Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ.

Dīghanikāyo

ທີຄະນິກາຍ

Sīlakkhandhavaggapāḷi

ສີລັກຂັນທະວັກຄະປາລີ

1. Brahmajālasuttaṃ

໑. ພຣົມມະຊາລສູດ

Paribbājakakathā

ປະຣິພາຊົກກະຖາ

1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Suppiyopi kho paribbājako antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatra sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañca.

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພວມສະເດັດທາງໄກລະຫວ່າງກຸງຣາຊະຄຶຫ໌ ກັບເມືອງນາລັນທາ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕໐໐ ຮູບ. ສະໄໝນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກໍພວມເດີນທາງໄກລະຫວ່າງກຸງຣາຊະຄຶຫ໌ ກັບເມືອງນາລັນທາ ພ້ອມດ້ວຍພຣະມານົບຊື່ວ່າ ພຣົມມະທັດ ຜູ້ເປັນສິດ. ໃນການເດີນທາງນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ.

2. Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Suppiyopi kho paribbājako ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatrapi sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa [Pg.2] avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā viharanti.

໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປພັກແຮມຄືນໜຶ່ງ ທີ່ພຣະຣາຊະອຸທິຍານອຳພະລັດຖິກາ. ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣົມມະທັດມານົບຜູ້ເປັນສິດ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປພັກແຮມຄືນໜຶ່ງ ທີ່ພຣະຣາຊະອຸທິຍານອຳພະລັດຖິກາ ນັ້ນຄືກັນ. ແມ່ນແຕ່ໃນທີ່ນັ້ນ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກໍກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ພັກອາໄສຢູ່.

3. Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti.

໓. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງເຂົ້າເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບຕື່ນນອນແລ້ວ ໄດ້ມາປະຊຸມນັ່ງຮ່ວມກັນ ຢູ່ທີ່ສາລາກົມ. ການສົນທະນາທັມນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນເລື່ອງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນເລີຍ, ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຊາບຄວາມແຕກຕ່າງແຫ່ງອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຢ່າງທະລຸປຸໂປ່ງ. ດ້ວຍວ່າ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກນີ້ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ'.

4. Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito [Pg.3] anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບຄຳສົນທະນາຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງສາລາກົມ; ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສຖາມພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີພາກັນນັ່ງປະຊຸມສົນທະນາເລື່ອງຫຍັງກັນຢູ່, ແລະ ເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກເທີສົນທະນາຄ້າງໄວ້?' ເມື່ອຕຣັສຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ໃນທີ່ນີ້ ເມື່ອລ່ວງເຂົ້າເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ພວກຂ້ານ້ອຍຕື່ນນອນແລ້ວ ໄດ້ມາປະຊຸມນັ່ງຮ່ວມກັນ ຢູ່ທີ່ສາລາກົມນີ້ ການສົນທະນາທັມນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນເລື່ອງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນເລີຍ, ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຊາບຄວາມແຕກຕ່າງແຫ່ງອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຢ່າງທະລຸປຸໂປ່ງ. ດ້ວຍວ່າ ສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກນີ້ ກ່າວຕิຕຽນພຣະພຸດ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ; ສ່ວນພຣົມມະທັດມານົບ ຜູ້ເປັນສິດຂອງສຸບປິຍະປະຣິພາຊົກ ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ອາຈານ ແລະ ສິດທັງສອງຄົນນີ້ ກ່າວຂັດແຍ້ງກັນໂດຍກົງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງໄປເລື້ອຍໆ" ດັ່ງນີ້. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ນີ້ຄືເລື່ອງທີ່ພວກຂ້ານ້ອຍສົນທະນາຄ້າງໄວ້, ພໍດີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາເຖິງ'.

5. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, api nu tumhe paresaṃ subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbaṃ – ‘itipetaṃ abhūtaṃ, itipetaṃ atacchaṃ, natthi cetaṃ amhesu, na ca panetaṃ amhesu saṃvijjatī’ti.

໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ພວກເທີບໍ່ຄວນມີຄວາມຜູກໂກດ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມບໍ່ພໍໃຈ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມຂຸ່ນເຄືອງໃຈໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີໂກດເຄືອງ ຫຼື ບໍ່ພໍໃຈໃນການຕิຕຽນນັ້ນ, ຄວາມໂກດເຄືອງນັ້ນກໍຈະກາຍເປັນອັນຕະລາຍແກ່ພວກເທີເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີໂກດເຄືອງ ຫຼື ບໍ່ພໍໃຈ, ພວກເທີຈະຮູ້ໄດ້ບໍວ່າ ຄຳເວົ້າຂອງຄົນອື່ນນັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ດີ ຫຼື ບໍ່ດີ? 'ບໍ່ຮູ້ເລີຍ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວຕิຕຽນເຮົາ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ໃນການຕิຕຽນນັ້ນ ພວກເທີຄວນຊີ້ແຈງສິ່ງທີ່ບໍ່ຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າບໍ່ຈິງວ່າ: "ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຈິງ, ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ເລື່ອງນີ້ບໍ່ມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍ, ແລະ ເລື່ອງນີ້ບໍ່ປາກົດມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍເລີຍ".

6. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṃ na cetaso uppilāvitattaṃ karaṇīyaṃ. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha ānandino sumanā uppilāvitā tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘itipetaṃ bhūtaṃ, itipetaṃ tacchaṃ, atthi cetaṃ amhesu, saṃvijjati ca panetaṃ amhesū’ti.

໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ພວກເທີບໍ່ຄວນມີຄວາມເພີດເພີນ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມດີໃຈ, ບໍ່ຄວນມີຄວາມຟູໃຈໃນຄຳສັນເສີນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ຫາກພວກເທີເພີດເພີນ, ດີໃຈ ແລະ ຟູໃຈ, ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນກໍຈະກາຍເປັນອັນຕະລາຍແກ່ພວກເທີເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນເຮົາ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທັມ, ຫຼື ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ໃນການສັນເສີນນັ້ນ ພວກເທີຄວນຍອມຮັບສິ່ງທີ່ຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າຈິງວ່າ: "ເລື່ອງນີ້ຈິງ, ເລື່ອງນີ້ຖືກຕ້ອງ, ເລື່ອງນີ້ມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍ, ແລະ ເລື່ອງນີ້ປາກົດມີໃນພວກຂ້ານ້ອຍແທ້ໆ".

Cūḷasīlaṃ

ຈູລະສີລ

7. ‘‘Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya. Katamañca taṃ, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya?

໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳສັນເສີນທີ່ປຸຖຸຊົນກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດນັ້ນ ເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ, ເປັນເລື່ອງຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງເລື່ອງສີລເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳສັນເສີນທີ່ປຸຖຸຊົນກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດນັ້ນ ເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ, ເປັນເລື່ອງຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງເລື່ອງສີລເທົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຫຍັງແດ່?

8. ‘‘‘Pāṇātipātaṃ [Pg.4] pahāya pāṇātipātā paṭivirato samaṇo gotamo nihitadaṇḍo, nihitasattho, lajjī, dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໘. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການຂ້າສັດ ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ, ຊົງວາງທ່ອນໄມ້, ຊົງວາງສັດຕຣາວຸດ, ມີຄວາມລະອາຍ, ມີຄວາມເອັນດູ, ມີຄວາມກະລຸນາ ຫວັງປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງຢູ່' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato samaṇo gotamo dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ເວັ້ນຂາດຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ຊົງຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງໃຫ້, ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງໃຫ້, ບໍ່ເປັນຄົນຂີ້ລັກ, ມີຕົນອັນສະອາດຢູ່' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī samaṇo gotamo ārācārī virato methunā gāmadhammā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະພຶດຕິກຳອັນບໍ່ແມ່ນພຣົມມະຈັນ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ, ປະພຶດຫ່າງໄກ, ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນທັມອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

9. ‘‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato samaṇo gotamo saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໙. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະການເວົ້າຕົວະ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວົ້າແຕ່ຄຳຈິງ, ດຳຣົງຄຳສັດ, ມີຄຳເວົ້າເປັນຫຼັກຖານ, ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້, ບໍ່ຫຼອກລວງໂລກ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳສໍ້ສຽດ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳສໍ້ສຽດ, ຟັງຄວາມຂ້າງນີ້ແລ້ວບໍ່ໄປບອກຂ້າງນັ້ນ ເພື່ອທຳລາຍຄົນຂ້າງນີ້, ຫຼື ຟັງຄວາມຂ້າງນັ້ນແລ້ວບໍ່ມາບອກຂ້າງນີ້ ເພື່ອທຳລາຍຄົນຂ້າງນັ້ນ; ຊົງສະໝານຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ, ສົ່ງເສີມຄົນທີ່ພ້ອມພຽງກັນ, ຍິນດີໃນຄວາມພ້ອມພຽງ, ເພີດເພີນໃນຄວາມພ້ອມພຽງ, ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ສ້າງຄວາມພ້ອມພຽງ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳຫຍາບຊ້າ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳຫຍາບຊ້າ, ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີໂທດ, ສະບາຍຫູ, ເປັນທີ່ຮັກ, ຈັບໃຈ, ເປັນຄຳເວົ້າຂອງຊາວເມືອງ, ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ, ເປັນທີ່ຊອບໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato samaṇo gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhita’nti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ລະຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ເວັ້ນຂາດຈາກຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້, ກ່າວຖືກກາລະເທສະ, ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ, ກ່າວອີງປະໂຫຍດ, ກ່າວອີງທັມ, ກ່າວອີງວິນັຍ, ກ່າວຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ມີບ່ອນອ້າງອີງ, ມີຂອບເຂດ, ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ຕາມກາລະເວລາອັນຄວນ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້.

10. ‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā [Pg.5] paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave…pe….

໑໐. 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມ ແລະ ພູຕະຄາມ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນເມື່ອກ່າວສັນເສີນຕຖາຄົດ ກໍຈະກ່າວຢ່າງນີ້...

‘‘‘Ekabhattiko samaṇo gotamo rattūparato virato vikālabhojanā….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງສັນເຂົ້າພຽງຄາບດຽວ, ເວັ້ນການສັນໃນເວລາກາງຄືນ, ເວັ້ນຂາດຈາກການສັນໃນເວລາວິກາລ'...

Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຟ້ອນຮຳ, ການຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ ແລະ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ'...

Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທັດຊົງດອກໄມ້, ການລູບໄລ້ຂອງຫອມ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງກາຍ'...

Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່'...

Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບເງິນ ແລະ ຄຳ'...

Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບເຂົ້າເປືອກ'...

Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຊີ້ນດິບ'...

Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສະຕຣີ ແລະ ກຸມານີ'...

Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຂ້າທາດຍິງແລະຂ້າທາດຊາຍ...

Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບແບ້ແລະແກະ...

Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບໄກ່ແລະໝູ...

Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບຊ້າງ, ງົວ, ມ້າ ແລະລໍ...

Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບນາແລະທີ່ດິນ...

Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການປະກອບຕົນໃນການເປັນທູດ ແລະການຮັບໃຊ້ສົ່ງຂ່າວ...

Kayavikkayā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຊື້ແລະການຂາຍ...

Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການໂກງດ້ວຍຕາຊັ່ງ, ການໂກງດ້ວຍເຄື່ອງເງິນ ແລະການໂກງດ້ວຍເຄື່ອງຕວງ...

Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato samaṇo gotamo….

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສິນບົນ, ການຫຼອກລວງ, ການຄົດໂກງ ແລະການຕະລົບຕະແລງ...

Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຕັດ (ອະໄວຍະວະ), ການຂ້າ, ການຈອງຈຳ, ການຕີຊີງວິ່ງໄລ່, ການປຸ້ນສະດົມ ແລະການຂົ່ມຂູ່ກັນໂຊກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.

Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ຈົບ ຈູລະສີລ.

Majjhimasīlaṃ

ມັດຊິມະສີລ

11. ‘‘‘Yathā [Pg.6] vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ ; iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການທຳລາຍພືດຄາມແລະພູດຄາມ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ພືດເກີດຈາກຮາກ, ພືດເກີດຈາກລຳຕົ້ນ, ພືດເກີດຈາກຂໍ້, ພືດເກີດຈາກຍອດ, ແລະພືດເກີດຈາກແກ່ນ ເປັນທີຫ້າ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການທຳລາຍພືດຄາມແລະພູດຄາມ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

12. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການສະສົມເຂົ້າ, การສະສົມນ້ຳ, ການສະສົມຜ້າ, ການສະສົມຍານພາຫະນະ, ການສະສົມທີ່ນອນ, ການສະສົມເຄື່ອງຫອມ, ແລະການສະສົມອາມິດ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

13. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໓. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການเບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຟ້ອນ, ການຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ, ການສະແດງມະໂຫຣະສົບ, ການເລົ່ານິທານ, ການຕົບມື, ການບັນເລງເພງເວຕານ, ການຕີກອງຮູບໝໍ້, ການສະແດງລະຄອນສະໜາມ, ການຫຼິ້ນສະແດງກົນຂອງຄົນຈັນທານ, ການຫຼິ້ນໄມ້ໄຜ່, ການຫຼິ້ນລ້າງກະດູກ, ການຊົນຊ້າງ, ການຊົນມ້າ, ການຊົນຄວາຍ, ການຊົນງົວ, ການຊົນແບ້, ການຊົນແກະ, ການຕີໄກ່, ການຕີນົກຄຸ້ມ, ການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ, ການຊົກມວຍ, ການປ້ຳມວຍປ້ຳ, ການຮົບຈຳລອງ, ການກວດພົນ, ການຈັດຂະບວນທັບ, ແລະການເບິ່ງຂະບວນທະຫານ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

14. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti [Pg.7] vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໔. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກແປດຕາ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກສິບຕາ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກກາງອາກາດ, ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກຍ້າຍຕາ, ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກສະກາ, ການຫຼິ້ນทອດລູກເຫຼັກ, ການຫຼິ້ນຕີໄມ້, ການຫຼິ້ນຂຽນຮູບດ້ວຍມື, ການຫຼິ້ນໝາກສະບ້າ, ການຫຼິ້ນເປົ່າປີ່ໃບລານ, ການຫຼິ້ນໄຖນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນຕີລັງກາ, ການຫຼິ້ນກັງຫັນໃບລານ, ການຫຼິ້ນຕວງຊາຍ, ການຫຼິ້ນລົດນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນທະນູນ້ອຍ, ການຫຼິ້ນທາຍຕົວອັກສອນ, ການຫຼິ້ນທາຍໃຈ, ແລະການຫຼິ້ນຮຽນແບບຄົນພິການ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

15. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ຕັ່ງຍາວມີເທົ້າເກີນກຳນົດ, ຕັ່ງມີຮູບສັດຮ້າຍຢູ່ທີ່ເທົ້າ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະຍາວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີລວດລາຍ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະສີຂາວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີດອກ, ເຄື່ອງລາດຍັດນຸ່ນ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຮູບສັດຕ່າງໆ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຂົນສອງດ້ານ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະມີຂົນດ້ານດຽວ, ເຄື່ອງລາດປັກດ້ວຍຄຳແລະແກ້ວ, ເຄື່ອງລາດໄໝປັກແກ້ວ, ເຄື່ອງລາດຂົນແກະຂະໜາດໃຫຍ່, ເຄື່ອງລາດຫຼັງຊ້າງ, ເຄື່ອງລາດຫຼັງມ້າ, ເຄື່ອງລາດຫຼັງລົດ, ເຄື່ອງລາດເຮັດດ້ວຍໜັງເສືອ, ເຄື່ອງລາດເຮັດດ້ວຍໜັງສະມັນຢ່າງດີ, ເຄື່ອງລາດມີເພດານສີແດງ, ແລະທີ່ນອນມີໝອນໜູນຫົວແລະໝອນໜູນເທົ້າສີແດງທັງສອງດ້ານ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

16. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການປະດັບປະດາແລະຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການທາຕົວດ້ວຍແປ້ງຫອມ, ການນວດ, ການອາບນ້ຳຫອມ, ການບີບນວດເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອໃຫຍ່, ການເບິ່ງແວ່ນ, ການທາຕາ, ການທັດດອກໄມ້, ການທາເຄື່ອງຫອມ, ການທາໃບໜ້າ, ການພອກໜ້າ, ການໃສ່ກຳໄລຂໍ່ມື, ການມັດຈຸກ, ການຖືໄມ້ເທົ້າປະດັບ, ການຖືຫຼອດຢາປະດັບ, ການຖືດາບ, ການຖືຮົ່ມ, ການໃສ່ເກີບມີລວດລາຍ, ການພັນຜ້າໂພກຫົວ, ການປະດັບປິ່ນປັກຜົມ, การຖືພັດຫາງຈາມະລີ, ແລະການນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວທີ່ມີຊາຍຍາວ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການປະດັບປະດາແລະຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

17. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ເລື່ອງພຣະລາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເலື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງເຄື່ອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງຫຼວງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດເຕັດ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ແລະເລື່ອງຄວາມຈະເລີນແລະຄວາມເສື່ອມ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

18. ‘‘‘Yathā [Pg.8] vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າໂຕ້ຖຽງກັນ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ‘ທ່ານບໍ່ຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້, ຂ້ອຍຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້’, ‘ທ່ານຈະຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ?’, ‘ທ່ານປະຕິບັດຜິດ, ຂ້ອຍປະຕິບັດຖືກ’, ‘ຄຳເວົ້າຂອງຂ້ອຍມີປະໂຫຍດ, ຄຳເວົ້າຂອງທ່ານບໍ່ມີປະໂຫຍດ’, ‘ທ່ານເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າກ່ອນໄວ້ຫຼັງ, ເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າຫຼັງໄວ້ກ່ອນ’, ‘ສິ່ງທີ່ທ່ານສຶກສາຮຽນຮູ້ມາເປັນເວລາດົນນັ້ນ ຖືກຫັກລ້າງແລ້ວ’, ‘ຂ້ອຍຈັບຜິດຄຳເວົ້າຂອງທ່ານໄດ້ແລ້ວ, ທ່ານຖືກຜາບແລ້ວ’, ‘ຈົ່ງໄປຫາທາງແກ້ໄຂຄຳເວົ້າຂອງຕົນເອງສາ, ຫຼື ຖ້າສາມາດ ກໍຈົ່ງແກ້ໄຂໃຫ້ໄດ້ໃນຕອນນີ້’; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າໂຕ້ຖຽງກັນ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

19. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ ‘‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໑໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຮັບໃຊ້ເປັນທູດແລະສົ່ງຂ່າວ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຮັບໃຊ້ພຣະລາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ກະສັດ, ພຣາມ, ຄະຫະບໍດີ, ແລະພຣະກຸມານ ໂດຍຮັບຄຳສັ່ງວ່າ ‘ຈົ່ງໄປທີ່ນີ້, ຈົ່ງມາຈາກທີ່ນັ້ນ, ຈົ່ງຖືເອົາສິ່ງນີ້ໄປ, ຈົ່ງນຳເອົາສິ່ງນັ້ນມາຈາກທີ່ນັ້ນ’; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບໃຊ້ເປັນທູດແລະສົ່ງຂ່າວ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

20. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti, lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca, lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ, ເວົ້າປະຈົບ, ເວົ້າໃບ້, ເວົ້າບີບບັງຄັບ, ແລະສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼອກລວງແລະການປະຈົບ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ຈົບ ມັດຊິມະສີລ.

Mahāsīlaṃ

ມະຫາສີລ

21. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti[Pg.9], seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ຕຳລາທາຍອະໄວຍະວະ, ຕຳລາທາຍນິມິດ, ຕຳລາທາຍຟ້າຜ່າ, ຕຳລາທາຍຝັນ, ຕຳລາທາຍລັກສະນະ, ຕຳລາທາຍໜູກັດຜ້າ, ການບູຊາໄຟ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຈອງ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍແກບ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຮຳ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເມັດເຂົ້າ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເນີຍໃສ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍນ້ຳມັນ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາກ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເລືອດ, ວິຊາທາຍລັກສະນະຂໍ້ສອກແລະຂໍ້ຕີນ, ວິຊາດູພູມິສະຖານ, ວິຊາການເມືອງ, ວິຊາທຳພິທີສະເດาະເຄາະ, ວິຊາປາບຜີ, ວິຊາຮຽນໃນເຮືອນດິນ, ວິຊາໝໍງູ, ວິຊາແກ້ພິດ, ວິຊາໝໍແມງງອດ, ວິຊາໝໍໜູ, ວິຊາທາຍສຽງນົກ, ວິຊາທາຍສຽງກາ, ວິຊາທາຍອາຍຸ, ວິຊາປ້ອງກັນລູກສອນ, ແລະວິຊາຟັງສຽງສັດ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

22. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນີ້ຢູ່, ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການທາຍລັກສະນະແກ້ວມະນີ, ການທາຍລັກສະນະຜ້າ, ການທາຍລັກສະນະໄມ້ເທົ້າ, ການທາຍລັກສະນະສັດຕຣາ, ການທາຍລັກສະນະດາບ, ການທາຍລັກສະນະສອນ, ການທາຍລັກສະນະທະນູ, ການທາຍລັກສະນະອາວຸດ, ການທາຍລັກສະນະສະຕີ, ການທາຍລັກສະນະບຸຣຸດ, ການທາຍລັກສະນະກຸມານ, ການທາຍລັກສະນະກຸມານີ, ການທາຍລັກສະນະທາດຊາຍ, ການທາຍລັກສະນະທາດຍິງ, ການທາຍລັກສະນະຊ້າງ, ການທາຍລັກສະນະມ້າ, ການທາຍລັກສະນະຄວາຍ, ການທາຍລັກສະນະງົວເຖິກ, ການທາຍລັກສະນະງົວ, ການທາຍລັກສະນະແບ້, ການທາຍລັກສະນະແກະ, ການທາຍລັກສະນະໄກ່, ການທາຍລັກສະນະນົກຄຸ້ມ, ການທາຍລັກສະນະແލນ, ການທາຍລັກສະນະຍອດຫຼັງຄາ (ຫຼື ຕຸ້ມຫູ), ການທາຍລັກສະນະເຕົ່າ, ແລະ... ການທາຍລັກສະນະເນື້ອ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີບໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຊັ່ນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດ ກໍພຶງກ່າວດ້ວຍເຫດນີ້.”

23. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໓. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ ພຣະລາຊາຈັກສະເດັດອອກ, ພຣະລາຊາຈັກບໍ່ສະເດັດອອກ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກເຂົ້າປະຊິດ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກຖອຍໜີ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກເຂົ້າປະຊິດ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກຖອຍໜີ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກປະລາໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍນອກຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພາຍໃນຈັກປະລາໄຊ, ພຣະລາຊາພະອົງນີ້ຈັກມີໄຊ, ພຣະລາຊາພະອົງນີ້ຈັກປະລາໄຊ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

24. ‘‘‘Yathā [Pg.10] vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໔. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ จັກມີຈັນທະຄາດ, ຈັກມີສຸຣິຍະຄາດ, ຈັກມີດາວນັກຂັດຕະຄາດ, ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກເດີນຖືກທາງ, ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກເດີນຜິດທາງ, ດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກເດີນຖືກທາງ, ດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກເດີນຜິດທາງ, ຈັກມີອຸກກາບາດ, ຈັກມີໄຟໄໝ້ທິດ, ຈັກມີແຜ່ນດິນໄຫວ, ຈັກມີຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າ, ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກຂຶ້ນ ຈັກຕົກ ຈັກມົວໝອງ ຈັກຜ່ອງໃສ; ແລະທຳນາຍວ່າ ຈັນທະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ສຸຣິຍະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ດາວນັກຂັດຕະຄາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຖືກທາງຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຜິດທາງຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຖືກທາງຂອງດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການເດີນຜິດທາງຂອງດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ອຸກກາບາດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ໄຟໄໝ້ທິດຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ແຜ່ນດິນໄຫວຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້, ການຂຶ້ນ ການຕົກ ການມົວໝອງ ການຜ່ອງໃສ ຂອງດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນັກຂັດທັງຫຼາຍຈັກມີຜົນເປັນຢ່າງນີ້ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

25. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໕. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ທຳນາຍວ່າ ຝົນຈັກຕົກດີ, ຝົນຈັກແລ້ງ, ເຂົ້າປາອາຫານຈັກອຸດົມສົມບູນ, ເຂົ້າປາອາຫານຈັກຝືດເຄືອງ, ຈັກມີຄວາມສະຫງົບ, ຈັກມີໄພ, ຈັກມີໂຣກ, ຈັກບໍ່ມີໂຣກ; ຫຼືການນັບດ້ວຍນິ້ວມື, ການຄຳນວນ, ການຄິດໄລ່, ການແຕ່ງກາບກອນ, ຕຳລາໂລກາຍະຕະ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂาดຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

26. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti[Pg.11], seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṃkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໖. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ການນຳເຈົ້າສາວມາ, ການສົ່ງເຈົ້າສາວໄປ, ການເຮັດໃຫ້ປອງດອງກັນ, ການເຮັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ການຮວບຮວມຊັບ, ການຫວ່ານຊັບ, ການເຮັດໃຫ້ມີສະເໜ່, ການເຮັດໃຫ້ເສື່ອມສະເໜ່, ການເຮັດໃຫ້ຄັນຄົງທີ່ (ປ້ອງກັນການຫຼຸລູກ), ການສະກົດລີ້ນ, ການສະກົດຄາງ, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບມື, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບຄາງ, ການຮ່າຍມົນບັງຄັບຫູ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານແວ່ນ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຍິງສາວ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຄົນຮັບໃຊ້, ການບູຊາພຣະອາທິດ, ການບູຊາມະຫາພຣົມ, ການພົ່ນໄຟ, ການອັນເຊີນເທວີແຫ່ງໂຊກລາບ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

27. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

໒໗. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ ຄື: ການບົນບານ, ການແກ້ບົນ, ການຮຽນວິຊາຂັບໄລ່ຜີສາດ, ການຮຽນວິຊາປ້ອງກັນຕົວໃນເຮືອນດິນ, ການເຮັດໃຫ້ມີກຳລັງທາງເພດ, ການເຮັດໃຫ້ເຊື່ອມສະມັດຖະພາບທາງເພດ, ການດູພື້ນທີ່ປຸກສ້າງ, ການເຮັດພິທີກຳໃນພື້ນທີ່ປຸກສ້າງ, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳມົນ, ການບູຊາໄຟ, ການເຮັດໃຫ້ຮາກ, ການລະບາຍທ້ອງ, ການຖ່າຍຢາຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ການຖ່າຍຢາລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ການຖ່າຍຢາແກ້ປວດຫົວ, ການປຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການປຸງຢາຢອດຕາຊະນິດຮ້ອນ, ການປຸງຢາຢອດຕາຊະນິດເຢັນ, ການຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດບາດແຜ, ການຮັກສາເດັກນ້ອຍ, ການປຸງຢາສະໝຸນໄພຈາກຮາກໄມ້, ການແຕ່ງຢາແລະການຖອນຢາ ດັ່ງນີ້. ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິລັດສານວິຊາ ເຫັນປານນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວຢ່າງນີ້.

‘‘Idaṃ kho, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລເປັນຄຸນພຽງເລັກນ້ອຍ, ເປັນຄຸນຂັ້ນຕ່ຳ, ເປັນພຽງສີລຂັ້ນພື້ນຖານ ທີ່ປຸຖຸຊົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດ ກໍພຶງກ່າວ.

Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ຈົບ ມະຫາສີລ.

Pubbantakappikā

ພວກກຳນົດອະດີດຕະການ

28. ‘‘Atthi, bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ. Katame ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ?

໒໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍັງມີທັມມະເຫຼົ່າອື່ນອີກ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ, ເຫັນໄດ້ຍາກ, ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ, ເປັນທັມສະຫງົບ, ປະນີດ, ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ, ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ, ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ໄດ້, ທີ່ພຣະຕະຖาຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ, ເຫັນໄດ້ຍາກ, ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ, ເປັນທັມສະຫງົບ, ປະນີດ, ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ, ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ, ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ໄດ້, ທີ່ພຣະຕະຖาຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?

29. ‘‘Santi[Pg.12], bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino, pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi?

໒໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນຜູ້ກຳນົດອະດີດຕະການ, ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດຕະການ, ອາໄສອະດີດຕະການແລ້ວ ກ່າວສະແດງທິດສະດີຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ກຳນົດອະດີດຕະການ, ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດຕະການ, ອາໄສອະດີດຕະການແລ້ວ ກ່າວສະແດງທິດສະດີຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການນັ້ນ?

Sassatavādo

ສັສສະຕະວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າທຸກສິ່ງທ່ຽງແທ້)

30. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā, sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?

໓໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນສັສສະຕະວາດ, ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນສັສສະຕະວາດ, ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການນັ້ນ?

31. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte ( ) anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

໓໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ, ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ແລ້ວບັນລຸເຈໂຕສະມາທິເຫັນປານນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ ໑ ຊາດແດ່, ໒ ຊາດແດ່, ໓ ຊາດແດ່, ໔ ຊາດແດ່, ໕ ຊາດແດ່, ໑໐ ຊາດແດ່, ໒໐ ຊາດແດ່, ໓໐ ຊາດແດ່, ໔໐ ຊາດແດ່, ໕໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐ ຊາດແດ່, ໑,໐໐໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐,໐໐໐ ຊາດແດ່, ຫຼາຍຮ້ອຍຊາດແດ່, ຫຼາຍພັນຊາດແດ່, ຫຼາຍແສນຊາດແດ່ ວ່າ: 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜิວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້' ດັ່ງນີ້. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງສະຖານທີ່ຢ່າງນີ້.

‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya [Pg.13] anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ຄົງທີ່, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ, ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ, ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ຄົງຢູ່ສະເໝີກໍມີຢູ່ແທ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ, ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ແລ້ວບັນລຸເຈໂຕສະມາທິເຫັນປານນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ ໑ ຊາດແດ່, ໒ ຊາດແດ່, ໓ ຊາດແດ່, ໔ ຊາດແດ່, ໕ ຊາດແດ່, ໑໐ ຊາດແດ່, ໒໐ ຊາດແດ່, ໓໐ ຊາດແດ່, ໔໐ ຊາດແດ່, ໕໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐ ຊາດແດ່, ໑,໐໐໐ ຊາດແດ່, ໑໐໐,໐໐໐ ຊາດແດ່, ຫຼາຍຮ້ອຍຊາດແດ່, ຫຼາຍພັນຊາດແດ່, ຫຼາຍແສນຊາດແດ່ ວ່າ: ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້ ດັ່ງນີ້. ເຮົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງສະຖານທີ່ຢ່າງນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ວ່າ: ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ຄົງທີ່, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ, ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ, ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ຄົງຢູ່ສະເໝີກໍມີຢູ່ແທ້ ດັ່ງນີ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີ ໑ ເຊິ່ງສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນສັສສະຕະວາດ ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງແທ້.

32. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

໓໒. ໃນວາລະທີສອງ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ (ສັສສະຕະວາດະ) ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ໜຶ່ງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສອງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຫ້າສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງอຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

‘‘So [Pg.14] evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni. Amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

ເຂົາຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ໜຶ່ງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສອງສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຫ້າສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຮົາລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ຂໍ້ນີ້ວ່າ "ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ"'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

33. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

໓໓. ໃນວາລະທີສາມ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຊາວສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

‘‘So [Pg.15] evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

ເຂົາຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ເຮົາອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ, ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ. ຄື ລະນຶກໄດ້ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີຊາວສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສາມສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ ບາງທີສີ່ສິບສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບວ່າ 'ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມາເກີດໃນພົບນີ້'. ເຮົາລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເຮົາຈຶ່ງຮູ້ຂໍ້ນີ້ວ່າ "ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ"'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

34. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī, so takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

໓໔. ໃນວາລະທີສີ່, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນນັກຕັກກະ ເປັນນັກວິມັງສາ ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນເອງ ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຄາດຄະເນແລະການໄຕ່ຕອງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກທ່ຽງແທ້, ເປັນຂອງໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ຄືຍອດພູ, ຕັ້ງໝັ້ນຄືເສົາລະນຽດ; ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ ຍ່ອມວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈຸຕິແລະອຸບັດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້ສະເໝີນັ້ນມີຢູ່ແທ້ໆ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ.

35. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.

໓໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາandໂລກວ່າທ່ຽງ, ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍປະການໃດປະການໜຶ່ງໃນ ໔ ປະການນີ້; ນອກເໜືອຈາກນີ້ໄປແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ.

36. ‘‘Tayidaṃ[Pg.16], bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti; tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.

໓໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນີ້ວ່າ 'ທິຖິຖານເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູກຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນັ້ນ', ແລະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ທັງຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ; ແຕ່ຕຖາຄົດບໍ່ໄດ້ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ແຈ້ງນັ້ນ, ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຕຖາຄົດກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດໄດ້ສະເພາະຕົນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຄວາມດັບໄປ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

37. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໓໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ເປັນທັມສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຕັກກະ ເປັນທັມລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດຈະພຶງຮູ້ແຈ້ງ, ເຊິ່ງຕຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດ, ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ຫວັງຈະກ່າວຊົມເຊີຍຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວເຖິງ.

Paṭhamabhāṇavāro.

ປະຖົມພາສະວານ.

Ekaccasassatavādo

ເອກັຈຈະສັສສະຕະວາດະ.

38. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?

໓໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ?

39. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

໓໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະໄໝ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ເມື່ອລ່ວງກາລະນານໄປ ໂລກນີ້ຍ່ອມພິນາດ. ເມື່ອໂລກກຳລັງພິນາດຢູ່, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມໄປເກີດໃນຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

40. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So [Pg.17] tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.

໔໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະໄໝ ບາງຄັ້ງບາງຄາວ ເມື່ອລ່ວງກາລະນານໄປ ໂລກນີ້ຍ່ອມຈະເລີນຂຶ້ນ. ເມື່ອໂລກກຳລັງຈະເລີນຂຶ້ນຢູ່, ວິມານພຣົມອັນວ່າງເປົ່າຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ, ສັດບາງຕົນ ເພາະສິ້ນອາຍຸຫຼືສິ້ນບຸນ ຍ່ອມຈຸຕິຈາກຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ ແລ້ວມາເກີດໃນວິມານພຣົມອັນວ່າງເປົ່ານັ້ນ. ສັດຕົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍใจ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

41. ‘‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā upapajjati – ‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’nti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

໔໑. ເພາະສັດຕົນນັ້ນອາໄສຢູ່ໃນວິມານນັ້ນແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວຕະຫຼອດກາລະນານ ຈຶ່ງເກີດຄວາມບໍ່ຍິນດີແລະເກີດຄວາມກະວົນກະວາຍໃຈຂຶ້ນວ່າ 'ໂອ້ໜໍ, ເຮັດແນວໃດສັດອື່ນໆ ຈະພຶງມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແດ່ໜໍ'. ຕໍ່ມາ, ສັດອື່ນໆ ເພາະສິ້ນອາຍຸຫຼືສິ້ນບຸນ ຍ່ອມຈຸຕິຈາກຊັ້ນອາພັດສະຣະພຣົມ ແລ້ວມາເກີດໃນວິມານພຣົມ ເພື່ອເປັນສະຫາຍຮ່ວມກັບສັດຕົນນັ້ນ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີປີຕິເປັນອາຫານ ມີລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງອອກຈາກກາຍຕົນເອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິມານອັນງົດງາມ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານ.

42. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno tassa evaṃ hoti – ‘ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – ‘‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti. Iti mama ca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā’ti.

໔໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ, ສັດຕົນທີ່ມາເກີດກ່ອນໝູ່ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄືພຣົມ, ເປັນມະຫາພຣົມ, ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້, ເປັນຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ, ເປັນຜູ້ມີອຳນາດ, ເປັນເຈົ້າ, ເປັນຜູ້ສ້າງ, ເປັນຜູ້ເນລະມິດ, ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ, ເປັນຜູ້ຈັດແຈງ, ເປັນຜູ້ຊຳນານ, ເປັນບິດາແຫ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ. ສັດເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຮົາເນລະມິດຂຶ້ນມາ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ແຕ່ກ່ອນເຮົາໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ, ເຮັດແນວໃດສັດອື່ນໆ ຈະພຶງມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແດ່ໜໍ". ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງເຮົາເປັນຢ່າງນີ້, ແລະສັດເຫຼົ່ານີ້ກໍໄດ້ມາເກີດໃນທີ່ນີ້ແລ້ວ'.

‘‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ, mayaṃ panamha pacchā upapannā’ti.

“ແມ່ນແຕ່ພວກສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ກໍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ຈະເລີນນີ້ແລ້ວເປັນພຣະພົມ ເປັນມະຫາພົມ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ ຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ກຳນົດ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ. ພວກຂ້ອຍຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນີ້ເນລະມິດຂຶ້ນມາ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າພວກຂ້ອຍໄດ້ເຫັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນກ່ອນໃນທີ່ນີ້, ສ່ວນພວກຂ້ອຍບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ’.”

43. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.

໔໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ຍ່ອມມີອາຍຸຍືນກວ່າ ມີຜິວພັນງົດງາມກວ່າ ແລະມີສັກດາອານຸພາບຫຼາຍກວ່າ. ສ່ວນພວກສັດທີ່ບັງເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຍ່ອມມີອາຍຸສັ້ນກວ່າ ມີຜິວພັນຊົ່ວກວ່າ ແລະມີສັກດາອານຸພາບນ້ອຍກວ່າ.”

44. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno [Pg.18] ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.

໔໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

‘‘So evamāha – ‘yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນໃດ ເປັນມະຫາພົມ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ ຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ກຳນົດ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ ພວກຂ້ອຍຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເນລະມິດຂຶ້ນມາ ທ່ານພຣະພົມນັ້ນເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ຖືກພຣະພົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເນລະມິດຂຶ້ນມາ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີໜຶ່ງ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງ... ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

45. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, khiḍḍāpadosikā nāma devā, te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.

໔໕. “ໃນຖານະທີສອງ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຂິທທາປະໂທສິກະ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນກໍຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິຫຼົງລືມ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ.”

46. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.

໔໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā, te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati. Satiyā [Pg.19] asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti; niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā, te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເທວະດາຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນພວກຂິທທາປະໂທສິກະ ຍ່ອມບໍ່ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອບໍ່ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິບໍ່ຫຼົງລືມ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ເປັນພວກຂິທທາປະໂທສິກະ ມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ເມື່ອມົວແຕ່ສະໜຸກສະໜານຫຼິ້ນຫົວເພີດເພີນເກີນເວລາ ສະຕິຂອງພວກຂ້ອຍກໍຫຼົງລືມ ເພາະສະຕິຫຼົງລືມ ພວກຂ້ອຍຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

47. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, manopadosikā nāma devā, te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.

໔໗. “ໃນຖານະທີສາມ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາandໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະໂນປະໂທສິກະ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມັກເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍອິດເມື່ອຍ ມີຈິດອິດເມື່ອຍ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ.”

48. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.

໔໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນນັ້ນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດລະນຶກໄດ້ໄກໄປກວ່ານັ້ນ.”

‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na manopadosikā, te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā, te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti[Pg.20]. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

“ເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເທວະດາຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນພວກມະໂນປະໂທສິກະ ຍ່ອມບໍ່ເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອບໍ່ເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍບໍ່ເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອບໍ່ມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍບໍ່ອິດເມື່ອຍ ມີຈິດບໍ່ອິດເມື່ອຍ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ. ສ່ວນພວກຂ້ອຍທີ່ເປັນພວກມະໂນປະໂທສິກະ ມັກເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ເມື່ອເພັ່ງເລັງເບິ່ງກັນແລະກັນເກີນເວລາ ກໍເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນປະທຸສະຮ້າຍໃນໃຈຕໍ່ກັນແລະກັນ ເມື່ອມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ກັນແລະກັນແລ້ວ ກໍມີກາຍອິດເມື່ອຍ ມີຈິດອິດເມື່ອຍ ເພາະເຫດນັ້ນພວກຂ້ອຍຈຶ່ງຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ມີອາຍຸສັ້ນ ມີຄວາມຈຸຕິເປັນທຳມະດາ ຈຶ່ງໄດ້ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

49. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘yaṃ kho idaṃ vuccati cakkhuṃ itipi sotaṃ itipi ghānaṃ itipi jivhā itipi kāyo itipi, ayaṃ attā anicco addhuvo asassato vipariṇāmadhammo. Yañca kho idaṃ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.

໔໙. “ໃນຖານະທີສີ່ ສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຄິດ ນັກວິໄຈ ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນ ທີ່ຄິດຄົ້ນດ້ວຍການຕຶກຕອງ ວິໄຈດ້ວຍການໄຂ້ເຂ່ຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ສິ່ງທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຕາແດ່ ຫູແດ່ ດັງແດ່ ລີ້ນແດ່ ກາຍແດ່ ນີ້ຄືອັດຕາອັນບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຍືນຍົງ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ. ສ່ວນສິ່ງທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຈິດແດ່ ໃຈແດ່ ວິນຍານແດ່ ນີ້ຄືອັດຕາອັນທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດໄປ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ເຊິ່ງອາໄສແລ້ວ ປາລົບແລ້ວ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ.”

50. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.

໕໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ ບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງສິ່ງທ່ຽງ ບາງສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະໜຶ່ງໃນ 4 ປະການນີ້; ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ.”

51. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.

໕໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ: ‘ທິຖິຖານະເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບໜ້າຢ່າງນັ້ນ’. ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະເພາະຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຍຶດໝັ້ນລູບຄຳ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນລູບຄຳ ກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ທັງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.”

52. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ [Pg.21] abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໕໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືທຳທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍាក ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງການຕຶກຕອງ ລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດຈະເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວປະກາດ ທີ່ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວຊົມເຊີຍຄຸນຂອງພຣະຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຄວນຈະກ່າວ.”

Antānantavādo

“ວາດະວ່າດ້ວຍໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ”

53. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi?

໕໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ ຍ່ອມ... ບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາລົບຫຍັງ ຜູ້ມີວາດະວ່າໂລກມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການ?”

54. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharati.

໕໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.”

‘‘So evamāha – ‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີໜຶ່ງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມ...

55. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati.

໕໕. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.

‘‘So evamāha – ‘ananto ayaṃ loko apariyanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Ananto ayaṃ loko apariyanto. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi[Pg.22], yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

56. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati, tiriyaṃ anantasaññī.

໕໖. ໃນວາລະທີສາມ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສความບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນເບື້ອງເທິງແລະເບື້ອງລຸ່ມ ແຕ່ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນແນວຂວາງ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.

‘‘So evamāha – ‘antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi, tiriyaṃ anantasaññī. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.

ບຸກຄົນນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະມາດ ອາໄສການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນເບື້ອງເທິງແລະເບື້ອງລຸ່ມ ແຕ່ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໃນແນວຂວາງ ອາໄສຢູ່ໃນໂລກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

57. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘nevāyaṃ loko antavā, na panānanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ca ayaṃ loko ananto cā’’ti, tesampi musā. Nevāyaṃ loko antavā[Pg.23], na panānanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.

໕໗. ໃນວາລະທີສີ່ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຕັກກະ ເປັນນັກວິໄຈ. ເຂົາກ່າວສະແດງປະຕິພານຂອງຕົນ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍການຄິດຄາດຄະເນ ແລະການໄຕ່ຕອງຄົ້ນຄວ້າຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ຈະວ່າ ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ. ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາເປັນເທັດ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ແລະພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂລກນີ້ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍມີ" ນັ້ນ ຄຳເວົ້າของພວກເຂົາກໍເປັນເທັດເຊັ່ນກັນ. ໂລກນີ້ຈະວ່າ ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ.

58. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.

໕໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ, ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍປະການໃດປະການໜຶ່ງໃນບັນດາວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້; ນອກເໜືອຈາກນີ້ແລ້ວ ບໍ່ມີອີກ.

59. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.

໕໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນັ້ນພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ 'ຖານະແຫ່ງທິດຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນີ້ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນີ້'. ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ກໍບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ພຣະອົງກໍຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ທັງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຄວາມດັບໄປ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.

60. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໖໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືທັມທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງການຄິດຄາດຄະເນ ລະອຽດອ່ອນ ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດພຶງຮູ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງພຣະຕຖາຄົດໄດ້ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງປະກາດ ທີ່ຜູ້ຫວັງຈະກ່າວຊົມເຊີຍພຣະຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ພຶງກ່າວເຖິງ.

Amarāvikkhepavādo

ອະມະຣາວິກເຂປະວາດ

61. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā, tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi?

໖໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ?

62. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ [Pg.24] kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘idaṃ kusala’nti vā byākareyyaṃ, ‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, taṃ mamassa musā. Yaṃ mamassa musā, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto so mamassa antarāyo’ti. Iti so musāvādabhayā musāvādaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.

໖໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ'. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ. ຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ "ນີ້ເປັນກຸສົນ" ຫຼື "ນີ້ເປັນອະກຸສົນ" ຄຳພະຍາກອນນັ້ນກໍຈະເປັນເທັດແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນເທັດແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ'. ເຂົາເພາະຢ້ານຕໍ່ການກ່າວເທັດ ເພາະກຽດຊັງການກ່າວເທັດ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ, ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາວ່າ 'ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນີ້ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ความເຫັນວ່າ ຢ່າງອື່ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີໜຶ່ງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ.

63. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, tattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā. Yattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā, taṃ mamassa upādānaṃ. Yaṃ mamassa upādānaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so upādānabhayā upādānaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā [Pg.25] tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.

໖໓. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໔ ປະການ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ'. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ. ຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ "ນີ້ເປັນກຸສົນ" ຫຼື "ນີ້ເປັນອະກຸສົນ" ໃນການພະຍາກອນນັ້ນ ເຮົາກໍຈະມີຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມຂັດເຄືອງ ຫຼືຄວາມກະທົບກະທັ່ງ. ຫາກເຮົາມີຄວາມພໍໃຈ ຄວາມกຳໜັດ ຄວາມຂັດເຄືອງ ຫຼືຄວາມກະທົບກະທັ່ງໃນສິ່ງໃດ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອຸປາດານແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນອຸປາດານແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນແກ່ເຮົາ ສິ່ງນັ້ນກໍຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ'. ເຂົາເພາະຢ້ານຕໍ່ອຸປາດານ ເພາະກຽດຊັງອຸປາດານ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ, ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາວ່າ 'ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນີ້ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ຢ່າງອື່ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ; ຄວາມເຫັນວ່າ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນສະຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຊັດສ່າຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຊັດສ່າຍ ຫຼົບຫຼີກໄປມາ.

64. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’’nti vā byākareyyaṃ. Santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ. Ye maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ, tesāhaṃ na sampāyeyyaṃ. Yesāhaṃ na sampāyeyyaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.

໖໔. ໃນວາລະທີສາມ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນກຸສົນ' ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເປັນອະກຸສົນ' ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ກໍຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ແລ້ວຈະພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ຫຼືພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ກໍມີສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນບັນດິດ ມີປັນຍາລະອຽດອ່ອນ ເຄີຍໂຕ້ວາທະກັບຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ ຜູ້ມີສີມືຄືນາຍຂະນູຜູ້ຍິງຜົມຜ່າສ່ຽວ ຍ່ອມທ່ຽວທຳລາຍທິດຖິຂອງຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ ດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນເອງເໝືອນດັ່ງທຳລາຍໄດ້ທຸກຢ່າງ ພວກເຂົາຈະຖາມໄຖ່ ໄລ່ລຽງ ຊັກໄຊ້ເຮົາໃນບັນຫານັ້ນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມໄຖ່ ໄລ່ລຽງ ຊັກໄຊ້ເຮົາ ແລ້ວເຮົາບໍ່ສາມາດຕອບໃຫ້ສົມບູນໄດ້ ການທີ່ເຮົາຕອບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ຈະເປັນຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈແກ່ເຮົາ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈນັ້ນ ຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ' ຜູ້ນັ້ນເພາະຢ້ານການຊັກໄຊ້ ເພາະກຽດຊັງການຊັກໄຊ້ ຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍ່ພະຍາກອນວ່າ ນີ້ເປັນອະກຸສົນ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດວ່າ 'ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສາມ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

65. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā mando hoti momūho. So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘atthi paro loko’ti iti ce maṃ pucchasi, ‘atthi paro loko’ti iti ce me [Pg.26] assa, ‘atthi paro loko’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. ‘Natthi paro loko…pe… ‘atthi ca natthi ca paro loko…pe… ‘nevatthi na natthi paro loko…pe… ‘atthi sattā opapātikā …pe… ‘natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… ‘nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti ce me assa, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.

໖໕. ໃນວາລະທີສີ່ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນຄົນເຂົາ ເປັນຄົນຫຼົງງົມງາຍ ຜູ້ນັ້ນເພາະຄວາມເຂົາ ເພາະຄວາມຫຼົງງົມງາຍ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດວ່າ 'ຖ້າທ່ານຖາມເຮົາວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ບໍ ຖ້າເຮົາເຫັນວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ ເຮົາກໍຈະພະຍາກອນແກ່ທ່ານວ່າ ໂລກອື່ນມີຢູ່ ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ. ໂລກອື່ນບໍ່ມີບໍ... ໂລກອື່ນມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ໂລກອື່ນມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດບໍ່ມີບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວບໍ່ມີບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີບໍ... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່ບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່ບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີບໍ... ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນບໍ ຖ້າທ່ານຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ ຖ້າເຮົາເຫັນວ່າ ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ເຮົາກໍຈະພະຍາກອນແກ່ທ່ານຢ່າງນັ້ນ ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງເຮົາວ່າ ຢ່າງນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຢ່າງອື່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນກໍບໍ່ແມ່ນ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສີ່ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຈຶ່ງກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

66. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໖໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ຫຼົບຫຼີກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວວາຈາຫຼົບຫຼີກ ຊັດສ່າຍໄປມາ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມກ່າວດ້ວຍຖານະ 4 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 4 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້... ດ້ວຍຄຸນນະທຳເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

Adhiccasamuppannavādo

ອະທິດຈະສະມຸບປັນນະວາດ (ທິດຖິວ່າດ້ວຍສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເเองໂດຍບໍ່ມີເຫດ)

67. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā [Pg.27] kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi?

໖໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການ?

68. ‘‘Santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. So evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.

໖໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີເທວະດາພວກທີ່ຊື່ວ່າ ອະສັນຍີສັດ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖານະນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ສັດບາງຕົນຈຸຕິຈາກກາຍນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ເມື່ອມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ ອາໄສຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ອາໄສຄວາມພຽນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ອາໄສຄວາມປະກອບເນືອງໆ ອາໄສຄວາມບໍ່ປະໝາດ ອາໄສການມະນະສິການໂດຍຊອບ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸເຈໂຕສະມາທິອັນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ ທີ່ເມື່ອຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍານັ້ນໄດ້ ແຕ່ຍ່ອມລະນຶກໄປກວ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າແຕ່ກ່ອນເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ ແຕ່ບັດນີ້ເຮົາບໍ່ມີແລ້ວ ກໍກັບມີຂຶ້ນມາເພື່ອຄວາມເປັນຢູ່ຢ່າງແທ້ຈິງ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທຳອິດ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ.

69. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.

໖໙. ໃນວາລະທີສອງ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ເປັນນັກຄິດ ເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າ. ຜູ້ນັ້ນກ່າວຕາມທີ່ຄິດໄດ້ ຕາມທີ່ຄົ້ນຄວ້າໄດ້ ຕາມປະຕິພານຂອງຕົນເອງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາແລະໂລກເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນຖານະທີສອງ ທີ່ສະມະນະພຣາມບາງພວກອາໄສແລ້ວ ປາຣົບແລ້ວ ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ.

70. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva dvīhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໗໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍຖານະ 2 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍຖານະ 2 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 2 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້... ດ້ວຍຄຸນນະທຳເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

71. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi [Pg.28] vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantamārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva aṭṭhārasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā.

໗໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະດີດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະດີດ ດ້ວຍຖານະ 18 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະດີດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະດີດ ພວກເຂົາທັງໝົດຍ່ອມກ່າວດ້ວຍຖານະ 18 ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍຖານະໃດຖານະນຶ່ງໃນ 18 ປະການນີ້ ບໍ່ມີນອກເໜືອໄປຈາກນີ້.

72. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.

໗໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຂໍ້ນັ້ນວ່າ 'ຖານະແຫ່ງທິດຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຖືໝັ້ນຢ່າງນັ້ນ ລູບຄຳຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມພາຍໜ້າຢ່າງນັ້ນ'. ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ ແລະທັງບໍ່ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ຊັດນັ້ນດ້ວຍທິດຖິ ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ກໍຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະຖາຄົດຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

73. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໗໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືທຳອັນເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ ເປັນທຳລະອຽດອ່ອນ ອັນບັນດິດເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ ທີ່ຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວປະກາດ ທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຊອບ.

Dutiyabhāṇavāro.

ທຸຕິຍະພາລະວານ (ຈົບພາກສູດທີສອງ).

Aparantakappikā

ອະປະຣັນຕະກັບປິກະ (ພວກກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ)

74. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino, aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi?

໗໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ດ້ວຍຖານະ 44 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ມີທິດຖິຄ້ອຍຕາມຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວຄຳສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ປາຣົບຂັນສ່ວນອະນາຄົດ ດ້ວຍຖານะ 44 ປະການ?

Saññīvādo

ສັນຍີວາດ (ທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ)

75. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Te [Pg.29] ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi?

໗໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍຖານະ 16 ປະການ. ກໍພວກສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງມີທິດຖິວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍຖານະ 16 ປະການ?

76. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti… ekattasaññī attā hoti… nānattasaññī attā hoti… parittasaññī attā hoti… appamāṇasaññī attā hoti… ekantasukhī attā hoti… ekantadukkhī attā hoti. Sukhadukkhī attā hoti. Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti.

໗໖. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຕ່າງໆ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍານ້ອຍ... ອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຫາປະມານບໍ່ໄດ້... ອັດຕາທີ່ມີສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ອັດຕາທີ່ມີທັງສຸກແລະທຸກ... ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນ ສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາ»’

77. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva soḷasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໗໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍວັດຖຸໃດວັດຖຸນຶ່ງໃນວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້, ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

Asaññīvādo

ອະສັນຍີວາດ

78. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?

໗໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ?”

79. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti.

໗໙. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະບໍ່ມີສັນຍາ»’

80. ‘‘Imehi [Pg.30] kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໘໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍວັດຖຸໃດວັດຖຸນຶ່ງໃນວັດຖຸເຫຼົ່ານີ້, ນອກຈາກນີ້ແລ້ວບໍ່ມີເລີຍ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

Nevasaññīnāsaññīvādo

ເນວະສັນຍີນາສັນຍີວາດ

81. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā, uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?

໘໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການ?”

82. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti.

໘໒. “‘ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ມີຮູບ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ». ພວກເຂົາບັນຍັດອັດຕາວ່າ «ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ... ລະ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍມີ ບໍ່ມີຮູບກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ... ອັດຕາທີ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ ແລະມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ»’

83. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໘໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖาຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

Ucchedavādo

ອຸດເຊທະວາດ

84. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Te ca bhonto [Pg.31] samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi?

໘໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການ?”

85. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘yato kho, bho, ayaṃ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໘໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ມີວາດະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານີ້ ທີ່ມີຮູບ ເປັນທີ່ປະຊຸມແຫ່ງມະຫາພູດຮູບທັງ ໔ ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ความພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

86. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārāhārabhakkho. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໘໖. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນທີ່ເປັນທິບ ມີຮູບ ເປັນກາມາວະຈອນ ບໍລິໂພກກະລີວົງກາຣາຫານ. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

87. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໘໗. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນທີ່ເປັນທິບ ມີຮູບ ເປັນມະໂນມາຍ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

88. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā [Pg.32] sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໘໘. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ດ້ວຍການດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ດ້ວຍການບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ມົນສິການວ່າ “ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

89. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໘໙. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

90. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, so attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໙໐. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ບໍ່ມີຫຍັງເລີຍ”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່... ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

91. ‘Tamañño evamāha – ‘‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā [Pg.33] sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘‘santametaṃ paṇītameta’’nti nevasaññānāsaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.

໙໑. “ຄົນອື່ນກ່າວກັບຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕາທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍັງມີອັດຕາອື່ນ ທີ່ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະการທັງປວງ ມົນສິການວ່າ “ທັມນີ້ສະຫງົບ ທັມນີ້ປະນີດ”. ອັດຕານັ້ນທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອໃດອັດຕານັ້ນ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ເພາະຄວາມແຕກທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປແລ້ວຍ່ອມບໍ່ມີ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍ່ອມຂາດສູນໂດຍແທ້ຈິງ». ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງນີ້.”

92. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, sabbe te imeheva sattahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໙໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສະມະນະພຣາມຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ຜູ້ມີວາດະວ່າຂາດສູນ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພິນາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບ ຂອງສັດທີ່ມີຢູ່, ສະມະນະພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍວັດຖຸ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມກ່າວຊົມເຊີຍໂດຍຖືກຕ້ອງ.”

Diṭṭhadhammanibbānavādo

ທິດຖະທັມມະນິບພານວາດ

93. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi?

໙໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະວ່າດ້ວຍທิຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ. ກໍສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ອາໄສຫຍັງ ປາຣົບຫຍັງ ຈຶ່ງມີວາທະວ່າດ້ວຍທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ?

94. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘‘yato kho, bho, ayaṃ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.

໙໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີສະມະນະຫຼືພຣາມບາງຄົນ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິຕຖິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເປັນຜູ້ເພີບເພີນ ພ້ອມພຣັ່ງ ແລະບຳເຣີຢູ່ດ້ວຍກາມະຄຸນທັງ ໕, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

95. ‘‘Tamañño evamāha –‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, tesaṃ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Yato kho, bho, ayaṃ attā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ [Pg.34] attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.

໙໕. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່นກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ກາມທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ເພາະຄວາມແປປວນແລະຄວາມຜັນແປໄປເປັນຢ່າງອື່ນຂອງກາມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ສະຫງັດຈາກกາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

96. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha vitakkitaṃ vicāritaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.

໙໖. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນການຄິດ (ວິຕົກ) ແລະການວິຈານໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປະຖົມມະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະວິຕົກແລະວິຈານສະຫງົບລົງ ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

97. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha pītigataṃ cetaso uppilāvitattaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.

໙໗. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນປີຕິແລະຄວາມຟູໃຈແຫ່ງຈິດໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມະກາຍ, ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ທີ່ພຣະອະລິຍະທັງຫຼາຍສັນລະເສີນວ່າ "ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ" ແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

98. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha sukhamiti cetaso ābhogo, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.

໙໘. ສະມະນະຫຼືພຣາມຄົນອື່ນກ່າວກັບຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອັດຕາຕາມທີ່ທ່ານກ່າວນັ້ນມີຢູ່ແທ້, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ; ແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ຍັງບໍ່ຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມເທື່ອ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມສຸກແລະຄວາມໃສ່ໃຈແຫ່ງຈິດໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຂອງຫຍາບ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກາລະໃດ ອັດຕານີ້ ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້ ເພາະໂសມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາແລ້ວຢູ່, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ອັດຕານີ້ ຍ່ອມຊື່ວ່າບັນລຸທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ.' ບາງພວກຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍປະการຢ່າງນີ້.

99. ‘‘Imehi [Pg.35] kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva pañcahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໙໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ມີວາທະວ່າດ້ວຍທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ທີ່ມີວາທະວ່າด้วยທິຕຖະທັມມະນິພານ ຍ່ອມບັນຍັດທິຕຖະທັມມະນິພານອັນຍອດຢ້ຽມຂອງສັດຜູ້ມີຢູ່, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

100. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva catucattārīsāya vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໑໐໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ປາຣົບອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວาທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ປາຣົບອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມກ່າວສະແດງດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ... ລະ... ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

101. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi.

໑໐໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳນົດອະດີດ ຜູ້ກຳນົດອະນາຄົດ ຜູ້ກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

102. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.

໑໐໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມພວກໃດພວກໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດອะດີດກໍດີ ຜູ້ກຳນົດອะນາຄົດກໍດີ ຜູ້ກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດກໍດີ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດກໍດີ ປາຣົບທັງອະດີດແລະອะນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ, ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມກ່າວສະແດງດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຫຼືດ້ວຍເຫດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໃນເຫດເຫຼົ່ານີ້; ນອກເໜືອໄປຈາກເຫດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ບໍ່ມີອີກເລີย.

103. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.

໑໐໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຂໍ້ນີ້ວ່າ: 'ຖານະແຫ່ງທິຕຖິເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຍຶດຖືຢ່າງນີ້ ລູບຄຳຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຄະຕິຢ່າງນັ້ນ ມີພົບພູມເບື້ອງໜ້າຢ່າງນັ້ນ.' ຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດຂໍ້ນັ້ນ ແລະຍັງຮູ້ຊັດສິ່ງທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນອີກ, ທັງບໍ່ຍຶດໝັ້ນຄວາມຮູ້ຊັດນັ້ນດ້ວຍ, ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຕະຖາຄົດກໍຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບສະໜິດ (ນິພານ) ດ້ວຍຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ ຄວາມດັບ ຄຸນ ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

104. ‘‘Ime [Pg.36] kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.

໑໐໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ທີ່ເລິກເຊິ່ງ ເຫັນໄດ້ຍາກ ຮູ້ຕາມໄດ້ຍາກ ສະຫງົບ ປະນີດ ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ ເປັນຂອງລະອຽດ ອັນບັນດິດເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເຊິ່ງຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວປະກາດ, ເຊິ່ງເປັນທັມມະທີ່ຜູ້ກ່າວຊົມເຊີຍຕະຖາຄົດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

Paritassitavipphanditavāro

ປະຣິຕັສສິຕະວິບຜັນທິຕະວາຣະ

105. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໐໕. ดູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

106. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໐໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

107. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໐໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າໂລກມີທີ່ສิ້ນສຸດແລະມີທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະມີທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້ຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

108. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໐໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະຫຼົບຫຼີກບໍ່ແנ່ນອນ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼົບຫຼີກບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

109. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໐໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

110. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi [Pg.37] vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ຜູ້ກຳນົດອະດີດ ມີທິຕຖິຄ້ອຍຕາມອະດີດ ປາຣົບອະດີດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງວາທະສະແດງທິຕຖິຕ່າງໆ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

111. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

112. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີສັນຍາ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

113. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ມີວາທະວ່າຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ຕາຍໄປແລ້ວມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ, ເຖິງແມ່ນຄວາມສະເຫວີຍເວທະນានັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນຕັນຫາ ກໍເປັນພຽງຄວາມກະວົນກະວາຍແລະຄວາມດິ້ນຮົນເທົ່ານັ້ນ.

114. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

115. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນິບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

116. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອะນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

117. ‘‘Tatra[Pg.38], bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.

໑໑໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ຂອງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ກໍເປັນພຽງຄວາມດິ້ນຮົນຄວາມກວັດແກວ່ງດ້ວຍຄວາມທະຍານຢາກເທົ່ານັ້ນ.

Phassapaccayāvāro

ໝວດວ່າດ້ວຍຜັດສະເປັນປັດໄຈ

118. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໑໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

119. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໑໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

120. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕានັນຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

121. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼີກລ່ຽງບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

122. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນ唝ິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

123. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດ ຍ່ອມg່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະດີດ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

124. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

125. ‘‘Tatra[Pg.39], bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

126. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍการມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

127. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

128. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນິບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

129. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໒໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

130. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi phassapaccayā.

໑໓໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນ ກໍເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ.

Netaṃ ṭhānaṃ vijjativāro

ໝວດວ່າດ້ວຍຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານะທີ່ຈະມີໄດ້

131. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

132. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekacca asassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າ ບາງຢ່າງທ່ຽງ ບາງຢ່າງບໍ່ທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

133. ‘‘Tatra[Pg.40], bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕានັນຕິກະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມມີທີ່ສິ້ນສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດຂອງໂລກ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

134. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນໆ ຍ່ອມກ່າວຫຼີກລ່ຽງບໍ່ແນ່ນອນ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

135. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນນິກະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ດ້ວຍເຫດ ໒ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

136. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະດີດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະດີດ ດ້ວຍເຫດ ໑໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

137. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໑໖ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

138. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā, uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

139. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໓໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາວ່າ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ ດ້ວຍເຫດ ໘ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

140. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໔໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດຄວາມຂາດສູນ ຄວາມພინາດ ຄວາມປາສະຈາກພົບຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໗ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

141. ‘‘Tatra[Pg.41], bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໔໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ ຍ່ອມບັນຍັດນิບພານຢ່າງຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນຂອງສັດທີ່ມີຢູ່ ດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

142. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໔໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໔໔ ປະປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

143. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໑໔໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ການທີ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະເຫວີຍອາຣົມນັ້ນໂດຍປາສະຈາກຜັດສະ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā

ບົດສະແດງວັດຕະອັນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງທິດຖິ

144. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā antānantikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedenti tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.

໑໔໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີສັດສະຕະວາທະ ຍ່ອມບັນຍັດອັດຕາແລະໂລກວ່າທ່ຽງ ດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການ; ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີເອກັດຈະສັດສະຕິກະເອກັດຈະອະສັດສະຕິກະ... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອັນຕານັນຕິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະມະຣາວິກເຂປິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອະທິດຈະສະມຸບປັນນິກະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍການມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີອຸຈເຊທະວາທະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີທິດຖິວ່າດ້ວຍນິບພານໃນປັດຈຸບັນ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມກຳນົດອະດີດ ມີຄວາມກຳນົດອະນາຄົດ ມີຄວາມກຳນົດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ຍ່ອມກ່າວສະແດງທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ໂດຍປາຣົບທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ ດ້ວຍເຫດ ໖໒ ປະການ; ສະມະນະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະເຫວີຍອາຣົມດ້ວຍການຖືກຕ້ອງ (ຜັດສະ) ຜ່ານທາງຜັດສາຍະຕະນະທັງ ໖ ຢູ່ສະເໝີ; ເພາະເວທະນາຂອງພວກເຂົາເປັນປັດໄຈ ຕັນຫາກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ອຸປາດານກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ພົບກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດກໍເກີດຂຶ້ນ, ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຄວາມແກ່ ຄວາມຕາຍ ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມທຸກໃຈ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ.

Vivaṭṭakathādi

ບົດສະແດງວິວັດຕະເປັນຕົ້ນ

145. ‘‘Yato [Pg.42] kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ imehi sabbeheva uttaritaraṃ pajānāti.

໑໔໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການໃດແລ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຜັດສະຍະຕະນະທັງຫົກ; ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຍິ່ງກວ່າສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້.”

146. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā, ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.

໑໔໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນທັງສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ມີທິດຖິຕາມກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ອາໄສຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດ ແລ້ວກ່າວສະແດງວາດະຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ; ສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງດ້ວຍວັດຖຸ 62 ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho kevaṭṭo vā kevaṭṭantevāsī vā sukhumacchikena jālena parittaṃ udakadahaṃ otthareyya. Tassa evamassa – ‘ye kho keci imasmiṃ udakadahe oḷārikā pāṇā, sabbe te antojālīkatā. Ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti; ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjantī’ti; evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຊາວປະມົງຫຼືລູກມືຂອງຊາວປະມົງຜູ້ສະຫຼາດ ເອົາຕາໜ່າງຕາຖີ່ຫວ່ານຄຸມໜອງນ້ຳນ້ອຍໄວ້. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສັດນ້ຳຕົວໃຫຍ່ໆ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ມີຢູ່ໃນໜອງນ້ຳນີ້ ທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ’ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ກຳນົດຂັນທັງສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ຜູ້ມີທິດຖິຕາມກຳນົດຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດກໍດີ, ອາໄສຂັນສ່ວນອະດີດແລະສ່ວນອະນາຄົດ ແລ້ວກ່າວສະແດງວາດະຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ; ສະມະນະແລະພຣາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງດ້ວຍວັດຖຸ 62 ປະການເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້, ເມື່ອຖືກສົງເຄາະເຂົ້າກໍສົງເຄາະເຂົ້າຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ ແລະຕິດຢູ່ໃນຕາໜ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜຸດຂຶ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນ ສັນນັ້ນ.”

147. ‘‘Ucchinnabhavanettiko, bhikkhave, tathāgatassa kāyo tiṭṭhati. Yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā.

໑໔໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດມີຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບອັນຕັດຂາດແລ້ວຍັງດຳລົງຢູ່. ກາຍຂອງຕຖາຄົດຍັງດຳລົງຢູ່ພຽງໃດ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນຕຖາຄົດພຽງນັ້ນ. ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດອາຍຸໄຂແລ້ວ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຈະບໍ່ເຫັນຕຖາຄົດອີກເລີຍ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭapaṭibandhāni, sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, ucchinnabhavanettiko tathāgatassa kāyo tiṭṭhati, yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā, kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā’’ti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຂົ້ວໝາກມ່ວງຂາດແລ້ວ ໝາກມ່ວງທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ຕິດຢູ່ກັບຂົ້ວນັ້ນ ທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມຕົກໄປຕາມຂົ້ວນັ້ນ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດມີຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບອັນຕັດຂາດແລ້ວຍັງດຳລົງຢູ່ ກໍສັນນັ້ນ, ກາຍຂອງຕຖາຄົດຍັງດຳລົງຢູ່ພຽງໃດ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນຕຖາຄົດພຽງນັ້ນ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດອາຍຸໄຂແລ້ວ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຈະບໍ່ເຫັນຕຖາຄົດອີກເລີຍ.”

148. Evaṃ [Pg.43] vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, ko nāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ atthajālantipi naṃ dhārehi, dhammajālantipi naṃ dhārehi, brahmajālantipi naṃ dhārehi, diṭṭhijālantipi naṃ dhārehi, anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā.

໑໔໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະທຳມະເທດສະໜານີ້ມີຊື່ວ່າແນວໃດ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ?” “ອານົນ, ເພາະເຫດນັ້ນແລ ເທີງຈົ່ງຈຳທຳມະເທດສະໜານີ້ໄວ້ວ່າ ‘ອັດຖະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງປະໂຫຍດ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ທຳມະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງທຳ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ພຣົມມະຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງພຣົມ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ທິດຖິຊາລະ’ (ຂ່າຍແຫ່ງທິດຖິ) ແດ່, ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າ ‘ອນຸດຕະຣະສັງຄາມະວິຊະຍະ’ (ໄຊຊະນະສົງຄາມອັນຍອດຢ້ຽມ) ແດ່.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດພຣະດຳລັດນີ້ແລ້ວ.

149. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne dasasahassī lokadhātu akampitthāti.

໑໔໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ແລະເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກຳລັງຕັດໄວຍາກອນນີ້ຢູ່, ໝື່ນໂລກທາດກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວສັ່ນສະເທືອນແລ.

Brahmajālasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.

ພຣົມມະຊາລະສູດ ທີ່ໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

2. Sāmaññaphalasuttaṃ

໒. ສາມັນຍະຜົນລະສູດ

Rājāmaccakathā

ເລື່ອງພຣະຣາຊາກັບອຳມາດ

150. Evaṃ [Pg.44] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā rājāmaccaparivuto uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe udānaṃ udānesi – ‘‘ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, abhirūpā vata bho dosinā ratti, dassanīyā vata bho dosinā ratti, pāsādikā vata bho dosinā ratti, lakkhaññā vata bho dosinā ratti. Kaṃ nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāma, yaṃ no payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti?

