยํ ยถา กนฺตารทฺธานมคฺคํ, เอวํ อิเม ปญฺจ นีวรเณ อปฺปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

໔໖໔. “ມານົບ, ສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຍັງລະບໍ່ໄດ້ໃນຕົນ ເໝືອນໜີ້, ເໝືອນໂຣກ, ເໝືອນເຮືອນຈຳ, ເໝືອນຄວາມເປັນທາດ, ເໝືອນທາງກັນດານ.”

---

๔๖๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ยถา อาณณฺยํ ยถา อาโรคฺยํ ยถา พนฺธนาโมกฺขํ ยถา ภุชิสฺสํ ยถา เขมนฺตภูมึ. เอวเมว ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสติ.

໔໖໕. “ມານົບ, ປຽບເໝືອນຄວາມບໍ່ມີໜີ້, ຄວາມບໍ່ມີໂຣກ, ຄວາມພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳ, ຄວາມເປັນໄທແກ່ຕົນ ແລະທີ່ອັນກະເສມ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ.”

---

๔๖๖. ‘‘ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

໔໖໖. “ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ, ຍ່ອມເກີດຄວາມປາໂມດ, ເມື່ອເກີດຄວາມປาໂມດແລ້ວ, ຍ່ອມເກີດປີຕິ, ເມື່ອໃຈມີປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບຣะງັບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຣະງັບ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ຈິດຂອງຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.”

---

๔๖๗. ‘‘โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໔໖໗. “ພິກຂຸນັ້ນສົງກັດຈາກກາມ, ສົງກັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ມີວິດຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກ ອັນເກີດແຕ່ວິເວກຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີดແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเทยฺย. สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรณี. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส [Pg.196] วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

“ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນພະນັກງານອາບນ້ຳ ຫຼືລູກມືຂອງພະນັກງານອາບນ້ຳຜູ້ສະຫຼາດ, ໂຮຍຈຸນສຳລັບອາບນ້ຳລົງໃນຖາດສຳຣິດ ແລ້ວພົມນ້ຳເຄົ້າໃຫ້ເຂົ້າກັນ, ກ້ອນຈຸນສຳລັບອາບນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມຊຶມຊາບດ້ວຍຢາງໜຽວ, ອາບດ້ວຍຢາງໜຽວ, ຊຸ່ມດ້ວຍຢາງໜຽວ ທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ ແລະບໍ່ຢົດຢ້ອຍ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸສົງກັດຈາກກາມ, ສົງກັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ມີວິດຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກ ອັນເກີດແຕ່ວິເວກຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ແມ້ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນປະການໜຶ່ງ.”

---

๔๖๘. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໔໖໘. “ดูกອນມานົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ, ເປັນທັມເອກຜຸດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີວິດຕົກ, ບໍ່ມີວິຈານ ເພາະວິດຕົກວິຈານສະຫງົບຣະງັບໄປ, ມີປີຕິແລະສຸກເກີດແຕ່ສະມາທິຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก. ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ น กาเลน กาลํ สมฺมา ธารํ อนุปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา… เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

“ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນຫ້ວງນ້ຳເລິກທີ່ມີນ້ຳພຸຂຶ້ນ, ບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼມາແຕ່ທິດຕະເວັນອອກ, ທິດໃຕ້, ທິດຕະເວັນຕົກ, ທິດເໜືອ ແລະຝົນກໍບໍ່ຕົກຕ້ອງຕາມລະດູການ, ແຕ່ສາຍນ້ຳເຢັນພຸຂຶ້ນຈາກຫ້ວງນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວຫ້ວງນ້ຳນັ້ນດ້ວຍນ້ຳເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງຫ້ວງນ້ຳນັ້ນທົ່ວທັງໝົດ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ... ການທີ່ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ... ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ແມ້ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນປະການໜຶ່ງ.”

---

๔๖๙. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’’ติ, ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ.

໔໖໙. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ, ທີ່ພະອະລິຍະທັງຫຼາຍຍ່ອມບອກ (ສັນລະເສີນ) ວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີປົກກະຕິຢູ່ເປັນສຸກ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโตนิมุคฺคโปสีนิ, ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา [Pg.197] สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນໃນກໍດອກບົວຂຽວ ຫຼືໃນກໍດອກບົວຫຼວງ ຫຼືໃນກໍດອກບົວຂາວ, ດອກບົວຂຽວ ດອກບົວຫຼວງ ຫຼືດອກບົວຂາວ ບາງເຫຼົ່າ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ ຍັງບໍ່ທັນພົ້ນນ້ຳ ຈົມຢູ່ໃນນ້ຳ ແລະໄດ້ຮັບການລໍ່ລ້ຽງຢູ່ໃນນ້ຳ, ດອກບົວເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບການອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວ ຕັ້ງແຕ່ຍອດຕະຫຼອດຮອດຮາກ ດ້ວຍນ້ຳອັນເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງດອກບົວຂຽວ ດອກບົວຫຼວງ ຫຼືດອກບົວຂາວທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ນ້ຳອັນເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ... ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ. ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๐. ‘‘ปุน จปรํ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ.

໔໗໐. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส, นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อิทมฺปิสฺส โหติ สมาธิสฺมึ.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ນັ່ງຄຸມຜ້າຂາວຕະຫຼອດຮອດຫົວ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງບຸລຸດນັ້ນ ທີ່ຜ້າຂາວຈະບໍ່ແຜ່ໄປປົກຄຸມ, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ. ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๑. ‘‘อยํ โข โส, มาณว, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

໔໗໑. ດູກ່ອນມານົບ, ນີ້ແລຄືອະລິຍະສະມາທິຂັນ ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນຊົງສັນລະເສີນ, ແລະຊົງໃຫ້ປະຊາຊົນໝູ່ນີ້ສະມາທານ, ໃຫ້ຢຶດໝັ້ນ, ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ແຕ່ໃນອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປອີກ.

---

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย สมาธิกฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. เอวํ ปริปุณฺณญฺจ, โภ อานนฺท, อริยํ สมาธิกฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญ สมณพฺราหฺมณา อตฺตนิ สมนุปสฺเสยฺยุํ, เต ตาวตเกเนว อตฺตมนา อสฺสุ – ‘อลเมตฺตาวตา, กตเมตฺตาวตา, อนุปฺปตฺโต โน สามญฺญตฺโถ, นตฺถิ โน กิญฺจิ อุตฺตริกรณีย’นฺติ. อถ จ ปน ภวํ อานนฺโท เอวมาห – ‘อตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’’นฺติ.

ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ທ່ານອານົນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ ທ່ານອານົນ! ທ່ານອານົນ, ອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນ. ທ່ານອານົນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນອະລິຍະສະມາທິຂັນອັນບໍລິບູນປານນີ້ ໃນໝູ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນ ພາຍນອກພະສາສະໜານີ້ເລີຍ. ທ່ານອານົນ, ຖ້າສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນພາຍນອກພະສາສະໜານີ້ ຈະເພິ່ງເຫັນອະລິຍະສະມາທິຂັນອັນບໍລິບູນປານນີ້ໃນຕົນ, ພວກເຂົາກໍຄົງຈະຍິນດີພໍໃຈດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນວ່າ 'ພຽງເທົ່ານີ້ກໍພໍແລ້ວ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະພວກເຮົາໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ບໍ່ມີແກ່ພວກເຮົາອີກແລ້ວ' ດັ່ງນີ້. ແຕ່ເຖິງປານນັ້ນ ທ່ານອານົນກໍຍັງກ່າວວ່າ 'ແຕ່ໃນອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປອີກ'.

---

ปญฺญากฺขนฺโธ

ປັນຍາຂັນ

---

๔๗๒. ‘‘กตโม [Pg.198] ปน โส, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ, ยสฺส โภ ภวํ โคตโม วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสี’’ติ?

໔໗໒. ທ່ານອານົນ, ກໍອະລິຍະປັນຍາຂັນນັ້ນເປັນແນວໃດ, ທີ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພະອົງນັ້ນຊົງສັນລະເສີນ, ແລະຊົງໃຫ້ປະຊາຊົນໝູ່ນີ້ສະມາທານ, ໃຫ້ຢຶດໝັ້ນ, ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ?

---

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺโม; อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ.

ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ 4 ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຕ້ອງອົບຮົມ, ນວດຟັ້ນ, ແຕກສະຫຼາຍ ແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້ ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້'.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺราสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา. ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย – ‘อยํ โข มณิ เวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล สพฺพาการสมฺปนฺโน. ตตฺริทํ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อยํ โข เม กาโย รูปี จาตุมหาภูติโก มาตาเปตฺติกสมฺภโว โอทนกุมฺมาสูปจโย อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทน-วิทฺธํสนธมฺโม. อิทญฺจ ปน เม วิญฺญาณํ เอตฺถ สิตํ เอตฺถ ปฏิพทฺธ’นฺติ. ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส เอวํ ปชานาติ…เป… เอตฺถ ปฏิพทฺธนฺติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນແກ້ວໄພທູນອັນງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີ 8 ຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ປາສະຈາກມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວນັ້ນມີດອກດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ຈະເປັນດອກດ້າຍສີຂຽວ, ສີເyellow (ເຫຼືອງ), ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນກໍຕາມ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີ ເອົາແກ້ວນັ້ນໃສ່ໄວ້ໃນມືແລ້ວເພິ່ງພິຈາລະນາວ່າ 'ແກ້ວໄພທູນນີ້ງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີ 8 ຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ປາສະຈາກມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວນັ້ນມີດອກດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ຄືດອກດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ' ດັ່ງນີ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ 4 ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຕ້ອງອົບຮົມ, ນວດຟັ້ນ, ແຕກສະຫຼາຍ ແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້ ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້'. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ... ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๓. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิมมฺหา กายา อญฺญํ กายํ อภินิมฺมินาติ รูปึ มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคึ อหีนินฺทฺริยํ.

໔໗໓. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.199], มาณว, ปุริโส มุญฺชมฺหา อีสิกํ ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ มุญฺโช อยํ อีสิกา; อญฺโญ มุญฺโช อญฺญา อีสิกา; มุญฺชมฺหา ตฺเวว อีสิกา ปวาฬฺหา’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อสึ โกสิยา ปวาเหยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อสิ, อยํ โกสิ; อญฺโญ อสิ, อญฺญา โกสิ; โกสิยา ตฺเวว อสิ ปวาฬฺโห’ติ. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ปุริโส อหึ กรณฺฑา อุทฺธเรยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ อหิ, อยํ กรณฺโฑ; อญฺโญ อหิ, อญฺโญ กรณฺโฑ; กรณฺฑา ตฺเวว อหิ อุพฺภโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต มโนมยํ กายํ อภินิมฺมานาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป…. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດໄສ້ອອກຈາກຫຍ້າປ້ອງ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຫຍ້າປ້ອງ, ນີ້ຄືໄສ້; ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ, ໄສ້ຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ໄສ້ຖອດອອກມາຈາກຫຍ້າປ້ອງນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດດາບອອກຈາກຝັກ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດາບ, ນີ້ຄືຝັກ; ດາບຢ່າງໜຶ່ງ, ຝັກຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ດາບຖອດອອກມາຈາກຝັກນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດດຶງງູອອກຈາກຄາບ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືງູ, ນີ້ຄືຄາບ; ງູຢ່າງໜຶ່ງ, คາບຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ງູດຶງອອກມາຈາກຄາບນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๔. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ. อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส. ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก. อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ. อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ. อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ. ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

໔໗໔. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້; ทະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຜຸດຂຶ້ນມາໄດ້ ເໝືອນດຳໃນນ້ຳ; ເດີນເທິງນ້ຳໄດ້ບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ນັ່ງຂັດສະໝາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດ ເຊິ່ງມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພົມມະໂລກກໍໄດ້.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ทกฺโข กุมฺภกาโร วา กุมฺภการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตาย มตฺติกาย ยญฺญเทว ภาชนวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข ทนฺตกาโร วา ทนฺตการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ ทนฺตสฺมึ ยญฺญเทว ทนฺตวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เสยฺยถา วา ปน, มาณว, ทกฺโข สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา สุปริกมฺมกตสฺมึ สุวณฺณสฺมึ ยญฺญเทว สุวณฺณวิกตึ อากงฺเขยฺย, ตํ ตเทว กเรยฺย อภินิปฺผาเทยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ [Pg.200] …เป… ยมฺปิ มาณว ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อิทฺธิวิธาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ …เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນຊ່າງໝໍ້ ຫຼືລູກສິດຊ່າງໝໍ້ຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອດິນໜຽວນວດດີແລ້ວ ຕ້ອງການພາຊະນະຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນພາຊະນະຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນຊ່າງງາ ຫຼືລູກສິດຊ່າງງາຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອງາຊ້າງຕົບແຕ່ງດີແລ້ວ ຕ້ອງການເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນຊ່າງຄຳ ຫຼືລູກສິດຊ່າງຄຳຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອຄຳຫຼອມດີແລ້ວ ຕ້ອງການເຄື່ອງປະດັບຄຳຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງປະດັບຄຳຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້... ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພົມມະໂລກກໍໄດ້. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๕. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส สุเณยฺย เภริสทฺทมฺปิ มุทิงฺคสทฺทมฺปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺทมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เภริสทฺโท อิติปิ มุทิงฺคสทฺโท อิติปิ สงฺขปณวทินฺทิมสทฺโท อิติ’ปิ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป…. ยมฺปิ มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ทิพฺพาย โสตธาตุยา จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

໔໗໕. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສດທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນໂສດປະສາດຂອງມະນຸດ. ມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງໄກ ເຂົາໄດ້ຍິນສຽງກອງໃຫຍ່ກໍດີ ສຽງຕະໂພນກໍດີ ສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍກໍດີ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນສຽງກອງໃຫຍ່, ນີ້ເປັນສຽງຕະໂພນ, ນີ້ເປັນສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສດທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນໂສດປະສາດຂອງມະນຸດ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๖. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, ‘สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สงฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ สงฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘วิมุตฺตํ [Pg.201] วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ, ‘อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺต’นฺติ ปชานาติ.

