နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ဝိနယပိဋကေ

律藏

သာရတ္ထဒီပနီ-ဋီကာ (တတိယော ဘာဂေါ)

心义灯复注（第三部分）

၅. ပါစိတ္တိယကဏ္ဍံ

5. 波逸提篇

၁. မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ

1. 妄语品

၁. မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 妄语学处释义

၁. မုသာဝါဒဝဂ္ဂဿ [Pg.1] ပဌမသိက္ခာပဒေ ခုဒ္ဒကာနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ခုဒ္ဒက-သဒ္ဒေါ ဗဟု-သဒ္ဒပရိယာယော. ဗဟုဘာဝတော ဣမာနိ ခုဒ္ဒကာနိ နာမ ဇာတာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. တတ္ထာတိ တေသု နဝသု ဝဂ္ဂေသု, တေသု ဝါ ခုဒ္ဒကေသု. ကာရဏေန ကာရဏန္တရပဋိစ္ဆာဒနမေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ရူပံ အနိစ္စ’’န္တိအာဒိမာဟ. ရူပံ အနိစ္စန္တိ ပဋိဇာနိတွာ တတ္ထ ကာရဏံ ဝဒန္တော ‘‘ဇာနိတဗ္ဗတော’’တိ အာဟ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ နိဗ္ဗာနဿပိ အနိစ္စတာ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ပရေန ဝုတ္တော တံ ကာရဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတုံ ပုန ‘‘ဇာတိဓမ္မတော’’တိ အညံ ကာရဏံ ဝဒတိ.

1. 于妄语品第一学处中的“khuddakāni”（小），此处“khuddaka”（小）一词是“bahu”（多）的同义词。他们说：“因其众多，故得名为“khuddakāni”（小）。”“于彼”（tattha）是指在那九品中，或在那些“khuddakesu”（小者）中。为阐明以一理由掩盖另一理由，而说“色是无常”等。在承认“色是无常”后，当说到其原因时，他说“因其可知”。被他人反驳说：“若如此，涅槃亦会变得无常。”为了掩盖那个原因，他又说了另一个原因：“因其有生法之性”。

‘‘သမ္ပဇာနံ မုသာ ဘာသတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သမ္ပဇာန မုသာ ဘာသတီတိ အနုနာသိကလောပေန နိဒ္ဒေသောတိ အာဟ ‘‘ဇာနန္တော မုသာ ဘာသတီ’’တိ.

本应说“sampajānaṃ musā bhāsati”（明知而说妄语），但此处以鼻音脱落的方式解释为“sampajāna musā bhāsati”，故说“jānanto musā bhāsati”（明知而说妄语）。

၂. ဇာနိတွာ ဇာနန္တဿ စ မုသာ ဘဏနေတိ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ ဇာနိတွာ ဝစနက္ခဏေပိ ဇာနန္တဿ မုသာ ဘဏနေ. ဘဏနဉ္စ နာမ ဣဓ အဘူတဿ ဝါ ဘူတတံ ဘူတဿ ဝါ အဘူတတံ ကတွာ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဝိညာပနပယောဂေါ. သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေတိ စ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ, တသ္မာ [Pg.2] ယော သမ္ပဇာန မုသာ ဝဒတိ, တဿ တံနိမိတ္တံ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ အညေသု စ ဤဒိသေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

2. “jānitvā jānantassa ca musā bhaṇane”（明知而说妄语）是指在事前已知，且在说话的当下也明知的情况下说妄语。此处的“说”（bhaṇanaṃ）是指将不实之事说成实有，或将实有之事说成不实，通过身体或语言来使他人了知的行为（viññāpanapayogo）。而“sampajānamusāvāde”（于明知妄语）是用于表达原因的处格（bhummavacanaṃ nimittatthe），因此，若有人明知而说妄语，则因那征相、那原因、那条件，便犯波逸提。于此处及其他类似之处，义理应如是了知。

၃. ဝိသံဝါဒေန္တိ ဧတေနာတိ ဝိသံဝါဒနံ, ဝဉ္စနာဓိပ္ပာယဝသပ္ပဝတ္တံ စိတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဝိသံဝါဒနစိတ္တံ ပုရတော ကတွာ ဝဒန္တဿာ’’တိ. ဝဒတိ ဧတာယာတိ ဝါစာ, ဝစနသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ. တေနာဟ ‘‘မိစ္ဆာဝါစာ…ပေ… စေတနာ’’တိ. ပဘေဒဂတာ ဝါစာတိ အနေကဘေဒဘိန္နာ. ဧဝံ ပဌမပဒေန သုဒ္ဓစေတနာ…ပေ… ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဣမိနာ ဣမံ ဒီပေတိ – သုဒ္ဓစေတနာ ဝါ သုဒ္ဓသဒ္ဒေါ ဝါ သုဒ္ဓဝိညတ္တိ ဝါ မုသာဝါဒေါ နာမ န ဟောတိ, ဝိညတ္တိယာ သဒ္ဒေန စ သဟိတာ တံသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ မုသာဝါဒေါတိ. စက္ခုဝသေန အဂ္ဂဟိတာရမ္မဏန္တိ စက္ခုသန္နိဿိတေန ဝိညာဏေန အဂ္ဂဟိတမာရမ္မဏံ. ဃာနာဒီနံ တိဏ္ဏံ ဣန္ဒြိယာနံ သမ္ပတ္တဝိသယဂ္ဂါဟကတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘တီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဧကာဗဒ္ဓံ ဝိယ ကတွာ’’တိ. ‘‘ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ‘‘စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ အယံ ဝေါဟာရော လောကေ ပါကဋောတိ အာဟ ‘‘ဩဠာရိကေနေဝ နယေနာ’’တိ.