໑໕໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ ກັບໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ມີພິກຂຸ 1,250 ຮູບ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ປະທັບນັ່ງຢູ່ເທິງຜາສາດຊັ້ນເທິງອັນປະເສີດ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອຳມາດ ໃນຄືນວັນອຸໂປສົດ 15 ຄ່ຳ ເຊິ່ງເປັນວັນເພັງເດືອນສິບສອງ (ໂກມຸດີ) ໃນທ້າຍລະດູຝົນສີ່ເດືອນ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸທານໃນວັນອຸໂປສົດນັ້ນວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າລື່ນລົມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ງົດງາມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສແທ້ໜໍ! ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຄືນມີແສງຈັນນີ້ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ! ໃນວັນນີ້ ພວກເຮົາຈະເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ສະມະນະຫຼືພຣາມຜູ້ໃດດີໜໍ ທີ່ເມື່ອພວກເຮົາເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ແລ້ວ ຈິດໃຈຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ?”

151. Evaṃ vutte, aññataro rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໑. ເມື່ອພຣະຣາຊາຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອຳມາດຄົນໜຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປູຣະນະກັດສະປະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

152. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, makkhali gosālo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໒. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານມັກຂະລິໂກສາລະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

153. Aññataropi [Pg.45] kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໓. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ มีພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານອະຊິຕະເກສະກຳພົນແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

154. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, pakudho kaccāyano saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໔. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານປະກຸທະກັດຈາຍະນະແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

155. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, sañcayo belaṭṭhaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໕. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ มีອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານສັນໄຊເວລັດຖິບຸດແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

156. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, nigaṇṭho nāṭaputto saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa nigaṇṭhaṃ [Pg.46] nāṭaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

໑໕໖. ອຳມາດອີກຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດນີ້ ເປັນເຈົ້າໝູ່ ເປັນເຈົ້າຄະນະ ເປັນອາຈານສອນໝູ່ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ມີກຽດຕິຍົດ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ຄົນຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຄົນດີ ມີພັນສາຫຼາຍ ບວດມາດົນ ມີອາຍຸແກ່ລ່ວງເຂົ້າສູ່ວັນຊະລາແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ທ່ານນິຄັນຖະນາຖະບຸດແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.” ເມື່ອອຳມາດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

Komārabhaccajīvakakathā

ເລື່ອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ

157. Tena kho pana samayena jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre tuṇhībhūto nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘tvaṃ pana, samma jīvaka, kiṃ tuṇhī’’ti? ‘‘Ayaṃ, deva, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho amhākaṃ ambavane viharati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Taṃ kho pana bhagavantaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Taṃ devo bhagavantaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa bhagavantaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’ti.

໑໕໗. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ນັ່ງນິ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ຕັດກັບໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ສະຫາຍຊີວົກ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງນິ່ງຢູ່?” “ຂໍເດຊະ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອໍຣະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງຂ້າພະອົງ ກັບໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ມີພິກຂຸ 1,250 ຮູບ. ກໍກຽດຕິສັບອັນງົດງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ, ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນເຖີດ. ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດໄປນັ່ງໃກ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ບາງທີຈິດໃຈຂອງພຣະອົງຈະເພິ່ງເຫຼື້ອມໃສ.”

158. ‘‘Tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehī’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissuṇitvā pañcamattāni hatthinikāsatāni kappāpetvā rañño ca ārohaṇīyaṃ nāgaṃ, rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭivedesi – ‘‘kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni, yassadāni kālaṃ maññasī’’ti.

໑໕໘. “ສະຫາຍຊີວົກ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຈັດຕຽມຊ້າງພາຫະນະໄວ້ເຖີດ.” ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດຮັບສະໜອງພຣະຣາຊາດຳລັດຂອງພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ຮັບດ້ວຍເກົ້າ” ແລ້ວໃຫ້ຈັດຕຽມຊ້າງພັງປະມານ 500 ເຊືອກ ແລະຊ້າງພາຍຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບທູນພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍເດຊະ, ຊ້າງພາຫະນະຂອງພຣະອົງຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ, ບັດນີ້ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງກຳນົດເວລາສະເດັດຕາມພຣະຣາຊາອັດທະຍາໄສເຖີດ.”

159. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcasu hatthinikāsatesu paccekā itthiyo āropetvā ārohaṇīyaṃ nāgaṃ abhiruhitvā ukkāsu dhāriyamānāsu rājagahamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena, yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṃ tena pāyāsi.

໑໕໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເວເທຫີບຸດ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ໂປດໃຫ້ພວກສະໜົມນາງໃນຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງພັງເຊືອກລະຄົນ ໃນຊ້າງພັງ 500 ເຊືອກນັ້ນ, ສ່ວນພຣະອົງເອງຊົງຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງພາຍຊົງ, ແລ້ວສະເດັດອອກຈາກກຸງຣາຊະຄຶ ພ້ອມດ້ວຍໄຕ້ໄຟທີ່ຖືນຳໜ້າ ສະເດັດໄປດ້ວຍພຣະຣາຊາອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງປ່າໝາກມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ.

Atha kho rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre ambavanassa ahudeva bhayaṃ, ahu chambhitattaṃ, ahu lomahaṃso. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto [Pg.47] jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘kacci maṃ, samma jīvaka, na vañcesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na palambhesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na paccatthikānaṃ desi? Kathañhi nāma tāva mahato bhikkhusaṅghassa aḍḍhateḷasānaṃ bhikkhusatānaṃ neva khipitasaddo bhavissati, na ukkāsitasaddo na nigghoso’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດໄປເຖິງທີ່ບໍ່ໄກຈາກປ່າໝາກມ່ວງ ກໍເກີດຄວາມຢ້ານກົວ ຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ ແລະຄວາມຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ຜູ້ຊົງຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ແລະມີຂົນພອງສະຢອງເກົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດກັບໝໍຊີວົກໂກມາລະພັດວ່າ: 'ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ຫຼອກລວງເຮົາບໍ? ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ລໍ້ລວງເຮົາບໍ? ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ທ່ານບໍ່ໄດ້ສົ່ງເຮົາໃຫ້ແກ່ພວກສັດຕູບໍ? ເພາະເຫດໃດໜໍ ໝູ່ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ເຖິງພັນສອງຮ້ອຍຫ້າສິບຮູບ ຈຶ່ງບໍ່ມີສຽງຈາມ ສຽງໄອ ຫຼືສຽງເວົ້າຈາປາກົດເລີຍ?'

‘‘Mā bhāyi, mahārāja, mā bhāyi, mahārāja. Na taṃ deva, vañcemi; na taṃ, deva, palambhāmi; na taṃ, deva, paccatthikānaṃ demi. Abhikkama, mahārāja, abhikkama, mahārāja, ete maṇḍalamāḷe dīpā jhāyantī’’ti.

ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຢ່າຊົງຢ້ານກົວເລີຍ, ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຢ່າຊົງຢ້ານກົວເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ຫຼອກລວງພະອົງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ລໍ້ລວງພະອົງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ສົ່ງພະອົງໃຫ້ແກ່ພວກສັດຕູເລີຍ. ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປເຖີດ, ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປເຖີດ, ນັ້ນຄືແສງປະທີບທີ່ກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໃນໂຮງກົມ.

Sāmaññaphalapucchā

ສາມັນຍະຜົນບັນຫາ

160. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā, nāgā paccorohitvā, pattikova yena maṇḍalamāḷassa dvāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ pana, samma jīvaka, bhagavā’’ti? ‘‘Eso, mahārāja, bhagavā; eso, mahārāja, bhagavā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisinno purakkhato bhikkhusaṅghassā’’ti.

໑໖໐. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດໄປດ້ວຍຊ້າງເທົ່າທີ່ພື້ນທີ່ຊ້າງຈະໄປໄດ້ ແລ້ວສະເດັດລົງຈາກຊ້າງ ຊົງສະເດັດດຳເນີນດ້ວຍພະບາດເຂົ້າໄປຫາປະຕູໂຮງກົມ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອົງໄດ້ຕັດຖາມໝໍຊີວົກໂກມາລະພັດວ່າ: 'ແນ່ຊີວົກສະຫາຍຮັກ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ໃສ?' ໝໍຊີວົກກາບທູນວ່າ: 'ຂໍມະຫາລາຊະເຈົ້າ, ນັ້ນຄືພະຜູ້ມີພະພາກ ພະອົງປະທັບນັ່ງພິງເສົາກາງ ຜິນພະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ໂດຍມີໝູ່ພິກຂຸສົງແວດລ້ອມຢູ່.'

161. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā rahadamiva vippasannaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘iminā me upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu, yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato’’ti. ‘‘Agamā kho tvaṃ, mahārāja, yathāpema’’nti. ‘‘Piyo me, bhante, udayabhaddo kumāro. Iminā me, bhante, upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato’’ti.

໑໖໑. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງທີ່ປະທັບຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວໄດ້ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຊົງທອດພະເນດເບິ່ງໝູ່ພິກຂຸສົງທີ່ສະຫງົບງຽບຢູ່ ຄືກັບຫ້ວຍນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ຜູ້ເປັນໂອລົດຂອງເຮົາ ຈົ່ງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບເຊັ່ນນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ໝູ່ພິກຂຸສົງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບໃນບັດນີ້ເຖີດ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ພະອົງຊົງລະນຶກເຖິງຜູ້ທີ່ພະອົງຮັກແລ້ວໜໍ.' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະອົງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍໃຫ້ອຸດະຍະພັດທະກຸມານ ຜູ້ເປັນໂອລົດຂອງຂ້າພະອົງ ຈົ່ງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບເຊັ່ນນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ໝູ່ພິກຂຸສົງປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫງົບໃນບັດນີ້ເຖີດ.'

162. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ abhivādetvā, bhikkhusaṅghassa añjaliṃ paṇāmetvā, ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ [Pg.48] nisinno kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ kiñcideva desaṃ ; sace me bhagavā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Puccha, mahārāja, yadākaṅkhasī’’ti.

໑໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ຊົງປະນົມມືນ້ອມໄຫວ້ໝູ່ພິກຂຸສົງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຢາກຈະທູນຖາມບັນຫາບາງປະການ ຫາກພະຜູ້ມີພະພາກຈະຊົງໂຜດປະທານໂອກາດແກ່ຂ້າພະອົງ ເພື່ອຕອບບັນຫານັ້ນ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ຈົ່ງຖາມເຖີດ ມະຫາລາຊະ ຕາມທີ່ພະອົງປາຖະໜາ.'

163. ‘‘Yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’’nti?

໑໖໓. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ມ້າ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງໄຊ, ຜູ້ຈັດຂະບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ພະລາຊະໂອລົດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ບຸກໂຈມຕີ, นັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ้างສານ, ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ, ນັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ພວກລູກທາດ, ຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວມື, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້ ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອລ້ຽງຊີບ. ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບິດາມានດາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບຸດພັນລະຍາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ມິດອຳມາດມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ແລະຍັງໄດ້ບຳເພັນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ທີ່ເກື້ອກູນແກ່ສະຫວັນ ມີສຸກເປັນວິບາກ ທີ່ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ ໃນສະມະນະພາມທັງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ພະອົງສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?

164. ‘‘Abhijānāsi no tvaṃ, mahārāja, imaṃ pañhaṃ aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā’’ti? ‘‘Abhijānāmahaṃ, bhante, imaṃ pañhaṃ aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, mahārāja, byākariṃsu, sace te agaru bhāsassū’’ti. ‘‘Na kho me, bhante, garu, yatthassa bhagavā nisinno, bhagavantarūpo vā’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, bhāsassū’’ti.

໑໖໔. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຖາມວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ພະອົງຊົງຈື່ໄດ້ບໍວ່າ ເຄີຍທູນຖາມບັນຫານີ້ແກ່ສະມະນະພາມຄົນອື່ນໆ?' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຈື່ໄດ້ວ່າ ເຄີຍທູນຖາມບັນຫານີ້ແກ່ສະມະນະພາມຄົນອື່ນໆ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ແລ້ວສະມະນະພາມເຫຼົ່ານັ້ນຕອບແນວໃດ? ຫາກບໍ່ເປັນການລຳບາກແກ່ພະອົງ ຈົ່ງກ່າວເຖີດ.' ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບໍ່ເປັນການລຳບາກແກ່ຂ້າພະອົງເລີຍ ໃນທີ່ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກ ຫຼືຜູ້ທີ່ສະເໝີດ້ວຍພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບນັ່ງຢູ່.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ມະຫາລາຊະ, ຈົ່ງg່າວເຖີດ.'

Pūraṇakassapavādo

ວາທະຂອງປູຣະນະກັດສະປະ

165. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pūraṇaṃ kassapaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho kassapa, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā [Pg.49] celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni- te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bho kassapa, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໖໕. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປູຣະນະກັດສະປະ ເຖິງທີ່ຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາກັບປູຣະນະກັດສະປະ. ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຖາມປູຣະນະກັດສະປະວ່າ: 'ທ່ານກັດສະປະ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ມ້າ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງໄຊ, ຜູ້ຈັດຂະບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ພະລາຊະໂອລົດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ບຸກໂຈມຕີ, ນັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ້າງສານ, ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ, ນັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ພວກລູກທາດ, ຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວມື, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້ ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອລ້ຽງຊີບ. ພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບິດາມានດາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ບຸດພັນລະຍາມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ເຮັດໃຫ້ມິດອຳມາດມີຄວາມສຸກ ອີ່ມໜຳສຳລານ, ແລະຍັງໄດ້ບຳເພັນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ທີ່ເກື້ອກູນແກ່ສະຫວັນ ມີສຸກເປັນວິບາກ ທີ່ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ ໃນສະມະນະພາມທັງຫຼາຍ. ທ່ານກັດສະປະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?'

166. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, pūraṇo kassapo maṃ etadavoca – ‘karoto kho, mahārāja, kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato socayato, socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātāpayato, adinnaṃ ādiyato, sandhiṃ chindato, nillopaṃ harato, ekāgārikaṃ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṃ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṃ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṃ puññaṃ, natthi puññassa āgamo. Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ, natthi puññassa āgamo’ti. Itthaṃ kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi.

໑໖໖. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປູຣະນະກັດສະປະໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ, ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ, ຕັດເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນບຽດບຽນ, ເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກ, ເຮັດໃຫ້ລຳບາກເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ລຳບາກ, ເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວເອງ ຫຼືໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ, ຂ້າສັດ, ລັກຊັບ, ງັດແງະບ້ານ, ປຸ້ນສະດົມ, ປຸ້ນເຮືອນຫຼັງດຽວ, ດັກປຸ້ນໃນທາງເປັ່ງ, ຜິດປະເວນີໃນພັນລະຍາຄົນອື່ນ, ເවົ້າຕົວະ, ຜູ້ເຮັດນັ້ນກໍບໍ່ຊື່ວ່າເຮັດບາບເລີຍ. ຫາກບຸກຄົນຈະໃຊ້ກົງຈັກອັນມີຄົມເໝືອນມີດແຖ ຟັນສັດທັງຫຼາຍໃນແຜ່ນດິນນີ້ໃຫ້ເປັນກອງຊີ້ນກອງດຽວ, ບາບອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ຫາກບຸກຄົນຈະໄປຍັງຝັ່ງໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຂ້າເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຂ້າ, ຕັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ໃຊ້ໃຫ້ບຽດບຽນ, ບາບອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ຫຼືຫາກບຸກຄົນຈະໄປຍັງຝັ່ງເໜືອຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໃຫ້ທານເອງ ໃຊ້ໃຫ້ທານ, ບູຊາເອງ ໃຊ້ໃຫ້ບູຊາ, ບຸນອັນມີການກະທຳນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ. ດ້ວຍການໃຫ້ທານ, ດ້ວຍການຂົ່ມໃຈ, ດ້ວຍການສຳລວມລະວັງ, ດ້ວຍການເວົ້າຄວາມຈິງ, ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ.' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ, ປູຣະນະກັດສະປະພັດຕອບສະແດງອະກິຣິຍະවາທະ (ລັດທິບໍ່ເຊື່ອເລື່ອງການກະທຳ) ແກ່ຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້.

‘‘Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, pūraṇassa kassapassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikositvā [Pg.50] anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນໝາກມ່ວງ ແຕ່ພັດຕອບເລື່ອງຕົ້ນໝາກຫາ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນໝາກຫາ ແຕ່ພັດຕອບເລື່ອງຕົ້ນໝາກມ່ວງ; ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ, ປູຣະນະກັດສະປະພັດຕອບສະແດງອະກິຣິຍະວາທະແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຮຸກຮານສະມະນະ ຫຼືພາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແ馚ຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ?' ຂ້າພະອົງຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງປູຣະນະກັດສະປະເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ແລະບໍ່ຄັດຄ້ານແລ້ວ ກໍບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Makkhaligosālavādo

ວາທະຂອງມັກຄະລິໂກສາລະ

167. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena makkhali gosālo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā makkhalinā gosālena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, makkhaliṃ gosālaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho gosāla, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho gosāla, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໖໗. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາມັກຄະລິໂກສາລະ ເຖິງທີ່ຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາກັບມັກຄະລິໂກສາລະ. ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້າພະອົງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຖາມມັກຄະລິໂກສາລະວ່າ: 'ທ່ານໂກສາລະ ເໝືອນດັ່ງສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ... ລະ... ທ່ານໂກສາລະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເໝືອນດັ່ງຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບໍ?'

168. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, makkhali gosālo maṃ etadavoca – ‘natthi mahārāja hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, ahetū apaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā, ahetū apaccayā sattā visujjhanti. Natthi attakāre, natthi parakāre, natthi purisakāre, natthi balaṃ, natthi vīriyaṃ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo. Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni tīṇi ca kammāni kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā dvaṭṭhantarakappā chaḷābhijātiyo aṭṭha purisabhūmiyo ekūnapaññāsa ājīvakasate ekūnapaññāsa paribbājakasate ekūnapaññāsa nāgāvāsasate vīse indriyasate tiṃse nirayasate chattiṃsa rajodhātuyo satta saññīgabbhā satta asaññīgabbhā satta nigaṇṭhigabbhā satta devā satta mānusā satta pisācā satta sarā satta pavuṭā satta pavuṭasatāni satta papātā satta papātasatāni satta supinā satta supinasatāni cullāsīti mahākappino satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti. Tattha natthi [Pg.51] ‘‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi, paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantiṃ karissāmī’ti hevaṃ natthi. Doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṃsāvakaṃse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti, evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissantī’ti.

໑໖໘. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເສົ້າໝອງເອງ ໂດຍປາສະຈາກເຫດ ໂດຍປາສະຈາກປັດໄຈ. ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເອງ ໂດຍປາສະຈາກເຫດ ໂດຍປາສະຈາກປັດໄຈ. ບໍ່ມີການກະທຳຂອງຕົນເອງ, ບໍ່ມີການກະທຳຂອງຜູ້ນອກ, ບໍ່ມີການກະທຳຂອງບຸຣຸດ, ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ບໍ່ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງບຸຣຸດ, ບໍ່ມີຄວາມບາກບັ່ນຂອງບຸຣຸດ. ສັດທັງປວງ, ສິ່ງມີຊີວິດທັງປວງ, ສິ່ງທີ່ເກີດມີທັງປວງ, ຊີວິດທັງປວງ ລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອຳນາດ, ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ຖືກກຳນົດໄວ້ດ້ວຍໂຊກຊະຕາ, ຄວາມປະຈວບເໝາະ ແລະ ສະພາວະທຳປ່ຽນແປງໄປ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ກຳເນີດທີ່ເປັນປະທານເຫຼົ່ານີ້ມີ 1,400,000 ກັບອີກ 6,600 ກຳເນີດ, ມີກຳ 500 ປະເພດ, ມີກຳ 5 ປະເພດ, ມີກຳ 3 ປະເພດ, ມີກຳເຕັມ ແລະ ເຄິ່ງກຳ, ມີຂໍ້ປະຕິບັດ 62 ປະການ, ມີອັນຕະຣະກັດ 62 ກັດ, ມີກຳເນີດອັນປະເສີດ 6 ປະເພດ, ມີພູມິຂອງບຸຣຸດ 8 ຂັ້ນ, ມີອາຊີບຂອງອາຊີວົກ 4,900 ປະເພດ, ມີປະຣິພາຊົກ 4,900 ປະເພດ, ມີທີ່ຢູ່ຂອງນາກ 4,900 ແຫ່ງ, ມີອິນຊີ 2,000 ປະເພດ, ມີນະຣົກ 3,000 ແຫ່ງ, ມີທຸລີທາດ 36 ແຫ່ງ, ມີກຳເນີດທີ່ມີສັນຍາ 7 ປະເພດ, ມີກຳເນີດທີ່ບໍ່ມີສັນຍາ 7 ປະເພດ, ມີກຳເນີດທີ່ມີຂໍ້ຜູກມັດ 7 ປະເພດ, ມີເທວະດາ 7 ປະເພດ, ມີມະນຸດ 7 ປະເພດ, ມີປີສາດ 7 ປະເພດ, ມີສະຫຼະ 7 ແຫ່ງ, ມີປຸ່ມໃຫຍ່ 7 ປະເພດ, ມີປຸ່ມນ້ອຍ 700 ປະເພດ, ມີເຫວໃຫຍ່ 7 ແຫ່ງ, ມີເຫວນ້ອຍ 700 ແຫ່ງ, ມີຝັນໃຫຍ່ 7 ປະການ, ມີຝັນນ້ອຍ 700 ປະການ, ມີມະຫາກັດ 8,400,000 ກັດ ທີ່ທັງຄົນພານແລະບັນດິດຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປ ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈົນກວ່າຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້. ໃນການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດນັ້ນ ບໍ່ມີການທີ່ຈະຄິດວ່າ “ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໃຫ້ຜົນໃຫ້ປ່ຽນເປັນໃຫ້ຜົນ ດ້ວຍສີລ, ດ້ວຍວັດ, ດ້ວຍຕະປະ ຫຼື ດ້ວຍພຣົມມະຈັນນີ້, ຫຼື ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ໃຫ້ຜົນແລ້ວໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ດ້ວຍການຖືກຕ້ອງຜັດສະສະຊ້ຳໆ” ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ. ສຸກແລະທຸກໄດ້ຖືກຕວງວັດໄວ້ແລ້ວ ດ້ວຍທະນານ ໃນການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດທີ່ມີຂອບເຂດກຳນົດໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ມີການຫຼຸດລົງຫຼືເພີ່ມຂຶ້ນ, ບໍ່ມີການດີຂຶ້ນຫຼືເລວລົງ. ປຽບເໝືອນກ້ອນດ້າຍທີ່ຖືກຂວ້າງໄປ ຍ່ອມຄາຍອອກໄປຕາມຄວາມຍາວຂອງດ້າຍເທົ່ານັ້ນ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ທັງຄົນພານແລະບັນດິດກໍຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປ ວຽນວ່າຍຕາຍເກີດ ຈົນກວ່າຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້.'

169. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, makkhalissa gosālassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

໑໖໙. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມບໍລິສຸດດ້ວຍການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມບໍລິສຸດດ້ວຍການວຽນວ່າຍຕາຍເກີດແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງມັກຂະລິ ໂຄສາລະ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈาສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Ajitakesakambalavādo

ລັດທິຂອງອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ

170. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena ajito kesakambalo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ajitena kesakambalena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, ajitaṃ kesakambalaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho ajita, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho ajita, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໗໐. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອະຊິຕະ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານອະຊິຕະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

171. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, ajito kesakambalo maṃ etadavoca – ‘natthi, mahārāja, dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ [Pg.52] abhiññā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko ayaṃ puriso, yadā kālaṅkaroti, pathavī pathavikāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṃ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṃ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati, ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti. Āsandipañcamā purisā mataṃ ādāya gacchanti. Yāvāḷāhanā padāni paññāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti, bhassantā āhutiyo. Dattupaññattaṃ yadidaṃ dānaṃ. Tesaṃ tucchaṃ musā vilāpo ye keci atthikavādaṃ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti, na honti paraṃ maraṇā’ti.

໑໗໑. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ບໍ່ມີການໃຫ້ທານ, ບໍ່ມີການບູຊາ, ບໍ່ມີການເຊັ່ນຊວງ, ບໍ່ມີຜົນວິບາກຂອງກຳທີ່ເຮັດດີແລະເຮັດຊົ່ວ, ບໍ່ມີໂລກນີ້, ບໍ່ມີໂລກໜ້າ, ບໍ່ມີຄຸນຂອງມານດา, ບໍ່ມີຄຸນຂອງບິດา, ບໍ່ມີສັດຜູ້ເກີດແບບໂອປະປາຕິກະ, ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີສະມະນະຫຼືພຣາມຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ຜູ້ດຳເນີນໄປໂດຍຊອບ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ປະກາດໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າໃຫ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງກັນ. ບຸກຄົນນີ້ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດທາດທັງ 4, ເມື່ອຕາຍໄປ ທາດດິນຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງດິນ, ທາດນ້ຳຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງນ້ຳ, ທາດໄຟຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງໄຟ, ທາດລົມຍ່ອມກັບຄືນໄປສູ່ກອງລົມ, ອິນຊີທັງຫຼາຍຍ່ອມເລື່ອນລອຍໄປສູ່ອາກາດ. ຄົນທັງຫຼາຍມີແຄ່ເປັນທີ 5 ຫາມເອົາສົບຄົນຕາຍໄປ, ຮອຍຕີນຍ່ອມປາກົດໄປຈົນເຖິງປ່າຊ້າ. ກະດູກທັງຫຼາຍກາຍເປັນສີຂາວຄືສີນົກກາງແກ, ເຄື່ອງບູຊາທັງຫຼາຍມີຂີ້ເຖົ່າເປັນທີ່ສຸດ. ການໃຫ້ທານນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄົນໂງ່ບັນຍັດໄວ້. ຄຳເວົ້າຂອງຄົນບາງພວກທີ່ກ່າວວ່າ “ມີຜົນແຫ່ງທານ” ນັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ຫວ່າງເປົ່າ ເປັນຄຳຕົວະ ເປັນຄຳເພີ້ຝັນ. ທັງຄົນພານແລະບັນດິດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກເລີຍ'

172. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, ajitassa kesakambalassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

໑໗໒. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມຂາດສູນແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ກັບຕອບເລື່ອງຄວາມຂາດສູນແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງອະຊິຕະ ເກສະກຳພົນ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Pakudhakaccāyanavādo

ລັດທິຂອງປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ

173. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pakudho kaccāyano tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā pakudhena kaccāyanena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pakudhaṃ kaccāyanaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho kaccāyana, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho kaccāyana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໗໓. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານກައްຈາຍະນະ, ປຽບເໝືອນສิລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານກައްຈາຍະນະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

174. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, pakudho kaccāyano maṃ etadavoca – ‘sattime, mahārāja, kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā [Pg.53] esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti, nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavikāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame – ime satta kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti, nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Tattha natthi hantā vā ghātetā vā, sotā vā sāvetā vā, viññātā vā viññāpetā vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati, na koci kiñci jīvitā voropeti; sattannaṃ tveva kāyānamantarena satthaṃ vivaramanupatatī’ti.

໑໗໔. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ສ້າງ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ນິມິດ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງຢູ່ຄືເສົາຫີນທີ່ປັກໄວ້ແໜ້ນໜາ. ກອງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ປ່ຽນແປງ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ກັນແລະກັນເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກໄດ້. ກອງທັງ 7 ນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກອງດິນ, ກອງນ້ຳ, ກອງໄຟ, ກອງລົມ, ສຸກ, ທຸກ, ແລະ ຊີວິດເປັນທີ 7. ກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ສ້າງ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສັ່ງໃຫ້ນິມິດ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດັ່ງຍອດພູ, ຕັ້ງຢູ່ຄືເສົາຫີນທີ່ປັກໄວ້ແໜ້ນໜາ. ກອງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ປ່ຽນແປງ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ກັນແລະກັນເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກໄດ້. ໃນກອງເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີຜູ້ຂ້າ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຂ້າ, ບໍ່ມີຜູ້ຟັງ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຟັງ, ບໍ່ມີຜູ້ຮູ້ ຫຼື ຜູ້ສັ່ງໃຫ້ຮູ້. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຜູ້ເອົາສັດຕຣາວຸດອັນຄົມກ້າຕັດຫົວ, ກໍບໍ່ຊື່ວ່າເປັນການປິດຊີວິດຂອງໃຜເລີຍ; ເປັນພຽງແຕ່ສັດຕຣາວຸດນັ້ນແຊກເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງກອງທັງ 7 ເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ'

175. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno aññena aññaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno aññena aññaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, pakudhassa kaccāyanassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

໑໗໕. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ກັບຕອບເລື່ອງອື່ນທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນແກ່ຂ້າພະອົງ. ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ຖືກຖາມເຖິງໝາກມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກຫາ, ຫຼື ຖືກຖາມເຖິງໝາກຫາ ແຕ່ກັບຕອບເລື່ອງໝາກມ່ວງ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ກັບຕອບເລື່ອງອື່ນທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນແກ່ຂ້າພະອົງ. ຂ້າພະອົງນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມຄິດວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງຄິດຮ້າຍ ຫຼື ບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງເຮົາໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າພະອົງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງປະກຸທະ ກައްຈາຍະນະ ເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ ແລະ ບໍ່ພໍໃຈ, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້g່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ໄດ້ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນມາໃສ່ໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກັບມາວິຈານ, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Nigaṇṭhanāṭaputtavādo

ລັດທິຂອງນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ

176. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho aggivessana, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho aggivessana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໗໖. ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫານິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າພະອົງຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຖາມນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອັກຄິເວດສະນະ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້...ຯລຯ... ທ່ານອັກຄິເວດສະນະ, ທ່ານສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

177. ‘‘Evaṃ [Pg.54] vutte, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto maṃ etadavoca – ‘idha, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, mahārāja, nigaṇṭho sabbavārivārito ca hoti, sabbavāriyutto ca, sabbavāridhuto ca, sabbavāriphuṭo ca. Evaṃ kho, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Yato kho, mahārāja, nigaṇṭho evaṃ cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti; ayaṃ vuccati, mahārāja, nigaṇṭho gatatto ca yatatto ca ṭhitatto cā’ti.

໑໗໗. ເມື່ອຂ້າພະອົງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການ. ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການແນວໃດ? ມະຫາຣาຊ, ນິຄັນຖະໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຫ້າມນ້ຳທັງປວງ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍການຫ້າມບາບທັງປວງ, ເປັນຜູ້ກຳຈັດບາບທັງປວງດ້ວຍການຫ້າມ, ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງຄວາມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍການຫ້າມບາບທັງປວງ. ມະຫາຣาຊ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ນิຄັນຖະຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການ. ມະຫາຣาຊ, ເພາະເຫດທີ່ນິຄັນຖະເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນສັງວອນ 4 ປະການຢ່າງນີ້; ນິຄັນຖະນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ມີຈິດເຖິງຍອດແລ້ວ, ມີຈິດສຳລວມແລ້ວ, ແລະ ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ'

178. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

໑໗໘. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍການສັງວອນສີ່ປະການ (ຈະຕຸຍາມະສັງວອນ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນມ່ວງ, ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ກໍໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍການສັງວອນສີ່ປະການ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຂົ່ມຂູ່ ຫຼືບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ນັ້ນເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ, ບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ໃສ່ໃຈໄວ້, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Sañcayabelaṭṭhaputtavādo

ວາທະຂອງສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ

179. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena sañcayo belaṭṭhaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā sañcayena belaṭṭhaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ bhante, sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho sañcaya, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho sañcaya, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໗໙. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໄປຫາສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານພົ້ນຄຳສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖາມສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານສັນໄຊ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດເປັນອັນມາກເຫຼົ່ານີ້... ທ່ານສັນໄຊ, ສາມາດທີ່ຈະສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

180. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto maṃ etadavoca – ‘atthi paro lokoti iti ce maṃ pucchasi, atthi paro lokoti iti ce me assa, atthi paro lokoti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me [Pg.55] no, no notipi me no. Natthi paro loko…pe… atthi ca natthi ca paro loko…pe… nevatthi na natthi paro loko…pe… atthi sattā opapātikā…pe… natthi sattā opapātikā…pe… atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe…atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce me assa, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti.

໑໘໐. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊ, ຖ້າທ່ານຖາມຂ້າພະເຈົ້າວ່າ "ໂລກໜ້າ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?" ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ໂລກໜ້າມີຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕອບທ່ານວ່າ ໂລກໜ້າມີຢູ່. ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ເປັນอย่างນີ້, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີ, ແລະບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ. ໂລກໜ້າບໍ່ມີຫຼື... ໂລກໜ້າມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ໂລກໜ້າມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດບໍ່ມີຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ສັດຜູ້ຜຸດເກີດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີບໍ່ມີຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລະບໍ່ດີມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວຍັງມີຢູ່ຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວບໍ່ມີຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີກໍມີຫຼື... ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນຫຼື? ຖ້າທ່ານຖາມຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້, ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍຣະນະແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕອບທ່ານຢ່າງນັ້ນ. ແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງນີ້, ບໍ່ໄດ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີ, ແລະບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີກໍບໍ່ແມ່ນ'.

181. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ayañca imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sabbabālo sabbamūḷho. Kathañhi nāma sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākarissatī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, sañcayassa belaṭṭhaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

໑໘໑. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງ (ວິກເຂປະ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນມ່ວງ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ, ຫຼືຖືກຖາມເຖິງຕົ້ນຂະໜຸນ ແຕ່ກັບຕອບເຖິງຕົ້ນມ່ວງ, ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ກໍໄດ້ຕອບຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ໃນບັນດາສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້, ທ່ານສັນໄຊນີ້ເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາທີ່ສຸດ ເປັນຜູ້ຫຼົງງົມງາຍທີ່ສຸດ. ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕອບດ້ວຍວາຈາຫຼີກລ່ຽງເຊັ່ນນີ້'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ 'ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພິ່ງສຳຄັນວ່າຄວນຂົ່ມຂູ່ ຫຼືບຽດບຽນສະມະນະຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໄດ້ແນວໃດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງສັນໄຊ ເບລັດຖະບຸດ ນັ້ນເລີຍ. ເມື່ອບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານ, ບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈອອກມາ, ບໍ່ຮັບເອົາຄຳເວົ້ານັ້ນ ແລະບໍ່ໃສ່ໃຈໄວ້, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວຫຼີກໄປ.

Paṭhamasandiṭṭhikasāmaññaphalaṃ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ປະການທີໜຶ່ງ

182. ‘‘Sohaṃ, bhante, bhagavantampi pucchāmi – ‘yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā [Pg.56] celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti, te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho me, bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

໑໘໒. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນຈຶ່ງຂໍທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນສິລະປະສາດເປັນອັນມາກເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຄົນຂີ່ຊ້າງ, ຄົນຂີ່ພ້າວ, ຄົນຂີ່ລົດ, ນາຍທະນູ, ຜູ້ຖືທຸງຮົບ, ຜູ້ຈັດຂะບວນທັບ, ຜູ້ບຸກທະລວງຟັນ, ລາຊະບຸດຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຜູ້ແລ່ນເຂົ້າສະໜາມຮົບ, ທະຫານກ້າຜູ້ມີກຳລັງດັ່ງຊ້າງສານ, ນັກຮົບຜູ້ແກ້ວຫານ, นັກຮົບຜູ້ຖືໂລ້, ບຸດຂອງນາງທາສີ, ຄົນປຸງແຕ່ງອາຫານ, ຊ່າງຕັດຜົມ, ຄົນອາບນ້ຳ, ຄົນຄົວ, ຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້, ຊ່າງຊັກຟອກ, ຊ່າງຕ່ຳແຜ່ນ, ຊ່າງສານອໍ້, ຊ່າງໝໍ້, ນັກຄຳນວນ, ນັກນັບນິ້ວ, ຫຼືສິລະປະສາດອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນນີ້, ພວກເຂົາອາໄສຜົນແຫ່ງສິລະປະສາດນັ້ນ ລ້ຽງຊີບໃນປັດຈຸບັນ, ພວກເຂົາເຮັດຕົນເອງໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດມານດາບິດາໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດບຸດແລະພັນລະຍາໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ເຮັດມິດແລະອາມາດໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ, ບຳເພີນທານອັນມີຜົນເລີດໃນເບື້ອງບົນ ມີສຸຂะວິບາກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ໃນສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະອົງສາມາດທີ່ຈະສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?'

183. ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te assa puriso dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako. Tassa evamassa – ‘acchariyaṃ, vata bho, abbhutaṃ, vata bho, puññānaṃ gati, puññānaṃ vipāko. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso; ahampi manusso. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo maññe. Ahaṃ panamhissa dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako. So vatassāhaṃ puññāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So aparena samayena kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ – ‘yagghe deva jāneyyāsi, yo te so puriso dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako; so, deva, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito [Pg.57] samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke’ti. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘etu me, bho, so puriso, punadeva hotu dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako’ti?

໑໘໓. ມະຫາຣາຊ, ສາມາດສະແດງໄດ້. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ມະຫາຣາຊ, ເຮົາຈະຍ້ອນຖາມທ່ານໃນເລື່ອງນີ້. ທ່ານພໍໃຈຢ່າງໃດ ກໍເພິ່ງຕອບຢ່າງນັ້ນ. ມະຫາຣາຊ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະຣາຊະວັງຂອງທ່ານ ເພິ່ງມີບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາ. ບຸຣຸດນັ້ນເພິ່ງມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໜໍ, ທາງໄປແຫ່ງບຸນ ຜົນວິບາກແຫ່ງບຸນ! ພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນມະຄົດ ອາຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ພຣະອົງນີ້ເປັນມະນຸດ; ເຮົາເອງກໍເປັນມະນຸດ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນມະຄົດ ອາຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ພຣະອົງນີ້ ເພີດເພີນພ້ອມພູນຢູ່ດ້ວຍກາມະຄຸນຫ້າປະການ ປຽບເໝືອນເທວະດາ; ສ່ວນເຮົາເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງພຣະອົງ. ຖ້າເຮົາເຮັດບຸນທັງຫຼາຍກໍຄົງຈະດີ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່ເຖີດ'. ຕໍ່ມາ ບຸຣຸດນັ້ນກໍປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເພິ່ງເປັນຜູ້ສັງວອນທາງກາຍ ສັງວອນທາງວາຈາ ສັງວອນທາງໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພຽງເພື່ອປະທັງຊີວິດ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ. ຖ້າພວກລາຊະບຸລຸດມາຂາບທູນທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂໍເດຊະ ພຣະອົງເພິ່ງຊົງຊາບເຖີດ, ບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງພຣະອົງນັ້ນ; ບັດນີ້ ເຂົາໄດ້ປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນຢູ່ແລ້ວ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສັງວອນທາງກາຍ ສັງວອນທາງວາຈາ ສັງວອນທາງໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພຽງເພື່ອປະທັງຊີວິດ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ'. ທ່ານຈະເພິ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ຫຼືບໍ່ວ່າ: 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປພາຕົວບຸຣຸດນັ້ນກັບມາ, ໃຫ້ເຂົາກັບມາເປັນທາດ ຄົນຮັບໃຊ້ ຜູ້ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ຖືກໃຈ ກ່າວວາຈາເປັນທີ່ຮັກ ແລະຄອຍເບິ່ງໜ້າເບິ່ງຕາຂອງເຮົາຕາມເດີມເຖີດ'?

184. ‘‘No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi, paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmā’’ti.

໑໘໔. ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງເພິ່ງອະພິວາດເຂົາ, ເພິ່ງລຸກຕ້ອນຮັບເຂົາ, ເພິ່ງເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ, ເພິ່ງປະວໍຣະນາເຂົາດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ, ທັງເພິ່ງຈັດການອະຣັກຂາ ຄຸ້ມຄອງ ປ້ອງກັນ ອັນຊອບທັມໃຫ້ແກ່ເຂົາອີກດ້ວຍ.

185. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ no vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphala’’nti. ‘‘Idaṃ kho te, mahārāja, mayā paṭhamaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññatta’’nti.

໑໘໕. ມະຫາຣາຊ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນບັນພະຊິດທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?

Dutiyasandiṭṭhikasāmaññaphalaṃ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ ຢ່າງທີສອງ

186. ‘‘Sakkā pana, bhante, aññampi evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’’nti? ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te assa puriso kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. Tassa evamassa – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, puññānaṃ gati, puññānaṃ vipāko. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso, ahampi manusso. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo maññe. Ahaṃ panamhissa kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. So vatassāhaṃ puññāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.

໑໘໖. “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະຢ່າງອື່ນອີກບໍ ທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງພຣະອົງອາດຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນໄດ້ໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້?” “ມະຫາຣາດ, ສະແດງໄດ້ຢູ່. ມະຫາຣາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຕະຖາຄົດຈະຍ້ອນຖາມມະຫາຣາດຄືນ, ມະຫາຣາດພໍໃຈຈະຕອບຢ່າງໃດ ກໍຈົ່ງຕອບຢ່າງນັ້ນເຖີດ. ມະຫາຣາດ, ມະຫາຣາດຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນຢ່າງໃດ? ໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງມະຫາຣາດນີ້ ຫາກມີຊາຍຄົນໜຶ່ງ ເປັນຊາວນາ ເປັນເຈົ້າເຮືອນ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນ. ຊາຍຄົນນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໂອ້ໜໍ, ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ! ໂອ້ໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ທາງໄປແຫ່ງບຸນ ແລະຜົນແຫ່ງບຸນທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍວ່າ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະອົງນີ້ ກໍເປັນມະນຸດ, ເຮົາເອງກໍເປັນມະນຸດ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວເທຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະອົງນີ້ ຊົງເພີດເພີນພ້ອມພູນດ້ວຍກາມະຄຸນທັງ ໕ ປະດຸດດັ່ງເທວະດາ. ສ່ວນເຮົາພັດເປັນພຽງຊາວນາ ເປັນເຈົ້າເຮືອນ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຂອງພຣະອົງ. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນເຮັດບຸນກຸສົນເຖີດ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນເຖີດ’ ດັ່ງນີ້.

‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā [Pg.58] anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ – ‘yagghe, deva jāneyyāsi, yo te so puriso kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako; so deva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke’’ti. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘etu me, bho, so puriso, punadeva hotu kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako’ti?

“ໃນການຕໍ່ມາ ບຸກຄົນນັ້ນສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໃຫຍ່ກໍດີ ປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍກາຍ ຜູ້ສຳລວມດ້ວຍວาຈາ ຜູ້ສຳລວມດ້ວຍໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍຄວາມມີອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກ. ຖ້າພວກລາຊະບຸລຸດຂອງພະອົງຈະມາກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂໍເດຊະ ມະຫາລາຊະ ຂໍພະອົງຈົ່ງຊົງຊາບເຖີ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ເຄີຍເປັນຊາວນາ ເປັນຄະຫະບໍດີ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດຈະເລີນຂອງພະອົງ, ບັດນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນແລ້ວ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຂົາເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍກາຍ ສຳລວມດ້ວຍວາຈາ ສຳລວມດ້ວຍໃຈ ສັນໂດດດ້ວຍຄວາມມີອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບວິເວກຢູ່'. ພະອົງຈະຕັດຢ່າງນີ້ບໍວ່າ 'ແນ່ພວກເຈົ້າ ຈົ່ງໃຫ້ບຸກຄົນນັ້ນກັບມາຫາເຮົາ ແລະຈົ່ງໃຫ້ກັບມາເປັນຊາວນາ ເປັນຄະຫະບໍດີ ເປັນຜູ້ເສຍພາສີ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດຈະເລີນຄືເກົ່າເຖີ້ນ'?”

187. ‘‘No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi, paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmā’’ti.

໑໘໗. “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແນ່ນອນ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພວກຂ້າພະອົງເອງກໍຄວນຈະອະພິວາດ ຄວນຈະຕ້ອນຮັບ ຄວນຈະເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ແລະຄວນຈະປວໍລະນາເຂົາດ້ວຍປັດໄຈທັງຫຼາຍ ມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ທັງຈະຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະຄຸ້ມຄອງອັນຊອບທຳໃຫ້ແກ່ເຂົາອີກດ້ວຍ.”

188. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja? Yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ no vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphala’’nti. ‘‘Idaṃ kho te, mahārāja, mayā dutiyaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññatta’’nti.

໑໘໘. “ມະຫາລາຊະ ພະອົງຊົງດຳລິແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?” “ມີແທ້ແນ່ນອນ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຍ່ອມມີຢູ່.” “ມະຫາລາຊະ ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ປະການທີສອງ ທີ່ຕະຖาຄົດໄດ້ສະແດງແກ່ພະອົງ.”

Paṇītatarasāmaññaphalaṃ

ຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະອັນປະນີດກວ່າ

189. ‘‘Sakkā pana, bhante, aññampi diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetuṃ imehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañcā’’ti? ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi.

໑໘໙. “ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພະອົງຍັງສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະຢ່າງອື່ນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນໜ້າຍິນດີກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າຜົນແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະທີ່ເຫັນປະຈັກເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ອີກບໍ?” “ໄດ້ ມະຫາລາຊະ. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ມະຫາລາຊະ ຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ຕະຖาຄົດຈະກ່າວ.” “ດີແລ້ວ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ເວດັຫີບຸດ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ນ້ອມຮັບພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

190. Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, mahārāja, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ [Pg.59] lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti.

໑໙໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ວ່າ: “ມະຫາລາຊະ ໃນໂລກນີ້ ພະຕະຖาຄົດອຸບັດຂຶ້ນ ເປັນພະອໍລະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະລະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸລຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະຕະຖาຄົດນັ້ນ ຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພະອົງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ແລະປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ຊົງປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ.”

191. ‘‘Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajopatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.

໑໙໑. “ຄະຫະບໍດີກໍດີ ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ ຫຼືຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງກໍດີ ຍ່ອມໄດ້ຟັງທຳນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳນັ້ນແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມໄດ້ຮັບສັດທາໃນພະຕະຖาຄົດ. ເມື່ອ推ພ້ອມດ້ວຍສັດທາທີ່ໄດ້ຮັບນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການຄອງເຮືອນຄັບແຄບ ເປັນທາງມາແຫ່ງທຸລີ (ກິເລດ), ສ່ວນການບວດເປັນໂອກາດອັນໂລ່ງແຈ້ງ. ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນ ຈະປະພຶດພົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ໃຫ້ບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ຂັດສີດີແລ້ວດັ່ງສັງຂ໌ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນເຖີ້ນ'.”

192. ‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.

໑໙໒. “ໃນການຕໍ່ມາ ເຂົາສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໜ້ອຍກໍດີ ສະລະວົງສາຄະນາຍາດໃຫຍ່ກໍດີ ປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ຄອງຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ.”

193. ‘‘So evaṃ pabbajito samāno pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena, parisuddhājīvo sīlasampanno, indriyesu guttadvāro, satisampajaññena samannāgato, santuṭṭho.

໑໙໓. “ເມື່ອເຂົາບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍການສຳລວມໃນປະຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍກາຍະກຳແລະວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ ມີອາຊີວະອັນບໍລິສຸດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

Cūḷasīlaṃ

ຈູລະສີລ

194. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໔. “Kathañca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.”

‘‘Adinnādānaṃ [Pg.60] pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ລັກຂະໂມຍ ມີຕົນອັນສະອາດບໍລິສຸດຢູ່. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະພຶດຕິກຳອັນບໍ່ແມ່ນພົມມະຈັນ ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນທຳອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ ດຳລົງຄຳສັດ ມີຄຳເວົ້າອັນໝັ້ນຄົງ ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ບໍ່ຫຼອກລວງຊາວໂລກ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya; amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā, amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະຄຳສໍ້ສຽດ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳສໍ້ສຽດ ຟັງຄວາມຂ້າງນີ້ແລ້ວບໍ່ໄປບອກຂ້າງນັ້ນເພື່ອທຳລາຍຄົນພວກນີ້ ຫຼືຟັງຄວາມຂ້າງນັ້ນແລ້ວບໍ່ມາບອກຂ້າງນີ້ເພື່ອທຳລາຍຄົນພວກນັ້ນ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະໝານຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ ສົ່ງເສີມຄົນທີ່ພ້ອມພຽງກັນ ຍິນດີໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ເພີດເພີນໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ຊົມຊອບໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ສ້າງຄວາມພ້ອມພຽງ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະຄຳຫຍາບ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳຫຍາບ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີໂທດ ໄພເລາະສະໜາະຫູ ຊວນໃຫ້ຮັກ ແທງເຖິງໃຈ ເປັນຄຳຂອງຊາວເມືອງ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ ກ່າວແຕ່ຄຳເວົ້າທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ລະຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ງົດເວັ້ນຈາກຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ກ່າວຖືກກາລະເທສະ ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ ກ່າວອິງປະໂຫຍດ ກ່າວອິງທຳ ກ່າວອິງວິນັຍ ກ່າວຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ມີທີ່ອ້າງອີງ ມີຂອບເຂດ ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ໃນເວລາອັນຄວນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti…pe… ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti. Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti. Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Jātarūparajatapaṭiggahaṇā [Pg.61] paṭivirato hoti. Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Kayavikkayā paṭivirato hoti. Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti. Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti. Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ງົດເວັ້ນຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມ... ເປັນຜູ້ສັນຫົນດຽວ ງົດເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລាកາງຄືນ ງົດເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລາວິການ. ງົດເວັ້ນຈາກການຟ້ອນຮຳ ຂັບຮ້ອງ ປະໂຄມດົນຕີ ແລະເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ. ງົດເວັ້ນຈາກການທັດຊົງ ປະດັບ ຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍດ້ວຍດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະເຄື່ອງປະທິນຜິວ. ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນໃຫຍ່. ງົດເວັ້ນຈາກການรับຄຳແລະເງິນ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບທັນຍາຫານດິບ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບເນື້ອດິບ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບສະຕີແລະກຸມາລີ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບທາດີແລະທາສາ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບແກະແລະແບ້. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບໄກ່ແລະໝູ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບຊ້າງ ງົວ ມ້າ ແລະລໍ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບໄຮ່ນາແລະທີ່ດິນ. ງົດເວັ້ນຈາກການປະກອບກິດເປັນຕົວແທນແລະການເດີນທາງໄປມາ. ງົດເວັ້ນຈາກການຊື້ແລະການຂາຍ. ງົດເວັ້ນຈາກການໂກງດ້ວຍຕາຊັ່ງ ໂກງດ້ວຍໂလຫະ ແລະໂກງດ້ວຍເຄື່ອງຕວງວັດ. ງົດເວັ້ນຈາກການຮັບສິນບົນ ການຫຼອກລວງ ການສໍ້ໂກງ ແລະການປອມແປງ. ງົດເວັ້ນຈາກການຕັດ ການຂ້າ ການຈອງຈຳ ການປຸ້ນສະດົມ ການປຸ້ນຊັບ ແລະການກັນໂຊກ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ຈູລະສີລ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

Majjhimasīlaṃ

ມັດຊິມະສີລ

195. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ພືດເກີດຈາກຮາກ ພືດເກີດຈາກລຳຕົ້ນ ພືດເກີດຈາກຂໍ້ ພືດເກີດຈາກຍອດ ແລະພືດເກີດຈາກເມັດ ເປັນປະການທີຫ້າ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການທຳລາຍພືດຊະຄາມແລະພູຕະຄາມມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

196. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ, iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການສະສົມເຂົ້າ ການສະສົມນ້ຳດື່ມ ການສະສົມຜ້າ ການສະສົມຍານພາຫະນະ ການສະສົມທີ່ນອນ ການສະສົມຂອງຫອມ ການສະສົມອາມິດ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການສະສົມສິ່ງຂອງເພື່ອບໍລິໂພກມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

197. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຟ້ອນຮຳ ການຂັບຮ້ອງ การປະໂຄມດົນຕີ ການສະແດງມະໂຫລະສົບ ການເລົ່ານິທານ ການຕົບມື ການເຄາະກະແຕະ ການຕີກອງ ການສະແດງພາບສິລະປະ ການຫຼິ້ນກົນກາຍະກຳ ການຫຼິ້ນໄຕ່ໄມ້ໄຜ່ ການລ້າງກະດູກ ການຊົນຊ້າງ ການຊົນມ້າ ການຊົນຄວາຍ ການຊົນງົວ ການຊົນແບ້ ການຊົນແກະ ການຕີໄກ່ ການຕີກົ້ວ (ນົກຄຸ້ມ) ການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ ການຊົກມວຍ ການປ້ຳບາ ການຮົບຈຳລອງ ການກວດພົນ ການຈັດຂະບວນທັບ ການເບິ່ງກອງທັບ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

198. ‘‘Yathā [Pg.62] vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ສັນຂອງທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງຂະຫຍາຍການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກແປດຕາ ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກສິບຕາ การຫຼິ້ນໝາກຮຸກກາງອາກາດ ການຫຼິ້ນໝາກຮຸກຍ່າງຂ້າມທາງ ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກສະກາ ການຫຼິ້ນທອດລູກເຫຼັກ ການຫຼິ້ນຕີຄີ ການຫຼິ້ນຂີດຂຽນທວາຍ ການຫຼິ້ນໂຍນໝາກກົມ ການຫຼິ້ນເປົ່າໃບໄມ້ ການຫຼິ້ນໄຖນານ້ອຍ ການຫຼິ້ນຕີລັງກາ ການຫຼິ້ນກົງຈັກໃບຕານ ການຫຼິ້ນຕວງຊາຍ การຫຼິ້ນລົດນ້ອຍ ການຫຼິ້ນທະນູນ້ອຍ ການຫຼິ້ນทວາຍອັກສອນ ການຫຼິ້ນທວາຍໃຈ ການຫຼິ້ນຮຽນແບບຄົນພິການ, ສ່ວນພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ງົດເວັ້ນຈາກການຫຼິ້ນການພະນັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ. ນີ້ກໍເປັນສີລປະການໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

199. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໑໙໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການນັ່ງການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຖິງປານນີ້. ທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ຕັ່ງມີເທົ້າເກີນປະມານ, ບັນລັງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດຍາວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີລວດລາຍວິຈິດ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດສີຂາວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີດອກເປັນກຸ່ມ, ເຄື່ອງລາດທີ່ຍັດດ້ວຍນຸ່ນ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຮູບສັດຮ້າຍເຊັ່ນລາຊະສີແລະເສືອໂຄ່ງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຂົນທັງສອງດ້ານ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດມີຂົນດ້ານດຽວ, ເຄື່ອງລາດທີ່ຖັກດ້ວຍຄຳແລະເງິນແຊມດ້ວຍໄໝ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍໄໝແຊມດ້ວຍຄຳແລະເງິນ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຂົນສັດຂະໜາດໃຫຍ່ພໍທີ່ນາງຟ້ອນສิບຫົກຄົນຢືນຟ້ອນໄດ້, ເຄື່ອງລາດເທິງຫຼັງຊ້າງ, ເຄື່ອງລາດເທິງຫຼັງມ້າ, ເຄື່ອງລາດເທິງລົດ, ເຄື່ອງລາດທີ່ເຮັດດ້ວຍໜັງເສືອໂຄ່ງ, ເຄື່ອງລາດຢ່າງດີທີ່ເຮັດດ້ວຍໜັງຊະນິດໜຶ່ງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ມີເພດານສີແດງກາງຢູ່ເບື້ອງເທິງ, ເຄື່ອງລາດທີ່ມີໝອນໜູນຫົວແລະໝອນໜູນເທົ້າສີແດງທັງສອງດ້ານ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການນັ່ງການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງ ແລະ ທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

200. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ເຖິງປານນີ້. ການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການອົບຜິວ (ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ), ການນວດ, การອາບນ້ຳ (ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ), ການບຳລຸງກຳລັງ (ຫຼືການທຸບຕີຮ່າງກາຍເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອໃຫຍ່), ການເບິ່ງແວ່ນ, ການທາຂອບຕາ, ການທັດດອກໄມ້, ການທາເຄື່ອງຫອມ, ການທາແປ້ງໜ້າ, ການທາໜ້າ, ການໃສ່ປອກແຂນ, ການມັດຈຸກ, ການຖືໄມ້ເທົ້າ, ການຖືຫຼອດຢາ, ການຖືພຣະຂັນ (ຫຼືດາບ), ການກັ້ນຮົ່ມ (ອັນວິຈິດ), ການສວມເກີບອັນວິຈິດ, ການຜູກຜ້າສະໜັບເພົາ (ຫຼືຜ້າພັນຫົວ), ການປະດັບປິ່ນມະນີ, ການຖືພັດວານີ (ພັດຫາງຈາມະລີ), ການນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວມີຊາຍຍາວ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການປະກອບຕົນໃນການປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

201. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ [Pg.63] samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໑. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ (ຄຳເວົ້າອັນຂັດຂວາງຫົນທາງມັກຜົນນິບພານ) ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານກະຖານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ເລື່ອງພຣະລາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເລື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງເຄື່ອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງບຸຣຸດ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດຕະເລັດ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ເລື່ອງຄວາມຈະເຣີນແລະຄວາມເສື່ອມ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

202. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໒. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນ ເຖິງປານນີ້. ການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: 'ທ່ານບໍ່ຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້, ຂ້ອຍຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້', 'ທ່ານຈະຮູ້ທັມມະວິນັຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ', 'ທ່ານປະຕິບັດຜິດ, ຂ້ອຍປະຕິບັດຖືກ', 'ຄຳເວົ້າຂອງຂ້ອຍມີປະໂຫຍດ, ຄຳເວົ້າຂອງທ່ານບໍ່ມີປະໂຫຍດ', 'ທ່ານເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າກ່ອນໄວ້ພາຍຫຼັງ, ເວົ້າຄຳທີ່ຄວນເວົ້າພາຍຫຼັງໄວ້ກ່ອນ', 'ສິ່ງທີ່ທ່ານເຄີຍປະຕິບັດມາໄດ້ກັບຕາລະປັດແລ້ວ', 'ຂ້ອຍຈັບຜິດວາທະຂອງທ່ານໄດ້ແລ້ວ', 'ທ່ານຖືກຂົ່ມໃຫ້ຈົນມຸມແລ້ວ', 'ຈົ່ງໄປຫາທາງແກ້ຕົວສາ', 'ຫຼືຖ້າທ່ານມີຄວາມສາມາດ ກໍຈົ່ງແກ້ຕົວໃຫ້ໄດ້ໃນຕອນນີ້'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຂັດແຍ້ງກັນ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

203. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ – ‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໓. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງປະກອບຕົນໃນການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ ເຖິງປານນີ້. ການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການຮັບໃຊ້ຂອງພຣະລາຊາ, ມະຫາອຳມາດຂອງພຣະລາຊາ, ກະສັດ, ພຣາມ, ຄະຫะບໍດີ, ຫຼືພຣະກຸມານ ວ່າ 'ຈົ່ງໄປທີ່ນີ້, ຈົ່ງໄປທີ່ນັ້ນ, ຈົ່ງຖືເອົາສິ່ງນີ້ໄປ, ຈົ່ງນຳເອົາສິ່ງນັ້ນຈາກທີ່ນັ້ນມາ'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຮັບສົ່ງຂ່າວສານແລະການຮັບໃຊ້ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

204. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca. Iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ’’.

໒໐໔. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ (ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ລາບ), ເວົ້າປະຈົບປະແຈງ, ເຮັດນິມິດ (ໃບ້ຫວຍຫຼືສະແດງທ່າທາງເພື່ອໃຫ້ເຂົາຖວາຍ), ບີບບັງຄັບ (ຫຼືເວົ້າກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ), ແລະສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ (ຄືການເອົາລາບທີ່ໄດ້ມາໄປແລກປ່ຽນເພື່ອໃຫ້ໄດ້ລາບທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ). ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຫຼອກລວງແລະການເວົ້າປະຈົບປະແຈງ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

“ມັດຊິມະສີລ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.”

Mahāsīlaṃ

“ມະຫາສີລ”

205. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ [Pg.64] mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໕. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ (ວິຊາອັນຂັດຂວາງຫົນທາງມັກຜົນນິບພານ) ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ຕຳລາທຳນາຍອະໄວຍະວະ, ຕຳລາທຳນາຍນິມິດ, ຕຳລາທຳນາຍຟ້າຜ່າຫຼືອຸປະບາດ, ຕຳລາທຳນາຍຝັນ, ຕຳລາທຳນາຍລັກສະນະ, ຕຳລາທຳນາຍໜູກັດຜ້າ, ການບູຊາໄຟ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຈອງ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍແກບ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍຮຳ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາຍເຂົ້າ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເນີຍໃສ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍນ້ຳມັນ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍປາກ, ການບູຊາໄຟດ້ວຍເລືອດ, ວິຊາທຳນາຍອະໄວຍະວະມີຂໍ້ສອກແລະຂໍ້ເທົ້າເປັນຕົ້ນ, ວິຊາເບິ່ງພູມິສະຖານຫຼືຮວງຈຸ້ຍ, ວິຊາການເມືອງແລະການປົກຄອງ, ວິຊາທຳນາຍໃນປ່າຊ້າ, ວິຊາຂັບໄລ່ຜີປີສາດ, ວິຊາຮຽນໃນເຮືອນດິນ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດງູ, ວິຊາແກ້ພິດ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດແມງງອດ, ວິຊາປ້ອງກັນແລະຮັກສາພິດໜູ, ວິຊາທຳນາຍສຽງນົກ, ວິຊາທຳນາຍສຽງກາ, ວິຊາທຳນາຍອາຍຸ, ວິຊາป້ອງກັນລູກສອນ, ວິຊາທຳນາຍສຽງສັດປ່າ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

206. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikalakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໖. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍລັກສະນະແກ້ວມະນີ, ລັກສະນະຜ້າ, ລັກສະນະໄມ້ເທົ້າ, ລັກສະນະຫອກ, ລັກສະນະພຣະຂັນ (ຫຼືດาບ), ລັກສະນະລູກສອນ, ລັກສະນະທະນູ, ລັກສະນະອາວຸດ, ລັກສະນະສະຕີ, ລັກສະນະບຸຣຸດ, ລັກສະນະກຸມານ, ລັກສະນະກຸມານີ, ລັກສະນະທາດຊາຍ, ລັກສະນະທາດຍິງ, ລັກສະນະຊ້າງ, ລັກສະນະມ້າ, ລັກສະນະควາຍ, ລັກສະນະງົວອຸສະພະ, ລັກສະນະງົວ, ລັກສະນະແບ້, ລັກສະນະແກະ, ລັກສະນະໄກ່, ລັກສະນະນົກຄຸ້ມ, ລັກສະນະແລນ (ຫຼືຈໍ້), ລັກສະນະຍອດຫຼັງຄາ (ຫຼືຕຸ້ມຫູ), ລັກສະນະເຕົ່າ, ລັກສະນະສັດປ່າ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

207. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໗. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ພຣະລາຊາຈະສະເດັດອອກຮົບ', 'ພຣະລາຊາຈະບໍ່ສະເດັດອອກຮົບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະຍົກເຂົ້າຕີ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະຖອຍທັບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະຍົກເຂົ້າຕີ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະຖອຍທັບ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະປະຣາໄຊ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍນອກຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາຝ່າຍໃນຈະປະຣາໄຊ', 'ພຣະລາຊາພຣະອົງນີ້ຈະມີໄຊຊະນະ', 'ພຣະລາຊາພຣະອົງນີ້ຈະປະຣາໄຊ'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

208. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati[Pg.65], ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໘. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ຈະເກີດຈັນທະຣຸປາຄາ', 'ຈະເກີດສຸຣິຍຸປາຄາ', 'ຈະເກີດດາວນົກຂັດຕົກ', 'ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈະເດີນຖືກທາງ', 'ດວງຈັນແລະດວງອາທິດຈະເດີນຜິດທາງ', 'ດາວນົກຂັດຈະເດີນຖືກທາງ', 'ດາວນົກຂັດຈະເດີນຜິດທາງ', 'ຈະເກີດອຸບປະບາດ (ດາວຕົກ)', 'ຈະເກີດໄຟໄໝ້ທິດ (ທ້ອງຟ້າແດງ)', 'ຈະເກີດແຜ່ນດິນໄຫວ', 'ຈະເກີດຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າ', 'ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນົກຂັດ ຈະຂຶ້ນ ຈະຕົກ ຈະມົວໝອງ ຈະຜ່ອງໃສ', 'ຈັນທະຣຸປາຄາຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ສຸຣິຍຸປາຄາຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ດາວນົກຂັດຕົກຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນແລະດວງອາທິດເດີນຖືກທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນແລະດວງອາທິດເດີນຜິດທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດາວນົກຂັດເດີນຖືກທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດາວນົກຂັດເດີນຜິດທາງຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ອຸບປະບາດຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ໄຟໄໝ້ທິດຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ແຜ່ນດິນໄຫວຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ຟ້າຮ້ອງຟ້າຜ່າຈະມີຜົນຢ່າງນີ້', 'ການທີ່ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວນົກຂັດ ຂຶ້ນ ຕົກ ມົວໝອງ ຫຼືຜ່ອງໃສ ຈະມີຜົນຢ່າງນີ້'. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

209. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໐໙. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການທຳນາຍວ່າ 'ຝົນຈະຕົກດີ', 'ຝົນຈະແລ້ງ', 'ອາຫານຈະອຸດົມສົມບູນ', 'ອາຫານຈະຂາດແຄນ (ເກີດຂ້າວຍາກໝາກແພງ)', 'ຈະມີຄວາມສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ', 'ຈະມີໄພອັນຕະລາຍ', 'ຈະເກີດໂຣກໄພໄຂ้ເຈັບ', 'ຈະປາສະຈາກໂຣກໄພໄຂ້ເຈັບ', ວິຊານັບຂໍ້ສອກຂໍ້ເທົ້າ, ວິຊາຄຳນວນ, ວິຊາຄະນິດສາດ, ວິຊາແຕ່ງກາບກອນ, ວິຊາໂລກາຍັດ. ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

210. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṅkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໑໐. “ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເຣີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ຕິຣັດສານວິຊານັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື: ການຈັດງານແຕ່ງງານ (ນຳລູກສາວເຂົ້າມາ), ການຈັດງານແຕ່ງງານ (ຍົກລູກສາວໃຫ້ເຂົາ), ການເຮັດພິທີໝັ້ນໝາຍ, ການເຮັດພິທີຢ່າຮ້າງ, ການເຮັດພິທີຮວບຮວມຊັບສິນ, ການເຮັດພິທີແຈກຈ່າຍຊັບສິນ, ການເຮັດພິທີເສີມສະເໜ່, ການເຮັດພິທີສາບແຊ່ງໃຫ້ຄົນກຽດຊັງ, ການເຮັດພິທີປ້ອງກັນການແທ້ງລູກ, ການເຮັດພິທີຜູກລີ້ນ, ການເຮັດພິທີຜູກຄາງ, ການຮ່າຍມົນສະກົດມື, ການຮ່າຍມົນສະກົດຄາງ, ການຮ່າຍມົນສະກົດຫູ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານແວ່ນ, การຖາມເທວະດາຜ່ານຮ່າງຊົງຍິງສາວ, ການຖາມເທວະດາຜ່ານຮ່າງຊົງທາດຍິງ, ການບູຊາພຣະອາທິດ, ການບູຊາທ້າວມະຫາພຣົມ, ການພົ່ນໄຟອອກຈາກປາກ, ການເຮັດພິທີເອີ້ນຂວັນ (ຫຼືເອີ້ນນາງສີຣິເທວີ). ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ເຖິງປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

211. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti[Pg.66]. Seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā, mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ, osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

໒໑໑. ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ຈະເລີນ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ, ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕิຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ຄື: ການທຳພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ, ການທຳພິທີຂັບໄລ່ຜີ, ການທຳພິທີປ້ອງກັນໄພໃນເຮືອນດິນ, ການທຳກະເທີຍໃຫ້ເປັນຊາຍ, ການທຳຊາຍໃຫ້ເປັນກະເທີຍ, ການທຳພິທີປຸກສ້າງເຮືອນ, ການທຳພິທີບູຊາເຈົ້າທີ່, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳສະເດາະເຄາະ, ການບູຊາໄຟ, ການທຳຢາໃຫ້ຮາກ, ການທຳຢາໃຫ້ລະບາຍ, ການທຳຢາຖ່າຍໂທສະຂ້າງເທິງ (ຢາສຳຮອກ), ການທຳຢາຖ່າຍໂທສະຂ້າງລຸ່ມ (ຢາຖ່າຍ), ການທຳຢາແກ້ປວດຫົວ, ການຫຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການປຸງຢາທາຕາ, ການປຸງຢາຢອດຕາເຢັນ, การຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດຮັກສາແຜ, ການຮັກສາເດັກນ້ອຍ, ການປຸງຢາສະໝຸນໄພຈາກຮາກໄມ້, ການແກ້ພິດຢາ. ພິກຂຸເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

212. ‘‘Sa kho so, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi – mahārāja, rājā khattiyo muddhābhisitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti.

໒໑໒. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸດທາພິເສກແລ້ວ ແລະ ໄດ້ກຳຈັດສັດຕູໝູ່ປັດຈາມິດໝົດສິ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກສັດຕູ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ຈາກຝ່າຍໃດເລີຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມໄດ້ສະεຫວີຍສຸກອັນປາສະຈາກໂທດໃນພາຍໃນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍປະການສະນີແລ.

Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ມະຫາສີລ ຈົບບໍລິບູນ.

Indriyasaṃvaro

ການສຳລວມອິນຊີ

213. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

໒໑໓. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາ ແລະ ໂທມະນັດ ຈະຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີນີ້ຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນຈັກຂຸນສີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາຈັກຂຸນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນຈັກຂຸນຊີ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມຣົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດທັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາ ແລະ ໂທມະນັດ ຈະຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມມະນິນຊີນີ້ຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນມະນິນສີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາມະນິນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນມະນິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີກິເລດເຈືອປົນໃນພາຍໃນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍດ້ວຍປະການສະນີແລ.

Satisampajaññaṃ

ສະຕິສຳປະຊັນຍະ

214. ‘‘Kathañca[Pg.67], mahārāja, bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti.

໒໑໔. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການກ້າວໄປခ້າງໜ້າ ແລະ ການຖອຍຫຼັງ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການແລຕົງ ແລະ ການແລອຽງ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຄູ້ເຂົ້າ ແລະ ການຢຽດອອກ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຊົງສັງຄາຕິ ບາດ ແລະ ຈີວອນ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການກິນ ການດື່ມ ການຄ້ຽວ ແລະ ການລິ້ມ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການຖ່າຍອຸຈຈະຣະ ແລະ ປັດສະວະ, ຍ່ອມທຳຄວາມຮູ້ຕົວໃນການເດີນ ການຢືນ ການນັ່ງ ການນອນຫຼັບ ການຕື່ນ ການເວົ້າ ແລະ ການນິ່ງງຽບ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະດ້ວຍປະການສະນີແລ.

Santoso

ຄວາມສັນໂດດ

215. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi, mahārāja, pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti.

໒໑໕. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດແນວໃດ? ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ. ພິກຂຸນັ້ນຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມຖືເອົາບໍລິຂານໄປນຳເທົ່ານັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ ຈະບິນໄປທາງທິດໃດໆ ກໍມີແຕ່ປີກຂອງຕົນເປັນພາຣະບິນໄປ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ. ພິກຂຸນັ້ນຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມຖືເອົາບໍລິຂານໄປນຳເທົ່ານັ້ນ. ມະຫາຣາດ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍປະການສະນີແລ.

Nīvaraṇappahānaṃ

ການລະນີວອນ

216. ‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

໒໑໖. ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນປະເສີດນີ້, ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນປະເສີດນີ້, ປະກອບດ້ວຍສະຕິສຳປະຊັນຍະອັນປະເສີດນີ້, ແລະ ປະກອບດ້ວຍຄວາມສັນໂດດອັນປະເສີດນີ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື: ປ່າ, ໂຄນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກຜາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ຫຼື ກອງເຟືອງ. ພິກຂຸນັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ຍ່ອມນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ຕົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ.

217. ‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto [Pg.68] viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī, sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati, ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati, akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

໒໑໗. ພິກຂຸນັ້ນ ລະອະພິຊຊາໃນໂລກເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີໃຈປາສະຈາກອະພິຊຊາຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອະພິຊຊາ. ລະພະຍາບາດແລະໂທສະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດ ມີຄວາມກະລຸນາຫວັງປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກພະຍາບາດແລະໂທສະ. ລະຖີນາມິດທະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມມີໃຈປາສະຈາກຖີນາມິດທະ ມີອາໂລກະສັນຍາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນາມິດທະ. ລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະເສຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ມີຈິດສະຫງົບຢູ່ພາຍໃນ, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ. ລະວິຈິກິດຈາເສຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນວິຈິກິດຈາ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກວິຈິກິດຈາ.

218. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso iṇaṃ ādāya kammante payojeyya. Tassa te kammantā samijjheyyuṃ. So yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ kareyya, siyā cassa uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe iṇaṃ ādāya kammante payojesiṃ. Tassa me te kammantā samijjhiṃsu. Sohaṃ yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ akāsiṃ, atthi ca me uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāyā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໒໑໘. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຂົາກໍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ. ເຂົາຈຶ່ງໃຊ້ໜີ້ເກົ່າທັງໝົດ ແລະ ຍັງມີຊັບເຫຼືອພໍທີ່ຈະລ້ຽງດູພັນລະຍາ ແລະ ບຸດໄດ້. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ບັດນີ້ການງານຂອງເຮົາຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແລ້ວ, ເຮົາໄດ້ໃຊ້ໜີ້ເກົ່າທັງໝົດແລ້ວ ແລະ ຍັງມີຊັບເຫຼືອພໍທີ່ຈະລ້ຽງດູພັນລະຍາ ແລະ ບຸດໄດ້ອີກ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະຄວາມບໍ່ມີໜີ້ນັ້ນເປັນεຫດ.

219. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso ābādhiko assa dukkhito bāḷhagilāno; bhattañcassa nacchādeyya, na cassa kāye balamattā. So aparena samayena tamhā ābādhā mucceyya; bhattaṃ cassa chādeyya, siyā cassa kāye balamattā. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe ābādhiko ahosiṃ dukkhito bāḷhagilāno; bhattañca me nacchādesi, na ca me āsi kāye balamattā. Somhi etarahi tamhā ābādhā mutto; bhattañca me chādeti, atthi ca me kāye balamattā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໒໑໙. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ເຈັບປ່ວຍ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານກໍກິນບໍ່ໄດ້ ແລະ ບໍ່ມີກຳລັງກາຍເລີຍ. ຕໍ່ມາ ເຂົາຫາຍຈາກພະຍາດນັ້ນ, ກິນອາຫານໄດ້ ແລະ ມີກຳລັງກາຍຂຶ້ນ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເຈັບປ່ວຍ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ, ກິນອາຫານກໍບໍ່ໄດ້ ແລະ ບໍ່ມີກຳລັງກາຍເລີຍ, ບັດນີ້ ເຮົາຫາຍຈາກພະຍາດນັ້ນແລ້ວ, ກິນອາຫານໄດ້ ແລະ ມີກຳລັງກາຍເປັນປົກກະຕິແລ້ວ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະຄວາມບໍ່ມີໂຣກນັ້ນເປັນເຫດ.

220. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso bandhanāgāre baddho assa. So aparena samayena tamhā bandhanāgārā mucceyya sotthinā abbhayena, na cassa kiñci bhogānaṃ vayo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe bandhanāgāre baddho ahosiṃ, somhi etarahi tamhā bandhanāgārā mutto [Pg.69] sotthinā abbhayena. Natthi ca me kiñci bhogānaṃ vayo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໒໒໐. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ຖືກຄຸມຂັງໄວ້ໃນເຮືອນຈຳ. ຕໍ່ມາ ເຂົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີພາບ ປອດໄພ ແລະ ບໍ່ມີຊັບສິນເສຍຫາຍເລີຍ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາຖືກຄຸມຂັງໄວ້ໃນເຮືອນຈຳ, ບັດນີ້ ເຮົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີພາບ ປອດໄພ ແລະ ບໍ່ມີຊັບສິນເສຍຫາຍເລີຍ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນເປັນເຫດ.

221. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso dāso assa anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. So aparena samayena tamhā dāsabyā mucceyya attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe dāso ahosiṃ anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. Somhi etarahi tamhā dāsabyā mutto attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໒໒໑. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ເປັນທາດ ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ບໍ່ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ຕໍ່ມາ ເຂົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນ ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ເປັນອິດສະຫຼະ ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເປັນທາດ ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ບໍ່ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ, ບັດນີ້ ເຮົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນແລ້ວ ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ ເປັນອິດສະຫຼະ ສາມາດໄປໃສໄດ້ຕາມໃຈປາດຖະໜາ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນເປັນເຫດ.

222. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjeyya dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. So aparena samayena taṃ kantāraṃ nitthareyya sotthinā, gāmantaṃ anupāpuṇeyya khemaṃ appaṭibhayaṃ. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjiṃ dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. Somhi etarahi taṃ kantāraṃ nitthiṇṇo sotthinā, gāmantaṃ anuppatto khemaṃ appaṭibhaya’nti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໒໒໒. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີຊັບສິນແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກ ເດີນທາງໄກຜ່ານທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ແລະ ມີໄພອັນຕະລາຍຮອບດ້ານ. ຕໍ່ມາ ເຂົາເດີນທາງຜ່ານພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີພາບ ແລະ ເຖິງເຂດບ້ານອັນກະເສມ ປອດໄພ. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເປັນຜູ້ມີຊັບສິນແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກ ເດີນທາງໄກຜ່ານທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ແລະ ມີໄພອັນຕະລາຍຮອບດ້ານ, ບັດນີ້ ເຮົາເດີນທາງຜ່ານພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີພາບ ແລະ ເຖິງເຂດບ້ານອັນກະເສມ ປອດໄພແລ້ວ'. ເຂົາພຶງໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດ ແລະ ເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ເພາະການເຖິງສະຖານທີ່ອັນກະເສມນັ້ນເປັນເຫດ.

223. ‘‘Evameva kho, mahārāja, bhikkhu yathā iṇaṃ yathā rogaṃ yathā bandhanāgāraṃ yathā dāsabyaṃ yathā kantāraddhānamaggaṃ, evaṃ ime pañca nīvaraṇe appahīne attani samanupassati.

໒໒໓. ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ຍັງລະບໍ່ໄດ້ໃນຕົນ ເໝືອນໜີ້, ເໝືອນໂຣກ, ເໝືອນເຮືອນຈຳ, ເໝືອນຄວາມເປັນທາດ, ແລະ ເໝືອນທາງກັນດານ.

224. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, yathā āṇaṇyaṃ yathā ārogyaṃ yathā bandhanāmokkhaṃ yathā bhujissaṃ yathā khemantabhūmiṃ; evameva kho, mahārāja, bhikkhu ime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassati.

໒໒໔. ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຄວາມບໍ່ມີໜີ້, ຄວາມບໍ່ມີໂຣກ, การພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳ, ຄວາມເປັນໄທ, ແລະ ສະຖານທີ່ອັນກະເສມ; ມະຫາຣາດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ.

225. ‘‘Tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

໒໒໕. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ, ຄວາມປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິແລ້ວ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ພິກຂຸຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.

Paṭhamajjhānaṃ

ປະຖົມມະຊານ

226. ‘‘So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva [Pg.70] kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

໒໒໖. ພິກຂຸນັ້ນ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ, ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຍ້ອມກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານໄປດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.

227. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya, sāyaṃ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharaṇī; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໒໗. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນນາຍຊ່າງອາບນ້ຳ ຫຼືລູກສິດຂອງນາຍຊ່າງອາບນ້ຳຜູ້ສະຫຼາດ ໂຮຍຜົງເຄື່ອງອາບລົງໃນຂັນທອງເຫຼືອງ ແລ້ວພົມນ້ຳໃສ່ເທື່ອລະໜ້ອຍ ຄົນໃຫ້ເຂົ້າກັນຈົນເປັນກ້ອນ, ກ້ອນຜົງເຄື່ອງອາບນັ້ນກໍຈະຊຶມຊາບດ້ວຍນ້ຳ, ອາບຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳ, ປຽກຊຸ່ມທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກດ້ວຍນ້ຳ ແລະບໍ່ມີນ້ຳຢົດຢາດອອກມາ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Dutiyajjhānaṃ

ທຸຕິຍະຊານ

228. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

໒໒໘. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ, ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດພາຍໃນ, ມີພາວະທີ່ຈິດເປັນໜຶ່ງເອກະຄົດຕາ, ບໍ່ມີວິຕົກ, ບໍ່ມີວິຈານ, ມີແຕ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

229. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, udakarahado gambhīro ubbhidodako tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca na kālenakālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ [Pg.71] hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໒໙. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນຫ້ວຍນ້ຳເລິກທີ່ມີນ້ຳພຸຜຸດຂຶ້ນມາເອງ, ທາງທິດຕາເວັນອອກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດໃຕ້ກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດຕາເວັນຕົກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທາງທິດເໜືອກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າ, ທັງຝົນກໍບໍ່ໄດ້ຕົກລົງມາຕາມລະດູການ; ແຕ່ສາຍນ້ຳເຢັນທີ່ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນເອງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນຊຸ່ມຊື່ນ, ອາບຊຸ່ມ, ບໍລິບູນ, ແຜ່ຊ່ານໄປດ້ວຍນ້ຳເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຫ້ວຍນ້ຳທັງໝົດນັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Tatiyajjhānaṃ

ຕະຕິຍະຊານ

230. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti.

໒໓໐. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ, ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມກາຍ, ພະອະລິຍະທັງຫຼາຍຍ່ອມສັນເສີນພິກຂຸນັ້ນວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິ, ຢູ່ເປັນສຸກ’, ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

231. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໓໑. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນໃນກໍດອກອຸບົນ ຫຼືກໍດອກປະທຸມ ຫຼືກໍດອກປຸນທະລິກ, ດອກອຸບົນ ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸນທະລິກ ບາງເຫຼົ່າ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ, ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ, ຍັງບໍ່ທັນພົ້ນນ້ຳ, ຈົມຢູ່ໃນນ້ຳແລະໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູຢູ່ພາຍໃຕ້ນ້ຳ, ດອກບົວເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມອາບຊຸ່ມ, ຊຶມຊາບ, ບໍລິບູນ, ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍນ້ຳເຢັນຕັ້ງແຕ່ຍອດຈົນເຖິງຮາກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງດອກອຸບົນ ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸນທະລິກທັງໝົດນັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບຊຸ່ມ, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Catutthajjhānaṃ

ຈະຕຸຕະຖະຊານ

232. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, so imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti.

໒໓໒. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ບັນລຸຈະຕຸຕະຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ.”

233. ‘‘Seyyathāpi[Pg.72], mahārāja, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໓໓. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ນັ່ງຄຸມຜ້າຂາວຕະຫຼອດຮອດຫົວ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງບຸລຸດນັ້ນ ທີ່ຜ້າຂາວຈະບໍ່ແຜ່ປົກຄຸມໄປເຖິງ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ພິກຂຸຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Vipassanāñāṇaṃ

ວິປັດສະນາຍານ

234. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādana-parimaddana-bhedana-viddhaṃsana-dhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti.

໒໓໔. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ປະຈັກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ, ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູທະຮູບສີ່, ເກີດຈາກບິດາມານດາ, ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ, ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຕ້ອງອົບຮົມ, ຕ້ອງນວດຟັ້ນ, ມີຄວາມແຕກທຳລາຍແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດา; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້, ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້’.”

235. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya – ‘ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno; tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໓໕. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີໄພທູນອັນງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີແປດຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວມະນີນັ້ນມີເສັ້ນດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ບໍ່ວ່າຈະເປັນດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີ ວາງແກ້ວນັ້ນໄວ້ໃນມືແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ: ‘ແກ້ວມະນີໄພທູນນີ້ງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີແປດຫຼ່ຽມ, ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ; ແລະນີ້ແມ່ນເສັ້ນດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ ທີ່ຮ້ອຍຢູ່ໃນແກ້ວນັ້ນ’. ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປเพื่อຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ປະຈັກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ, ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູທະຮູບສີ່, ເກີດຈາກບິດາມານດາ, ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ, ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຕ້ອງອົບຮົມ, ຕ້ອງນວດຟັ້ນ, ມີຄວາມແຕກທຳລາຍແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດา; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້, ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Manomayiddhiñāṇaṃ

ມະໂນມະຍິດທິຍານ

236. ‘‘So [Pg.73] evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ.

໒໓໖. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ.”

237. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso muñjamhā īsikaṃ pavāheyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ muñjo, ayaṃ īsikā, añño muñjo, aññā īsikā, muñjamhā tveva īsikā pavāḷhā’ti. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso asiṃ kosiyā pavāheyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ asi, ayaṃ kosi, añño asi, aññā kosi, kosiyā tveva asi pavāḷho’’ti. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo. Añño ahi, añño karaṇḍo, karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໓໗. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດໄສ້ຫຍ້າປ້ອງອອກຈາກຝັກຫຍ້າປ້ອງ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນຫຍ້າປ້ອງ, ນີ້ແມ່ນໄສ້ຫຍ້າປ້ອງ, ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຫຍ້າປ້ອງນັ້ນເອງ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດດາບອອກຈາກຝັກ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນດາບ, ນີ້ແມ່ນຝັກດາບ, ດາບຢ່າງໜຶ່ງ ຝັກດາບຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ດາບນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຝັກດາບນັ້ນເອງ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ອີກປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດງູອອກຈາກຄາບ, ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ແມ່ນງູ, ນີ້ແມ່ນຄາບງູ, ງູຢ່າງໜຶ່ງ ຄາບງູຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ງູນັ້ນຖອດອອກມາຈາກຄາບງູນັ້ນເອງ’. ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.”

Iddhividhañāṇaṃ

ອິດທິວິທະຍານ

238. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyā[Pg.74]. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

໒໓໘. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອອິດທິວິທະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດຕົວຫຼືຫາຍຕົວກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຜຸດຂຶ້ນລົງໄດ້ເໝືອນໃນນ້ຳ; ຍ່າງເທິງນ້ຳໄດ້ໂດຍນ້ຳບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນຍ່າງເທິງແຜ່ນດິນ; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍທ່ານັ່ງຂັດສະໝາດໄດ້ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດ ອັນມີລິດເດດແລະອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມືກໍໄດ້; ແລະໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້.”

239. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaṃ yadeva bhājanavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ dantasmiṃ yaṃ yadeva dantavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ suvaṇṇasmiṃ yaṃ yadeva suvaṇṇavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyā. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໓໙. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຊ່າງໝໍ້ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງໝໍ້ຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອດິນໜຽວໄດ້ຮັບການຕຽມໄວ້ເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດພາຊະນະຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນພາຊະນະຊະນິດນັ້ນໆໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນຊ່າງງາ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງງາຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອງາຊ້າງໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດນັ້ນໆໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນຊ່າງຄຳ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງຄຳຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອຄຳໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະເຮັດເຄື່ອງຄຳຊະນິດໃດໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງຄຳຊະນິດນັ້ນໆໄດ້, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸກໍນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອິດທິວິທິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວເຮັດໃຫ້ເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນເຮັດໃຫ້ເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ປາກົດຕົວ ຫຼື ຫາຍຕົວກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ປຽບເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຂຶ້ນລົງໄດ້ ປຽບເໝືອນໃນນ້ຳ; ຍ່າງເທິງນ້ຳໄດ້ໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ປຽບເໝືອນຍ່າງເທິງແຜ່ນດິນ; ນັ່ງຂັດສະໝາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນ ແລະ ພະອາທິດ ທີ່ມີລິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

Dibbasotañāṇaṃ

“ທິບພະໂສຕະຍານ”

240. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

໒໔໐. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສຕະທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສຕະທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍໂສຕະຂອງມະນຸດສາມັນ.”

241. ‘‘Seyyathāpi[Pg.75], mahārāja, puriso addhānamaggappaṭipanno. So suṇeyya bherisaddampi mudiṅgasaddampi saṅkhapaṇavadindimasaddampi. Tassa evamassa – ‘bherisaddo’ itipi, ‘mudiṅgasaddo’ itipi, ‘saṅkhapaṇavadindimasaddo’ itipi. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໔໑. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງໄກ ໄດ້ຍິນສຽງກອງໃຫຍ່ ສຽງກອງຕະໂພນ ສຽງສັງ ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ. ເຂົາກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ນີ້ແມ່ນສຽງກອງໃຫຍ່’, ‘ນີ້ແມ່ນສຽງກອງຕະໂພນ’, ‘ນີ້ແມ່ນສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສຕະທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສຕະທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍໂສຕະຂອງມະນຸດສາມັນ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

Cetopariyañāṇaṃ

“ເຈໂຕປະຣິຍະຍານ”

242. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ ‘sadosaṃ citta’nti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ ‘vītadosaṃ citta’nti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ ‘samohaṃ citta’nti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ ‘vītamohaṃ citta’nti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ ‘saṅkhittaṃ citta’nti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘vikkhittaṃ citta’nti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ ‘mahaggataṃ citta’nti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ ‘amahaggataṃ citta’nti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ ‘sauttaraṃ citta’nti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ ‘anuttaraṃ citta’nti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ ‘samāhitaṃ citta’nti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ ‘asamāhitaṃ citta’nti pajānāti, vimuttaṃ vā cittaṃ ‘vimuttaṃ citta’nti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti.

໒໔໒. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຈິດໃຈຂອງສັດອື່ນ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຣາຄະ’, ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ’; ຈິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂທສະ’, จິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂທສະ’; ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂມຫະ’, ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ’; ຈິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫົດຫູ່’, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ’; ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ’, ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ’; ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’, ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’; ຈິດເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນສະມາທິ’, ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’; ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’, ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’.”

243. ‘‘Seyyathāpi[Pg.76], mahārāja, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sakaṇikaṃ vā ‘sakaṇika’nti jāneyya, akaṇikaṃ vā ‘akaṇika’nti jāneyya; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ ‘sadosaṃ citta’nti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ ‘vītadosaṃ citta’nti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ ‘samohaṃ citta’nti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ ‘vītamohaṃ citta’nti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ ‘saṅkhittaṃ citta’nti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘vikkhittaṃ citta’nti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ ‘mahaggataṃ citta’nti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ ‘amahaggataṃ citta’nti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ ‘sauttaraṃ citta’nti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ ‘anuttaraṃ citta’nti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ ‘samāhitaṃ citta’nti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ ‘asamāhitaṃ citta’nti pajānāti, vimuttaṃ vā cittaṃ ‘vimuttaṃ citta’’nti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໔໓. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນຍິງສາວ ຫຼື ຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ເມື່ອສ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນໃນແວ່ນແຍງອັນບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຫຼື ໃນຂັນນ້ຳອັນໃສສະອາດ ຖ້າມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ ກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ’, ຖ້າບໍ່ມີ ກໍຈະຮູ້ວ່າ ‘ບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຮອຍຕຳໜິ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຈິດໃຈຂອງສັດອື່ນ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຣາຄະ’, ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ’; ຈິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂທສະ’, ຈິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂທສະ’; ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີໂມຫະ’, ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ’; จິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫົດຫູ່’, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ’; ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ’, ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ’; ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’, ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ’; ຈິດເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດເປັນສະມາທິ’, ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’; ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’, ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າ ‘ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ

“ປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ”

244. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto [Pg.77] evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

໒໔໔. “ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່, ສາມຊາດແດ່, ສີ່ຊາດແດ່, ຫ້າຊາດແດ່, ສິບຊາດແດ່, ຊາວຊາດແດ່, ສາມສິບຊາດແດ່, ສີ່ສິບຊາດແດ່, ຫ້າສິບຊາດແດ່, ຮ້ອຍຊາດແດ່, ພັນຊາດແດ່, ແສນຊາດແດ່, ຕະຫຼອດຫຼາຍສັງວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍວິວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບແດ່ ວ່າ: ‘ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້’. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ແລະ ລາຍລະອຽດຢ່າງນີ້.”

245. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso sakamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya, tamhāpi gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya. So tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgaccheyya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho sakamhā gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, tamhāpi gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, somhi tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgato’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໔໕. “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງອອກຈາກບ້ານຂອງຕົນ ໄປຍັງບ້ານອື່ນ, ແລ້ວເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນ ໄປຍັງບ້ານອື່ນອີກ, ຈາກບ້ານນັ້ນ ກໍກັບຄືນມາສູ່ບ້ານຂອງຕົນເອງ. ເຂົາກໍຈະຄິດວ່າ ‘ເຮົາໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງເຮົາ ໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້, ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້, ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້, ໄດ້ມິດງຽບຢ່າງນີ້; ຈາກບ້ານນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້, ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້, ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້, ໄດ້ມິດງຽບຢ່າງນີ້; ແລ້ວເຮົາກໍກັບຄືນມາສູ່ບ້ານຂອງເຮົາເອງຈາກບ້ານນັ້ນ’, ສັນໃດກໍດີ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງເສົ້າໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່, ສາມຊາດແດ່, ສີ່ຊາດແດ່, ຫ້າຊາດແດ່, ສิບຊາດແດ່, ຊາວຊາດແດ່, ສາມສິບຊາດແດ່, ສີ່ສິບຊາດແດ່, ຫ້າສິບຊາດແດ່, ຮ້ອຍຊາດແດ່, ພັນຊາດແດ່, ແສນຊາດແດ່, ຕະຫຼອດຫຼາຍສັງວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍວິວັດຕະກັບແດ່, ຫຼາຍສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບແດ່ ວ່າ: ‘ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີວັນນະຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກ ແລະ ທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້’, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງອະດີດຕະຊາດໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ແລະ ລາຍລະອຽດຢ່າງນີ້. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ນີ້ກໍຄືສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາ ເຊິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກຕາໃນກ່ອນໆ.”

Dibbacakkhuñāṇaṃ

“ທิບພະຈັກຂຸຍານ”

246. ‘‘So [Pg.78] evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

໒໔໖. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ (ຍານກຳນົດຮູ້ຈຸຕິແລະອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ). ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນສັດເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.' ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ.

247. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, majjhe siṅghāṭake pāsādo. Tattha cakkhumā puriso ṭhito passeyya manusse gehaṃ pavisantepi nikkhamantepi rathikāyapi vīthiṃ sañcarante majjhe siṅghāṭake nisinnepi. Tassa evamassa – ‘ete manussā gehaṃ pavisanti, ete nikkhamanti, ete rathikāya vīthiṃ sañcaranti, ete majjhe siṅghāṭake nisinnā’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime [Pg.79] vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate; yathākammūpage satte pajānāti. ‘Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

໒໔໗. ມະຫາລາຊະ ປຽບເໝືອນປາສາດຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກ. ຄົນຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງປາສາດນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນມະນຸດທັງຫຼາຍກຳລັງເຂົ້າສູ່ເຮືອນກໍມີ ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນກໍມີ ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງກໍມີ ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກກໍມີ. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງເຂົ້າສູ່ເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງທາງສີ່ແຍກ.' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ມະຫາລາຊະ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິດຖິ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນສັດເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.' ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຜິວພັນດີ ຜູ້ມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຜູ້ໄປສູ່ທຸຄະຕິ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ. ມະຫາລາຊະ ນີ້ກໍເປັນສາມັນຍະຜົນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນດຳເນີນໄປຢ່າງປະເສີດກວ່າ ແລະປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ.

Āsavakkhayañāṇaṃ

ອາສະວັກຂະຍະຍານ (ຍານຢັ່ງຮູ້ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະກິເລດ)

248. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, ‘vimuttasmiṃ vimuttami’ti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.

໒໔໘. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ (ຍານຢັ່ງຮູ້ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະກິເລດ). ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ (ຄວາມດັບທຸກ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ)'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດອາສະວະ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ (ຄວາມດັບອາສະວະ)', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: '...ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບອາສະວະ)'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ: 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'.

249. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippisambukampi sakkharakathalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tatrime sippisambukāpi sakkharakathalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipī’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. ‘So idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti[Pg.80], ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, ‘vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Idaṃ kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca. Imasmā ca pana, mahārāja, sandiṭṭhikā sāmaññaphalā aññaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā natthī’’ti.

໒໔໙. ມະຫາລາຊະ ປຽບເໝືອນສະນ້ຳຢູ່ຫວ່າງພູເຂົາ ອັນໃສສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ. ຄົນຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ແຄມສະນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນຫອຍ ແລະ ຫອຍແຄງແດ່ ຫີນກວດ ແລະ ກະເບື້ອງແດ່ ຝູງປາແດ່ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ້ງຢູ່ແດ່. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ສະນ້ຳນີ້ໃສສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ, ໃນສະນ້ຳນີ້ມີຫອຍ ແລະ ຫອຍແຄງ ຫີນກວດ ແລະ ກະເບື້ອງ ແລະ ຝູງປາ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ້ງຢູ່ແດ່.' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ມະຫາລາຊະ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ: 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ: 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ມະຫາລາຊະ ນີ້ກໍເປັນສາມັນຍະຜົນ ທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ອັນດຳເນີນໄປຢ່າງປະເສີດກວ່າ ແລະປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ກ່ອນໆ. ແລະມະຫາລາຊະ ສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ ຂໍ້ອື່ນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ຫຼືປານີດກວ່າສາມັນຍະຜົນທີ່ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນຂໍ້ນີ້ ແມ່ນບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

Ajātasattuupāsakattapaṭivedanā

การສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ

250. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yohaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ issariyakāraṇā jīvitā voropesiṃ. Tassa me, bhante bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti.

໒໕໐. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວເທຫີ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ: 'ຄົນຜູ້ມີຕາດີຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໄດ້' ອຸປະມາສະນັ້ນແລ້ວ, ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະການ. ຂ້ານ້ອຍນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້ານ້ອຍວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຄວາມຜິດໄດ້ຄອບງຳຂ້ານ້ອຍແລ້ວ ເພາະຄວາມເປັນຄົນພານ ເພາະຄວາມຫຼົງ ເພາະຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ, ທີ່ຂ້ານ້ອຍໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ລາຊະສົມບັດ). ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຮັບຊາບຄວາມຜິດຂອງຂ້ານ້ອຍໂດຍເປັນຄວາມຜິດ ເພື່ອຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າເຖີ້ນ.'

251. ‘‘Taggha tvaṃ, mahārāja, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yaṃ tvaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā voropesi. Yato ca kho tvaṃ, mahārāja, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, mahārāja, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti.

໒໕໑. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ! ຄວາມຜິດໄດ້ຄອບງຳມະຫາລາຊະແທ້ ເພາະຄວາມເປັນຄົນພານ ເພາະຄວາມຫຼົງ ເພາະຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ, ທີ່ມະຫາລາຊະໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳ. ແຕ່ເມື່ອມະຫາລາຊະເຫັນຄວາມຜິດໂດຍເປັນຄວາມຜິດແລ້ວ ເຮັດຄືນຕາມທຳ (ແກ້ໄຂໃຫ້ຖືກຕ້ອງ), ຕຖາຄົດກໍຍອມຮັບຄວາມຜິດນັ້ນຂອງມະຫາລາຊະ. ມະຫາລາຊະ! ຄວາມຈະເລີນຍ່ອມມີໃນພະວິນັຍຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ ແກ່ຜູ້ທີ່ເຫັນຄວາມຜິດໂດຍເປັນຄວາມຜິດແລ້ວ ເຮັດຄືນຕາມທຳ ແລະເຖິງຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າ.'

252. Evaṃ [Pg.81] vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

໒໕໒. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຂໍທູນລາໃນບັດນີ້, ຂ້ານ້ອຍມີກິດຫຼາຍ ມີວຽກງານຫຼາຍທີ່ຕ້ອງເຮັດ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມະຫາລາຊະ! ຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີ້ນ.' ລຳດັບນັ້ນ ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ຊົງເພີດເພີນອະນຸໂມທະພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ຊົງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງເຮັດປະທັກສິນ (ວຽນຂວາ) ແລ້ວສະເດັດຈາກໄປ.

253. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa bhikkhū āmantesi – ‘‘khatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Upahatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Sacāyaṃ, bhikkhave, rājā pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā na voropessatha, imasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ uppajjissathā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

໒໕໓. ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ຜູ້ຄອງມະຄົດ ເປັນພະລາຊະໂອລົດຂອງພະນາງເວទេຫີ ສະເດັດຈາກໄປບໍ່ດົນ, ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພະລາຊາພະອົງນີ້ໄດ້ຂຸດໂຄ່ນຕົນເອງເສຍແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພະລາຊາພະອົງນີ້ໄດ້ທຳລາຍຕົນເອງເສຍແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫາກພະລາຊາພະອົງນີ້ ບໍ່ໄດ້ປົງພະຊົນພະບິດາ ຜູ້ຊົງທຳ ຜູ້ເປັນພະລາຊາໂດຍທຳແລ້ວ, ທຳມະຈັກຂຸ (ດວງຕາເຫັນທຳ) ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພະລາຊາພະອົງນີ້ ນະ ອາສະນະນີ້ເອງ.' ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ເພີດເພີນພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ.

Sāmaññaphalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.

ສາມັນຍະຜົນສູດ ທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

3. Ambaṭṭhasuttaṃ

໓. ອຳບັດຖະສູດ

254. Evaṃ [Pg.82] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

໒໕໔. ຂ້າພະເຈົ້າ (ພະອານົນ) ໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກ ເມື່ອຊົງຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງໝູ່ບ້ານພາມຂອງຊາວໂກສົນ ຊື່ວ່າ ອິດສານັງຄະລະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າໄມ້ອິດສານັງຄະລະນັ້ນ.

Pokkharasātivatthu

ເລື່ອງພາມໂປກຂະຣະສາດິ

255. Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Assosi kho brāhmaṇo pokkharasāti – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ, sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

໒໕໕. ໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣາມຊື່ວ່າ ໂປກຂະຣະສາດິ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງອຸກກັດຖະ ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ຟືນ ແລະນ້ຳອຸດົມສົມບູນ ມີເຂົ້າກ້າພຽງພໍ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຊົງມອບໃຫ້ເປັນບຳເໜັດຫຼວງ (ພຣົມມະເດດ). ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານອິດສານັງຄະລະ ແລະຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລວນນະລັດນັ້ນ. ກໍແລ້ວ ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ'. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ».

Ambaṭṭhamāṇavo

ອຳບັດຖະມານົບ

256. Tena kho pana samayena brāhmaṇassa pokkharasātissa ambaṭṭho nāma māṇavo antevāsī hoti ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo anuññātapaṭiññāto sake ācariyake tevijjake pāvacane [Pg.83] – ‘‘yamahaṃ jānāmi, taṃ tvaṃ jānāsi; yaṃ tvaṃ jānāsi tamahaṃ jānāmī’’ti.

໒໕໖. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ມີສິດເອກຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອຳບັດຖະມານົບ ເປັນຜູ້ຮຽນຈົບຄຳພີພະເວດ ຊົງຈຳມົນ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພກ ພ້ອມທັງຄຳພີນіຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ (ວິທີແຈກຕົວອັກສອນ) ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະ (ຕຳນານໂບຮານ) ເປັນທີຫ້າ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ ເປັນໄວຍາກອນ ບໍ່ມີຄວາມບົກພ່ອງໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ເປັນຜູ້ທີ່ອາຈານຍອມຮັບແລະຕົນເອງກໍຍອມຮັບໃນຄຳສອນໄຕເພກຂອງອາຈານວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ຂ້ອຍຮູ້ ເຈົ້າກໍຮູ້; ສິ່ງໃດທີ່ເຈົ້າຮູ້ ຂ້ອຍກໍຮູ້».

257. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ, tāta ambaṭṭha, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā, arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ, sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti. Ehi tvaṃ tāta ambaṭṭha, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ jānāhi, yadi vā taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathāsantaṃyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṃ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso, tathā mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ vedissāmā’’ti.

໒໕໗. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ຈຶ່ງໄດ້ເອີ້ນອຳບັດຖະມານົບມາສັ່ງວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມນີ້ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານອິດສານັງຄະລະ ແລະຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລວນນະລັດນັ້ນ. ກໍແລ້ວ ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ'. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ. ມາເຖີດ ລູກຮັກອຳບັດຖະ, ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນທີ່ປະທັບນັ້ນ, ເມື່ອເຂົ້າໄປແລ້ວ ຈົ່ງສັງເກດເບິ່ງພຣະສະມະນະໂຄດົມວ່າ ກິດຕິສັບທີ່ຂະຈອນໄປເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຈິງຕາມນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຈິງຢ່າງນັ້ນ, ແລະທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນມີຄຸນສົມບັດຄືແນວນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຄືແນວນັ້ນ, ເພື່ອພວກເຮົາຈະໄດ້ຮູ້ຈັກທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງ».

258. ‘‘Yathā kathaṃ panāhaṃ, bho, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ jānissāmi – ‘yadi vā taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathāsantaṃyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṃ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso’’’ti?

໒໕໘. «ທ່ານອາຈານ, ຂ້ານ້ອຍຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດວ່າ ກິດຕິສັບທີ່ຂະຈອນໄປເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຈິງຕາມນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຈິງຢ່າງນັ້ນ, ແລະທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນມີຄຸນສົມບັດຄືແນວນັ້ນ ຫຼືບໍ່ເປັນຄືແນວນັ້ນ?»

‘‘Āgatāni kho, tāta ambaṭṭha, amhākaṃ mantesu dvattiṃsa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti [Pg.84] sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Ahaṃ kho pana, tāta ambaṭṭha, mantānaṃ dātā; tvaṃ mantānaṃ paṭiggahetā’’ti.

«ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, 在ຄຳພີມົນຂອງພວກເຮົາ ມີຕຳລາວ່າດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ປະກົດຢູ່, ເຊິ່ງມະຫາບຸຣຸດຜູ້ປະກອບດ້ວຍລັກສະນະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີທາງດຳເນີນເປັນ ໒ ປະການເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ: ຖ້າຄອງເຮືອນ ຈະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນພຣະຣາຊາໂດຍທຳ ມີອຳນາດແຜ່ໄປທົ່ວທິດທັງສີ່ ຊົງຊະນະສົງຄາມ ມີພຣະຣາຊະອານາຈັກໝັ້ນຄົງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍແກ້ວ ໗ ປະການ. ແກ້ວ ໗ ປະການເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມມີແກ່ພຣະອົງ ຄື: ຈັກແກ້ວ, ຊ້າງແກ້ວ, ມ້າແກ້ວ, ມະນີແກ້ວ, นາງແກ້ວ, ຄະຫະບໍດີແກ້ວ, ແລະຂຸນພົນແກ້ວເປັນທີ ໗. ພຣະອົງຍ່ອມມີພຣະຣາຊະໂອຣົດຫຼາຍກວ່າພັນພຣະອົງ ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ເປັນຜູ້ກ້າຫານ ມີຮູບຮ່າງອົງອາດ ສາມາດຍ່ຳຍີກອງທັບຂອງຂ້າສຶກໄດ້. ພຣະອົງຊົງປົກຄອງແຜ່ນດິນນີ້ ມີມະຫາສະໝຸດທັງສີ່ເປັນຂອບເຂດ ໂດຍທຳ ສະເໝີພາບ ປາສະຈາກອາດຍาແລະສາດສະຕຣາ. ແຕ່ຖ້າອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ຈະໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເປັນຜູ້ເປີດໂລກທີ່ມຶດມົນ. ແນ່ ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ພໍ່ເອງເປັນຜູ້ໃຫ້ມົນ ແລະເຈົ້າເປັນຜູ້ຮັບມົນນັ້ນ».

259. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho ambaṭṭho māṇavo brāhmaṇassa pokkharasātissa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vaḷavārathamāruyha sambahulehi māṇavakehi saddhiṃ yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bho, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati? Tañhi mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya idhūpasaṅkantā’’ti.

໒໕໙. ອຳບັດຖະມານົບຮັບຄຳຂອງໂປກຂະຣະສາດິພຣາມວ່າ: «ດີແລ້ວ ທ່ານອາຈານ» ແລ້ວລຸກຈາກບ່ອນນັ່ງ ກາບໄຫວ້ໂປກຂະຣະສາດິພຣາມ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຂຶ້ນລົດມ້າເພດແມ່ ເດີນທາງໄປພ້ອມກັບມານົບຫຼາຍຄົນ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງປ່າໄມ້ໃກ້ບ້ານອິດສານັງຄະລະ. ເມື່ອໄປດ້ວຍລົດຈົນສຸດທາງທີ່ລົດຈະໄປໄດ້ແລ້ວ ກໍລົງຈາກລົດ ແລ້ວຍ່າງເຂົ້າໄປໃນອາຣາມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບກຳລັງເດີນຈົງກົມຢູ່ໃນທີ່ແຈ້ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຖາມວ່າ: «ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຕອນນີ້ທ່ານພຣະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃສ? ພວກຂ້ານ້ອຍມາທີ່ນີ້ກໍເພື່ອຈະເຂົ້າເຝົ້າທ່ານພຣະໂຄດົມນັ້ນ».

260. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho ambaṭṭho māṇavo abhiññātakolañño ceva abhiññātassa ca brāhmaṇassa pokkharasātissa antevāsī. Agaru kho pana bhagavato evarūpehi kulaputtehi saddhiṃ kathāsallāpo hotī’’ti. Te ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavocuṃ – ‘‘eso ambaṭṭha vihāro saṃvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi, vivarissati te bhagavā dvāra’’nti.

໒໖໐. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດວ່າ: «ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ເປັນຜູ້ເກີດໃນຕະກູນທີ່ເລີດ ແລະເປັນສິດເອກຂອງໂປກຂະຣະສາດິພຣາມຜູ້ມີຊື່ສຽງ. ການທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສົນທະນາກັບກຸນລະບຸດຜູ້ມີສະພາບປານນີ້ ບໍ່ເປັນການລຳບາກເລີຍ». ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງບອກອຳບັດຖະມານົບວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ນັ້ນຄືວິຫານທີ່ປິດປະຕູຢູ່, ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ວິຫານນັ້ນໂດຍບໍ່ໃຫ້ມີສຽງດັງ ຍ່າງເຂົ້າໄປທີ່ລະບຽງຢ່າງສະຫງົບ ແລ້ວໄອຂຶ້ນ ແລະເຄາະປະຕູເຖີດ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງເປີດປະຕູໃຫ້ເຈົ້າ».

261. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena so vihāro saṃvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Pāvisi ambaṭṭho māṇavo. Māṇavakāpi pavisitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ambaṭṭho pana māṇavo caṅkamantopi nisinnena bhagavatā kañci kañci kathaṃ [Pg.85] sāraṇīyaṃ vītisāreti, ṭhitopi nisinnena bhagavatā kiñci kiñci kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāreti.

໒໖໑. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ວິຫານທີ່ປິດປະຕູນັ້ນໂດຍບໍ່ໃຫ້ມີສຽງດັງ ຍ່າງເຂົ້າໄປທີ່ລະບຽງຢ່າງສະຫງົບ ແລ້ວໄອຂຶ້ນ ແລະເຄາະປະຕູ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເປີດປະຕູໃຫ້. ອຳບັດຖະມານົບຈຶ່ງເຂົ້າໄປຂ້າງໃນ. ຝ່າຍມານົບທັງຫຼາຍກໍເຂົ້າໄປແລ້ວ ໄດ້ທູນປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເມື່ອໄດ້ສົນທະນາປາໄສພໍໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ແຕ່ອຳບັດຖະມານົບນັ້ນ ເດີນຈົງກົມໄປມາພ້ອມທັງສົນທະນາເລື່ອງເລັກໆ ນ້ອຍໆ ທີ່ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ ກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່, ບາງເທື່ອກໍຢືນສົນທະນາເລື່ອງເລັກໆ ນ້ອຍໆ ທີ່ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ ກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່.

262. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘evaṃ nu te, ambaṭṭha, brāhmaṇehi vuddhehi mahallakehi ācariyapācariyehi saddhiṃ kathāsallāpo hoti, yathayidaṃ caraṃ tiṭṭhaṃ nisinnena mayā kiñci kiñci kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretī’’ti?

໒໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າເຄີຍສົນທະນາກັບພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະປາຈານ ດ້ວຍການເດີນໄປມາ ຫຼືຢືນເວົ້າກັບອາຈານຜູ້ຊົງນັ່ງຢູ່ ຄືກັບທີ່ເຈົ້າກຳລັງເຮັດກັບເຮົາໃນຕອນນີ້ຫຼື?»

Paṭhamaibbhavādo

ການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຄັ້ງທີໜຶ່ງ

263. ‘‘No hidaṃ, bho gotama. Gacchanto vā hi, bho gotama, gacchantena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, ṭhito vā hi, bho gotama, ṭhitena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, nisinno vā hi, bho gotama, nisinnena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, sayāno vā hi, bho gotama, sayānena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati. Ye ca kho te, bho gotama, muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, tehipi me saddhiṃ evaṃ kathāsallāpo hoti, yathariva bhotā gotamenā’’ti. ‘‘Atthikavato kho pana te, ambaṭṭha, idhāgamanaṃ ahosi, yāyeva kho panatthāya āgaccheyyātha, tameva atthaṃ sādhukaṃ manasi kareyyātha. Avusitavāyeva kho pana bho ayaṃ ambaṭṭho māṇavo vusitamānī kimaññatra avusitattā’’ti.

໒໖໓. «ບໍ່ເປັນແນວນັ້ນດອກ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະວ່າ ພຣາມຜູ້ເດີນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນາກັບພຣາມຜູ້ເດີນຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຢືນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຢືນຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຮູ້ນັ່ງຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຮູ້ນັ່ງຢູ່ຄືກັນ, ພຣາມຜູ້ຮູ້ນອນຢູ່ ກໍຄວນສົນທະນากັບພຣາມຜູ້ຮູ້ນອນຢູ່ຄືກັນ. ແຕ່ສ່ວນພວກສະມະນະຫົວໂລ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຕົວດຳ ເກີດຈາກຝາຕີນຂອງພຣະພຣົມ, ຂ້ານ້ອຍກໍສົນທະນາດ້ວຍຄືກັນກັບທີ່ສົນທະນາກັບທ່ານພຣະໂຄດົມນີ້ແລ້ວ». ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: «ແນ່ ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າມາທີ່ນີ້ກໍເພາະມີທຸລະ, ເຈົ້າມາດ້ວຍທຸລະອັນໃດ ກໍຄວນໃສ່ໃຈໃນທຸລະອັນນັ້ນໃຫ້ດີ. ແຕ່ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ນີ້ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມທີ່ດີເລີຍ ແຕ່ກັບສຳຄັນຕົນວ່າໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມດີແລ້ວ, ນີ້ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງເຈົ້າດອກຫຼື?»

264. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavatā avusitavādena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṃyeva khuṃsento bhagavantaṃyeva vambhento bhagavantaṃyeva upavadamāno – ‘‘samaṇo ca me, bho, gotamo pāpito bhavissatī’’ti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘caṇḍā, bho gotama, sakyajāti; pharusā, bho gotama, sakyajāti; lahusā, bho gotama, sakyajāti; bhassā, bho gotama, sakyajāti; ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe [Pg.86] mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyanti. Tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī’’ti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ paṭhamaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

໒໖໔. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບ ເມື່ອຖືກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ຮັບການເຝິກອົບຮົມ ກໍໂກດຮ້າຍ ບໍ່ພໍໃຈ ປາດຖະໜາຈະຂົ່ມຂູ່ ດູໝິ່ນ ແລະກ່າວຮ້າຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໂດຍຄິດວ່າ: «ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ພຣະສະມະນະໂຄດົມໄດ້ຮັບຄວາມອັບອາຍ» ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: «ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ດຸຮ້າຍ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ຫຍາບຊ້າ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ໃຈເບົາ; ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກສັກກະຍະນີ້ເວົ້າຫຼາຍ; ພວກເຂົາເປັນພຽງຄົນຮັບໃຊ້ແທ້ໆ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາລະ ບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ການທີ່ພວກສັກກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ເຊິ່ງເປັນພຽງຄົນຮັບໃຊ້ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາລະ ບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍນັ້ນ ມັນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ມັນບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ». ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສັກກະຍະວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດດ້ວຍປະການສະນີ.

Dutiyaibbhavādo

Pegging ການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຄັ້ງທີສອງ

265. ‘‘Kiṃ pana te, ambaṭṭha, sakyā aparaddhu’’nti? ‘‘Ekamidāhaṃ, bho gotama, samayaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa kenacideva karaṇīyena kapilavatthuṃ agamāsiṃ. Yena sakyānaṃ sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃ. Tena kho pana samayena sambahulā sakyā ceva sakyakumārā ca sandhāgāre uccesu āsanesu nisinnā honti aññamaññaṃ aṅgulipatodakehi sañjagghantā saṃkīḷantā, aññadatthu mamaññeva maññe anujagghantā, na maṃ koci āsanenapi nimantesi. Tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī’’ti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ dutiyaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

໒໖໕. “ອຳບັດຖະ ກໍພວກສາກະຍະໄດ້ເຮັດຜິດ (ຫຼື ປະທຸສະຮ້າຍ) ຕໍ່ເຈົ້າແນວໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ມີສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ໄປຍັງນະຄອນກະບິນລະພັດ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣະບາງຢ່າງຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຜູ້ເປັນອາຈານ. ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງສັນທາຄານ (ຫໍປະຊຸມ) ຂອງພວກສາກະຍະ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີພວກສາກະຍະ ແລະສາກະຍະກຸມານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະອັນສູງໃນສັນທາຄານ ຕ່າງກໍໃຊ້ນິ້ວມືຈີ້ກັນ ຫົວຂວັນກັນຢ່າງສະໜຸກສະໜານ ແລະຫຼິ້ນກັນຢູ່, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈວ່າພວກເຂົາຄົງຈະຫົວຂວັນເຍາະເຍີ້ຍຂ້ານ້ອຍໂດຍກົງ, ແລະບໍ່ມີໃຜເຊື້ອເຊີນຂ້ານ້ອຍດ້ວຍອາສະນະເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພວກສາກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ເປັນພຽງຄົນສາມັນ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາຣະ ບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຍຳເກງຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ.” ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນ ເປັນຄັ້ງທີສອງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Tatiyaibbhavādo

ວ່າດ້ວຍການກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນສາມັນ ຄັ້ງທີສາມ

266. ‘‘Laṭukikāpi kho, ambaṭṭha, sakuṇikā sake kulāvake kāmalāpinī hoti. Sakaṃ kho panetaṃ, ambaṭṭha, sakyānaṃ yadidaṃ kapilavatthuṃ, nārahatāyasmā ambaṭṭho imāya appamattāya abhisajjitu’’nti. ‘‘Cattārome, bho gotama, vaṇṇā – khattiyā brāhmaṇā vessā suddā. Imesañhi, bho gotama, catunnaṃ vaṇṇānaṃ tayo vaṇṇā – khattiyā ca vessā ca suddā ca – aññadatthu brāhmaṇasseva paricārakā sampajjanti. Tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī’’ti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ tatiyaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

໒໖໖. “ອຳບັດຖະ ແຕ່ຮອດນົກໄສ້ຕົວນ້ອຍໆ ກໍຍັງຮ້ອງໄດ້ຕາມໃຈຊອບໃນຮັງຂອງຕົນ. ອຳບັດຖະ ກໍນະຄອນກະບິນລະພັດນີ້ ເປັນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງພວກສາກະຍະເອງ, ທ່ານອຳບັດຖະບໍ່ຄວນຈະຂັດເຄືອງດ້ວຍເລື່ອງເລັກນ້ອຍພຽງເທົ່ານີ້ເລີຍ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ວັນນະທັງຫຼາຍມີ ໔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກະສັດ, ພຣາມ, ແພດ, ສູດ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນວັນນະທັງ ໔ ນີ້ ວັນນະທັງ ໓ ຄື ກະສັດ, ແພດ ແລະສູດ ຕ່າງກໍເປັນພຽງຜູ້ຄອຍຮັບໃຊ້ພຣາມເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພວກສາກະຍະເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ເປັນພຽງຄົນສາມັນ ແຕ່ກັບບໍ່ສັກກາຣະ ບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາ ບໍ່ອ່ອນນ້ອມຍຳເກງຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍ ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ.” ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນ ເປັນຄັ້ງທີສາມ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Dāsiputtavādo

ວ່າດ້ວຍການເປັນລູກຂອງນາງທາດ

267. Atha [Pg.87] kho bhagavato etadahosi – ‘‘atibāḷhaṃ kho ayaṃ ambaṭṭho māṇavo sakyesu ibbhavādena nimmādeti, yaṃnūnāhaṃ gottaṃ puccheyya’’nti. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘kathaṃ gottosi, ambaṭṭhā’’ti? ‘‘Kaṇhāyanohamasmi, bho gotamā’’ti. Porāṇaṃ kho pana te ambaṭṭha mātāpettikaṃ nāmagottaṃ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti; dāsiputto tvamasi sakyānaṃ. Sakyā kho pana, ambaṭṭha, rājānaṃ okkākaṃ pitāmahaṃ dahanti.

໒໖໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກມີພຣະດຳຣິວ່າ “ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ກ່າວຫາພວກສາກະຍະວ່າເປັນຄົນສາມັນຢ່າງຮຸນແຮງເຫຼືອເກີນ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຖາມເຖິງໂຄດຂອງລາວເບິ່ງກ່ອນ.” ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດຖາມອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ເຈົ້າເປັນຄົນໂຄດໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍເປັນຄົນໂຄດກັນຫາຍະນະ.” “ອຳບັດຖະ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຊື່ຕະກູນເກົ່າແກ່ຝ່າຍບິດາມານດາຂອງເຈົ້າແລ້ວ ພວກສາກະຍະກໍຄືນາຍຂອງເຈົ້າ, ເຈົ້າເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະ. ອຳບັດຖະ ກໍພວກສາກະຍະນັ້ນ ຖືເອົາພຣະເຈົ້າອົກກາກະເປັນປູ່.”

‘‘Bhūtapubbaṃ, ambaṭṭha, rājā okkāko yā sā mahesī piyā manāpā, tassā puttassa rajjaṃ pariṇāmetukāmo jeṭṭhakumāre raṭṭhasmā pabbājesi – okkāmukhaṃ karakaṇḍaṃ hatthinikaṃ sinisūraṃ. Te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tattha vāsaṃ kappesuṃ. Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesuṃ.

“ອຳບັດຖະ ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະມີພຣະມະເຫສີອົງໜຶ່ງ ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍພຣະໄທ, ພຣະອົງມີພຣະປະສົງຈະມອບຣາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດຂອງພຣະມະເຫສີອົງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ເນຣະເທດພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນ ຄື ອົກກາມຸກຂະ, ກະຣະກັນດະ, ຫັດຖິນິກະ ແລະສິນິສູຣະ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກເນຣະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປອາໄສຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ສັກໃຫຍ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ຂ້າງພູຫິມະພານ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ້ອນຢ້ານວ່າຕະກູນຈະປົນເປກັນ ຈຶ່ງໄດ້ສົມລົດກັບພຣະພະຄິນີຂອງຕົນເອງ.”

‘‘Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko amacce pārisajje āmantesi – ‘kahaṃ nu kho, bho, etarahi kumārā sammantī’ti? ‘Atthi, deva, himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tatthetarahi kumārā sammanti. Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsaṃ kappentī’ti. Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko udānaṃ udānesi – ‘sakyā vata, bho, kumārā, paramasakyā vata, bho, kumārā’ti. Tadagge kho pana ambaṭṭha sakyā paññāyanti; so ca nesaṃ pubbapuriso.

“ອຳບັດຖະ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະໄດ້ຕັດຖາມພວກອຳມາດຣາຊະບໍຣິພານວ່າ ‘ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເວລານີ້ພວກຣາຊະກຸມານອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ?’ ພວກອຳມາດກາບທູນວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ສັກໃຫຍ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ຂ້າງພູຫິມະພານ ມີຢູ່, ເວລານີ້ພວກຣາຊະກຸມານອາໄສຢູ່ບ່ອນນັ້ນ. ພວກຣາຊະກຸມານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ້ອນຢ້ານວ່າຕະກູນຈະປົນເປກັນ ຈຶ່ງໄດ້ສົມລົດກັບພຣະພະຄິນີຂອງຕົນເອງ.’ ອຳບັດຖະ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈຶ່ງໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸທານວ່າ ‘ພວກຣາຊະກຸມານມີຄວາມສາມາດແທ້ໜໍ! ພວກຣາຊະກຸມານມີຄວາມສາມາດຢ່າງຍິ່ງແທ້ໜໍ!’ ອຳບັດຖະ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພວກສາກະຍະຈຶ່ງປາກົດຊື່, ແລະພຣະເຈົ້າອົກກາກະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກເຂົາ.”

‘‘Rañño kho pana, ambaṭṭha, okkākassa disā nāma dāsī ahosi. Sā kaṇhaṃ nāma janesi. Jāto kaṇho pabyāhāsi – ‘dhovatha maṃ, amma, nahāpetha maṃ amma, imasmā maṃ asucismā parimocetha, atthāya vo bhavissāmī’ti. Yathā kho pana ambaṭṭha etarahi manussā pisāce disvā ‘pisācā’ti sañjānanti; evameva kho, ambaṭṭha, tena kho pana samayena manussā pisāce ‘kaṇhā’ti sañjānanti. Te evamāhaṃsu – ‘ayaṃ jāto pabyāhāsi, kaṇho jāto, pisāco jāto’ti. Tadagge kho pana, ambaṭṭha kaṇhāyanā paññāyanti, so ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso. Iti kho te[Pg.88], ambaṭṭha, porāṇaṃ mātāpettikaṃ nāmagottaṃ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti, dāsiputto tvamasi sakyāna’’nti.

“ອຳບັດຖະ ກໍພຣະເຈົ້າອົກກາກະນັ້ນ ມີນາງທາດຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ທິສາ. ນາງໄດ້ປະສູດລູກຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ກັນຫະ. ພໍກັນຫະເກີດມາ ກໍເວົ້າໄດ້ທັນທີວ່າ ‘ແມ່ເອີຍ ຈົ່ງລ້າງຂ້ອຍແດ່, ແມ່ເອີຍ ຈົ່ງອາບນ້ຳໃຫ້ຂ້ອຍແດ່, ຈົ່ງຊ່ວຍຂ້ອຍໃຫ້ພົ້ນຈາກສິ່ງສົກກະປົກນີ້ແດ່, ຂ້ອຍຈະເປັນປະໂຫຍດແກ່ພວກແມ່.’ ອຳບັດຖະ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ມະນຸດທັງຫຼາຍເຫັນພວກປີສາດແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຈັກວ່າ ‘ປີສາດ’ ສັນໃດ; ອຳບັດຖະ ໃນສະໄໝນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍກໍຮູ້ຈັກພວກປີສາດວ່າ ‘ກັນຫະ’ ສັນນັ້ນ. ພວກເຂົາຈຶ່ງເວົ້າກັນວ່າ ‘ເດັກນ້ອຍຄົນນີ້ເກີດມາກໍເວົ້າໄດ້ເລີຍ, ກັນຫະເກີດແລ້ວ, ປີສາດເກີດແລ້ວ.’ ອຳບັດຖະ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພວກກັນຫາຍະນະຈຶ່ງປາກົດຊື່, ແລະກັນຫະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ. ອຳບັດຖະ ດ້ວຍປະການສະນີ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຊື່ຕະກູນເກົ່າແກ່ຝ່າຍບິດາມານດາຂອງເຈົ້າແລ້ວ ພວກສາກະຍະກໍຄືນາຍຂອງເຈົ້າ, ເຈົ້າເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະ.”

268. Evaṃ vutte, te māṇavakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ gotamo ambaṭṭhaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādesi. Sujāto ca, bho gotama ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetu’’nti.

໒໖໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ “ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຢ່າໄດ້ຊົງກ່າວຫາອຳບັດຖະຢ່າງຮຸນແຮງວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບກໍມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້.”

269. Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca – ‘‘sace kho tumhākaṃ māṇavakānaṃ evaṃ hoti – ‘dujjāto ca ambaṭṭho māṇavo, akulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, appassuto ca ambaṭṭho māṇavo, akalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, duppañño ca ambaṭṭho māṇavo, na ca pahoti ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetu’nti, tiṭṭhatu ambaṭṭho māṇavo, tumhe mayā saddhiṃ mantavho asmiṃ vacane. Sace pana tumhākaṃ māṇavakānaṃ evaṃ hoti – ‘sujāto ca ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetu’nti, tiṭṭhatha tumhe; ambaṭṭho māṇavo mayā saddhiṃ paṭimantetū’’ti.

໒໖໙. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ “ພວກມານົບທັງຫຼາຍ ຖ້າພວກເຈົ້າຄິດວ່າ ‘ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດບໍ່ດີ, ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ແມ່ນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມຮູ້ນ້ອຍ, ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບມີປັນຍານ້ອຍ, ແລະອຳບັດຖະມານົບບໍ່ມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’ ກໍຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວພວກເຈົ້າຈົ່ງມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ. ແຕ່ຖ້າພວກເຈົ້າຄິດວ່າ ‘ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’ ກໍຂໍໃຫ້ພວກເຈົ້າຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາເຖີດ.”

‘‘Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetuṃ, tuṇhī mayaṃ bhavissāma, ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetū’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນພະຫູສູດ, ອຳບັດຖະມານົບມີວາຈาໄພເລາະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້, ພວກຂ້ານ້ອຍຈະມິດຢູ່, ຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບໂຕ້ຕອບກັບພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ.”

270. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ kho pana te, ambaṭṭha, sahadhammiko pañho āgacchati, akāmā byākātabbo. Sace tvaṃ na byākarissasi, aññena vā aññaṃ paṭicarissasi, tuṇhī vā bhavissasi, pakkamissasi [Pg.89] vā ettheva te sattadhā muddhā phalissati. Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso’’ti?

໒໗໐. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນນີ້ມາເຖິງເຈົ້າແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນເຈົ້າບໍ່ຢາກຕອບ ກໍຕ້ອງຕອບ. ຖ້າເຈົ້າບໍ່ຕອບ ຫຼື ຕອບຫຼົບຫຼີກໄປເລື່ອງອື່ນ, ຫຼື ມິດຢູ່, ຫຼື ໜີໄປເສຍ, ຫົວຂອງເຈົ້າຈະແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ. ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?”

Evaṃ vutte, ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso’’ti? Dutiyampi kho ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘byākarohi dāni ambaṭṭha, na dāni, te tuṇhībhāvassa kālo. Yo kho, ambaṭṭha, tathāgatena yāvatatiyakaṃ sahadhammikaṃ pañhaṃ puṭṭho na byākaroti, etthevassa sattadhā muddhā phalissatī’’ti.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອຳບັດຖະມານົບກໍມິດຢູ່. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຖາມອຳບັດຖະມານົບເປັນຄັ້ງທີສອງວ່າ “ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?” ເຖິງຄັ້ງທີສອງ ອຳບັດຖະມານົບກໍຍັງມິດຢູ່. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ “ອຳບັດຖະ ຈົ່ງຕອບດຽວນີ້ເຖີດ, ເວລານີ້ບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ເຈົ້າຈະມິດຢູ່. ອຳບັດຖະ ຜູ້ໃດກໍຕາມ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດຖາມຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນເຖິງສາມຄັ້ງແລ້ວ ຍັງບໍ່ຕອບ, ຫົວຂອງຜู້ນັ້ນຈະແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ.”

271. Tena kho pana samayena vajirapāṇī yakkho mahantaṃ ayokūṭaṃ ādāya ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ ambaṭṭhassa māṇavassa upari vehāsaṃ ṭhito hoti – ‘‘sacāyaṃ ambaṭṭho māṇavo bhagavatā yāvatatiyakaṃ sahadhammikaṃ pañhaṃ puṭṭho na byākarissati, etthevassa sattadhā muddhaṃ phālessāmī’’ti. Taṃ kho pana vajirapāṇiṃ yakkhaṃ bhagavā ceva passati ambaṭṭho ca māṇavo.

໒໗໑. ໃນສະໄໝນັ້ນເອງ ຍັກວະຊິຣະປານີ ຖືຄ້ອນເຫຼັກໃຫຍ່ ມີໄຟຮຸ່ງເຮືອງ ລຸກເປັນແປວ ໂຊດຊ່ວງ ຢືນຢູ່ເທິງອາກາດ ເໜືອຫົວຂອງອຳບັດຖະມານົບ ດ້ວຍຄິດວ່າ “ຖ້າອຳບັດຖະມານົບນີ້ ຖືກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຖາມຄຳຖາມອັນມີເຫດຜົນເຖິງສາມຄັ້ງແລ້ວ ຍັງບໍ່ຕອບ, ເຮົາຈະຜ່າຫົວຂອງລາວໃຫ້ແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງຢູ່ບ່ອນນີ້ເອງ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລະອຳບັດຖະມານົບເທົ່ານັ້ນ ທີ່ແນມເຫັນຍັກວະຊິຣະປານີນັ້ນ.

272. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṃyeva tāṇaṃ gavesī bhagavantaṃyeva leṇaṃ gavesī bhagavantaṃyeva saraṇaṃ gavesī – upanisīditvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kimetaṃ bhavaṃ gotamo āha? Punabhavaṃ gotamo bravitū’’ti.

໒໗໒. ລຳດັບນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບມີຄວາມຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຂົນລຸກຂົນຊັນ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ຕ້ານທານ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ຫຼົບໄພ ສະແຫວງຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ເພິ່ງ, ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ໆ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ “ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຕັດວ່າແນວໃດແດ່? ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຕັດອີກເທື່ອໜຶ່ງເຖີດ.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso’’ti? ‘‘Evameva me, bho gotama, sutaṃ yatheva bhavaṃ gotamo āha. Tatopabhutikā kaṇhāyanā; so ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso’’ti.

“ອຳບັດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະອາຈານຂອງອາຈານບອກເລົ່າສືບກັນມາຫຼືບໍ່ວ່າ ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ໃດ, ແລະໃຜເປັນບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຍິນມາຢ່າງນັ້ນແທ້ ຄືກັນກັບທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຕັດນັ້ນເອງ. ພວກກັນຫາຍະນະມີມາແຕ່ເວລານັ້ນ, ແລະກັນຫະນັ້ນ ກໍຄືບັນພະບຸຣຸດຂອງພວກກັນຫາຍະນະ.”

Ambaṭṭhavaṃsakathā

ວ່າດ້ວຍຕະກູນຂອງອຳບັດຖະ

273. Evaṃ [Pg.90] vutte, te māṇavakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘dujjāto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; akulaputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; dāsiputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo sakyānaṃ. Ayyaputtā kira, bho, ambaṭṭhassa māṇavassa sakyā bhavanti. Dhammavādiṃyeva kira mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ apasādetabbaṃ amaññimhā’’ti.

໒໗໓. ເມື່ອອຳບັດຖະກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ສົ່ງສຽງຮ້ອງອືກກະທຶກດັງສະໜັ່ນວ່າ “ພວກທ່ານເອີຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບມີກຳເນີດບໍ່ດີແທ້ໜໍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບບໍ່ແມ່ນບຸດຜູ້ມີຕະກູນດີແທ້ໜໍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ອຳບັດຖະມານົບເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງພວກສາກະຍະແທ້ໜໍ. ພວກທ່ານເອີຍ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກສາກະຍະເປັນນາຍຂອງອຳບັດຖະມານົບແທ້ໜໍ. ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຫຼົງຄິດໄປວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຜູ້ກ່າວແຕ່ຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຖືກຕຳໜິຕິຕຽນແທ້ໆ.”

274. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atibāḷhaṃ kho ime māṇavakā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ dāsiputtavādena nimmādenti, yaṃnūnāhaṃ parimoceyya’’nti. Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca – ‘‘mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādetha. Uḷāro so kaṇho isi ahosi. So dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvā maddarūpiṃ dhītaraṃ yāci. Tassa rājā okkāko – ‘ko nevaṃ re ayaṃ mayhaṃ dāsiputto samāno maddarūpiṃ dhītaraṃ yācatī’’’ ti, kupito anattamano khurappaṃ sannayhi. So taṃ khurappaṃ neva asakkhi muñcituṃ, no paṭisaṃharituṃ.

໒໗໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ມີພຣະດຳຣິວ່າ: 'ພວກມານົບເຫຼົ່ານີ້ພາກັນຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດ, ຈະເປັນການດີແທ້ ຫາກເຮົາຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາຫຼຸດພົ້ນ (ຈາກການຂົ່ມເຫັງນັ້ນ)'. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພວກມານົບເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ມານົບທັງຫຼາຍ! ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ. ກັນຫະຣືສີນັ້ນເປັນຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ. ເຂົາໄດ້ໄປຍັງທັກຂິນາຊົນນະບົດ ຮຽນພຣົມມະມົນແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າອົກກາກະ ທູນຂໍພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ (ມັດທະຣູປີ). ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຊົງກຣິ້ວແລະບໍ່ພໍພຣະໄທວ່າ "ບັກນີ້ ມັນເປັນລູກຂອງນາງທາດຂອງເຮົາ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງມາຂໍພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງຢ່າງນີ້!" ຈຶ່ງຊົງພາດລູກທະນູ. ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ສາມາດຈະຍິງພຣະແສງສອນນັ້ນອອກໄປໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດຈະຖອນກັບຄືນມາໄດ້.'

‘‘Atha kho, māṇavakā, amaccā pārisajjā kaṇhaṃ isiṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘sotthi, bhaddante, hotu rañño; sotthi, bhaddante, hotu rañño’ti. ‘Sotthi bhavissati rañño, api ca rājā yadi adho khurappaṃ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṃ, ettāvatā pathavī undriyissatī’ti. ‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño, sotthi janapadassā’ti. ‘Sotthi bhavissati rañño, sotthi janapadassa, api ca rājā yadi uddhaṃ khurappaṃ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṃ, ettāvatā satta vassāni devo na vassissatī’ti. ‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño sotthi janapadassa devo ca vassatū’ti. ‘Sotthi bhavissati rañño sotthi janapadassa devo ca vassissati, api ca rājā jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhāpetu, sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti. Atha kho, māṇavakā, amaccā okkākassa ārocesuṃ – ‘okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhāpetu. Sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti. Atha kho rājā okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhapesi, sotthi kumāro pallomo [Pg.91] samabhavi. Atha kho tassa rājā okkāko bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto brahmadaṇḍena tajjito maddarūpiṃ dhītaraṃ adāsi. Mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādetha, uḷāro so kaṇho isi ahosī’’ti.

'ມານົບທັງຫຼາຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດແລະຣາຊະບໍລິພານໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ກັນຫະຣືສີ ແລ້ວທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ, ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ, ແຕ່ຫາກພຣະຣາຊາຈະຍິງພຣະແສງສອນລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ແຜ່ນດິນຕະຫຼອດຂອບເຂດຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງຈະແຕກສະຫຼາຍ". ພວກອຳມາດທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ແລະຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ແລະຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດເຖີ້ນ, ແຕ່ຫາກພຣະຣາຊາຈະຍິງພຣະແສງສອນຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ຝົນຈະບໍ່ຕົກຕະຫຼອດຂອບເຂດຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງເປັນເວລາເຈັດປີ". ພວກອຳມາດທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຣືສີຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດ ແລະຂໍໃຫ້ຝົນຕົກເຖີ້ນ". ກັນຫະຣືສີຕອບວ່າ: "ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພຣະຣາຊາ ຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຊົນນະບົດ ແລະຝົນກໍຈະຕົກ, ແຕ່ຂໍໃຫ້ພຣະຣາຊາຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ่, ພຣະຣາຊະກຸມານຈະປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ". ມານົບທັງຫຼາຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າອົກກາກະວ່າ: "ຂໍພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈົ່ງຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ເຖີ້ນ, ພຣະຣາຊະກຸມານຈະປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ". ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຈຶ່ງຊົງຕັ້ງພຣະແສງສອນໄວ້ທີ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່, ພຣະຣາຊະກຸມານກໍປອດໄພແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຂົນລຸກຊັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອົກກາກະຊົງຢ້ານກົວ ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຈົນຂົນລຸກຊັນ ເພາະຖືກຂູ່ດ້ວຍພຣົມມະທັນ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານພຣະຣາຊະທິດາຜູ້ມີພຣະຣູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ (ມັດທະຣູປີ) ໃຫ້ແກ່ກັນຫະຣືສີນັ້ນ. ມານົບທັງຫຼາຍ! ພວກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຂົ່ມເຫັງອຳພັດຖະມານົບຢ່າງຮຸນແຮງດ້ວຍຄຳວ່າເປັນລູກຂອງນາງທາດເລີຍ, ກັນຫະຣືສີນັ້ນເປັນຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ ດັ່ງນີ້.'

Khattiyaseṭṭhabhāvo

ຄວາມເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດຂອງກະສັດ

275. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, idha khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeyya, tesaṃ saṃvāsamanvāya putto jāyetha. Yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vā’’ti? ‘‘Labhetha, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā’’ti? ‘‘Bhojeyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vā’’ti? ‘‘Vāceyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vā’’ti? ‘‘Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ khattiyā khattiyābhisekena abhisiñceyyu’’nti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Mātito hi, bho gotama, anupapanno’’ti.

໒໗໕. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຖາມອຳພັດຖະມານົບວ່າ: 'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກກຸມານໃນຕະກູນກະສັດຢູ່ຮ່ວມກັບກຸມານີໃນຕະກູນພຣາມ, ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ ຈຶ່ງມີບຸດເກີດມາ. ບຸດທີ່ເກີດຈາກກຸມານໃນຕະກູນກະສັດກັບກຸມານີໃນຕະກູນພຣາມນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, 在ພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ແລ້ວພວກກະສັດຈະອະພິເສກເຂົາດ້ວຍກະສັດຕຣິຍາພิເສກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ເພາະເຫດໃດ?' 'ເພາະວ່າ ເຂົາບໍ່ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດທາງຝ່າຍມານດາ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, idha brāhmaṇakumāro khattiyakaññāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeyya, tesaṃ saṃvāsamanvāya putto jāyetha. Yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vā’’ti? ‘‘Labhetha, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā’’ti? ‘‘Bhojeyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vā’’ti? ‘‘Vāceyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vā’’ti? ‘‘Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ khattiyā khattiyābhisekena abhisiñceyyu’’nti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Pitito hi, bho gotama, anupapanno’’ti.

'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກກຸມານໃນຕະກູນພຣາມຢູ່ຮ່ວມກັບກຸມານີໃນຕະກູນກະສັດ, ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ ຈຶ່ງມີບຸດເກີດມາ. ບຸດທີ່ເກີດຈາກກຸມານໃນຕະກູນພຣາມກັບກຸມານີໃນຕະກູນກະສັດນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ແລ້ວພວກກະສັດຈະອະພິເສກເຂົາດ້ວຍກະສັດຕຣິຍາພິເສກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ເພາະເຫດໃດ?' 'ເພາະວ່າ ເຂົາບໍ່ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດທາງຝ່າຍບິດາ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

276. ‘‘Iti kho, ambaṭṭha, itthiyā vā itthiṃ karitvā purisena vā purisaṃ karitvā khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā. Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, idha brāhmaṇā brāhmaṇaṃ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena [Pg.92] vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṃ. Apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vā’’ti? ‘‘Āvaṭaṃ hissa, bho gotama’’.