໔໗໖. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື: ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີລາຄະ ວ່າ 'ຈິດມີລາຄະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກລາຄະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກລາຄະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີໂທສະ ວ່າ 'ຈິດມີໂທສະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກໂທສະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກໂທສະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີໂມຫະ ວ່າ 'ຈິດມີໂມຫະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຫົດຫູ່ ວ່າ 'ຈິດຫົດຫູ່', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ວ່າ 'ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ ວ່າ 'ຈິດເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ວ່າ 'ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ວ່າ 'ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ວ່າ 'ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ'.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนชาติโก อาทาเส วา ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อจฺเฉ วา อุทกปตฺเต สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน สกณิกํ วา สกณิกนฺติ ชาเนยฺย, อกณิกํ วา อกณิกนฺติ ชาเนยฺย. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต เจโตปริยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ปรสตฺตานํ ปุรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ…เป… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນຍິງສາວ ຫຼື ຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ເມື່ອສ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນໃນແວ່ນອັນບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຫຼື ໃນຂັນນ້ຳອັນໃສສະອາດ ຖ້າມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ ກໍຍ່ອມຮູ້ວ່າ 'ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ', ຖ້າບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ ກໍຍ່ອມຮູ້ວ່າ 'ບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີລາຄະ ວ່າ 'ຈິດມີລາຄະ'...ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ'. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๗. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ, เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต; โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

໔໗໗. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່ ສາມຊາດແດ່ ສີ່ຊາດແດ່ ຫ້າຊາດແດ່ ສິບຊາດແດ່ ຊາວຊາດແດ່ ສາມສິບຊາດແດ່ ສີ່ສິບຊາດແດ່ ຫ້າສິບຊາດແດ່ ຮ້ອຍຊາດແດ່ ພັນຊາດແດ່ ແສນຊາດແດ່ ຕະຫຼອດສັງວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ວ່າ 'ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปุริโส สกมฺหา คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; ตมฺหาปิ คามา อญฺญํ คามํ คจฺเฉยฺย; โส ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อหํ โข สกมฺหา คามา อมุํ คามํ อคจฺฉึ, ตตฺร เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โส ตมฺหาปิ คามา อมุํ คามํ คจฺฉึ, ตตฺราปิ เอวํ อฏฺฐาสึ เอวํ นิสีทึ เอวํ อภาสึ เอวํ ตุณฺหี อโหสึ. โสมฺหิ ตมฺหา คามา สกํเยว คามํ ปจฺจาคโต’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ [Pg.202] สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງຕົນໄປຍັງບ້ານອື່ນ, ແລ້ວເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນໄປຍັງບ້ານອື່ນອີກ, ຈາກບ້ານນັ້ນກໍກັບຄືນມາຍັງບ້ານຂອງຕົນຕາມເດີມ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງເຮົາໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້ ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້ ໄດ້ມິດຢູ່ຢ່າງນີ້. ແລ້ວເຮົາກໍໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນໄປຍັງບ້ານພຸ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້ ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້ ໄດ້ມິດຢູ່ຢ່າງນີ້. ບັດນີ້ ເຮົາໄດ້ກັບຄືນມາຈາກບ້ານນັ້ນສູ່ບ້ານຂອງເຮົາເອງແລ້ວ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່...ລະ... ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๘. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

໔໗໘. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳທີ່ເປັນມິດສາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ວະຈີສຸຈະລິດ ມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳທີ່ເປັນສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, มชฺเฌสิงฺฆาฏเก ปาสาโท, ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ฐิโต ปสฺเสยฺย มนุสฺเส เคหํ ปวิสนฺเตปิ นิกฺขมนฺเตปิ รถิกายปิ วีถึ สญฺจรนฺเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺเนปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘เอเต มนุสฺสา เคหํ ปวิสนฺติ, เอเต นิกฺขมนฺติ, เอเต รถิกาย วีถึ สญฺจรนฺติ, เอเต มชฺเฌสิงฺฆาฏเก นิสินฺนา’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ สุคเต ทุคฺคเต, ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນປາສາດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກ, ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງປາສາດນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນຄົນທັງຫຼາຍກຳລັງເຂົ້າເຮືອນກໍດີ ອອກຈາກເຮືອນກໍດີ ສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງກໍດີ ນັ່ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກກໍດີ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງເຂົ້າເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๗๙. ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย [Pg.203] จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อิเม อาสวาติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรโธติ ยถาภูตํ ปชานาติ, อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

໔໗໙. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກิເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'; ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, มาณว, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย สิปฺปิกสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกถลมฺปิ มจฺฉคุมฺพมฺปิ จรนฺตมฺปิ ติฏฺฐนฺตมฺปิ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข อุทกรหโท อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล. ตตฺริเม สิปฺปิกสมฺพุกาปิ สกฺขรกถลาปิ มจฺฉคุมฺพาปิ จรนฺติปิ ติฏฺฐนฺติปี’ติ. เอวเมว โข, มาณว, ภิกฺขุ…เป… ยมฺปิ, มาณว, ภิกฺขุ เอวํ สมาหิเต จิตฺเต…เป… อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ. โส อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ, ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทมฺปิสฺส โหติ ปญฺญาย.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນແອ່ງນ້ຳທີ່ຫວ່າງພູເຂົາ ອັນໃສສະອາດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງຝັ່ງ ຍ່ອມເຫັນຫອຍໂຂ່ງ ແລະ ຫອຍແຄງກໍດີ, ກວດ ແລະ ກະເບື້ອງກໍດີ, ຝູງປາກໍດີ ທີ່ກຳລັງລອຍໄປມາ ຫຼື ຢຸດນິ່ງຢູ່. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແອ່ງນ້ຳນີ້ໃສສະອາດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ຂຸ່ນມົວເລີຍ, ໃນແອ່ງນ້ຳນັ້ນ ມີທັງຫອຍໂຂ່ງ ແລະ ຫອຍແຄງ, ທັງກວດ ແລະ ກະເບື້ອງ, ທັງຝູງປາ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ່ງຢູ່ແດ່'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ'...ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

๔๘๐. ‘‘อยํ โข, โส มาณว, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ยสฺส โส ภควา วณฺณวาที อโหสิ, ยตฺถ จ อิมํ ชนตํ สมาทเปสิ นิเวเสสิ ปติฏฺฐาเปสิ. นตฺถิ เจเวตฺถ อุตฺตริกรณีย’’นฺติ.

໔໘໐. “ດູກ່ອນມານົບ, ນີ້ແລ ຄືກອງປັນຍາອັນປະເສີດ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ, ແລະ ຊົງຊັກຊວນ, ໃຫ້ຕັ້ງຢູ່, ໃຫ້ປະດິດສະຖານ ໝູ່ປະຊາຊົນນີ້ໄວ້ໃນກອງປັນຍານັ້ນ. ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໄປກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ.”

---

‘‘อจฺฉริยํ, โภ อานนฺท, อพฺภุตํ, โภ อานนฺท! โส จายํ, โภ อานนฺท, อริโย ปญฺญากฺขนฺโธ ปริปุณฺโณ, โน อปริปุณฺโณ. เอวํ ปริปุณฺณํ จาหํ, โภ อานนฺท, อริยํ ปญฺญากฺขนฺธํ อิโต พหิทฺธา อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ น สมนุปสฺสามิ. นตฺถิ [Pg.204] เจเวตฺถ อุตฺตริกรณียํ. อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท, อภิกฺกนฺตํ, โภ อานนฺท! เสยฺยถาปิ, โภ อานนฺท, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา อานนฺเทน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ อานนฺท, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ อานนฺโท ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

“ໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ທ່ານອານົນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້, ທ່ານອານົນ! ກອງປັນຍາອັນປະເສີດນີ້ ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ, ທ່ານອານົນ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນກອງປັນຍາອັນປະເສີດທີ່ບໍລິບູນປານນີ້ ໃນໝູ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນ ພາຍນອກພຣະສາສະໜານີ້ເລີຍ, ທ່ານອານົນ. ແລະ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ກໍບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໄປກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ. ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານອານົນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານອານົນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະແນມເຫັນຮູບຕ່າງໆ ໄດ້’ ສັນໃດ; ທ່ານອານົນໄດ້ປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກັບທັງພຣະທຳ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ ທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານອານົນຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.”

---

สุภสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทสมํ.

ຈົບສຸພະສູດ ທີສິບ.

---

๑๑. เกวฏฺฏสุตฺตํ

໑໑. ເກວັດຕະສູດ

---

เกวฏฺฏคหปติปุตฺตวตฺถุ

ເລື່ອງເກວັດຕະຄະຫะບໍດີບຸດ

---

๔๘๑. เอวํ [Pg.205] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาฬนฺทายํ วิหรติ ปาวาริกมฺพวเน. อถ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา, อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’ติ.

໔໘໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງປາວາຣິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງນາລັນທາ. ຄັ້ງນັ້ນ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khang ໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khang ໜຶ່ງແລ້ວ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ (ອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ); ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.' ເມື່ອເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ: 'ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: “ມາເຖີດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ ແກ່ພວກຄະລຶຫັດຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວເຖີດ.”'

---

๔๘๒. ทุติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ; เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา เกวฏฺฏํ คหปติปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข อหํ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมิ – เอถ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, คิหีนํ โอทาตวสนานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กโรถา’’’ติ.

໔໘໒. ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ມີເຈດຕະນາຈະລົບຫຼູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຂໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ; ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.”' ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດກັບເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ: 'ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: “ມາເຖີດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ ແກ່ພວກຄະລຶຫັດຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວເຖີດ.”'

---

ตติยมฺปิ โข เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ธํเสมิ; อปิ จ, เอวํ วทามิ – ‘อยํ, ภนฺเต, นาฬนฺทา อิทฺธา เจว ผีตา จ พหุชนา อากิณฺณมนุสฺสา ภควติ อภิปฺปสนฺนา. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เอกํ ภิกฺขุํ สมาทิสตุ, โย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ กริสฺสติ. เอวายํ นาฬนฺทา ภิยฺโยโส มตฺตาย ภควติ อภิปฺปสีทิสฺสตี’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ມີເຈດຕະນາຈະລົບຫຼູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຂໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ; ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.”'

---

อิทฺธิปาฏิหาริยํ

ອິດທິປະຕິຫານ

---

๔๘๓. ‘‘ตีณิ [Pg.206] โข อิมานิ, เกวฏฺฏ, ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ ตีณิ? อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

໔໘໓. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ປະຕິຫານ 3 ປະການນີ້ ເຮົາໄດ້ຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້. 3 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອິດທິປະຕິຫານ, ອາເທສານาປະຕິຫານ, ແລະ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

---

๔๘๔. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ. เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสติ ปริมชฺชติ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

໔໘໔. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອິດທິປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ສະແດງຕົວໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດຕົວໃຫ້ຫາຍໄປກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດກໍໄດ້; ດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນເໝືອນດຳນ້ຳກໍໄດ້; ເດີນເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນກໍໄດ້; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍບັນລັງຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກມີປີກກໍໄດ້; ລູບຄຳພຣະຈັນ ແລະ ພຣະອາທິດ ອັນມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້.”

---

‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมานํ คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรนฺตํ เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉนฺตํ เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมนฺตํ เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํ มหิทฺธิเก เอวํ มหานุภาเว ปาณินา ปรามสนฺตํ ปริมชฺชนฺตํ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺตํ.

“ແລ້ວມີຄົນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການຢ່າງນັ້ນ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ; ສະແດງຕົວໃຫ້ປາກົດ, ເຮັດຕົວໃຫ້ຫາຍໄປ; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນເໝືອນດຳນ້ຳ; ເດີນເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍບັນລັງຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກມີປີກ; ລູບຄຳພຣະຈັນ ແລະ ພຣະອາທິດ ອັນມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມື; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກ.”