3. “visaṃvādenti etena”（以此欺骗），故为“visaṃvādanaṃ”（欺骗），即怀有欺骗意图而转起的心。因此说“以欺骗心为前导而说”。“vadati etāya”（以此说），故为“vācā”（语），即生起言说的思。因此说“邪语……乃至……思”。“pabhedagatā vācā”（已达差别之语）即千差万别之语。如是，以第一句……可知，以此阐明：单纯的思，或单纯的声音，或单纯的表示，不名为妄语；与表示、声音共同生起，且能生起彼二者的思，方是妄语。“cakkhuvasena aggahitārammaṇaṃ”（以眼根未执取之所缘）即依止于眼识而未执取之所缘。因鼻等三根能执取已接触的境界，故说“犹如三根合为一体而行”。如同“以弓射”等，“以眼见”此等言说在世间亦甚为明显，故说“仅以粗显的方式而言”。

၁၁. အဝီမံသိတွာတိ အနုပပရိက္ခိတွာ. အနုပဓာရေတွာတိ အဝိနိစ္ဆိနိတွာ. ဇဠတ္တာတိ အညာဏတာယ. ဒါရုသကဋံ ယောဇေတွာ ဂတောတိ ဒါရုသကဋံ ယောဇေတွာ တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဂတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဂတော ဘဝိဿတီတိ တထေဝ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝုတ္တတ္တာ မုသာဝါဒေါ ဇာတော. ကေစိ ပန ‘‘ကေဠိံ ကုရုမာနောတိ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝံ ဝဒန္တော ဒုဗ္ဘာသိတံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ဇာတိအာဒီဟိယေဝ ဟိ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ဒဝကမျတာယ ဝဒန္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှေတံ –

11. “avīmaṃsitvā”（未经审虑）即“anupaparikkhitvā”（未经审查）。“anupadhāretvā”（未经考量）即“avinicchinitvā”（未经断定）。“jaḷattā”（因愚钝）即“aññāṇatāya”（因无知）。“dārusakaṭaṃ yojetvā gato”（套上木车而去）之义为：套上木车，坐于其上而去。“gato bhavissati”（他应该已经去了），是因作了如此断定后而说，故构成妄语。然而，有些人说：“因经中说‘keḷiṃ kurumāno’（开玩笑），故如是说者犯恶说。”此说不应采纳。因为，所谓恶说，是指怀着戏弄之心，以种姓等十种辱骂事由而说。经中亦如是说：

‘‘ဟီနုက္ကဋ္ဌေဟိ ဥက္ကဋ္ဌံ, ဟီနံ ဝါ ဇာတိအာဒိဟိ;

ဥဇုံ ဝါညာပဒေသေန, ဝဒေ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဒဝါ’’တိ.

以种姓等事由，对尊贵者说其卑劣，或对卑劣者说其尊贵；或以影射方式言及正直之人；若怀戏弄之心而说，即是恶说。

စိတ္တေန ထောကတရဘာဝံယေဝ အဂ္ဂဟေတွာ ဗဟုဘာဝံယေဝ ဂဟေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဂါမော ဧကတေလော’’တိအာဒိနာပိ မုသာဝါဒေါ ဇာတော. စာရေသုန္တိ ဥပနေသုံ. ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရတာ, ဝိသံဝါဒနစိတ္တေန ယမတ္ထံ ဝတ္တုကာမော, တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိညာပနပယောဂေါ စာတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ[Pg.3]. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ မုသာ ဘဏန္တဿ ပါရာဇိကံ, အမူလကေန ပါရာဇိကေန အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ သံဃာဒိသေသော, သံဃာဒိသေသေန အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ ပါစိတ္တိယံ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ, ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတီ’’တိအာဒိပရိယာယေန ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ ပဋိဝိဇာနန္တဿ မုသာ ဘဏိတေ ထုလ္လစ္စယံ, အပ္ပဋိဝိဇာနန္တဿ ဒုက္ကဋံ, ကေဝလံ မုသာ ဘဏန္တဿ ဣဓ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ.

因心中不取其甚少之相，而仅取其众多之相后而说，故说“gāmo ekatelo”（村里油多）等亦构成妄语。“cāresun”ti”即“upanesuṃ”（他们带来）。于此有二支：一者以欺骗为前导，二者怀有欺骗之心，欲言说某事，并对该人作出使之了知的行为。为宣说上人法而说妄语，犯波罗夷；以无根的波罗夷罪毁谤他人，犯僧残；以僧残罪毁谤他人，犯波逸提；于威仪有失，犯恶作；以“住于汝寺中者”等方式宣说上人法，若听者了知而说妄语，犯偷兰遮；若听者不了知，犯恶作；仅仅是说妄语，于此学处中说为犯波逸提。

မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

妄语学处释义终。

၂. ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 毁辱语学处释义

၁၂. ဒုတိယေ ကဏ္ဏကဋုကတာယ အမနာပံ ဝဒန္တာ ကဏ္ဏေသု ဝိဇ္ဈန္တာ ဝိယ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဩမသန္တီတိ ဩဝိဇ္ဈန္တီ’’တိ. ပဓံသေန္တီတိ အဘိဘဝန္တိ.

12. 于第二学处中，因其语刺耳，说不悦意之言，犹如刺穿于耳，故说“omasanti”（毁辱）即“ovijjhanti”（刺入）。“padhaṃsenti”（凌辱）即“abhibhavanti”（压制）。

၁၃. ဗောဓိသတ္တော တေန သမယေန ဟောတီတိ တေန သမယေန ဗောဓိသတ္တော နန္ဒိဝိသာလော နာမ အဟောသီတိ အတ္ထော. အတီတတ္ထေ ဝတ္တမာနဝစနံ, ကိရိယာကာလဝစနိစ္ဆာယ ဝါ ဝတ္တမာနပ္ပယောဂေါ သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနေန ဘူတတာဝဂမော သိယာတိ. ပစ္စေသီတိ ‘‘အမနာပံ ဣဒ’’န္တိ အညာသိ. ဟေဋ္ဌာရုက္ခေ ဒတွာတိ ဥပတ္ထမ္ဘကေ ဒတွာ. ပုဗ္ဗေ ပတိဋ္ဌိတာရပ္ပဒေသံ ပုန အရေ ပတ္တေတိ ပုဗ္ဗေ ဥဇုကံ ဟေဋ္ဌာမုခံ ပတိဋ္ဌိတအရဿ ဘူမိပ္ပဒေသံ ပုန တသ္မိံယေဝ အရေ ပရိဝတ္တေတွာ ဟေဋ္ဌာမုခဘာဝေန သမ္ပတ္တေ, ပဌမံ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတနေမိပ္ပဒေသေ ပရိဝတ္တေတွာ ပုန ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သိထိလကရဏန္တိ သိထိလကိရိယာ.