໒໗໖. 'ອຳພັດຖະ! ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະປຽບທຽບສະຕຣີກັບສະຕຣີ ຫຼື ປຽບທຽບບຸຣຸດກັບບຸຣຸດ, ພວກກະສັດເທົ່ານັ້ນທີ່ປະເສີດສຸດ, ພວກພຣາມຕ່ຳກວ່າ. ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກພວກພຣາມພາກັນໂກນຫົວພຣາມຄົນໜຶ່ງດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ ເພາະຄວາມຜິດບາງຢ່າງ. ພຣາມຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໄດ້ຮັບເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໃຫ້ບໍລິໂພກເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ສອນເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ຫ້າມແນ່ນອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, idha khattiyā khattiyaṃ kismiñcideva pakaraṇe khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṃ. Apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vā’’ti? ‘‘Labhetha, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā’’ti? ‘‘Bhojeyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vā’’ti? ‘‘Vāceyyuṃ, bho gotama’’. ‘‘Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vā’’ti? ‘‘Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama’’.

'ອຳພັດຖະ! ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ຫາກພວກກະສັດພາກັນໂກນຫົວກະສັດຄົນໜຶ່ງດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ ເພາະຄວາມຜິດບາງຢ່າງ. ກະສັດຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບອາສະນະ ຫຼື ນ້ຳ ໃນໝູ່ພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ໄດ້ຮັບ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະໃຫ້ເຂົາບໍລິໂພກອາຫານໃນພິທີສາດ, ໃນພິທີມຸງຄຸນ, ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຫຼື ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກຫຼືບໍ່?' 'ໃຫ້ບໍລິໂພກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະສອນມົນໃຫ້ເຂົາຫຼືບໍ່?' 'ສອນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພວກພຣາມຈະຫ້າມເຂົາໃນການແຕ່ງງານກັບສະຕຣີໃນຕະກູນພຣາມຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ຫ້າມເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.'

277. ‘‘Ettāvatā kho, ambaṭṭha, khattiyo paramanihīnataṃ patto hoti, yadeva naṃ khattiyā khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājenti. Iti kho, ambaṭṭha, yadā khattiyo paramanihīnataṃ patto hoti, tadāpi khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā. Brahmunā pesā, ambaṭṭha, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –

໒໗໗. 'ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ອຳພັດຖະ, ກະສັດກໍຖືວ່າເຖິງຄວາມຕົກຕ່ຳຢ່າງຍິ່ງແລ້ວ ທີ່ພວກກະສັດດ້ວຍກັນພາກັນໂກນຫົວດ້ວຍມີດແຖ, ເອົາຂີ້ເຖົ່າຮົກໃສ່ຫົວ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກແຄວ້ນ ຫຼື ຈາກເມືອງ. ອຳພັດຖະ! ເຖິງແມ່ນວ່າກະສັດຈະຕົກຕ່ຳຢ່າງຍິ່ງເຖິງພຽງນັ້ນ, ກະສັດກໍຍັງປະເສີດສຸດ, ພວກພຣາມກໍຍັງຕ່ຳກວ່າຢູ່ດີ. ອຳພັດຖະ! ສະນັງກຸມາຣະພຣົມກໍໄດ້ກ່າວຄາຖາໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:'

‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ,Ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno,So seṭṭho devamānuse’ti.

'ກະສັດເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຍັງຖືເລື່ອງຕະກູນ; ສ່ວນຜູ້ທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ.'

‘‘Sā kho panesā, ambaṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṃhitā no anatthasaṃhitā, anumatā mayā. Ahampi hi, ambaṭṭha, evaṃ vadāmi –

'ອຳພັດຖະ! ຄາຖາທີ່ສະນັງກຸມາຣະພຣົມກ່າວໄວ້ນັ້ນ ເປັນຄາຖາທີ່ຂັບຮ້ອງດີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນຂັບຮ້ອງບໍ່ດີ, ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນກ່າວບໍ່ດີ, ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີປະໂຫຍດ, ເຮົາເອງກໍເຫັນພ້ອມດ້ວຍ. ອຳພັດຖະ! ເພາະວ່າເຮົາເອງກໍກ່າວຢ່າງນີ້ຄືກັນວ່າ:'

‘Khattiyo [Pg.93] seṭṭho janetasmiṃ,Ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno,So seṭṭho devamānuse’ti.

'ກະສັດເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຍັງຖືເລື່ອງຕະກູນ; ສ່ວນຜູ້ທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ.'

Bhāṇavāro paṭhamo.

ພານະວານທຳອິດ ຈົບແລ້ວ.

Vijjācaraṇakathā

ວິຊຊາຈະຣະນະກະຖາ

278. ‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, caraṇaṃ, katamā ca pana sā vijjā’’ti? ‘‘Na kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya jātivādo vā vuccati, gottavādo vā vuccati, mānavādo vā vuccati – ‘arahasi vā maṃ tvaṃ, na vā maṃ tvaṃ arahasī’ti. Yattha kho, ambaṭṭha, āvāho vā hoti, vivāho vā hoti, āvāhavivāho vā hoti, etthetaṃ vuccati jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi – ‘arahasi vā maṃ tvaṃ, na vā maṃ tvaṃ arahasī’ti. Ye hi keci ambaṭṭha jātivādavinibaddhā vā gottavādavinibaddhā vā mānavādavinibaddhā vā āvāhavivāhavinibaddhā vā, ārakā te anuttarāya vijjācaraṇasampadāya. Pahāya kho, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhañca gottavādavinibaddhañca mānavādavinibaddhañca āvāhavivāhavinibaddhañca anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sacchikiriyā hotī’’ti.

໒໗໘. 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຈະຣະນະນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ແລະວິຊຊານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?' 'ອຳພັດຖະ! ໃນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນ ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງໂຄດ, ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວວ່າ "ທ່ານຄູ່ຄວນກັບເຮົາ ຫຼື ທ່ານບໍ່ຄູ່ຄວນກັບເຮົາ". ອຳພັດຖະ! ໃນການຮັບສະຕຣີມາແຕ່ງງານ, ການສົ່ງສະຕຣີໄປແຕ່ງງານ ຫຼື ການຮັບແລະສົ່ງສະຕຣີເພື່ອແຕ່ງງານກັນນັ້ນແລ ຍັງມີການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ໂຄດ ຫຼື ຄວາມຖືຕົວວ່າ "ທ່ານຄູ່ຄວນກັບເຮົາ ຫຼື ທ່ານບໍ່ຄູ່ຄວນກັບເຮົາ". ອຳພັດຖະ! ບຸກຄົນໃດກໍຕາມທີ່ຍັງຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງໂຄດ, ຜູກພັນຢູ່ກັບການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວ ຫຼື ຜູກພັນຢູ່ກັບການແຕ່ງງານ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຍັງຫ່າງໄກຈາກຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມ. ອຳພັດຖະ! ເພາະການລະຄວາມຜູກພັນໃນການກ່າວເຖິງຊາດຕະກູນ, ຄວາມຜູກພັນໃນການກ່າວເຖິງໂຄດ, ຄວາມຜૂກພັນໃນການກ່າວເຖິງຄວາມຖືຕົວ ແລະຄວາມຜູກພັນໃນການແຕ່ງງານໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມໄດ້.'

279. ‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, caraṇaṃ, katamā ca sā vijjā’’ti? ‘‘Idha, ambaṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate [Pg.94] saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati…pe… (yathā 191 ādayo anucchedā, evaṃ vitthāretabbaṃ).…

໒໗໙. 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຈະຣະນະນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ແລະວິຊຊານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?' 'ອຳພັດຖະ! ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນມາໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເສດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕຣັດຮູ້ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ແລະຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທັມມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ ຫຼື ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງກໍດີ ໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຕຖາຄົດ. ເຂົາຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການໄດ້ຮັບສັດທານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້... ຯລຯ (ໃຫ້ສະແດງໂດຍລະອຽດ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ).'

‘‘So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… idampissa hoti caraṇasmiṃ.

'ພິກຂຸນັ້ນ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ທີ່ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… idampissa hoti caraṇasmiṃ.

'ອຳພັດຖະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… idampissa hoti caraṇasmiṃ.

'ອຳພັດຖະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ ທີ່ພຣະອະຣິຍະທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ "ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ" ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່... ຯລຯ ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະຢ່າງໜຶ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.'

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… idampissa hoti caraṇasmiṃ. Idaṃ kho taṃ, ambaṭṭha, caraṇaṃ.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ ຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວແລ່ນຢູ່... ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນຈະຣະນະ (ຄວາມປະພຶດ) ຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ແລຄືຈະຣະນະນັ້ນ.

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… idampissa hoti vijjāya…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti, idampissa hoti vijjāya. Ayaṃ kho sā, ambaṭṭha, vijjā.

ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກิເລດ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານະທັດສະນະ... ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນວິຊາຂອງພິກຂຸນັ້ນ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນວິຊາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ແລຄືວິຊານັ້ນ.

‘‘Ayaṃ vuccati, ambaṭṭha, bhikkhu ‘vijjāsampanno’ itipi, ‘caraṇasampanno’ itipi, ‘vijjācaraṇasampanno’ itipi. Imāya ca ambaṭṭha vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca aññā vijjāsampadā ca caraṇasampadā ca uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາ' ແດ່, 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈະຣະນະ' ແດ່, 'ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ' ແດ່. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ວິຊາສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາ) ແລະຈະຣະນະສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈະຣະນະ) ອື່ນທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າ ຫຼືປະນີດໄປກວ່າ ວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທານີ້ ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

Catuapāyamukhaṃ

ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມສີ່ປະການ

280. ‘‘Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti. Katamāni cattāri? Idha, ambaṭṭha, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaññeva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya [Pg.95] araññāyatanaṃ ajjhogāhati – ‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’ti. So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ paṭhamaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

໒໘໐. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຍ່ອມມີ. 4 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ກໍຫາບເອົາເຄື່ອງບໍລິຂານຂອງດາບົດ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາและຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 1 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṃ ādāya araññavanaṃ ajjhogāhati – ‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’ti. So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ dutiyaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ກໍຖືເອົາຈົກແລະກະບຸງ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 2 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṃ vā nigamasāmantaṃ vā agyāgāraṃ karitvā aggiṃ paricaranto acchati. So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ tatiyaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ກໍປຸກໂຮງບູຊາໄຟໄວ້ໃນທີ່ໃກ້ບ້ານຫຼືໃກ້ຕຳບົນ ແລ້ວບຳເລີໄຟຢູ່. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 3 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້.

‘‘Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṃ ceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṃ agāraṃ karitvā acchati – ‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, tamahaṃ yathāsatti yathābalaṃ paṭipūjessāmī’ti. So aññadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ catutthaṃ apāyamukhaṃ bhavati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya imāni cattāri apāyamukhāni bhavanti.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະຫຼືພາມບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດບຳເລີໄຟໄດ້ ກໍປຸກສາລາສີ່ປະຕູໄວ້ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ແລ້ວອາໄສຢູ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ສະມະນະຫຼືພາມຜູ້ໃດຈັກມາຈາກທິດທັງສີ່ນີ້ ເຮົາຈັກບູຊາບຳລຸງຜູ້ນັ້ນຕາມກຳລັງສະຕິປັນຍາແລະກຳລັງກາຍ'. ເຂົາຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ບຳເລີຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ນີ້ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມປະການທີ 4 ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຍ່ອມມີເຫຼົ່ານີ້ແລ.

281. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imāya anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sandissasi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘Kocāhaṃ, bho [Pg.96] gotama, sācariyako, kā ca anuttarā vijjācaraṇasampadā? Ārakāhaṃ, bho gotama, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sācariyako’’ti.

໒໘໑. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ໄດ້ປະກົດຕົວວ່າເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ. ຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານເປັນໃຜ? ແລະວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານຍັງຫ່າງໄກຈາກວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນັ້ນຫຼາຍນັກ."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako – ‘pavattaphalabhojano bhavissāmī’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ໄດ້ຫາບເອົາເຄື່ອງບໍລິຂານຂອງດາບົດ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṃ ādāya araññavanamajjhogāhasi sācariyako – ‘kandamūlaphalabhojano bhavissāmī’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ໄດ້ຖືເອົາຈົກແລະກະບຸງ ເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṃ vā nigamasāmantaṃ vā agyāgāraṃ karitvā aggiṃ paricaranto acchasi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ໄດ້ປຸກໂຮງບູຊາໄຟໄວ້ໃນທີ່ໃກ້ບ້ານຫຼືໃກ້ຕຳບົນ ແລ້ວບຳເລີໄຟຢູ່ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imañceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanatañca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyañca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṃ agāraṃ karitvā acchasi sācariyako – ‘yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, taṃ mayaṃ yathāsatti yathābalaṃ paṭipūjessāmā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ເມື່ອບໍ່ສາມາດບັນລຸວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງໄດ້, ບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດບຳເລີໄຟໄດ້ ໄດ້ປຸກສາລາສີ່ປະຕູໄວ້ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ແລ້ວອາໄສຢູ່ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ສະມະນະຫຼືພາມຜູ້ໃດຈັກມາຈາກທິດທັງສີ່ນີ້ ເຮົາທັງຫຼາຍຈັກບູຊາບຳລຸງຜູ້ນັ້ນຕາມກຳລັງສະຕິປັນຍາແລະກຳລັງກາຍຂອງເຮົາ' ແດ່ຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເຄີຍເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

282. ‘‘Iti kho, ambaṭṭha, imāya ceva tvaṃ anuttarāya vijjācaraṇasampadāya parihīno sācariyako. Ye cime anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti, tato ca tvaṃ parihīno sācariyako. Bhāsitā kho pana te esā, ambaṭṭha, ācariyena brāhmaṇena pokkharasātinā vācā – ‘ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, kā ca tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ sākacchā’ti attanā āpāyikopi aparipūramāno. Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhañca te idaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.

໒໘໒. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ດ້ວຍເຫດນີ້ ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານ ຈຶ່ງເສື່ອມຈາກວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ດ້ວຍ. ແລະທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ 4 ປະການ ແຫ່ງວິຊາສຳປະທາແລະຈະຣະນະສຳປະທາອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ມີຢູ່ປະການໃດ ທ່ານພ້ອມທັງອາຈານຂອງທ່ານກໍເສື່ອມຈາກທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ແຕ່ອາຈານຂອງທ່ານ ຄືພາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຜູ້ເຊິ່ງແມ່ນແຕ່ທາງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມກໍຍັງບໍ່ສາມາດບຳເພັນໃຫ້ບໍລິບູນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ກັບກ່າວວາຈານີ້ວ່າ 'ພວກສະມະນະໂລ້ນ ພວກຄົນຮັບໃຊ້ ພວກຄົນດຳ ພວກເກີດຈາກຕີນຂອງພະພົມເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໃຜ? ແລະການເຈລະຈາຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພກຈັກມີໄດ້ແນວໃດ?'. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຜິດພາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງນີ້ ຂອງພາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ເປັນອາຈານຂອງທ່ານເຖີດ.

Pubbakaisibhāvānuyogo

การຖາມເຖິງຄວາມເປັນລືສີໃນປາງກ່ອນ

283. ‘‘Brāhmaṇo [Pg.97] kho pana, ambaṭṭha, pokkharasāti rañño pasenadissa kosalassa dattikaṃ bhuñjati. Tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadāti. Yadāpi tena manteti, tirodussantena manteti. Yassa kho pana, ambaṭṭha, dhammikaṃ payātaṃ bhikkhaṃ paṭiggaṇheyya, kathaṃ tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadeyya. Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhañca te idaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.

໒໘໓. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ກໍພາມໂປກຂະຣະສາຕິ ຍ່ອມບໍລິໂພກຊັບພະລາຊະທານຂອງພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ. ແຕ່ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ບໍ່ເຄີຍໂຜດໃຫ້ພາມຜູ້ນັ້ນເຂົ້າເຝົ້າຕໍ່ໜ້າເລີຍ. ເຖິງແມ່ນໃນເວລາທີ່ຊົງປຶກສາຫາລືນຳ ກໍຊົງປຶກສາຫາລືໂດຍມີມ່ານກັ້ນໄວ້. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ຄວນຮັບບິນທະບາດອັນຊອບທຳທີ່ນ້ອມເຂົ້າໄປຖວາຍ ເຫດໃດພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນຈັກບໍ່ໂຜດໃຫ້ຜູ້ນັ້ນເຂົ້າເຝົ້າຕໍ່ໜ້າເລົ່າ? ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຜິດພາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງນີ້ ຂອງພາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ເປັນອາຈານຂອງທ່ານເຖີດ.

284. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, idha rājā pasenadi kosalo hatthigīvāya vā nisinno assapiṭṭhe vā nisinno rathūpatthare vā ṭhito uggehi vā rājaññehi vā kiñcideva mantanaṃ manteyya. So tamhā padesā apakkamma ekamantaṃ tiṭṭheyya. Atha āgaccheyya suddo vā suddadāso vā, tasmiṃ padese ṭhito tadeva mantanaṃ manteyya – ‘evampi rājā pasenadi kosalo āha, evampi rājā pasenadi kosalo āhā’ti. Apinu so rājabhaṇitaṃ vā bhaṇati rājamantanaṃ vā manteti? Ettāvatā so assa rājā vā rājamatto vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

໒໘໔. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ປະທັບນັ່ງເທິງຄໍຊ້າງກໍດີ ເທິງຫຼັງມ້າກໍດີ ຫຼືປະທັບຢືນເທິງລາດຊະລົດກໍດີ ຊົງປຶກສາຂໍ້ລາດຊະການບາງປະການຮ່ວມກັບພວກອຳມາດໃຫຍ່ ຫຼືພວກລາຊะກຸມານ. ພະອົງສະເດັດຫຼີກໄປຈາກບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວປະທັບຢືນຢູ່ບ່ອນອື່ນ. ຕໍ່ມາ ມີຄົນວັນນະສູດ ຫຼືຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຄົນວັນນະສູດ ເດີນມາຢືນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວເວົ້າຂໍ້ຄວາມທີ່ຊົງປຶກສານັ້ນວ່າ 'ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ຕັດຢ່າງນີ້ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ຕັດຢ່າງນີ້'. ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເວົ້າຄຳທີ່ພະລາຊາຕັດ ຫຼືປຶກສາເລື່ອງທີ່ພະລາຊາຊົງປຶກສາແລ້ວບໍ? ແລະພຽງແຕ່ເຫດຜົນເທົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຈັກເປັນພະລາຊາ ຫຼືເປັນມະຫາອຳມາດຂອງພະລາຊາໄດ້ບໍ? "ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

285. ‘‘Evameva kho tvaṃ, ambaṭṭha, ye te ahesuṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu – ‘tyāhaṃ mante adhiyāmi sācariyako’ti, tāvatā tvaṃ bhavissasi isi vā isitthāya vā paṭipannoti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໒໘໕. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍມີອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ຜູ້ບອກມົນ ເຊິ່ງພວກພາມໃນປັດຈຸບັນນີ້ຍ່ອມຂັບຮ້ອງ ຍ່ອມກ່າວ ຍ່ອມລວບລວມບົດມົນເກົ່າແກ່ນັ້ນ ຍ່ອມຂັບຮ້ອງຕາມ ຍ່ອມກ່າວຕາມ ບົດມົນທີ່ພວກລືສີກ່າວໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມສອນຕາມ ບົດມົນທີ່ພວກລືສີສອນໄວ້ແລ້ວ ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ທ່ານກ່າວວ່າ 'ข້າພະເຈົ້າພ້ອມທັງອາຈານຍ່ອມຮຽນມົນເຫຼົ່ານັ້ນ' ພຽງແຕ່ເຫດຜົນເທົ່ານັ້ນ ທ່ານຈັກເປັນລືສີ ຫຼືເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນລືສີ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

286. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ye te ahesuṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ [Pg.98] etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, evaṃ su te sunhātā suvilittā kappitakesamassū āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

໒໘໖. ດູກ່ອນອຳບັດຖະ ທ່ານຄິດເຫັນແນວໃດ? ທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນພວກພາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານແລະປາຈານເວົ້າກັນແນວໃດແດ່? ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ຜູ້ບອກມົນ... ຄື: ອັດຖະກະ... ພະຄຸ ນັ້ນ ພວກເພິ່ນໄດ້ອາບນ້ຳຢ່າງດີ, ທາແປ້ງຢ່າງດີ, ຕົບແຕ່ງຜົມແລະໜວດຢ່າງດີ, ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູແກ້ວມະນີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ, ເພີດເພີນພ້ອມພູນດ້ວຍກາມະຄຸນ 5 ປະການ ບຳເລີຕົນຢູ່ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘…Pe… evaṃ su te sālīnaṃ odanaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ vicitakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ paribhuñjanti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

...ພວກເພິ່ນໄດ້ບໍລິໂພກເຂົ້າສະຫຼີອັນບໍລິສຸດ ປາສະຈາກເມັດດຳ ປຸງດ້ວຍແກງຊີ້ນອັນສະອາດ ມີກັບເຂົ້າແລະເຄື່ອງຄຽງຫຼາຍຢ່າງ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘…Pe… evaṃ su te veṭhakanatapassāhi nārīhi paricārenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

...ພວກເພິ່ນໄດ້ເພີດເພີນຢູ່ຮ່ວມກັບພວກສະຕີ ຜູ້ມີຜ້າຄາດແອວແລະເຄື່ອງປະດັບອັນງົດງາມ ເໝືອນດັ່ງທ່ານພ້ອມທັງອາຈານໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ? "ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ທ່ານໂຄຕະມະ."

‘‘…Pe… evaṃ su te kuttavālehi vaḷavārathehi dīghāhi patodalaṭṭhīhi vāhane vitudentā vipariyāyanti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“...ຯລຯ... ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຂີ່ລົດມ້າທີ່ຕັດແຕ່ງຫາງເປັນຢ່າງດີ ໃຊ້ປະຕັກຍາວແທງຕ້ອນຍານພາຫະນະ ທ່ຽວໄປມາ ຄືກັນກັບເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າໃນເວລານີ້ຫຼື?” “ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ທ່ານໂຄຕະມະ”.

‘‘…Pe… evaṃ su te ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu nagarūpakārikāsu dīghāsivudhehi purisehi rakkhāpenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“...ຯລຯ... ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ໃຫ້ຄົນຖືດາບຍາວຄອຍປົກປັກຮັກສາຢູ່ໃນເມືອງທີ່ມີຄູຂຸດໄວ້ຢ່າງເລິກ ມີຄ້າຍປະຕູແໜ້ນໜາ ມີກຳແພງອ້ອມຮອບ ຄືກັນກັບເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າໃນເວລານີ້ຫຼື?” “ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ທ່ານໂຄຕະມະ”.

‘‘Iti kho, ambaṭṭha, neva tvaṃ isi na isitthāya paṭipanno sācariyako. Yassa kho pana, ambaṭṭha, mayi kaṅkhā vā vimati vā so maṃ pañhena, ahaṃ veyyākaraṇena sodhissāmī’’ti.

“ດັ່ງນັ້ນ, ອຳບັດຖະ, ທັງເຈົ້າ ແລະອາຈານຂອງເຈົ້າ ກໍບໍ່ແມ່ນລືສີ ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນລືສີເລີຍ. ອຳບັດຖະ, ຖ້າຜູ້ໃດມີຄວາມສົງໄສ ຫຼືມີຄວາມແຄງໃຈໃນຕະຖາຄົດ ກໍຈົ່ງຖາມບັນຫາກັບຕະຖາຄົດເຖີ້ນ, ຕະຖາຄົດຈະແກ້ໄຂຄວາມສົງໄສນັ້ນດ້ວຍການຕອບບັນຫາ”.

Dvelakkhaṇādassanaṃ

การສະແດງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ

287. Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma caṅkamaṃ abbhuṭṭhāsi. Ambaṭṭhopi māṇavo vihārā nikkhamma caṅkamaṃ abbhuṭṭhāsi. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamamāno bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi. Addasā kho ambaṭṭho māṇavo bhagavato kāye [Pg.99] dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.

໒໘໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວຊົງສະເດັດຈົງກົມຢູ່. ອຳບັດຖະມານົບກໍອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວໄປຍືນຢູ່ໃກ້ບ່ອນຈົງກົມນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ຍ່າງຈົງກົມຕາມຫຼັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງຍ່າງຈົງກົມຢູ່ ແລ້ວພິຈາລະນາເບິ່ງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເ...]

288. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ ambaṭṭho māṇavo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā addasa ambaṭṭho māṇavo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi. Atha kho ambaṭṭhassa māṇavassa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehī’’ti. Bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, ambaṭṭha, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho ambaṭṭho māṇavo vaḷavārathamāruyha pakkāmi.

໒໘໘. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: “ອຳບັດຖະມານົບນີ້ ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຂອງຕະຖາຄົດໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນใจ ແລະບໍ່ອາດເຫຼື້ອມໃສໄດ້ ໃນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ ຄື: ພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກ ແລະພຣະชິວຫາອັນຍາວໃຫຍ່”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນດານອິດທິຣິດອັນເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເຫັນພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກຂອງພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງແລບພຣະຊິວຫາອອກມາ ແລ້ວຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະກັນທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະນາສິກທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ແລະຊົງໃຊ້ພຣະຊິວຫາປົກປິດພຣະນະລາດທັງໝົດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ພຣະສະມະນະໂຄຕະມະຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ”. ແລ້ວໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ຕອນນີ້ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍລາກ່ອນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າມີກິດຈະການຫຼາຍ ມີວຽກງານຫຼາຍທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ”. ພຣະອົງຊົງຕັດວ່າ: “ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນຕອນນີ້ເຖີ້ນ”. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ຂຶ້ນລົດມ້າແລ້ວຫຼີກໜີໄປ.

289. Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhāya nikkhamitvā mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ sake ārāme nisinno hoti ambaṭṭhaṃyeva māṇavaṃ paṭimānento. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena sako ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena brāhmaṇo pokkharasāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

໒໘໙. ສະໄໝນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ອອກຈາກເມືອງອຸກກັດຖະ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະພຣາມເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປນັ່ງລໍຖ້າອຳບັດຖະມານົບຢູ່ທີ່ສວນຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງສວນຂອງຕົນ. ເຂົາຂີ່ຍານພາຫະນະໄປເທົ່າທີ່ທາງຈະອຳນວຍ ແລ້ວລົງຈາກຍານພາຫະນະ ຍ່າງເຂົ້າໄປຫາພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖิงແລ້ວ ກໍໄດ້ຂາບໄຫວ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

290. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ brāhmaṇo pokkharasāti etadavoca – ‘‘kacci, tāta ambaṭṭha, addasa taṃ bhavantaṃ gotama’’nti? ‘‘Addasāma kho mayaṃ, bho, taṃ bhavantaṃ gotama’’nti. ‘‘Kacci, tāta ambaṭṭha, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathā santaṃyeva saddo abbhuggato no aññathā; kacci pana so bhavaṃ gotamo tādiso no aññādiso’’ti[Pg.100]? ‘‘Tathā santaṃyeva, bho, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saddo abbhuggato no aññathā, tādisova so bhavaṃ gotamo no aññādiso. Samannāgato ca so bhavaṃ gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī’’ti. ‘‘Ahu pana te, tāta ambaṭṭha, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti? ‘‘Ahu kho me, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, tāta ambaṭṭha, ahu samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti? Atha kho ambaṭṭho māṇavo yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.

໒໙໐. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ຖາມອຳບັດຖະມານົບຜູ້ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນວ່າ: “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ພົບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພົບແລ້ວ, ທ່ານພຣາມ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຟຸ້ງຂະຈາຍໄປຕາມความຈິງ ຫຼືບໍ່ແມ່ນຄວາມຈິງ? ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນຄືດັ່ງທີ່ເຂົາເລົ່າລືກັນ ຫຼືບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ?” “ທ່ານພຣາມ, ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຟຸ້ງຂະຈາຍໄປຕາມຄວາມຈິງແທ້, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ຈິງເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນຄືດັ່ງທີ່ເຂົາເລົ່າລືກັນແທ້, ບໍ່ແມ່ນອື່ນເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະສະມະນະໂຄຕະມະແດ່ຫຼືບໍ່?” “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສແດ່ຢູ່, ທ່ານພຣາມ” “ອຳບັດຖະ ລູກຮັກ, ເຈົ້າໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະສະມະນະໂຄຕະມະແນວໃດແດ່?” ຄັ້ງນັ້ນ ອຳບັດຖະມານົບໄດ້ເລົ່າເລື່ອງການສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັງໝົດນັ້ນ ໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຟັງ.

291. Evaṃ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘aho vata re amhākaṃ paṇḍitaka, aho vata re amhākaṃ bahussutaka, aho vata re amhākaṃ tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yadeva kho tvaṃ, ambaṭṭha, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ āsajja āsajja avacāsi, atha kho so bhavaṃ gotamo amhepi evaṃ upaneyya upaneyya avaca. Aho vata re amhākaṃ paṇḍitaka, aho vata re amhākaṃ bahussutaka, aho vata re amhākaṃ tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyā’’ti, kupito anattamano ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ padasāyeva pavattesi. Icchati ca tāvadeva bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

໒໙໑. ເມື່ອອຳບັດຖະກາບທູນແນວນັ້ນ ພຣາມໂປກຂะຣະສາຕິໄດ້ກ່າວກັບອຳບັດຖະມານົບວ່າ: “ໂອ້! ຜູ້ເປັນບັນດິດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ເປັນພະຫູສູດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ຊົງໄຕເພທນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ. ທ່ານເອີຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ເພື່ອປະໂຫຍດເຊັ່ນນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຄວນຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ບໍ່ແມ່ນຫຼື? ອຳບັດຖະ, ເຈົ້າໄດ້ກ່າວລ່ວງເກີນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຄຕະມະພຣະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຍົກເອົາຄວາມຜິດຂອງພວກເຮົາຂຶ້ນມາສະແດງຢ່າງຈະແຈ້ງ. ໂອ້! ຜູ້ເປັນບັນດິດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ເປັນພະຫູສູດນ້ອຍຂອງພວກເຮົາເອີຍ, ໂອ້! ຜູ້ຊົງໄຕເພທນ้อยຂອງພວກເຮົາເອີຍ. ທ່ານເອີຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ເພື່ອປະໂຫຍດເຊັ່ນນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຄວນຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ບໍ່ແມ່ນຫຼື”. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິທັງຮ້າຍທັງຂັດເຄືອງໃຈ ຈຶ່ງໃຊ້ຕີນຖີບອຳບັດຖະມານົບໃຫ້ລົ້ມລົງ, ແລ້ວປາດຖະໜາຈະເດີນທາງໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນທັນທີ.

Pokkharasātibuddhupasaṅkamanaṃ

ການເຂົ້າເຝົ້າພຣະພຸດທະເຈົ້າຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ

292. Atha kho te brāhmaṇā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ etadavocuṃ – ‘‘ativikālo kho, bho, ajja samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Svedāni bhavaṃ pokkharasāti samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā yāne āropetvā ukkāsu dhāriyamānāsu [Pg.101] ukkaṭṭhāya niyyāsi, yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi.

໒໙໒. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິວ່າ: “ທ່ານພຣາມ, ມື້ນີ້ຄ່ຳເກີນໄປແລ້ວທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄຕະມະ. ມື້ອື່ນເຊົ້າ ທ່ານພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຈຶ່ງຄ່ອຍໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄຕະມະເຖີ້ນ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດແຕ່ງຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວຈັດໃສ່ຍານພາຫະນະ, ເມື່ອໄຕ້ກະບອງໄຟແລ້ວ ກໍເດີນທາງອອກຈາກເມືອງອຸກກັດຖະ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງປ່າອິດສານັງຄະລະ. ເຂົາຂີ່ຍານພາຫະນະໄປເທົ່າທີ່ທາງຈະອຳນວຍ ແລ້ວລົງຈາກຍານພາຫະນະ ຍ່າງເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເມື່ອໄດ້ກ່າວວາຈາປາໄສອັນເປັນທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

293. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āgamā nu kho idha, bho gotama, amhākaṃ antevāsī ambaṭṭho māṇavo’’ti? ‘‘Āgamā kho te, brāhmaṇa, antevāsī ambaṭṭho māṇavo’’ti. ‘‘Ahu pana te, bho gotama, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti? ‘‘Ahu kho me, brāhmaṇa, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti. ‘‘Yathākathaṃ pana te, bho gotama, ahu ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpo’’ti? Atha kho bhagavā yāvatako ahosi ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi. Evaṃ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bālo, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, khamatu bhavaṃ gotamo ambaṭṭhassa māṇavassā’’ti. ‘‘Sukhī hotu, brāhmaṇa, ambaṭṭho māṇavo’’ti.

໒໙໓. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຜູ້ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ເປັນສິດຂອງພວກເຮົາ ໄດ້ມາທີ່ນີ້ຫຼືບໍ່?” “ພຣາມ, ອຳບັດຖະມານົບຜູ້ເປັນສິດຂອງເຈົ້າ ໄດ້ມາທີ່ນີ້ແທ້” “ທ່ານໂຄຕະມະ, ທ່ານໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແດ່ຫຼືບໍ່?” “ພຣາມ, ຕະຖາຄົດໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແດ່ຢູ່” “ທ່ານໂຄຕະມະ, ທ່ານໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບແນວໃດແດ່?” ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເລົ່າເລື່ອງການສົນທະນາປາໄສກັບອຳບັດຖະມານົບທັງໝົດນັ້ນ ໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິຟັງ. ເມື່ອພຣະອົງຊົງເລົ່າແນວນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ອຳບັດຖະມານົບເປັນຄົນໂງ່ເຂົາ, ຂໍທ່ານໂຄຕະມະຈົ່ງງົດໂທດໃຫ້ແກ່ອຳບັດຖະມານົບເຖີ້ນ” ພຣະອົງຊົງຕັດວ່າ: “ພຣາມ, ຂໍໃຫ້ອຳບັດຖະມານົບຈົ່ງເປັນສຸກເຖີ້ນ”.

294. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi. Addasā kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.

໒໙໔. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ພິຈາລະນາເບິ່ງມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ໃນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເ...]

295. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ brāhmaṇo pokkharasāti dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā addasa brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho [Pg.102] bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.

໒໙໕. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: “ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນີ້ ເຫັນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຂອງຕະຖາຄົດໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ສອງປະການ. ເຂົາຍັງສົງໄສ ແຄງໃຈ ບໍ່ອາດຕັດສິນໃຈ ແລະບໍ່ອາດເຫຼື້ອມໃສໄດ້ ໃນມະຫາປຸຣິສລັກສະນະສອງປະການ ຄື: ພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກ ແລະພຣະຊິວຫາອັນຍາວໃຫຍ່”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າຊົງບັນດານອິດທິຣິດອັນເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ເຫັນພຣະຄຸຍຫະທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຝັກຂອງພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງແລບພຣະຊິວຫາອອກມາ ແລ້ວຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະກັນທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ຊົງແຍງເຂົ້າໄປໃນຮູພຣະນາສິກທັງສອງຂ້າງກັບໄປກັບມາ, ແລະຊົງໃຊ້ພຣະຊິວຫາປົກປິດພຣະນະລາດທັງໝົດໄວ້.

296. Atha kho brāhmaṇassa pokkharasātissa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehī’’ti. Bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

໒໙໖. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ພຣະສະມະນະໂຄຕະມະຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍລິບູນ, ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ”. ແລ້ວໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂໍທ່ານໂຄຕະມະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນມື້ນີ້ເຖີ້ນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍພຣະອາການດຸສະນີ.

297. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato adhivāsanaṃ viditvā bhagavato kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena brāhmaṇassa pokkharasātissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, māṇavakāpi bhikkhusaṅghaṃ. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi.

໒໙໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນແລ້ວ ກໍໄດ້ກາບທູນກຳນົດເວລາວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະ, ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ພັດຕາຫານຈັດແຕ່ງສຳເລັດແລ້ວ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຖືບາດ ແລະຈີວອນ ສະເດັດໄປຍັງເຮືອນຂອງພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ; ເມື່ອສະເດັດເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິໄດ້ນ້ອມຖວາຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ ຈົນພຣະອົງຊົງຫ້າມ, ຝ່າຍພວກມານົບກໍໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງເຊັ່ນດຽວກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິ ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະեຫວີຍພັດຕາຫານສຳເລັດ ແລະຊົງວາງພຣະຫັດຈາກບາດແລ້ວ ກໍຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າ ນັ່ງຢູ່ ບ່ອນທີ່ສົມຄວນແກ່ຕົນ.

298. Ekamantaṃ nisinnassa kho brāhmaṇassa pokkharasātissa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evameva brāhmaṇassa pokkharasātissa tasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

໒໙໘. ເມື່ອພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາແກ່ພຣາມໂປກຂະຣະສາຕິນັ້ນ, ຄື: ທານກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສັກຄະກະຖາ; ຊົງສະແດງໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊາມ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ, ແລະອານິສົງໃນເນກຂັມມະ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າ ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມມີຈິດຄວນ, ມີຈິດອ່ອນໂຍນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, ມີຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງສະແດງພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ຄື: ທຸກ, ສະມຸໄທ, นິໂຣດ, ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍດຳ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ; ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ດວງຕາເຫັນທັມອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງວ່າ: “ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ”.

Pokkharasātiupāsakattapaṭivedanā

การປະກາດຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ

299. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto [Pg.103] aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama. Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho gotama, saputto sabhariyo sapariso sāmacco bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Yathā ca bhavaṃ gotamo ukkaṭṭhāya aññāni upāsakakulāni upasaṅkamati, evameva bhavaṃ gotamo pokkharasātikulaṃ upasaṅkamatu. Tattha ye te māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādessanti vā paccuṭṭhissanti vā āsanaṃ vā udakaṃ vā dassanti cittaṃ vā pasādessanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Kalyāṇaṃ vuccati, brāhmaṇā’’ti.

໒໙໙. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທັມອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທັມອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທັມອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງແລ້ວ, ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜູ້ນອກຈາກພຣະສາສະດາໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ວມ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືຕາມປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະເຫັນຮູບໄດ້’ ດັ່ງນີ້; ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງສະແດງທັມໂດຍອະເນກປະການ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ, ພັນລະຍາ, ບໍລິວານ ແລະອຳມາດ ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພ້ອມທັງພຣະທັມ ແລະພຣະพິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ແລະຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງສະເດັດໄປສູ່ເຮືອນຂອງຕະກູນໂປກຂະຣະສາຕິ ເໝືອນດັ່ງທີ່ທ່ານພຣະໂຄດົມສະເດັດໄປສູ່ເຮືອນຂອງອຸປາສົກອື່ນໆ ໃນເມືອງອຸກກັດຖະ. ໃນເຮືອນນັ້ນ, ພວກກຸມານ ຫຼືກຸມານີໃດໆ ທີ່ຈະອະພິວາດ ຫຼືຕ້ອນຮັບ ຫຼືຖວາຍອາສະນະ ຫຼືນ້ຳ ຫຼືເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນທ່ານພຣະໂຄດົມ, ການກະທຳນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະຄວາມສຸກແກ່ພວກເຂົາຕະຫຼອດກາລນານ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕັດວ່າ: “ພຣາມ, ທ່ານກ່າວຄຳທີ່ດີແລ້ວ.”

Ambaṭṭhasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

ຈົບອຳບັດຖະສູດ ທີສາມ.

4. Soṇadaṇḍasuttaṃ

໔. ໂសນທັນທະສູດ

Campeyyakabrāhmaṇagahapatikā

ເລື່ອງພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ

300. Evaṃ [Pg.104] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena campā tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ.

໓໐໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ນັ້ນ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ໂសນທັນທະພຣາມ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ, ສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະນ້ຳ, ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າ, ເປັນພຣະຣາຊະທານອັນປະເສີດ (ພຣົມມະເດດ) ທີ່ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສິດຂາດ.

301. Assosuṃ kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamanti.

໓໐໑. ພວກພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ດັ່ງນີ້. ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທັມມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ, ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ໄດ້ພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ.

302. Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo campeyyake brāhmaṇagahapatike campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāya [Pg.105] nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamantī’’ti? ‘‘Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti. ‘‘Tena hi, bho khatte, yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘soṇadaṇḍo, bho, brāhmaṇo evamāha – āgamentu kira bhavanto, soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so khattā soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘soṇadaṇḍo bho brāhmaṇo evamāha – ‘āgamentu kira bhavanto, soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti.

໓໐໒. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມ ຂຶ້ນໄປພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ເທິງຜາສາດ. ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ແນມເຫັນພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຖາມອຳມາດວ່າ: “ອຳມາດ, ເປັນຫຍັງພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ຈຶ່ງພາກັນອອກຈາກເມືອງຈຳປາ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ເລົ່າ?” ອຳມາດກາບທູນວ່າ: “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມີພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານ ໕00 ຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ ໃນເມືອງຈຳປາ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ດັ່ງນີ້. ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນພາກັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ.” ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວວ່າ: “ອຳມາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ ແລ້ວກ່າວແກ່ພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.” ອຳມາດຮັບຄຳຂອງໂສນທັນທະພຣາມວ່າ: “ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ” ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວເມືອງຈຳປາ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.”

Soṇadaṇḍaguṇakathā

ເລື່ອງຄຸນສົມບັດຂອງໂສນທັນທະພຣາມ

303. Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṃ brāhmaṇānaṃ pañcamattāni brāhmaṇasatāni campāyaṃ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena. Assosuṃ kho te brāhmaṇā – ‘‘soṇadaṇḍo kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho te brāhmaṇā yena soṇadaṇḍo brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti? ‘‘Evaṃ kho me, bho, hoti – ‘ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī’’’ti.

໓໐໓. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ມີພຣາມປະມານ ໕00 ຄົນ ຈາກແຄວ້ນຕ່າງໆ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຈຳປາ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣะບາງຢ່າງ. ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ໄດ້ຍິນວ່າ ໂສນທັນທະພຣາມຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາໂສນທັນທະພຣາມ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖາມໂສນທັນທະພຣາມດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານໂສນທັນທະ, ໄດ້ຍິນວ່າທ່ານຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ແທ້ບໍ?” ໂສນທັນທະພຣາມຕອບວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’.”

‘‘Mā bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto [Pg.106] soṇadaṇḍassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto soṇadaṇḍassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ; samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

“ທ່ານໂສນທັນທະຢ່າໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເລີຍ. ທ່ານໂສນທັນທະບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ຖ້າທ່ານໂສນທັນທະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານໂສນທັນທະຈະເສື່ອມຖອຍ, ສ່ວນກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຈະເລີນຂຶ້ນ. ດ້ວຍເຫດທີ່ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານໂສນທັນທະຈະເສື່ອມຖອຍ ແລະກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຈະເລີນຂຶ້ນນີ້, ທ່ານໂສນທັນທະຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ; ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກທີ່ຄວນສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະ.”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ; samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດດີຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້. ດ້ວຍເຫດທີ່ທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີກຳເນີດອັນບໍລິສຸດດີຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້ນີ້, ທ່ານໂສນທັນທະຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ; ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກທີ່ຄວນສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະ.”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo aḍḍho mahaddhano mahābhogo…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນ, ຊົງຈຳພຣະເວດ, ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະເວດທັງສາມ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ເປັນທີ່ເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງາມຍິ່ງ, ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ມີສະຣີຣະດັ່ງພຣົມ, ມີຮ່າງກາຍສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີສີລ ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງອັນມ່ວນຫູ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ຕິດຂັດ ແຈ່ມແຈ້ງ ສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ດີ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti. Bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti [Pg.107] bhoto soṇadaṇḍassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā …pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ສອນມົນແກ່ມານົບ ໓00 ຄົນ. ກໍພວກມານົບເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈາກທິດທາງຕ່າງໆ ແລະຊົນນະບົດຕ່າງໆ ພາກັນມາສູ່ສຳນັກຂອງທ່ານໂສນທັນທະ ເພື່ອຫວັງຮຽນມົນ ຕ້ອງການສຶກສາມົນ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto; samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ແກ່ຊະລາ ເຖົ້າແກ່ ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜ່ານກາລເວລາວັດສາຫຼາຍ ເຖິງໄວສຸດທ້າຍແລ້ວ; ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມຍັງເປັນໜຸ່ມ ແລະບວດຕັ້ງແຕ່ຍັງໜຸ່ມ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ທີ່ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແဟ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

“ເພາະວ່າທ່ານໂສນທັນທະເປັນຜູ້ທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...”

‘‘Bhavañhi soṇadaṇḍo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ, rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ soṇadaṇḍo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ, rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ; samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

ດ້ວຍວ່າ ທ່ານໂສນທັນທະ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ອັນເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ຄັບຄັ່ງດ້ວຍຝູງສັດ ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະ ນ້ຳ ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າທັນຍາຫານ ເປັນພະລາຊະສົມບັດທີ່ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ພະລາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະລາຊະຊັບ ອັນເປັນພະລາຊະທານອັນປະເສີດ. ໂດຍເຫດທີ່ທ່ານໂສນທັນທະ ປົກຄອງເມືອງຈຳປາ ອັນເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ຄັບຄັ່ງດ້ວຍຝູງສັດ ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍຫຍ້າ ຟືນ ແລະ ນ້ຳ ພ້ອມດ້ວຍເຂົ້າກ້າທັນຍາຫານ ເປັນພະລາຊະສົມບັດທີ່ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ພະລາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະລາຊະຊັບ ອັນເປັນພະລາຊະທານອັນປະເສີດນີ້. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານໂສນທັນທະ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ພະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານໂສນທັນທະເພື່ອຢ້ຽມຢາມ.

Buddhaguṇakathā

ບົດພັນລະນາພະພຸດທະຄຸນ

304. Evaṃ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –

໓໐໔. ເມື່ອພວກພາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພາມ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພາມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ:

‘‘Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ; natveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bho samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ[Pg.108]; atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍຈົ່ງຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າແດ່ ເຖິງເຫດຜົນທີ່ພວກເຮົາເອງຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ ແລະ ເຫດຜົນທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະກຳເນີດອັນບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງເລື່ອງຊາດກຳເນີດ. ໂດຍເຫດທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະກຳເນີດອັນບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງເລື່ອງຊາດກຳເນີດນີ້. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ແມ່ນພວກເຮົາເອງຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ.

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະລະລະຖິ້ມວົງສາຄະນາຍາດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລ້ວອອກບວດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະລະລະຖິ້ມເງິນແລະຄຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ທັງທີ່ຝັງໄວ້ໃນດິນ ແລະ ທີ່ເກັບໄວ້ໃນບ່ອນສູງ ແລ້ວອອກບວດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…

... ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເມື່ອຍັງເປັນໜຸ່ມແໜ້ນ ມີເກສາດຳສະໜິດ ປະກອບດ້ວຍໄວໜຸ່ມອັນຈະເລີນ ເປັນປະຖົມມະໄວ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເມື່ອພໍ່ແມ່ບໍ່ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ບວດ ພາກັນຮ້ອງໄຫ້ນ້ຳຕານອງໜ້າຢູ່ ໄດ້ປົງຜົມແລະໜວດ ແລ້ວຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, brahmavaṇṇī, brahmavacchasī, akhuddāvakāso dassanāya…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີພະວໍລະກາຍງົດງາມ ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ ໜ້າເfloatໃສ ປະກອບດ້ວຍພະສະລີລະວັນນະອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີພະວັນນະດັ່ງພຣົມ, ມີພະວໍລະກາຍຄ້າຍຄືພຣົມ, ມີພະສະລີລະອັນສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງຊົມ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີອະລິຍະສີລ, ມີກຸສົນສີລ, ປະກອບດ້ວຍກຸສົນສີລ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີພະວາຈາອັນງົດງາມ, ມີພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ, ປະກອບດ້ວຍພະວາຈາອັນສຸພາບອ່ອນໂຍນ, ແຈ່ມແຈ້ງ, ບໍ່ຕິດຂັດ, ສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຄູແລະເປັນອາຈານຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo…pe…

... ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ມີກາມະຣາຄະອັນສິ້ນໄປແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມຄະນອງ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນກຳມະວາທີ, ເປັນກິຣິຍະວາທີ, ບໍ່ຊົງມຸ່ງຮ້າຍ, ຊົງບຳເພີນປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ໝູ່ປະຊາຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ສະເດັດອອກບວດຈາກຕະກູນອັນສູງສົ່ງ ຄືຕະກູນກະສັດອັນບໍລິສຸດ ບໍ່ມີຮອຍດ່າງພ້ອຍ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ສະເດັດອອກບວດຈາກຕະກູນອັນມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະສົມບັດຫຼາຍ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ [Pg.109] khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ປະຊາຊົນຈາກຕ່າງແຄວ້ນຕ່າງຊົນນະບົດ ພາກັນມາທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຫຼາຍພັນຕົນ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ ti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ຂະຈອນຂະຈາຍໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີຝຶກບຸລຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ຜູ້ເບີກບານແລ້ວ, ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ກ່າວຕ້ອນຮັບຢ່າງເປັນກັນເອງ, ມີພະວາຈາອ່ອນຫວານ, ກ່າວທັກທາຍປາໄສ, ບໍ່ບູດບຶ້ງ, ມີພະພັກແຈ່ມໃສ, ເປັນຜູ້ກ່າວທັກທາຍກ່ອນ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່... ຯລຯ...

‘‘Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພະສະມະນະໂຄດົມ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati, na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃນບ້ານ ຫຼື ເມືອງໃດ, ໃນບ້ານ ຫຼື ເມືອງນັ້ນ ພວກອະມະນຸດຈະບໍ່ບຽດບຽນມະນຸດທັງຫຼາຍ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati. Yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີໝູ່ຄະນະ, ມີຄະນະສິດ, ເປັນເຈົ້າລັດທິ, ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຍອດຂອງເຈົ້າລັດທິທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກຽດຕິຍົດຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນເຫດຜົນເລັກໆ ນ້ອຍໆ ຄືກັນກັບກຽດຕິຍົດຂອງພວກສະມະນະພາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ກຽດຕິຍົດຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະອັນບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພະລາຊະໂອຣົດ, ພະມະເຫສີ, ຂ້າລາຊະບໍລິພານ ແລະ ລາຊະອຳມາດ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ [Pg.110] khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພະລາຊະໂອຣົດ, ພະມະເຫສີ, ຂ້າລາຊະບໍລິພານ ແລະ ລາຊະອຳມາດ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ໂປກຂະຣະສາຕິພາມ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ, ພັນລະຍາ, ບໍລິວານ ແລະ ຄົນຮັບໃຊ້ ໄດ້ເຖິງພະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພະເຈົ້າພິມພິສານ ເສນິຍະ ແຫ່ງມະຄົດ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ ຈາກພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ และ ນອບນ້ອມ ຈາກໂປກຂະຣະສາຕິພາມ... ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo campaṃ anuppatto, campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre, atithimhākaṃ samaṇo gotamo; atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo’’ti.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ໄດ້ສະເດັດມາເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄມສະໂບກຂະຣະນີ ຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼື ພາມເຫຼົ່າໃດກໍຕາມ ທີ່ເຂົ້າມາສູ່ເຂດບ້ານເມືອງຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມເປັນແຂກຂອງພວກເຮົາ. ແລະ ແຂກນັ້ນ ພວກເຮົາຄວນຈະສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ. ໂດຍເຫດທີ່ພະສະມະນະໂຄດົມ ສະເດັດມາເຖິງເມືອງຈຳປາແລ້ວ ແລະ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄມສະໂບກຂະຣະນີຊື່ວ່າຄັກຄະຣານີ້, ພະສະມະນະໂຄດົມຈຶ່ງເປັນແຂກຂອງພວກເຮົາ; ແລະ ແຂກນັ້ນ ພວກເຮົາຄວນຈະ sັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ນອບນ້ອມ. ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະສະເດັດມາຫາພວກເຮົາເພື່ອຢ້ຽມຢາມ; ແຕ່ແມ່ນພວກເຮົາເອງຕ່າງຫາກ ທີ່ຄວນຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພະຄຸນຂອງພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນພຽງເທົ່ານີ້, ແຕ່ພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມີພະຄຸນພຽງເທົ່ານີ້ດອກ, ເພາະວ່າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ມີພະຄຸນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

305. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yathā kho bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā’’ti. ‘‘Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’’ti.

໓໐໕. ເມື່ອໂສນທັນທະພາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບໂສນທັນທະພາມວ່າ: 'ຕາມທີ່ທ່ານໂສນທັນທະໄດ້ພັນລະນາພະຄຸນຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າພະສະມະນະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຈະປະທັບຢູ່ຫ່າງຈາກບ່ອນນີ້ໄປຮ້ອຍໂຍດກໍຕາມ, ກໍເປັນການສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ ຈະສະພາຍຖົງສະບຽງເດີນທາງໄປເຂົ້າເຝົ້າເພື່ອຢ້ຽມຢາມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເຮົາມາພາກັນໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມກັນທຸກຄົນເຖີດ'.

Soṇadaṇḍaparivitakko

ຄວາມຄິດຄຳນຶງຂອງໂສນທັນທະພາມ

306. Atha [Pg.111] kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkami. Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa tirovanasaṇḍagatassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ahañceva kho pana samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ puccheyyaṃ; tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya – ‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṃ pucchitabbo, evaṃ nāmesa, brāhmaṇa, pañho pucchitabbo’ti, tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya – ‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇaṃ gotamaṃ yoniso pañhaṃ pucchitu’nti. Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṃ puccheyya, tassa cāhaṃ pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ na ārādheyyaṃ; tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya – ‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṃ byākātabbo, evaṃ nāmesa, brāhmaṇa, pañho byākātabbo’ti, tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya – ‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādhetu’nti. Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Ahañceva kho pana evaṃ samīpagato samāno adisvāva samaṇaṃ gotamaṃ nivatteyyaṃ, tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya – ‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto mānathaddho bhīto ca, no visahati samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, kathañhi nāma evaṃ samīpagato samāno adisvā samaṇaṃ gotamaṃ nivattissatī’ti. Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ, yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā’’ti.

໓໐໖. ຄັ້ງນັ້ນ, ໂສນທັນທະພາມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານພາມກຸ່ມໃຫຍ່ ໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີຊື່ວ່າຄັກຄະຣາ. ເມື່ອໂສນທັນທະພາມເດີນທາງຜ່ານປ່າລະເມີດໄປແລ້ວ, ໄດ້ເກີດຄວາມຄິດຄຳນຶງໃນໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຫາກຂ້າພະເຈົ້າຈະທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມ; ໃນການຖາມນັ້ນ ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ພາມ, ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ", ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດທູນຖາມບັນຫາກັບພະສະມະນະໂຄດົມໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມແນວທາງໄດ້". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ. ຫຼື ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະທູນຖາມບັນຫາກັບຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫານັ້ນໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພະໄທໄດ້; ໃນການແກ້ນັ້ນ ຫາກພະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ພາມ, ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ", ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ເປັນທີ່ພໍພະໄທຂອງພະສະມະນະໂຄດົມໄດ້". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ. ຫຼື ຫາກຂ້າພະເຈົ້າເດີນທາງມາຮອດບ່ອນໃກ້ປານນີ້ແລ້ວ ແຕ່ກັບຫຼົບຫຼີກກັບຄືນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "... ໂສນທັນທະພາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ເບົາປັນຍາ, ມີມານະກະດ້າງ ແລະ ຂີ້ຢ້ານ, ບໍ່ກ້າທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອຢ້ຽມຢາມ, ເປັນຫຍັງເມື່ອມາຮອດບ່ອນໃກ້ປານນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກັບຄືນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພະສະມະນະໂຄດົມເລົ່າ". ຫາກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນຜູ້ໃດ, ກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ແລະ ຫາກກຽດຕິຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະສົມບັດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ, ເພາະວ່າໂພຄະສົມບັດຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາເພາະກຽດຕິຍົດ.'

307. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Campeyyakāpi kho brāhmaṇagahapatikā [Pg.112] appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu; sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

໓໐໗. ຄັ້ງນັ້ນແລ ສອນະທັນທະພຣາມ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຝ່າຍພຣາມ ແລະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງຈຳປາ ບາງພວກກໍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍປະກາດຊື່ ແລະໂຄດ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍນັ່ງສະຫງົບຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ.

308. Tatrapi sudaṃ soṇadaṇḍo brāhmaṇo etadeva bahulamanuvitakkento nisinno hoti – ‘‘ahañceva kho pana samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ puccheyyaṃ; tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya – ‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṃ pucchitabbo, evaṃ nāmesa, brāhmaṇa, pañho pucchitabbo’ti, tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya – ‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇaṃ gotamaṃ yoniso pañhaṃ pucchitu’nti. Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṃ puccheyya, tassa cāhaṃ pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ na ārādheyyaṃ; tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya – ‘na kho esa, brāhmaṇa, pañho evaṃ byākātabbo, evaṃ nāmesa, brāhmaṇa, pañho byākātabbo’ti, tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya – ‘bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto, nāsakkhi samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādhetu’nti. Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Aho vata maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyya, addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.

໓໐໘. ໃນທີ່ນັ້ນ ສອນະທັນທະພຣາມ ນັ່ງຄິດດຳຣິໃນໃຈຢູ່ເລື້ອຍໆ ຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຖ້າເຮົາຈະຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບເຮົາໃນທີ່ນັ້ນວ່າ ‘ພຣາມ ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ’, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນເຮົາວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ສາມາດຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໂດຍແຍບຄາຍໄດ້’. ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຖືກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນ ຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ ໂພຄະຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາໄດ້ມາເພາະຍົດ. ແລະຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາກັບເຮົາ, ແລ້ວເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນ; ຫາກພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະກ່າວກັບເຮົາໃນທີ່ນັ້ນວ່າ ‘ພຣາມ ບັນຫານີ້ບໍ່ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້, ບັນຫານີ້ຄວນແກ້ຢ່າງນີ້ຕ່າງຫາກ’, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບໍລິສັດນີ້ກໍຈະດູໝິ່ນເຮົາວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະສະມະນະໂຄດົມພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫາໄດ້’. ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຖືກບໍລິສັດນີ້ດູໝິ່ນ ຍົດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງຜູ້ໃດເສື່ອມຖອຍ ໂພຄະຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາໄດ້ມາເພາະຍົດ. ໂອ້! ເຮັດແນວໃດນໍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາເင်, ເຮົາຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ”

Brāhmaṇapaññatti

ການບັນຍັດຄວາມເປັນພຣາມ

309. Atha kho bhagavato soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘‘vihaññati kho ayaṃ soṇadaṇḍo brāhmaṇo sakena cittena. Yaṃnūnāhaṃ soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyya’’nti. Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṃ [Pg.113] brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘katihi pana, brāhmaṇa, aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti?

໓໐໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມດຳຣິໃນໃຈຂອງສອນະທັນທະພຣາມດ້ວຍພຣະໄທແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ: “ສອນະທັນທະພຣາມນີ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ດ້ວຍຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງລາວເອງ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕຣັດກັບສອນະທັນທະພຣາມວ່າ: “ພຣາມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບຈັກປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ?”

310. Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘yaṃ vata no ahosi icchitaṃ, yaṃ ākaṅkhitaṃ, yaṃ adhippetaṃ, yaṃ abhipatthitaṃ – ‘aho vata maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyya, addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā’ti, tatra maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ pucchati. Addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādhessāmi pañhassa veyyākaraṇenā’’ti.

໓໑໐. ຄັ້ງນັ້ນແລ ສອນະທັນທະພຣາມໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາປາຖະໜາ ຫວັງ ຕັ້ງໃຈ ແລະຮຽກຮ້ອງວ່າ ‘ໂອ້! ເຮັດແນວໃດນໍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາເອງ, ເຮົາຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ’, ບັດນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກໍຖາມບັນຫາໃນວິຊາໄຕເພທອັນເປັນຕຳລາອາຈານຂອງເຮົາແລ້ວ. ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ”

311. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo abbhunnāmetvā kāyaṃ anuviloketvā parisaṃ bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pañcahi, bho gotama, aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyya. Katamehi pañcahi? Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako hoti mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi kho, bho gotama, pañcahi aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti.

໓໑໑. ລຳດັບນັ້ນ ສອນະທັນທະພຣາມໄດ້ຍືດກາຍຂຶ້ນ ແລ້ວຫຼຽວເບິ່ງບໍລິສັດ ແລະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໕ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ. ອົງປະກອບ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພຣາມໃນໂລກນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; (໓) ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີຜິວພັນຄືພຣົມ, ມີຮູບກາຍຄືພຣົມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມບໍ່ມີເບື່ອ; (໔) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໕) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ (ເຄື່ອງບູຊາຍັນ). ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

‘‘Imesaṃ pana, brāhmaṇa, pañcannaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā catūhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘Sakkā[Pg.114], bho gotama. Imesañhi, bho gotama, pañcannaṃ aṅgānaṃ vaṇṇaṃ ṭhapayāma. Kiñhi vaṇṇo karissati? Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako ca hoti mantadharo ca tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi kho bho gotama catūhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti.

“ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໔ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າgກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໕ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງຜິວພັນ (ຮູບງາມ) ເສຍ. ເພາະຜິວພັນຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; (໓) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໔) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

312. ‘‘Imesaṃ pana, brāhmaṇa, catunnaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā tīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘Sakkā, bho gotama. Imesañhi, bho gotama, catunnaṃ aṅgānaṃ mante ṭhapayāma. Kiñhi mantā karissanti? Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi kho, bho gotama, tīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti.

໓໑໒. “ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໓ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໔ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງມົນ (ເວດມົນ) ເສຍ. ເພາະມົນຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລົກບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ๗ ຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; (໒) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໓) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

‘‘Imesaṃ pana, brāhmaṇa, tiṇṇaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘Sakkā, bho gotama. Imesañhi, bho gotama, tiṇṇaṃ aṅgānaṃ jātiṃ ṭhapayāma. Kiñhi jāti karissati? Yato kho, bho gotama, brāhmaṇo sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito ca hoti [Pg.115] medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi kho, bho gotama, dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti.

“ພຣາມ ໃນອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນເສຍອົງປະກອບໜຶ່ງ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໒ ປະການ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ. ເພາະໃນອົງປະກອບ ໓ ປະການນີ້ ພວກເຮົາຂໍຍົກເວັ້ນເລື່ອງຊາດກຳເນີດເສຍ. ເພາະຊາດກຳເນີດຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ເພາະວ່າເມື່ອພຣາມ: (໑) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; (໒) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ມີສະຕິປັນຍາສະຫຼາດ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼືຜູ້ທີສອງຂອງພວກພຣາມຜູ້ຖືຊ້ອນຕັກສະຢອດ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພຣາມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ ໒ ປະການນີ້ແລ ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະບຸກຄົນເມື່ອກ່າວວ່າ ‘ເຮົາເປັນພຣາມ’ ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ແລະບໍ່ຕ້ອງກ່າວຕົວະ”

313. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā bhavaṃ soṇadaṇḍo evaṃ avaca, mā bhavaṃ soṇadaṇḍo evaṃ avaca. Apavadateva bhavaṃ soṇadaṇḍo vaṇṇaṃ, apavadati mante, apavadati jātiṃ ekaṃsena. Bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇasseva gotamassa vādaṃ anupakkhandatī’’ti.

໓໑໓. ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບສອນະທັນທະພຣາມວ່າ: “ທ່ານສອນະທັນທະຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານສອນະທັນທະຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ທ່ານສອນະທັນທະກຳລັງປະຕິເສດຜິວພັນ, ປະຕິເສດມົນ, ປະຕິເສດຊາດກຳເນີດໂດຍສ່ວນດຽວ. ທ່ານສອນະທັນທະກຳລັງເຂົ້າຮ່ວມກັບວາທະຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມໂດຍແທ້ຈິງ”

314. Atha kho bhagavā te brāhmaṇe etadavoca – ‘‘sace kho tumhākaṃ brāhmaṇānaṃ evaṃ hoti – ‘appassuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, akalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, duppañño ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, na ca pahoti soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetu’nti, tiṭṭhatu soṇadaṇḍo brāhmaṇo, tumhe mayā saddhiṃ mantavho asmiṃ vacane. Sace pana tumhākaṃ brāhmaṇānaṃ evaṃ hoti – ‘bahussuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, kalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, paṇḍito ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo, pahoti ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetu’nti, tiṭṭhatha tumhe, soṇadaṇḍo brāhmaṇo mayā saddhiṃ paṭimantetū’’ti.

໓໑໔. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: “ຖ້າພວກທ່ານພວກພຣາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມເປັນຜູ້ມີການສຶກສານ້ອຍ, ມີວາຈາບໍ່ໄພເລາະ, ມີປັນຍາຊາຍ, ແລະບໍ່ສາມາດໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’, ກໍຂໍໃຫ້ສອນະທັນທະພຣາມຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ພວກທ່ານຈົ່ງມາໂຕ້ຕອບກັບເຮົາໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ. ແຕ່ຖ້າພວກທ່ານພວກພຣາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສອນະທັນທະພຣາມເປັນພະຫູສູດ, ມີວາຈາໄພເລາະ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະສາມາດໂຕ້ຕອບກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້’, ກໍຂໍໃຫ້ພວກທ່ານຢຸດພັກໄວ້ກ່ອນ, ໃຫ້ສອນະທັນທະພຣາມໂຕ້ຕອບກັບເຮົາເຖີດ”

315. Evaṃ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo, tuṇhī bhavaṃ gotamo hotu, ahameva tesaṃ sahadhammena paṭivacanaṃ karissāmī’’ti. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca – ‘‘mā bhavanto evaṃ avacuttha, mā bhavanto evaṃ avacuttha – ‘apavadateva bhavaṃ soṇadaṇḍo vaṇṇaṃ, apavadati mante, apavadati jātiṃ ekaṃsena. Bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇasseva gotamassa vādaṃ anupakkhandatī’ti. Nāhaṃ, bho, apavadāmi vaṇṇaṃ vā mante vā jātiṃ vā’’ti.

໓໑໕. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຢຸດກ່ອນ, ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງດຸສະນີພາບເຖີດ, ຂ້ານ້ອຍຈັກຕອບຄຳຖາມຂອງພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍເຫດຜົນເອງ." ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ທ່ານໂສນທັນທະປະຕິເສດວັນນະ, ປະຕິເສດມົນ, ປະຕິເສດຊາດກຳເນີດໂດຍສ່ວນດຽວ, ທ່ານໂສນທັນທະເຂົ້າຮ່ວມວາທະຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມແທ້ໆ' ດັ່ງນີ້. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ປະຕິເສດວັນນະ, ມົນ ຫຼື ຊາດກຳເນີດເລີຍ."

316. Tena [Pg.116] kho pana samayena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa bhāgineyyo aṅgako nāma māṇavako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca – ‘‘passanti no bhonto imaṃ aṅgakaṃ māṇavakaṃ amhākaṃ bhāgineyya’’nti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Aṅgako kho, bho, māṇavako abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya, nāssa imissaṃ parisāyaṃ samasamo atthi vaṇṇena ṭhapetvā samaṇaṃ gotamaṃ. Aṅgako kho māṇavako ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo. Ahamassa mante vācetā. Aṅgako kho māṇavako ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Ahamassa mātāpitaro jānāmi. Aṅgako kho māṇavako pāṇampi haneyya, adinnampi ādiyeyya, paradārampi gaccheyya, musāvādampi bhaṇeyya, majjampi piveyya, ettha dāni, bho, kiṃ vaṇṇo karissati, kiṃ mantā, kiṃ jāti? Yato kho, bho, brāhmaṇo sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato, paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi kho, bho, dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti.

໓໑໖. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ອັງຄະກະມານົບ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງໂສນທັນທະພຣາມ ນັ່ງຢູ່ໃນບໍລິສັດນັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍເຫັນອັງຄະກະມານົບ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງພວກເຮົາຜູ້ນີ້ບໍ່?" ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຕອບວ່າ: "ເຫັນ, ທ່ານ." ໂສນທັນທະພຣາມກ່າວວ່າ: "ທ່ານທັງຫຼາຍ, ອັງຄະກະມານົບນີ້ ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ, ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ມີຮ່າງກາຍດັ່ງພຣົມ, ມີສະຫງ່າລາສີໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມ, ໃນບໍລິສັດນີ້ ບໍ່ມີໃຜສະເໝີເໝືອນດ້ວຍຜິວພັນ ເວັ້ນແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມເທົ່ານັ້ນ. ອັງຄະກະມານົບ ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະ ມີຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີຫ້າ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະ ຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ. ຂ້າພະເຈົ້າເອງເປັນຜູ້ສອນມົນແກ່ລາວ. ອັງຄະກະມານົບ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດาແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະສັນຖານອັນບໍລິສຸດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດໄດ້. ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກບິດາມານດາຂອງລາວດີ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຖ້າຫາກອັງຄະກະມານົບ ຈະຂ້າສັດກໍຕາມ, ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້ກໍຕາມ, ປະພຶດຜິດໃນເມຍຂອງຜູ້ນື່ອື່ນກໍຕາມ, ກ່າວຄຳຕົວະກໍຕາມ, ດື່ມນ້ຳເມົາກໍຕາມ, ໃນເວລານັ້ນ ຜິວພັນຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້, ມົນຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້, ຊາດກຳເນີດຈັກຊ່ວຍຫຍັງໄດ້? ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດທີ່ພຣາມ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ, ເປັນບັນດິດ, ມີປັນຍາ, ເປັນຜູ້ທຳອິດ ຫຼື ຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຊ້ອນບູຊາຍັນ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງສອງປະການນີ້ວ່າເປັນພຣາມ; ແລະ ເມື່ອຜู້ນັ້ນກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນພຣາມ' ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ, ທັງບໍ່ຕ້ອງກ່າວຄຳຕົວະອີກດ້ວຍ."

Sīlapaññākathā

ເລື່ອງສີລແລະປັນຍາ

317. ‘‘Imesaṃ pana, brāhmaṇa, dvinnaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā ekena aṅgena samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ; ‘brāhmaṇosmī’ti ca vadamāno sammā vadeyya, na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama. Sīlaparidhotā hi, bho gotama, paññā; paññāparidhotaṃ sīlaṃ. Yattha sīlaṃ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṃ. Sīlavato paññā, paññavato sīlaṃ. Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyati. Seyyathāpi, bho gotama, hatthena vā hatthaṃ dhoveyya, pādena vā pādaṃ dhoveyya; evameva kho, bho gotama, sīlaparidhotā paññā, paññāparidhotaṃ [Pg.117] sīlaṃ. Yattha sīlaṃ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṃ. Sīlavato paññā, paññavato sīlaṃ. Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyatī’’ti. ‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa, sīlaparidhotā hi, brāhmaṇa, paññā, paññāparidhotaṃ sīlaṃ. Yattha sīlaṃ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṃ. Sīlavato paññā, paññavato sīlaṃ. Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyati. Seyyathāpi, brāhmaṇa, hatthena vā hatthaṃ dhoveyya, pādena vā pādaṃ dhoveyya; evameva kho, brāhmaṇa, sīlaparidhotā paññā, paññāparidhotaṃ sīlaṃ. Yattha sīlaṃ tattha paññā, yattha paññā tattha sīlaṃ. Sīlavato paññā, paññavato sīlaṃ. Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyati.

໓໑໗. "ພຣາມ, ໃນບັນດາອົງສອງປະການນີ້ ຈະຍົກເວັ້ນອົງໜຶ່ງເສຍ ແລ້ວບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງພຽງປະການດຽວວ່າເປັນພຣາມ ໄດ້ຫຼືບໍ່? ແລະ ເມື່ອຜູ້ນັ້ນກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນພຣາມ' ກໍຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຊອບ ທັງບໍ່ຕ້ອງກ່າວຄຳຕົວະອີກດ້ວຍ ໄດ້ຫຼືບໍ່?" "ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ທ່ານໂຄດົມ. ເພາະວ່າປັນຍາຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ. ທ່ານໂຄດົມ, ປຽບເໝືອນມືລ້າງມື ຫຼື ຕີນລ້າງຕີນ ຢ່າງໃດ, ທ່ານໂຄດົມ, ປັນຍາກໍຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ ຢ່າງນັ້ນ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ ຢ່າງນັ້ນ." "ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ, ພຣາມ, ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ, ພຣາມ. ເພາະວ່າປັນຍາຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ. ພຣາມ, ປຽບເໝືອນມືລ້າງມື ຫຼື ຕີນລ້າງຕີນ ຢ່າງໃດ, ພຣາມ, ປັນຍາກໍຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍສີລ, ສີລຍ່ອມຊຳຮະລ້າງດ້ວຍປັນຍາ ຢ່າງນັ້ນ. ສີລມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ປັນຍາກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ, ປັນຍາມີຢູ່ໃນບຸກຄົນໃດ ສີລກໍມີຢູ່ໃນບຸກຄົນນັ້ນ. ປັນຍາຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີສີລ, ສີລຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ສີລແລະປັນຍາ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດໃນໂລກ ຢ່າງນັ້ນ."