---

‘‘ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภนฺตํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหนฺตํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหนฺตํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตนฺต’นฺติ.

“ຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈຶ່ງບອກແກ່ຄົນອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສວ່າ: ‘ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ທ່ານເອີຍ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ທ່ານເອີຍ! ຄວາມມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງສະມະນະຮູບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ... ໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກດ້ວຍກາຍ.’”

---

‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, คนฺธารี นาม วิชฺชา. ตาย โส ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตตี’ติ.

“ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ກໍຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນວ່າ: ‘ທ່ານເອີຍ, ມັນມີວິຊາຊື່ວ່າ ຄັນທາຣີ ຢູ່. ພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການຢ່າງນັ້ນ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ... ໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກດ້ວຍກາຍ ກໍຍ້ອນວິຊານັ້ນແລ.’”

---

‘‘ตํ [Pg.207] กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อิทฺธิปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อิทฺธิปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງນັ້ນບໍ່?” “ເວົ້າແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາເຫັນໂທດໃນອິດທິປະຕິຫານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງອິດທິປະຕິຫານ.”

---

อาเทสนาปาฏิหาริยํ

ອາເທສານາປະຕິຫານ

---

๔๘๕. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ.

໔໘໕. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອາເທສານາປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: ‘ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.’”

---

‘‘ตเมนํ อญฺญตโร สทฺโธ ปสนฺโน ปสฺสติ ตํ ภิกฺขุํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. ตเมนํ โส สทฺโธ ปสนฺโน อญฺญตรสฺส อสฺสทฺธสฺส อปฺปสนฺนสฺส อาโรเจติ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, สมณสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. อมาหํ ภิกฺขุํ อทฺทสํ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสนฺตํ, เจตสิกมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสนฺตํ, วิจาริตมฺปิ อาทิสนฺตํ – ‘‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ.

“ແລ້ວມີຄົນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: ‘ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.’ ຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈຶ່ງບອກແກ່ຄົນອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສວ່າ: ‘ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ທ່ານເອີຍ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ທ່ານເອີຍ! ຄວາມມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງສະມະນະຮູບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍความຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: “ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.”’”

---

‘‘ตเมนํ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺย – ‘อตฺถิ โข, โภ, มณิกา นาม วิชฺชา; ตาย โส ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ, เจตสิกมฺปิ อาทิสติ, วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ, วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ.

“ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ກໍຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນວ່າ: ‘ທ່ານເອີຍ, ມັນມີວິຊາຊື່ວ່າ ມະນີກາ ຢູ່. ພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: “ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, จິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້” ກໍຍ້ອນວິຊານັ້ນແລ.’”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, เกวฏฺฏ, อปิ นุ โส อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน ตํ สทฺธํ ปสนฺนํ เอวํ วเทยฺยา’’ติ? ‘‘วเทยฺย, ภนฺเต’’ติ. ‘‘อิมํ โข อหํ, เกวฏฺฏ, อาเทสนาปาฏิหาริเย อาทีนวํ สมฺปสฺสมาโน อาเทสนาปาฏิหาริเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງນັ້ນບໍ່?” “ເວົ້າແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາເຫັນໂທດໃນອາເທສານາປະຕິຫານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງອາເທສານาປະຕິຫານ.”

---

อนุสาสนีปาฏิหาริยํ

ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ

---

๔๘๖. ‘‘กตมญฺจ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ? อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ, เอวํ มนสิกโรถ, มา [Pg.208] เอวํ มนสากตฺถ, อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

໔໘໖. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມສັ່ງສອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເຈົ້າຈົ່ງຄິດຢ່າງນີ້, ຢ່າຄິດຢ່າງນັ້ນ; ຈົ່ງມົນສิການຢ່າງນີ້, ຢ່າມົນສິການຢ່າງນັ້ນ; ຈົ່ງລະສິ່ງນີ້, ຈົ່ງເຂົ້າເຖິງສິ່ງນີ້ແລ້ວຢູ່ເຖີດ.’ ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, เกวฏฺฏ, อิธ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ …เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ…เป… อิทมฺปิ วุจฺจติ, เกวฏฺฏ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ພຶງຂະຫຍາຍຄວາມຄືໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້... ບັນລຸປະຖົມຊານຢູ່. ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ຮູ້ແຈ້ງວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກແລ້ວ. ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

---

‘‘อิมานิ โข, เกวฏฺฏ, ตีณิ ปาฏิหาริยานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ປະຕິຫານ 3 ປະການນີ້ແລ ທີ່ເຮົາໄດ້ຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້.”

---

ภูตนิโรเธสกภิกฺขุวตฺถุ

ເລື່ອງພິກຂຸຜູ້ສະແຫວງຫາບ່ອນດັບແຫ່ງມະຫາພູດຮູບ

---

๔๘๗. ‘‘ภูตปุพฺพํ, เกวฏฺฏ, อิมสฺมิญฺเญว ภิกฺขุสงฺเฆ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘กตฺถ นุ โข อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

໔໘໗. “ດູກອນເກວັດຕະ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ, ໃນພິກຂຸສົງໝູ່ນີ້ນັ້ນເອງ ໄດ້ມີຄວາມປະລິວິດຕົກທາງຈິດເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທาด ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

---

๔๘๘. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต เทวยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จาตุมหาราชิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จาตุมหาราชิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

໔໘໘. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າສະມາທິອັນມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຫົນທາງໄປສູ່ເທວະໂລກກໍປາກົດຂຶ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ ເຖิงທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣาຊິກາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

---

‘‘เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จาตุมหาราชิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, จตฺตาโร มหาราชาโน อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา [Pg.209] จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

“ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

๔๘๙. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน จตฺตาโร มหาราชาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา จตฺตาโร มหาราเช เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, จตฺตาโร มหาราชาโน ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ตาวตึสา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

໔໘໙. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນg່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

๔๙๐. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน ตาวตึสา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตาวตึเส เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, ตาวตึสา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, สกฺโก นาม เทวานมินฺโท อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

໔໙໐. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີທ້າວສັກກະ ຈອມເທບ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ທ້າວສັກກະນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

๔๙๑. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, สกฺโก เทวานมินฺโท ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น [Pg.210] ชานามิ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, ยามา นาม เทวา…เป… สุยาโม นาม เทวปุตฺโต… ตุสิตา นาม เทวา… สนฺตุสฺสิโต นาม เทวปุตฺโต… นิมฺมานรตี นาม เทวา … สุนิมฺมิโต นาม เทวปุตฺโต… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี นาม เทวา… วสวตฺตี นาม เทวปุตฺโต อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

໔໙໑. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ້າວສັກກະ ຈອມເທບ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ่าວກັບທ້າວສັກກະ ຈອມເທບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ท້າວສັກກະ ຈອມເທບໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນຍາມາ... ຯລຯ... ສຸຍາມະເທວະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ... ສັນດຸສິດເທวະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ... ສຸນິມມິດຕະເທວະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິດຕະວະສະວັດດີ... ວະສະວັດດີເທວະບຸດ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ວະສະວັດດີເທວະບຸດນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

๔๙๒. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน วสวตฺตี เทวปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา วสวตฺตึ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา นาม เทวา อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตรา จ ปณีตตรา จ. เต โข เอตํ ชาเนยฺยุํ, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ.

໔໙໒. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາວະສະວັດດີເທວະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບວະສະວັດດີເທວະບຸດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ວະສະວັດດີເທວະບຸດໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

๔๙๓. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตถารูปํ สมาธึ สมาปชฺชิ, ยถาสมาหิเต จิตฺเต พฺรหฺมยานิโย มคฺโค ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน พฺรหฺมกายิกา เทวา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พฺรหฺมกายิเก เทเว เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, พฺรหฺมกายิกา เทวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจุํ – ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. อตฺถิ โข, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร [Pg.211] กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ อมฺเหหิ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. โส โข เอตํ ชาเนยฺย, ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ.

໔໙໓. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າສະມາທິອັນມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຫົນທາງໄປສູ່ພຣົມມະໂລກກໍປາກົດຂຶ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ้าง ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ມະຫາພຣົມນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

---

‘‘‘กหํ ปนาวุโส, เอตรหิ โส มหาพฺรหฺมา’ติ? ‘มยมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา เยน วา พฺรหฺมา ยหึ วา พฺรหฺมา; อปิ จ, ภิกฺขุ, ยถา นิมิตฺตา ทิสฺสนฺติ, อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวติ, พฺรหฺมา ปาตุภวิสฺสติ, พฺรหฺมุโน เหตํ ปุพฺพนิมิตฺตํ ปาตุภาวาย, ยทิทํ อาโลโก สญฺชายติ, โอภาโส ปาตุภวตี’ติ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา นจิรสฺเสว ปาตุรโหสิ.

“‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ກໍເວລານີ້ ມະຫາພຣົມນັ້ນຢູ່ທີ່ໃດ?’ ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ພຣົມຢູ່ທີ່ໃດ, ຫຼື ໄປທາງໃດ, ຫຼື ສະຖິດຢູ່ທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ເມື່ອໃດມີນິມິດປາກົດ, ມີແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນ, มีລັງສີຮຸ່ງເຮືອງປາກົດ, ເມື່ອນັ້ນ ມະຫາພຣົມຈະປາກົດຕົວ. ເພາະການທີ່ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນ ແລະ ລັງສີຮຸ່ງເຮືອງປາກົດນີ້ ເປັນນິມິດໝາຍລ່ວງໜ້າໃນການປາກົດຕົວຂອງມະຫາພຣົມ.’ ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ບໍ່ດົນປານໃດ ມະຫາພຣົມນັ້ນກໍໄດ້ປາກົດຕົວຂຶ້ນ.

---

๔๙๔. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ เยน โส มหาพฺรหฺมา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’ติ? เอวํ วุตฺเต, เกวฏฺฏ, โส มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ.

໔໙໔. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາໝູ່ມະຫາພຣົມ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ມະຫາພຣົມນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພิกຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າຄື ພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ.’

---

‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ?

“ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສອງ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ທ່ານເປັນພຣົມ ມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ” ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

---

‘‘ทุติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อหมสฺมิ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ตํ มหาพฺรหฺมานํ เอตทโวจ – ‘น โขหํ ตํ, อาวุโส, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘‘ตฺวมสิ พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา อภิภู [Pg.212] อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี อิสฺสโร กตฺตา นิมฺมาตา เสฏฺโฐ สชิตา วสี ปิตา ภูตภพฺยาน’’นฺติ. เอวญฺจ โข อหํ ตํ, อาวุโส, ปุจฺฉามิ – ‘‘กตฺถ นุ โข, อาวุโส, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’’’ติ?

“ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສອງ ມະຫາພຣົມນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າຄື ພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ.’ ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສາມ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຖາມທ່ານอย่างນີ້ວ່າ: “ທ່ານເປັນພຣົມ ມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ” ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

---

๔๙๕. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, มหาพฺรหฺมา ตํ ภิกฺขุํ พาหายํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘อิเม โข มํ, ภิกฺขุ, พฺรหฺมกายิกา เทวา เอวํ ชานนฺติ, ‘‘นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อญฺญาตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อทิฏฺฐํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อวิทิตํ, นตฺถิ กิญฺจิ พฺรหฺมุโน อสจฺฉิกต’’นฺติ. ตสฺมาหํ เตสํ สมฺมุขา น พฺยากาสึ. อหมฺปิ โข, ภิกฺขุ, น ชานามิ ยตฺถิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตูติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขุ, ตุยฺเหเวตํ ทุกฺกฏํ, ตุยฺเหเวตํ อปรทฺธํ, ยํ ตฺวํ ตํ ภควนฺตํ อติธาวิตฺวา พหิทฺธา ปริเยฏฺฐึ อาปชฺชสิ อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณาย. คจฺฉ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตเมว ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉ, ยถา จ เต ภควา พฺยากโรติ, ตถา นํ ธาเรยฺยาสี’ติ.

໔໙໕. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວມະຫາພົມນັ້ນ ຈຶ່ງຈັບແຂນພິກຂຸຮູບນັ້ນແລ້ວ ພາຫຼີກອອກໄປໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸ ພວກເທວະດາຊັ້ນພົມມະກາຍິກາເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໃຈເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ “ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ຮູ້, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ເຫັນ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ຊາບ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ”. ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນຕໍ່ໜ້າພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຖິງແມ່ນເຮົາເອງກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວาໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເພາະສະນັ້ນ ເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງເປັນຄວາມຜິດຂອງທ່ານເອງ, ເປັນຄວາມບົກພ່ອງຂອງທ່ານເອງ ທີ່ທ່ານໄດ້ລະເລີຍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເສຍ ແລ້ວໄປສະແຫວງຫາຄຳຕອບສຳລັບບັນຫານີ້ໃນພາຍນອກ. ທ່ານຈົ່ງໄປເຂົ້າເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ແລ້ວທູນຖາມບັນຫານີ້ເຖີດ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງແກ້ໄຂແກ່ທ່ານຢ່າງໃດ ທ່ານກໍຈົ່ງຈົດຈຳຄຳນັ້ນໄວ້ຢ່າງນັ້ນເຖີດ’.”