13. “bodhisatto tena samayena hoti”（菩萨于尔时是）之义为：彼时菩萨名为欢喜大（Nandivisāla）。此乃于过去事用现在时态，或因欲说明行为发生之时而使用现在时态，通过其他词语的并列，可以了知其为过去之事。“paccesi”（他了知）即“aññāsi”（他知道）“此为不悦意之事”。“heṭṭhārukkhe datvā”（置于下方树木上）即置于支撑物上。“pubbe patiṭṭhitārappadesaṃ puna are patte”（先前安住的轮辐之处，轮辐再至）之义为：先前笔直朝下安住于地面的轮辐部分，于同一轮辐转动后，其朝下部分再接触地面时，即是说，最初安住于地面的轮辋部分，经转动后，再安住于地面。“sithilakaraṇaṃ”（令其松缓）即松缓的行为。

၁၅. ပုဗ္ဗေတိ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ. တစ္ဆကကမ္မန္တိ ဝဍ္ဎကီကမ္မံ. ကောဋ္ဋကကမ္မန္တိ ဝါ ပါသာဏကောဋ္ဋကကမ္မံ. ဟတ္ထမုဒ္ဒါဂဏနာတိ အင်္ဂုလိသင်္ကောစေနေဝ ဂဏနာ. ပါဒသိကမိလက္ခကာဒယော ဝိယ နဝန္တဝသေန ဂဏနာ အစ္ဆိဒ္ဒကဂဏနာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ကလနပဋုပ္ပာဒနဝေါက္လနဘာဂဟာရာဒိဝသေန ပဝတ္တာ ပိဏ္ဍဂဏနာ ဂဟိတာ. ယဿ သာ ပဂုဏာ ဟောတိ, သော ရုက္ခမ္ပိ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္တကာနိ ဧတ္ထ ပဏ္ဏာနီ’’တိ ဇာနာတိ. ယဘ မေထုနေတိ ဝစနတော ယ-ကာရ ဘ-ကာရေ ဧကတော ယောဇိတေ အသဒ္ဓမ္မဝစနံ ဟောတိ.

15. “Pubbe”ti (此词见)于事(aṭṭhuppatti)中。“Tacchakakamma”(木工活)即木匠活(vaḍḍakīkamma)。或“Koṭṭakakamma”(石工活)即石匠活(pāsāṇakoṭṭakakamma)。“Hatthamuddāgaṇanā”(手印算)即仅以屈指计数。如“pādasikamilakkhaka”等，以九为结尾的方式计算是无缺漏的计算(acchiddakagaṇanā)。以“ādi”(等)一词，包含了以加法(saṅkalana)、乘法(paṭuppādana)、减法(voklana)、除法(bhāgahāra)等方式进行的合计(piṇḍagaṇanā)。精通此法者，见树亦能知“此处有叶若干”。根据“Yabha methune”ti (yabha指性交)一语，将“ya”字与“bha”字合在一起，即成非法语(asaddhammavacana)。

၁၆-၂၆. အာပတ္တိယာ [Pg.4] ကာရေတဗ္ဗောတိ ပါစိတ္တိယေန ကာရေတဗ္ဗော ဥပသဂ္ဂါဒိမတ္တဝိသိဋ္ဌာနံ အတိစဏ္ဍာလာဒိပဒါနံ ပါဠိယံ အာဂတေသုယေဝ သင်္ဂဟိတတ္တာ. စောရောသီတိအာဒီနံ ပန ကေနစိ ပရိယာယေန ပါဠိယံ အနာဂတတ္တာ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ဟသာဓိပ္ပာယတာတိ ပုရိမပဒဿ အတ္ထဝိဝရဏံ. ပါဠိယံ အဝုတ္တေပိ ‘‘ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ပရမ္မုခါ အက္ကောသန္တဿ ဝတ္ထူနံ အနညဘာဝတော ယထာ ဒုက္ကဋံ, တထာ ဒဝကမျတာယ ပရမ္မုခါ ဝဒန္တဿပိ ဒုဗ္ဘာသိတမေဝါ’’တိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ. သဗ္ဗသတ္တာတိ ဧတ္ထ ဝစနတ္ထဝိဇာနနပကတိကာ တိရစ္ဆာနဂတာပိ ဂဟေတဗ္ဗာ.

16-26. “Āpattiyā kāretabbo”ti (应令其犯罪)是应令其犯波逸提(pācittiya)。因为对于仅以前缀等区别的“aticaṇḍāla”(极旃陀罗)等词，仅取圣典(pāḷi)中已出现者。至于“Corosi”(你是贼)等词，因未以任何方式出现于圣典中，故说为恶作(dukkaṭa)。“Hasādhippāyatā”ti (有戏笑之意)是前一词的义释。即使圣典中未说，诸师亦言：“以种姓等辱骂事由，于背后辱骂者，因事由无别，故为恶作；同理，为戏弄故，于背后言说者，亦是恶说(dubbhāsita)。”于“sabbasattā”(一切有情)此处，亦应包含能知语意的畜生。

၃၅. အနုသာသနိပုရေက္ခာရတာယ ဌတွာ ဝဒန္တဿ စိတ္တဿ လဟုပရိဝတ္တိဘာဝတော အန္တရာ ကောပေ ဥပ္ပန္နေပိ အနာပတ္တိ. ယံ အက္ကောသတိ, တဿ ဥပသမ္ပန္နတာ, အနညာပဒေသေန ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသနံ, ‘‘မံ အက္ကောသတီ’’တိ ဇာနနာ, အတ္ထပုရေက္ခာရတာဒီနံ အဘာဝတာတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

35. 以教诫为先而说时，因心变化迅速，中途生起嗔心亦无犯。此中有四支：所骂者为已受具足戒者；不指涉他人而以种姓等辱骂；彼人知晓“他在骂我”；以及无有以义利为先等。

ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

轻蔑语学处释义终。

၃. ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 离间语学处释义

၃၆. တတိယေ ဘဏ္ဍနံ ဇာတံ ဧတေသန္တိ ဘဏ္ဍနဇာတာ. သမ္မန္တနန္တိ ရဟော သံသန္ဒနံ. ဟတ္ထပရာမာသာဒိဝသေန မတ္ထကံ ပတ္တော ကလဟော ဇာတော ဧတေသန္တိ ကလဟဇာတာ. အနာပတ္တိဂါမိကံ ဝိရုဒ္ဓဝါဒဘူတံ ဝိဝါဒံ အာပန္နာတိ ဝိဝါဒါပန္နာ. ဝိဂ္ဂဟသံဝတ္တနိကာ ကထာ ဝိဂ္ဂါဟိကကထာ. ပိသတီတိ ပိသုဏာ, ဝါစာ, သမဂ္ဂေ သတ္တေ အဝယဝဘူတေ ဝဂ္ဂေ ဘိန္နေ ကရောတီတိ အတ္ထော. ပိသုဏာ ဧဝ ပေသုညံ. တာယ ဝါစာယ ဝါ သမန္နာဂတော ပိသုဏော, တဿ ကမ္မံ ပေသုညံ. ပိယဘာဝဿ သုညကရဏဝါစန္တိ ဣမိနာ ပန ‘‘ပိယသုညကရဏတော ပိသုဏာ’’တိ နိရုတ္တိနယေန အတ္ထံ ဝဒတိ.

36. 于第三(学处)中，“bhaṇḍanajātā”(已生诤论者)是于彼等中已生诤论。“Sammantana”(密谈)即于隐秘处商议。“Kalahajātā”(已生争执者)是于彼等中，以执手等方式，争执已达顶点。“Vivādāpannā”(陷入争论者)是陷入了导向无犯、相违而说之论。“Viggāhikakathā”(斗讼语)是引发争执之言。“Pisati”ti pisuṇā (压碎者为离间)，此为语(vācā)，其义为：使和合之有情分裂为不同派别。“Pisuṇā”(离间语)即是“pesuñña”(离间)。具足此语者为“pisuṇo”(离间者)，其所作为“pesuñña”(离间)。而以“piyabhāvassa suññakaraṇavācā”(使亲爱性变空之语)此句，则依词源学之理，言“piyasuññakaraṇato pisuṇā”(因使亲爱变空，故为离间)。

ဣဓာပိ ‘‘ဒသဟာကာရေဟိ ပေသုညံ ဥပသံဟရတီ’’တိ ဝစနတော ဒသဝိဓအက္ကောသဝတ္ထုဝသေနေဝ ပေသုညံ ဥပသံဟရန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. ပါဠိမုတ္တကာနံ စောရောတိအာဒီနံ ဝသေန ပန ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘အနက္ကောသဝတ္ထုဘူတံ [Pg.5] ပန ပေသုညကရံ တဿ ကိရိယံ ဝစနံ ဝါ ပိယကမျတာယ ဥပသံဟရန္တဿ ကိဉ္စာပိ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ န ဒိဿတိ, တထာပိ ဒုက္ကဋေနေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဇာတိအာဒီဟိ အနညာပဒေသေန အက္ကောသန္တဿ ဘိက္ခုနော သုတွာ ဘိက္ခုဿ ဥပသံဟရဏံ, ပိယကမျတာဘေဒါဓိပ္ပာယေသု အညတရတာ, တဿ ဝိဇာနနာတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

此处亦根据“以十事行离间”之语，依十种辱骂事而行离间者，犯波逸提(pācittiya)。然依圣典外之“你是贼”等事，当知仅犯恶作(dukkaṭa)。诸师言：“然对于非辱骂事，为求亲爱而行离间之身业或语业者，虽依此学处不见其罪，然此处应有恶作。”此中有三支：听闻有比丘不指涉他人而以种姓等辱骂，后向另一比丘传述；于求亲爱与离间意中，有其一；彼人知晓此事。

ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

离间语学处释义终。

၄. ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 逐句教法学处释义

၄၅. စတုတ္ထေ ဧကတောတိ အနုပသမ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ. ပုရိမဗျဉ္ဇနေန သဒိသံ ပစ္ဆာဗျဉ္ဇနန္တိ ‘‘ရူပံ အနိစ္စ’’န္တိ ဧတ္ထ အနိစ္စ-သဒ္ဒေန သဒိသံ ‘‘ဝေဒနာ အနိစ္စာ’’တိ ဧတ္ထ အနိစ္စ-သဒ္ဒံ ဝဒတိ. အက္ခရသမူဟောတိ အဝိဘတ္တိကော အက္ခရသမူဟော. အက္ခရာနုဗျဉ္ဇနသမူဟော ပဒန္တိ ဝိဘတ္တိအန္တံ ပဒမာဟ. ဝိဘတ္တိအန္တမေဝ ပဒံ ဂဟေတွာ ‘‘ပဌမပဒံ ပဒမေဝ, ဒုတိယံ အနုပဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

45. 于第四(学处)中，“ekato”(一起)是与未受具足戒者(anupasampanna)一起。“后音节与前音节相似”是说，于“rūpaṃ aniccaṃ”(色是无常)中，“anicca”一词与“vedanā aniccā”(受是无常)中的“anicca”一词相似。“Akkharasamūho”(字母集)是无格变的字母集。“Akkharānubyañjanasamūho”(字母音节集)为“pada”(词)，是指有格变结尾的词。仅取有格变结尾的词，故说“第一词(paṭhamapada)即是词(pada)，第二词是随诵词(anupada)”。