318. ‘‘Katamaṃ pana taṃ, brāhmaṇa, sīlaṃ? Katamā sā paññā’’ti? ‘‘Ettakaparamāva mayaṃ, bho gotama, etasmiṃ atthe. Sādhu vata bhavantaṃyeva gotamaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho’’ti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇohi; sādhukaṃ manasikarohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu tathā vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti. Idaṃ kho taṃ, brāhmaṇa, sīlaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati, abhininnāmeti. Idampissa hoti paññāya…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti, idampissa hoti paññāya ayaṃ kho sā, brāhmaṇa, paññā’’ti.

໓໑໘. "ພຣາມ, ກໍສີລນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປັນຍານັ້ນເປັນແນວໃດ?" "ທ່ານໂຄດົມ, ພວກຂ້ານ້ອຍຮູ້ຄວາມໝາຍໃນເລື່ອງນີ້ພຽງເທົ່ານີ້ເອງ. ເປັນການດີແທ້ໆ ຫາກເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ຈະແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນເອງ." "ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈັກກ່າວ." ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: "ພຣາມ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ຯລຯ... (ພຶງຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ພິສະດານ ເໝືອນໃນຂໍ້ 190-212). ພຣາມ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ. ພຣາມ, ນີ້ຄືສີລນັ້ນ...ຯລຯ... ບັນລຸປະຖົມມະຊານຢູ່...ຯລຯ... ທຸຕິຍະຊານ...ຯລຯ... ຕະຕິຍະຊານ...ຯລຯ... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານຢູ່...ຯລຯ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານະທັດສະນະ. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ພຣາມ, ນີ້ຄືປັນຍານັ້ນ."

Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanā

ການສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງໂສນທັນທະພຣາມ

319. Evaṃ vutte, soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama. Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ[Pg.118]. Adhivāsetu ca me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

໓໑໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ຢ່າງໃດ; ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໄດ້ປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ຂ້ານ້ອຍນີ້ຂໍເຖິງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງວ່າເປັນທີ່ເພິ່ງ ທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັຕນະໄຕຣຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ແລະ ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້ານ້ອຍ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນມື້ອື່ນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງເຖີດ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ.

320. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

໓໒໐. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມຮູ້ການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດຕຽມຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນພັດຕາກາລແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: "ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ທ່ານໂຄດົມ, ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ." ລຳດັບນັ້ນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດໄປຍັງເຮືອນຂອງໂສນທັນທະພຣາມ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ; ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເໜືອອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ລຳດັບນັ້ນ, ໂສນທັນທະພຣາມໄດ້ອັງຄາດພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ.

321. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno āsanā vuṭṭhahitvā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādeyyaṃ, tena maṃ sā parisā paribhaveyya. Yaṃ kho pana sā parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha. Yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno añjaliṃ paggaṇheyyaṃ, āsanā me taṃ bhavaṃ gotamo paccuṭṭhānaṃ dhāretu. Ahañceva kho pana, bho gotama, parisagato samāno veṭhanaṃ omuñceyyaṃ, sirasā me taṃ bhavaṃ gotamo abhivādanaṃ dhāretu. Ahañceva kho pana, bho gotama, yānagato samāno yānā paccorohitvā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādeyyaṃ, tena maṃ sā parisā paribhaveyya. Yaṃ kho pana sā parisā paribhaveyya, yasopi tassa hāyetha, yassa kho pana yaso hāyetha, bhogāpi tassa hāyeyyuṃ. Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā. Ahañceva kho pana, bho gotama, yānagato samāno patodalaṭṭhiṃ abbhunnāmeyyaṃ, yānā me taṃ bhavaṃ gotamo paccorohanaṃ dhāretu. Ahañceva [Pg.119] kho pana, bho gotama, yānagato samāno chattaṃ apanāmeyyaṃ, sirasā me taṃ bhavaṃ gotamo abhivādanaṃ dhāretū’’ti.

໓໒໑. ລຳດັບນັ້ນ, ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍສັດເສັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ, ໂສນທັນທະພຣາມຈຶ່ງຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໂສນທັນທະພຣາມຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະມາອະພິວາດທ່ານໂຄດົມ, ບໍລິສັດນັ້ນກໍຈັກດູໝິ່ນຂ້ານ້ອຍ. ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍລິສັດດູໝິ່ນ, ຍົດຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງບຸກຄົນໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະຊັບຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາດ້ວຍຍົດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວປະນົມມືຂຶ້ນ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການລຸກຕ້ອນຮັບຈາກອາສະນະຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວປົດຜ້າໂພກຫົວອອກ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການອະພິວາດດ້ວຍສຽນເກົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວລົງຈາກຍານມາອະພິວາດທ່ານໂຄດົມ, ບໍລິສັດນັ້ນກໍຈັກດູໝິ່ນຂ້ານ້ອຍ. ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍລິສັດດູໝິ່ນ, ຍົດຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍ. ຍົດຂອງບຸກຄົນໃດເສື່ອມຖອຍ, ໂພຄະຊັບຂອງບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກເສື່ອມຖອຍໄປນຳ. ເພາະວ່າໂພຄະຊັບຂອງພວກເຮົາ ຍ່ອມໄດ້ມາດ້ວຍຍົດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວຊູປະຕົດຂຶ້ນ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການລົງຈາກຍານຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ. ທ່ານໂຄດົມ, ຫາກຂ້ານ້ອຍຂີ່ຍານໄປ ແລ້ວຫຼຸດຮົ່ມລົງ, ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຖືວ່າ ນັ້ນເປັນການອະພິວາດດ້ວຍສຽນເກົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍເຖີດ."

322. Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

໓໒໒. ລຳດັບນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ໂສນທັນທະພຣາມເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ອາດຫານ, ແກ້ວຫານ ແລະ ລື່ນເລີງດ້ວຍທັມມິກະຖາ ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ.

Soṇadaṇḍasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

ຈົບ ໂສນທັນທະສູດ ທີສີ່.

5. Kūṭadantasuttaṃ

໕. ກູຕະທັນຕະສູດ

Khāṇumatakabrāhmaṇagahapatikā

ພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ

323. Evaṃ [Pg.120] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena khāṇumataṃ nāma magadhānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyañño upakkhaṭo hoti. Satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya.

໓໒໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານພຣາມຂອງຊາວມະຄົດຊື່ວ່າ ຂານຸມັດຕະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ພາຍໃນສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ສະໄໝນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີຄົນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ພຣະຣາຊາແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ຈັດຕຽມມະຫາຢັນ (ການບູຊາຍັນຄັ້ງໃຫຍ່) ໄວ້. ມີໂຄອຸສະພະເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ໂຄຖຶກໜຸ່ມເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ໂຄແມ່ໜຸ່ມເຈັດຮ້ອຍໂຕ, ແບ້ເຈັດຮ້ອຍໂຕ ແລະແກະເຈັດຮ້ອຍໂຕ ທີ່ຖືກນຳມາຜູກໄວ້ທີ່ຫຼັກຢັນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການບູຊາຍັນ.

324. Assosuṃ kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

໓໒໔. ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຕະກູນ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ກໍພຣະກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ”. ພຣະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ແລ້ວຊົງປະກາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ຕາມ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ'.

325. Atha kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamanti.

໓໒໕. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ໄດ້ພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາ.

326. Tena [Pg.121] kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumatake brāhmaṇagahapatike khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamantī’’ti?

໓໒໖. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຂຶ້ນໄປພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ເທິງຜາສາດຊັ້ນເທິງ. ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ແນມເຫັນພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນອຳມາດຜູ້ເປັນທີ່ປຶກສາມາຖາມວ່າ: 'ແນ່ອຳມາດ, ເປັນຫຍັງພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ຈຶ່ງພາກັນອອກຈາກບ້ານຂານຸມັດຕະ ເປັນກຸ່ມໆ ເປັນໝູ່ໆ ຫຼັ່ງໄຫຼກັນໄປທາງສວນອຳພະລັດຖິກາຢ່າງນັ້ນ?'

327. ‘‘Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto, khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti.

໓໒໗. 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມີພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຕະກູນ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ສວນອຳພະລັດຖິກາ ໃກ້ບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ກໍພຣະກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ”. ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນພາກັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ'.

328. Atha kho kūṭadantassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘sutaṃ kho pana metaṃ – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ puccheyya’’nti.

໓໒໘. ຄັ້ງນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເຄີຍໄດ້ຍິນມາວ່າ “ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຊົງຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການ”. ແຕ່ເຮົາເອງບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການເລີຍ. ແລະເຮົາກໍປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຢັນ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວທູນຖາມເຖິງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຢັນ ໓ ປະການ ແລະບໍລິວານ ໑໖ ປະການນັ້ນເຖີດ'.

329. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo khattaṃ āmantesi – ‘‘tena hi, bho khatte, yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘‘āgamentu kira bhavanto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so khattā kūṭadantassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘āgamentu kira bhonto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti.

໓໒໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຈຶ່ງເອີ້ນອຳມາດມາສັ່ງວ່າ: 'ແນ່ອຳມາດ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ແລ້ວບອກພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ’”'. ອຳມາດຮັບຄຳຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ 'ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຖິງແລ້ວໄດ້g່າວກັບພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມ ກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ”'.

Kūṭadantaguṇakathā

ເລື່ອງຄຸນສົມບັດຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ

330. Tena [Pg.122] kho pana samayena anekāni brāhmaṇasatāni khāṇumate paṭivasanti – ‘‘kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyaññaṃ anubhavissāmā’’ti. Assosuṃ kho te brāhmaṇā – ‘‘kūṭadanto kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho te brāhmaṇā yena kūṭadanto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu.

໓໓໐. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ມີພຣາມຫຼາຍຮ້ອຍຄົນອາໄສຢູ່ໃນບ້ານຂານຸມັດຕະ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ພວກ ເຮົາຈະມາຮ່ວມໃນມະຫາຢັນຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ'. ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ'. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາກູຕະທັນຕະພຣາມ.

331. Upasaṅkamitvā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti? ‘‘Evaṃ kho me, bho, hoti – ‘ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī’’’ti.

໓໓໑. ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖາມກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ໄດ້ຍິນວ່າທ່ານຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ແທ້ບໍ?' ກູຕະທັນຕະພຣາມຕອບວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນັ້ນແທ້ວ່າ “ເຮົາກໍຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມຄືກັນ”'.

‘‘Mā bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

'ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຢ່າໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເລີຍ. ທ່ານກູຕະທັນຕະ ບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ຖ້າທ່ານກູຕະທັນຕະ ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ, ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ກໍຈະເສື່ອມຖອຍລົງ, ສ່ວນກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ກໍຈະຈະເລີນຍິ່ງໆ ຂຶ້ນ. ການທີ່ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈະເສື່ອມຖອຍລົງ ແລະກຽດຕິຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຈະຈະເລີນຍິ່ງໆ ຂຶ້ນນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ.

‘‘Bhavañhi kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ ມີຄັນທະກຳເນີດບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ການທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ... ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ.

‘‘Bhavañhi kūṭadanto aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittūpakaraṇo pahūtajātarūparajato…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຫຼວງຫຼາຍ ມີຄຳແລະເງິນຫຼວງຫຼາຍ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ ຊົງຈຳມົນ ຈົບໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ ຄຳພີເກຕຸພະ ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນຄຳພີທີຫ້າ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໄວຍາກອນ ແລະຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣิສະລັກສະນະ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi [Pg.123] kūṭadanto abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າເບິ່ງ ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຍິ່ງ ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ ມີສະຣີຣະຮ່າງກາຍດັ່ງພຣົມ ມີຮູບຮ່າງສະຫງ່າງາມໜ້າຊົມ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີສີລອັນຈະເລີນ ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງອ່ອນຫວານ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ຕິດຂັດ ຊັດເຈນ ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ງ່າຍ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti, bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto kūṭadantassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານ (ອາຈານຂອງອາຈານ) ຂອງຄົນຫຼວງຫຼາຍ ໄດ້ສອນມົນແກ່ມານົບສາມຮ້ອຍຄົນ ແລະມີມານົບຫຼວງຫຼາຍຈາກທິດທັງຫຼາຍ ແລະຈາກຊົນນະບົດທັງຫຼາຍ ພາກັນມາສູ່ສຳນັກຂອງທ່ານກູຕະທັນຕະ ເພື່ອຕ້ອງການຮຽນມົນ ປາດຖະໜາຈະສຶກສາມົນ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ແກ່ຊະລາ ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜ່ານໄວມາຫຼາຍແລ້ວ ສ່ວນພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຍັງເປັນຄົນໜຸ່ມ ແລະບວດໃໝ່... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊົງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ເປັນຜູ້ທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ... ຯລຯ...

‘‘Bhavañhi kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

ເພາະວ່າ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີຄົນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພຣະຣາຊະທານທີ່ພຣະເຈົ້າເສນິຍະພິມພິສານ ພຣະຣາຊາແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງ. ການທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະ ປົກຄອງບ້ານຂານຸມັດຕະ... ພຣະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນບຳເນັດຫຼວງນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດຜົນຂໍ້ນີ້ ທ່ານກູຕະທັນຕະ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕ່າງຫາກ ທີ່ສົມຄວນຈະສະເດັດມາຫາທ່ານກູຕະທັນຕະ'.

Buddhaguṇakathā

ເລື່ອງພຣະພຸດທະຄຸນ

332. Evaṃ vutte kūṭadanto brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –

໓໓໒. ເມື່ອພວກພຣາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ກ່າວກັບພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘Tena [Pg.124] hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, na tveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າແດ່, ດ້ວຍເຫດທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ, ແລະບໍ່ຄວນເລີຍທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈະສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສองຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບູລຸດ, ບໍ່ມີຜູ້ໃດຄັດຄ້ານຫຼືຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດา, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດສະອາດຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບູລຸດ, ບໍ່ມີຜູ້ໃດຄັດຄ້ານຫຼືຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດນີ້, ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ, ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ.

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງລະຖິ້ມໝູ່ຍາດເປັນອັນຫຼາຍແລ້ວອອກບວດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca…pe…

...ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງລະຖິ້ມເງິນແລະຄຳເປັນອັນຫຼາຍ ທັງທີ່ຝັງໄວ້ໃນດິນແລະທີ່ຢູ່ເທິງບົກແລ້ວອອກບວດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຍັງຊົງໜຸ່ມແໜ້ນ ມີເກສາດຳສະໜິດ ປະກອບດ້ວຍໄວໜຸ່ມອັນຈະເລີນ ເປັນປະຖົມມະໄວ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນຊົງບວດເປັນບັນພະຊິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມເມື່ອມານດາແລະບິດາບໍ່ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ບວດ ຊົງກັນແສງມີນ້ຳຕານອງໜ້າ ໄດ້ຊົງປົງພຣະເກສາແລະພຣະມັດສຸ ແລ້ວຊົງຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ສະເດັດອອກຈາກເຮືອນຊົງບວດເປັນບັນພະຊິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີພຣະຮູບງາມ ໜ້າຊົມຊື່ນ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍພຣະສະລີລະວັນນະອันຍອດຢ້ຽມ ມີພຣະວັນນະດັ່ງພຣະພົມ ມີພຣະສະລີລະດັ່ງພຣະພົມ ມີພຣະວໍຣະກາຍສະຫງ່າງາມໜ້າຊົມ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີສີລ ມີອະລິຍະສີລ ມີກຸສົນສີລ ປະກອບດ້ວຍກຸສົນສີລ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີພຣະວາຈາອັນງາມ ມີພຣະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ ປະກອບດ້ວຍພຣະວາຈາອັນສຸພາບ ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ມີໂທດ ຊົງສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo [Pg.125] khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງເປັນອາຈານແລະເປັນປາຈານຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກາມະຣາຄະສິ້ນແລ້ວ ປາສະຈາກຄວາມຄະນອງ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີກຳມະວາທີ ມີກິຣິຍະວາທີ ຊົງບໍ່ມຸ່ງຮ້າຍ ຊົງມຸ່ງຫວັງຄວາມຈະເລີນແກ່ໝູ່ປະຊາຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງອອກບວດຈາກຕະກູນສູງ ຄືຕະກູນກະສັດອັນບໍລິສຸດບໍ່ມີເຈືອປົນ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງອອກບວດຈາກຕະກູນທີ່ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ປະຊາຊົນຈາກຕ່າງແຄວ້ນຕ່າງຊົນນະບົດ ຕ່າງກໍພາກັນມາທູນຖາມບັນຫາກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຫຼາຍພັນຕົນ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ ti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ຂະຈອນຂະຈາຍໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຊົງເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຊົງຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີຄົນອື່ນຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ' ດັ່ງນີ້...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງມີປົກກະຕິຕ້ອນຮັບວ່າ 'ເຊີນມາເຖີດ ການມາຂອງທ່ານດີແລ້ວ' ຊົງມີພຣະວາຈາອ່ອນຫວານ ຊົງທັກທາຍຢ່າງເປັນກັນເອງ ບໍ່ຊົງບຶ້ງຕຶງ ມີພຣະພັກແຈ່ມໃສ ຊົງທັກທາຍກ່ອນ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກບໍລິສັດທັງສີ່...ຯລຯ...

‘‘Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດເປັນອັນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະສະມະນະໂຄດົມ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມປະທັບຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານຫຼືນິຄົມໃດ ໃນໝູ່ບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ ພວກອະມະນຸດຍ່ອມບໍ່ບຽດບຽນມະນຸດທັງຫຼາຍ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati, yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā [Pg.126] vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງເປັນເຈົ້າໝູ່ ເຈົ້າຄະນະ ເປັນຄູສອນຄະນະ ແລະຊົງໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຍອດແຫ່ງເຈົ້າລັດທິທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຍົດຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນເກີດຂຶ້ນດ້ວຍເຫດນັ້ນໆ ແຕ່ຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນັ້ນ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ຍົດຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມເກີດຂຶ້ນເພາະຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະອັນຍອດຢ້ຽມ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ສານิຍະມະຫາຣາດ ແຫ່ງມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊະໂອຣົດ ພຣະມະເຫສີ ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊະໂອຣົດ ພຣະມະເຫສີ ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ ພ້ອມດ້ວຍບຸດ ພັນລະຍາ ບໍລິວານ ແລະອຳມາດ ຕ່າງກໍເຖິງພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກພຣະເຈົ້າພິມພິສານ ສານິຍະມະຫາຣາດ ແຫ່ງມະຄົດ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ นອບນ້ອມ ຈາກພຣະເຈົ້າປະເສນທิໂກສົນ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ຈາກໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ...ຯລຯ...

‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti, atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ, atithimhākaṃ samaṇo gotamo. Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena nārahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo’’ti.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະແລ້ວ ປະທັບຢູ່ທີ່ອຳພະລັດຖິກາໃນບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ກໍສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງທີ່ເຂົ້າມາສູ່ເຂດບ້ານຂອງພວກຂ້າພะເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນແຂກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະແຂກນັ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າຄວນສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະເດັດເຖິງບ້ານຂານຸມັດຕະແລ້ວ ປະທັບຢູ່ທີ່ອຳພະລັດຖິກາໃນບ້ານຂານຸມັດຕະນັ້ນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈຶ່ງເປັນແຂກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະແຂກນັ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າຄວນສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນສະເດັດມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອທັດສະນາ, ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເອງຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພຣະຄຸນຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນພຽງເທົ່ານີ້, ແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນບໍ່ໄດ້ມີພຣະຄຸນພຽງເທົ່ານີ້, ເພາະວ່າພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນມີພຣະຄຸນຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

333. Evaṃ [Pg.127] vutte, te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yathā kho bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati, ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā’’ti. ‘‘Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’’ti.

໓໓໓. ເມື່ອທ່ານກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ຕາມທີ່ທ່ານກູຕະທັນຕະກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນຈະປະທັບຢູ່ຫ່າງຈາກນີ້ໄປຮ້ອຍໂຍດ, ກໍຄວນທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາຈະສະພາຍຖົງສະບຽງເດີນທາງໄປເພື່ອທັດສະນາ. ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າທັງໝົດຈະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມເພື່ອທັດສະນາ'.

Mahāvijitarājayaññakathā

ເລື່ອງການບູຊາຍັນຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດ

334. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena ambalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Khāṇumatakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

໓໓໔. ຄັ້ງນັ້ນ, ກູຕະທັນຕະພຣາມພ້ອມດ້ວຍໝູ່ພຣາມເປັນອັນຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ທີ່ອຳພະລັດຖິກາ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຝ່າຍພຣາມແລະຄະຫะບໍດີຊາວບ້ານຂານຸມັດຕະບາງພວກ ຕ່າງກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັ້ນຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກໄດ້ປະກາດຊື່ແລະໂຄດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ; ບາງພວກກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງໂດຍດຸສະນີພາບ.

335. Ekamantaṃ nisinno kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Sādhu me bhavaṃ gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ desetū’’ti.

໓໓໕. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການ". ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າເອງບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການນັ້ນເລີຍ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍປາດຖະໜาຈະບູຊາມະຫາຍັນ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງສະແດງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ 3 ປະການ ແລະບໍລິວານ 16 ປະການແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແດ່ທອດ'.

336. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa, rājā mahāvijito nāma ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Atha kho, brāhmaṇa, rañño mahāvijitassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi[Pg.128], yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.

໓໓໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າຕຣັສວ່າ: 'ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ'. ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: 'ດີແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ວ່າ: 'ພຣາມ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ, ມີພຣະຣາຊາພຣະອົງໜຶ່ງຊົງພຣະນາມວ່າ ມະຫາວິຈິດຕະຣາດ, ຊົງຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີເງິນແລະຄຳເປັນອັນຫຼາຍ ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກເປັນອັນຫຼາຍ ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກເປັນອັນຫຼາຍ ມີຄັງຫຼວງແລະສາງເຕັມບໍລິບູນ. ພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດຊົງຫຼີກອອກເຣັ້ນຢູ່ແຕ່ພຣະອົງດຽວ, ໄດ້ມີພຣະດຳຣິເກີດຂຶ້ນໃນພຣະໄທຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາໄດ້ຄອບຄອງມະນຸດສະໂພຄະອັນໄພບູນແລ້ວ, ໄດ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນບູຊາມະຫາຍັນ ທີ່ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ".

337. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘idha mayhaṃ, brāhmaṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi. Yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Icchāmahaṃ, brāhmaṇa, mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’’ti.

໓໓໗. 'ພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະຣາດຊົງຮຽກພຣາມປຸໂຣຫິດມາແລ້ວຕຣັສວ່າ: "ພຣາມ, ເມື່ອເຮົາຫຼີກອອກເຣັ້ນຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ນີ້, ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາໄດ້ຄອບຄອງມະນຸດສະໂພຄະອັນໄພບູນແລ້ວ, ໄດ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນບູຊາມະຫາຍັນ ທີ່ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ'. ພຣາມ, ເຮົາປາດຖະໜาຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງແນະນຳເຮົາ ເພື່ອໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການລະນານເຖີດ".

338. ‘‘Evaṃ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṃ mahāvijitaṃ etadavoca – ‘bhoto kho rañño janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti, panthaduhanāpi dissanti. Bhavaṃ kho pana rājā evaṃ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṃ rājā. Siyā kho pana bhoto rañño evamassa – ‘‘ahametaṃ dassukhīlaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmī’’ti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṃ sammā samugghāto hoti. Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rañño janapadaṃ viheṭhessanti. Api ca kho idaṃ saṃvidhānaṃ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṃ bhavaṃ rājā bījabhattaṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṃ bhavaṃ rājā pābhataṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti rājaporise, tesaṃ bhavaṃ rājā bhattavetanaṃ pakappetu. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhessanti; mahā ca rañño rāsiko bhavissati. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharissantī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade ussahiṃsu kasigorakkhe, tesaṃ rājā mahāvijito bījabhattaṃ anuppadāsi. Ye [Pg.129] ca rañño janapade ussahiṃsu vāṇijjāya, tesaṃ rājā mahāvijito pābhataṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu rājaporise, tesaṃ rājā mahāvijito bhattavetanaṃ pakappesi. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhiṃsu, mahā ca rañño rāsiko ahosi. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe vihariṃsu. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘samūhato kho me bhoto dassukhīlo, bhoto saṃvidhānaṃ āgamma mahā ca me rāsiko. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharanti. Icchāmahaṃ brāhmaṇa mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.

໓໓໘. “ພຣາມ, ເມື່ອພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງຍັງມີເສັ້ນໜາມ (ໂຈນຜູ້ຮ້າຍ) ບີບບັງຄັບຢູ່, ການປຸ້ນສະດົມບ້ານກໍປາກົດ, ການປຸ້ນສະດົມນິຄົມກໍປາກົດ, ການປຸ້ນສະດົມເມືອງກໍປາກົດ, ການດັກປຸ້ນສະດົມຄົນເດີນທາງກໍປາກົດ. ຫາກພຣະອົງຈະຊົງເກັບພາສີໃນບ້ານເມືອງທີ່ມີເສັ້ນໜາມບີບບັງຄັບຢູ່ຢ່າງນີ້, ການເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອົງຊື່ວ່າຊົງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ. ບາງທີພຣະອົງອາດຈະຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: “ເຮົາຈະກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນນີ້ ດ້ວຍການຂ້າ, ການຈອງຈຳ, ການປັບໃໝ, ການຕິຕຽນ ຫຼືການເນລະເທດ”, ແຕ່ການກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນດ້ວຍວິທີນີ້ ບໍ່ຊື່ວ່າເປັນການກຳຈັດຢ່າງເດັດຂາດ. ພວກໂຈນທີ່ເຫຼືອລອດຈາກການຖືກຂ້າ ຈະກັບມາບີດບຽນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງໃນພາຍຫຼັງ. ແຕ່ທັງນີ້ ອາໄສວິທີການຈັດການດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ ຈຶ່ງຈະກຳຈັດສ້ຽນໜາມໂຈນນີ້ໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດ. ຄື: ປະຊາຊົນເຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການເຮັດໄຮ່ໄຖນາແລະລ້ຽງສັດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານພັນພືດແລະສະບຽງອາຫານແກ່ພວກເຂົາ. ປະຊາຊົນເຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຄ້າຂາຍ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານທຶນຮອນແກ່ພວກເຂົາ. ປະຊາຊົນเຫຼົ່າໃດໃນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ ທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຮັບຣາຊະການ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງພຣະຣາຊະທານເງິນເດືອນແລະສະບຽງອາຫານແກ່ພວກເຂົາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ປະຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນໜ້າທີ່ການງານຂອງຕົນ ແລະຈະບໍ່ບີດບຽນບ້ານເມືອງຂອງພຣະອົງ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງພຣະອົງກໍຈະມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງຈະສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນຈະມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ’. ‘ດີແລ້ວ, ທ່ານ’ ພຣາມ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງພຣະຣາຊະທານພັນພືດແລະສະບຽງອາຫານແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການເຮັດໄຮ່ໄຖນາແລະລ້ຽງສັດ, ຊົງພຣະຣາຊະທານທຶນຮອນແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຄ້າຂາຍ, ຊົງພຣະຣາຊະທານເງິນເດືອນແລະສະບຽງອາຫານແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການຮັບຣາຊະການ. ປະຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນໜ້າທີ່ການງານຂອງຕົນ ບໍ່ໄດ້ບີດບຽນບ້ານເມືອງ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງພຣະອົງກໍມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ. ພຣາມ, ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮຽກພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມມາແລ້ວ ຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານພຣາມ, ສ້ຽນໜາມໂຈນເຮົາກໍກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ ໂດຍອາໄສວິທີການຈັດການຂອງທ່ານ, ທັງຄັງຫຼວງຂອງເຮົາກໍມີຊັບສົມບັດເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບ້ານເມືອງສະຫງົບຮົ່ມເຢັນ ປາສະຈາກສ້ຽນໜາມແລະການບີບບັງຄັບ, ປະຊາຊົນມີຄວາມສຸກສຳຣານ ຊົມຊື່ນຍິນດີ ອູ້ມລູກຟ້ອນລຳ ແລະຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງປິດປະຕູເລີຍ. ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງແນະນຳວິທີບູຊາຍັນແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’.”},{

Catuparikkhāraṃ

ບໍລິວານ ໔ ປະການ

339. ‘‘Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Ye bhoto rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Ye rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho[Pg.130], mahāyaññaṃ yajituṃ. Anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Itime cattāro anumatipakkhā tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.

໓໓໙. “‘ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກກະລັດສັດ (ກະສັດ) ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ”. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກອຳມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ”’. ‘ດີແລ້ວ, ທ່ານ’ ພຣາມ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຮຽກປະຊຸມພວກກະລັດສັດຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃນພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’. ພວກເຂົາກາບທູນວ່າ: ‘ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາຍັນເຖີດ, ມະຫາຣາດ, ບັດນີ້ເຖິງເວລາບູຊາຍັນແລ້ວ’. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະຊົງຮຽກປະຊຸມພວກອຳມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ... ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເຮົາປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະความສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານເຖີດ’. ພວກເຂົາກາບທູນວ່າ: ‘ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາຍັນເຖີດ, ມະຫາຣາດ, ບັດນີ້ເຖິງເວລາບູຊາຍັນແລ້ວ’. ຝ່າຍຜູ້ສະໜັບສະໜູນທັງ ໔ ກຸ່ມນີ້ ຍ່ອມເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

Aṭṭha parikkhārā

ບໍລິວານ ໘ ປະການ

340. ‘‘Rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā; saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti; bahussuto tassa tassa sutajātassa, tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti; paṇḍito, viyatto, medhāvī, paṭibalo, atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Rājā mahāvijito imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato. Iti imānipi aṭṭhaṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.

໓໔໐. “ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໘ ປະການ ຄື: ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີພຣະຄັນທີ່ບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ຊົງມີພຣະຣູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍພຣະສະຣີຣະວັນນະອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີວັນນະດັ່ງພຣະພຣົມ, ມີພຣະວໍຣະກາຍດັ່ງພຣະພຣົມ, ໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມບໍ່ເບື່ອ; ຊົງມັ່ງຄັ່ງ, ມີຊັບຫຼາຍ, ມີໂພຄະຫຼາຍ, ມີທອງຄຳແລະເງິນຫຼາຍ, ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຫຼາຍ, ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ, ມີຄັງຫຼວງແລະສາງເຂົ້າເຕັມບໍລິບູນ; ຊົງມີກຳລັງພົນ, ປະກອບດ້ວຍກອງທັບມີອົງ ໔ ທີ່ເຊື່ອຟັງແລະປະຕິບັດຕາມໂອວາດ, ປະດຸດດັ່ງຊົງຂົ່ມພວກສັດຕູໄດ້ດ້ວຍພຣະຣາຊະອຳນາດ; ຊົງມີພຣະຣາຊະສັດທາ, ຊົງເປັນທານະບໍດີ, ຊົງເປີດປະຕູວັງໄວ້ສະເໝີ, ຊົງເປັນດັ່ງບໍ່ນ້ຳຂອງສະມະນະພຣາມ, ຄົນກຳພ້າ, ຄົນເດີນທາງ, ຄົນຍາກຈົນ ແລະຍາຈົກທັງຫຼາຍ, ຊົງບຳເພັນພຣະຣາຊະກຸສົນຢູ່ສະເໝີ; ຊົງເປັນພະຫູສູດໃນສິ່ງທີ່ຄວນສຶກສາຮຽນຮູ້; ຊົງຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງພຣະດຳຣັດນັ້ນໆ ວ່າ ‘ຄຳນີ້ມີຄວາມໝາຍຢ່າງນີ້, ຄຳນັ້ນມີຄວາມໝາຍຢ່າງນັ້ນ’; ຊົງເປັນປາດ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາ, ຊົງສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໘ ປະການນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອົງຄະ ໘ ປະການນີ້ ຈຶ່ງເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

Catuparikkhāraṃ

ບໍລິວານ ໔ ປະການ

341. ‘‘Purohito brāhmaṇo catuhaṅgehi samannāgato. Ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena [Pg.131] samannāgato; paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Purohito brāhmaṇo imehi catūhaṅgehi samannāgato. Iti imāni cattāri aṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.

໓໔໑. “ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໔ ປະການ ຄື: ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທີ່ບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວບັນພະບຸຣຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ເປັນຜູ້ເລົ່າຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ຈົບໄຕເພທ (ພຣະເວດທັງສາມ) ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນຄຳພີທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະແລະຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ; ເປັນຜູ້ມີສີລ, ມີສີລອັນຈະເລີນ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນຈະເລີນ; ເປັນປາດ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາ, ເປັນຜູ້ທຳອິດຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງບູຊາຍັນ. ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໔ ປະການນີ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອົງຄະ ໔ ປະການນີ້ ຈຶ່ງເປັນບໍລິວານແຫ່ງຍັນນັ້ນເອງ.”

Tisso vidhā

ວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການ

342. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhukāmassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchissatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigato’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo’’ti. Imā kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi.

໓໔໒. “ພຣາມ, ລຳດັບນັ້ນ ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມໄດ້ສະແດງວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ກ່ອນການບູຊາຍັນວ່າ: ‘ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ປາດຖະໜາຈະບູຊາມະຫາຍັນ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ຈະໝົດສິ້ນໄປ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ. ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ກຳລັງໝົດສິ້ນໄປ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ. ບາງທີ ພຣະອົງຜູ້ບູຊາມະຫາຍັນແລ້ວ ອາດຈະຊົງມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທບາງຢ່າງວ່າ: “ໂອ້ໜໍ, ກອງໂພຄະສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາ ໝົດສິ້ນໄປແລ້ວ”, ພຣະອົງບໍ່ຄວນມີຄວາມເດືອດຮ້ອນພຣະໄທເຊັ່ນນັ້ນ’. ພຣາມ, ພຣະປຸໂຣຫິດພຣາມໄດ້ສະແດງວິທີວາງໃຈ ໓ ປະການນີ້ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ກ່ອນການບູຊາຍັນ.”

Dasa ākārā

ອາການ ໑0 ປະການ

343. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi. ‘Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ pāṇātipātinopi pāṇātipātā paṭiviratāpi. Ye tattha pāṇātipātino, tesaññeva tena. Ye tattha pāṇātipātā paṭiviratā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu. Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ adinnādāyinopi adinnādānā paṭiviratāpi…pe… kāmesu micchācārinopi kāmesumicchācārā paṭiviratāpi… musāvādinopi musāvādā paṭiviratāpi… pisuṇavācinopi pisuṇāya vācāya paṭiviratāpi… pharusavācinopi pharusāya vācāya paṭiviratāpi… samphappalāpinopi samphappalāpā [Pg.132] paṭiviratāpi … abhijjhālunopi anabhijjhālunopi… byāpannacittāpi abyāpannacittāpi… micchādiṭṭhikāpi sammādiṭṭhikāpi…. Ye tattha micchādiṭṭhikā, tesaññeva tena. Ye tattha sammādiṭṭhikā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetū’ti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi.

໓໔໓. “ດູກ່ອນພຣາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ບັນເທົາຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ (ທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນ) ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ໃນເພາະຜູ້ຮັບທານ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການ ກ່ອນແຕ່ການບູຊາຍັນຈະເລີ່ມຂຶ້ນວ່າ: ‘ຂໍເດຊະ, ຜູ້ທີ່ມັກຂ້າສັດ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ. ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ໃດທີ່ມັກຂ້າສັດ, ຜົນບາບນັ້ນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາເອງ; ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປາຣົບພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຈົ່ງຖວາຍທານເຖີດ, ຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຈົ່ງເບີກບານໃຈເຖີດ, ຈົ່ງເຮັດຈິດໃຈພາຍໃນຂອງພຣະອົງໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ. ຂໍເດຊະ, ຜູ້ທີ່ມັກຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ... (ລະ)... ຜູ້ທີ່ປະພຶດຜິດໃນກາມ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າຕົວະ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າສອດສຽດ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າສອດສຽດ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າຄຳຫຍາບ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຄຳຫຍາບ... ຜູ້ທີ່ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ແລະ ຜູ້ທີ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າເພີ້ເຈີ້... ຜູ້ທີ່ມັກເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະ ຜູ້ທີ່ບໍ່ເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ອື່ນ... ຜູ້ທີ່ມີຈິດພະຍາບາດ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດ... ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ແລະ ຜູ້ທີ່ມີສັມມາທິຖິ ກໍຈະມາສູ່ຍັນພິທີຂອງພຣະອົງ. ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ໃດທີ່ມີມິດສາທິຖິ, ຜົນບາບນັ້ນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາເອງ; ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ມີສັມມາທິຖິ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປາຣົບພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຈົ່ງຖວາຍທານເຖີດ, จົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຈົ່ງເບີກບານໃຈເຖີດ, ຈົ່ງເຮັດຈິດໃຈພາຍໃນຂອງພຣະອົງໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.’ ດູກ່ອນພຣາມ, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ບັນເທົາຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ໃນເພາະຜູ້ຮັບທານ ກ່ອນແຕ່ການບູຊາຍັນ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.”

Soḷasa ākārā

“ອາການ ໑໖ ປະການ”

344. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

໓໔໔. ດູກ່ອນພາມ, ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ, ໃຫ້ສະມາດານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍອາການ ໑໖ ປະການ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ ວ່າ: 'ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: "ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກກສັດຕຣີ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້". ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກກສັດຕຣີ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ".

‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກອາມາດ ຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ... ບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ... ບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງໄດ້ເຊື້ອເຊີນພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດແລ້ວ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho ubhato [Pg.133] sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ບໍ່ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ຍັງຖືກຄັດຄ້ານ ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດຢູ່, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງຊົງມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ຖືກຄັດຄ້ານ ບໍ່ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດເລີຍ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati no ca kho abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe… no ca kho aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro…pe… no ca kho balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā…pe… no ca kho saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti…pe… no ca kho bahussuto tassa tassa sutajātassa…pe… no ca kho tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti…pe… no ca kho paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຊົງມີຮູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຍິ່ງ, ບໍ່ມີຜິວພັນດັ່ງພຣົມ, ບໍ່ມີພຣົມມະກາຍ, ບໍ່ມີຮູບຮ່າງສະຫງ່າງາມໜ້າເບິ່ງ... ບໍ່ໄດ້ຊົງຮັ່ງມີ, ບໍ່ມີຊັບຫຼາຍ, ບໍ່ມີໂພຄະຫຼາຍ, ບໍ່ມີທອງຄຳແລະເງິນຫຼາຍ, ບໍ່ມີເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກອັນໜ້າເພິ່ງໃຈຫຼາຍ, ບໍ່ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ, ບໍ່ມີຄັງແລະສາງອັນເຕັມປ່ຽມ... ບໍ່ໄດ້ຊົງມີກຳລັງພົນ, ບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍກອງທັບມີອົງ ໔ ທີ່ເຊື່ອຟັງ ທີ່ປະຕິບັດຕາມໂໂວາດ, ບໍ່ສາມາດຂົ່ມພວກສັດຕູດ້ວຍຍົດໄດ້... ບໍ່ໄດ້ຊົງມີສັດທາ, ບໍ່ເປັນທາຍົກ, ບໍ່ເປັນທານະບໍດີ, ບໍ່ໄດ້ເປີດປະຕູໂຮງທານໄວ້ສະເໝີ, ບໍ່ໄດ້ເປັນດັ່ງບ່ອນນ້ຳດື່ມຂອງສະມະນະພາມ, ຄົນກຳພ້າ, ຄົນເດີນທາງ, ຄົນຍາກຈົນ ແລະຍາຈົກ, ບໍ່ໄດ້ຊົງເຮັດບຸນ... ບໍ່ໄດ້ເປັນພະຫູສູດໃນສິ່ງທີ່ຄວນຮຽນຮູ້... ບໍ່ຊົງຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງພາສິດນັ້ນໆ ວ່າ "ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້, ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້"... ບໍ່ຊົງເປັນບັນດິດ, ບໍ່ສະຫຼາດ, ບໍ່ມີປັນຍາ, ບໍ່ສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣະອົງຊົງເປັນບັນດິດ, ຊົງສະຫຼາດ, ຊົງມີປັນຍາ, ຊົງສາມາດຄິດພິຈາລະນາປະໂຫຍດທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນໄດ້. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko [Pg.134] yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ບໍ່ໄດ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ບໍ່ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ຍັງຖືກຄັດຄ້ານ ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດຢູ່, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະລາຍບໍລິສຸດຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ຖືກຄັດຄ້ານ ບໍ່ຖືກຕິຕຽນດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດເລີຍ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ.

‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.

ບາງທີອາດມີຜູ້ກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ວ່າ: 'ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ບູຊາມະຫາຍັນ ແຕ່ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ເລົ່າບົ່ນ, ບໍ່ຊົງຈຳມົນ, ບໍ່ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພດ ແລະຄຳພີອິຕິຫາສະ ເປັນທີ ໕, ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນບົດ, ບໍ່ເປັນໄວຍາກອນ, ບໍ່ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະຄຳພີມະຫາປຸຣิສະລັກສະນະ... ບໍ່ເປັນຜູ້ມີສີລ, ບໍ່ມີສີລອັນຈະເລີນແລ້ວ... ບໍ່ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ບໍ່ສະຫຼາດ, ບໍ່ມີປັນຍາອັນຈະເລີນ, ບໍ່ເປັນຜູ້ທີໜຶ່ງ ຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຍັງບູຊາມະຫາຍັນເຫັນປານນີ້'. ເຖິງແມ່ນຈະມີຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້, ແຕ່ຜູ້ທີ່ຈະກ່າວຕິຕຽນພຣະອົງໂດຍທັມນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາອັນຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ທີໜຶ່ງ ຫຼືຜູ້ທີສອງໃນບັນດາຜູ້ຖືຈອງ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບໍລິຈາກເຖີດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຍິນດີເຖີດ, ຂໍຈົ່ງຊົງເຮັດຈິດໃນພາຍໃນໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ. ດູກ່ອນພາມ, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນ, ໃຫ້ສະມາດານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ແກ່ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຜູ້ກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່ ດ້ວຍອາການ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.

345. ‘‘Tasmiṃ kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepissa ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na [Pg.135] bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsi.

໓໔໕. ດູກ່ອນພາມ, ໃນຍັນນັ້ນ ບໍ່ມີການຂ້າຝູງງົວເລີຍ, ບໍ່ມີການຂ້າແບ້ແລະແກະ, ບໍ່ມີການຂ້າໄກ່ແລະໝູ, ບໍ່ມີສັດຕ່າງໆ ຕ້ອງເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ບໍ່ມີການຕັດຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເຮັດເປັນເສົາບູຊາຍັນ, ບໍ່ມີການກ່ຽວຫຍ້າຄາເພື່ອເຮັດເປັນເຄື່ອງລາດບູຊາຍັນ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ເປັນທາດ, ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຫຼືເປັນກຳມະກອນຂອງພຣະອົງ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍຕະບອງ, ບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍໄພ, ບໍ່ໄດ້ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາຮ້ອງໄຫ້ເຮັດວຽກເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ໃດຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ຜູ້ໃດບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ; ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ. ຍັນນັ້ນສຳເລັດລົງໄດ້ດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ, ນ້ຳມັນ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍເທົ່ານັ້ນ.

346. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca, brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca, gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāvijitaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhātū’ti. ‘Alaṃ, bho, mamāpidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ; tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, handassa mayaṃ anuyāgino homā’ti.

໓໔໖. ດູກ່ອນພາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກກສັດຕຣີຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ພວກອາມາດຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ, ແລະພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ນຳເອົາຊັບສົມບັດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ຊັບສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍນີ້ ພວກຂ້າພຣະອົງນຳມາຖວາຍສະເພາະພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຮັບຊັບສົມບັດນີ້ເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຊົງຕັດວ່າ: 'ຢ່າເລີຍ ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຊັບສົມບັດອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງເຮົາທີ່ໄດ້ມາໂດຍສ່ວຍອາກອນອັນຊອບທັມກໍມີພໍແລ້ວ; ຊັບນັ້ນຈົ່ງເປັນຂອງພວກທ່ານເຖີດ ແລະຈົ່ງນຳເອົາຊັບຈາກທີ່ນີ້ໄປຕື່ມອີກ'. ເມື່ອພວກເຂົາຖືກພຣະຣາຊາຊົງປະຕິເສດແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼີກໄປຢູ່ສ່ວນໜຶ່ງ ແລ້ວຄິດຮ່ວມກັນວ່າ: 'ການທີ່ພວກເຮົາຈະນຳເອົາຊັບສົມບັດເຫຼົ່ານີ້ກັບຄືນໄປເຮືອນຂອງຕົນອີກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະກຳລັງບູຊາມະຫາຍັນຢູ່, ເອົາເຖີດ, ພວກເຮົາຈົ່ງບູຊາຍັນຕາມຢ່າງພຣະອົງເຖີດ'.

347. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, puratthimena yaññavāṭassa khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaññavāṭassa amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Pacchimena yaññavāṭassa brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Uttarena yaññavāṭassa gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ.

໓໔໗. ດູກ່ອນພາມ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກກສັດຕຣີຜູ້ເປັນບໍລິວານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດບູຣະພາ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກອາມາດຣາຊະບໍລິພານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດທັກສິນ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກພຣາມມະຫາສານ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດປັດຈິມ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ. ພວກຄະຫະບໍດີຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ທັງທີ່ຢູ່ໃນນິຄົມ ແລະຊົນນະບົດ ໄດ້ຕັ້ງໂຮງທານຂຶ້ນທາງທິດອຸດອນ ແຫ່ງສະຖານທີ່ບູຊາຍັນ.

‘‘Tesupi kho, brāhmaṇa, yaññesu neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepi nesaṃ ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva te yaññā niṭṭhānamagamaṃsu.

ດູກ່ອນພາມ, ໃນຍັນຂອງພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນກໍຄືກັນ ບໍ່ມີການຂ້າຝູງງົວເລີຍ, ບໍ່ມີການຂ້າແບ້ແລະແກະ, ບໍ່ມີການຂ້າໄກ່ແລະໝູ, ບໍ່ມີສັດຕ່າງໆ ຕ້ອງເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ບໍ່ມີການຕັດຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເຮັດເປັນເສົາບູຊາຍັນ, ບໍ່ມີການກ່ຽວຫຍ້າຄາເພື່ອເຮັດເປັນເຄື່ອງລາດບູຊາຍັນ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ເປັນທາດ, ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ຫຼືເປັນກຳມະກອນຂອງພວກເຂົາ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍຕະບອງ, ບໍ່ໄດ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ດ້ວຍໄພ, ບໍ່ໄດ້ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາຮ້ອງໄຫ້ເຮັດວຽກເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ໃດຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ຜູ້ໃດບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ; ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາຢາກເຮັດ ກໍເຮັດ, ວຽກໃດທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຢາກເຮັດ ກໍບໍ່ເຮັດ. ຍັນເຫຼົ່ານັ້ນສຳເລັດລົງໄດ້ດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ, ນ້ຳມັນ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍເທົ່ານັ້ນ.

‘‘Iti [Pg.136] cattāro ca anumatipakkhā, rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, purohito brāhmaṇo catūhaṅgehi samannāgato; tisso ca vidhā ayaṃ vuccati brāhmaṇa tividhā yaññasampadā soḷasaparikkhārā’’ti.

ດູກ່ອນພາມ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມີຝ່າຍຜູ້ເຫັນດີ ໔ ຝ່າຍ, ພຣະເຈົ້າມະຫາວິຊິຕະ ຊົງປະກອບດ້ວຍອົງ ໘, ພຣາມຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໔, ແລະມີວິທີການ ໓ ປະການ. ນີ້ແລ ພາມ ທີ່ຮຽກວ່າຍັນສົມບັດມີວິທີການ ໓ ປະການ ແລະມີບໍລິວານ ໑໖ ປະການ.

348. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘aho yañño, aho yaññasampadā’’ti! Kūṭadanto pana brāhmaṇo tūṇhībhūtova nisinno hoti. Atha kho te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘kasmā pana bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodatī’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bho, samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodāmi. Muddhāpi tassa vipateyya, yo samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyya. Api ca me, bho, evaṃ hoti – samaṇo gotamo na evamāha – ‘evaṃ me suta’nti vā ‘evaṃ arahati bhavitu’nti vā; api ca samaṇo gotamo – ‘evaṃ tadā āsi, itthaṃ tadā āsi’ tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ bho evaṃ hoti – ‘addhā samaṇo gotamo tena samayena rājā vā ahosi mahāvijito yaññassāmi purohito vā brāhmaṇo tassa yaññassa yājetā’ti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamo evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitāti’’? ‘‘Abhijānāmahaṃ, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitā, ahaṃ tena samayena purohito brāhmaṇo ahosiṃ tassa yaññassa yājetā’’ti.

໓໔໘. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ສົ່ງສຽງດັງກ້ອງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວວ່າ: 'ໂອ້! ຍັນຍະພິທີຊ່າງໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ, ໂອ້! ຄວາມສົມບູນແຫ່ງຍັນຍະພິທີຊ່າງໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ!' ແຕ່ກູຕະທັນຕະພຣາມນັ່ງມິດງຽບຢູ່. ລຳດັບນັ້ນ, ພວກພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຖາມກູຕະທັນຕະພຣາມວ່າ: 'ທ່ານກູຕະທັນຕະ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວເລົ່າ?' ກູຕະທັນຕະພຣາມຕອບວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນວ່າຈະບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ກໍຫາບໍ່. ຫົວຂອງຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ບໍ່ອະນຸໂມທະນາຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ, ຫົວຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຄວນຈະແຕກອອກເປັນສ່ຽງໆ. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ພຣະສະມະນະໂຄດົມບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ "ເຮົາໄດ້ຍິນມາຢ່າງນີ້" ຫຼື "ມັນຄວນຈະເປັນຢ່າງນີ້", ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວວ່າ "ໃນການນັ້ນໄດ້ເປັນຢ່າງນີ້, ໃນການນັ້ນໄດ້ມີຢ່າງນີ້" ເທົ່ານັ້ນ. ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມຄົງຈະເປັນພຣະເຈົ້າມະຫາວິຈິດຕະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງຍັນຍະພິທີ ຫຼື ບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍຄົງຈະເປັນພຣາມປຸໂຣຫິດ ຜູ້ເປັນຜູ້ບູຊາຍັນໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ". ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຍ່ອມຊົງລະນຶກໄດ້ຢູ່ບໍວ່າ ພຣະອົງເອງໄດ້ບູຊາຍັນ ຫຼື ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ບູຊາຍັນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ແລ້ວເບື້ອງໜ້າແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ: 'ພຣາມ, ເຮົາລະນຶກໄດ້ຢູ່ວ່າ ເຮົາໄດ້ບູຊາຍັນ ຫຼື ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ບູຊາຍັນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ແລ້ວເບື້ອງໜ້າແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ເຮົາໄດ້ເປັນພຣາມປຸໂຣຫິດ ຜູ້ເປັນຜູ້ບູຊາຍັນໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ'.

Niccadānaanukulayaññaṃ

ການບູຊາຍັນອັນເປັນປະເພນີຕະກູນ ຄືນິດຈະທານ (ການໃຫ້ທານເປັນນິດ)

349. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

໓໔໙. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້?"

‘‘Atthi [Pg.137] kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ນິດຈະທານ (ການໃຫ້ທານເປັນນິດ) ອັນເປັນປະເພນີຕະກູນໃດໆ ທີ່ບຸກຄົນຖວາຍອຸທິດແກ່ບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການໃຫ້ທານ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນັ້ນ ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້?"

‘‘Na kho, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Dissanti hettha, brāhmaṇa, daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; evarūpaṃ kho, brāhmaṇa, yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Na hettha, brāhmaṇa, dissanti daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti.

"ພຣາມ, ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ພຣາມ, ເພາະວ່າໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ ຍ່ອມປາກົດມີການຂ້ຽນຕີດ້ວຍຕະບອງ ແລະ ການຈັບຄໍ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພຣາມ, ສ່ວນນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນໃດໆ ທີ່ບຸກຄົນຖວາຍອຸທິດແກ່ບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລ; ພຣາມ, ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ພຣາມ, ເພາະວ່າໃນຍັນຍະພິທີນັ້ນ ບໍ່ປາກົດມີການຂ້ຽນຕີດ້ວຍຕະບອງ ຫຼື ການຈັບຄໍເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຫຼື ທ່ານຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ຍັນຍະພິທີທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພຣາມ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນັ້ນ ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້."

350. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

໓໕໐. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້?"

‘‘Atthi [Pg.138] kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສິບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້."

‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

‘‘Yo kho, brāhmaṇa, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ karoti, ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດກໍຕາມ ທີ່ສ້າງວິຫານຖວາຍອຸທິດແກ່ສົງຜູ້ມາຈາກທິດທັງສີ່; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການຖວາຍວິຫານ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີອັນສົມບູນດ້ວຍອົງສາມ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິວານສิບຫົກປະການນີ້ ແລະ ກວ່ານິດຈະທານອັນເປັນປະເພນີຕະກູນນີ້."

351. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

໓໕໑. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້?"

‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້."

‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, dhammaṃ saraṇaṃ gacchati, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchati; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການເຖິງສະຣະນະຄົມ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການຖວາຍວິຫານນີ້."

352. ‘‘Atthi [Pg.139] pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

໓໕໒. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້?"

‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້."

‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto sikkhāpadāni samādiyati – pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ບຸກຄົນໃດມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ຄື: ເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ; ພຣາມ, ຍັນຍະພິທີ (ການສະມາທານສີລ) ນີ້ແລ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າການເຖິງສະຣະນະຄົມເຫຼົ່ານີ້."

353. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

໓໕໓. "ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກບໍ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, 有ການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າສິກຂາບົດເຫຼົ່ານີ້?"

‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro [Pg.140] ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.

"ພຣາມ, ຍັງມີຍັນຍະພິທີອື່ນອີກ ທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າຍັນຍະພິທີເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ກວ່າສິກຂາບົດເຫຼົ່ານີ້."

‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?

"ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຍັນຍະພິທີທີ່ມີການຈັດຕຽມໜ້ອຍກວ່າ, ມີການເບียดບຽນໜ້ອຍກວ່າ, ແຕ່ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະ ມີອານິສົງຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?"

‘‘Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti. Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca. Imāya ca, brāhmaṇa, yaññasampadāya aññā yaññasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī’’ti.

ດູກອນພຣາມ, ພຣະຕະຖາຄົດ ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ເປ... (ພຶງຂะຫຍາຍຄວາມຄືກັນກັບໃນຫົວຂໍ້ ໑໙໐-໒໑໒). ດູກອນພຣາມ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ...ເປ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່. ດູກອນພຣາມ, ຍັນ (ການບູຊາຍັນ) ນີ້ແລ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ...ເປ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ...ເປ... ຕະຕິຍະຊານ...ເປ... ຈະຕຸດຖະຊານແລ້ວຢູ່. ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ. ພິກຂຸນັ້ນນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ...ເປ... ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ และມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ...ເเป... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ດູກອນພຣາມ, ຍັນນີ້ກໍຄືກັນ ເປັນຍັນທີ່ມີຄວາມຍຸ້ງຍາກນ້ອຍກວ່າ ມີການຈັດຕຽມນ້ອຍກວ່າ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າ ຍັນໃນກ່ອນໆ. ດູກອນພຣາມ, ຍັນສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍັນ) ອື່ນ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ຫຼືປະນີດກວ່າ ຍັນສຳປະທານີ້ ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.

Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanā

ການປະກາດຕົນເປັນອຸປາສົກຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ

354. Evaṃ vutte, kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo [Pg.141] pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Esāhaṃ bho gotama satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni muñcāmi, jīvitaṃ demi, haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyatū’’ti.

໓໕໔. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ "ຄົນມີຈັກຂຸຈັກເຫັນຮູບໄດ້" ສັນໃດ; ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ສັນນັ້ນຄືກັນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນສະຣະນະ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງສະຣະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ຂໍປ່ອຍໂຄອຸສຸພະ ໗໐໐ ໂຕ, ໂຄຖຶກໜຸ່ມ ໗໐໐ ໂຕ, ໂຄແມ່ໜຸ່ມ ໗໐໐ ໂຕ, ແບ້ ໗໐໐ ໂຕ ແລະແກະ ໗໐໐ ໂຕ, ຂໍໃຫ້ຊີວິດແກ່ພວກມັນ, ຂໍໃຫ້ພວກມັນໄດ້ກິນຫຍ້າອັນຂຽວສົດ, ໄດ້ດື່ມນ້ຳອັນເຢັນສະໜິດ ແລະຂໍໃຫ້ລົມເຢັນໄດ້ພັດຜ່ານພວກມັນດ້ວຍເຖີດ.'

Sotāpattiphalasacchikiriyā

Consummation of the Fruit of Stream-Entry

355. Atha kho bhagavā kūṭadantassa brāhmaṇassa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva kūṭadantassa brāhmaṇassa tasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

໓໕໕. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງສະແດງອະນຸປຸບພິກະຖາແກ່ກູຕະທັນຕະພຣາມ, ຄື ສະແດງທານກະຖາ ສີລະກະຖາ ສັກຄະກະຖາ; ຊົງປະກາດໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊ້າ ຄວາມເສົ້າໝອງແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ແລະອານິສົງໃນເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ). ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບວ່າ ກູຕະທັນຕະພຣາມມີຈິດຄວນ (ແກ່ການຮັບທັມ), ມີຈິດອ່ອນໂຍນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, ມີຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທຳມະເທສະນາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ (ສາມຸກກັງສິກາທຳມະເທສະນາ), ຄື ທຸກ ສະມຸໄທ ນິໂຣດ ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍເປື້ອນ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ສັນໃດ; ທຳມະຈັກຂຸ (ດວງຕາເຫັນທັມ) ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ກູຕະທັນຕະພຣາມ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງ ສັນນັ້ນວ່າ: 'ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ.'

356. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

໓໕໖. ຄັ້ງນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຜູ້ມີທຳອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທຳອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທຳອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທຳອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ, ເຖິງຄວາມແກ້ວກ້າ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜື່ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອສະເຫວີຍໃນມື້ອື່ນດ້ວຍເຖີດ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍດຸດສະນີພາບ.

357. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake yaññavāṭe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama; niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

໓໕໗. ລຳດັບນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ, ກູຕະທັນຕະພຣາມໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດຕຽມຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ນະ ມົນທົນພިທີບູຊາຍັນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນເວລາແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: 'ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ; ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ.'

358. Atha [Pg.142] kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena kūṭadantassa brāhmaṇassa yaññavāṭo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

໓໕໘. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຄອງສະບົງແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ໄປຍັງມົນທົນພިທີບູຊາຍັນຂອງກູຕະທັນຕະພຣາມ; ຄັ້ນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້.

Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

ຄັ້ງນັ້ນ ກູຕະທັນຕະພຣາມ ໄດ້ອັງຄາດ (ຖວາຍ) ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍສຳເລັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ, ກູຕະທັນຕະພຣາມຈຶ່ງຖືເອົາອາສະນະຕ່ຳບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ກູຕະທັນຕະພຣາມ ຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ອາດຫານ, ແກ້ວກ້າ, ເບີກບານດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປແລ.

Kūṭadantasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.

ຈົບ ກູຕະທັນຕະສູດ ທີຫ້າ.

6. Mahālisuttaṃ

໖. ມະຫາລິສູດ

Brāhmaṇadūtavatthu

ເລື່ອງທູດພຣາມ

359. Evaṃ [Pg.143] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā vesāliyaṃ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena. Assosuṃ kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

໓໕໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພັກອາໄສຢູ່ໃນເມືອງເວသာລີ ດ້ວຍກິດຈະທຸຣะບາງຢ່າງ. ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກຍະຕະກູນ ປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງທ່ານພຣະໂຄດົມພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດาຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ". ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບເຫັນປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ.'

360. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā tenupasaṅkamiṃsu. Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavocuṃ – ‘‘kahaṃ nu kho, bho nāgita, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati? Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotama’’nti. ‘‘Akālo kho, āvuso, bhagavantaṃ dassanāya, paṭisallīno bhagavā’’ti. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā tattheva ekamantaṃ nisīdiṃsu – ‘‘disvāva mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ gamissāmā’’ti.

໓໖໐. ລຳດັບນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ທ່ານພຣະນາຄິຕະ ເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະນາຄິຕະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານນາຄິຕະ, ເວລານີ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າທ່ານພຣະໂຄດົມພຣະອົງນັ້ນ.' ທ່ານພຣະນາຄິຕະຕອບວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຫຼີກເຣັ້ນຢູ່.' ລຳດັບນັ້ນ ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍຄິດວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທ່ານພຣະໂຄດົມແລ້ວ ຈຶ່ງຈັກຫຼີກໄປ.'

Oṭṭhaddhalicchavīvatthu

ເລື່ອງໂອດຖັດທະລິດຊະວີ

361. Oṭṭhaddhopi [Pg.144] licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho oṭṭhaddhopi licchavī āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante nāgita, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho, dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Akālo kho, mahāli, bhagavantaṃ dassanāya, paṭisallīno bhagavā’’ti. Oṭṭhaddhopi licchavī tattheva ekamantaṃ nisīdi – ‘‘disvāva ahaṃ taṃ bhagavantaṃ gamissāmi arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.

໓໖໑. ຝ່າຍໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງປ່າກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ບ່ອນທີ່ທ່ານພຣະນາຄິຕະຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດທ່ານພຣະນາຄິຕະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະນາຄິຕະຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງພຣະອົງນັ້ນ.' ທ່ານພຣະນາຄິຕະຕອບວ່າ: 'ມະຫາລິ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຫຼີກເຣັ້ນຢູ່.' ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍຄິດວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງແລ້ວ ຈຶ່ງຈັກຫຼີກໄປ.'

362. Atha kho sīho samaṇuddeso yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgitaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sīho samaṇuddeso āyasmantaṃ nāgitaṃ etadavoca – ‘‘ete, bhante kassapa, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṃ dassanāya; oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ idhūpasaṅkanto bhagavantaṃ dassanāya, sādhu, bhante kassapa, labhataṃ esā janatā bhagavantaṃ dassanāyā’’ti.

໓໖໒. ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະສາມະເນນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະນາຄິຕະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດທ່ານພຣະນາຄິຕະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ສີຫະສາມະເນນ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະນາຄິຕະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານພຣະກັດສະປະ, ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ພາກັນມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ແລະໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຄືກັນ. ທ່ານພຣະກັດສະປະຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກມະຫາຊົນເຫຼົ່ານີ້ຈະໄດ້ຮັບໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.'

‘‘Tena hi, sīha, tvaññeva bhagavato ārocehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sīho samaṇuddeso āyasmato nāgitassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sīho samaṇuddeso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ete, bhante, sambahulā kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā idhūpasaṅkantā bhagavantaṃ dassanāya, oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ idhūpasaṅkanto bhagavantaṃ dassanāya. Sādhu, bhante, labhataṃ esā janatā bhagavantaṃ dassanāyā’’ti. ‘‘Tena hi, sīha, vihārapacchāyāyaṃ āsanaṃ paññapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sīho samaṇuddeso bhagavato paṭissutvā vihārapacchāyāyaṃ āsanaṃ paññapesi.

ທ່ານພຣະນາຄິຕະກ່າວວ່າ: 'ສີຫະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເອງເຖີດ.' ສີຫະສາມະເນນຮັບຄຳທ່ານພຣະນາຄິຕະລ່ວງວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ສີຫະສາມະເນນ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທູດພຣາມຊາວໂກສົນ ແລະທູດພຣາມຊາວມະຄົດເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ພາກັນມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ; ແລະໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍມາທີ່ນີ້ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຄືກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກມະຫາຊົນເຫຼົ່ານີ້ຈະໄດ້ຮັບໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັສວ່າ: 'ສີຫະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງຈັດຕຽມອາສະນະໄວ້ທີ່ຮົ່ມວິຫານເຖີດ.' ສີຫະສາມະເນນຮັບພຣະບັນຊາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວຈັດຕຽມອາສະນະໄວ້ທີ່ຮົ່ມວິຫານ.

363. Atha [Pg.145] kho bhagavā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi. Atha kho te kosalakā ca brāhmaṇadūtā māgadhakā ca brāhmaṇadūtā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Oṭṭhaddhopi licchavī mahatiyā licchavīparisāya saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

໓໖໓. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສດັດອອກຈາກວິຫານ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້ໃນຮົ່ມວິຫານ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມທູດຊາວໂກສົນ ແລະ ພຣາມທູດຊາວມະຄົດ ເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຝ່າຍໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິສັດລິດຊະວີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ.

364. Ekamantaṃ nisinno kho oṭṭhaddho licchavī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘yadagge ahaṃ, mahāli, bhagavantaṃ upanissāya viharāmi, na ciraṃ tīṇi vassāni, dibbāni hi kho rūpāni passāmi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāmi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyānī’ti. Santāneva nu kho, bhante, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, udāhu asantānī’’ti?

໓໖໔. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໂອດຖັດທະລິດຊະວີ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນວັນກ່ອນໆ ນັ້ນ ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພຣະອົງເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພຣະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: “ມະຫາລິ ຕັ້ງແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ ບໍ່ດົນ ພຽງສາມພັນສາເທົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ”. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ຫຼືວ່າ ບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?'

Ekaṃsabhāvitasamādhi

ສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ

365. ‘‘Santāneva kho, mahāli, sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti?

໓໖໕. “ມະຫາລິ ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ”. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?”

366. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno [Pg.146] puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.

໓໖໖. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮะພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນແຕ່ຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທิບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

367. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya … uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.

໓໖໗. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນແຕ່ຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

368. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.

໓໖໘. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮะພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນແຕ່ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

369. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya… uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvito samādhi [Pg.147] hoti dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no ca kho dibbāni rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ekaṃsabhāvite samādhimhi dibbānaṃ saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, no ca kho dibbānaṃ rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.

໓໖໙. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນແຕ່ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ສ່ວນດຽວ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ມີສະມາທິເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

370. ‘‘Idha, mahāli, bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Puratthimāya disāya dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno puratthimāya disāya ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ.

໓໗໐. “ມະຫາລິ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນທັງຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ໄດ້ຍິນທັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດບູຮະພາ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ.”

371. ‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhuno dakkhiṇāya disāya…pe… pacchimāya disāya… uttarāya disāya… uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvito samādhi hoti dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. So uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Uddhamadho tiriyaṃ dibbāni ca rūpāni passati piyarūpāni [Pg.148] kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, dibbāni ca saddāni suṇāti piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, mahāli, hoti bhikkhuno uddhamadho tiriyaṃ ubhayaṃsabhāvite samādhimhi dibbānañca rūpānaṃ dassanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ, dibbānañca saddānaṃ savanāya piyarūpānaṃ kāmūpasaṃhitānaṃ rajanīyānaṃ. Ayaṃ kho mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, yena santāneva sunakkhatto licchaviputto dibbāni saddāni nāssosi piyarūpāni kāmūpasaṃhitāni rajanīyāni, no asantānī’’ti.

໓໗໑. “ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໃນທິດທັກສິນ... ເປ... ໃນທິດປັດຈິມ... ໃນທິດອຸດອນ... ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນທັງຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ໄດ້ຍິນທັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ມະຫາລິ ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸມີສະມາທິທີ່ອົບຮົມໄວ້ທັງສອງສ່ວນ ເພື່ອເຫັນຮູບທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ແລະ ເພື່ອຟັງສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ເບື້ອງຂວາງ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແລ. ມະຫາລິ ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງທິບອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່ແທ້ໆ ແຕ່ສຸນັກຂັດຕະ ລິດຊະວີບຸດ ບໍ່ໄດ້ຍິນ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຍິນ”.

372. ‘‘Etāsaṃ nūna, bhante, samādhibhāvanānaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti. ‘‘Na kho, mahāli, etāsaṃ samādhibhāvanānaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Atthi kho, mahāli, aññeva dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.

໓໗໒. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນບໍ່ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?” “ມະຫາລິ ພິກຂຸທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງຕະຖາຄົດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ດອກ. ມະຫາລິ ແຕ່ມີທຳອື່ນໆ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າສະມາທິພາວະນາເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນສຳນັກຂອງຕະຖາຄົດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ”.

Catuariyaphalaṃ

ອະລິຍະຜົນ 4

373. ‘‘Katame pana te, bhante, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū bhagavati brahmacariyaṃ carantī’’ti? ‘‘Idha, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.

໓໗໓. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່?” “ມະຫາລິ ໃນພຣະສາສນານີ້ ພິກຂຸເພາະລະສັງໂຍດ 3 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສັງໂຍດ 3 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ແລະເພາະຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ເບົາບາງລົງ ຍ່ອມເປັນພຣະສະກທາກາມີ ມາສູ່ໂລກນີ້ອີກພຽງເທື່ອດຽວເທົ່ານັ້ນ ກໍຈະເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

‘‘Puna caparaṃ, mahāli, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ 5 ປະການໄດ້ສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນອຸປະປາຕິກະ ຈະປຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທັມມະດາ. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

‘‘Puna [Pg.149] caparaṃ, mahāli, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayampi kho, mahāli, dhammo uttaritaro ca paṇītataro ca, yassa sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ caranti. Ime kho te, mahāli, dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca, yesaṃ sacchikiriyāhetu bhikkhū mayi brahmacariyaṃ carantī’’ti.

“ມະຫາລິ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ມະຫາລິ ທັມມະນີ້ແລ ທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ. ມະຫາລິ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືທັມມະທີ່ຍິ່ງກວ່າ ແລະປານີດກວ່າ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນເຮົາ.”

Ariyaaṭṭhaṅgikamaggo

ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ

374. ‘‘Atthi pana, bhante, maggo atthi paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Atthi kho, mahāli, maggo atthi paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti.

໓໗໔. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຫົນທາງມີຢູ່ຫຼື ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ຫຼື ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ມະຫາລິ ຫົນທາງມີຢູ່ ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ.”

375. ‘‘Katamo pana, bhante, maggo katamā paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāyā’’ti? ‘‘Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, mahāli, maggo ayaṃ paṭipadā etesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya.

໓໗໕. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຫົນທາງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ຂໍ້ປະຕິບັດນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ນີ້ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ນັ້ນເອງ ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ ສັມມາສັງກັບປະ ສັມມາວາຈา ສັມມາກັມມັນຕະ ສັມມາອາຊີວະ ສັມມາວາຍາມະ ສັມມາສະຕິ ສັມມາສະມາທິ. ມະຫາລິ ນີ້ແລ ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນ.”

Dvepabbajitavatthu

ເຣື່ອງບັນພະຊິດສອງຮູບ

376. ‘‘Ekamidāhaṃ, mahāli, samayaṃ kosambiyaṃ viharāmi ghositārāme. Atha kho dve pabbajitā – muṇḍiyo ca paribbājako jāliyo ca dārupattikantevāsī yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te dve pabbajitā maṃ etadavocuṃ – ‘kiṃ nu kho, āvuso gotama, taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, udāhu aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti?