---

๔๙๖. ‘‘อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย เอวเมว พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต มม ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข โส, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข, เกวฏฺฏ, โส ภิกฺขุ มํ เอตทโวจ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

໔໙໖. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນ—ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າອອກ ຫຼື ຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກເຂົ້າມາ ສະນັ້ນ—ໄດ້ຫາຍຕົວໄປຈາກພົມມະໂລກ ແລ້ວມາປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຕາຖາຄົດ. ດູກ່ອນເກວັດຕະ ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຖາມເຮົາວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

---

ตีรทสฺสิสกุณุปมา

ອຸປະມາດ້ວຍນົກເບິ່ງຝັ່ງ

---

๔๙๗. ‘‘เอวํ วุตฺเต, อหํ, เกวฏฺฏ, ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ – ‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขุ, สามุทฺทิกา วาณิชา ตีรทสฺสึ สกุณํ คเหตฺวา นาวาย สมุทฺทํ อชฺโฌคาหนฺติ. เต อตีรทกฺขินิยา นาวาย ตีรทสฺสึ สกุณํ มุญฺจนฺติ. โส คจฺฉเตว ปุรตฺถิมํ ทิสํ, คจฺฉติ ทกฺขิณํ ทิสํ, คจฺฉติ ปจฺฉิมํ ทิสํ, คจฺฉติ อุตฺตรํ ทิสํ, คจฺฉติ อุทฺธํ ทิสํ, คจฺฉติ อนุทิสํ. สเจ โส สมนฺตา ตีรํ [Pg.213] ปสฺสติ, ตถาคตโกว โหติ. สเจ ปน โส สมนฺตา ตีรํ น ปสฺสติ, ตเมว นาวํ ปจฺจาคจฺฉติ. เอวเมว โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, ยโต ยาว พฺรหฺมโลกา ปริเยสมาโน อิมสฺส ปญฺหสฺส เวยฺยากรณํ นาชฺฌคา, อถ มมญฺเญว สนฺติเก ปจฺจาคโต. น โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห เอวํ ปุจฺฉิตพฺโพ – ‘กตฺถ นุ โข, ภนฺเต, อิเม จตฺตาโร มหาภูตา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, เสยฺยถิทํ – ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตู’ติ?

໔໙໗. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ເມື່ອພິກຂຸຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮົາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸ ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ພວກພໍ່ຄ້າທາງທະເລ ໄດ້ຈັບນົກເບິ່ງຝັ່ງລົງເຮືອໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ. ເມື່ອເຮືອແລ່ນໄປໄກຈົນເບິ່ງບໍ່ເຫັນຝັ່ງ ພວກເຂົາກໍປ່ອຍນົກເບິ່ງຝັ່ງນັ້ນໄປ. ນົກນັ້ນຍ່ອມບິນໄປສູ່ທິດບູຮະ (ທິດຕາເວັນອອກ), ບິນໄປສູ່ທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້), ບິນໄປສູ່ທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ), ບິນໄປສູ່ທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ), ບິນຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ ແລະ ບິນໄປສູ່ທິດສະຫຼຽງ. ຖ້າມັນເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນເລີຍ. ແຕ່ຖ້າມັນບໍ່ເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນກັບມາສູ່ເຮືອລຳນັ້ນຄືເກົ່າ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ທ່ານສະແຫວງຫາຄຳຕອບສຳລັບບັນຫານີ້ ຈົນເຖິງພົມມະໂລກ ກໍບໍ່ໄດ້ຄຳຕອບ ຈຶ່ງໄດ້ກັບມາຫາເຮົາອີກ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ບັນຫານີ້ ທ່ານບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

---

๔๙๘. ‘‘เอวญฺจ โข เอโส, ภิกฺขุ, ปญฺโห ปุจฺฉิตพฺโพ –

໔໙໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸ ແຕ່ບັນຫານີ້ ທ່ານຄວນຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ—”

---

‘กตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ;

กตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

กตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌตี’ติ.

‘ນ້ຳ ດິນ ໄຟ ລົມ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ) ໃນທີ່ໃດ? ຄວາມຍາວ ຄວາມສັ້ນ ຄວາມນ້ອຍ ຄວາມໃຫຍ່ ຄວາມງາມ ແລະ ຄວາມບໍ່ງາມ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ) ໃນທີ່ໃດ? ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດ?’

---

๔๙๙. ‘‘ตตฺร เวยฺยากรณํ ภวติ –

໔໙໙. “ໃນບັນຫານັ້ນ ມີຄຳພະຍາກອນ (ຄຳຕອບ) ດັ່ງນີ້—”

---

‘วิญฺญาณํ อนิทสฺสนํ, อนนฺตํ สพฺพโตปภํ;

เอตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ.

‘ວິນຍານທີ່ບໍ່ມີສິ່ງປາກົດໃຫ້ເຫັນ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີລັດສະໝີໂດຍຮອບ; ໃນວິນຍານນັ້ນ ນ້ຳ ດິນ ໄຟ ລົມ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ).

---

เอตฺถ ทีฆญฺจ รสฺสญฺจ, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

เอตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌตี’ติ.

ໃນວິນຍານນັ້ນ ຄວາມຍາວ ຄວາມສັ້ນ ຄວາມນ້ອຍ ຄວາມໃຫຍ่ ຄວາມງາມ ແລະ ຄວາມບໍ່ງາມ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ); ໃນວິນຍານນັ້ນ ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານ ນາມແລະຮູບນີ້ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ນີ້’.

---

๕๐๐. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมโน เกวฏฺโฏ คหปติปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทีติ.

໕໐໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ເກວັດຕະ ຄະຫະບໍດີບຸດ ມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ.

---

เกวฏฺฏสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เอกาทสมํ.

ຈົບ ເກວັດຕະສູດ ທີສິບເອັດ.

---

๑๒. โลหิจฺจสุตฺตํ

໑໒. ໂລຫິດຈະສູດ

---

โลหิจฺจพฺราหฺมณวตฺถุ

ເລື່ອງໂລຫິດຈະພາມ

---

๕๐๑. เอวํ [Pg.214] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน สาลวติกา ตทวสริ. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ สตฺตุสฺสทํ สติณกฏฺโฐทกํ สธญฺญํ ราชโภคฺคํ รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน ทินฺนํ ราชทายํ, พฺรหฺมเทยฺยํ.

໕໐໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານສາລະວະຕິກາ. ສະໄໝນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານສາລະວະຕິກາ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະ ມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພະຣາຊະທານທີ່ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຊົງພະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະຣາຊະຊັບ ເປັນພົມມະໄທ (ສິດຂາດ).

---

๕๐๒. เตน โข ปน สมเยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํสมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ.

໕໐໒. ສະໄໝນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ຄວນບັນລຸກຸສົນທຳ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທຳແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຜູ້ອື່ນ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້? ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຄວາມພະຍາຍາມບອກສອນນີ້ ເປັນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້?’

---

๕๐๓. อสฺโสสิ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ สาลวติกํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

໕໐໓. ໂລຫິດຈະພາມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: ‘ທ່ານພະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສະມະນະ ສາກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສາກະຍະຕະກູນ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານສາລະວະຕິກາແລ້ວ. ກໍພະເກຍຕິຄຸນອັນງາມຂອງພະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຊົງຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຊົງເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຊົງເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຊົງເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ຊົງເປັນຜູ້ຈຳແນກທຳ”. ພະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງສັ່ງສອນໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ແລະ ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະ ງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພົມມະຈັນ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ກໍການໄດ້ເຫັນພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ທີ່ມີສະພາບເຫັນປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ’.

---

๕๐๔. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม[Pg.215]; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน สมณํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – โลหิจฺโจ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ ภวนฺตํ โคตมํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘‘อธิวาเสตุ กิร ภวํ โคตโม โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ.

໕໐໔. ຄັ້ງນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງໂຣສິກະ ຜູ້ເປັນຊ່າງຕັດຜົມມາສັ່ງວ່າ: ‘ມາພີ້ ເພື່ອນໂຣສິກະ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ “ທ່ານພະໂຄດົມ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະອົງ”. ແລະ ຈົ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂໍທ່ານພະໂຄດົມ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”’.

---

๕๐๕. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

໕໐໕. ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຮັບຄຳຂອງໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ດີແລ້ວ ທ່ານ’ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ແລະ ກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”’. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍອາການດຸສະນີ.

---

๕๐๖. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘อโวจุมฺหา โข มยํ โภโต วจเนน ตํ ภควนฺตํ – ‘โลหิจฺโจ, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’ติ. อธิวุตฺถญฺจ ปน เตน ภควตา’’ติ.

໕໐໖. ຄັ້ງນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວກັບໄປຫາໂລຫິດຈະພາມ ເມື່ອໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຕາມຄຳສັ່ງຂອງທ່ານແລ້ວວ່າ “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ແລະ ກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”. ແລະ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ກໍຊົງຮັບນິມົນແລ້ວ’.

---

๕๐๗. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา โรสิกํ นฺหาปิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, สมฺม โรสิเก, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส กาลํ อาโรเจหิ – กาโล โภ, โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข โรสิกา นฺหาปิโต โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ[Pg.216]. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

໕໐໗. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ໂລຫິດຈະພາມ ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດແຈງຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວຮ້ອງໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມມາສັ່ງວ່າ: ‘ມາພີ້ ເພື່ອນໂຣສິກະ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວກາບທູນກຳນົດເວລາວ່າ “ທ່ານພະໂຄດົມ ໄດ້ເວລາແລ້ວ ພັດຕາຫານຈັດແຈງໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ”’. ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຮັບຄຳຂອງໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ດີແລ້ວ ທ່ານ’ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຢືນຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນກຳນົດເວລາແກ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໄດ້ເວລາແລ້ວ ພັດຕາຫານຈັດແຈງໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ’.

---

๕๐๘. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สาลวติกา เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ. อถ โข โรสิกา นฺหาปิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โลหิจฺจสฺส, ภนฺเต, พฺราหฺมณสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’ติ. สาธุ, ภนฺเต, ภควา โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ เอตสฺมา ปาปกา ทิฏฺฐิคตา วิเวเจตู’’ติ. ‘‘อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก, อปฺเปว นาม สิยา โรสิเก’’ติ.

໕໐໘. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານສາລະວະຕິກາ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ. ສະໄໝນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄປຕິດໆ. ຄັ້ງນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ຄວນບັນລຸກຸສົນທຳ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທຳແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຜູ້ອື່ນ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້? ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຄວາມພະຍາຍາມບອກສອນນີ້ ເປັນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້?”. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຈົ່ງຊ່ວຍປົດປ່ອຍໂລຫິດຈະພາມ ໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນເຖີດ’. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ ‘ໂຣສິກະ ເລື່ອງນີ້ອາດເປັນໄປໄດ້, ໂຣສິກະ ເລື່ອງນີ້ອາດເປັນໄປໄດ້’.

---

อถ โข ภควา เยน โลหิจฺจสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງເຮືອນຂອງໂລຫິດຈະພາມ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດແຈງໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ໄດ້ນ້ອມຖວາຍຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ດ້ວຍມືຂອງຕົນ ແກ່ພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ ແລະ ຫ້າມພັດຕາຫານ (ຈົນພໍແລ້ວ).

---

โลหิจฺจพฺราหฺมณานุโยโค

ການຊັກຖາມໂລຫິດຈະພາມ

---

๕๐๙. อถ โข โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โลหิจฺจํ พฺราหฺมณํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร เต, โลหิจฺจ, เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ – ‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ โลหิจฺจ นนุ ตฺวํ สาลวติกํ อชฺฌาวสสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ. ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ [Pg.217] เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ?

໕໐໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ລໍຫິດຈະພຣາມ ເມື່ອຊາບວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເຫວີຍພັດສັດເສັດແລ້ວ ແລະຊົງວາງບາດຈາກພຣະຫັດແລ້ວ ຈຶ່ງຖືເອົາຕັ່ງຕ່ຳອັນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບລໍຫິດຈະພຣາມຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ລໍຫິດຈະ, ໄດ້ຍິນວ່າ ເຈົ້າມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ປາກົດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແທ້ບໍວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນການຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາ, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຈົ້າຈະເຫັນເປັນຢ່າງໃດ, ເຈົ້າປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ຖ້າມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ລໍຫິດຈະພຣາມປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນບ້ານສາລາວະຕິການັ້ນ ໃຫ້ລໍຫິດຈະພຣາມບໍລິໂພກແຕ່ພຽງຜູ້ດຽוເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ລາບສັກກາລະຂອງຄົນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດຢູ່ ຫຼືບໍ່?”