ဧကံ ပဒန္တိ ဂါထာပဒံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ပဒဂဏနာယာတိ ဂါထာပဒဂဏနာယ. အပါပုဏိတွာတိ သဒ္ဓိံ အကထေတွာ. ရုန္တိ ဩပါတေတီတိ ဧတ္ထ အနုနာသိကော အာဂမဝသေန ဝုတ္တော, သံယောဂပုဗ္ဗဿ ရဿတ္တံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ရူ-ကာရမတ္တမေဝါ’’တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ရူပံ အနိစ္စန္တိ ဘဏ သာမဏေရာ’’တိ ဝုစ္စမာနော သစေ ရူ-ကာရံ အဝတွာ ရု-ဣတိ ရဿံ ကတွာ ဝဒတိ, အညံ ဘဏိတံ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ အနာပတ္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ဝေဒနာ အနိစ္စာ’’တိ ဧတ္ထာပိ အနိစ္စ-သဒ္ဒမတ္တေနေဝ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧသ နယောတိ ဧကမေဝက္ခရံ ဝတွာ ဌာနံ. ‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ’’တိ ဝုစ္စမာနော ဟိ မ-ကာရမတ္တမေဝ ဝတွာ တိဋ္ဌတိ. ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိအာဒိသုတ္တံ ဘဏာပိယမာနော ဧ-ကာရံ ဝတွာ တိဋ္ဌတိ စေ, အနွက္ခရေန ပါစိတ္တိယံ, အပရိပုဏ္ဏပဒံ ဝတွာ ဌိတေ အနုဗျဉ္ဇနေန. ပဒေသု ဧကံ ပဌမပဒံ ဝိရဇ္ဈတိ, ဒုတိယေန အနုပဒေန ပါစိတ္တိယံ.

“Ekaṃ padaṃ”(一句)是就偈颂句而言。“Padagaṇanāya”(以句计数)是以偈颂句计数。“Apāpuṇitvā”(未达)是未一起说。于“Runti opāteti”中，当知鼻音是作为增音而说，且复合辅音前的元音已作短音化。因此说“仅是rū音”。于此，若被告知“沙弥，诵rūpaṃ aniccaṃ”时，若不说“rū”音而作短音“ru”说，则名为说他语，故无犯。当知，这样做时，于“vedanā aniccā”中，仅以“anicca”一词亦有犯。此是准则：只说一字即停。譬如被告知诵“Manopubbaṅgamā dhammā”(诸法意先导)时，仅说“ma”字即停；或被令诵“Evaṃ me sutaṃ”(如是我闻)等经时，若说“e”音即停，则逐字犯波逸提(pācittiya)；若说不圆满之词而停，则逐随诵音节(anubyañjana)犯。于诸词中，第一词有误，则依第二随诵词(anupada)犯波逸提。

အနင်္ဂဏသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၅၇ အာဒယော) သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၈၉ အာဒယော) မဟာဝေဒလ္လဉ္စ (မ. နိ. ၁.၄၄၉ အာဒယော) ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ, အနုမာနသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၁၈၁ အာဒယော) မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန, စူဠဝေဒလ္လသုတ္တံ (မ. နိ. ၁.၄၆၀ အာဒယော) ဓမ္မဒိန္နာယ [Pg.6] ထေရိယာ ဘာသိတံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘာသိတမ္ပိ ဗုဒ္ဓဘာသိတေယေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. အဋ္ဌကထာနိဿိတောတိ ပုဗ္ဗေ မဂဓဘာသာယ ဝုတ္တံ ဓမ္မသင်္ဂဟာရုဠှံ အဋ္ဌကထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဣဒါနိပိ ‘‘ယထာပိ ဒီပိကော နာမ, နိလီယိတွာ ဂဏှတေ မိဂေ’’တိ (မိ. ပ. ၆.၁.၅) ဧဝမာဒိကံ သင်္ဂဟာရုဠှံ အဋ္ဌကထာဝစနံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ. ပါဠိနိဿိတောတိ ‘‘မက္ကဋီ ဝဇ္ဇိပုတ္တာ စာ’’တိဧဝမာဒိနာ (ပါရာ. ၆၆) ပါဠိယံယေဝ အာဂတော. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿိတန္တိ နိဗ္ဗာနုပနိဿိတံ. ဝိဝဋ္ဋနိဿိတံ ပန သာမညတော ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ထေရဿာတိ နာဂသေနတ္ထေရဿ. မဂ္ဂကထာဒီနိ ပကရဏာနိ. ‘‘အက္ခရေန ဝါစေတိ, အက္ခရက္ခရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အက္ခရာယ ဝါစေတိ, အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ.

《无垢经》(Anaṅgaṇasutta)、《正见经》(Sammādiṭṭhisutta)及《大问经》(Mahāvedallasutta)为法军（舍利弗）所说；《思量经》(Anumānasutta)为大目犍连(Mahāmoggallāna)长老所说；《小问经》(Cūḷavedallasutta)为法施(Dhammadinnā)长老尼所说。独觉佛所说亦摄于佛说之中。“依义注”(aṭṭhakathānissito)者，是指先前以摩揭陀(Magadha)语所说、已纳入结集的义注。如今亦有人言，如“譬如所谓之豹，潜伏而捕鹿”等纳入结集的义注之言，亦应采纳。“依圣典”(pāḷinissito)者，如“母猴与跋耆子等”之文，即是直接出自圣典。“依于出离”(vivaṭṭūpanissita)者，是依于涅槃。然“依于出离”应从通常义理解，故说“纵使”等。“长老的”(therassa)是指龙军(Nāgasena)长老的，指关于道的论述等诸论。本应作“akkharena vāceti, akkharakkhare āpatti pācittiyassā”（以字教念，一字一字得波逸提罪），圣典中却作“akkharāya vāceti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassā”。