໓໗໖. “ມະຫາລິ ສະໄໝໜຶ່ງ ເຮົາພັກຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ງນັ້ນ ບັນພະຊິດສອງຮູບ ຄື ມຸນທິຍະປະຣิພາຊົກ ແລະ ຊາລິຍະສິດຂອງນັກບວດຜູ້ຖືບາດໄມ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາເຮົາເຖິງທີ່ພັກ. ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບເຮົາ ຜ່ານການສົນທະນາອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະລຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນໄດ້ຖາມເຮົາດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຄືແນວໃດ ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ມີອາຍຸ ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ ຫຼືວ່າ ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?’“

377. ‘‘‘Tena hāvuso, suṇātha sādhukaṃ manasi karotha bhāsissāmī’’ti. ‘Evamāvuso’ti kho te dve pabbajitā mama paccassosuṃ. Ahaṃ etadavocaṃ – idhāvuso tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā [Pg.150] ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati na kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano oṭṭhaddho licchavī bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

໓໗໗. “‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ’. ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນຮັບຄຳເຮົາວ່າ ‘ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ’. ເຮົາໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ “ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ”. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາຕອບວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ແລ້ວ. ໂອດຖັດທະລິດຊະວີມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.”

Mahālisuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.

ມະຫາລິສູດ ທີ 6 ຈົບແລ້ວ.

7. Jāliyasuttaṃ

໗. ຊາລິຍະສູດ

Dvepabbajitavatthu

ເຣື່ອງບັນພະຊິດສອງຮູບ

378. Evaṃ [Pg.151] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena dve pabbajitā – muṇḍiyo ca paribbājako jāliyo ca dārupattikantevāsī yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho te dve pabbajitā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso gotama, taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, udāhu aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti?

໓໗໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສັມພີ. ສະໄໝນັ້ນ ບັນພະຊິດສອງຮູບ ຄື ມຸນທິຍະປະຣິພາຊົກ ແລະ ຊາລິຍະສິດຂອງນັກບວດຜູ້ຖືບາດໄມ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ. ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜ່ານການສົນທະນາອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະເປັນທີ່ລະລຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນແນວໃດ ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ ຫຼືວ່າ ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?”

379. ‘‘Tena hāvuso, suṇātha sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te dve pabbajitā bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘idhāvuso, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati kallaṃ, tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ [Pg.152] abhinīharati abhininnāmeti…pe… yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā…pe….

໓໗໙. “ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັສວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ’. ບັນພະຊິດສອງຮູບນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ ‘ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ’. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”?’ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”’. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແຕ່ເຮົາຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ “ຊີວະກັບສໍຣີຣະແມ່ນອັນດຽວກັນ” ຫຼືວ່າ “ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສໍຣີຣະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ”...’

380. …Pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yo kho, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti? Yo so, āvuso, bhikkhu evaṃ jānāti evaṃ passati, na kallaṃ tassetaṃ vacanāya – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vāti. Ahaṃ kho panetaṃ, āvuso, evaṃ jānāmi evaṃ passāmi. Atha ca panāhaṃ na vadāmi – ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te dve pabbajitā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

໓໘໐. ...ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ພິກຂຸນັ້ນຈະກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ບໍ່ຄວນເລີຍທີ່ພິກຂຸນັ້ນຈະກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເຮົາເອງກໍຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ແຕ່ເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼືວ່າ 'ຊີວະກໍຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍຢ່າງອື່ນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ບັນພະຊິດທັງສອງຮູບນັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

Jāliyasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.

ຈົບຊາລິຍະສູດ ທີເຈັດ.

8. Mahāsīhanādasuttaṃ

໘. ມະຫາສີຫະນາດສູດ

Acelakassapavatthu

ເລື່ອງອະເຈລະກັດສະປະ

381. Evaṃ [Pg.153] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruññāyaṃ viharati kaṇṇakatthale migadāye. Atha kho acelo kassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti. Ye te, bho gotama, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti, kacci te bhoto gotamassa vuttavādino, na ca bhavantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati? Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti.

໓໘໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າອະໄພຍະທານມິກະທາຍວັນ ຊື່ວ່າ ກັນນະກະຖະລະ ໃກ້ເມືອງອຸຣຸນຍາ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະເຈລະກັດສະປະ (ນັກບວດເປືອຍກາຍຊື່ກັດສະປະ) ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສອັນຄວນເປັນທີ່ບັນເທິງໃຈແລະລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອອະເຈລະກັດສະປະຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ". ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພວກທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ" ນັ້ນ, ຊື່ວ່າກ່າວຕາມຄຳທີ່ທ່ານພຣະໂຄດົມກ່າວແລ້ວຫຼືບໍ່, ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວຕູ່ທ່ານພຣະໂຄດົມດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງຫຼືບໍ່, ທັງສະແດງທຳສົມຄວນແກ່ທຳຫຼືບໍ່, ແລະ ບໍ່ມີຄຳກ່າວໂຕ້ແຍ້ງໃດໆ ທີ່ສະຫະທຳມິກຈະຕິຕຽນໄດ້ຫຼືບໍ່? ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາຖະໜາຈະກ່າວຕູ່ທ່ານພຣະໂຄດົມເລີຍ'.

382. ‘‘Ye te, kassapa, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti, na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ te asatā abhūtena. Idhāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ.

໓໘໒. ກັດສະປະ, ພວກທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຕຳໜິຕະບະທັງປວງ, ແລະ ກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວ' ນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ກ່າວຕາມຄຳທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວ, ແຕ່ພວກເຂົາກ່າວຕູ່ເຮົາດ້ວຍຄຳທີ່ບໍ່ມີຈິງ ບໍ່ເປັນຈິງ. ກັດສະປະ, ເຮົາຍ່ອມເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ກັດສະປະ, ແຕ່ເຮົາກໍເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.

383. ‘‘Idhāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ appadukkhavihāriṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ appadukkhavihāriṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ. Yohaṃ, kassapa, imesaṃ tapassīnaṃ evaṃ āgatiñca gatiñca cutiñca upapattiñca yathābhūtaṃ pajānāmi[Pg.154], sohaṃ kiṃ sabbaṃ tapaṃ garahissāmi, sabbaṃ vā tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosissāmi upavadissāmi?

໓໘໓. ກັດສະປະ, ເຮົາຍ່ອມເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງມີທຸກໜ້ອຍບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ກັດສະປະ, ແຕ່ເຮົາກໍເຫັນຜູ້ບຳເພັນຕະບະ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງມີທຸກໜ້ອຍບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ກັດສະປະ, ເມື່ອເຮົາຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມມາ ຄວາມໄປ ຄວາມຈຸຕິ ແລະ ຄວາມອຸບັດຂອງຜູ້ບຳເພັນຕະບະເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ເຮົາຈະຕຳໜິຕະບະທັງປວງ ຫຼືຈະກ່າວໂທດ ຕຳໜິຕິຕຽນຜູ້ບຳເພັນຕະບະທັງປວງ ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງເສົ້າໝອງໂດຍສ່ວນດຽວໄດ້ແນວໃດ?

384. ‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Tehipi me saddhiṃ ekaccesu ṭhānesu sameti, ekaccesu ṭhānesu na sameti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti, mayampi taṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti, mayampi taṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti, mayaṃ taṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti, mayaṃ taṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti.

໓໘໔. ກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ເປັນບັນດິດ ມີປັນຍາລະອຽດອ່ອນ ເຄີຍໂຕ້ວາທະກັບຜູ້ນ້ອຍຜູ້ໃຫຍ່ມາແລ້ວ ມີຄວາມສາມາດຄືກັບນາຍທະນູຜູ້ຍິງຜ່າເສັ້ນຜົມ. ພວກເຂົາທ່ຽວທຳລາຍທິດຖິ (ຄວາມເຫັນ) ຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນ. ວาທະຂອງເຮົາກັບສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມກົງກັນໃນບາງສະຖານທີ່, ບໍ່ກົງກັນໃນບາງສະຖານທີ່. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ'. ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງເຮົາກໍກ່າວວ່າ 'ດີ'.

‘‘Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti, parepi taṃ ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti, parepi taṃ ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti, pare taṃ ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti, pare taṃ ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti.

ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ' ຄືກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ດີ'. ສິ່ງໃດທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ 'ດີ', ບາງຄັ້ງຄົນອື່ນກໍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ດີ'.

Samanuyuñjāpanakathā

ກະຖາວ່າດ້ວຍການຊັກຖາມແລະສອບສວນ

385. ‘‘Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – yesu no, āvuso, ṭhānesu na sameti, tiṭṭhantu tāni ṭhānāni. Yesu ṭhānesu sameti, tattha viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā’ti?

໓໘໕. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງໃດທີ່ພວກເຮົາບໍ່ກົງກັນ ຂໍໃຫ້ຍົກເລື່ອງນັ້ນໄວ້ກ່ອນ. ເລື່ອງໃດທີ່ພວກເຮົາກົງກັນ, ໃນເລື່ອງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: "ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?"'

386. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti. Itiha, kassapa, viññū [Pg.155] samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.

໓໘໖. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ລະໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

387. ‘‘Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā’ ti?

໓໘໗. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ທ່ານຄະນາຈានຄົນອື່ນໆ?'

388. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.

໓໘໘. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນທ່ານຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ສະມາທານໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

389. ‘‘Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?

໓໘໙. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?'

390. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.

໓໙໐. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອະກຸສົນ, ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າມີໂທດ, ບໍ່ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ບໍ່ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ປະເສີດ, ເປັນທຳດຳ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳດຳ. ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມລະທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ລະໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

391. ‘‘Aparampi [Pg.156] no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ. ‘Ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?

໓໙໑. ກັດສະປະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຂໍໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາຈົ່ງຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ປຽບທຽບອາຈານກັບອາຈານ ຫຼື ປຽບທຽບສົງກັບສົງ ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ໃຜເລົ່າສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມ ຫຼືວ່າ ພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ?'

392. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.

໓໙໒. ກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຂອງພວກທ່ານ ທີ່ເປັນກຸສົນ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນກຸສົນ, ບໍ່ມີໂທດ ໄດ້ຊື່ວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຄວນເສບ ໄດ້ຊື່ວ່າຄວນເສບ, ປະເສີດ ໄດ້ຊື່ວ່າປະເສີດ, ເປັນທຳຂາວ ໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທຳຂາວ. ພຣະສາວົກສົງຂອງພຣະໂຄດົມສະມາທານທຳເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີເຫຼືອແລ້ວປະພຶດຢູ່, ສ່ວນພຣະສາວົກສົງຂອງຄະນາຈານຄົນອື່ນໆ ສະມາທານໄດ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ກັດສະປະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຊັກຖາມ ສອບສວນ ແລະ ສົນທະນາກັນ ຍ່ອມສັນລະເສີນພວກເຮົາໂດຍສ່ວນຫຼາຍໃນເລື່ອງນັ້ນ.

Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo

ອະລິຍະມັກມີອົງແປດ

393. ‘‘Atthi, kassapa, maggo atthi paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati – ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti. Katamo ca, kassapa, maggo, katamā ca paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati – ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, kassapa, maggo, ayaṃ paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’’’ti.

໓໙໓. “ດູກ່ອນກັດສະປະ ຫົນທາງມີຢູ່ ຂໍ້ປະຕິບັດມີຢູ່ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ ກໍຫົນທາງນັ້ນເປັນແນວໃດ ແລະຂໍ້ປະຕິບັດນັ້ນເປັນແນວໃດ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້g່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’? ຫົນທາງນັ້ນຄື ອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ນີ້ເອງ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່: ສັມມາທິດຖິ ສັມມາສັງກັບປະ ສັມມາວາຈາ ສັມມາກຳມັນຕະ ສັມມາອາຊີວະ ສັມມາວາຍາມະ ສັມມາສະຕິ ສັມມາສະມາທິ. ດູກ່ອນກັດສະປະ ນີ້ແລຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ທີ່ເມື່ອບຸກຄົນປະຕິບັດຕາມແລ້ວ ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ຈະເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວຖືກກາລະ ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳຈິງ ເປັນຜູ້ກ່າວສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ກ່າວທຳ ເປັນຜູ້ກ່າວວິນັຍ’.”

Tapopakkamakathā

ບົດວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະ

394. Evaṃ [Pg.157] vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhaddantiko, na tiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṃ, na uddissakataṃ, na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko…pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti… sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvīhikampi āhāraṃ āhāreti… sattāhikampi āhāraṃ āhāreti. Iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

໓໙໔. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກັດສະປະອະເຈລະກະໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາຮ້ອງເຊີນວ່າ ‘ນິມົນມາທາງນີ້ ເຖົ້າແກ່’, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາຮ້ອງເຊີນວ່າ ‘ນິມົນຢຸດກ່ອນ ເຖົ້າແກ່’, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົານຳມາໃຫ້ກ່ອນ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົາເຮັດເຈາະຈົງ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ເຂົານິມົນ. ຜູ້ນັ້ນບໍ່ຮັບອາຫານຈາກປາກໝໍ້, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກປາກກະບຸງ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມທໍລະນີປະຕູ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມໄມ້ຄ້ອນ, ບໍ່ຮັບອາຫານຂ້າມສາກຕຳເຂົ້າ, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນຂະນະທີ່ຄົນສອງຄົນກຳລັງກິນຢູ່, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງມີຄັນ, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງທີ່ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ບໍ່ຮັບອາຫານຈາກຍິງທີ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາຍ, ບໍ່ຮັບອາຫານທີ່ໄດ້ຈາກການຊັກຊວນກັນສະສົມໄວ້, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນບ່ອນທີ່ມີໝາຢືນຄອຍຢູ່, ບໍ່ຮັບອາຫານໃນບ່ອນທີ່ມີແມງວັນຕອມເປັນກຸ່ມ, ບໍ່ກິນປາ, ບໍ່ກິນຊີ້ນ, ບໍ່ດື່ມສຸລາ, ບໍ່ດື່ມເມໄຣ, ບໍ່ດື່ມນ້ຳຢາທີ່ດອງດ້ວຍແກບ. ຜູ້ນັ້ນຮັບອາຫານໃນເຮືອນຫຼັງດຽວ ແລະກິນອາຫານພຽງຄຳດຽວ, ຮັບອາຫານໃນເຮືອນສອງຫຼັງ ແລະກິນອາຫານສອງຄຳ... ຯລຯ... ຮັບອາຫານໃນເຮືອນເຈັດຫຼັງ ແລະກິນອາຫານເຈັດຄຳ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍຖາດດຽວ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍສອງຖາດ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍອາຫານໃນຖາດນ້ອຍເຈັດຖາດ, ກິນອາຫານມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ, ກິນອາຫານສອງມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ... ກິນອາຫານເຈັດມື້ເວັ້ນມື້ກໍມີ. ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

395. ‘‘Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.

໓໙໕. “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າປ່າເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນກາກໜັງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເທົາເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຮຳເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນເຂົ້າຕັງເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນກາກງາເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຫຍ້າເປັນອາຫານກໍມີ, ກິນຂີ້ງົວເປັນອາຫານກໍມີ, ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ.”

396. ‘‘Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi [Pg.158] hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayikopi hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’’ti.

໓໙໖. “ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ການປະຕິບັດຕະບະເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ພວກສະມະນະພຣາມຖືວ່າເປັນສະມະນະທຳ ຫຼືເປັນພຣາມມະນະທຳ ຄື: ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຫໍ່ສົບກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າບັງສະກຸນກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເປືອກໄມ້ກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມໜັງເສືອກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມໜັງເສືອມີກີບກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄາກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປໍກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແຜ່ນໄມ້ກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກຳພົນເຮັດດ້ວຍຜົມຄົນກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກຳພົນເຮັດດ້ວຍຂົນຫາງມ້າກໍມີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເຮັດດ້ວຍຂົນປີກນົກເຄົ້າກໍມີ, ເປັນຜູ້ຖອນຜົມແລະໜວດ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຖອນຜົມແລະໜວດກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢືນຢ່າງດຽວ ປະຕິເສດການນັ່ງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢ່ອງຢໍ້ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການນັ່ງຢ່ອງຢໍ້ກໍມີ, ເປັນຜູ້ຮອນນອນເທິງໜາມ ເຮັດການນອນເທິງໜາມກໍມີ, ເຮັດການນອນເທິງແຜ່ນໄມ້ກໍມີ, ເຮັດການນອນເທິງແຜ່ນດິນກໍມີ, ເປັນຜູ້ນອນຕະແຄງຂ້າງດຽວກໍມີ, ເປັນຜູ້ດາດຝຸ່ນລະອອງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢູ່ກາງແຈ້ງກໍມີ, ເປັນຜູ້ຢູ່ນອນໃນບ່ອນທີ່ເຂົາຈັດໃຫ້ກໍມີ, ເປັນຜູ້ກິນມູດຄູດ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການກິນມູດຄູດກໍມີ, ເປັນຜູ້ບໍ່ດື່ມນ້ຳເຢັນ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍ່ດື່ມນ້ຳເຢັນກໍມີ, ເປັນຜູ້ລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳເພື່ອລ້າງບາບກໍມີ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

Tapopakkamaniratthakathā

ບົດວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດ

397. ‘‘Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

໓໙໗. “ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā[Pg.159]. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອກໍຕາມ ແຕ່ຫາກວ່າ ສີລະສຳປະທາ ຈິດຕະສຳປະທາ ປັນຍາສຳປະທາ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອົບຮົມ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງຊື່ວ່າ ຫ່າງໄກຈາກສະມະນະທຳ ຫ່າງໄກຈາກພຣາມມະນະທຳ ໂດຍແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

398. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ, bho gotama, sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’’nti. ‘‘Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṃ ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.

໓໙໘. “ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກັດສະປະອະເຈລະກະໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ສະມະນະທຳເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ’. ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: ‘ດູກ່ອນກັດສະປະ ຄຳວ່າ “ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ” ນີ້ ເປັນຄຳເວົ້າປົກກະຕິໃນໂລກ. ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ” ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະg່າວເລີຍ’.”

‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ acelako homi, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດກໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະເປັນອະເຈລະກະ, ເປັນຜູ້ມີມາລະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ເຊັ່ນ ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້’.”

‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ແລະເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ໂດຍປະການອື່ນ ນອກເໜືອໄປຈາກມາດຕະການນີ້ ນອກເໜືອໄປຈາກການປະຕິບັດຕະບະນີ້ ດັ່ງນັ້ນ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກ່າວແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະເປັນຜູ້gິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະກ່າວເລີຍ.”

‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā…pe… vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī’ti.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດກໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ, ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ... ຯລຯ... ຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍຫົວມັນແລະໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ’.”

‘‘Yasmā [Pg.160] ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ແລະເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ໂດຍປະການອື່ນ ນອກເໜືອໄປຈາກມາດຕະການນີ້ ນອກເໜືອໄປຈາກການປະຕິບັດຕະບະນີ້ ດັ່ງນັ້ນ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກ່າວແທ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸອົບຮົມເມດຕາຈິດ ອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນກັດສະປະ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ ແມ້ຫາກວ່າບຸກຄົນຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອກໍຕາມ ຫາກວ່າສະມະນະທຳ ຫຼືພຣາມມະນະທຳ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ຫຼືເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍມາດຕະການນີ້ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕະບະນີ້ແລ້ວ ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ‘ສະມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ ພຣາມມະນະທຳເຮັດໄດ້ຍາກ’ ນັ້ນ ກໍບໍ່ຄວນຈະກ່າວເລີຍ.”

‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.

“ເພາະວ່າ ການປະຕິບັດຕະບະນັ້ນ ຄະລຶຫັດgໍດີ, ບຸດຂອງຄະລຶຫັດກໍດີ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ທາດີຜູ້ທູນໝໍ້ນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດເຮັດໄດ້ວ່າ ‘ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແກມປ່ານ... ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ’.”

‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ຄວາມເປັນສະມະນະກໍດີ ຄວາມເປັນພຣາມກໍດີ ທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກ ທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດ (ການທໍລະມານຕົນ) ນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນສະມະນະເຮັດໄດ້ຍາກ ຄວາມເປັນພຣາມເຮັດໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່”.

399. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjāno, bho gotama, samaṇo, dujjāno brāhmaṇo’’ti. ‘‘Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṃ ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa [Pg.161] brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.

໓໙໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ອະເຈລະກັດສະປະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ.” “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຄຳວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’ ນີ້ ເປັນຄຳກ່າວປົກກະຕິໃນໂລກ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ເປືອຍກາຍ, ເປັນຜູ້ມີມາຣະຍາດປ່ອຍວາງ (ບໍ່ມີມາຣະຍາດ), ເປັນຜູ້ເລຍມື...ຯລຯ... ປະພຶດສະມາທານການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ແມ່ນແຕ່ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharatī’ti.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ເປືອຍກາຍ, ເປັນຜູ້ມີມາຣະຍາດປ່ອຍວາງ, ເປັນຜູ້ເລຍມື...ຯລຯ... ປະພຶດສະມາທານການບໍລິໂພກອາຫານຕາມກຳນົດເວລາ ແມ່ນແຕ່ເຄິ່ງເດືອນຕໍ່ຄັ້ງ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ຢູ່’.”

‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານກໍດີ, ເປັນຜູ້ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານກໍດີ...ຯລຯ... ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍຫົວໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງກໍດີ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ sākabhakkho vā hoti sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī’ti.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ກິນຜັກເປັນອາຫານ ຫຼື ເປັນຜູ້ກິນເຂົ້າຟ່າງເປັນອາຫານ...ຯລຯ... ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍຫົວໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ໃນປ່າ, ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໝາກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນເອງ’.”

‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່.”

‘‘Sāṇāni [Pg.162] cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ບຸກຄົນນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານກໍດີ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແກມປໍກໍດີ...ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ (ທັງເວລາແລງ) ກໍດີ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຖ້າຫາກວ່າ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຈະເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ ຜູ້ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງ ພຽງແຕ່ດ້ວຍປະມານເທົ່ານີ້ ດ້ວຍການປະພຶດວັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ຄຳນີ້ກໍບໍ່ຄວນທີ່ຈະກ່າວວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’.”

‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’ti.

“ເພາະວ່າ ຄະຫະບໍດີກໍດີ, ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີກໍດີ, ໂດຍທີ່ສຸດ ແມ່ນແຕ່ຍິງຄົນໃຊ້ຜູ້ຕັກນ້ຳກໍດີ ກໍຍັງສາມາດທີ່ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ຍ່ອມນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແດ່, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າປ່ານແກມປໍແດ່...ຯລຯ... ປະກອບຄວາມພຽນໃນການລົງອາບນ້ຳວັນລະສາມເທື່ອ (ທັງເວລາແລງ) ຢູ່’.”

‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເພາະເຫດທີ່ສະມະນະກໍດີ ພຣາມກໍດີ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ ທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກຍິ່ງນັ້ນ ມີຢູ່ນອກເໜືອໄປຈາກພຽງແຕ່ການປະພຶດວັດປະຕິບັດອັນເຄັ່ງຄັດນີ້, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນທີ່ຈະກ່າວຄຳນີ້ວ່າ ‘ສະມະນະຮູ້ໄດ້ຍາກ ພຣາມຮູ້ໄດ້ຍາກ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ໃນການໃດ ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນເມດຕາຈິດອັນບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ແລະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເປັນສະມະນະແດ່ ເປັນພຣາມແດ່”.

Sīlasamādhipaññāsampadā

ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ສະມາທິ ແລະ ປັນຍາ

400. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā pana sā, bho gotama, sīlasampadā, katamā cittasampadā, katamā paññāsampadā’’ti? ‘‘Idha, kassapa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-193 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ) bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvo sīlasampanno indriyesu guttadvāro satisampajaññena samannāgato santuṭṭho.

໔໐໐. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ອະເຈລະກັດສະປະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ (ສະມາທິ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານັ້ນເປັນແນວໃດ?’ ‘ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ, ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳ ແລະ ວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ, ມີອາຊີບອັນບໍລິສຸດ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ, ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນシーທັງຫຼາຍ, ປະກອບດ້ວຍສະຕິ ແລະ ສັມປະຊັນຍະ, ເປັນຜູ້ສັນໂດດ.’”

401. ‘‘Kathañca, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, kassapa, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasampadāya …pe… (yathā 194 yāva 210 anucchedesu)

໔໐໑. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລແນວໃດ? ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ, ມີທ່ອນໄມ້ອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັສຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ, ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ, ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່. ນີ້ກໍເປັນສີລສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ...”

‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti[Pg.163]. Seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ…pe… (yathā 211 anucchede) osadhīnaṃ patimokkho iti vā iti, evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasampadāya.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ທາຍົກຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ, ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ມີລັກສະນະດັ່ງນີ້, ຄື: ການທຳພິທີບູຊາເທວະດา, ການທຳພິທີບົນບານ...ຯລຯ... ການປຸງຢາ ຫຼື ການແກ້ຢາ, ພິກຂຸຍ່ອມເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາ ມີລັກສະນະດັ່ງນີ້. ນີ້ກໍເປັນສີລສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.”

‘‘Sa kho so, kassapa, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi, kassapa, rājā khattiyo muddhāvasitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato. Evameva kho, kassapa, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti. Ayaṃ kho, kassapa, sīlasampadā…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampissa hoti cittasampadāya…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampissa hoti cittasampadāya. Ayaṃ kho, kassapa, cittasampadā.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງການສຳລວມໃນສີລນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣະທາພິເສກແລ້ວ ຜູ້ມີສັດຕູອັນກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງສັດຕູ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ, ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ ກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທາງໃດໆ ເລີຍ ເພາະເຫດແຫ່ງການສຳລວມໃນສີລ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍສີລຂັນອັນເປັນອະລິຍະນີ້ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີໂທດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືສີລສັມປະທາ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ນີ້ກໍເປັນຈິດຕະສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ ຢູ່. ນີ້ກໍເປັນຈິດຕະສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືຈິດຕະສັມປະທາ.”

‘‘So evaṃ samāhite citte…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… idampissa hoti paññāsampadāya…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti…pe… idampissa hoti paññāsampadāya. Ayaṃ kho, kassapa, paññāsampadā.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້ແລ້ວ...ຯລຯ... ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ’... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາສັມປະທາຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ນີ້ຄືປັນຍາສັມປະທາ.”

‘‘Imāya ca, kassapa, sīlasampadāya cittasampadāya paññāsampadāya aññā sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ ແລະ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາອື່ນ ທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າ ຫຼື ປະນີດໄປກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຈິດ ແລະ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”

Sīhanādakathā

ການບັນລືສີຫະນາດ (ຄຳກ່າວອັນອົງອາດ)

402. ‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā sīlavādā. Te anekapariyāyena sīlassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyaṃ paramaṃ sīlaṃ, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhisīlaṃ.

໔໐໒. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນສີລ. ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງສີລໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ສີລອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີສີລສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນສີລນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນສີລນັ້ນ, ຄືໃນອະທິສີລ.”

‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā. Te anekapariyāyena tapojigucchāya vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā [Pg.164] tapojigucchā, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhijegucchaṃ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນການປະພຶດຕະບະ (ການກຳຈັດກິເລດ). ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງຕະບະໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ຕະບະອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີຕະບະສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນຕະບະນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນຕະບະນັ້ນ, ຄືໃນອະທິເຊຄຸດສະ.”

‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paññāvādā. Te anekapariyāyena paññāya vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā paññā, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhipaññaṃ.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນປັນຍາ. ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງປັນຍາໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ປັນຍາອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີປັນຍາສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນປັນຍານັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນປັນຍານັ້ນ, ຄືໃນອະທິປັນຍາ.”

‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā vimuttivādā. Te anekapariyāyena vimuttiyā vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā vimutti, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhivimutti.

“ດູກ່ອນກັດສະປະ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຜູ້ມີປົກກະຕິກ່າວສັນເສີນວິມຸດຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ). ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນແຫ່ງວິມຸດຕິໂດຍອະເນກປະການ. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ວິມຸດຕິອັນເປັນອະລິຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມີປະມານເທົ່າໃດ, ເຮົາບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີວິມຸດຕິສະເໝີດ້ວຍເຮົາໃນວິມຸດຕິນັ້ນເລີຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ຍິ່ງກວ່າ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາເອງເປັນຜູ້ຍິ່ງກວ່າໃນວິມຸດຕິນັ້ນ, ຄືໃນອະທິວິມຸດຕິ.”

403. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādaṃ kho samaṇo gotamo nadati, tañca kho suññāgāre nadati, no parisāsū’ti. Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadatī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.

໔໐໓. “ດູກ່ອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມບັນລືສີຫະນາດ, ແຕ່ບັນລືສີຫະນາດນັ້ນໃນເຮືອນວ່າງ (ທີ່ສະຫງັດ) ເທົັ້ນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ’. ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນ ຄວນຖືກຫ້າມວ່າ ‘ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ’. ດູກ່ອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນຖືກບອກວ່າ ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມບັນລືສີຫະນາດແດ່ ແລະ ບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດທັງຫຼາຍແດ່’.”

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, no ca kho visārado nadatī’ti. Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadatī’’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.

"ດູກອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ ແລະຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ແຕ່ບໍ່ແມ່ນຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ.' ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການໂຕ້ຕອບວ່າ: 'ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ.' ດູກອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລະຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານຢ່າງແທ້ຈິງ.'"

‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, no ca kho naṃ pañhaṃ pucchanti…pe… pañhañca naṃ pucchanti; no ca kho nesaṃ pañhaṃ puṭṭho byākaroti…pe… pañhañca nesaṃ puṭṭho byākaroti; no ca kho pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti…pe… pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti; no ca kho sotabbaṃ maññanti…pe… sotabbañcassa maññanti; no ca kho sutvā pasīdanti…pe… sutvā cassa pasīdanti[Pg.165]; no ca kho pasannākāraṃ karonti…pe… pasannākārañca karonti; no ca kho tathattāya paṭipajjanti…pe… tathattāya ca paṭipajjanti; no ca kho paṭipannā ārādhentī’ti. Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, pañhañca naṃ pucchanti, pañhañca nesaṃ puṭṭho byākaroti, pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti, sotabbañcassa maññanti, sutvā cassa pasīdanti, pasannākārañca karonti, tathattāya ca paṭipajjanti, paṭipannā ca ārādhentī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.

"ດູກອນກັດສະປະ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ຊົງບັນລືດ້ວຍความແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ, ແຕ່ບໍ່ມີໃຜຖາມບັນຫາພຣະອົງ... ພວກເຂົາຖາມບັນຫາພຣະອົງ, ແຕ່ພຣະອົງເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວບໍ່ຊົງແກ້ບັນຫາ... ພຣະອົງຊົງແກ້ບັນຫາ, ແຕ່ບໍ່ຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫານັ້ນ... ພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫາ, ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ເຫັນວ່າຄຳສອນນັ້ນຄວນຟັງ... ພວກເຂົາເຫັນວ່າຄວນຟັງ, ແຕ່ຟັງແລ້ວບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ... ຟັງແລ້ວeຫຼື້ອມໃສ, ແຕ່ບໍ່ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ... ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ... ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ, ແຕ່ຜູ້ປະຕິບັດແລ້ວບໍ່ເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທ.' ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການໂຕ້ຕອບວ່າ: 'ຢ່າກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ.' ດູກອນກັດສະປະ, ພວກເຂົາຄວນໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນລືສີຫະນາດ, ຊົງບັນລືໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ, ຊົງບັນລືດ້ວຍຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວຫານ, ພວກເຂົາຖາມບັນຫາພຣະອົງ, ພຣະອົງເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວຊົງແກ້ບັນຫາ, ຊົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍການແກ້ບັນຫາ, ພວກເຂົາເຫັນວ່າຄຳສອນນັ້ນຄວນຟັງ, ຟັງແລ້ວເຫຼື້ອມໃສ, ສະແດງອາການແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ, ແລະຜູ້ປະຕິບັດແລ້ວກໍເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທຢ່າງແທ້ຈິງ.'"

Titthiyaparivāsakathā

"ເລື່ອງການຢູ່ປະຣິວາດຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ"

404. ‘‘Ekamidāhaṃ, kassapa, samayaṃ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate. Tatra maṃ aññataro tapabrahmacārī nigrodho nāma adhijegucche pañhaṃ apucchi. Tassāhaṃ adhijegucche pañhaṃ puṭṭho byākāsiṃ. Byākate ca pana me attamano ahosi paraṃ viya mattāyā’’ti. ‘‘Ko hi, bhante, bhagavato dhammaṃ sutvā na attamano assa paraṃ viya mattāya? Ahampi hi, bhante, bhagavato dhammaṃ sutvā attamano paraṃ viya mattāya. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

໔໐໔. "ດູກອນກັດສະປະ, ສະໄໝໜຶ່ງ ເຮົາອາໄສຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ທີ່ນັ້ນ ມີປະຣິພາຊົກຜູ້ປະພຶດຕະປະພຣົມມະຈັນຄົນໜຶ່ງຊື່ ນິໂຄຣທະ ໄດ້ຖາມບັນຫາກັບເຮົາກ່ຽວກັບອະທິເຊຄຸດສະ (ການກຽດຊັງບາບຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍຄວາມພຽນ). ເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວ ເຮົາກໍໄດ້ແກ້ບັນຫາກ່ຽວກັບອະທິເຊຄຸດສະນັ້ນແກ່ລາວ. ເມື່ອເຮົາແກ້ບັນຫາແລ້ວ ລາວກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃຜເລົ່າເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະບໍ່ຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ? ຂ້າພຣະອົງເອງ ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງເຫຼືອປະມານ. ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຈັກຂຸປະສາດດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ' ສັນໃດ; ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປະກາດພຣະທັມໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງນີ້ຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະທັມ ແລະພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍຂ້າພຣະອົງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖີດ."

405. ‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti. ‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhanti pabbajjaṃ, ākaṅkhanti upasampadaṃ, cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu, upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.

໔໐໕. "ດູກອນກັດສະປະ, ຜູ້ໃດເຄີຍເປັນອັນຍະເດຍຣະຖີມາກ່ອນ ຫາກປາດຖະໜາການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຜູ້ນັ້ນຈະຕ້ອງຢູ່ປະຣິວາດເປັນເວລາສີ່ເດືອນ. ເມື່ອລ່ວງສີ່ເດືອນໄປແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີພໍໃຈ ຈຶ່ງຈະໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸ. ແຕ່ທັງນີ້ ເຮົາກໍຮູ້ເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງບຸກຄົນໃນເລື່ອງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຫາກຜູ້ເຄີຍເປັນອັນຍະເດຍຣະຖີມາກ່ອນ ປາດຖະໜາການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຕ້ອງຢູ່ປະຣິວາດສີ່ເດືອນ ແລະເມື່ອລ່ວງສີ່ເດືອນໄປແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີ ຈຶ່ງໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸ; ຂ້າພຣະອົງຂໍຢູ່ປະຣິວາດເປັນເວລາສີ່ປີ. ເມື່ອລ່ວງສີ່ປີໄປແລ້ວ ຂໍພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມີຈິດຍິນດີ ຈົ່ງໃຫ້ບັນພະຊາອຸປະສົມບົດແກ່ຂ້າພຣະອົງເພື່ອຄວາມເປັນພິກຂຸເຖີດ."

Alattha [Pg.166] kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti – abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti.

"ກັດສະປະອະເຈລົກໄດ້ຮັບການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ເມື່ອອຸປະສົມບົດໄດ້ບໍ່ດົນ ພຣະກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽו ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຈິດສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການ ນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.' ພຣະກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ."

Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.

"ມະຫາສີຫະນາດສູດ ທີແປດ ຈົບແລ້ວ."

9. Poṭṭhapādasuttaṃ

໙. "ໂປດຖະປາດສູດ"

Poṭṭhapādaparibbājakavatthu

"ເລື່ອງໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ"

406. Evaṃ [Pg.167] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi.

໔໐໖. "ข້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິຍະທິກະເສດຖີ ໃກ້กຸງສາວັດຖີ. ສະໄໝນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກອາໄສຢູ່ທີ່ສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິ ກັບບໍລິວານປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ປະມານສາມຮ້ອຍຄົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງກຸງສາວັດຖີ."

407. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo, yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho bhagavā yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo tenupasaṅkami.

໔໐໗. "ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະດຳຣິວ່າ: 'ຍັງເຊົ້າໂພດທີ່ຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນກຸງສາວັດຖີ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ ທີ່ສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິນັ້ນເຖີດ.' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງເສດັດໄປຍັງສວນມະລິກາຣາມ ອັນເປັນປ່າຕົ້ນມະຕູມ ມີສາລາຫຼັງດຽວ ເປັນທີ່ໂຕ້ຖຽງລັດທິນັ້ນ."

408. Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā.

໔໐໘. "ສະໄໝນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກນັ່ງຢູ່ກັບບໍລິວານປະຣິພາຊົກກຸ່ມໃຫຍ່ ເຊິ່ງກຳລັງສົ່ງສຽງດັງອຶກກະທຶກ ກ່າວຕິຣັດສານະກະຖາຕ່າງໆ ເປັນອະເນກປະການ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ເລື່ອງພຣະຣາຊາ, ເລື່ອງໂຈນ, ເລື່ອງມະຫາອຳມາດ, ເລື່ອງກອງທັບ, ເລື່ອງໄພອັນຕະລາຍ, ເລື່ອງການຮົບ, ເລື່ອງເຂົ້າ, ເລື່ອງນ້ຳ, ເລື່ອງຜ້າຜ່ອນ, ເລື່ອງທີ່ນອນ, ເລື່ອງດອກໄມ້, ເລື່ອງຂອງຫອມ, ເລື່ອງຍາດພີ່ນ້ອງ, ເລື່ອງຍານພາຫະນະ, ເລື່ອງບ້ານ, ເລື່ອງນິຄົມ, ເລື່ອງເມືອງຫຼວງ, ເລື່ອງຊົນນະບົດ, ເລື່ອງສະຕີ, ເລື່ອງຄົນກ້າຫານ, ເລື່ອງຫົນທາງ, ເລື່ອງທ່າຂຶ້ນນ້ຳ, ເລື່ອງຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ເລື່ອງເບັດຕະເລັດຕ່າງໆ, ເລື່ອງໂລກ, ເລື່ອງມະຫາສະໝຸດ, ແລະເລື່ອງຄວາມຈະເລີນແລະຄວາມເສື່ອມ."

409. Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhapesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati. Appasaddakāmo kho so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

໔໐໙. "ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດມາແຕ່ໄກ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຕືອນບໍລິວານຂອງຕົນໃຫ້ສະຫງົບວ່າ: 'ພວກທ່ານຈົ່ງເບົາສຽງລົງ, ຢ່າສົ່ງສຽງດັງເລີຍ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມກຳລັງເສດັດມາ. ພຣະຄຸນເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນຊົງໂປດຄວາມສະຫງົບ ແລະຊົງສັນເສີນຄວາມສະຫງົບ. ບາງທີເມື່ອພຣະອົງຊົງຊາບວ່າບໍລິສັດນີ້ສະຫງົບແລ້ວ ຈະຊົງພຣະດຳຣິຄວນເສດັດເຂົ້າມາຫາ.' ເມື່ອໂປດຖະປາດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນມິດງຽບ."

410. Atha [Pg.168] kho bhagavā yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idaṃ āsanaṃ paññatta’’nti.

໔໑໐. "ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດເຂົ້າໄປຫາໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກ. ຄັ້ງນັ້ນ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂໍເສດັດມາເຖີດ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ການເສດັດມາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນການສະເດັດມາທີ່ດີຍິ່ງ. ດົນນານແລ້ວທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຊົງຫາໂອກາດເສດັດມາທີ່ນີ້. นິມົນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເຖີດ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອາສະນະນີ້ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້ແລ້ວ.'"

Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Poṭṭhapādopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, poṭṭhapāda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

"ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ສ່ວນໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກກໍຖືເອົາອາສະນະທີ່ຕ່ຳກວ່າບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມວ່າ: 'ດູກອນໂປດຖະປາດ, ພວກທ່ານນັ່ງປະຊຸມສົນທະນາກັນດ້ວຍເລື່ອງຫຍັງໃນຕອນນີ້, ແລະເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກທ່ານເວົ້າຄ້າງໄວ້ກ່ອນທີ່ເຮົາຈະມາ?'"

Abhisaññānirodhakathā

"ເລື່ອງການດັບແຫ່ງສັນຍາ"

411. Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tiṭṭhatesā, bhante, kathā, yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni, nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ kotūhalasālāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ abhisaññānirodhe kathā udapādi – ‘kathaṃ nu kho, bho, abhisaññānirodho hotī’ti? Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi. Yasmiṃ samaye uppajjanti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye nirujjhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.

໔໑໑. "ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດປະຣິພາຊົກໄດ້ກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເລື່ອງທີ່ພວກຂ້າພຣະອົງນັ່ງສົນທະນາກັນຄ້າງຢູ່ນັ້ນ ງົດໄວ້ກ່ອນເຖີດ. ເລື່ອງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງຮັບຟັງໃນພາຍຫຼັງກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຍາກ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນວັນກ່ອນໆ ເມື່ອພວກສະມະນະพຣາມຜູ້ມີລັດທິດຕ່າງໆ ໄດ້ມາປະຊຸມພ້ອມພຽງກັນໃນສາລາທີ່ພົບປະສົນທະນາ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາກັນກ່ຽວກັບເລື່ອງການດັບແຫ່ງສັນຍາວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ການດັບແຫ່ງສັນຍານັ້ນມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?' ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ບາງພວກກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ສັນຍາຂອງບຸກຄົນເກີດຂຶ້ນແລະດັບໄປເອງໂດຍປາສະຈາກເຫດປາສະຈາກປັດໄຈ. ໃນສະໄໝໃດສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດສັນຍາດັບໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ.'"

‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Saññā hi, bho, purisassa attā. Sā ca kho upetipi apetipi. Yasmiṃ samaye upeti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apeti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າສັນຍານັ້ນຄືອັດຕາຂອງບຸກຄົນ. ອັດຕານັ້ນຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາແລະຫຼີກໄປ. ໃນສະໄໝໃດອັດຕາເຂົ້າໄປຫາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດອັດຕາຫຼີກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, samaṇabrāhmaṇā mahiddhikā mahānubhāvā. Te imassa purisassa saññaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṃ samaye [Pg.169] hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າມີສະມະນະພຣາມຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ພວກເພິ່ນຍ່ອມດຶງສັນຍາຂອງບຸກຄົນນີ້ເຂົ້າມາ ແລະຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ. ໃນສະໄໝໃດພວກເພິ່ນດຶງສັນຍາເຂົ້າມາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດພວກເພິ່ນຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

‘‘Tamañño evamāha – ‘na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, devatā mahiddhikā mahānubhāvā. Tā imassa purisassa saññaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saññī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaññī tasmiṃ samaye hotī’ti. Ittheke abhisaññānirodhaṃ paññapenti.

"ແຕ່ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວຄັດຄ້ານວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນີ້ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນດອກ. ເພາະວ່າມີເທວະດາຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມດຶງສັນຍາຂອງບຸກຄົນນີ້ເຂົ້າມາ ແລະຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ. ໃນສະໄໝໃດເທວະດາດຶງສັນຍາເຂົ້າມາ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ມີສັນຍາ. ໃນສະໄໝໃດເທວະດາຂັບໄລ່ສັນຍາອອກໄປ ສະໄໝນັ້ນບຸກຄົນກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.' ພວກໜຶ່ງບັນຍັດການດັບແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການສະນີ."

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘aho nūna bhagavā, aho nūna sugato, yo imesaṃ dhammānaṃ sukusalo’ti. Bhagavā, bhante, kusalo, bhagavā pakataññū abhisaññānirodhassa. Kathaṃ nu kho, bhante, abhisaññānirodho hotī’’ti?

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້ານ້ອຍ (ໄດ້ຟັງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ) ກໍເກີດຄວາມລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເທົ່ານັ້ນວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ໂອ້ໜໍ ພຣະສຸຄົດ ຜູ້ຊົງສະຫຼາດຢ່າງຍິ່ງໃນທັມມະເຫຼົ່ານີ້!’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະຫຼາດ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮູ້ແຈ້ງສະພາວະແຫ່ງຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນຍິ່ງ (ອະພິສັນຍານິໂຣດ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນຍິ່ງນັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍປະການໃດໜໍ?”

Sahetukasaññuppādanirodhakathā

ບົດວ່າດ້ວຍການເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາອັນມີເຫດ

412. ‘‘Tatra, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipī’ti, āditova tesaṃ aparaddhaṃ. Taṃ kissa hetu? Sahetū hi, poṭṭhapāda, sappaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipi. Sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati’’.

໔໑໒. “ໂປດຖະປາດະ, ໃນບັນດາສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ, ພວກໃດທີ່ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ສັນຍາຂອງບຸຣຸດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່ ໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ’, ຄຳກ່າວຂອງພວກເຂົານັ້ນຜິດພາດຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ໂປດຖະປາດະ, ເພາະວ່າ ສັນຍາຂອງບຸຣຸດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່ ໂດຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ. ເພາະການສຶກສາ (ສິກຂາ) ສັນຍາບາງຢ່າງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະການສຶກສາ ສັນຍາບາງຢ່າງຍ່ອມດັບໄປ.”

413. ‘‘Kā ca sikkhā’’ti? Bhagavā avoca – ‘‘idha, poṭṭhapāda, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, poṭṭhapāda, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañcanīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā kāmasaññā, sā nirujjhati. Vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, vivekajapītisukhasukhuma-saccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayaṃ sikkhā’’ti bhagavā avoca.

໔໑໓. “‘ການສຶກສາ (ສິກຂາ) ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຖາມ (ແລະຊົງສະແດງເອງ) ວ່າ: ‘ໂປດຖະປາດະ, ພຣະຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ... (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ພິສະດານ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ... ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຕົນລະໄດ້ແລ້ວ ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີປາໂມດ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ກາມສັນຍາທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna [Pg.170] caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະວິຕົກວິຈານສະຫງົບລົງ ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງໃຈພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Upekkhāsukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມກາຍ ທີ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍສັນລະເສີນວ່າ ‘ຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ’ ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Adukkhamasukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະລະສຸກແລະທຸກໄດ້ ແລະເພາະໂໂສມະນັດໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā rūpasaññā, sā nirujjhati. Ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະการໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ຢູ່. ຮູບສັນຍາທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດandແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna [Pg.171] caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

‘‘Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā, sā nirujjhati. Ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti, ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati, sikkhā ekā saññā nirujjhati. Ayampi sikkhā’’ti bhagavā avoca.

“ໂປດຖະປາດະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ’ ຢູ່. ສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມດັບໄປ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສັນຍາອັນລະອຽດແລະແທ້ຈິງ ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນວນັ້ນເອງ. ແມ້ດ້ວຍປະການນີ້ ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ການສຶກສາຢ່າງໜຶ່ງ ສັນຍາຢ່າງໜຶ່ງຍ່ອມດັບໄປ. ນີ້ກໍຄືການສຶກສາ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕຣັສແລ້ວ.”

414. ‘‘Yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati. Tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti – ‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahañceva kho pana ceteyyaṃ, abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saññā nirujjheyyuṃ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ na ca abhisaṅkhareyya’nti. So na ceva ceteti, na ca abhisaṅkharoti. Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti. So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hoti.

໔໑໔. “ໂປດຖະປາດະ, ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝທີ່ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ມີສັນຍາສະເພາະຕົນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງສັນຍາໂດຍລຳດັບ ຈາກຊານນີ້ໄປສູ່ຊານນັ້ນ ຈາກຊານນັ້ນໄປສູ່ຊານໂນ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຍອດແຫ່ງສັນຍາແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງຢູ່ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ເລວ, ເມື່ອເຮົາບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ປະເສີດ. ຖ້າຫາກເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະຈັດແຈງ ສັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາກໍຈະດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍຈະເກີດຂຶ້ນ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາບໍ່ຄວນຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຄວນຈັດແຈງເລີຍ’. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຈັດແຈງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ບໍ່ຈັດແຈງຢູ່ ສັນຍາເຫຼົ່ານັ້ນກໍດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸຄວາມດັບ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ຄວາມບັນລຸອະນຸປຸບພາພิສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ຍ່ອມມີໄດ້.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti sutapubbā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhagavato bhāsitaṃ ājānāmi – ‘yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaññī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati, tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti – ‘‘cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahañceva kho pana ceteyyaṃ [Pg.172] abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saññā nirujjheyyuṃ, aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ, na ca abhisaṅkhareyya’’nti. So na ceva ceteti, na cābhisaṅkharoti, tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti, aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti. So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hotī’’’ti. ‘‘Evaṃ, poṭṭhapādā’’ti.

“ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ແຕ່ກ່ອນນີ້ ເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງເລື່ອງອະນຸປຸບພາພິສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ທີ່ມີສະພາວະຢ່າງນີ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມເຂົ້າໃຈພຣະດຳຣັດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝທີ່ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ມີສັນຍາສະເພາະຕົນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງສັນຍາໂດຍລຳດັບ ຈາກຊານນີ້ໄປສູ່ຊານນັ້ນ ຈາກຊານນັ້ນໄປສູ່ຊານໂນ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຍອດແຫ່ງສັນຍາແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ “ເມື່ອເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງຢູ່ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ເລວ, ເມື່ອເຮົາບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ປະເສີດ. ຖ້າຫາກເຮົາຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະຈັດແຈງ ສັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາກໍຈະດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍຈະເກີດຂຶ້ນ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາບໍ່ຄວນຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຄວນຈັດແຈງເລີຍ”. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ແລະບໍ່ຈັດແຈງ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຄິດປຸງແຕ່ງ ບໍ່ຈັດແຈງຢູ່ ສັນຍາເຫຼົ່ານັ້ນກໍດັບໄປ ແລະສັນຍາອື່ນໆ ທີ່ຫຍາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸຄວາມດັບ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ຄວາມບັນລຸອະນຸປຸບພາພິສັນຍານິໂຣດສຳປະຊານະສະມາບັດ ຍ່ອມມີໄດ້.’” “ຢ່າງນັ້ນແລ, ໂປດຖະປາດະ.”

415. ‘‘Ekaññeva nu kho, bhante, bhagavā saññaggaṃ paññapeti, udāhu puthūpi saññagge paññapetī’’ti? ‘‘Ekampi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, saññaggaṃ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā ekampi saññaggaṃ paññapeti, puthūpi saññagge paññapetī’’ti? ‘‘Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṃ phusati, tathā tathāhaṃ saññaggaṃ paññapemi. Evaṃ kho ahaṃ, poṭṭhapāda, ekampi saññaggaṃ paññapemi, puthūpi saññagge paññapemī’’ti.

໔໑໕. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼືຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ເຮົາບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວກໍມີ, ບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງກໍມີ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວແນວໃດ ແລະຊົງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງແນວໃດ?” “ໂປດຖະປາດະ, ພິກຂຸບັນລຸຄວາມດັບດ້ວຍປະການໃດໆ ເຮົາກໍບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ໂປດຖະປາດະ, ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ເຮົາຈຶ່ງບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຢ່າງດຽວກໍມີ, ບັນຍັດຍອດແຫ່ງສັນຍາຫຼາຍຢ່າງກໍມີ.”

416. ‘‘Saññā nu kho, bhante, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, udāhu ñāṇaṃ paṭhamaṃ uppajjati, pacchā saññā, udāhu saññā ca ñāṇañca apubbaṃ acarimaṃ uppajjantī’’ti? ‘‘Saññā kho, poṭṭhapāda, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hoti. So evaṃ pajānāti – ‘idappaccayā kira me ñāṇaṃ udapādī’ti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ – yathā saññā paṭhamaṃ uppajjati, pacchā ñāṇaṃ, saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hotī’’ti.

໔໑໖. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຫຼືວ່າ ຍານເກີດຂຶ້ນກ່ອນ ສັນຍາເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ຫຼືວ່າ ທັງສັນຍາແລະຍານເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນ ບໍ່ກ່ອນບໍ່ຫຼັງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນແທ້, ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ, ແລະເພາະສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເພາະປັດໄຈນີ້ເອງ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ’. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເກີດຂຶ້ນກ່ອນ, ຍານເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງ, ແລະເພາະສັນຍາເກີດຂຶ້ນ ຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ.”

Saññāattakathā

ບົດວ່າດ້ວຍສັນຍາແລະອັດຕາ

417. ‘‘Saññā nu kho, bhante, purisassa attā, udāhu aññā saññā añño attā’’ti? ‘‘Kaṃ pana tvaṃ, poṭṭhapāda, attānaṃ paccesī’’ti? ‘‘Oḷārikaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi rūpiṃ cātumahābhūtikaṃ kabaḷīkārāhārabhakkha’’nti. ‘‘Oḷāriko ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho. Evaṃ santaṃ kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda[Pg.173], pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, oḷāriko attā rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.

໔໑໗. “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ ຫຼືວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ?” “ໂປດຖະປາດະ, ກໍເຈົ້າເຊື່ອວ່າອັດຕາເປັນແນວໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຊື່ອວ່າອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າ.” “ໂປດຖະປາດະ, ຖ້າອັດຕາຂອງເຈົ້າເປັນອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າແທ້. ໂປດຖະປາດະ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນັ້ນ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາກໍຈະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ໂປດຖະປາດະ, ກໍອັດຕາອັນຫຍາບ ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ ໔ ບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້ານີ້ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ສັນຍາອື່ນໆ ຂອງບຸຣຸດນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ດັບໄປແດ່. ໂປດຖະປາດະ, ເຈົ້າພຶງຊາບຄວາມຂໍ້ນີ້ໂດຍປະຍາຍນີ້ເຖີດວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ອັດຕາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ.”

418. ‘‘Manomayaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriya’’nti. ‘‘Manomayo ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.

໔໑໘. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມເຊື່ອວ່າ ອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ໂປດຖະປາດະ ຖ້າອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ ຈະມີແກ່ທ່ານ, ເຖິງແມ່ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ໂປດຖະປາດະ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ ທ່ານພຶງຊາບໂດຍປະຍາຍນີ້ວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ອັດຕາທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງນັ້ນ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່, ແຕ່ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມດັບໄປ ແກ່ບຸຣຸດນີ້. ໂປດຖະປາດະ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ທ່ານພຶງຊາບວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ.

419. ‘‘Arūpiṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi saññāmaya’’nti. ‘‘Arūpī ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa saññāmayo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aññāva saññā bhavissati añño attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, arūpī attā saññāmayo, atha imassa purisassa aññā ca saññā uppajjanti, aññā ca saññā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aññāva saññā bhavissati añño attā’’ti.

໔໑໙. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມເຊື່ອວ່າ ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ. ໂປດຖະປາດະ ຖ້າອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ ຈະມີແກ່ທ່ານ, ເຖິງແມ່ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ໂປດຖະປາດະ ສັນຍາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາກໍຈະເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ ທ່ານພຶງຊາບໂດຍປະຍາຍນີ້ວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂປດຖະປາດະ ອັດຕາທີ່ບໍ່ມີຮູບ ທີ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍານັ້ນ ຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່, ແຕ່ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ສັນຍາຢ່າງອື່ນຍ່ອມດັບໄປ ແກ່ບຸຣຸດນີ້. ໂປດຖະປາດະ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ທ່ານພຶງຊາບວ່າ ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ.

420. ‘‘Sakkā panetaṃ, bhante, mayā ñātuṃ – ‘saññā purisassa attā’ti vā ‘aññāva saññā añño attāti vā’ti? ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, poṭṭhapāda, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena – ‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attāti vā’’’ti.

໔໒໐. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຈະສາມາດຮູ້ຂໍ້ຄວາມນີ້ໄດ້ບໍ່ວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ຄວາມນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ທ່ານຜູ້ມີຄວາມເຫັນເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພໍໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມຊອບໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນທາງອື່ນ ມີສຳນັກອາຈານອື່ນ ຈະຮູ້ໄດ້ຍາກວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'.

‘‘Sace [Pg.174] taṃ, bhante, mayā dujjānaṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena – ‘saññā purisassa attā’ti vā, ‘aññāva saññā añño attā’ti vā; ‘kiṃ pana, bhante, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti? Abyākataṃ kho etaṃ, poṭṭhapāda, mayā – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າຂໍ້ຄວາມນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຂ້າພຣະອົງຜູ້ມີຄວາມເຫັນເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພໍໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມຊອບໃຈເປັນຢ່າງອື່ນ ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນທາງອື່ນ ມີສຳນັກອາຈານອື່ນ ຈະຮູ້ໄດ້ຍາກວ່າ 'ສັນຍາເປັນອັດຕາຂອງບຸຣຸດ' ຫຼືວ່າ 'ສັນຍາເປັນຢ່າງອື່ນ ອັດຕາເປັນຢ່າງອື່ນ'; ຂ້າແຕ່ພຣးອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

‘‘Kiṃ pana, bhante, ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti? ‘‘Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

‘‘Kiṃ pana, bhante, ‘antavā loko…pe… ‘anantavā loko … ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti? ‘‘Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລກມີທີ່ສຸດ... ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ... ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ... ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ... ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ ແມ່ນບໍ່? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ນັ້ນເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຂໍ້ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຢ່າງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

‘‘Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā abyākata’’nti? ‘‘Na hetaṃ, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ nādibrahmacariyakaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, tasmā etaṃ mayā abyākata’’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫດໃດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະຂໍ້ນັ້ນບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ບໍ່ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ.

‘‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā byākata’’nti? ‘‘Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā byākata’’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍສິ່ງໃດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພະຍາກອນໄວ້? ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ' ໂປດຖະປາດະ ເຮົາພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ'.

‘‘Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā byākata’’nti? ‘‘Etañhi, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ, etaṃ dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ, etaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati; tasmā etaṃ mayā byākata’’nti. ‘‘Evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti. Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫດໃດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະຂໍ້ນັ້ນປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ປະກອບດ້ວຍທັມ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງພະຍາກອນຂໍ້ນັ້ນ. ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຍ່ອມຊົງຊາບການອັນຄວນ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວສະເດັດຫຼີກໄປ.

421. Atha [Pg.175] kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ samantato vācā sannitodakena sañjhabbharimakaṃsu – ‘‘evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati – ‘evametaṃ bhagavā evametaṃ, sugatā’ti. Na kho pana mayaṃ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma – ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā’’ti.

໔໒໑. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນຮຸມທິ້ມແທງໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກດ້ວຍຫອກຄືວາຈາໂດຍຮອບວ່າ "ທ່ານໂປດຖະປາດະນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວຄຳໃດໆ ກໍຍ່ອມອະນຸໂມທນານຳຄຳນັ້ນໆ ຂອງພຣະອົງວ່າ 'ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ'. ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ເລີຍວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ຫຼື 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຫຼື 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ'."

Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti?

ເມື່ອພວກປະຣິພພາຊົກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ກ່າວກັບພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ເຖິງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ "ໂລກທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ທ່ຽງ"... ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ" ຄືກັນ. ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມะຕາ. ເມື່ອພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຈະບໍ່ອະນຸໂມທນາພຣະພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ໄດ້ແນວໃດ?'

Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthu

ເລື່ອງຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ແລະໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກ

422. Atha kho dvīhatīhassa accayena citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā citto hatthisāriputto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Poṭṭhapādo pana paribbājako bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tadā maṃ, bhante, te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato samantato vācāsannitodakena sañjhabbharimakaṃsu – ‘evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaññadeva samaṇo [Pg.176] gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati – ‘evametaṃ bhagavā evametaṃ sugatā’’ti. Na kho pana mayaṃ kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma – ‘‘sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā, ‘‘antavā loko’’ti vā, ‘‘anantavā loko’’ti vā, ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti vā, ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti vā, ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te paribbājake etadavocaṃ – ‘ahampi kho, bho, na kiñci samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘‘sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paññapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathañhi nāma mādiso viññū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti?

໔໒໒. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ສອງສາມວັນ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ແລະໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກ ໄດ້ພາກັນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ. ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ສ່ວນໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພພາຊົກໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄາວນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນກໍພາກັນຮຸມທິ້ມແທງຂ້າພຣະອົງດ້ວຍຫອກຄືວາຈາໂດຍຮອບວ່າ "ທ່ານໂປດຖະປາດະນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວຄຳໃດໆ ກໍຍ່ອມອະນຸໂມທນານຳຄຳນັ້ນໆ ຂອງພຣະອົງວ່າ 'ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ພຣະສຸຄົດ'". ແຕ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ເລີຍວ່າ "ໂລກທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ທ່ຽງ" ຫຼື "ໂລກມີທີ່ສຸດ" ຫຼື "ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ" ຫຼື "ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ" ຫຼື "ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ" ຫຼື "ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອພວກປະຣິພພາຊົກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ທ່ານທັງຫຼາຍ ເຖິງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ທັມທີ່ແນ່ນອນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຫຼື 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ'... ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຄືກັນ. ແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ. ເມື່ອພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງບັນຍັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຖືກຕ້ອງ ທີ່ບໍ່ຜິດພ້ຽນ ເປັນທັມມະຖິຕິຕາ ເປັນທັມມະນິຍາມະຕາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຈະບໍ່ອະນຸໂມທນາພຣະພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ຂອງພຣະສະມະນະໂຄດົມ ໂດຍຄວາມເປັນພາສິດທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ໄດ້ແນວໃດ?"'

423. ‘‘Sabbeva kho ete, poṭṭhapāda, paribbājakā andhā acakkhukā; tvaṃyeva nesaṃ eko cakkhumā. Ekaṃsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā; anekaṃsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paññattā.

໔໒໓. "ໂປດຖະປາດະ ພວກປະຣິພພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ ມີແຕ່ທ່ານຜູ້ດຽວໃນພວກນັ້ນທີ່ມີຈັກຂຸ. ໂປດຖະປາດະ ທັມທີ່ແນ່ນອນ ເຮົາກໍສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້; ທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ເຮົາກໍສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້."

‘‘Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā? ‘Sassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto; ‘asassato loko’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto; ‘antavā loko’ti kho poṭṭhapāda…pe… ‘anantavā loko’ti kho poṭṭhapāda… ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti kho poṭṭhapāda… ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti kho poṭṭhapāda… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho poṭṭhapāda… ‘neva [Pg.177] hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paññatto.

"ໂປດຖະປາດະ ທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ; ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ; ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ'... ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ'... ຂໍ້ວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ'... ຂໍ້ວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປຍັງມີຢູ່'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປບໍ່ມີຢູ່'... ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ'... ໂປດຖະປາດະ ຂໍ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດເບື້ອງໜ້າແຕ່ຕາຍໄປມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ."

‘‘Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā? Na hete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā na dhammasaṃhitā na ādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā anekaṃsikā dhammā desitā paññattā’’.

"ໂປດຖະປາດະ ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ? ໂປດຖະປາດະ ເພາະທັມເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ບໍ່ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຄວາມດັບ ຄວາມສະຫງົບ ຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ຄວາມຕັດສະຮູ້ ແລະພຣະນິພພານ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ເປັນທັມທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ."

Ekaṃsikadhammo

ທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ

424. ‘‘Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā? Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paññatto.

໔໒໔. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ ເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກ' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ (ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ (ຄວາມດັບທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດະຄາມິນີປະຕິປະທາ (ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ)' ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ ທີ່ເຮົາສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້.”

‘‘Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā? Ete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā, ete dhammasaṃhitā, ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເປັນຫຍັງທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ? ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເພາະວ່າທຳເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ປະກອບດ້ວຍທຳ, ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພົມມະຈັນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິພານ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງສະແດງໄວ້ ບັນຍັດໄວ້ວ່າ ເປັນທຳທີ່ມີສ່ວນອັນແນ່ນອນ.”

425. ‘‘Santi, poṭṭhapāda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

໔໒໕. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti [Pg.178] ? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha – ‘‘ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’’’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha – ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

426. ‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi taṃ kāmemī’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.

໔໒໖. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຂ້ອຍຮັກ ຂ້ອຍປາດຖະໜາ ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນ (ຊະນະປະທະກັນລະຍານີ) ໃນແຄວ້ນນີ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນທີ່ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ນາງເປັນກສັດຕິຍີ (ຕະກູນກສັດ) ຫຼືພຣາມມະນີ (ຕະກູນພຣາມ) ຫຼືເວດສີ (ຕະກູນແພດ) ຫຼືສູດທີ (ຕະກູນສູດ)?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ນາງງາມປະຈຳແຄວ້ນທີ່ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ນາງມີຊື່ແນວນີ້ ມີໂຄດແນວນີ້, ເປັນຄົນສູງ ຫຼືເຕ້ຍ ຫຼືປານກາງ, ມີຜิວພັນດຳ ຫຼືຜິວພັນເຫຼືອງ ຫຼືຜິວພັນຄ້ຳ, ແລະອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ຫຼືເມືອງໃດ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ເຈົ້າຮັກປາດຖະໜານາງຜູ້ທີ່ເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຮູ້ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

‘‘Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino [Pg.179] – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha – ‘‘ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha – ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’’’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

427. ‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’ti? Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.

໔໒໗. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງເຮັດຂັ້ນໄດຢູ່ທາງສີ່ແຍກ ເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ຜາສາດທີ່ເຈົ້າເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ນັ້ນ ເຈົ້າຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຮະພາ (ທິດຕາເວັນອອກ) ຫຼືທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້) ຫຼືທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ຫຼືທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ), ເປັນຜາສາດສູງ ຫຼືເຕ້ຍ ຫຼືປານກາງ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມລາວຕໍ່ໄປວ່າ ‘ແນ່ ເຈົ້າຊາຍ, ເຈົ້າເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດທີ່ເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຮູ້ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ລາວກໍຕອບວ່າ ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

‘‘Evameva [Pg.180] kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā’ti? Te ce me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ’. ເຮົາເຂົ້າໄປຫາພວກເຂົາແລ້ວ ຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທ່ານມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ “ອັດຕາມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ພາຍຫຼັງຈາກຕາຍໄປ” ແທ້ຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກເຮົາຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍອມຮັບວ່າ ‘ແທ້ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຢູ່ ເຫັນຢູ່ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ແມ່ນ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sañjānāthā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyā’ti? Iti puṭṭhā ‘no’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງອັດຕາທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງ ວັນໜຶ່ງ ຫຼືເຄິ່ງຄືນ ເຄິ່ງວັນ ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍ ທ່ານ’. ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ “ນີ້ຄືຫົນທາງ ນີ້ຄືຂໍ້ປະຕິບັດ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ”?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ຮູ້ ທ່ານ’.”

‘‘Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ tāsaṃ devatānaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha- ‘‘suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃ paṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā’ti? Iti puṭṭhā ‘‘no’’ti vadanti.

“ເຮົາຈຶ່ງຖາມພວກເຂົາຕໍ່ໄປວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກໍພວກທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ກ່າວຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ “ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານປະຕິບັດດີແລ້ວ ປະຕິບັດຊື່ແລ້ວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ; ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງໂລກທີ່ມີຄວາມສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ” ບາງຫຼືບໍ່?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ ‘ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ທ່ານ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.”

Tayo attapaṭilābhā

“ການໄດ້ອັດຕາພາບ 3 ຢ່າງ”

428. ‘‘Tayo kho me, poṭṭhapāda, attapaṭilābhā – oḷāriko attapaṭilābho, manomayo attapaṭilābho, arūpo attapaṭilābho. Katamo ca, poṭṭhapāda, oḷāriko attapaṭilābho? Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, ayaṃ oḷāriko attapaṭilābho. Katamo manomayo attapaṭilābho? Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, ayaṃ manomayo attapaṭilābho. Katamo arūpo attapaṭilābho? Arūpī saññāmayo, ayaṃ arūpo attapaṭilābho.

໔໒໘. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ການໄດ້ອັດຕາພາບນີ້ມີ 3 ຢ່າງ ຄື: ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບ (ໂອລາຣິກະ), ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະ), ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບ (ອະຣູປະ). ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດທັງ 4 ແລະບໍລິໂພກອາຫານຄືຄຳເຂົ້າ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນຫຍາບ. ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ມີຮູບ ອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ. ການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອັດຕາພາບທີ່ບໍ່ມີຮູບ ອັນສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ, ນີ້ຄືການໄດ້ອັດຕາພາບອັນບໍ່ມີຮູບ.”

429. ‘‘Oḷārikassapi [Pg.181] kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi – yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāroti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.

໔໒໙. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

430. ‘‘Manomayassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – ‘saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.

໔໓໐. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

431. ‘‘Arūpassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa – ‘saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāro’ti, na kho panetaṃ[Pg.182], poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro.

໔໓໑. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ບາງທີທ່ານອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ແຕ່ການຢູ່ຢ່າງນັ້ນຈະເປັນທຸກ’, ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ເມື່ອທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງເສື່ອມສູນໄປ ແລະ ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ, ທັງຄວາມປາໂມດ, ຄວາມປີຕິ, ຄວາມປັດສັດທິ, ສະຕິ, ສັມປະຊັນຍະ ແລະ ການຢູ່ເປັນສຸກ ກໍຈະມີຂຶ້ນ.”

432. ‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.

໔໓໒. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

433. ‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti? Tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, manomayo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.

໔໓໓. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘... (as above, but with "ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ") ...’

434. ‘‘Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā [Pg.183] evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.

໔໓໔. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti? “Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti.

435. ‘‘Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ, puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’ti? So evaṃ vadeyya – ‘ayaṃ vā so, āvuso, pāsādo, yassāhaṃ ārohaṇāya nisseṇiṃ karomi, tasseva pāsādassa heṭṭhā’ti.

໔໓໕. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ ຢູ່ກ້ອງຜາສາດຫຼັງນັ້ນເອງ. ຄົນທັງຫຼາຍຖາມຊາຍຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ ຊາຍເອີຍ, ຜາສາດທີ່ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນໄປນັ້ນ, ທ່ານຮູ້ບໍວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຣະພາ (ຕາເວັນອອກ), ທິດທັກສິນ (ໃຕ້), ທິດປັດຈິມ (ຕາເວັນຕົກ) ຫຼື ທິດອຸດອນ (ເໜືອ)? ແລະ ຜາສາດນັ້ນສູງ, ຕ່ຳ ຫຼື ປານກາງ?’ ຊາຍຄົນນັ້ນຈະຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ຜາສາດຫຼັງນີ້ແຫຼະ ທີ່ຂ້ອຍເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຂຶ້ນໄປ, ຢູ່ກ້ອງຜາສາດຫຼັງນີ້ເອງ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

“ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ມີຫຼັກຖານຢ່າງແທ້ຈິງ.”

436. ‘‘Evameva kho, poṭṭhapāda, pare ce amhe evaṃ puccheyyuṃ – ‘katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho…pe… katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho…pe… katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma – ‘ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ [Pg.184] vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.

໔໓໖. “ດູກ່ອນໂປດຖະປາດ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແຫຼະ, ຖ້າຄົນອື່ນຖາມເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນຫຍາບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ?...(ລະ)... ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈນັ້ນ ເປັນແນວໃດ?...(ລະ)... ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພວກທ່ານສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ເຮົາກໍຈະຕອບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບນີ້ແຫຼະ ທີ່ພວກເຮົາສະແດງທັມເພື່ອລະມັນ ເພື່ອວ່າ ເມື່ອພວກທ່ານປະຕິບັດຕາມແລ້ວ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໝອງຈະເສື່ອມສູນໄປ, ທັມອັນເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ແລະ ພວກທ່ານຈະໄດ້ເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍລິບູນ ແລະ ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຫັນປະຈັກໃນປັດຈຸບັນ’.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

"ດູກ່ອນໂປດຖະປາດະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າທີ່ມີປາຕິຫານ ຍ່ອມສຳເລັດຜົນບໍ່ແມ່ນຫຼື?" "ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າທີ່ມີປາຕິຫານ ຍ່ອມສຳເລັດຜົນຢ່າງແທ້ຈິງ."

437. Evaṃ vutte citto hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yasmiṃ, bhante, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho manomayo attapaṭilābho hoti; arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hotī’’ti.

໔໓໗. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເປັນໂມຄະ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບຂອງຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິງ."

‘‘Yasmiṃ, citta, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.

"ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນsຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ."

438. ‘‘Sace taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ nāhosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ [Pg.185] etarahi, na tvaṃ natthī’ti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsī’’ti?

໔໓໘. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ຖ້າພວກເຂົາຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ທ່ານໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ທ່ານຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທ່ານມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ມີ' ດູກ່ອນຈິດຕະ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ທ່ານຈັກແກ້ແນວໃດ?"

‘‘Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ na ahosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ etarahi, na tvaṃ natthī’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘ahosāhaṃ atītamaddhānaṃ, nāhaṃ na ahosiṃ; bhavissāmahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nāhaṃ na bhavissāmi; atthāhaṃ etarahi, nāhaṃ natthī’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.

"ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ທ່ານໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ທ່ານຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທ່ານມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານບໍ່ມີ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ຂ້າພະອົງໄດ້ມີແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ມີ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ຂ້າພະອົງຈັກມີ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງຈັກບໍ່ມີ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂ້າພະອົງມີຢູ່ ບໍ່ແມ່ນວ່າຂ້າພະອົງບໍ່ມີ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້."

‘‘Sace pana taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ – ‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno? Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno? Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsī’’ti?

"ດູກ່ອນຈິດຕະ ຖ້າພວກເຂົາຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງທ່ານທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະຫຼື? ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງທ່ານຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະຫຼື? ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງທ່ານມີຢູ່, การໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະຫຼື?' ດູກ່ອນຈິດຕະ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ທ່ານຈັກແກ້ແນວໃດ?"

‘‘Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ – ‘yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ – ‘yo me ahosi atīto attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco ahosi, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco bhavissati, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgato’ti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyya’’nti.

"ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກເຂົາຖາມຂ້າພະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງທ່ານທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງທ່ານຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງທ່ານມີຢູ່, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບທ່ານ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດໃດຂອງຂ້າພະອົງທີ່ມີແລ້ວ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດໃດຂອງข້າພະອົງຈັກມີ, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈັກເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນເປັນໂມຄະ. ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນໃດຂອງຂ້າພະອົງມີຢູ່, ການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເທົ່ານັ້ນເປັນຈິງສຳລັບຂ້າພະອົງໃນສະໄໝນີ້, ສ່ວນການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະດີດເປັນໂມຄະ, ການໄດ້ອັດຕະພາບໃນອະນາຄົດເປັນໂມຄະ' ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະອົງຈັກແກ້ຢ່າງນີ້."

439. ‘‘Evameva [Pg.186] kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati. Oḷāriko attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.

໔໓໙. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ."

440. ‘‘Seyyathāpi, citta, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo. Yasmiṃ samaye khīraṃ hoti, neva tasmiṃ samaye dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati, na sappimaṇḍoti saṅkhaṃ gacchati; khīraṃ tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ samaye dadhi hoti…pe… navanītaṃ hoti… sappi hoti… sappimaṇḍo hoti, neva tasmiṃ samaye khīranti saṅkhaṃ gacchati, na dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati; sappimaṇḍo tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Evameva kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti…pe… yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Imā kho citta, lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyo, yāhi tathāgato voharati aparāmasa’’nti.

໔໔໐. "ດູກ່ອນຈິດຕະ ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມສົດຈາກແມ່ງົວ, ຈາກນ້ຳນົມສົດເປັນນ້ຳສົ້ມ, ຈາກນ້ຳສົ້ມເປັນເນີຍໃສ, ຈາກເນີຍໃສເປັນເນີຍຂົ້ນ, ຈາກເນີຍຂົ້ນເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ. ໃນສະໄໝໃດທີ່ເປັນນ້ຳນົມສົດ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳສົ້ມ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍໃສ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍຂົ້ນ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳນົມສົດ' ເທົ່ານັ້ນ. ໃນສະໄໝໃດທີ່ເປັນນ້ຳສົ້ມ... ເປັນເນີຍໃສ... ເປັນເນີຍຂົ້ນ... ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳນົມສົດ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນນ້ຳສົ້ມ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍໃສ', ບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນເນີຍຂົ້ນ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນຫົວນ້ຳມັນເນີຍ' ເທົ່ານັ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈມີຢູ່... ດູກ່ອນຈິດຕະ ໃນສະໄໝໃດ ການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບມີຢູ່, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນຫຍາບ', ທັງບໍ່ເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ'; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ເປັນການໄດ້ອັດຕະພາບອັນບໍ່ມີຮູບ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈິດຕະ ຄຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຽງຊື່ເອີ້ນຂອງໂລກ, ເປັນພາສາຂອງໂລກ, ເປັນໂວຫານຂອງໂລກ, ເປັນບັນຍັດຂອງໂລກ ທີ່ຕະຖาຄົດໃຊ້ເວົ້າຈາ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ."

441. Evaṃ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante! Abhikkantaṃ, bhante, seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

໔໔໑. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂປດຖະປາດະປະຣິພາຊົກໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ສັນໃດ; ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະ ພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະອົງວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ."

Cittahatthisāriputtaupasampadā

ການອຸປະສົມບົດຂອງຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ

442. Citto [Pg.187] pana hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante; abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

໔໔໒. ສ່ວນຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈັກເຫັນຮູບໄດ້' ສັນໃດ; ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງປະກາດພະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງນີ້ຂໍເຖິງພະຜູ້ມີພະພາກ ພະທຳ ແລະ ພະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງເພິ່ງໄດ້ການບັນພະຊາ ເພິ່ງໄດ້ການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ."

443. Alattha kho citto hatthisāriputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti – abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṃ ahosīti.

໔໔໓. ຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ. ເມື່ອໄດ້ອຸປະສົມບົດແລ້ວບໍ່ດົນ ທ່ານພະຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການ ນັ້ນຄືທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນອັນບໍ່ມີທຳອື່ນຍິ່ງກວ່າ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' ແລະທ່ານພະຈິດຕະຫັດຖິສາຣີບຸດ ກໍໄດ້ເປັນພະອໍລະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພະອໍລະຫັນທັງຫຼາຍ.

Poṭṭhapādasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.

ໂປດຖະປາດະສູດ ທີເກົ້າ ຈົບແລ້ວ.

10. Subhasuttaṃ

໑໐. ສຸພະສູດ

Subhamāṇavavatthu

ເລື່ອງສຸພະມານົບ

444. Evaṃ [Pg.188] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme aciraparinibbute bhagavati. Tena kho pana samayena subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṃ paṭivasati kenacideva karaṇīyena.

໔໔໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພະອານົນພັກຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດນະຄອນສາວັດຖີ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວບໍ່ດົນ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນ ສຸພະມານົບ ບຸດຂອງໂຕເດຍຍະພາມ ອາໄສຢູ່ໃນນະຄອນສາວັດຖີ ດ້ວຍກິດຈະທຸລະບາງຢ່າງ.

445. Atha kho subho māṇavo todeyyaputto aññataraṃ māṇavakaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, māṇavaka, yena samaṇo ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.

໔໔໕. ຄັ້ງນັ້ນ ສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ ໄດ້ຮ້ອງມານົບໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງມາສັ່ງວ່າ: "ມາພີ້ ມານົບໜຸ່ມ! ທ່ານຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພະສະມະນະອານົນເຖີດ, ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ, ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະສະມະນະອານົນ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ ຂໍຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ, ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຄຸນເຈົ້າອານົນ'. ແລະຈົ່ງຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເປັນການດີແທ້ ຖ້າພະຄຸນເຈົ້າອານົນ ຈະອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາທີ່ຢູ່ຂອງສຸພະມານົບ ໂຕເດຍຍະບຸດ'."

446. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so māṇavako subhassa māṇavassa todeyyaputtassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so māṇavako āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.

໔໔໖. “ດີລະ, ທ່ານ” ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນຮັບຄຳຂອງສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ. ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນໄປແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ຕໍ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: “ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ຖາມຂ່າວເຖິງຄວາມມີອາພາດນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ; ແລະ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຂໍພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່ອາໄສດ້ວຍເຖີດ’”.

447. Evaṃ vutte, āyasmā ānando taṃ māṇavakaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho, māṇavaka. Atthi me ajja bhesajjamattā pītā. Appevanāma svepi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā’’ti.

໔໔໗. ເມື່ອຊາຍໜຸ່ມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ຕໍ່ຊາຍໜຸ່ມຜູ້ນັ້ນວ່າ: “ມານົບ, ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາຄວນເທື່ອ. ມື້ນີ້ ເຮົາໄດ້ສັນຢາໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ. ບາງທີໃນມື້ອື່ນ ເຮົາຈະເຂົ້າໄປຫາ ໂດຍອາໄສເວລາ ແລະ ໂອກາດທີ່ເໝາະສົມ”.

‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so māṇavako āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena subho māṇavo todeyyaputto tenupasaṅkami[Pg.189]; upasaṅkamitvā subhaṃ māṇavaṃ todeyyaputtaṃ etadavoca, ‘‘avocumhā kho mayaṃ bhoto vacanena taṃ bhavantaṃ ānandaṃ – ‘subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati, evañca vadeti – ‘‘sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Evaṃ vutte, bho, samaṇo ānando maṃ etadavoca – ‘akālo kho, māṇavaka. Atthi me ajja bhesajjamattā pītā. Appevanāma svepi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā’ti. Ettāvatāpi kho, bho, katameva etaṃ, yato kho so bhavaṃ ānando okāsamakāsi svātanāyapi upasaṅkamanāyā’’ti.

“ເອວັງ, ໂພ” (ດີແລ້ວ, ທ່ານ) ລູກສິດໜຸ່ມນັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກ່າວກັບພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຕາມຄຳຂອງທ່ານແລ້ວວ່າ ‘ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ມີໂຣກ ຄວາມບໍ່ມີໄຂ້ ຄວາມເບົາກາຍເບົາໃຈ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະການຢູ່ສຳລານຂອງພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ແລະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ເປັນການດີແທ້ ຂໍພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ເສດັດເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່ເຖີດ’ ດັ່ງນີ້. ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສະມະນະອານົນໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ: ‘ມານົບ, ຍັງບໍ່ທັນແມ່ນເວລາຄວນເທື່ອ, ມື້ນີ້ເຮົາໄດ້ດື່ມຢາໄວ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ, ບາງທີໃນມື້ອື່ນ ເຮົາຈະເຂົ້າໄປຫາ ໂດຍອາໄສເວລາແລະສະໄໝທີ່ສົມຄວນ’ ດັ່ງນີ້. ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍຖືວ່າວຽກນັ້ນສຳເລັດແລ້ວ ເພາະພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ໄດ້ໃຫ້ໂອກາດທີ່ຈະເຂົ້າໄປຫາໃນມື້ອື່ນແລ້ວ.”

448. Atha kho āyasmā ānando tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya cetakena bhikkhunā pacchāsamaṇena yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

໔໔໘. ຄັ້ນລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ມີພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ເຈຕະກະ ເປັນປັດສາສະມະນະ (ພຣະຜູ້ຕິດຕາມ) ເຂົ້າໄປຫາສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້.

Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘bhavañhi ānando tassa bhoto gotamassa dīgharattaṃ upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī. Bhavametaṃ ānando jāneyya, yesaṃ so bhavaṃ gotamo dhammānaṃ vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi. Katamesānaṃ kho, bho ānanda, dhammānaṃ so bhavaṃ gotamo vaṇṇavādī ahosi; kattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī’’ti?

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ. ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງແລະລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສຸພະມານົບ ໂຕເທຍຍະບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ເປັນອຸປັດຖາກ ຜູ້ຢູ່ໃກ້ຊິດ ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນສຳນັກຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຕະຫຼອດການນານ. ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຍ່ອມຮູ້ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້. ທ່ານພຣະອານົນ, ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນທຳເຫຼົ່າໃດ? ແລະຊົງชັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນທຳເຫຼົ່າໃດ?”

449. ‘‘Tiṇṇaṃ kho, māṇava, khandhānaṃ so bhagavā vaṇṇavādī ahosi; ettha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Ariyassa sīlakkhandhassa, ariyassa samādhikkhandhassa, ariyassa paññākkhandhassa. Imesaṃ kho, māṇava, tiṇṇaṃ khandhānaṃ so bhagavā vaṇṇavādī ahosi; ettha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī’’ti.

໔໔໙. “ມານົບ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນຂັນ (ກອງທຳ) ໓ ປະການ; ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນຂັນ ໓ ປະການນີ້. ຂັນ ໓ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະລິຍະສີລັກຂັນ (ກອງສີນອັນປະເສີດ), ອະລິຍະສະມາທິກຂັນ (ກອງສະມາທິອັນປະເສີດ), ອະລິຍະປັນຍາຂັນ (ກອງປັນຍາອັນປະເສີດ). ມານົບ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນຂັນ ໓ ປະການນີ້ແລ້ວ; ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້ ໃນຂັນ ໓ ປະການນີ້.”

Sīlakkhandho

ສີລັກຂັນ (ກອງສີນ)

450. ‘‘Katamo [Pg.190] pana so, bho ānanda, ariyo sīlakkhandho, yassa so bhavaṃ gotamo vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī’’ti?

໔໕໐. “ທ່ານພຣະອານົນ, ກໍອະລິຍະສີລັກຂັນນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້.”

‘‘Idha, māṇava, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajopatho, abbhokāso pabbajjā, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. So evaṃ pabbajito samāno pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena, parisuddhājīvo, sīlasampanno, indriyesu guttadvāro, satisampajaññena samannāgato, santuṭṭho.

“ມານົບ, ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ເສດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ແແລ້ວ ຜູ້ຈຳແນກທຳ. ພຣະຕຖາຄົດພຣະອົງນັ້ນ ຊົງຮູ້ແຈ້ງແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງຂອງພຣະອົງເອງ ແລ້ວຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພຣະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ. ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ຫຼືຜູ້ເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງ ຍ່ອມໄດ້ຟັງທຳນັ້ນ. ຄັ້ນໄດ້ຟັງທຳນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃນພຣະຕຖາຄົດ. ເມື່ອເພິ່ນປະກອບດ້ວຍຄວາມເຊື່ອໝັ້ນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ການຄອງເຮືອນຄັບແຄບ ເປັນທາງມາແຫ່ງທຸລີ (ກິເລດ), ການບວດເປັນໂອກາດຫວ່າງ, ການທີ່ຜູ້ຄອງເຮືອນຈະປະພຶດພຣົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ໃຫ້ບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ດັ່ງສັງຂັດ (ຫອຍສັງທີ່ຂັດດີແລ້ວ) ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ຄອງເຮືອນເຖີດ’ ດັ່ງນີ້. ໃນເວລາຕໍ່ມາ ເພິ່ນຈຶ່ງລະກອງໂພຄະສົມບັດໜ້ອຍໜຶ່ງ ຫຼືລະກອງໂພຄະສົມບັດໃຫຍ່ ລະເຄືອຍາດໜ້ອຍໜຶ່ງ ຫຼືລະເຄືອຍາດໃຫຍ່ ປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ຄອງເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສຳລວມດ້ວຍສັງວອນໃນພຣະປາຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ ສະමාທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳແລະວະຈີກຳອັນເປັນກຸສົນ ມີອາຊີວະອັນບໍລິສຸດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນ ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

451. ‘‘Kathañca, māṇava, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, māṇava, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Yampi, māṇava, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī [Pg.191] viharati; idampissa hoti sīlasmiṃ. (Yathā 194 yāva 210 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ).

໔໕໑. “ມານົບ, ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນແນວໃດ? ມານົບ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ມີໄມ້ຄ້ອນອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັດຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ມີໄມ້ຄ້ອນອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີສັດຕຣາອັນວາງໄວ້ແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່ນີ້ ເປັນສີນປະການໜຶ່ງຂອງເພິ່ນ. (ຄວນສະແດງໃຫ້ພິສະດານ ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຫົວຂໍ້ ໑໙໔ ເຖິງ ໒໑໐).”

‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Yampi, māṇava, bhikkhu yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ, santikammaṃ paṇidhikammaṃ…pe… osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ເໝືອນຢ່າງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍ່ອມລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ຄື: ການເຮັດພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ, ການເຮັດພິທີຂັບໄລ່ຜີ, ການເຮັດພິທີປ້ອງກັນໄພໃນເຮືອນດິນ, ການເຮັດກະເທີຍໃຫ້ເປັນຊາຍ, การເຮັດຊາຍໃຫ້ເປັນກະເທີຍ, ການເຮັດພິທີປຸກເຮືອນ, ການເຮັດພິທີກໍ່ສ້າງ, ການບ້ວນປາກ, ການອາບນ້ຳສະເດາະເຄາະ, ການບູຊາໄຟ, ການເຮັດໃຫ້ຮາກ, ການຖ່າຍທ້ອງ, ການຖ່າຍສະເລດຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ການຖ່າຍທ້ອງລົງເບື້ອງລຸ່ມ, ການຖ່າຍໂລຫິດອອກທາງຫົວ, ການປຸງນ້ຳມັນຢອດຫູ, ການປຸງຢາຢອດຕາ, ການປຸງຢານັດ, ການທາຢາຕາ, ການຢອດຢາຕາເຢັນ, ການຜ່າຕັດຕໍ້ຕາ, ການຜ່າຕັດບາດແຜ, ການປິ່ນປົວເດັກນ້ອຍ, ການໃຫ້ຢາຮາກໄມ້, ການໃຫ້ຢາແກ້ພິດ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸເວັ້ນຂາດຈາກການລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ເໝືອນຢ່າງສະມະນະພຣາມຜູ້ຈະເລີນບາງພວກ ບໍລິໂພກອາຫານທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາແລ້ວ ຍັງລ້ຽງຊີວິດໂດຍທາງຜິດດ້ວຍຕິຣັດສານວິຊາເຫັນປານນີ້ ຄື: ການເຮັດພິທີສະເດາະເຄາະ, ການບົນບານ... ລະ... ການໃຫ້ຢາແກ້ພິດ, ນີ້ກໍເປັນສີນປະການໜຶ່ງຂອງເພິ່ນ.”

452. ‘‘Sa kho so, māṇava, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi, māṇava, rājā khattiyo muddhāvasitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato. Evameva kho, māṇava, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, māṇava, bhikkhu sīlasampanno hoti.

໔໕໒. “ມານົບ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະການສຳລວມໃນສີນຂອງຕົນ. ມານົບ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸຣທາພິເສກແລ້ວ ຊົງກຳຈັດປັດສາມິດ (ສັດຕູ) ໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະສັດຕູຂອງພຣະອົງ. ມານົບ, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ກໍເໝືອນກັນ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແຕ່ທີ່ໃດເລີຍ ເພາະການສຳລວມໃນສີນຂອງຕົນ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສີລັກຂັນນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ມີໂທດໃນພາຍໃນ. ມານົບ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

453. ‘‘Ayaṃ kho so, māṇava, ariyo sīlakkhandho yassa so bhagavā vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi. Atthi cevettha uttarikaraṇīya’’nti.

໔໕໓. “ມານົບ, ນີ້ຄືອະລິຍະສີລັກຂັນນັ້ນ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້. ແຕ່ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ອີກ.”

‘‘Acchariyaṃ, bho ānanda, abbhutaṃ, bho ānanda! So cāyaṃ, bho ānanda, ariyo sīlakkhandho paripuṇṇo, no aparipuṇṇo. Evaṃ paripuṇṇaṃ cāhaṃ, bho, ānanda, ariyaṃ sīlakkhandhaṃ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu na [Pg.192] samanupassāmi. Evaṃ paripuṇṇañca, bho ānanda, ariyaṃ sīlakkhandhaṃ ito bahiddhā aññe samaṇabrāhmaṇā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva attamanā assu – ‘alamettāvatā, katamettāvatā, anuppatto no sāmaññattho, natthi no kiñci uttarikaraṇīya’nti. Atha ca pana bhavaṃ ānando evamāha – ‘atthi cevettha uttarikaraṇīya’’’nti.

“ອັດສະຈັນແທ້, ທ່ານພຣະອານົນ! ບໍ່ເຄີຍມີມາແທ້, ທ່ານພຣະອານົນ! ອະລິຍະສີລັກຂັນນີ້ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນ. ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນອະລິຍະສີລັກຂັນອັນບໍລິບູນຢ່າງນີ້ ໃນສະມະນະພຣາມພວກອື່ນ ພາຍນອກພຣະພຸດທະສາສະໜານີ້ເລີຍ. ທ່ານພຣະອານົນ, ຖ້າສະມະນະພຣາມພວກອື່ນ ພາຍນອກພຣະພຸດທະສາສະໜານີ້ ຈະເພິ່ງເຫັນອະລິຍະສີລັກຂັນອັນບໍລິບູນຢ່າງນີ້ໃນຕົນ ພວກເຂົາກໍຄົງຈະພໍໃຈພຽງເທົ່ານັ້ນວ່າ ‘ພຽງເທົ່ານີ້ກໍພໍແລ້ວ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍເຮັດແລ້ວ, ປະໂຫຍດແຫ່ງສະມະນະພາບ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ ບໍ່ມີແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍອີກແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ທ່ານພຣະອານົນກໍຍັງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ແຕ່ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ອີກ’ ດັ່ງນີ້.”

Samādhikkhandho

ສະມາທິກຂັນ (ກອງສະມາທິ)

454. ‘‘Katamo pana so, bho ānanda, ariyo samādhikkhandho, yassa so bhavaṃ gotamo vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī’’ti?

໔໕໔. “ທ່ານພຣະອານົນ, ກໍອະລິຍະສະມາທິກຂັນນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທີ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ ແລະຊົງຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ ເຊິ່ງໝູ່ປະຊານີ້.”

‘‘Kathañca, māṇava, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, māṇava, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, māṇava, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

“ມານົບ, ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ມານົບ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ຖືນິມິດ ບໍ່ຖືອະນຸພະຍັນຊະນະ; ຍ້ອນວ່າ ບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສຳລວມຈັກຂຸນຊີນັ້ນ ຍ່ອມຮັກສາຈັກຂຸນຊີ ເຖິງຄວາມສຳລວມໃນຈັກຂຸນຊີ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ລະ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ຖືນິມິດ ບໍ່ຖືອະນຸພະຍັນຊະນະ; ຍ້ອນວ່າ ບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳພິກຂຸຜູ້ບໍ່ສຳລວມມະນິນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສຳລວມມະນິນຊີນັ້ນ ຍ່ອມຮັກສາມະນິນຊີ ເຖິງຄວາມສຳລວມໃນມະນິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະອິນຊີສັງວອນນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ສະເຫວີຍສຸກອັນບໍ່ລະຄົນດ້ວຍກິເລດໃນພາຍໃນ. ມານົບ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

455. ‘‘Kathañca, māṇava, bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti? Idha, māṇava, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne [Pg.193] sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, māṇava, bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti.

໔໕໕. “ดูกອນມານົບ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສັມປະຊັນຍະແນວໃດ? ມານົບ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການກ້າວໄປຂ້າງໜ້າແລະການຖອຍຫຼັງ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການແນມເບິ່ງແລະການຫຼຽວເບິ່ງ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການຄູ້ເຂົ້າແລະການຢຽດອອກ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການຊົງຜ້າສັງຄາຕິ ບາດ ແລະຈີວອນ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການສັນ ການດື່ມ ການຄ້ຽວ ແລະການລິ້ມ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວในການຖ່າຍອຸຈຈະຣະແລະປັດສາວະ, ຍ່ອມເຮັດຄວາມຮູ້ສຶກຕົວໃນການເດີນ ການຢືນ ການນັ່ງ ການນອນ ການຕື່ນ ການເວົ້າ ແລະການນິ່ງ. ມານົບ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສັມປະຊັນຍະ.”

456. ‘‘Kathañca, māṇava, bhikkhu santuṭṭho hoti? Idha, māṇava, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi, māṇava, pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti; evameva kho, māṇava, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Evaṃ kho, māṇava, bhikkhu santuṭṭho hoti.

໔໕໖. “ดูกອນມานົບ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໂດດແນວໃດ? ມານົບ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ, ເທີຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຖືເອົາໄປໄດ້ເອງ. ມานົບ, ປຽບເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ ຈະບິນໄປໃນທີ່ໃດໆ ກໍມີແຕ່ປີກຂອງຕົນເປັນພາຣະບິນໄປ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານກາຍ, ດ້ວຍບິນທະບາດເປັນເຄື່ອງບໍລິຫານທ້ອງ, ເທີຈະຫຼີກໄປທາງທິດໃດໆ ກໍຖືເອົາໄປໄດ້ເອງ. ມານົບ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສັນໂດດ.”

457. ‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

໔໕໗. “ພິກຂຸນັ້ນປະກອບດ້ວຍສີລະຂັນອันເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍອິນຊີສັງວອນອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍສະຕິສັມປະຊັນຍະອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມສັນໂດດອັນເປັນອະຣິຍະນີ້ດ້ວຍ, ຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າ, ໂຄນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກເຂົາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ລອມຟາງ. ພິກຂຸນັ້ນໃນການພາຍຫຼັງພັດ ກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ, ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ, ຕັ້ງກາຍກົງ, ດຳຣົງສະຕິໄວ້ສະເພาະໜ້າ.”

458. ‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

໔໕໘. “ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະອະພິຊຊາໃນໂລກ, ມີໃຈປາສະຈາກອະພິຊຊາຢູ່, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອະພິຊຊາ. ຍ່ອມລະພະຍາບາດ, ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດຢູ່, ເປັນຜູ້ເກື້ອກູນອະນຸເຄາະແກ່ສັດທີ່ມີຊີວິດທັງປວງ, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກພະຍາບາດ. ຍ່ອມລະຖີນມິດທະ, ມີໃຈປາສະຈາກຖີນມິດທະຢູ່, ເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນແສງສະຫວ່າງ, ມີສະຕິສັມປະຊັນຍະ, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນມິດທະ. ຍ່ອມລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຢູ່, ມີຈິດສະຫງົບໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມຊຳຣะຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ. ຍ່ອມລະວິຈິກິດຈາ, ເປັນຜູ້ຂ້ามພົ້ນວິຈິກິດຈາແລ້ວ, ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຣະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກວິຈິກິດຈາ.”

459. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso iṇaṃ ādāya kammante payojeyya. Tassa te kammantā samijjheyyuṃ. So yāni ca porāṇāni iṇamūlāni tāni ca byantiṃ kareyya, siyā cassa uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe iṇaṃ ādāya kammante payojesiṃ[Pg.194]. Tassa me te kammantā samijjhiṃsu. Sohaṃ yāni ca porāṇāni iṇamūlāni tāni ca byantiṃ akāsiṃ, atthi ca me uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāyā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໔໕໙. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຂົາສຳເລັດຜົນ, ເຂົາພຶງໃຊ້ໜີ້ເກົ່າໝົດສິ້ນ ແລະມີສ່ວນເຫຼືອເຟືອສຳລັບລ້ຽງບຸດພັນລະຍา. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາກູ້ໜີ້ໄປປະກອບການງານ, ການງານຂອງເຮົາສຳເລັດຜົນແລ້ວ, ເຮົາໄດ້ໃຊ້ໜີ້ເກົ່າໝົດສິ້ນແລ້ວ ແລະຍັງມີສ່ວນເຫຼືອເຟືອສຳລັບລ້ຽງບຸດພັນລະຍາ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການປາສະຈາກໜີ້ນັ້ນເປັນເຫດ.”

460. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso ābādhiko assa dukkhito bāḷhagilāno; bhattañcassa nacchādeyya, na cassa kāye balamattā. So aparena samayena tamhā ābādhā mucceyya, bhattañcassa chādeyya, siyā cassa kāye balamattā. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe ābādhiko ahosiṃ dukkhito bāḷhagilāno, bhattañca me nacchādesi, na ca me āsi kāye balamattā. Somhi etarahi tamhā ābādhā mutto bhattañca me chādeti, atthi ca me kāye balamattā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໔໖໐. “ดูกອນມานົບ, ປຽบເໝືອນບຸຣຸດເຈັບປ່ວຍ, ເຖິງທຸກ, ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານບໍ່ຍ່ອຍ ແລະບໍ່ມີກຳລັງກາຍ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາຫາຍຈາກໄຂ້ນັ້ນ, ອາຫານຍ່ອຍ ແລະມີກຳລັງກາຍ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາເຈັບປ່ວຍ, ເຖິງທຸກ, ເປັນໄຂ້ໜັກ, ອາຫານບໍ່ຍ່ອຍ ແລະບໍ່ມີກຳລັງກາຍ. ຕອນນີ້ເຮົາຫາຍຈາກໄຂ້ນັ້ນແລ້ວ, ອາຫານຍ່ອຍ ແລະມີກຳລັງກາຍ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການຫາຍໂຣກນັ້ນເປັນເຫດ.”

461. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso bandhanāgāre baddho assa. So aparena samayena tamhā bandhanāgārā mucceyya sotthinā abbhayena, na cassa kiñci bhogānaṃ vayo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe bandhanāgāre baddho ahosiṃ. Somhi etarahi tamhā bandhanāgārā mutto sotthinā abbhayena, natthi ca me kiñci bhogānaṃ vayo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໔໖໑. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຖືກຈອງຈຳໃນເຮືອນຈຳ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີ ບໍ່ມີໄພ ແລະບໍ່ມີຄວາມສິ້ນເປືອງແຫ່ງໂພຄະຊັບໃດໆ ເລີຍ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາຖືກຈອງຈຳในເຮືອນຈຳ, ຕອນນີ້ເຮົາພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນແລ້ວໂດຍສະຫວັດດີ ບໍ່ມີໄພ ແລະບໍ່ມີຄວາມສິ້ນເປືອງແຫ່ງໂພຄະຊັບໃດໆ ເລີຍ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖิงຄວາມໂສມະນັດ ມີການພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳນັ້ນເປັນເຫດ.”

462. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso dāso assa anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. So aparena samayena tamhā dāsabyā mucceyya, attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe dāso ahosiṃ anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. Somhi etarahi tamhā dāsabyā mutto attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໔໖໒. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດເປັນທາດ, ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ຈະໄປໃສຕາມຄວາມພໍໃຈບໍ່ໄດ້. ຕໍ່ມາ, ເຂົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນ, ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ເປັນອິດສະຫຼະ, ຈະໄປໃສກໍໄດ້ຕາມຄວາມພໍໃຈ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາເປັນທາດ, ບໍ່ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ຈະໄປໃສຕາມຄວາມພໍໃຈບໍ່ໄດ້. ຕອນນີ້ເຮົາພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນແລ້ວ, ເປັນໄທແກ່ຕົນເອງ, ບໍ່ຕ້ອງຂຶ້ນຢູ່ກັບຜູ້ອື່ນ, ເປັນອິດສະຫຼະ, ຈະໄປໃສກໍໄດ້ຕາມຄວາມພໍໃຈ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການພົ້ນຈາກຄວາມເປັນທາດນັ້ນເປັນເຫດ.”

463. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjeyya dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. So aparena samayena taṃ kantāraṃ nitthareyya, sotthinā gāmantaṃ anupāpuṇeyya khemaṃ appaṭibhayaṃ. Tassa evamassa [Pg.195] – ‘ahaṃ kho pubbe sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjiṃ dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. Somhi etarahi kantāraṃ nitthiṇṇo, sotthinā gāmantaṃ anuppatto khemaṃ appaṭibhaya’nti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

໔໖໓. “ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດມີຊັບ, ມີໂພຄະຊັບ, ເດີນທາງໄກຂ້າມທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ມີໄພຮອບດ້ານ. ຕໍ່ມາ, ເຂົາຂ້າມພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນ, ບັນລຸເຖິງໝູ່ບ້ານອันກະເສມ ບໍ່ມີໄພ ໂດຍສະຫວັດດີ. ເຂົາພຶງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອກ່ອນເຮົາມີຊັບ, ມີໂພຄະຊັບ, ເດີນທາງໄກຂ້າມທາງກັນດານ ຫາອາຫານຍາກ ມີໄພຮอบດ້ານ. ຕອນນີ້ເຮົາຂ້າມພົ້ນທາງກັນດານນັ້ນແລ້ວ, ບັນລຸເຖິງໝູ່ບ້ານອັນກະເສມ ບໍ່ມີໄພ ໂດຍສະຫວັດດີ’. ເຂົາພຶງໄດ້ຄວາມປາໂມດ, ພຶງເຖິງຄວາມໂສມະນັດ ມີການເຖິງທີ່ກະເສມນັ້ນເປັນເຫດ.”

464. ‘‘Evameva kho, māṇava, bhikkhu yathā iṇaṃ yathā rogaṃ yathā bandhanāgāraṃ yathā dāsabyaṃ yathā kantāraddhānamaggaṃ, evaṃ ime pañca nīvaraṇe appahīne attani samanupassati.

໔໖໔. “ມານົບ, ສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຍັງລະບໍ່ໄດ້ໃນຕົນ ເໝືອນໜີ້, ເໝືອນໂຣກ, ເໝືອນເຮືອນຈຳ, ເໝືອນຄວາມເປັນທາດ, ເໝືອນທາງກັນດານ.”

465. ‘‘Seyyathāpi, māṇava, yathā āṇaṇyaṃ yathā ārogyaṃ yathā bandhanāmokkhaṃ yathā bhujissaṃ yathā khemantabhūmiṃ. Evameva bhikkhu ime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassati.

໔໖໕. “ມານົບ, ປຽບເໝືອນຄວາມບໍ່ມີໜີ້, ຄວາມບໍ່ມີໂຣກ, ຄວາມພົ້ນຈາກເຮືອນຈຳ, ຄວາມເປັນໄທແກ່ຕົນ ແລະທີ່ອັນກະເສມ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ.”

466. ‘‘Tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

໔໖໖. “ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາຣະນາເຫັນນີວອນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ, ຍ່ອມເກີດຄວາມປາໂມດ, ເມື່ອເກີດຄວາມປาໂມດແລ້ວ, ຍ່ອມເກີດປີຕິ, ເມື່ອໃຈມີປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບຣะງັບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຣະງັບ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ຈິດຂອງຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.”

467. ‘‘So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

໔໖໗. “ພິກຂຸນັ້ນສົງກັດຈາກກາມ, ສົງກັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ມີວິດຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກ ອັນເກີດແຕ່ວິເວກຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີดແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ.”

‘‘Seyyathāpi, māṇava, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sandeyya. Sāyaṃ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharaṇī. Evameva kho, māṇava, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Yampi, māṇava, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa [Pg.196] vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampissa hoti samādhismiṃ.

“ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນພະນັກງານອາບນ້ຳ ຫຼືລູກມືຂອງພະນັກງານອາບນ້ຳຜູ້ສະຫຼາດ, ໂຮຍຈຸນສຳລັບອາບນ້ຳລົງໃນຖາດສຳຣິດ ແລ້ວພົມນ້ຳເຄົ້າໃຫ້ເຂົ້າກັນ, ກ້ອນຈຸນສຳລັບອາບນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມຊຶມຊາບດ້ວຍຢາງໜຽວ, ອາບດ້ວຍຢາງໜຽວ, ຊຸ່ມດ້ວຍຢາງໜຽວ ທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ ແລະບໍ່ຢົດຢ້ອຍ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ ຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ. ມານົບ, ການທີ່ພິກຂຸສົງກັດຈາກກາມ, ສົງກັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ມີວິດຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກ ອັນເກີດແຕ່ວິເວກຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ວິເວກຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ແມ້ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນປະການໜຶ່ງ.”

468. ‘‘Puna caparaṃ, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

໔໖໘. “ดูกອນມานົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ, ເປັນທັມເອກຜຸດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີວິດຕົກ, ບໍ່ມີວິຈານ ເພາະວິດຕົກວິຈານສະຫງົບຣະງັບໄປ, ມີປີຕິແລະສຸກເກີດແຕ່ສະມາທິຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ.”

‘‘Seyyathāpi, māṇava, udakarahado gambhīro ubbhidodako. Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca na kālena kālaṃ sammā dhāraṃ anupaveccheyya. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā… pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, so imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampissa hoti samādhismiṃ.

“ดูกອນມานົບ, ປຽບເໝືອນຫ້ວງນ້ຳເລິກທີ່ມີນ້ຳພຸຂຶ້ນ, ບໍ່ມີທາງນ້ຳໄຫຼມາແຕ່ທິດຕະເວັນອອກ, ທິດໃຕ້, ທິດຕະເວັນຕົກ, ທິດເໜືອ ແລະຝົນກໍບໍ່ຕົກຕ້ອງຕາມລະດູການ, ແຕ່ສາຍນ້ຳເຢັນພຸຂຶ້ນຈາກຫ້ວງນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວຫ້ວງນ້ຳນັ້ນດ້ວຍນ້ຳເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງຫ້ວງນ້ຳນັ້ນທົ່ວທັງໝົດ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ ສັນໃດ; ມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນແລ... ການທີ່ພິກຂຸບັນລຸທຸຕິຍະຊານ... ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊາບຊ່ານ, ອາບໄລ້, ໃຫ້ບໍລິບູນ, ແຜ່ໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນທົ່ວທັງຕົວ ທີ່ປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ແມ້ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນປະການໜຶ່ງ.”

469. ‘‘Puna caparaṃ, māṇava, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti.

໔໖໙. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ, ທີ່ພະອະລິຍະທັງຫຼາຍຍ່ອມບອກ (ສັນລະເສີນ) ວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີປົກກະຕິຢູ່ເປັນສຸກ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni, nāssa kiñci sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā [Pg.197] sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Idampissa hoti samādhismiṃ.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນໃນກໍດອກບົວຂຽວ ຫຼືໃນກໍດອກບົວຫຼວງ ຫຼືໃນກໍດອກບົວຂາວ, ດອກບົວຂຽວ ດອກບົວຫຼວງ ຫຼືດອກບົວຂາວ ບາງເຫຼົ່າ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ ຍັງບໍ່ທັນພົ້ນນ້ຳ ຈົມຢູ່ໃນນ້ຳ ແລະໄດ້ຮັບການລໍ່ລ້ຽງຢູ່ໃນນ້ຳ, ດອກບົວເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບການອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວ ຕັ້ງແຕ່ຍອດຕະຫຼອດຮອດຮາກ ດ້ວຍນ້ຳອັນເຢັນ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງດອກບົວຂຽວ ດອກບົວຫຼວງ ຫຼືດອກບົວຂາວທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ນ້ຳອັນເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ... ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມອາບ, ຊຶມຊາບ, ເຮັດໃຫ້ເຕັມ, ແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸກອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ. ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

470. ‘‘Puna caparaṃ, māṇava, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti.

໔໗໐. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Idampissa hoti samādhismiṃ.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ນັ່ງຄຸມຜ້າຂາວຕະຫຼອດຮອດຫົວ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງບຸລຸດນັ້ນ ທີ່ຜ້າຂາວຈະບໍ່ແຜ່ໄປປົກຄຸມ, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້, ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍນີ້ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ມີສ່ວນໃດໆ ແຫ່ງຮ່າງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ໄປເຖິງ. ນີ້ກໍເປັນສະມາທິຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

471. ‘‘Ayaṃ kho so, māṇava, ariyo samādhikkhandho yassa so bhagavā vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi. Atthi cevettha uttarikaraṇīya’’nti.

໔໗໑. ດູກ່ອນມານົບ, ນີ້ແລຄືອະລິຍະສະມາທິຂັນ ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນຊົງສັນລະເສີນ, ແລະຊົງໃຫ້ປະຊາຊົນໝູ່ນີ້ສະມາທານ, ໃຫ້ຢຶດໝັ້ນ, ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ແຕ່ໃນອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປອີກ.

‘‘Acchariyaṃ, bho ānanda, abbhutaṃ, bho ānanda! So cāyaṃ, bho ānanda, ariyo samādhikkhandho paripuṇṇo, no aparipuṇṇo. Evaṃ paripuṇṇaṃ cāhaṃ, bho ānanda, ariyaṃ samādhikkhandhaṃ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu na samanupassāmi. Evaṃ paripuṇṇañca, bho ānanda, ariyaṃ samādhikkhandhaṃ ito bahiddhā aññe samaṇabrāhmaṇā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva attamanā assu – ‘alamettāvatā, katamettāvatā, anuppatto no sāmaññattho, natthi no kiñci uttarikaraṇīya’nti. Atha ca pana bhavaṃ ānando evamāha – ‘atthi cevettha uttarikaraṇīya’’’nti.

ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ທ່ານອານົນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ ທ່ານອານົນ! ທ່ານອານົນ, ອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນ. ທ່ານອານົນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນອະລິຍະສະມາທິຂັນອັນບໍລິບູນປານນີ້ ໃນໝູ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນ ພາຍນອກພະສາສະໜານີ້ເລີຍ. ທ່ານອານົນ, ຖ້າສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນພາຍນອກພະສາສະໜານີ້ ຈະເພິ່ງເຫັນອະລິຍະສະມາທິຂັນອັນບໍລິບູນປານນີ້ໃນຕົນ, ພວກເຂົາກໍຄົງຈະຍິນດີພໍໃຈດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານັ້ນວ່າ 'ພຽງເທົ່ານີ້ກໍພໍແລ້ວ, ພຽງເທົ່ານີ້ກໍເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະພວກເຮົາໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ບໍ່ມີແກ່ພວກເຮົາອີກແລ້ວ' ດັ່ງນີ້. ແຕ່ເຖິງປານນັ້ນ ທ່ານອານົນກໍຍັງກ່າວວ່າ 'ແຕ່ໃນອະລິຍະສະມາທິຂັນນີ້ ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປອີກ'.

Paññākkhandho

ປັນຍາຂັນ

472. ‘‘Katamo [Pg.198] pana so, bho ānanda, ariyo paññākkhandho, yassa bho bhavaṃ gotamo vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesī’’ti?

໔໗໒. ທ່ານອານົນ, ກໍອະລິຍະປັນຍາຂັນນັ້ນເປັນແນວໃດ, ທີ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພະອົງນັ້ນຊົງສັນລະເສີນ, ແລະຊົງໃຫ້ປະຊາຊົນໝູ່ນີ້ສະມາທານ, ໃຫ້ຢຶດໝັ້ນ, ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ?

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti.

ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ 4 ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຕ້ອງອົບຮົມ, ນວດຟັ້ນ, ແຕກສະຫຼາຍ ແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້ ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້'.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya – ‘ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā’ti. Evameva kho, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedana-viddhaṃsanadhammo. Idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti. Yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti…pe… ettha paṭibaddhanti. Idampissa hoti paññāya.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນແກ້ວໄພທູນອັນງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີ 8 ຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ປາສະຈາກມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວນັ້ນມີດອກດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ຈະເປັນດອກດ້າຍສີຂຽວ, ສີເyellow (ເຫຼືອງ), ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນກໍຕາມ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີ ເອົາແກ້ວນັ້ນໃສ່ໄວ້ໃນມືແລ້ວເພິ່ງພິຈາລະນາວ່າ 'ແກ້ວໄພທູນນີ້ງົດງາມ, ມີກຳເນີດດີ, ມີ 8 ຫຼ່ຽມ, ທີ່ເຈຍລະໄນດີແລ້ວ, ໃສສະອາດ, ປາສະຈາກມົນທິນ, ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະທຸກປະການ. ໃນແກ້ວນັ້ນມີດອກດ້າຍຮ້ອຍຢູ່ ຄືດອກດ້າຍສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ຫຼືສີເຫຼືອງອ່ອນ' ດັ່ງນີ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີຮູບ ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ 4 ເກີດຈາກມານດາແລະບິດາ ເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຕ້ອງອົບຮົມ, ນວດຟັ້ນ, ແຕກສະຫຼາຍ ແລະກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ແລະວິນຍານຂອງເຮົານີ້ກໍອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້ ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້'. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຍານທັດສະນະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ... ເນື່ອງຢູ່ໃນກາຍນີ້. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

473. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ.

໔໗໓. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ອັນເກີດຈາກໃຈ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກປະການ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ.

‘‘Seyyathāpi[Pg.199], māṇava, puriso muñjamhā īsikaṃ pavāheyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ muñjo ayaṃ īsikā; añño muñjo aññā īsikā; muñjamhā tveva īsikā pavāḷhā’ti. Seyyathā vā pana, māṇava, puriso asiṃ kosiyā pavāheyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ asi, ayaṃ kosi; añño asi, aññā kosi; kosiyā tveva asi pavāḷho’ti. Seyyathā vā pana, māṇava, puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo; añño ahi, añño karaṇḍo; karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe…. Idampissa hoti paññāya.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດໄສ້ອອກຈາກຫຍ້າປ້ອງ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຫຍ້າປ້ອງ, ນີ້ຄືໄສ້; ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ, ໄສ້ຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ໄສ້ຖອດອອກມາຈາກຫຍ້າປ້ອງນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອດດາບອອກຈາກຝັກ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດາບ, ນີ້ຄືຝັກ; ດາບຢ່າງໜຶ່ງ, ຝັກຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ດາບຖອດອອກມາຈາກຝັກນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດດຶງງູອອກຈາກຄາບ, ບຸລຸດນັ້ນເພິ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືງູ, ນີ້ຄືຄາບ; ງູຢ່າງໜຶ່ງ, คາບຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ງູດຶງອອກມາຈາກຄາບນັ້ນເອງ' ດັ່ງນີ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເນລະມິດກາຍອັນເກີດຈາກໃຈ... ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

474. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti. Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃ mahiddhike evaṃ mahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

໔໗໔. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້; ทະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຜຸດຂຶ້ນມາໄດ້ ເໝືອນດຳໃນນ້ຳ; ເດີນເທິງນ້ຳໄດ້ບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ນັ່ງຂັດສະໝາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດ ເຊິ່ງມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພົມມະໂລກກໍໄດ້.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaññadeva bhājanavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, māṇava, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ dantasmiṃ yaññadeva dantavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, māṇava, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ suvaṇṇasmiṃ yaññadeva suvaṇṇavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Evameva kho, māṇava, bhikkhu [Pg.200] …pe… yampi māṇava bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Idampissa hoti paññāya.

ດູກ່ອນມານົບ, ປຽບເໝືອນຊ່າງໝໍ້ ຫຼືລູກສິດຊ່າງໝໍ້ຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອດິນໜຽວນວດດີແລ້ວ ຕ້ອງການພາຊະນະຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນພາຊະນະຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນຊ່າງງາ ຫຼືລູກສິດຊ່າງງາຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອງາຊ້າງຕົບແຕ່ງດີແລ້ວ ຕ້ອງການເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງງາຊ້າງຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ປຽບເໝືອນຊ່າງຄຳ ຫຼືລູກສິດຊ່າງຄຳຜູ້ສະຫຼາດ ເມື່ອຄຳຫຼອມດີແລ້ວ ຕ້ອງການເຄື່ອງປະດັບຄຳຊະນິດໃດໆ ກໍເພິ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດເປັນເຄື່ອງປະດັບຄຳຊະນິດນັ້ນໆ ໄດ້, ສັນໃດ. ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ... ດູກ່ອນມານົບ, ພິກຂຸໃດ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ເປັນຈິດອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ, ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້... ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພົມມະໂລກກໍໄດ້. ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

475. ‘‘So evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Seyyathāpi, māṇava, puriso addhānamaggappaṭipanno. So suṇeyya bherisaddampi mudiṅgasaddampi saṅkhapaṇavadindimasaddampi. Tassa evamassa – ‘bherisaddo itipi mudiṅgasaddo itipi saṅkhapaṇavadindimasaddo iti’pi. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe…. Yampi māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Idampissa hoti paññāya.

໔໗໕. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສດທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນໂສດປະສາດຂອງມະນຸດ. ມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງໄກ ເຂົາໄດ້ຍິນສຽງກອງໃຫຍ່ກໍດີ ສຽງຕະໂພນກໍດີ ສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍກໍດີ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນສຽງກອງໃຫຍ່, ນີ້ເປັນສຽງຕະໂພນ, ນີ້ເປັນສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະ ແລະ ສຽງກອງນ້ອຍ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອທິບພະໂສດທາດ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະ ຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນໂສດປະສາດຂອງມະນຸດ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

476. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti, ‘sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ citta’nti pajānāti, ‘vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ citta’nti pajānāti, ‘sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ citta’nti pajānāti, ‘vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ citta’nti pajānāti, ‘samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ citta’nti pajānāti, ‘vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ citta’nti pajānāti, ‘saṅkhittaṃ vā cittaṃ saṅkhittaṃ citta’nti pajānāti, ‘vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ citta’nti pajānāti, ‘mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ citta’nti pajānāti, ‘amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ citta’nti pajānāti, ‘sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ citta’nti pajānāti, ‘anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ citta’nti pajānāti, ‘samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ citta’nti pajānāti, ‘asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ citta’nti pajānāti, ‘vimuttaṃ [Pg.201] vā cittaṃ vimuttaṃ citta’nti pajānāti, ‘avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ citta’nti pajānāti.

໔໗໖. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື: ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີລາຄະ ວ່າ 'ຈິດມີລາຄະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກລາຄະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກລາຄະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີໂທສະ ວ່າ 'ຈິດມີໂທສະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກໂທສະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກໂທສະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີໂມຫະ ວ່າ 'ຈິດມີໂມຫະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ວ່າ 'ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຫົດຫູ່ ວ່າ 'ຈິດຫົດຫູ່', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ວ່າ 'ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ ວ່າ 'ຈິດເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນມະຫັກຄະຕະ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ວ່າ 'ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ວ່າ 'ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ວ່າ 'ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ', ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ'.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sakaṇikaṃ vā sakaṇikanti jāneyya, akaṇikaṃ vā akaṇikanti jāneyya. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite…pe… āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ purapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti, sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti…pe… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti. Idampissa hoti paññāya.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນຍິງສາວ ຫຼື ຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ເມື່ອສ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນໃນແວ່ນອັນບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຫຼື ໃນຂັນນ້ຳອັນໃສສະອາດ ຖ້າມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ ກໍຍ່ອມຮູ້ວ່າ 'ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ', ຖ້າບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ ກໍຍ່ອມຮູ້ວ່າ 'ບໍ່ມີໄຝຝ້າ ຫຼື ຕຳໜິ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື ຍ່ອມຮູ້ຈິດມີລາຄະ ວ່າ 'ຈິດມີລາຄະ'...ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ວ່າ 'ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ'. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

477. ‘‘So evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto; so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

໔໗໗. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່ ສາມຊາດແດ່ ສີ່ຊາດແດ່ ຫ້າຊາດແດ່ ສິບຊາດແດ່ ຊາວຊາດແດ່ ສາມສິບຊາດແດ່ ສີ່ສິບຊາດແດ່ ຫ້າສິບຊາດແດ່ ຮ້ອຍຊາດແດ່ ພັນຊາດແດ່ ແສນຊາດແດ່ ຕະຫຼອດສັງວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ວ່າ 'ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, puriso sakamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya; tamhāpi gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya; so tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgaccheyya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho sakamhā gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ, tatra evaṃ aṭṭhāsiṃ evaṃ nisīdiṃ evaṃ abhāsiṃ evaṃ tuṇhī ahosiṃ. So tamhāpi gāmā amuṃ gāmaṃ gacchiṃ, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ evaṃ nisīdiṃ evaṃ abhāsiṃ evaṃ tuṇhī ahosiṃ. Somhi tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgato’ti. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ [Pg.202] samāhite citte…pe… āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampissa hoti paññāya.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງຕົນໄປຍັງບ້ານອື່ນ, ແລ້ວເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນໄປຍັງບ້ານອື່ນອີກ, ຈາກບ້ານນັ້ນກໍກັບຄືນມາຍັງບ້ານຂອງຕົນຕາມເດີມ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຂອງເຮົາໄປຍັງບ້ານນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້ ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້ ໄດ້ມິດຢູ່ຢ່າງນີ້. ແລ້ວເຮົາກໍໄດ້ເດີນທາງຈາກບ້ານນັ້ນໄປຍັງບ້ານພຸ້ນ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ຢືນຢ່າງນີ້ ໄດ້ນັ່ງຢ່າງນີ້ ໄດ້ເວົ້າຢ່າງນີ້ ໄດ້ມິດຢູ່ຢ່າງນີ້. ບັດນີ້ ເຮົາໄດ້ກັບຄືນມາຈາກບ້ານນັ້ນສູ່ບ້ານຂອງເຮົາເອງແລ້ວ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່...ລະ... ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

478. ‘‘So evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

໔໗໘. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິດຖິ ສະມາທານກຳທີ່ເປັນມິດສາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ວະຈີສຸຈະລິດ ມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິດຖິ ສະມາທານກຳທີ່ເປັນສຳມາທິດຖິ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, majjhesiṅghāṭake pāsādo, tattha cakkhumā puriso ṭhito passeyya manusse gehaṃ pavisantepi nikkhamantepi rathikāyapi vīthiṃ sañcarante majjhesiṅghāṭake nisinnepi. Tassa evamassa – ‘ete manussā gehaṃ pavisanti, ete nikkhamanti, ete rathikāya vīthiṃ sañcaranti, ete majjhesiṅghāṭake nisinnā’ti. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti. Idampissa hoti paññāya.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນປາສາດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກ, ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງປາສາດນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນຄົນທັງຫຼາຍກຳລັງເຂົ້າເຮືອນກໍດີ ອອກຈາກເຮືອນກໍດີ ສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງກໍດີ ນັ່ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກກໍດີ. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງເຂົ້າເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງອອກຈາກເຮືອນ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງສັນຈອນໄປມາຕາມຖະໜົນຫົນທາງ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ທາງສີ່ແຍກ'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິຢູ່ກໍດີ ກຳລັງອຸບັດຢູ່ກໍດີ ເປັນຜູ້ຊົ່ວຊ້າກໍດີ ປະເສີດກໍດີ ມີຜິວພັນດີກໍດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວກໍດີ ໄປສູ່ສຸຄະຕິກໍດີ ໄປສູ່ທຸຄະຕິກໍດີ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸປະສາດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

479. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya [Pg.203] cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti; ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.

໔໗໙. ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກิເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'; ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'.

‘‘Seyyathāpi, māṇava, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippikasambukampi sakkharakathalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tatrime sippikasambukāpi sakkharakathalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipī’ti. Evameva kho, māṇava, bhikkhu…pe… yampi, māṇava, bhikkhu evaṃ samāhite citte…pe… āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Idampissa hoti paññāya.

ມານົບ, ປຽບເໝືອນແອ່ງນ້ຳທີ່ຫວ່າງພູເຂົາ ອັນໃສສະອາດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ. ບຸລຸດຜູ້ມີຕາດີຢືນຢູ່ເທິງຝັ່ງ ຍ່ອມເຫັນຫອຍໂຂ່ງ ແລະ ຫອຍແຄງກໍດີ, ກວດ ແລະ ກະເບື້ອງກໍດີ, ຝູງປາກໍດີ ທີ່ກຳລັງລອຍໄປມາ ຫຼື ຢຸດນິ່ງຢູ່. ເຂົາກໍຈະເພິ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແອ່ງນ້ຳນີ້ໃສສະອາດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ຂຸ່ນມົວເລີຍ, ໃນແອ່ງນ້ຳນັ້ນ ມີທັງຫອຍໂຂ່ງ ແລະ ຫອຍແຄງ, ທັງກວດ ແລະ ກະເບື້ອງ, ທັງຝູງປາ ກຳລັງລອຍໄປມາແດ່ ຢຸດນິ່ງຢູ່ແດ່'. ມານົບ, ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາສັນນັ້ນແລ ພິກຂຸ...ລະ... ມານົບ, ພິກຂຸໃດໆ ກໍຕາມ ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິຢ່າງນີ້...ລະ... ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ'...ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືອາສະວະນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະວາສະວະ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນປັນຍາຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

480. ‘‘Ayaṃ kho, so māṇava, ariyo paññākkhandho yassa so bhagavā vaṇṇavādī ahosi, yattha ca imaṃ janataṃ samādapesi nivesesi patiṭṭhāpesi. Natthi cevettha uttarikaraṇīya’’nti.

໔໘໐. “ດູກ່ອນມານົບ, ນີ້ແລ ຄືກອງປັນຍາອັນປະເສີດ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງສັນເສີນ, ແລະ ຊົງຊັກຊວນ, ໃຫ້ຕັ້ງຢູ່, ໃຫ້ປະດິດສະຖານ ໝູ່ປະຊາຊົນນີ້ໄວ້ໃນກອງປັນຍານັ້ນ. ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໄປກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ.”

‘‘Acchariyaṃ, bho ānanda, abbhutaṃ, bho ānanda! So cāyaṃ, bho ānanda, ariyo paññākkhandho paripuṇṇo, no aparipuṇṇo. Evaṃ paripuṇṇaṃ cāhaṃ, bho ānanda, ariyaṃ paññākkhandhaṃ ito bahiddhā aññesu samaṇabrāhmaṇesu na samanupassāmi. Natthi [Pg.204] cevettha uttarikaraṇīyaṃ. Abhikkantaṃ, bho ānanda, abhikkantaṃ, bho ānanda! Seyyathāpi, bho ānanda, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā ānandena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho ānanda, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ ānando dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

“ໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ທ່ານອານົນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້, ທ່ານອານົນ! ກອງປັນຍາອັນປະເສີດນີ້ ບໍລິບູນແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນບໍ່ບໍລິບູນເລີຍ, ທ່ານອານົນ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເຫັນກອງປັນຍາອັນປະເສີດທີ່ບໍລິບູນປານນີ້ ໃນໝູ່ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າອື່ນ ພາຍນອກພຣະສາສະໜານີ້ເລີຍ, ທ່ານອານົນ. ແລະ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ກໍບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງໄປກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ. ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານອານົນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້, ທ່ານອານົນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະແນມເຫັນຮູບຕ່າງໆ ໄດ້’ ສັນໃດ; ທ່ານອານົນໄດ້ປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະຍາຍ ສັນນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກັບທັງພຣະທຳ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ ທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານອານົນຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.”

Subhasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.

ຈົບສຸພະສູດ ທີສິບ.

11. Kevaṭṭasuttaṃ

໑໑. ເກວັດຕະສູດ

Kevaṭṭagahapatiputtavatthu

ເລື່ອງເກວັດຕະຄະຫะບໍດີບຸດ

481. Evaṃ [Pg.205] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Atha kho kevaṭṭo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kevaṭṭo gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā bhagavati abhippasannā. Sādhu, bhante, bhagavā ekaṃ bhikkhuṃ samādisatu, yo uttarimanussadhammā, iddhipāṭihāriyaṃ karissati; evāyaṃ nāḷandā bhiyyoso mattāya bhagavati abhippasīdissatī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā kevaṭṭaṃ gahapatiputtaṃ etadavoca – ‘‘na kho ahaṃ, kevaṭṭa, bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desemi – etha tumhe, bhikkhave, gihīnaṃ odātavasanānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karothā’’ti.

໔໘໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງປາວາຣິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງນາລັນທາ. ຄັ້ງນັ້ນ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khang ໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khang ໜຶ່ງແລ້ວ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ (ອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ); ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.' ເມື່ອເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ: 'ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: “ມາເຖີດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ ແກ່ພວກຄະລຶຫັດຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວເຖີດ.”'

482. Dutiyampi kho kevaṭṭo gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ dhaṃsemi; api ca, evaṃ vadāmi – ‘ayaṃ, bhante, nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā bhagavati abhippasannā. Sādhu, bhante, bhagavā ekaṃ bhikkhuṃ samādisatu, yo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati; evāyaṃ nāḷandā bhiyyoso mattāya bhagavati abhippasīdissatī’’’ti. Dutiyampi kho bhagavā kevaṭṭaṃ gahapatiputtaṃ etadavoca – ‘‘na kho ahaṃ, kevaṭṭa, bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desemi – etha tumhe, bhikkhave, gihīnaṃ odātavasanānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karothā’’’ti.

໔໘໒. ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ມີເຈດຕະນາຈະລົບຫຼູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຂໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ; ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.”' ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດກັບເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ: 'ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: “ມາເຖີດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ ແກ່ພວກຄະລຶຫັດຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວເຖີດ.”'

Tatiyampi kho kevaṭṭo gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ dhaṃsemi; api ca, evaṃ vadāmi – ‘ayaṃ, bhante, nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā bhagavati abhippasannā. Sādhu, bhante, bhagavā ekaṃ bhikkhuṃ samādisatu, yo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati. Evāyaṃ nāḷandā bhiyyoso mattāya bhagavati abhippasīdissatī’ti.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ເກວັດຕະຄະຫະບໍດີບຸດ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ມີເຈດຕະນາຈະລົບຫຼູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ, ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຂໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມືອງນາລັນທານີ້ ເປັນເມືອງທີ່ຮັ່ງມີ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ມີປະຊາກອນຫຼາຍ, ມີຜູ້ຄົນໜາແໜ້ນ ແລະ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງມອບໝາຍໃຫ້ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອິດທິປະຕິຫານອັນຍິ່ງຍອດກວ່າທຳມະຂອງມະນຸດ; ດ້ວຍວິທີນີ້ ເມືອງນາລັນທານີ້ກໍຈະຍິ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.”'

Iddhipāṭihāriyaṃ

ອິດທິປະຕິຫານ

483. ‘‘Tīṇi [Pg.206] kho imāni, kevaṭṭa, pāṭihāriyāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni tīṇi? Iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

໔໘໓. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ປະຕິຫານ 3 ປະການນີ້ ເຮົາໄດ້ຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້. 3 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອິດທິປະຕິຫານ, ອາເທສານาປະຕິຫານ, ແລະ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

484. ‘‘Katamañca, kevaṭṭa, iddhipāṭihāriyaṃ? Idha, kevaṭṭa, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃ mahiddhike evaṃ mahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

໔໘໔. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອິດທິປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ສະແດງຕົວໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດຕົວໃຫ້ຫາຍໄປກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດກໍໄດ້; ດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນເໝືອນດຳນ້ຳກໍໄດ້; ເດີນເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນກໍໄດ້; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍບັນລັງຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກມີປີກກໍໄດ້; ລູບຄຳພຣະຈັນ ແລະ ພຣະອາທິດ ອັນມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້.”

‘‘Tamenaṃ aññataro saddho pasanno passati taṃ bhikkhuṃ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhontaṃ – ekopi hutvā bahudhā hontaṃ, bahudhāpi hutvā eko hontaṃ; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamānaṃ gacchantaṃ seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karontaṃ seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchantaṃ seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamantaṃ seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃ mahiddhike evaṃ mahānubhāve pāṇinā parāmasantaṃ parimajjantaṃ yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattentaṃ.

“ແລ້ວມີຄົນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການຢ່າງນັ້ນ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ; ສະແດງຕົວໃຫ້ປາກົດ, ເຮັດຕົວໃຫ້ຫາຍໄປ; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນເໝືອນດຳນ້ຳ; ເດີນເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍບັນລັງຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກມີປີກ; ລູບຄຳພຣະຈັນ ແລະ ພຣະອາທິດ ອັນມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍຝາມື; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກ.”

‘‘Tamenaṃ so saddho pasanno aññatarassa assaddhassa appasannassa āroceti – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Amāhaṃ bhikkhuṃ addasaṃ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhontaṃ – ekopi hutvā bahudhā hontaṃ, bahudhāpi hutvā eko hontaṃ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattenta’nti.

“ຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈຶ່ງບອກແກ່ຄົນອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສວ່າ: ‘ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ທ່ານເອີຍ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ທ່ານເອີຍ! ຄວາມມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງສະມະນະຮູບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ... ໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກດ້ວຍກາຍ.’”

‘‘Tamenaṃ so assaddho appasanno taṃ saddhaṃ pasannaṃ evaṃ vadeyya – ‘atthi kho, bho, gandhārī nāma vijjā. Tāya so bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetī’ti.

“ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ກໍຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນວ່າ: ‘ທ່ານເອີຍ, ມັນມີວິຊາຊື່ວ່າ ຄັນທາຣີ ຢູ່. ພິກຂຸຮູບນັ້ນສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການຢ່າງນັ້ນ: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ... ໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກດ້ວຍກາຍ ກໍຍ້ອນວິຊານັ້ນແລ.’”

‘‘Taṃ [Pg.207] kiṃ maññasi, kevaṭṭa, api nu so assaddho appasanno taṃ saddhaṃ pasannaṃ evaṃ vadeyyā’’ti? ‘‘Vadeyya, bhante’’ti. ‘‘Imaṃ kho ahaṃ, kevaṭṭa, iddhipāṭihāriye ādīnavaṃ sampassamāno iddhipāṭihāriyena aṭṭīyāmi harāyāmi jigucchāmi’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງນັ້ນບໍ່?” “ເວົ້າແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາເຫັນໂທດໃນອິດທິປະຕິຫານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງອິດທິປະຕິຫານ.”

Ādesanāpāṭihāriyaṃ

ອາເທສານາປະຕິຫານ

485. ‘‘Katamañca, kevaṭṭa, ādesanāpāṭihāriyaṃ? Idha, kevaṭṭa, bhikkhu parasattānaṃ parapuggalānaṃ cittampi ādisati, cetasikampi ādisati, vitakkitampi ādisati, vicāritampi ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti.

໔໘໕. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອາເທສານາປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: ‘ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.’”

‘‘Tamenaṃ aññataro saddho pasanno passati taṃ bhikkhuṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ cittampi ādisantaṃ, cetasikampi ādisantaṃ, vitakkitampi ādisantaṃ, vicāritampi ādisantaṃ – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. Tamenaṃ so saddho pasanno aññatarassa assaddhassa appasannassa āroceti – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Amāhaṃ bhikkhuṃ addasaṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ cittampi ādisantaṃ, cetasikampi ādisantaṃ, vitakkitampi ādisantaṃ, vicāritampi ādisantaṃ – ‘‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’’’nti.

“ແລ້ວມີຄົນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: ‘ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.’ ຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈຶ່ງບອກແກ່ຄົນອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສວ່າ: ‘ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ທ່ານເອີຍ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ທ່ານເອີຍ! ຄວາມມີລິດເດດ ແລະ ອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງສະມະນະຮູບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍความຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: “ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້.”’”

‘‘Tamenaṃ so assaddho appasanno taṃ saddhaṃ pasannaṃ evaṃ vadeyya – ‘atthi kho, bho, maṇikā nāma vijjā; tāya so bhikkhu parasattānaṃ parapuggalānaṃ cittampi ādisati, cetasikampi ādisati, vitakkitampi ādisati, vicāritampi ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’’’nti.

“ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ກໍຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນວ່າ: ‘ທ່ານເອີຍ, ມັນມີວິຊາຊື່ວ່າ ມະນີກາ ຢູ່. ພິກຂຸຮູບນັ້ນທາຍໃຈ, ທາຍຄວາມຄິດ, ທາຍຄວາມດຳຣິ, ທາຍຄວາມວິຈານ ຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນໄດ້ວ່າ: “ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, จິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້” ກໍຍ້ອນວິຊານັ້ນແລ.’”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kevaṭṭa, api nu so assaddho appasanno taṃ saddhaṃ pasannaṃ evaṃ vadeyyā’’ti? ‘‘Vadeyya, bhante’’ti. ‘‘Imaṃ kho ahaṃ, kevaṭṭa, ādesanāpāṭihāriye ādīnavaṃ sampassamāno ādesanāpāṭihāriyena aṭṭīyāmi harāyāmi jigucchāmi’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ຈະເວົ້າກັບຄົນທີ່ມີຄວາມເຊື່ອ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງນັ້ນບໍ່?” “ເວົ້າແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ເຮົາເຫັນໂທດໃນອາເທສານາປະຕິຫານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງອາເທສານาປະຕິຫານ.”

Anusāsanīpāṭihāriyaṃ

ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ

486. ‘‘Katamañca, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ? Idha, kevaṭṭa, bhikkhu evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha, evaṃ manasikarotha, mā [Pg.208] evaṃ manasākattha, idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idaṃ vuccati, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

໔໘໖. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມສັ່ງສອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເຈົ້າຈົ່ງຄິດຢ່າງນີ້, ຢ່າຄິດຢ່າງນັ້ນ; ຈົ່ງມົນສิການຢ່າງນີ້, ຢ່າມົນສິການຢ່າງນັ້ນ; ຈົ່ງລະສິ່ງນີ້, ຈົ່ງເຂົ້າເຖິງສິ່ງນີ້ແລ້ວຢູ່ເຖີດ.’ ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

‘‘Puna caparaṃ, kevaṭṭa, idha tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho …pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, kevaṭṭa, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampi vuccati, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampi vuccati, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… idampi vuccati, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti…pe… idampi vuccati, kevaṭṭa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ພຶງຂະຫຍາຍຄວາມຄືໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້... ບັນລຸປະຖົມຊານຢູ່. ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ... ຮູ້ແຈ້ງວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກແລ້ວ. ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ນີ້ກໍຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປະຕິຫານ.”

‘‘Imāni kho, kevaṭṭa, tīṇi pāṭihāriyāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni’’.

“ດູກ່ອນເກວັດຕະ, ປະຕິຫານ 3 ປະການນີ້ແລ ທີ່ເຮົາໄດ້ຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວຈຶ່ງປະກາດໃຫ້ຮູ້.”

Bhūtanirodhesakabhikkhuvatthu

ເລື່ອງພິກຂຸຜູ້ສະແຫວງຫາບ່ອນດັບແຫ່ງມະຫາພູດຮູບ

487. ‘‘Bhūtapubbaṃ, kevaṭṭa, imasmiññeva bhikkhusaṅghe aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kattha nu kho ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti?

໔໘໗. “ດູກອນເກວັດຕະ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ, ໃນພິກຂຸສົງໝູ່ນີ້ນັ້ນເອງ ໄດ້ມີຄວາມປະລິວິດຕົກທາງຈິດເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທาด ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

488. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu tathārūpaṃ samādhiṃ samāpajji, yathāsamāhite citte devayāniyo maggo pāturahosi. Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena cātumahārājikā devā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cātumahārājike deve etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti?

໔໘໘. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າສະມາທິອັນມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຫົນທາງໄປສູ່ເທວະໂລກກໍປາກົດຂຶ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ ເຖิงທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣาຊິກາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

‘‘Evaṃ vutte, kevaṭṭa, cātumahārājikā devā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘mayampi kho, bhikkhu, na jānāma, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, cattāro mahārājāno amhehi abhikkantatarā [Pg.209] ca paṇītatarā ca. Te kho etaṃ jāneyyuṃ, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.

“ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

489. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena cattāro mahārājāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cattāro mahārāje etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, cattāro mahārājāno taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘mayampi kho, bhikkhu, na jānāma, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu, āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, tāvatiṃsā nāma devā amhehi abhikkantatarā ca paṇītatarā ca. Te kho etaṃ jāneyyuṃ, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.

໔໘໙. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນg່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ທ້າວມະຫາຣາດທັງ ๔ ໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

490. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena tāvatiṃsā devā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tāvatiṃse deve etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, tāvatiṃsā devā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘mayampi kho, bhikkhu, na jānāma, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, sakko nāma devānamindo amhehi abhikkantataro ca paṇītataro ca. So kho etaṃ jāneyya, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.

໔໙໐. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີທ້າວສັກກະ ຈອມເທບ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ທ້າວສັກກະນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

491. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, sakko devānamindo taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘ahampi kho, bhikkhu, na [Pg.210] jānāmi, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, yāmā nāma devā…pe… suyāmo nāma devaputto… tusitā nāma devā… santussito nāma devaputto… nimmānaratī nāma devā … sunimmito nāma devaputto… paranimmitavasavattī nāma devā… vasavattī nāma devaputto amhehi abhikkantataro ca paṇītataro ca. So kho etaṃ jāneyya, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.

໔໙໑. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ້າວສັກກະ ຈອມເທບ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ่าວກັບທ້າວສັກກະ ຈອມເທບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ท້າວສັກກະ ຈອມເທບໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນຍາມາ... ຯລຯ... ສຸຍາມະເທວະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ... ສັນດຸສິດເທวະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ... ສຸນິມມິດຕະເທວະບຸດ... ພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິດຕະວະສະວັດດີ... ວະສະວັດດີເທວະບຸດ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ວະສະວັດດີເທວະບຸດນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

492. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena vasavattī devaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vasavattiṃ devaputtaṃ etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, vasavattī devaputto taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘ahampi kho, bhikkhu, na jānāmi yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, brahmakāyikā nāma devā amhehi abhikkantatarā ca paṇītatarā ca. Te kho etaṃ jāneyyuṃ, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.