---

‘‘อนฺตรายกโร, โภ โคตม’’. ‘‘อนฺตรายกโร สมาโน หิตานุกมฺปี วา เตสํ โหติ อหิตานุกมฺปี วา’’ติ? ‘‘อหิตานุกมฺปี, โภ โคตม’’. ‘‘อหิตานุกมฺปิสฺส เมตฺตํ วา เตสุ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สปตฺตกํ วา’’ติ? ‘‘สปตฺตกํ, โภ โคตม’’. ‘‘สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ วา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ วา’’ติ? ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิ, โภ โคตม’’. ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา’’.

“ເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຂົາຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ຫຼືບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ຫຼືຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ ຍ່ອມປາກົດມີໃນຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ ຫຼືສັມມາທິຖິ?” “ເປັນມິດສາທິຖິ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

---

๕๑๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โลหิจฺจ, นนุ ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘โย นุ โข, โลหิจฺจ, เอวํ วเทยฺย – ‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’ติ. เอวํ วาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร วา โหติ, โน วา’’ติ?

໕໑໐. “ລໍຫິດຈະ, ເຈົ້າຈະເຫັນເປັນຢ່າງໃດ, ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ຖ້າມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນນັ້ນ ໃຫ້ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນບໍລິໂພກແຕ່ພຽງພຣະອົງດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ລາບສັກກາລະຂອງພວກເຈົ້າ ແລະຄົນອື່ນໆ ທີ່ອາໄສພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນລ້ຽງຊີວິດຢູ່ ຫຼືບໍ່?”

---

‘‘อนฺตรายกโร, โภ โคตม’’. ‘‘อนฺตรายกโร สมาโน หิตานุกมฺปี วา เตสํ โหติ อหิตานุกมฺปี วา’’ติ? ‘‘อหิตานุกมฺปี, โภ โคตม’’. ‘‘อหิตานุกมฺปิสฺส เมตฺตํ วา เตสุ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สปตฺตกํ วา’’ติ? ‘‘สปตฺตกํ, โภ โคตม’’. ‘‘สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ วา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ วา’’ติ? ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิ, โภ โคตม’’. ‘‘มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา’’.

“ເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຂົາຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ຫຼືບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ຫຼືຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ ຍ່ອມປາກົດມີໃນຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ ຫຼືສັມມາທິຖິ?” “ເປັນມິດສາທິຖິ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

---

๕๑๑. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ สาลวติกํ อชฺฌาวสติ; ยา สาลวติกาย สมุทยสญฺชาติ, โลหิจฺโจว ตํ พฺราหฺมโณ เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ตํ อุปชีวนฺติ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ [Pg.218] วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย…เป… กริสฺสตี’’ติ. เอวํวาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา.

໕໑໑. “ລໍຫິດຈະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ລໍຫິດຈະພຣາມປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນບ້ານສາລາວະຕິການັ້ນ ໃຫ້ລໍຫິດຈະພຣາມບໍລິໂພກແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດຢູ່. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນການຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາ...ເປ... ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຈຶ່ງບັນລຸຄຸນວິເສດອັນໂອລາຣານປານນີ້ ຄື ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ແລະເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບຳເພັນກຸສົນກັມເພື່ອຄວາມບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

---

๕๑๒. ‘‘อิติ กิร, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘ราชา ปเสนทิ โกสโล กาสิโกสลํ อชฺฌาวสติ; ยา กาสิโกสเล สมุทยสญฺชาติ, ราชาว ตํ ปเสนทิ โกสโล เอกโก ปริภุญฺเชยฺย, น อญฺเญสํ ทเทยฺยา’’ติ. เอวํวาที โส เย ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อุปชีวนฺติ ตุมฺเห เจว อญฺเญ จ, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ. อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. เอวเมว โข, โลหิจฺจ, โย เอวํ วเทยฺย – ‘‘อิธ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺย, กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตฺวา น ปรสฺส อาโรเจยฺย, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสติ. เสยฺยถาปิ นาม…เป… กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ, เอวํ วาที โส เย เต กุลปุตฺตา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉนฺติ, โสตาปตฺติผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, สกทาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อนาคามิผลมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ, อรหตฺตมฺปิ สจฺฉิกโรนฺติ. เย จิเม ทิพฺพา คพฺภา ปริปาเจนฺติ ทิพฺพานํ ภวานํ อภินิพฺพตฺติยา, เตสํ อนฺตรายกโร โหติ, อนฺตรายกโร สมาโน อหิตานุกมฺปี โหติ, อหิตานุกมฺปิสฺส สปตฺตกํ จิตฺตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ, สปตฺตเก จิตฺเต ปจฺจุปฏฺฐิเต มิจฺฉาทิฏฺฐิ โหติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส โข อหํ, โลหิจฺจ, ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรํ คตึ วทามิ – นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา.

໕໑໒. “ລໍຫິດຈະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນນັ້ນ ໃຫ້ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນບໍລິໂພກແຕ່ພຽງພຣະອົງດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ພວກເຈົ້າ ແລະຄົນອື່ນໆ ທີ່ອາໄສພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນລ້ຽງຊີວິດຢູ່. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນ...ເປ... ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຈຶ່ງບັນລຸຄຸນວິເສດອັນໂອລາຣານປານນີ້ ຄື ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ແລະເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບຳເພັນກຸສົນກັມເພື່ອຄວາມບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

---

ตโย โจทนารหา

ພຣະສາດສະດາ ໓ ປະເພດ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ

---

๕๑๓. ‘‘ตโย [Pg.219] โขเม, โลหิจฺจ, สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา; โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. กตเม ตโย? อิธ, โลหิจฺจ, เอกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต, ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม โอสกฺกนฺติยา วา อุสฺสกฺเกยฺย, ปรมฺมุขึ วา อาลิงฺเคยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ปฐโม สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา.

໕໑໓. “ລໍຫິດຈະ, ພຣະສາດສະດາ ໓ ປະເພດນີ້ໃນໂລກ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ. ໓ ປະເພດນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ລໍຫິດຈະ, ໃນໂລກນີ້ ສາດສະດາບາງຄົນອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ແຕ່ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— ‘ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ทັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງເຂົາບໍ່ຢາກຟັງ, ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ສາດສະດານັ້ນຄວນຖືກຕິຕຽນຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນທ່ານຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— “ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ” ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງທ່ານບໍ່ຢາກຟັງ, ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ການສະແດງທັມນັ້ນ ປຽບເໝືອນຊາຍທີ່ພະຍາຍາມເຂົ້າຫາສະຕີຜູ້ຖອຍໜີ ຫຼືປຽບເໝືອນການເຂົ້າໄປກອດສະຕີຜູ້ຜິນຫຼັງໃຫ້, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ລໍຫິດຈະ, ນີ້ຄືສາດສະດາປະເພດທີ ໑ ໃນໂລກ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ”.

---

๕๑๔. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย, อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา สุสฺสูสนฺติ, โสตํ โอทหนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, น จ โวกฺกมฺม สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม สกํ เขตฺตํ โอหาย ปรํ เขตฺตํ นิทฺทายิตพฺพํ มญฺเญยฺย[Pg.220], เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ – กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ทุติโย สตฺถา, โย, โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา.

໕໑໔. “ລໍຫິດຈະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ສາດສະດາບາງຄົນອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ແຕ່ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— ‘ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງເຂົາຢາກຟັງ, ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະບໍ່ປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ສາດສະດານັ້ນຄວນຖືກຕິຕຽນຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນທ່ານຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— “ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອความສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ” ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງທ່ານຢາກຟັງ, ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະບໍ່ປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ການສະແດງທັມນັ້ນ ປຽບເໝືອນການລະທິ້ງນາຂອງຕົນເອງ ແລ້ວຄິດວ່າຄວນໄປຖອນຫຍ้าໃນນາຂອງຄົນອື່ນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ລໍຫິດຈະ, ນີ້ຄືສາດສະດາປະເພດທີ ໒ ໃນໂລກ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ”.

---

๕๑๕. ‘‘ปุน จปรํ, โลหิจฺจ, อิเธกจฺโจ สตฺถา ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, สฺวาสฺส สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต โหติ. โส ตํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’’ติ. ตสฺส สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. โส เอวมสฺส โจเทตพฺโพ – ‘‘อายสฺมา โข ยสฺสตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, โส เต สามญฺญตฺโถ อนุปฺปตฺโต. ตํ ตฺวํ สามญฺญตฺถํ อนุปาปุณิตฺวา สาวกานํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘อิทํ โว หิตาย อิทํ โว สุขายา’ติ. ตสฺส เต สาวกา น สุสฺสูสนฺติ, น โสตํ โอทหนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ, โวกฺกมฺม จ สตฺถุสาสนา วตฺตนฺติ. เสยฺยถาปิ นาม ปุราณํ พนฺธนํ ฉินฺทิตฺวา อญฺญํ นวํ พนฺธนํ กเรยฺย, เอวํ สมฺปทมิทํ ปาปกํ โลภธมฺมํ วทามิ, กิญฺหิ ปโร ปรสฺส กริสฺสตี’’ติ. อยํ โข, โลหิจฺจ, ตติโย สตฺถา, โย โลเก โจทนารโห; โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชา. อิเม โข, โลหิจฺจ, ตโย สตฺถาโร, เย โลเก โจทนารหา, โย จ ปเนวรูเป สตฺถาโร โจเทติ, สา โจทนา ภูตา ตจฺฉา ธมฺมิกา อนวชฺชาติ.

໕໑໕. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ຄູອາຈານບາງຄົນ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃດ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາກໍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ. ເຂົາບັນລຸປະໂຫຍດແຫ່ງความເປັນສະມະນະນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ 'ທຳນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກທ່ານ ທຳນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກທ່ານ'. ແຕ່ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຂົາ ບໍ່ຟັງດ້ວຍດີ ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳ ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສັ່ງສອນຂອງຄູອາຈານ. ຄູອາຈານນັ້ນ ຄວນຖືກຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃດ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ທ່ານກໍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ. ທ່ານບັນລຸປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ "ທຳນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກທ່ານ ທຳນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກທ່ານ". ແຕ່ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງທ່ານ ບໍ່ຟັງດ້ວຍດີ ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳ ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສັ່ງສອນຂອງຄູອາຈານ. ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບເຮັດເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາອີກ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ ທຳອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບນີ້ ກໍມີອຸປະມາດັ່ງນັ້ນ ເພາະວ່າຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້'. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ນີ້ຄືຄູອາຈານຜູ້ທີສາມ ທີ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກ ແລະການຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນການຕັກເຕືອນທີ່ແທ້ຈິງ ຖືກຕ້ອງ ຖືກທຳ ແລະບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄືຄູອາຈານສາມຈຳພວກ ທີ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກ ແລະການຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນການຕັກເຕືອນທີ່ແທ້ຈິງ ຖືກຕ້ອງ ຖືກທຳ ແລະບໍ່ມີໂທດ.

---

นโจทนารหสตฺถุ

ຄູອາຈານຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ

---

๕๑๖. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, โกจิ สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ. ‘‘กตโม ปน โส, โภ โคตม, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห’’ติ?

໕໑໖. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂລຫິດຈະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່ ຄູອາຈານບາງຄົນໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ 'ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ມີຢູ່ແທ້ ຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ກໍຄູອາຈານຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກນັ້ນ ແມ່ນໃຜ?'

---

‘‘อิธ, โลหิจฺจ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, โลหิจฺจ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน [Pg.221] โหติ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห. โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรติ อภินินฺนาเมติ…เป… ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ. ยสฺมึ โข, โลหิจฺจ, สตฺถริ สาวโก เอวรูปํ อุฬารํ วิเสสํ อธิคจฺฉติ, อยมฺปิ โข, โลหิจฺจ, สตฺถา, โย โลเก นโจทนารโห, โย จ ปเนวรูปํ สตฺถารํ โจเทติ, สา โจทนา อภูตา อตจฺฉา อธมฺมิกา สาวชฺชา’’ติ.

ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ພຣະຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ເພິ່ງສະແດງໂດຍພິສະດານ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່... ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸຕະຊານຢູ່. ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກແລ້ວ. ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ

---

๕๑๗. เอวํ วุตฺเต, โลหิจฺโจ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, ปุริโส ปุริสํ นรกปปาตํ ปตนฺตํ เกเสสุ คเหตฺวา อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐเปยฺย, เอวเมวาหํ โภตา โคตเมน นรกปปาตํ ปปตนฺโต อุทฺธริตฺวา ถเล ปติฏฺฐาปิโต. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

໕໑໗. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂລຫິດຈະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຈັບຜົມຂອງບຸກຄົນຜູ້ກຳລັງຕົກເຫວອັນເລິກ ແລ້ວດຶງຂຶ້ນມາໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງບົກໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ກຳລັງຕົກເຫວອັນເລິກ ກໍໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃຫ້ຂຶ້ນມາຕັ້ງຢູ່ເທິງບົກໄດ້ຢ່າງປອດໄພສັນນັ້ນ. ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂວ້າມ ເປີດຂອງທີ່ປິດ ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ "ຄົນມີຕາດີຈະແນມເຫັນຮູບໄດ້" ສັນໃດ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໄດ້ສະແດງທຳໂດຍອະເນກປະການສັນນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັຕນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ'.