၄၈. အနုပသမ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ ဂဏှန္တဿ အနာပတ္တီတိ အနုပသမ္ပန္နေန သဟ နိသီဒိတွာ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တဿ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဒဟရဘိက္ခု နိသိန္နော…ပေ… ဘဏတော အနာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ဒွီသုပိ ဌိတေသု နိသိန္နေသု ဝါ ဥပသမ္ပန္နဿ ဘဏာမီတိ ဘဏန္တဿ အနာပတ္တိယေဝ. ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာတိ ပရိသပရိယန္တတော ဒွါဒသဟတ္ထံ မုဉ္စိတွာ. ‘‘နိသိန္နေ ဝါစေမီ’’တိ ဘဏန္တဿပိ ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ နိသိန္နတ္တာ အနာပတ္တိ. သစေ ပန ဒူရေ နိသိန္နမ္ပိ ဝါစေမီတိ ဝိသုံ သလ္လက္ခေတွာ ဘဏတိ, အာပတ္တိယေဝ. ဧကော ပါဒေါ န အာဂစ္ဆတီတိ ပုဗ္ဗေ ပဂုဏောယေဝ ပစ္ဆာ အသရန္တဿ န အာဂစ္ဆတိ, တံ ‘‘ဧဝံ ဘဏာဟီ’’တိ ဧကတော ဘဏန္တဿ အနာပတ္တိ. ဩပါတေတီတိ သဒ္ဓိံ ကထေတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အနုပသမ္ပန္နတာ, ဝုတ္တလက္ခဏဓမ္မံ ပဒသော ဝါစနတာ, ဧကတော ဘဏနဉ္စာတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

48. “与未受具足戒者一同学习无犯”者，是说与未受具足戒者同坐而学习经句，无犯。年轻比丘坐……诵者无犯者，此处，于二者（已受具足戒者与未受具足戒者）或立或坐时，若（教者）作意“我为已受具足戒者诵”而诵，则无犯。“离开近处”者，是离开会众边界十二肘。“（心想）‘我为坐者们教念’”而诵者，亦因离开近处而坐，故无犯。然而，若另外特别留意，心想“我也要教念远处坐着的人”而诵，则有犯。“一句经文想不起来”者，是先前已熟练，后来却想不起来，对此人说“你应如是诵”，而一同念诵者，无犯。“Opāteti”是“一同说”。其余于此皆是显而易见。未受具足戒、逐句教念所说的法、一同念诵，此为三支。

ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

逐句教法学处释义 终。

၅. သဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 共宿学处释义

၄၉-၅၀. ပဉ္စမေ ဝိကူဇမာနာတိ နိတ္ထုနန္တာ. ကာကစ္ဆမာနာတိ ရောဒန္တာ. တတြိဒံ ဝတ္ထုနိဒဿနံ ဝါ. တေန နု ခေါ ပါတိတန္တိ ပုစ္ဆာဝသေန ကထိတတ္တာ နတ္ထိ မုသာဝါဒေါ. ကေစိ ပန ‘‘သန္ဒေဟဝသေန ဝစနံ မုသာ နာမ [Pg.7] န ဟောတိ, တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သန္တိကံ အဂန္တွာတိ ‘‘ယံ ဧတေသံ န ကပ္ပတိ, တံ တေသမ္ပိ န ကပ္ပတီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန အဂန္တွာ.

49-50. 于第五学处中，“呻吟”(vikūjamāna)者，是悲叹。“哀号”(kākacchamāna)者，是哭泣。于此，此为故事(vatthu)或示例(nidassana)。“彼是否因此而犯？”因是以提问的方式而说，故无妄语。然有人言：“由疑惑而说之言，不名为妄语，是故如是说。”“不去近前”者，是怀着“凡对那些长老们不适合的，对他们（舍利弗与目犍连）也同样不适合”此意趣而不去。

၅၁. ဒိရတ္တတိရတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဝစနသိလိဋ္ဌတာမတ္တေန ဒိရတ္တ-ဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တိရတ္တဉှိ သဟဝါသေ လဗ္ဘမာနေ ဒိရတ္တေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ ဒိရတ္တဂ္ဂဟဏံ ဝိသုံ န ယောဇေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဥတ္တရိဒိရတ္တတိရတ္တန္တိ ဘဂဝါ သာမဏေရာနံ သင်္ဂဟကရဏတ္ထာယ တိရတ္တပရိဟာရံ အဒါသီ’’တိ. နိရန္တရံ တိရတ္တဒဿနတ္ထံ ဝါ ဒိရတ္တဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ကေဝလဉှိ တိရတ္တန္တိ ဝုတ္တေ အညတ္ထ ဝါသေန အန္တရိကမ္ပိ တိရတ္တံ ဂဏှေယျ, ဒိရတ္တဝိသိဋ္ဌံ ပန တိရတ္တံ ဝုစ္စမာနံ တေန အနန္တရိကမေဝ တိရတ္တံ ဒီပေတိ. သယနံ သေယျာ, သယန္တိ ဧတ္ထာတိပိ သေယျာတိ အာဟ ‘‘ကာယပ္ပသာရဏသင်္ခါတ’’န္တိအာဒိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဥဘယမ္ပိ ပရိဂ္ဂဟိတံ, တသ္မာ. ပဉ္စဟိ ဆဒနေဟီတိ ဣဋ္ဌကသိလာသုဓာတိဏပဏ္ဏသင်္ခအာတေဟိ ပဉ္စဟိ ဆဒနေဟိ. ဝါစုဂ္ဂတဝသေနာတိ ပဂုဏဝသေန. ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓော ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန ဂဟေတဗ္ဗော. ဧကူပစာရောတိ ဝဠဉ္ဇနဒွါရဿ ဧကတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သတဂဗ္ဘံ ဝါ စတုဿာလံ ဧကူပစာရံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

51. 于“二夜三夜”句，当知是仅为言辞流畅而说“二夜”。因为若可共住三夜，则二夜便无须赘言，故不应分开理解“二夜”。是故（义注）言：“世尊为摄受沙弥，准许了超过二夜三夜（的共住）。”说“二夜”亦是为了表明是连续的三夜。若仅言“三夜”，则可能理解为中间有所间隔亦可计为三夜；而由“二夜”所限定的“三夜”，则表明是连续不断的三夜。卧为“seyyā”；或“于此卧”，故亦名“seyyā”，是故说“名为伸展身体”等。是故者，因二者（卧与卧处）皆被含摄，是故也。五种盖者，是以砖、石、灰泥、草、叶此五种为盖。以能口诵者，是熟练之义。一肘半高，当以木工肘量度。“同一近处”者，是就所用之门的同一性而说。或百房精舍、四合房，为同一近处，应如是关联。