໔໙໒. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາວະສະວັດດີເທວະບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບວະສະວັດດີເທວະບຸດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ວະສະວັດດີເທວະບຸດໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

493. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu tathārūpaṃ samādhiṃ samāpajji, yathāsamāhite citte brahmayāniyo maggo pāturahosi. Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena brahmakāyikā devā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brahmakāyike deve etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, brahmakāyikā devā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘mayampi kho, bhikkhu, na jānāma, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Atthi kho, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro [Pg.211] kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ amhehi abhikkantataro ca paṇītataro ca. So kho etaṃ jāneyya, yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’’ti.

໔໙໓. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າສະມາທິອັນມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຫົນທາງໄປສູ່ພຣົມມະໂລກກໍປາກົດຂຶ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຍັງມີພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ้าง ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ ຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ. ມະຫາພຣົມນັ້ນແລ ຈະເພິ່ງຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ.’

‘‘‘Kahaṃ panāvuso, etarahi so mahābrahmā’ti? ‘Mayampi kho, bhikkhu, na jānāma, yattha vā brahmā yena vā brahmā yahiṃ vā brahmā; api ca, bhikkhu, yathā nimittā dissanti, āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati, brahmuno hetaṃ pubbanimittaṃ pātubhāvāya, yadidaṃ āloko sañjāyati, obhāso pātubhavatī’ti. Atha kho so, kevaṭṭa, mahābrahmā nacirasseva pāturahosi.

“‘ອາວຸໂսທັງຫຼາຍ, ກໍເວລານີ້ ມະຫາພຣົມນັ້ນຢູ່ທີ່ໃດ?’ ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນວ່າ ພຣົມຢູ່ທີ່ໃດ, ຫຼື ໄປທາງໃດ, ຫຼື ສະຖິດຢູ່ທີ່ໃດ. ແຕ່ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ເມື່ອໃດມີນິມິດປາກົດ, ມີແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນ, มีລັງສີຮຸ່ງເຮືອງປາກົດ, ເມື່ອນັ້ນ ມະຫາພຣົມຈະປາກົດຕົວ. ເພາະການທີ່ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນ ແລະ ລັງສີຮຸ່ງເຮືອງປາກົດນີ້ ເປັນນິມິດໝາຍລ່ວງໜ້າໃນການປາກົດຕົວຂອງມະຫາພຣົມ.’ ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ບໍ່ດົນປານໃດ ມະຫາພຣົມນັ້ນກໍໄດ້ປາກົດຕົວຂຶ້ນ.

494. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu yena so mahābrahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ mahābrahmānaṃ etadavoca – ‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’’ti? Evaṃ vutte, kevaṭṭa, so mahābrahmā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘ahamasmi, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyāna’nti.

໔໙໔. “ລຳດັບນັ້ນ, ດູກອນເກວັດຕະ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາໝູ່ມະຫາພຣົມ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’ ເມື່ອພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ດູກອນເກວັດຕະ, ມະຫາພຣົມນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພิกຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າຄື ພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ.’

‘‘Dutiyampi kho so, kevaṭṭa, bhikkhu taṃ mahābrahmānaṃ etadavoca – ‘na khohaṃ taṃ, āvuso, evaṃ pucchāmi – ‘‘tvamasi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyāna’’nti. Evañca kho ahaṃ taṃ, āvuso, pucchāmi – ‘‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’’’ti?

“ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສອງ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ທ່ານເປັນພຣົມ ມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ” ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

‘‘Dutiyampi kho so, kevaṭṭa, mahābrahmā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘ahamasmi, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyāna’nti. Tatiyampi kho so, kevaṭṭa, bhikkhu taṃ mahābrahmānaṃ etadavoca – ‘na khohaṃ taṃ, āvuso, evaṃ pucchāmi – ‘‘tvamasi brahmā mahābrahmā abhibhū [Pg.212] anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyāna’’nti. Evañca kho ahaṃ taṃ, āvuso, pucchāmi – ‘‘kattha nu kho, āvuso, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’’’ti?

“ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສອງ ມະຫາພຣົມນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານພິກຂຸ, ຂ້າພະເຈົ້າຄື ພຣົມ ຜູ້ເປັນມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ.’ ດູກອນເກວັດຕະ, ເປັນຄັ້ງທີສາມ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບມະຫາພຣົມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂս, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຖາມທ່ານอย่างນີ້ວ່າ: “ທ່ານເປັນພຣົມ ມະຫາພຣົມ ຜູ້ຄອບງຳ ຜູ້ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ຜູ້ເຫັນຖ່ອງແທ້ ຜູ້ມີອຳນາດ ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ສ້າງ ຜູ້ເນລະມິດ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ຈັດແຈງ ຜູ້ຊຳນານ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫຼາຍທີ່ເກີດແລ້ວແລະກຳລັງຈະເກີດ” ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂս, ມະຫາພູດ ๔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເտໂຊທາດ ວາໂยທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

495. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, mahābrahmā taṃ bhikkhuṃ bāhāyaṃ gahetvā ekamantaṃ apanetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘ime kho maṃ, bhikkhu, brahmakāyikā devā evaṃ jānanti, ‘‘natthi kiñci brahmuno aññātaṃ, natthi kiñci brahmuno adiṭṭhaṃ, natthi kiñci brahmuno aviditaṃ, natthi kiñci brahmuno asacchikata’’nti. Tasmāhaṃ tesaṃ sammukhā na byākāsiṃ. Ahampi kho, bhikkhu, na jānāmi yatthime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Tasmātiha, bhikkhu, tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ, tuyhevetaṃ aparaddhaṃ, yaṃ tvaṃ taṃ bhagavantaṃ atidhāvitvā bahiddhā pariyeṭṭhiṃ āpajjasi imassa pañhassa veyyākaraṇāya. Gaccha tvaṃ, bhikkhu, tameva bhagavantaṃ upasaṅkamitvā imaṃ pañhaṃ puccha, yathā ca te bhagavā byākaroti, tathā naṃ dhāreyyāsī’ti.

໔໙໕. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວມະຫາພົມນັ້ນ ຈຶ່ງຈັບແຂນພິກຂຸຮູບນັ້ນແລ້ວ ພາຫຼີກອອກໄປໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸ ພວກເທວະດາຊັ້ນພົມມະກາຍິກາເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໃຈເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ “ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ຮູ້, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ເຫັນ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ຊາບ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ພົມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ”. ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ພະຍາກອນຕໍ່ໜ້າພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຖິງແມ່ນເຮົາເອງກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວาໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເພາະສະນັ້ນ ເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງເປັນຄວາມຜິດຂອງທ່ານເອງ, ເປັນຄວາມບົກພ່ອງຂອງທ່ານເອງ ທີ່ທ່ານໄດ້ລະເລີຍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເສຍ ແລ້ວໄປສະແຫວງຫາຄຳຕອບສຳລັບບັນຫານີ້ໃນພາຍນອກ. ທ່ານຈົ່ງໄປເຂົ້າເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ແລ້ວທູນຖາມບັນຫານີ້ເຖີດ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງແກ້ໄຂແກ່ທ່ານຢ່າງໃດ ທ່ານກໍຈົ່ງຈົດຈຳຄຳນັ້ນໄວ້ຢ່າງນັ້ນເຖີດ’.”

496. ‘‘Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho, kevaṭṭa, so bhikkhu maṃ etadavoca – ‘kattha nu kho, bhante, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti?

໔໙໖. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນ—ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າອອກ ຫຼື ຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກເຂົ້າມາ ສະນັ້ນ—ໄດ້ຫາຍຕົວໄປຈາກພົມມະໂລກ ແລ້ວມາປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຕາຖາຄົດ. ດູກ່ອນເກວັດຕະ ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຖາມເຮົາວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?’

Tīradassisakuṇupamā

ອຸປະມາດ້ວຍນົກເບິ່ງຝັ່ງ

497. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, kevaṭṭa, taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘bhūtapubbaṃ, bhikkhu, sāmuddikā vāṇijā tīradassiṃ sakuṇaṃ gahetvā nāvāya samuddaṃ ajjhogāhanti. Te atīradakkhiniyā nāvāya tīradassiṃ sakuṇaṃ muñcanti. So gacchateva puratthimaṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ disaṃ, gacchati anudisaṃ. Sace so samantā tīraṃ [Pg.213] passati, tathāgatakova hoti. Sace pana so samantā tīraṃ na passati, tameva nāvaṃ paccāgacchati. Evameva kho tvaṃ, bhikkhu, yato yāva brahmalokā pariyesamāno imassa pañhassa veyyākaraṇaṃ nājjhagā, atha mamaññeva santike paccāgato. Na kho eso, bhikkhu, pañho evaṃ pucchitabbo – ‘kattha nu kho, bhante, ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṃ – pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti?

໔໙໗. “ດູກ່ອນເກວັດຕະ ເມື່ອພິກຂຸຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮົາໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸ ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ພວກພໍ່ຄ້າທາງທະເລ ໄດ້ຈັບນົກເບິ່ງຝັ່ງລົງເຮືອໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ. ເມື່ອເຮືອແລ່ນໄປໄກຈົນເບິ່ງບໍ່ເຫັນຝັ່ງ ພວກເຂົາກໍປ່ອຍນົກເບິ່ງຝັ່ງນັ້ນໄປ. ນົກນັ້ນຍ່ອມບິນໄປສູ່ທິດບູຮະ (ທິດຕາເວັນອອກ), ບິນໄປສູ່ທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້), ບິນໄປສູ່ທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ), ບິນໄປສູ່ທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ), ບິນຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ ແລະ ບິນໄປສູ່ທິດສະຫຼຽງ. ຖ້າມັນເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນເລີຍ. ແຕ່ຖ້າມັນບໍ່ເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນກັບມາສູ່ເຮືອລຳນັ້ນຄືເກົ່າ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ທ່ານສະແຫວງຫາຄຳຕອບສຳລັບບັນຫານີ້ ຈົນເຖິງພົມມະໂລກ ກໍບໍ່ໄດ້ຄຳຕອບ ຈຶ່ງໄດ້ກັບມາຫາເຮົາອີກ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ບັນຫານີ້ ທ່ານບໍ່ຄວນຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາພູດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຖະວີທາດ ອາໂປທາດ ເຕໂຊທາດ ວາໂຍທາດ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດໜໍ?”’

498. ‘‘Evañca kho eso, bhikkhu, pañho pucchitabbo –

໔໙໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸ ແຕ່ບັນຫານີ້ ທ່ານຄວນຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ—”

‘Kattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;

Kattha dīghañca rassañca, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;

Kattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’ti.

‘ນ້ຳ ດິນ ໄຟ ລົມ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ) ໃນທີ່ໃດ? ຄວາມຍາວ ຄວາມສັ້ນ ຄວາມນ້ອຍ ຄວາມໃຫຍ່ ຄວາມງາມ ແລະ ຄວາມບໍ່ງາມ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ) ໃນທີ່ໃດ? ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ໃດ?’

499. ‘‘Tatra veyyākaraṇaṃ bhavati –

໔໙໙. “ໃນບັນຫານັ້ນ ມີຄຳພະຍາກອນ (ຄຳຕອບ) ດັ່ງນີ້—”

‘Viññāṇaṃ anidassanaṃ, anantaṃ sabbatopabhaṃ;

Ettha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati.

‘ວິນຍານທີ່ບໍ່ມີສິ່ງປາກົດໃຫ້ເຫັນ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ມີລັດສະໝີໂດຍຮອບ; ໃນວິນຍານນັ້ນ ນ້ຳ ດິນ ໄຟ ລົມ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ).

Ettha dīghañca rassañca, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;

Ettha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Viññāṇassa nirodhena, etthetaṃ uparujjhatī’ti.

ໃນວິນຍານນັ້ນ ຄວາມຍາວ ຄວາມສັ້ນ ຄວາມນ້ອຍ ຄວາມໃຫຍ่ ຄວາມງາມ ແລະ ຄວາມບໍ່ງາມ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ບໍ່ຢັ່ງລົງ); ໃນວິນຍານນັ້ນ ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານ ນາມແລະຮູບນີ້ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີເຫຼືອໃນທີ່ນີ້’.

500. Idamavoca bhagavā. Attamano kevaṭṭo gahapatiputto bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

໕໐໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ເກວັດຕະ ຄະຫະບໍດີບຸດ ມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ.

Kevaṭṭasuttaṃ niṭṭhitaṃ ekādasamaṃ.

ຈົບ ເກວັດຕະສູດ ທີສິບເອັດ.

12. Lohiccasuttaṃ

໑໒. ໂລຫິດຈະສູດ

Lohiccabrāhmaṇavatthu

ເລື່ອງໂລຫິດຈະພາມ

501. Evaṃ [Pg.214] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena sālavatikā tadavasari. Tena kho pana samayena lohicco brāhmaṇo sālavatikaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyaṃ, brahmadeyyaṃ.

໕໐໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານສາລະວະຕິກາ. ສະໄໝນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານສາລະວະຕິກາ ເຊິ່ງເປັນບ້ານທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ມີຫຍ້າ ມີຟືນ ມີນ້ຳ ແລະ ມີເຂົ້າເປືອກອຸດົມສົມບູນ ເປັນພະຣາຊະທານທີ່ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຊົງພະຣາຊະທານໃຫ້ເປັນສ່ວນແບ່ງພະຣາຊະຊັບ ເປັນພົມມະໄທ (ສິດຂາດ).

502. Tena kho pana samayena lohiccassa brāhmaṇassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyya, kusalaṃ dhammaṃ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati. Seyyathāpi nāma purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃ kareyya, evaṃsampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī’’ti.

໕໐໒. ສະໄໝນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ຄວນບັນລຸກຸສົນທຳ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທຳແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຜູ້ອື່ນ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້? ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຄວາມພະຍາຍາມບອກສອນນີ້ ເປັນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້?’

503. Assosi kho lohicco brāhmaṇo – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sālavatikaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

໕໐໓. ໂລຫິດຈະພາມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: ‘ທ່ານພະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສະມະນະ ສາກະຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສາກະຍະຕະກູນ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານສາລະວະຕິກາແລ້ວ. ກໍພະເກຍຕິຄຸນອັນງາມຂອງພະໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: “ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຊົງຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຊົງເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຊົງເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຊົງເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ຊົງເປັນຜູ້ຈຳແນກທຳ”. ພະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງສັ່ງສອນໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ແລະ ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ແລະ ງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພົມມະຈັນ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ກໍການໄດ້ເຫັນພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ທີ່ມີສະພາບເຫັນປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ’.

504. Atha kho lohicco brāhmaṇo rosikaṃ nhāpitaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, samma rosike, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama[Pg.215]; upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṃ gotamaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – lohicco, bho gotama, brāhmaṇo bhavantaṃ gotamaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti. Evañca vadehi – ‘‘adhivāsetu kira bhavaṃ gotamo lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti.

໕໐໔. ຄັ້ງນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງໂຣສິກະ ຜູ້ເປັນຊ່າງຕັດຜົມມາສັ່ງວ່າ: ‘ມາພີ້ ເພື່ອນໂຣສິກະ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ “ທ່ານພະໂຄດົມ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະອົງ”. ແລະ ຈົ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂໍທ່ານພະໂຄດົມ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”’.

505. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho rosikā nhāpito lohiccassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rosikā nhāpito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘lohicco, bhante, brāhmaṇo bhagavantaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – adhivāsetu kira, bhante, bhagavā lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

໕໐໕. ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຮັບຄຳຂອງໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ດີແລ້ວ ທ່ານ’ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ແລະ ກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”’. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍອາການດຸສະນີ.

506. Atha kho rosikā nhāpito bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā lohiccaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘avocumhā kho mayaṃ bhoto vacanena taṃ bhagavantaṃ – ‘lohicco, bhante, brāhmaṇo bhagavantaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – adhivāsetu kira, bhante, bhagavā lohiccassa brāhmaṇassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivutthañca pana tena bhagavatā’’ti.

໕໐໖. ຄັ້ງນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວກັບໄປຫາໂລຫິດຈະພາມ ເມື່ອໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຕາມຄຳສັ່ງຂອງທ່ານແລ້ວວ່າ “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ຂໍທູນຖາມເຖິງຄວາມມີໂລກນ້ອຍ ຄວາມມີທຸກນ້ອຍ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ຄວາມມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມຢູ່ສຳລານ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ແລະ ກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງໂລຫິດຈະພາມ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້ດ້ວຍເຖີດ”. ແລະ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ກໍຊົງຮັບນິມົນແລ້ວ’.

507. Atha kho lohicco brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā rosikaṃ nhāpitaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, samma rosike, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇassa gotamassa kālaṃ ārocehi – kālo bho, gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho rosikā nhāpito lohiccassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.216]. Ekamantaṃ ṭhito kho rosikā nhāpito bhagavato kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

໕໐໗. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ໂລຫິດຈະພາມ ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຈັດແຈງຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວຮ້ອງໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມມາສັ່ງວ່າ: ‘ມາພີ້ ເພື່ອນໂຣສິກະ ທ່ານຈົ່ງໄປຫາພະສະມະນະໂຄດົມ ແລ້ວກາບທູນກຳນົດເວລາວ່າ “ທ່ານພະໂຄດົມ ໄດ້ເວລາແລ້ວ ພັດຕາຫານຈັດແຈງໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ”’. ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ຮັບຄຳຂອງໂລຫິດຈະພາມວ່າ ‘ດີແລ້ວ ທ່ານ’ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຢືນຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ໃນທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນກຳນົດເວລາແກ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໄດ້ເວລາແລ້ວ ພັດຕາຫານຈັດແຈງໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ’.

508. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sālavatikā tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena rosikā nhāpito bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti. Atha kho rosikā nhāpito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘lohiccassa, bhante, brāhmaṇassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyya, kusalaṃ dhammaṃ adhigantvā na parassa āroceyya – kiñhi paro parassa karissati. Seyyathāpi nāma purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃ kareyya, evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi – kiñhi paro parassa karissatī’ti. Sādhu, bhante, bhagavā lohiccaṃ brāhmaṇaṃ etasmā pāpakā diṭṭhigatā vivecetū’’ti. ‘‘Appeva nāma siyā rosike, appeva nāma siyā rosike’’ti.

໕໐໘. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານສາລະວະຕິກາ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ. ສະໄໝນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄປຕິດໆ. ຄັ້ງນັ້ນ ໂຣສິກະຊ່າງຕັດຜົມ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂລຫິດຈະພາມ ມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ຄວນບັນລຸກຸສົນທຳ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທຳແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຜູ້ອື່ນ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້? ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຄວາມພະຍາຍາມບອກສອນນີ້ ເປັນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບ ເພາະຜູ້ອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້?”. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຈົ່ງຊ່ວຍປົດປ່ອຍໂລຫິດຈະພາມ ໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນເຖີດ’. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ ‘ໂຣສິກະ ເລື່ອງນີ້ອາດເປັນໄປໄດ້, ໂຣສິກະ ເລື່ອງນີ້ອາດເປັນໄປໄດ້’.

Atha kho bhagavā yena lohiccassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho lohicco brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງເຮືອນຂອງໂລຫິດຈະພາມ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດແຈງໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ໂລຫິດຈະພາມ ໄດ້ນ້ອມຖວາຍຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງບໍລິໂພກອັນປະນີດ ດ້ວຍມືຂອງຕົນ ແກ່ພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ ແລະ ຫ້າມພັດຕາຫານ (ຈົນພໍແລ້ວ).

Lohiccabrāhmaṇānuyogo

ການຊັກຖາມໂລຫິດຈະພາມ

509. Atha kho lohicco brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho lohiccaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira te, lohicca, evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ – ‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyya, kusalaṃ dhammaṃ adhigantvā na parassa āroceyya – kiñhi paro parassa karissati. Seyyathāpi nāma purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃ kareyya, evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī’’’ ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi lohicca nanu tvaṃ sālavatikaṃ ajjhāvasasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Yo nu kho, lohicca, evaṃ vadeyya – ‘lohicco brāhmaṇo sālavatikaṃ ajjhāvasati. Yā sālavatikāya samudayasañjāti lohiccova taṃ brāhmaṇo [Pg.217] ekako paribhuñjeyya, na aññesaṃ dadeyyā’ti. Evaṃ vādī so ye taṃ upajīvanti, tesaṃ antarāyakaro vā hoti, no vā’’ti?

໕໐໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ລໍຫິດຈະພຣາມ ເມື່ອຊາບວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເຫວີຍພັດສັດເສັດແລ້ວ ແລະຊົງວາງບາດຈາກພຣະຫັດແລ້ວ ຈຶ່ງຖືເອົາຕັ່ງຕ່ຳອັນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບລໍຫິດຈະພຣາມຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ລໍຫິດຈະ, ໄດ້ຍິນວ່າ ເຈົ້າມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ (ມິດສາທິຖິ) ປາກົດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແທ້ບໍວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນການຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາ, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຈົ້າຈະເຫັນເປັນຢ່າງໃດ, ເຈົ້າປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ຖ້າມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ລໍຫິດຈະພຣາມປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນບ້ານສາລາວະຕິການັ້ນ ໃຫ້ລໍຫິດຈະພຣາມບໍລິໂພກແຕ່ພຽງຜູ້ດຽוເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ລາບສັກກາລະຂອງຄົນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດຢູ່ ຫຼືບໍ່?”

‘‘Antarāyakaro, bho gotama’’. ‘‘Antarāyakaro samāno hitānukampī vā tesaṃ hoti ahitānukampī vā’’ti? ‘‘Ahitānukampī, bho gotama’’. ‘‘Ahitānukampissa mettaṃ vā tesu cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sapattakaṃ vā’’ti? ‘‘Sapattakaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi vā hoti sammādiṭṭhi vā’’ti? ‘‘Micchādiṭṭhi, bho gotama’’. ‘‘Micchādiṭṭhissa kho ahaṃ, lohicca, dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā’’.

“ເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຂົາຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ຫຼືບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ຫຼືຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ ຍ່ອມປາກົດມີໃນຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ ຫຼືສັມມາທິຖິ?” “ເປັນມິດສາທິຖິ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

510. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, lohicca, nanu rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṃ ajjhāvasatī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Yo nu kho, lohicca, evaṃ vadeyya – ‘rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṃ ajjhāvasati; yā kāsikosale samudayasañjāti, rājāva taṃ pasenadi kosalo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṃ dadeyyā’ti. Evaṃ vādī so ye rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ upajīvanti tumhe ceva aññe ca, tesaṃ antarāyakaro vā hoti, no vā’’ti?

໕໑໐. “ລໍຫິດຈະ, ເຈົ້າຈະເຫັນເປັນຢ່າງໃດ, ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ຖ້າມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນນັ້ນ ໃຫ້ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນບໍລິໂພກແຕ່ພຽງພຣະອົງດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ລາບສັກກາລະຂອງພວກເຈົ້າ ແລະຄົນອື່ນໆ ທີ່ອາໄສພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນລ້ຽງຊີວິດຢູ່ ຫຼືບໍ່?”

‘‘Antarāyakaro, bho gotama’’. ‘‘Antarāyakaro samāno hitānukampī vā tesaṃ hoti ahitānukampī vā’’ti? ‘‘Ahitānukampī, bho gotama’’. ‘‘Ahitānukampissa mettaṃ vā tesu cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sapattakaṃ vā’’ti? ‘‘Sapattakaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi vā hoti sammādiṭṭhi vā’’ti? ‘‘Micchādiṭṭhi, bho gotama’’. ‘‘Micchādiṭṭhissa kho ahaṃ, lohicca, dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā’’.

“ເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຂົາຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ຫຼືບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ຫຼືຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ ຍ່ອມປາກົດມີໃນຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ?” “ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ ຫຼືສັມມາທິຖິ?” “ເປັນມິດສາທິຖິ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”. “ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

511. ‘‘Iti kira, lohicca, yo evaṃ vadeyya – ‘‘lohicco brāhmaṇo sālavatikaṃ ajjhāvasati; yā sālavatikāya samudayasañjāti, lohiccova taṃ brāhmaṇo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṃ dadeyyā’’ti. Evaṃvādī so ye taṃ upajīvanti, tesaṃ antarāyakaro hoti. Antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṃ cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti. Evameva kho, lohicca, yo evaṃ vadeyya – ‘‘idha samaṇo [Pg.218] vā brāhmaṇo vā kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyya, kusalaṃ dhammaṃ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati. Seyyathāpi nāma purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃ kareyya…pe… karissatī’’ti. Evaṃvādī so ye te kulaputtā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchanti, sotāpattiphalampi sacchikaronti, sakadāgāmiphalampi sacchikaronti, anāgāmiphalampi sacchikaronti, arahattampi sacchikaronti, ye cime dibbā gabbhā paripācenti dibbānaṃ bhavānaṃ abhinibbattiyā, tesaṃ antarāyakaro hoti, antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṃ cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti. Micchādiṭṭhissa kho ahaṃ, lohicca, dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā.

໕໑໑. “ລໍຫິດຈະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ລໍຫິດຈະພຣາມປົກຄອງບ້ານສາລາວະຕິກາຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນບ້ານສາລາວະຕິການັ້ນ ໃຫ້ລໍຫິດຈະພຣາມບໍລິໂພກແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດຢູ່. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນການຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວສ້າງເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາ...ເປ... ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຈຶ່ງບັນລຸຄຸນວິເສດອັນໂອລາຣານປານນີ້ ຄື ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ແລະເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບຳເພັນກຸສົນກັມເພື່ອຄວາມບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

512. ‘‘Iti kira, lohicca, yo evaṃ vadeyya – ‘‘rājā pasenadi kosalo kāsikosalaṃ ajjhāvasati; yā kāsikosale samudayasañjāti, rājāva taṃ pasenadi kosalo ekako paribhuñjeyya, na aññesaṃ dadeyyā’’ti. Evaṃvādī so ye rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ upajīvanti tumhe ceva aññe ca, tesaṃ antarāyakaro hoti. Antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṃ cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti. Evameva kho, lohicca, yo evaṃ vadeyya – ‘‘idha samaṇo vā brāhmaṇo vā kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyya, kusalaṃ dhammaṃ adhigantvā na parassa āroceyya, kiñhi paro parassa karissati. Seyyathāpi nāma…pe… kiñhi paro parassa karissatī’’ti, evaṃ vādī so ye te kulaputtā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchanti, sotāpattiphalampi sacchikaronti, sakadāgāmiphalampi sacchikaronti, anāgāmiphalampi sacchikaronti, arahattampi sacchikaronti. Ye cime dibbā gabbhā paripācenti dibbānaṃ bhavānaṃ abhinibbattiyā, tesaṃ antarāyakaro hoti, antarāyakaro samāno ahitānukampī hoti, ahitānukampissa sapattakaṃ cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, sapattake citte paccupaṭṭhite micchādiṭṭhi hoti. Micchādiṭṭhissa kho ahaṃ, lohicca, dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā.

໕໑໒. “ລໍຫິດຈະ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນປົກຄອງແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນຢູ່, ຜົນປະໂຫຍດແລະສ່ວຍອາກອນທັງໝົດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຄວ້ນກາສີແລະໂກສົນນັ້ນ ໃຫ້ພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນບໍລິໂພກແຕ່ພຽງພຣະອົງດຽວເຖີດ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ພວກເຈົ້າ ແລະຄົນອື່ນໆ ທີ່ອາໄສພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນລ້ຽງຊີວິດຢູ່. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ໃນໂລກນີ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມຄວນບັນລຸກຸສົນທັມ, ເມື່ອບັນລຸກຸສົນທັມແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນບອກແກ່ຄົນອື່ນ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້. ການບອກນັ້ນປຽບເໝືອນ...ເປ... ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ຜູ້ທີ່ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຈຶ່ງບັນລຸຄຸນວິເສດອັນໂອລາຣານປານນີ້ ຄື ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ແລະເຮັດອັນຕະລາຍແກ່ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ບຳເພັນກຸສົນກັມເພື່ອຄວາມບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ເມື່ອເປັນຜູ້ເຮັດອັນຕະລາຍແລ້ວ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນ, ເມື່ອບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລ້ວ ຈິດທີ່ເປັນສັດຕູຍ່ອມປາກົດມີ, ເມື່ອຈິດທີ່ເປັນສັດຕູປາກົດມີແລ້ວ ກໍຍ່ອມເປັນມິດສາທິຖິ. ລໍຫິດຈະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ຜູ້ທີ່ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິເປັນ ໑ ໃນ ໒ ປະການ ຄື ນະລົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ”.

Tayo codanārahā

ພຣະສາດສະດາ ໓ ປະເພດ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ

513. ‘‘Tayo [Pg.219] khome, lohicca, satthāro, ye loke codanārahā; yo ca panevarūpe satthāro codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā. Katame tayo? Idha, lohicca, ekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho ananuppatto hoti. So taṃ sāmaññatthaṃ ananupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ deseti – ‘‘idaṃ vo hitāya idaṃ vo sukhāyā’’ti. Tassa sāvakā na sussūsanti, na sotaṃ odahanti, na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti. So evamassa codetabbo – ‘‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, so te sāmaññattho ananuppatto, taṃ tvaṃ sāmaññatthaṃ ananupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ desesi – ‘idaṃ vo hitāya idaṃ vo sukhāyā’ti. Tassa te sāvakā na sussūsanti, na sotaṃ odahanti, na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti. Seyyathāpi nāma osakkantiyā vā ussakkeyya, parammukhiṃ vā āliṅgeyya, evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi – kiñhi paro parassa karissatī’’ti. Ayaṃ kho, lohicca, paṭhamo satthā, yo loke codanāraho; yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.

໕໑໓. “ລໍຫິດຈະ, ພຣະສາດສະດາ ໓ ປະເພດນີ້ໃນໂລກ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ. ໓ ປະເພດນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ລໍຫິດຈະ, ໃນໂລກນີ້ ສາດສະດາບາງຄົນອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ແຕ່ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— ‘ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ทັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງເຂົາບໍ່ຢາກຟັງ, ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ສາດສະດານັ້ນຄວນຖືກຕິຕຽນຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນທ່ານຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— “ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ” ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງທ່ານບໍ່ຢາກຟັງ, ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ການສະແດງທັມນັ້ນ ປຽບເໝືອນຊາຍທີ່ພະຍາຍາມເຂົ້າຫາສະຕີຜູ້ຖອຍໜີ ຫຼືປຽບເໝືອນການເຂົ້າໄປກອດສະຕີຜູ້ຜິນຫຼັງໃຫ້, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ລໍຫິດຈະ, ນີ້ຄືສາດສະດາປະເພດທີ ໑ ໃນໂລກ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ”.

514. ‘‘Puna caparaṃ, lohicca, idhekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho ananuppatto hoti. So taṃ sāmaññatthaṃ ananupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ deseti – ‘‘idaṃ vo hitāya, idaṃ vo sukhāyā’’ti. Tassa sāvakā sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, na ca vokkamma satthusāsanā vattanti. So evamassa codetabbo – ‘‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, so te sāmaññattho ananuppatto. Taṃ tvaṃ sāmaññatthaṃ ananupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ desesi – ‘idaṃ vo hitāya idaṃ vo sukhāyā’ti. Tassa te sāvakā sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, na ca vokkamma satthusāsanā vattanti. Seyyathāpi nāma sakaṃ khettaṃ ohāya paraṃ khettaṃ niddāyitabbaṃ maññeyya[Pg.220], evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi – kiñhi paro parassa karissatī’’ti. Ayaṃ kho, lohicca, dutiyo satthā, yo, loke codanāraho; yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā.

໕໑໔. “ລໍຫິດຈະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ສາດສະດາບາງຄົນອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ແຕ່ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— ‘ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງເຂົາຢາກຟັງ, ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະບໍ່ປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ສາດສະດານັ້ນຄວນຖືກຕິຕຽນຢ່າງນີ້ວ່າ— ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະໃດ, ຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນທ່ານຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເລີຍ. ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ກໍສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ— “ທັມນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກເຈົ້າ, ທັມນີ້ມີເພື່ອความສຸກແກ່ພວກເຈົ້າ” ດັ່ງນີ້. ແຕ່ສາວົກຂອງທ່ານຢາກຟັງ, ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ທັມ, ແລະບໍ່ປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສອນຂອງສາດສະດາ. ການສະແດງທັມນັ້ນ ປຽບເໝືອນການລະທິ້ງນາຂອງຕົນເອງ ແລ້ວຄິດວ່າຄວນໄປຖອນຫຍ้าໃນນາຂອງຄົນອື່ນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ທັມອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ເປັນທັມຄືຄວາມໂລບ, ເພາະຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້’ ດັ່ງນີ້. ລໍຫິດຈະ, ນີ້ຄືສາດສະດາປະເພດທີ ໒ ໃນໂລກ ຜູ້ຄວນແກ່ການຕິຕຽນ. ແລະການທີ່ບຸກຄົນຕິຕຽນພຣະສາດສະດາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນການຕິຕຽນທີ່ແທ້ຈິງ, ຖືກຕ້ອງ, ຊອບດ້ວຍທັມ, ບໍ່ມີໂທດ”.

515. ‘‘Puna caparaṃ, lohicca, idhekacco satthā yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, svāssa sāmaññattho anuppatto hoti. So taṃ sāmaññatthaṃ anupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ deseti – ‘‘idaṃ vo hitāya idaṃ vo sukhāyā’’ti. Tassa sāvakā na sussūsanti, na sotaṃ odahanti, na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti. So evamassa codetabbo – ‘‘āyasmā kho yassatthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, so te sāmaññattho anuppatto. Taṃ tvaṃ sāmaññatthaṃ anupāpuṇitvā sāvakānaṃ dhammaṃ desesi – ‘idaṃ vo hitāya idaṃ vo sukhāyā’ti. Tassa te sāvakā na sussūsanti, na sotaṃ odahanti, na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti, vokkamma ca satthusāsanā vattanti. Seyyathāpi nāma purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃ kareyya, evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmi, kiñhi paro parassa karissatī’’ti. Ayaṃ kho, lohicca, tatiyo satthā, yo loke codanāraho; yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjā. Ime kho, lohicca, tayo satthāro, ye loke codanārahā, yo ca panevarūpe satthāro codeti, sā codanā bhūtā tacchā dhammikā anavajjāti.

໕໑໕. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ຄູອາຈານບາງຄົນ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃດ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ເຂົາກໍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ. ເຂົາບັນລຸປະໂຫຍດແຫ່ງความເປັນສະມະນະນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ 'ທຳນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກທ່ານ ທຳນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກທ່ານ'. ແຕ່ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຂົາ ບໍ່ຟັງດ້ວຍດີ ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳ ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສັ່ງສອນຂອງຄູອາຈານ. ຄູອາຈານນັ້ນ ຄວນຖືກຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃດ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນ ທ່ານກໍໄດ້ບັນລຸແລ້ວ. ທ່ານບັນລຸປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍວ່າ "ທຳນີ້ມີເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກທ່ານ ທຳນີ້ມີເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ພວກທ່ານ". ແຕ່ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງທ່ານ ບໍ່ຟັງດ້ວຍດີ ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳ ແລະປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກຄຳສັ່ງສອນຂອງຄູອາຈານ. ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເກົ່າແລ້ວ ກັບເຮັດເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ຂຶ້ນມາອີກ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ ທຳອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບນີ້ ກໍມີອຸປະມາດັ່ງນັ້ນ ເພາະວ່າຄົນອື່ນຈະເຮັດຫຍັງໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້'. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ນີ້ຄືຄູອາຈານຜູ້ທີສາມ ທີ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກ ແລະການຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນການຕັກເຕືອນທີ່ແທ້ຈິງ ຖືກຕ້ອງ ຖືກທຳ ແລະບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄືຄູອາຈານສາມຈຳພວກ ທີ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກ ແລະການຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນການຕັກເຕືອນທີ່ແທ້ຈິງ ຖືກຕ້ອງ ຖືກທຳ ແລະບໍ່ມີໂທດ.

Nacodanārahasatthu

ຄູອາຈານຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ

516. Evaṃ vutte, lohicco brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi pana, bho gotama, koci satthā, yo loke nacodanāraho’’ti? ‘‘Atthi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho’’ti. ‘‘Katamo pana so, bho gotama, satthā, yo loke nacodanāraho’’ti?

໕໑໖. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂລຫິດຈະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່ ຄູອາຈານບາງຄົນໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ 'ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ມີຢູ່ແທ້ ຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ກໍຄູອາຈານຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນໃນໂລກນັ້ນ ແມ່ນໃຜ?'

‘‘Idha, lohicca, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, lohicca, bhikkhu sīlasampanno [Pg.221] hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati… yasmiṃ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho. Yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yasmiṃ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… yasmiṃ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yasmiṃ kho, lohicca, satthari sāvako evarūpaṃ uḷāraṃ visesaṃ adhigacchati, ayampi kho, lohicca, satthā, yo loke nacodanāraho, yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti, sā codanā abhūtā atacchā adhammikā sāvajjā’’ti.

ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ພຣະຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ເພິ່ງສະແດງໂດຍພິສະດານ ເໝືອນໃນສາມັນຍະຜົນສູດ). ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລຢ່າງນີ້... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່... ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸຕະຊານຢູ່. ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຍານທັດສະນະ... ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ... ຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກແລ້ວ. ສາວົກຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນສຳນັກຂອງຄູອາຈານໃດ ດູກ່ອນໂລຫິດຈະ ຄູອາຈານນີ້ແລ້ວ ເປັນຄູອາຈານໃນໂລກ ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກຕັກເຕືອນ. ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ຕັກເຕືອນຄູອາຈານເຊັ່ນນັ້ນ ການຕັກເຕືອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ຖືກທຳ ແລະມີໂທດ

517. Evaṃ vutte, lohicco brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi, bho gotama, puriso purisaṃ narakapapātaṃ patantaṃ kesesu gahetvā uddharitvā thale patiṭṭhapeyya, evamevāhaṃ bhotā gotamena narakapapātaṃ papatanto uddharitvā thale patiṭṭhāpito. Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama, seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

໕໑໗. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໂລຫິດຈະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຈັບຜົມຂອງບຸກຄົນຜູ້ກຳລັງຕົກເຫວອັນເລິກ ແລ້ວດຶງຂຶ້ນມາໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງບົກໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ກຳລັງຕົກເຫວອັນເລິກ ກໍໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃຫ້ຂຶ້ນມາຕັ້ງຢູ່ເທິງບົກໄດ້ຢ່າງປອດໄພສັນນັ້ນ. ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂວ້າມ ເປີດຂອງທີ່ປິດ ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ ຫຼືໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ "ຄົນມີຕາດີຈະແນມເຫັນຮູບໄດ້" ສັນໃດ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໄດ້ສະແດງທຳໂດຍອະເນກປະການສັນນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັຕນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ'.

Lohiccasuttaṃ niṭṭhitaṃ dvādasamaṃ.

ຈົບ ໂລຫິດຈະສູດ ທີສິບສອງ.

13. Tevijjasuttaṃ

໑໓. เตວິຊຊະສູດ

518. Evaṃ [Pg.222] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena manasākaṭaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.

໕໑໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານພຣາມຂອງຊາວໂກສົນ ຊື່ວ່າ ມະນະສាកະຕະ. ສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝ່ວງ ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ທາງທິດເໜືອຂອງບ້ານມະນະສាកະຕະນັ້ນ.

519. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇusoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.

໕໑໙. ສະໄໝນັ້ນ ມີພຣາມມະຫາສານຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງຫຼາຍທ່ານ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເຊັ່ນ: ຈັງກີພຣາມ, ຕາຣຸກຂະພຣາມ, ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມ, ຊານຸໂສນິພຣາມ, ໂຕເທຍຍະພຣາມ ແລະພຣາມມະຫາສານຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງທ່ານອື່ນໆ ອີກ.

520. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Atha kho vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājopi māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Neva kho asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi bhāradvājo māṇavopi vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.

໕໒໐. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອວາເສດຖະມານົບ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ກຳລັງຍ່າງທ່ຽວພັກຜ່ອນສະບາຍໆ ໄດ້ເກີດການສົນທະນາກັນຂຶ້ນ ກ່ຽວກັບທາງທີ່ຖືກ ແລະທາງທີ່ຜິດ. ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ทางນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ວາເສດຖະມານົບ ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພາຣະທວາຊະມານົບຍອມຮັບໄດ້ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ວາເສດຖະມານົບຍອມຮັບໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

521. Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā [Pg.223] devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ samaṇaṃ gotamaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati, tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

໕໒໑. ຄັ້ງນັ້ນ ວາເສດຖະມານົບ ຈຶ່ງໄດ້ເອີ້ນພາຣະທວາຊະມານົບມາວ່າ 'ແນ່ ພາຣະທວາຊະ ພຣະສະມະນະໂຄດົມນີ້ ເປັນສັກກະຍະບຸດ ອອກບວດຈາກສັກກະຍະຕະກູນ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝ່ວງ ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ທາງທິດເໜືອຂອງບ້ານມະນະສាកະຕະ. ກໍກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸກຄົນທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດาແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ". ມາເຖີດ ພາຣະທວາຊະ ພວກເຮົາຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈະໄດ້ທູນຖາມເນື້ອຄວາມນີ້ກັບພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມຈະຕອບແກ່ພວກເຮົາຢ່າງໃດ ພວກເຮົາກໍຈະຈົດຈຳໄວ້ຢ່າງນັ້ນ'. ພາຣະທວາຊະມານົບ ຕອບຮັບວາເສດຖະມານົບວ່າ 'ຕົກລົງ ທ່ານ'.

Maggāmaggakathā

ເລື່ອງທາງທີ່ຖືກແລະທາງທີ່ຜິດ

522. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bho gotama, amhākaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Ahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti. Ettha, bho gotama, attheva viggaho, atthi vivādo, atthi nānāvādo’’ti.

໕໒໒. ຄັ້ງນັ້ນ ວາເສດຖະມານົບ ແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ເມື່ອຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ວາເສດຖະມານົບ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນບ່ອນນີ້ ເມື່ອພວກຂ້າພະເຈົ້າຍ່າງທ່ຽວພັກຜ່ອນສະບາຍໆ ໄດ້ເກີດການສົນທະນາກັນຂຶ້ນ ກ່ຽວກັບທາງທີ່ຖືກ ແລະທາງທີ່ຜິດ. ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້". ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ "ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້". ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄວາມເຫັນຂັດແຍ້ງກັນ ມີການໂຕ້ຖຽງກັນ ແລະມີວາທະແຕກຕ່າງກັນ'.

523. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, tvaṃ evaṃ vadesi – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Atha kismiṃ pana vo, vāseṭṭha, viggaho, kismiṃ vivādo, kismiṃ nānāvādo’’ti?

໕໒໓. “ໄດ້ຍິນວ່າ ວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ໂປກຂະຣະສາຕິພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ສ່ວນພາຣະທວາຊະມານົບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ດັ່ງທີ່ຕາຣຸກຂະພຣາມໄດ້ສະແດງໄວ້'. ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເມື່ອເປັນຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື່ອງໃດ ໂຕ້ຖຽງກັນໃນເລື່ອງໃດ ແລະມີວາທະແຕກຕ່າງກັນໃນເລື່ອງໃດ?”

524. ‘‘Maggāmagge, bho gotama. Kiñcāpi, bho gotama, brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāya.

໕໒໔. “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂັດແຍ້ງກັນໃນເລື່ອງທາງທີ່ຖືກແລະທາງທີ່ຜິດ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນວ່າພວກພຣາມຈະສະແດງທາງຕ່າງໆ ກັນ ຄື: ພວກພຣາມອັດທະຣິຍະ, ພວກພຣາມຕິດຕິຣິຍະ, ພວກພຣາມສັນໂທກະ, ພວກພຣາມພະວະຫາຣິຊຊະ ກໍຕາມ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ.”

‘‘Seyyathāpi[Pg.224], bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre bahūni cepi nānāmaggāni bhavanti, atha kho sabbāni tāni gāmasamosaraṇāni bhavanti; evameva kho, bho gotama, kiñcāpi brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກບ້ານຫຼືນິຄົມ ມີທາງຕ່າງໆ ຫຼາຍສາຍ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍມາຮ່ວມກັນຢູ່ທີ່ບ້ານນັ້ນເອງ ສັນໃດ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນວ່າພວກພຣາມຈະສະແດງທາງຕ່າງໆ ກັນ ຄື: ພວກພຣາມອັດທະຣິຍະ, ພວກພຣາມຕິດຕິຣິຍະ, ພວກພຣາມສັນໂທກະ, ພວກພຣາມພະວະຫາຣິຊຊະ ກໍຕາມ ແຕ່ທາງທັງໝົດນັ້ນ ກໍເປັນທາງນຳອອກ ເພື່ອນຳຜູ້ປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣະພົມ ສັນນັ້ນ.”

Vāseṭṭhamāṇavānuyogo

ການຊັກຖາມວາເສດຖະມານົບ

525. ‘‘Niyyantīti vāseṭṭha vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantī’’ti, bho gotama, vadāmi’’.

໕໒໕. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.” “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.” “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ທ່ານກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ' ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ທາງເຫຼົ່ານັ້ນນຳອອກ'.”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍໃນບັນດາພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີພຣາມແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພົມມາແລ້ວດ້ວຍຕາຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ”.

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍບັນດາອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍບັນດາອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ມີແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

“ດູກ່ອນວາເສດຖะ ກໍບັນດາອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານ ມີແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວບໍ່ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

526. ‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, yepi tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu. Tepi evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

໕໒໖. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ກໍພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ບໍ່ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’?” “ບໍ່ມີເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

527. ‘‘Iti [Pg.225] kira, vāseṭṭha, natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’’ti.

໕໒໗. “ດັ່ງນັ້ນ, ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ບໍ່ມີພາມແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວໃນບັນດາພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານຂອງອາຈານແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ບໍ່ມີອາຈານຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ທີ່ໄດ້ເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແລະແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’.”

528. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໒໘. “Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti? “Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī”ti.

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. ‘Ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ດີແລ້ວ, ວາເສດຖະ. ວາເສດຖະ, ຂໍ້ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’ ດັ່ງນີ້ນັ້ນ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.”

529. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, andhaveṇi paramparasaṃsattā purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Evameva kho, vāseṭṭha, andhaveṇūpamaṃ maññe tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ, purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Tesamidaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ hassakaññeva sampajjati, nāmakaññeva sampajjati, rittakaññeva sampajjati, tucchakaññeva sampajjati.

໕໒໙. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນແຖວຄົນຕາບອດ ທີ່ເກາະກັນໄປເປັນແຖວ ຄົນທາງໜ້າກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງກາງກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງຫຼັງກໍບໍ່ເຫັນ. ວາເສດຖະ, ເຮົາເຫັນວ່າ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍມີອຸປະມາເໝືອນແຖວຄົນຕາບອດນັ້ນຄືກັນ ຄົນທາງໜ້າກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງກາງກໍບໍ່ເຫັນ ຄົນທາງຫຼັງກໍບໍ່ເຫັນ. ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໜ້າຫົວຂවັນເທົ່ານັ້ນ, ເປັນພຽງແຕ່ຄຳເວົ້າລ້າໆ ເທົ່ານັ້ນ, ເປັນສິ່ງທີ່ວ່າງເປົ່າເທົ່ານັ້ນ, ເປັນສິ່ງທີ່ໄຮ້ປະໂຫຍດເທົ່ານັ້ນ.”

530. ‘‘Taṃ [Pg.226] kiṃ maññasi, vāseṭṭha, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti?

໕໓໐. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່ບໍ່ແມ່ນບໍ? ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນບໍ?”

‘‘Evaṃ, bho gotama, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti.

“ແມ່ນແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ”.

531. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, pahonti tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

໕໓໑. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ຂຶ້ນແລະຕົກຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ. ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສາມາດສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ’ ໄດ້ບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ”.

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, tesampi nappahonti candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti.

“ດັ່ງນັ້ນ, ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ແມ່ນແຕ່ພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ແລະຄົນອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍເຫັນຢູ່, ແລະພວກເຂົາຕ່າງກໍພາກັນອ້ອນວອນ ສັນລະເສີນ ປະນົມມືໄຫວ້ ແລະຫັນໜ້າໄປຕາມພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດນັ້ນ, ພວກພາມເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງບໍ່ສາມາດສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະຈັນ ແລະພຣະອາທິດ’ ໄດ້ເລີຍ.”

532. ‘‘Iti pana na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo [Pg.227] vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

໕໓໒. “ດັ່ງນັ້ນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແມ່ນແຕ່ອາຈານຕະຫຼອດເຖິງເຈັດຊົ່ວຮຸ່ນອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພຣົມດ້ວຍຕົນເອງ. ແລະແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງຕາມ ກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງແລ້ວ ບອກແລ້ວ ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມບົດທີ່ກ່າວໄວ້ ສອນຕາມບົດທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວะ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະຕັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ. ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເຄີຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນ ວ່າພຣະພຣົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ ຫຼືພຣະພຣົມສະເດັດໄປທາງໃດ ຫຼືພຣະພຣົມອາໄສຢູ່ບ່ອນໃດ’. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’.”

533. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໓໓. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນບໍ່?” “ແທ້ຈິງແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແນ່ນອນ”.

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ດີແລ້ວ, ວາເສດຖະ. ວາເສດຖະ, ຂໍ້ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ ເປັນທາງນຳອອກ ເຊິ່ງນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພຣົມ’ ດັ່ງນີ້ນັ້ນ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.”

Janapadakalyāṇīupamā

ອຸປະມາດ້ວຍນາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ

534. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

໕໓໔. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ (ຍິງງາມທີ່ສຸດໃນຊົນນະບົດ) ໃນແວ່ນແຄວ້ນນີ້’. ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, นາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່ານາງເປັນນາງກະສັດ, นາງພາມ, นາງແພດ ຫຼືນາງສູດ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ບໍ່ຮູ້’.”

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

“ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, นາງຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່ານາງມີຊື່ແນວນີ້ ມີໂຄດແນວນີ້, ເປັນຄົນສູງ ຄົນຕ່ຳ ຫຼືຄົນສູງປານກາງ, ມີຜິວພັນດຳ ຜິວພັນຂາວເຫຼືອງ ຫຼືຜິວພັນຄ້ຳ, ແລະອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ຕຳບົນ ຫຼືເມືອງຊື່ນັ້ນ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ບໍ່ຮູ້’. ຄົນທັງຫຼາຍກໍຈະຖາມຊາຍຄົນນັ້ນອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ແນ່ທ່ານ, ທ່ານປາດຖະໜາ ຮັກໃຄ່ນາງຜູ້ທີ່ທ່ານບໍ່ຮູ້ຈັກ ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍບໍ?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນກໍຈະຕອບວ່າ: ‘ແມ່ນແລ້ວ’.”

535. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໓໕. “ດູກ່ອນວາເສດຖະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດໃນເລື່ອງນີ້? ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ແມ່ນບໍ່?” “ແທ້ຈິງແລ້ວ, ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແນ່ນອນ”.

536. ‘‘Evameva [Pg.228] kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

໕໓໖. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ສືບຕໍ່ກັນມາເຖິງເຈັດຊົ່ວອາຍຸຄົນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ, ຜູ້ບອກມົນ, ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂັບຮ້ອງຕາມ, ກ່າວຕາມ, ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີຂັບຮ້ອງແລ້ວ, ບອກແລ້ວ, ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມຄຳທີ່ກ່າວໄວ້, ສອນຕາມຄຳທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ, ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກສິ່ງນີ້, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນສິ່ງນີ້ ວ່າພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະເດັດໄປທາງໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ'. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ'.

537. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໓໗. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

ດີແລ້ວ ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ' ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

Nisseṇīupamā

ອຸປະມາດ້ວຍຂັ້ນໄດ

538. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya – pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ – puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya [Pg.229] vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

໕໓໘. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງ ເຮັດຂັ້ນໄດຢູ່ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ເພື່ອຈະຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ. ຄົນທັງຫຼາຍຖາມລາວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ແນ່ ບຸຣຸດຜູ້ຈະເລີນ, ຜາສາດທີ່ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຈະຂຶ້ນໄປນັ້ນ ທ່ານຮູ້ບໍວ່າ ຜາສາດນັ້ນຕັ້ງຢູ່ທິດບູຣະpha (ທິດຕາເວັນອອກ), ທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້), ທິດປັດຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ຫຼືທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ)? ແລະເປັນຜາສາດສູງ, ຕ່ຳ ຫຼືປານກາງ?' ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້, ລາວຈະຕອບວ່າ 'ບໍ່ຮູ້'.

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi, na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

ຄົນທັງຫຼາຍຖາມລາວອີກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ແນ່ ບຸຣຸດຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານເຮັດຂັ້ນໄດເພື່ອຈະຂຶ້ນສູ່ຜາສາດ ທີ່ທ່ານບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ຢ່າງນັ້ນບໍ?' ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້, ລາວຈະຕອບວ່າ 'ແມ່ນແລ້ວ'.

539. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໓໙. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

540. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmāti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema, ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

໕໔໐. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນ-ເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຂອງອາຈານຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ອາຈານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ສືບຕໍ່ກັນມາເຖິງເຈັດຊົ່ວອາຍຸຄົນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະພົມດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີໃນປາງກ່ອນ ຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ, ຜູ້ບອກມົນ, ທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຂັບຮ້ອງຕາມ, ກ່າວຕາມ, ເຊິ່ງບົດມົນເກົ່າແກ່ນີ້ ທີ່ພວກລືສີຂັບຮ້ອງແລ້ວ, ບອກແລ້ວ, ຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ, ກ່າວຕາມຄຳທີ່ก່າວໄວ້, ສອນຕາມຄຳທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະ, ວາມະກະ, ວາມະເທວະ, ເວສສາມິດຕະ, ຍະມະທັກຄິ, ອັງຄີຣະສະ, ພາຣະທວາຊະ, ວາເສດຖະ, ກັດສະປະ, ພະຄຸ, ແມ່ນແຕ່ພວກລືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກສິ່ງນີ້, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນສິ່ງນີ້ ວ່າພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະເດັດໄປທາງໃດ, ຫຼືພຣະພົມສະຖິດຢູ່ບ່ອນໃດ'. ແຕ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ'.

541. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

໕໔໑. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້, ຄຳເວົ້າຂອງພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຍ່ອມເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານອ້າງອີງຢ່າງແທ້ຈິງ.

‘‘Sādhu, vāseṭṭha. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano [Pg.230] niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasabyatāyāti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

ດີແລ້ວ ວาເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະສະແດງຫົນທາງເພື່ອຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ທີ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ ວ່າ: 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນເປັນທາງກົງ, ທາງນີ້ເປັນທາງສະດວກ, ເປັນທາງນຳອອກ, ຍ່ອມນຳຜູ້ດຳເນີນຕາມທາງນັ້ນ ໄປສູ່ຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ' ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

Aciravatīnadīupamā

ອຸປະມາດ້ວຍແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ

542. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre ṭhito pārimaṃ tīraṃ avheyya – ‘‘ehi pārāpāraṃ, ehi pārāpāra’’nti.

໕໔໒. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ລາວຢືນຢູ່ຝັ່ງນີ້ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນຝັ່ງນັ້ນວ່າ: 'ແນ່ ຝັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງມາຝັ່ງນີ້, ແນ່ ຝັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງມາຝັ່ງນີ້'.

543. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā pārimaṃ tīraṃ orimaṃ tīraṃ āgaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

໕໔໓. ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ຝັ່ງນັ້ນຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ຈະພຶງມາສູ່ຝັ່ງນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງການຮ້ອງເອີ້ນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາ ຫຼືເພາະເຫດແຫ່ງການຍິນດີ ຂອງບຸຣຸດຄົນນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

544. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṃsu – ‘‘indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, pajāpatimavhayāma, brahmamavhayāma, mahiddhimavhayāma, yamamavhayāmā’’ti.

໕໔໔. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ແຕ່ກັບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະອິນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະໂສມ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະວິຣຸນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະອິສານ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະປະຊາບໍດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະພົມ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະມະຫິດທິ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຂໍອັນເຊີນພຣະຍົມ'.

‘‘Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະເຫດແຫ່ງການຮ້ອງເອີ້ນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ, ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາ ຫຼືເພາະເຫດແຫ່ງການຍິນດີ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

545. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre daḷhāya anduyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ baddho.

໕໔໕. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ແຕ່ລາວຖືກມັດແຂນສອກໄວ້ທາງຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ດ້ວຍໂສ້ (ຫຼືເຄື່ອງຈອງຈຳ) ອັນໝັ້ນຄົງ ຢູ່ທີ່ຝັ່ງນີ້.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຈະພຶງຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

546. ‘‘Evameva [Pg.231] kho, vāseṭṭha, pañcime kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā.

໕໔໖. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງຈອງຈຳແດ່, ເຄື່ອງຜູກມັດແດ່. ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ, ເປັນໜ້າຮັກ, ເປັນໜ້າພໍໃຈ, ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ, ປະກອບດ້ວຍກາມ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ສຽງທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຫູ... ກິ່ນທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍດັງ... ລົດທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດຖັບພະ (ສິ່ງສຳຜັດກາຍ) ທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ, ເປັນໜ້າຮັກ, ເປັນໜ້າພໍໃຈ, ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ, ປະກອບດ້ວຍກາມ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ.

‘‘Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇe tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā, te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā, te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

ກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້ ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງຈອງຈຳແດ່, ເຄື່ອງຜູກມັດແດ່. ວາເສດຖະ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຫຼົງໄຫຼ, ມົວເມົາ, ສະຫຍົບຢູ່ ໃນກາມະຄຸນ ໕ ປະການນີ້, ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ເຫັນໂທດ, ບໍ່ມີປັນຍາເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ. ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຫຼົງໄຫຼ, ມົວເມົາ, ສະຫຍົບຢູ່, ບໍລິໂພກກາມະຄຸນ ໕ ປະການ ໂດຍບໍ່ເຫັນໂທດ, ບໍ່ມີປັນຍາເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືກາມ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

547. ‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre sasīsaṃ pārupitvā nipajjeyya.

໕໔໗. ວາເສດຖະ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີນີ້ ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຕໍ່ມາ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຕ້ອງການຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນ, ສະແຫວງຫາຝັ່ງນັ້ນ, ຈະໄປຝັ່ງນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະຂ້າມຝັ່ງ. ແຕ່ລາວນອນຄຸມໂປງຢູ່ທີ່ຝັ່ງນີ້.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

ວາເສດຖະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ບຸຣຸດຄົນນັ້ນ ຈະພຶງຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ຂອງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນໄດ້ບໍ? ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.

548. ‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti. Katame pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime kho, vāseṭṭha, pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.

໕໔໘. ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ້ວ, ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງກັ້ນແດ່, ເຄື່ອງປິດບັງແດ່, ເຄື່ອງຜູກຮັດແດ່, ເຄື່ອງຫຸ້ມຫໍ່ແດ່. ນີວອນ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະສັນທະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມພໍໃຈໃນກາມ), ພະຍາປາດະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ), ຖີນາມິດທະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມງ້ວງເຫງົາຊຶມເສົ້າ), ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະນີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮຳຄານໃຈ), ວິຈິກິດສານີວອນ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືຄວາມລັງເລສົງໄສ). ວາເສດຖະ, ນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ ເຄື່ອງກັ້ນແດ່, ເຄື່ອງປິດບັງແດ່, ເຄື່ອງຜູກຮັດແດ່, ເຄື່ອງຫຸ້ມຫໍ່ແດ່.

549. ‘‘Imehi kho, vāseṭṭha, pañcahi nīvaraṇehi tevijjā brāhmaṇā āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye [Pg.232] dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໕໔໙. ວາເສດຖະ, ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຖືກນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ກັ້ນໄວ້, ປິດບັງໄວ້, ຜູກຮັດໄວ້, ຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້. ວາເສດຖະ, ການທີ່ພວກພາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານັ້ນ ລະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມເສຍ ແລ້ວປະພຶດທຳທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພາມ, ຖືກນີວອນ ໕ ປະການກັ້ນໄວ້, ປິດບັງໄວ້, ຜູກຮັດໄວ້, ຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣະພົມ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

Saṃsandanakathā

บົດສະຫຼຸບປຽບທຽບ

550. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ, sapariggaho vā brahmā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

໕໕໐. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ທ່ານໄດ້ຍິນພວກພຣາມຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ເປັນອາຈານ ແລະປາຈານ ເວົ້າກັນວ່າແນວໃດ? ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພຣົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā’’ti? ‘‘Sapariggahā, bho gotama’’. ‘‘Saveracittā vā averacittā vā’’ti? ‘‘Saveracittā, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā’’ti? ‘‘Sabyāpajjacittā, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā vā asaṃkiliṭṭhacittā vā’’ti? ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Avasavattī, bho gotama’’.

“ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ພວກພຣາມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

551. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā. Api nu kho sapariggahānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

໕໕໑. “ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ. ກໍຄວາມມີຄວາມຫ່ວງໃຍຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.”

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, saveracittā tevijjā brāhmaṇā, averacitto brahmā…pe… sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā… saṃkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… avasavattī tevijjā [Pg.233] brāhmaṇā vasavattī brahmā, api nu kho avasavattīnaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ... ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເປັນຜູ້ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ສ່ວນພຣົມເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ. ກໍຄວາມບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທ ຜູ້ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.”

552. ‘‘Idha kho pana te, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā āsīditvā saṃsīdanti, saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇanti, sukkhataraṃ maññe taranti. Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ tevijjāiriṇantipi vuccati, tevijjāvivanantipi vuccati, tevijjābyasanantipi vuccatī’’ti.

໕໕໒. “ວາເສດຖະ ພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທເຫຼົ່ານີ້ ອາໄສຢູ່ໃນໄຕເພທນີ້ແລ້ວ ກໍຈົມລົງ, ເມື່ອຈົມລົງແລ້ວ ກໍເຖິງຄວາມພິນາດ, ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ພະຍາຍາມຈະຂ້າມບ່ອນແຫ້ງແລ້ງ (ໂດຍຄິດວ່າເປັນແມ່ນ້ຳ). ເພາະເຫດນັ້ນ ໄຕເພທຂອງພວກພຣາມຜູ້ຊົງໄຕເພທນີ້ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ປ່າແຫ້ງແລ້ງຂອງໄຕເພທແດ່, ເອີ້ນວ່າ ປ່າຊຶດຊໍ້ຂອງໄຕເພທແດ່, ເອີ້ນວ່າ ຄວາມພິນາດຂອງໄຕເພທແດ່.”

553. Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha. Āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti? ‘‘Evaṃ, bho gotama, āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti.

໕໕໓. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຮູ້ທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.” “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ບ້ານມະນະສាកະຕະ ຢູ່ໃກ້ຈາກບ່ອນນີ້ ບໍ່ໄກຈາກບ່ອນນີ້ ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ບ້ານມະນະສាកະຕະ ຢູ່ໃກ້ຈາກບ່ອນນີ້ ບໍ່ໄກຈາກບ່ອນນີ້.”

554. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, idhassa puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho. Tamenaṃ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṃ manasākaṭassa maggaṃ puccheyyuṃ. Siyā nu kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bho gotama, puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho, tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī’’ti.

໕໕໔. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປຽບເໝືອນມີຊາຍຄົນໜຶ່ງ ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະນີ້. ເມື່ອຊາຍຄົນນັ້ນອອກຈາກບ້ານມະນະສាកະຕະໄປໃນທັນທີນັ້ນ ແລ້ວມີຄົນຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ. ວາເສດຖະ ຊາຍຄົນນັ້ນຜູ້ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເມື່ອຖືກຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ ຈະມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ມີເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເພາະເຫດໃດ?” “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ເພາະຊາຍຄົນນັ້ນເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະທັງໝົດ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງຮູ້ຈັກເປັນຢ່າງດີ.”

‘‘Siyā kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā, na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā. Brahmānaṃ cāhaṃ, vāseṭṭha, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ, yathā paṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno, tañca pajānāmī’’ti.

“ວາເສດຖະ ຊາຍຄົນນັ້ນຜູ້ເກີດແລະເຕີບໃຫຍ່ໃນບ້ານມະນະສាកະຕະ ເມື່ອຖືກຖາມທາງໄປບ້ານມະນະສាកະຕະ ບາງເທື່ອອາດຈະມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈຢູ່ບາງ, ແຕ່ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຖືກຖາມເຖິງພຣົມມະໂລກ ຫຼື ທາງປະຕິບັດເພື່ອໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ ຈະບໍ່ມີຄວາມຊັກຊ້າ ຫຼື ຄວາມລັງເລໃຈເລີຍ. ວາເສດຖະ ເພາະຕະຖາຄົດຮູ້ຈັກພຣົມ, ຮູ້ຈັກພຣົມມະໂລກ, ແລະຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດເພື່ອໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ, ທັງຮູ້ຈັກວ່າ ປະຕິບັດແນວໃດແລ້ວ ຈຶ່ງຈະເຂົ້າເຖິງພຣົມມະໂລກ.”

555. Evaṃ [Pg.234] vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī’’ti. ‘‘Sādhu no bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetu ullumpatu bhavaṃ gotamo brāhmaṇiṃ paja’’nti. ‘‘Tena hi, vāseṭṭha, suṇāhi; sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi.

໕໕໕. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະມານົບໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງສະແດງທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງສະແດງທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ, ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຊ່ວຍຍົກຍ້າຍໝູ່ສັດຜູ້ເປັນພຣາມນີ້ດ້ວຍເຖີດ.” “ວາເສດຖະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ.” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ” ວາເສດຖະມານົບໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

Brahmalokamaggadesanā

ການສະແດງທາງໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ

556. Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, vāseṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, vāseṭṭha, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

໕໕໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ວາເສດຖະ ຕະຖາຄົດອຸບັດຂຶ້ນມາໃນໂລກນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ... (ຄວນສະແດງໂດຍລະອຽດຄືໃນບົດທີ 190-212). ວາເສດຖະ ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ... ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນນີວອນ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ລະໄດ້ແລ້ວໃນຕົນ ຄວາມປານີດ (ປາໂມດ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ, ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ, ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ.”

‘‘So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ 1 ຢູ່, ທິດທີ 2 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 3 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 4 ກໍຢ່າງນັ້ນ. ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ເບື້ອງຂວາງ ໃນທຸກສະຖານທີ່ ແກ່ສັດທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນຕົນເອງໃນໂລກທັງປວງ ທີ່ມີສັດທັງໝົດ ດ້ວຍຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຢູ່.”

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya; evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

“ວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຄົນເປົ່າຫອຍສັງທີ່ມີກຳລັງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນທັງ 4 ທິດໄດ້ຍິນໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ; ວາເສດຖະ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ບຳເພີນໃຫ້ຈະເລີນແແລ້ວຢ່າງນີ້ ກຳນົດກຳໃດໆ ທີ່ເຮັດໄວ້ ກໍຈະບໍ່ເຫຼືອຢູ່ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ນັ້ນ. ວາເສດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.”

‘‘Puna caparaṃ, vāseṭṭha, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

“ວາເສດຖະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີຈິດປະກອບດ້ວຍກະລຸນາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍມຸທິຕາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ 1 ຢູ່, ທິດທີ 2 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 3 ກໍຢ່າງນັ້ນ, ທິດທີ 4 ກໍຢ່າງນັ້ນ. ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງລຸ່ມ ເບື້ອງຂວາງ ໃນທຸກສະຖານທີ່ ແກ່ສັດທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນຕົນເອງໃນໂລກທັງປວງ ທີ່ມີສັດທັງໝົດ ດ້ວຍຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ ອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຢູ່.”

‘‘Seyyathāpi[Pg.235], vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya. Evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayaṃ kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

“ວາເສດຖະ ປຽບເໝືອນຄົນເປົ່າຫອຍສັງທີ່ມີກຳລັງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນທັງ 4 ທິດໄດ້ຍິນໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ; ວາເສດຖະ ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ບຳເພີນໃຫ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້ ກຳນົດກຳໃດໆ ທີ່ເຮັດໄວ້ ກໍຈະບໍ່ເຫຼືອຢູ່ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ນັ້ນ. ວາເສດຖະ ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມ.”

557. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, evaṃvihārī bhikkhu sapariggaho vā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

໕໕໗. “ວາເສດຖະ ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸຜູ້ມີວິຫານທຳຢ່າງນີ້ ເປັນຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ?” “ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດພະຍາບາດ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ?” “ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ?” “ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຫຼື ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ?” “ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຫຼື ບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ?” “ເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.”

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, apariggaho bhikkhu, apariggaho brahmā. Api nu kho apariggahassa bhikkhuno apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata vāseṭṭha apariggaho bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpago bhavissatī’’ti, ṭhānametaṃ vijjati.

“ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ. ກໍຄວາມບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍຂອງພິກຂຸ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍນັ້ນ ຖານະຂໍ້ນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

558. ‘‘Iti kira, vāseṭṭha, averacitto bhikkhu, averacitto brahmā…pe… abyāpajjacitto bhikkhu, abyāpajjacitto brahmā… asaṃkiliṭṭhacitto bhikkhu, asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… vasavattī bhikkhu, vasavattī brahmā, api nu kho vasavattissa bhikkhuno vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata, vāseṭṭha, vasavattī bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.

໕໕໘. “ວາເສດຖະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດພະຍາບາດ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດຄິດປອງຮ້າຍ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຈິດເສົ້າໝອງ... ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ສ່ວນພຣົມກໍເປັນຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ. ກໍຄວາມມີອຳນາດປົກຄອງຕົນຂອງພິກຂຸ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ ຈະສະເໝີກັນໄດ້ ກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນ ໄດ້ຢູ່ບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ.” “ດີລະ ວາເສດຖະ. ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພຣົມຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງຕົນນັ້ນ ຖານະຂໍ້ນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

559. Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito[Pg.236]. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.

໕໕໙. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພាកຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ວາເສດຖະແລະພາຣະທວາຊະມານົບ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພាកດັ່ງນີ້ວ່າ: “ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານພຣະໂຄດົມ ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້ານ້ອຍ! ປຽບເໝືອນຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນມີຕາດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບ' ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ທ່ານພຣະໂຄດົມຊົງປະກາດທຳໂດຍອະເນກປະການ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຫຼົ່ານີ້ ຂໍເຖິງທ່ານພຣະໂຄດົມ ພຣະທຳ ແລະພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຈຳພວກຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປເຖີດ.”

Tevijjasuttaṃ niṭṭhitaṃ terasamaṃ.

ຈົບ ເຕວິຊຊະສູດ ທີສິບສາມ.

Sīlakkhandhavaggo niṭṭhito.

ຈົບ ສີລັກຂັນທະວັກ.

Tassuddānaṃ –

ລາຍຊື່ສູດໃນວັກນີ້:

Brahmāsāmaññaambaṭṭha,Soṇakūṭamahālijālinī;

Sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo,Lohiccatevijjā terasāti.

໑. ພຣົມມະຊາລະສູດ ໒. ສາມັນຍະຜະລະສູດ ໓. ອຳພັດຖະສູດ ໔. ໂສນະທັນທະສູດ ໕. ກູຕະທັນທະສູດ ໖. ມະຫາລິສູດ ໗. ຊາລິຍະສູດ ໘. ມະຫາສີຫະນາດະສູດ ໙. ໂປດຖະປາດະສູດ ໑໐. ສຸພະສູດ ໑໑. ເກວັດຕະສູດ ໑໒. ໂລຫິດຈະສູດ ໑໓. ເຕວິຊຊະສູດ ລວມເປັນສິບສາມສູດ.

Sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā.

ຈົບ ພຣະໄຕປິໂດກ ພາກພາສາບາລີ ສີລັກຂັນທະວັກ.