---

โลหิจฺจสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ทฺวาทสมํ.

ຈົບ ໂລຫິດຈະສູດ ທີສິບສອງ.

---

๑๓. เตวิชฺชสุตฺตํ

໑໓. เตວິຊຊະສູດ

---

๕๑๘. เอวํ [Pg.222] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน มนสากฏํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน.

໕໑໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານພຣາມຂອງຊາວໂກສົນ ຊື່ວ່າ ມະນະສាកະຕະ. ສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝ່ວງ ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ທາງທິດເໜືອຂອງບ້ານມະນະສាកະຕະນັ້ນ.

---

๕๑๙. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา มนสากเฏ ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ – จงฺกี พฺราหฺมโณ ตารุกฺโข พฺราหฺมโณ โปกฺขรสาติ พฺราหฺมโณ ชาณุโสณิ พฺราหฺมโณ โตเทยฺโย พฺราหฺมโณ อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา.

໕໑໙. ສະໄໝນັ້ນ ມີພຣາມມະຫາສານຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງຫຼາຍທ່ານ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເຊັ່ນ: ຈັງກີພຣາມ, ຕາຣຸກຂະພຣາມ, ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ, ຊານຸໂສນິພຣາມ, ໂຕເທຍຍະພຣາມ ແລະພຣາມມະຫາສານຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງທ່ານອື່ນໆ ອີກ.

---

๕๒๐. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชานํ มาณวานํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโชปิ มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. เนว โข อสกฺขิ วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ภารทฺวาโช มาณโวปิ วาเสฏฺฐํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ.

໕໒໐. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອວາເສດຖະມານົບ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ກຳລັງຍ່າງທ່ຽວພັກຜ່ອນສະບາຍໆ ໄດ້ເກີດການສົນທະນາກັນຂຶ້ນ ກ່ຽວກັບທາງທີ່ຖືກ ແລະທາງທີ່ຜິດ. ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ทางນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ວາເສດຖະມານົບ ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພາຣະທວາຊະມານົບຍອມຮັບໄດ້ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ວາເສດຖະມານົບຍອມຮັບໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

---

๕๒๑. อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ โข, ภารทฺวาช, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มนสากเฏ วิหรติ อุตฺตเรน มนสากฏสฺส อจิรวติยา นทิยา ตีเร อมฺพวเน. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา [Pg.223] เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’ติ. อายาม, โภ ภารทฺวาช, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ สมณํ โคตมํ ปุจฺฉิสฺสาม. ยถา โน สมโณ โคตโม พฺยากริสฺสติ, ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ภารทฺวาโช มาณโว วาเสฏฺฐสฺส มาณวสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

໕໒໑. ຄັ້ງນັ້ນ ວາເສດຖະມານົບ ຈຶ່ງໄດ້ເອີ້ນພາຣະທວາຊະມານົບມາວ່າ 'ແນ່ ພາຣະທວາຊະ ພຣະສະມະນະໂຄດົມນີ້ ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝ່ວງ ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ທາງທິດເໜືອຂອງບ້ານມະນະສាកະຕະ. ກໍກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດาແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ". ມາເຖີດ ພາຣະທວາຊະ ພວກເຮົາຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈະໄດ້ທູນຖາມເນື້ອຄວາມນີ້ກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຕອບແກ່ພວກເຮົາຢ່າງໃດ ພວກເຮົາກໍຈະຈົດຈຳໄວ້ຢ່າງນັ້ນ'. ພາຣະທວາຊະມານົບ ຕອບຮັບວາເສດຖະມານົບວ່າ 'ຕົກລົງ ທ່ານ'.

---

มคฺคามคฺคกถา

ເລື່ອງທາງທີ່ຖືກແລະທາງທີ່ຜິດ

---

๕๒๒. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ ชงฺฆวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ มคฺคามคฺเค กถา อุทปาทิ. อหํ เอวํ วทามิ – ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’ติ. เอตฺถ, โภ โคตม, อตฺเถว วิคฺคโห, อตฺถิ วิวาโท, อตฺถิ นานาวาโท’’ติ.

໕໒໒. ຄັ້ງນັ້ນ ວາເສດຖະມານົບ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ເມື່ອຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ວາເສດຖະມານົບ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນບ່ອນນີ້ ເມື່ອພວກຂ້າພະເຈົ້າຍ່າງທ່ຽວພັກຜ່ອນສະບາຍໆ ໄດ້ເກີດການສົນທະນາກັນຂຶ້ນ ກ່ຽວກັບທາງທີ່ຖືກ ແລະທາງທີ່ຜິດ. ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້". ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້". ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄວາມເຫັນຂັດແຍ້ງກັນ ມີການໂຕ້ຖຽງກັນ ແລະມີວາທະແຕກຕ່າງກັນ'.

---

๕๒๓. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ตฺวํ เอวํ วเทสิ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน โปกฺขรสาตินา’’ติ. ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย, ยฺวายํ อกฺขาโต พฺราหฺมเณน ตารุกฺเขนา’’ติ. อถ กิสฺมึ ปน โว, วาเสฏฺฐ, วิคฺคโห, กิสฺมึ วิวาโท, กิสฺมึ นานาวาโท’’ติ?

໕໒໓. “ໄດ້ຍິນວ່າ ວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເມື່ອເປັນຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື່ອງໃດ ໂຕ້ຖຽງກັນໃນເລື່ອງໃດ ແລະມີວາທະແຕກຕ່າງກັນໃນເລື່ອງໃດ?”

---

๕๒๔. ‘‘มคฺคามคฺเค, โภ โคตม. กิญฺจาปิ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตาย.

໕໒໔. “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື່ອງທາງທີ່ຖືກແລະທາງທີ່ຜິດ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນວ່າພວກພຣາມຈະສະແດງທາງຕ່າງໆ ກັນ ຄື: ພວກພຣາມອັດທະຣິຍະ, ພວກພຣາມຕິດຕິຣິຍະ, ພວກພຣາມສັນໂທກະ, ພວກພຣາມພະວະຫາຣິຊຊະ ກໍຕາມ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.224], โภ โคตม, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร พหูนิ เจปิ นานามคฺคานิ ภวนฺติ, อถ โข สพฺพานิ ตานิ คามสโมสรณานิ ภวนฺติ; เอวเมว โข, โภ โคตม, กิญฺจาปิ พฺราหฺมณา นานามคฺเค ปญฺญเปนฺติ, อทฺธริยา พฺราหฺมณา ติตฺติริยา พฺราหฺมณา ฉนฺโทกา พฺราหฺมณา พวฺหาริชฺฌา พฺราหฺมณา, อถ โข สพฺพานิ ตานิ นิยฺยานิกา นิยฺยนฺติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກບ້ານຫຼືນິຄົມ ມີທາງຕ່າງໆ ຫຼາຍສາຍ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍມາຮ່ວມກັນຢູ່ທີ່ບ້ານນັ້ນເອງ ສັນໃດ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນວ່າພວກພຣາມຈະສະແດງທາງຕ່າງໆ ກັນ ຄື: ພວກພຣາມອັດທະຣິຍະ, ພວກພຣາມຕິດຕິຣິຍະ, ພວກພຣາມສັນໂທກະ, ພວກພຣາມພະວະຫາຣິຊຊະ ກໍຕາມ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ສັນນັ້ນ.”

---

วาเสฏฺฐมาณวานุโยโค

ການຊັກຖາມວາເສດຖະມານົບ

---

๕๒๕. ‘‘นิยฺยนฺตีติ วาเสฏฺฐ วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตีติ, โภ โคตม, วทามิ’’. ‘‘นิยฺยนฺตีติ, วาเสฏฺฐ, วเทสิ’’? ‘‘นิยฺยนฺตี’’ติ, โภ โคตม, วทามิ’’.

໕໒໕. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.” “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.” “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.”

---

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍໃນບັນດາພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີພຣາມແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພົມມາແລ້ວດ້ວຍຕາຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ”.

---

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍບັນດາອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

---

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍບັນດາອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

---

‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, อตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖะ ກໍບັນດາອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານ ມີແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

---

๕๒๖. ‘‘กึ ปน, วาเสฏฺฐ, เยปิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ. เตปิ เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

໕໒໖. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ບໍ່ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

---

๕๒๗. ‘‘อิติ [Pg.225] กิร, วาเสฏฺฐ, นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกพฺราหฺมโณปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เอกาจริยปาจริโยปิ, เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นตฺถิ โกจิ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุคา เยน พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’’ติ.

໕໒໗. “ດັ່ງນັ້ນ, ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ບໍ່ມີພາມແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວໃນບັນດາພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານຂອງອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແລະແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’.”

---

๕๒๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໒໘. “Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti? “Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti.

---

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. ‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“ດີແລ້ວ, ວາເສດຖະ. ວາເສດຖະ, ຂໍ້ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’ ດັ່ງນີ້ນັ້ນ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.”

---

๕๒๙. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณิ ปรมฺปรสํสตฺตา ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, อนฺธเวณูปมํ มญฺเญ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ, ปุริโมปิ น ปสฺสติ, มชฺฌิโมปิ น ปสฺสติ, ปจฺฉิโมปิ น ปสฺสติ. เตสมิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ภาสิตํ หสฺสกญฺเญว สมฺปชฺชติ, นามกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ริตฺตกญฺเญว สมฺปชฺชติ, ตุจฺฉกญฺเญว สมฺปชฺชติ.

໕໒໙. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນແຖວຄົນຕາບອດ ທີ່ເກາະກັນໄປເປັນແຖວ ຄົນທາງໜ້າກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງກາງກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງຫຼັງກໍບໍ່ເຫັນ. ວາເສດຖະ, ເຮົາເຫັນວ່າ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍມີອຸປະມາເໝືອນແຖວຄົນຕາບອດນັ້ນຄືກັນ ຄົນທາງໜ້າກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງກາງກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງຫຼັງກໍບໍ່ເຫັນ. ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ້າຫົວຂවັນເທົ່ານັ້ນ, ເປັນພຽງແຕ່ຄຳເວົ້າລ້າໆ ເທົ່ານັ້ນ, ເປັນສິ່ງທີ່ວ່າງເປົ່າເທົ່ານັ້ນ, ເປັນສິ່ງທີ່ໄຮ້ປະໂຫຍດເທົ່ານັ້ນ.”

---

๕๓๐. ‘‘ตํ [Pg.226] กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ?

໕໓໐. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່ບໍ່ແມ່ນບໍ? ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນບໍ?”

---

‘‘เอวํ, โภ โคตม, ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺตี’’ติ.

“ແມ່ນແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ”.

---

๕๓๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, ปโหนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

໕໓໑. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ. ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສາມາດສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ’ ໄດ້ບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

---

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, ยํ ปสฺสนฺติ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา จนฺทิมสูริเย, อญฺเญ จาปิ พหุชนา, ยโต จ จนฺทิมสูริยา อุคฺคจฺฉนฺติ, ยตฺถ จ โอคจฺฉนฺติ, อายาจนฺติ โถมยนฺติ ปญฺชลิกา นมสฺสมานา อนุปริวตฺตนฺติ, เตสมฺปิ นปฺปโหนฺติ จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุํ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส จนฺทิมสูริยานํ สหพฺยตายา’’ติ.

“ດັ່ງນັ້ນ, ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ແມ່ນແຕ່ພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ, ພວກພາມເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງບໍ່ສາມາດສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ’ ໄດ້ເລີຍ.”

---

๕๓๒. ‘‘อิติ ปน น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว [Pg.227] เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

໕໓໒. “ດັ່ງນັ້ນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແລະແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວะ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’.”

---

๕๓๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໓໓. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນບໍ່?” “ແທ້ຈິງແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແນ່ນອນ”.

---

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – ‘‘อยเมว อุชุมคฺโค, อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก, นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“ດີແລ້ວ, ວາເສດຖະ. ວາເສດຖະ, ຂໍ້ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’ ດັ່ງນີ້ນັ້ນ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.”

---

ชนปทกลฺยาณีอุปมา

ອຸປະມາດ້ວຍນາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ

---

๕๓๔. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘‘อหํ ยา อิมสฺมึ ชนปเท ชนปทกลฺยาณี, ตํ อิจฺฉามิ, ตํ กาเมมี’’ติ. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – ขตฺติยี วา พฺราหฺมณี วา เวสฺสี วา สุทฺที วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย.

໕໓໔. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ (ຍິງງາມທີ່ສຸດໃນຊົນນະບົດ) ໃນແວ່ນແຄວ້ນນີ້’. ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, นາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່ານາງເປັນນາງກະສັດ, นາງພາມ, นາງແພດ ຫຼືນາງສູດ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ບໍ່ຮູ້’.”