ဥပရိမတလေန သဒ္ဓိံ အသမ္ဗဒ္ဓဘိတ္တိကဿာတိ ဣဒံ တုလာယ အဗ္ဘန္တရေ သယိတွာ ပုန တေနေဝ သုသိရေန နိက္ခမိတွာ ဘိတ္တိအန္တရေန ဟေဋ္ဌိမတလံ ပဝိသိတုံ ယောဂ္ဂေပိ ဥပရိမတလေန အသမ္ဗဒ္ဓဘိတ္တိကေ သေနာသနေ အနာပတ္တိယာ ဝုတ္တာယ တထာ ပဝိသိတုံ အသက္ကုဏေယျေ သမ္ဗဒ္ဓဘိတ္တိကေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ပန သမ္ဗဒ္ဓဘိတ္တိကေ အာပတ္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ သယိတဘိက္ခုဿ အနာပတ္တီတိ ဣဒမ္ပိ တာဒိသေ သေနာသနေ ဟေဋ္ဌိမတလေ သယိတဿေဝ အာပတ္တိပ္ပသင်္ကာ သိယာတိ တံနိဝါရဏတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ပန ဥပရိမတလေ သယိတဿ အာပတ္တီတိ ဒဿနတ္ထံ. နာနူပစာရေတိ ယတ္ထ ဗဟိ နိဿေဏိံ ကတွာ ဥပရိမတလံ အာရောဟန္တိ, တာဒိသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပရိမတလေပိ အာကာသင်္ဂဏေ နိပဇ္ဇန္တဿ အာပတ္တိယာ အဘာဝတော ‘‘ဆဒနဗ္ဘန္တရေ’’တိ ဝုတ္တံ.

“其墙壁与上层不相连”者，此是为表明：纵然能在梁内睡后，复从同一孔隙出，经由墙内进入下层，于此种上层与墙壁不相连的住处中尚且无犯，那么对于无法如此进入的墙壁相连之住处，则更无须说（其无犯），并非为表明于墙壁相连处有犯。“于楼下殿堂中卧之比丘无犯”者，此亦是为遮止“于此类住处，唯于下层卧者方有犯”的疑虑而说，并非为表明于上层卧者有犯。“不同近处”者，是指于外部设置阶梯登上上层之情形。因于上层的露天处卧者无犯，故说“于顶盖之内”。

သဘာသင်္ခေပေနာတိ သဘာကာရေန. အဍ္ဎကုဋ္ဋကေ သေနာသနေတိ ဧတ္ထ ‘‘အဍ္ဎကုဋ္ဋကံ နာမ ယတ္ထ ဧကံ ပဿံ မုဉ္စိတွာ တီသု ပဿေသု ဘိတ္တိယော ဗဒ္ဓါ [Pg.8] ဟောန္တိ, ယတ္ထ ဝါ ဧကသ္မိံ ပဿေ ဘိတ္တိံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဥဘောသု ပဿေသု ဥပဍ္ဎံ ဥပဍ္ဎံ ကတွာ ဘိတ္တိယော ဥဋ္ဌာပေန္တိ, တာဒိသံ သေနာသန’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘အဍ္ဎကုဋ္ဋကေတိ ဆဒနံ အဍ္ဎေန အသမ္ပတ္တကုဋ္ဋကေ’’တိ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ နော န ယုတ္တံ. ‘‘ဝါဠသံဃာဋော နာမ ထမ္ဘာနံ ဥပရိ ဝါဠရူပေဟိ ကတသံဃာဋော ဝုစ္စတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ပရိက္ခေပဿ ဗဟိဂတေတိ ဧတ္ထ ယသ္မိံ ပဿေ ပရိက္ခေပေါ နတ္ထိ, တတ္ထာပိ ပရိက္ခေပါရဟပ္ပဒေသတော ဗဟိဂတေ အနာပတ္တိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပရိစ္ဆိန္နဂဗ္ဘူပစာရေတိ ဧတ္ထ မဇ္ဈေ ဝိဝဋင်္ဂဏဝန္တာသု ပမုခမဟာစတုဿာလာသု ယထာ အာကာသင်္ဂဏံ အနောတရိတွာ ပမုခေနေဝ ဂန္တွာ သဗ္ဗဂဗ္ဘေ ပဝိသိတုံ န သက္ကာ ဟောတိ, ဧဝံ ဧကေကဂဗ္ဘဿ ဒွီသု ပဿေသု ကုဋ္ဋံ နီဟရိတွာ ကတံ ပရိစ္ဆိန္နဂဗ္ဘူပစာရံ နာမ, ဣဒံ ပန တာဒိသံ န ဟောတီတိ ‘‘အပရိစ္ဆိန္နဂဗ္ဘူပစာရေ’’တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗဂဗ္ဘေ ပဝိသန္တီတိ ဂဗ္ဘူပစာရဿ အပရိစ္ဆိန္နတ္တာ အာကာသင်္ဂဏံ အနောတရိတွာ ပမုခေနေဝ ဂန္တွာ တံ တံ ဂဗ္ဘံ ပဝိသန္တိ. အထ ကုတော တဿ ပရိက္ခေပေါယေဝ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နတ္တာတိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဂဗ္ဘပရိက္ခေပေါယေဝ ဟိဿ ပရိက္ခေပေါ’’တိ. ဣဒဉ္စ သမန္တာ ဂဗ္ဘဘိတ္တိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စတုဿာလဝသေန သန္နိဝိဋ္ဌေပိ သေနာသနေ ဂဗ္ဘပမုခံ ဝိသုံ အပရိက္ခိတ္တမ္ပိ သမန္တာ ဌိတဂဗ္ဘဘိတ္တီနံ ဝသေန ပရိက္ခိတ္တံ နာမ ဟောတိ.