---

‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ ชนปทกลฺยาณึ อิจฺฉสิ กาเมสิ, ชานาสิ ตํ ชนปทกลฺยาณึ – เอวํนามา เอวํโคตฺตาติ วา, ทีฆา วา รสฺสา วา มชฺฌิมา วา กาฬี วา สามา วา มงฺคุรจฺฉวี วาติ, อมุกสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘โน’ติ วเทยฺย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ น ปสฺสสิ, ตํ ตฺวํ อิจฺฉสิ กาเมสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย.

“ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, นາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່ານາງມີຊື່ແນວນີ້ ມີໂຄດແນວນີ້, ເປັນຄົນສູງ ຄົນຕ່ຳ ຫຼືຄົນສູງປານກາງ, ມີຜິວພັນດຳ ຜິວພັນຂາວເຫຼືອງ ຫຼືຜິວພັນຄ້ຳ, ແລະອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ຕຳບົນ ຫຼືເມືອງຊື່ນັ້ນ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນາງຜູ້ທີ່ທ່ານບໍ່ຮູ້ຈັກ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍບໍ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

---

๕๓๕. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໓໕. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນບໍ່?” “ແທ້ຈິງແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແນ່ນອນ”.

---

๕๓๖. ‘‘เอวเมว [Pg.228] โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – ‘‘มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมา’’ติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

໕໓໖. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ສືບຕໍ່ກັນມາເຖິງເຈັດຊົ່ວອາຍຸຄົນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ, ຜູ້ບອກມົນ, ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂັບຮ້ອງຕາມ, ກ່າວຕາມ, ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີຂັບຮ້ອງແລ້ວ, ບອກແລ້ວ, ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມຄຳທີ່ກ່າວໄວ້, ສອນຕາມຄຳທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ, ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກສິ່ງນີ້, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນສິ່ງນີ້ ວ່າພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະເດັດໄປທາງໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ'. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ'.

---

๕๓๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໓໗. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

---

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ – อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายาติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

ດີແລ້ວ ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ' ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

---

นิสฺเสณีอุปมา

ອຸປະມາດ້ວຍຂັ້ນໄດ

---

๕๓๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, ปุริโส จาตุมหาปเถ นิสฺเสณึ กเรยฺย – ปาสาทสฺส อาโรหณาย. ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสิ, ชานาสิ ตํ ปาสาทํ – ปุรตฺถิมาย วา ทิสาย ทกฺขิณาย วา ทิสาย ปจฺฉิมาย [Pg.229] วา ทิสาย อุตฺตราย วา ทิสาย อุจฺโจ วา นีโจ วา มชฺฌิโม วา’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘โน’’ติ วเทยฺย.

໕໓໘. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງ ເຮັດຂັ້ນໄດຢູ່ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ເພື່ອຈະຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ. ຄົນທັງຫຼາຍຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ແນ່ ບຸຣຸດຜູ້ຈະເລີນ, ຜາສາດທີ່ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຈະຂຶ້ນໄປນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຣະpha (ທິດຕາເວັນອອກ), ທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້), ທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ຫຼືທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ)? ແລະເປັນຜາສາດສູງ, ຕ່ຳ ຫຼືປານກາງ?' ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້, ລາວຈະຕອບວ່າ 'ບໍ່ຮູ້'.

---

‘‘ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ – ‘‘อมฺโภ ปุริส, ยํ ตฺวํ น ชานาสิ, น ปสฺสสิ, ตสฺส ตฺวํ ปาสาทสฺส อาโรหณาย นิสฺเสณึ กโรสี’’ติ? อิติ ปุฏฺโฐ ‘‘อามา’’ติ วเทยฺย.

ຄົນທັງຫຼາຍຖາມລາວອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ແນ່ ບຸຣຸດຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຈະຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ ທີ່ທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຢ່າງນັ້ນບໍ?' ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້, ລາວຈະຕອບວ່າ 'ແມ່ນແລ້ວ'.

---

๕๓๙. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต ตสฺส ปุริสสฺส อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໓໙. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

---

๕๔๐. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, น กิร เตวิชฺเชหิ พฺราหฺมเณหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อาจริยปาจริเยหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ, นปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ยาว สตฺตมา อาจริยามหยุเคหิ พฺรหฺมา สกฺขิทิฏฺโฐ. เยปิ กิร เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ, ตทนุคายนฺติ, ตทนุภาสนฺติ, ภาสิตมนุภาสนฺติ, วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก วามโก วามเทโว เวสฺสามิตฺโต ยมตคฺคิ องฺคีรโส ภารทฺวาโช วาเสฏฺโฐ กสฺสโป ภคุ, เตปิ น เอวมาหํสุ – มยเมตํ ชานาม, มยเมตํ ปสฺสาม, ยตฺถ วา พฺรหฺมา, เยน วา พฺรหฺมา, ยหึ วา พฺรหฺมาติ. เตว เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘‘ยํ น ชานาม, ยํ น ปสฺสาม, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสม, อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสหพฺยตายา’’ติ.

໕໔໐. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນ-ເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ສືບຕໍ່ກັນມາເຖິງເຈັດຊົ່ວອາຍຸຄົນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ, ຜູ້ບອກມົນ, ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂັບຮ້ອງຕາມ, ກ່າວຕາມ, ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີຂັບຮ້ອງແລ້ວ, ບອກແລ້ວ, ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມຄຳທີ່ก່າວໄວ້, ສອນຕາມຄຳທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ, ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກສິ່ງນີ້, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນສິ່ງນີ້ ວ່າພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະເດັດໄປທາງໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ'. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ'.

---

๕๔๑. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, นนุ เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ? ‘‘อทฺธา โข, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปฺปาฏิหีรกตํ ภาสิตํ สมฺปชฺชตี’’ติ.

໕໔໑. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

---

‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา ยํ น ชานนฺติ, ยํ น ปสฺสนฺติ, ตสฺส สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสสฺสนฺติ. อยเมว อุชุมคฺโค อยมญฺชสายโน [Pg.230] นิยฺยานิโก นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส พฺรหฺมสพฺยตายาติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

ດີແລ້ວ ວาເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ' ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

---

อจิรวตีนทีอุปมา

ອຸປະມາດ້ວຍແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ

---

๕๔๒. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ฐิโต ปาริมํ ตีรํ อวฺเหยฺย – ‘‘เอหิ ปาราปารํ, เอหิ ปาราปาร’’นฺติ.

໕໔໒. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ລາວຢືນຢູ່ຝັ່ງນີ້ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນຝັ່ງນັ້ນວ່າ: 'ແນ່ ຝັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງມາຝັ່ງນີ້, ແນ່ ຝັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງມາຝັ່ງນີ້'.

---

๕๔๓. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ ตสฺส ปุริสสฺส อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา อจิรวติยา นทิยา ปาริมํ ตีรํ โอริมํ ตีรํ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

໕໔໓. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ຝັ່ງນັ້ນຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ຈະພຶງມາສູ່ຝັ່ງນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງການຮ້ອງເອີ້ນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາ ຫຼືເພາະເຫດແຫ່ງການຍິນດີ ຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

---

๕๔๔. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา เอวมาหํสุ – ‘‘อินฺทมวฺหยาม, โสมมวฺหยาม, วรุณมวฺหยาม, อีสานมวฺหยาม, ปชาปติมวฺหยาม, พฺรหฺมมวฺหยาม, มหิทฺธิมวฺหยาม, ยมมวฺหยามา’’ติ.

໕໔໔. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ແຕ່ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະອິນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະໂສມ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະວິຣຸນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະອິສານ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະປະຊາບໍດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະພົມ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະມະຫິດທິ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະຍົມ'.

---

‘‘เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา อวฺหายนเหตุ วา อายาจนเหตุ วา ปตฺถนเหตุ วา อภินนฺทนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະເຫດແຫ່ງການຮ້ອງເອີ້ນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາ ຫຼືເພາະເຫດແຫ່ງການຍິນດີ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

---

๕๔๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร ทฬฺหาย อนฺทุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พทฺโธ.

໕໔໕. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ແຕ່ລາວຖືກມັດແຂນສອກໄວ້ທາງຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ດ້ວຍໂສ້ (ຫຼືເຄື່ອງຈອງຈຳ) ອັນໝັ້ນຄົງ ຢູ່ທີ່ຝັ່ງນີ້.

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ โส ปุริโส อจิรวติยา นทิยา โอริมา ตีรา ปาริมํ ตีรํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຈະພຶງຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

---

๕๔๖. ‘‘เอวเมว [Pg.231] โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา.

໕໔໖. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງຈອງຈຳແດ່, ເຄື່ອງຜູກມັດແດ່. ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ, ເປັນໜ້າຮັກ, ເປັນໜ້າພໍໃຈ, ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ, ປະກອບດ້ວຍກາມ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ສຽງທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຫູ... ກິ່ນທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍດັງ... ລົດທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດຖັບພະ (ສິ່ງສຳຜັດກາຍ) ທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ, ເປັນໜ້າຮັກ, ເປັນໜ້າພໍໃຈ, ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ, ປະກອບດ້ວຍກາມ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ.

---

‘‘อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ กามคุณา อริยสฺส วินเย อนฺทูติปิ วุจฺจนฺติ, พนฺธนนฺติปิ วุจฺจนฺติ. อิเม โข วาเสฏฺฐ ปญฺจ กามคุเณ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย ธมฺมา พฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา, เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจ กามคุเณ คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺตา กามนฺทุพนฺธนพทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້ ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງຈອງຈຳແດ່, ເຄື່ອງຜູກມັດແດ່. ວາເສດຖະ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຫຼົງໄຫຼ, ມົວເມົາ, ສະຫຍົບຢູ່ ໃນກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້, ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ເຫັນໂທດ, ບໍ່ມີປັນຍາເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ. ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຫຼົງໄຫຼ, ມົວເມົາ, ສະຫຍົບຢູ່, ບໍລິໂພກກາມະຄຸນ ໕ ປະການ ໂດຍບໍ່ເຫັນໂທດ, ບໍ່ມີປັນຍາເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືກາມ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

---

๕๔๗. ‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, อยํ อจิรวตี นที ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ปารตฺถิโก ปารคเวสี ปารคามี ปารํ ตริตุกาโม. โส โอริเม ตีเร สสีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺเชยฺย.

໕໔໗. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ແຕ່ລາວນອນຄຸມໂປງຢູ່ທີ່ຝັ່ງນີ້.

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อปิ นุ โส ปุริโส อจิรวติยา นทิยา โอริมา ตีรา ปาริมํ ตีรํ คจฺเฉยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’.

ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຈະພຶງຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

---

๕๔๘. ‘‘เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจิเม นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ. อิเม โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจ นีวรณา อริยสฺส วินเย อาวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, นีวรณาติปิ วุจฺจนฺติ, โอนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ, ปริโยนาหนาติปิ วุจฺจนฺติ.

໕໔໘. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງກັ້ນແດ່, ເຄື່ອງປິດບັງແດ່, ເຄື່ອງຜູກຮັດແດ່, ເຄື່ອງຫຸ້ມຫໍ່ແດ່. ນີວອນ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະສັນທະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມພໍໃຈໃນກາມ), ພະຍາປາດະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ), ຖີນາມິດທະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມງ້ວງເຫງົາຊຶມເສົ້າ), ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮຳຄານໃຈ), ວິຈິກິດສານີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມລັງເລສົງໄສ). ວາເສດຖະ, ນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງກັ້ນແດ່, ເຄື່ອງປິດບັງແດ່, ເຄື່ອງຜູກຮັດແດ່, ເຄື່ອງຫຸ້ມຫໍ່ແດ່.

---

๕๔๙. ‘‘อิเมหิ โข, วาเสฏฺฐ, ปญฺจหิ นีวรเณหิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา. เต วต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา เย [Pg.232] ธมฺมา พฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม ปหาย วตฺตมานา, เย ธมฺมา อพฺราหฺมณการกา เต ธมฺเม สมาทาย วตฺตมานา ปญฺจหิ นีวรเณหิ อาวุฏา นิวุฏา โอนทฺธา ปริโยนทฺธา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมานํ สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໕໔໙. ວາເສດຖະ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຖືກນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ກັ້ນໄວ້, ປິດບັງໄວ້, ຜູກຮັດໄວ້, ຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້. ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຖືກນີວອນ ໕ ປະການກັ້ນໄວ້, ປິດບັງໄວ້, ຜູກຮັດໄວ້, ຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

---

สํสนฺทนกถา

บົດສະຫຼຸບປຽບທຽບ

---

๕๕๐. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, กินฺติ เต สุตํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ, สปริคฺคโห วา พฺรหฺมา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’.

໕໕໐. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ທ່ານໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະປາຈານ ເວົ້າກັນວ່າແນວໃດ? ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา วา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคหา วา’’ติ? ‘‘สปริคฺคหา, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺตา วา อเวรจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สเวรจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา วา อพฺยาปชฺชจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺตา วา’’ติ? ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺตา, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘อวสวตฺตี, โภ โคตม’’.

“ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

---

๕๕๑. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข สปริคฺคหานํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, สปริคฺคหา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໕໕໑. “ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ. ກໍຄວາມມີຄວາມຫ່ວງໃຍຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.”

---

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, สเวรจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… สพฺยาปชฺชจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… สํกิลิฏฺฐจิตฺตา เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… อวสวตฺตี เตวิชฺชา [Pg.233] พฺราหฺมณา วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข อวสวตฺตีนํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, เต วต, วาเสฏฺฐ, อวสวตฺตี เตวิชฺชา พฺราหฺมณา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปคา ภวิสฺสนฺตี’’ติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ. ກໍຄວາມບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.”

---

๕๕๒. ‘‘อิธ โข ปน เต, วาเสฏฺฐ, เตวิชฺชา พฺราหฺมณา อาสีทิตฺวา สํสีทนฺติ, สํสีทิตฺวา วิสารํ ปาปุณนฺติ, สุกฺขตรํ มญฺเญ ตรนฺติ. ตสฺมา อิทํ เตวิชฺชานํ พฺราหฺมณานํ เตวิชฺชาอิริณนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาวิวนนฺติปิ วุจฺจติ, เตวิชฺชาพฺยสนนฺติปิ วุจฺจตี’’ติ.

໕໕໒. “ວາເສດຖະ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານີ້ ອາໄສຢູ່ໃນໄຕເພທນີ້ແລ້ວ ກໍຈົມລົງ, ເມື່ອຈົມລົງແລ້ວ ກໍເຖິງຄວາມພິນາດ, ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ພະຍາຍາມຈະຂ້າມບ່ອນແຫ້ງແລ້ງ (ໂດຍຄິດວ່າເປັນແມ່ນ້ຳ). ເພາະເຫດນັ້ນ ໄຕເພທຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທນີ້ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ປ່າແຫ້ງແລ້ງຂອງໄຕເພທແດ່, ເອີ້ນວ່າ ປ່າຊຶດຊໍ້ຂອງໄຕເພທແດ່, ເອີ້ນວ່າ ຄວາມພິນາດຂອງໄຕເພທແດ່.”

---

๕๕๓. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ ชานาตี’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ. อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม, อาสนฺเน อิโต มนสากฏํ, น อิโต ทูเร มนสากฏ’’นฺติ.

໕໕໓. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຮູ້ທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.” “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ບ້ານມະນະສាកະຕະ ຢູ່ໃກ້ຈາກບ່ອນນີ້ ບໍ່ໄກຈາກບ່ອນນີ້ ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ບ້ານມະນະສាកະຕະ ຢູ່ໃກ້ຈາກບ່ອນນີ້ ບໍ່ໄກຈາກບ່ອນນີ້.”

---

๕๕๔. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, อิธสฺส ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ. ตเมนํ มนสากฏโต ตาวเทว อวสฏํ มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุจฺเฉยฺยุํ. สิยา นุ โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, โภ โคตม’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อมุ หิ, โภ โคตม, ปุริโส มนสากเฏ ชาตสํวทฺโธ, ตสฺส สพฺพาเนว มนสากฏสฺส มคฺคานิ สุวิทิตานี’’ติ.

໕໕໔. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປຽບເໝືອນມີຊາຍຄົນໜຶ່ງ ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະນີ້. ເມື່ອຊາຍຄົນນັ້ນອອກຈາກບ້ານມະນະສាកະຕະໄປໃນທັນທີນັ້ນ ແລ້ວມີຄົນຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ. ວາເສດຖະ ຊາຍຄົນນັ້ນຜູ້ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເມື່ອຖືກຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ ຈະມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ມີເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເພາະເຫດໃດ?” “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເພາະຊາຍຄົນນັ້ນເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະທັງໝົດ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງຮູ້ຈັກເປັນຢ່າງດີ.”

---

‘‘สิยา โข, วาเสฏฺฐ, ตสฺส ปุริสสฺส มนสากเฏ ชาตสํวทฺธสฺส มนสากฏสฺส มคฺคํ ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา, น ตฺเวว ตถาคตสฺส พฺรหฺมโลเก วา พฺรหฺมโลกคามินิยา วา ปฏิปทาย ปุฏฺฐสฺส ทนฺธายิตตฺตํ วา วิตฺถายิตตฺตํ วา. พฺรหฺมานํ จาหํ, วาเสฏฺฐ, ปชานามิ พฺรหฺมโลกญฺจ พฺรหฺมโลกคามินิญฺจ ปฏิปทํ, ยถา ปฏิปนฺโน จ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน, ตญฺจ ปชานามี’’ติ.

“ວາເສດຖະ ຊາຍຄົນນັ້ນຜູ້ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເມື່ອຖືກຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ ບາງເທື່ອອາດຈະມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈຢູ່ບາງ, ແຕ່ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງພຣົມມະໂລກ ຫຼື ທາງປະຕິບັດເພື່ອໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ ຈະບໍ່ມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈເລີຍ. ວາເສດຖະ ເພາະຕະຖາຄົດຮູ້ຈັກພຣົມ, ຮູ້ຈັກພຣົມມະໂລກ, ແລະຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດເພື່ອໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ, ທັງຮູ້ຈັກວ່າ ປະຕິບັດແນວໃດແລ້ວ ຈຶ່ງຈະເຂົ້າເຖິງພຣົມມະໂລກ.”

---

๕๕๕. เอวํ [Pg.234] วุตฺเต, วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตี’’ติ. ‘‘สาธุ โน ภวํ โคตโม พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺคํ เทเสตุ อุลฺลุมฺปตุ ภวํ โคตโม พฺราหฺมณึ ปช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, วาเสฏฺฐ, สุณาหิ; สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ โภ’’ติ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

໕໕໕. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງສະແດງທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ, ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຊ່ວຍຍົກຍ້າຍໝູ່ສັດຜູ້ເປັນພຣາມນີ້ດ້ວຍເຖີດ.” “ວາເສດຖະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ.” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ” ວາເສດຖະມານົບໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

---

พฺรหฺมโลกมคฺคเทสนา

ການສະແດງທາງໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ

---

๕๕๖. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ, วาเสฏฺฐ, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… (ยถา ๑๙๐-๒๑๒ อนุจฺเฉเทสุ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ). เอวํ โข, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ…เป… ตสฺสิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหีเน อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

໕໕໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ວາເສດຖະ ຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນມາໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ຄວນສະແດງໂດຍລະອຽດຄືໃນບົດທີ 190-212). ວາເສດຖະ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ... ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ ຄວາມປານີດ (ປາໂມດ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.”

---

‘‘โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ 1 ຢູ່, ທິດທີ 2 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 3 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 4 ກໍຢ່າງນັ້ນ. ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ເບື້ອງຂວາງ ໃນທຸກສະຖານທີ່ ແກ່ສັດທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນຕົນເອງໃນໂລກທັງປວງ ທີ່ມີສັດທັງໝົດ ດ້ວຍຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຢູ່.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย; เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยมฺปิ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค.

“ວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຄົນເປົ່າຫອຍສັງທີ່ມີກຳລັງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນທັງ 4 ທິດໄດ້ຍິນໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ; ວາເສດຖະ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ບຳເພີນໃຫ້ຈະເລີນແແລ້ວຢ່າງນີ້ ກຳນົດກຳໃດໆ ທີ່ເຮັດໄວ້ ກໍຈະບໍ່ເຫຼືອຢູ່ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ນັ້ນ. ວາເສດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, วาเสฏฺฐ, ภิกฺขุ กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ. ตถา ทุติยํ. ตถา ตติยํ. ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ.

“ວາເສດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີຈິດປະກອບດ້ວຍກະລຸນາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍມຸທິຕາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ 1 ຢູ່, ທິດທີ 2 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 3 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 4 ກໍຢ່າງນັ້ນ. ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ເບື້ອງຂວາງ ໃນທຸກສະຖານທີ່ ແກ່ສັດທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນຕົນເອງໃນໂລກທັງປວງ ທີ່ມີສັດທັງໝົດ ດ້ວຍຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ ອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຢູ່.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.235], วาเสฏฺฐ, พลวา สงฺขธโม อปฺปกสิเรเนว จตุทฺทิสา วิญฺญาเปยฺย. เอวเมว โข, วาเสฏฺฐ, เอวํ ภาวิตาย อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ, น ตํ ตตฺราวติฏฺฐติ. อยํ โข, วาเสฏฺฐ, พฺรหฺมานํ สหพฺยตาย มคฺโค.

“ວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຄົນເປົ່າຫອຍສັງທີ່ມີກຳລັງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນທັງ 4 ທິດໄດ້ຍິນໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ; ວາເສດຖະ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ບຳເພີນໃຫ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້ ກຳນົດກຳໃດໆ ທີ່ເຮັດໄວ້ ກໍຈະບໍ່ເຫຼືອຢູ່ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ນັ້ນ. ວາເສດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.”

---

๕๕๗. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วาเสฏฺฐ, เอวํวิหารี ภิกฺขุ สปริคฺคโห วา อปริคฺคโห วา’’ติ? ‘‘อปริคฺคโห, โภ โคตม’’. ‘‘สเวรจิตฺโต วา อเวรจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อเวรจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สพฺยาปชฺชจิตฺโต วา อพฺยาปชฺชจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อพฺยาปชฺชจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘สํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต วา’’ติ? ‘‘อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต, โภ โคตม’’. ‘‘วสวตฺตี วา อวสวตฺตี วา’’ติ? ‘‘วสวตฺตี, โภ โคตม’’.

໕໕໗. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸຜູ້ມີວິຫານທຳຢ່າງນີ້ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

---

‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อปริคฺคโห ภิกฺขุ, อปริคฺคโห พฺรหฺมา. อปิ นุ โข อปริคฺคหสฺส ภิกฺขุโน อปริคฺคเหน พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต วาเสฏฺฐ อปริคฺคโห ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปริคฺคหสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตี’’ติ, ฐานเมตํ วิชฺชติ.

“ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ. ກໍຄວາມບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍຂອງພິກຂຸ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ຖານະຂໍ້ນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

๕๕๘. ‘‘อิติ กิร, วาเสฏฺฐ, อเวรจิตฺโต ภิกฺขุ, อเวรจิตฺโต พฺรหฺมา…เป… อพฺยาปชฺชจิตฺโต ภิกฺขุ, อพฺยาปชฺชจิตฺโต พฺรหฺมา… อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุ, อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต พฺรหฺมา… วสวตฺตี ภิกฺขุ, วสวตฺตี พฺรหฺมา, อปิ นุ โข วสวตฺติสฺส ภิกฺขุโน วสวตฺตินา พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํสนฺทติ สเมตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ โคตม’’. ‘‘สาธุ, วาเสฏฺฐ, โส วต, วาเสฏฺฐ, วสวตฺตี ภิกฺขุ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วสวตฺติสฺส พฺรหฺมุโน สหพฺยูปโค ภวิสฺสตีติ, ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ.

໕໕໘. “ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ. ກໍຄວາມມີອຳນາດປົກຄອງຕົນຂອງພິກຂຸ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ຖານະຂໍ້ນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

๕๕๙. เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ. เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต[Pg.236]. เอเต มยํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉาม, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ.

໕໕໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພាកຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພាកດັ່ງນີ້ວ່າ: “ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້ານ້ອຍ! ປຽບເໝືອນຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບ' ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງປະກາດທຳໂດຍອະເນກປະການ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫຼົ່ານີ້ ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພຣະທຳ ແລະພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຈຳພວກຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປເຖີດ.”

---

เตวิชฺชสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ เตรสมํ.

ຈົບ ເຕວິຊຊະສູດ ທີສິບສາມ.

---

สีลกฺขนฺธวคฺโค นิฏฺฐิโต.

ຈົບ ສີລັກຂັນທະວັກ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ລາຍຊື່ສູດໃນວັກນີ້:

---

พฺรหฺมาสามญฺญอมฺพฏฺฐ,โสณกูฏมหาลิชาลินี;

สีหโปฏฺฐปาทสุโภ เกวฏฺโฏ,โลหิจฺจเตวิชฺชา เตรสาติ.

໑. ພຣົມມະຊາລະສູດ ໒. ສາມັນຍະຜະລະສູດ ໓. ອຳພັດຖະສູດ ໔. ໂສນະທັນທະສູດ ໕. ກູຕະທັນທະສູດ ໖. ມະຫາລິສູດ ໗. ຊາລິຍະສູດ ໘. ມະຫາສີຫະນາດະສູດ ໙. ໂປດຖະປາດະສູດ ໑໐. ສຸພະສູດ ໑໑. ເກວັດຕະສູດ ໑໒. ໂລຫິດຈະສູດ ໑໓. ເຕວິຊຊະສູດ ລວມເປັນສິບສາມສູດ.

---

สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ຈົບ ພຣະໄຕປິໂດກ ພາກພາສາບາລີ ສີລັກຂັນທະວັກ.