所谓“大厅式”（sabhāsaṅkhepena），即指其形如大厅。关于“半墙僧舍”（aḍḍhakuṭṭaka senāsana），此处说：‘所谓半墙僧舍，是指一面敞开、三面筑墙的僧舍，或者在一面筑起整墙，两侧各建半墙而成的僧舍。’这在三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中都有说明。然而，《疑难义释》中又说：‘半墙僧舍是指屋顶只盖到一半、未达到墙顶的僧舍。’这种说法也并非不恰当。他们说：‘所谓“兽形梁架”（vāḷasaṅghāṭa），是指柱子上方用兽形图案制作的梁架结构。’关于“超出界限之外”（parikkhepassa bahigata），此处应理解为：若某面没有围墙，从应该有界限的区域之外进入也无违犯。关于“未分隔内室通道”（aparicchinnagabbhūpacāra），此处是指中央有露天庭院的大型四廊殿堂——如果不经过露天庭院而直接从前廊进入，则无法通往各个内室。如果将各个内室两侧的墙壁延伸出来形成通道，则称为“分隔内室通道”（paricchinnagabbhūpacāra）；此处并非如此构造，所以称为“未分隔内室通道”。“进入所有内室”是指因为内室通道没有分隔，所以不经过露天庭院而直接从前廊就可以进入各个内室。如果有人问：‘那么它的界限究竟在哪里呢？’回答说：‘内室的围墙就是它的界限。’这是指环绕内室四周的墙壁而言。即使是四廊结构的僧舍，如果前廊没有单独设置界限，只要围绕四周的内室墙壁完整存在，就可以被认为是界限完备。

‘‘နနု စ ‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီ’တိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ, တသ္မာ စတုဿာလဝသေန သန္နိဝိဋ္ဌေပိ သေနာသနေ ဝိသုံ အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တိယေဝါ’’တိ ယော ဝဒေယျ, တဿ ဝါဒပရိမောစနတ္ထံ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ ပန…ပေ… ပါဋေက္ကသန္နိဝေသာ ဧကစ္ဆဒနာ ဂဗ္ဘပါဠိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီတိ ယံ ဝုတ္တံ, တံ န စတုဿာလဝသေန သန္နိဝိဋ္ဌာ ဂဗ္ဘပါဠိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စရဟိ ဝိသုံ သန္နိဝိဋ္ဌံ ဧကမေဝ ဂဗ္ဘပါဠိံ သန္ဓာယ. တာဒိသာယ ဟိ ဂဗ္ဘပါဠိယာ အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တိ, န စတုဿာလဝသေန သန္နိဝိဋ္ဌာယာ’’တိ. ဧကာယ စ ဂဗ္ဘပါဠိယာ တဿ တဿ ဂဗ္ဘဿ ဥပစာရံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အန္တမသော ဥဘောသု ပဿေသု ခုဒ္ဒကဘိတ္တီနံ ဥဋ္ဌာပနမတ္တေနပိ ပမုခံ ပရိက္ခိတ္တံ နာမ ဟောတိ, စတုဿာလဝသေန သန္နိဝိဋ္ဌာသု ပန ဂဗ္ဘပါဠီသု ဥဘောသု ပဿေသု ဂဗ္ဘဘိတ္တီနံ ဝသေနပိ ပမုခံ ပရိက္ခိတ္တံ နာမ ဟောတိ. တသ္မာ [Pg.9] ယံ ဣမိနာ လက္ခဏေန ပရိက္ခိတ္တံ ပမုခံ, တတ္ထ အာပတ္တိ, ဣတရတ္ထ အနာပတ္တီတိ ဣဒမေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ.

“‘在未围护的门面无犯’，这难道不是在《安达嘎义注》（andhakaṭṭhakathā）中不加区别地说的吗？因此，即使在以四厅堂式排列的住所中，单独未围护的门面也无犯。”如果有人这样说，为了反驳他的论点，才说了此语：“然而……（等等）……这是针对个别排列、单一屋顶的一排排房间而说的。”这是说：“‘在未围护的门面无犯’这句话，不是针对以四厅堂式排列的一排排房间而说的，而是针对单独排列的唯一一排房间而说的。对于那样的一排房间，在未围护的门面是无犯的，但对于以四厅堂式排列的则不是。”对于单一的一排房间，通过划定其各个房间的范围（upacāra），乃至仅凭在两侧立起小墙，其门面也被称为已围护。然而，在以四厅堂式排列的一排排房间中，仅凭两侧的房间墙壁，其门面也被称为已围护。因此，凡是以此特征围护的门面，于彼处则有犯；在其他情况下则无犯。这是此处的结论。

ဣဒါနိ ‘‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီ’’တိ ဝတွာ တဿေဝ ဝစနဿ အဓိပ္ပာယံ ပကာသေန္တေန ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဘူမိယံ ဝိနာ ဇဂတိယာ ပမုခံ သန္ဓာယ ကထိတ’’န္တိ, တဿ အယုတ္တတာဝိဘာဝနတ္ထံ ‘‘ယဉ္စ တတ္ထာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဘူမိယံ ဝိနာ ဇဂတိယာ ပမုခံ သန္ဓာယ ကထိတန္တိ ဟိ ဣမဿ ဝစနဿ အယမဓိပ္ပာယော – ‘‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီ’’တိ ယံ ဝုတ္တံ, တံ ဝိနာ ဝတ္ထုံ ဘူမိယံ ကတဂေဟဿ ပမုခံ သန္ဓာယ ကထိတံ. သစေ ပန ဥစ္စဝတ္ထုကံ ပမုခံ ဟောတိ, ပရိက္ခိတ္တသင်္ချံ န ဂစ္ဆတီတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဒသဟတ္ထုဗ္ဗေဓာပိ ဟိ ဇဂတိ ပရိက္ခေပသင်္ချံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ. ဟေဋ္ဌာပိ ဣဒမေဝ မနသိ သန္နိဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဥစ္စဝတ္ထုကံ စေပိ ဟောတိ, ပမုခေ သယိတော ဂဗ္ဘေ သယိတာနံ အာပတ္တိံ န ကရောတီ’’တိ. တတ္ထာတိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ. ဇဂတိယာ ပမာဏံ ဝတွာတိ ‘‘သစေ ဇဂတိယာ ဩတရိတွာ ဘူမိယံ သယိတော, ဇဂတိယာ ဥပရိ သယိတံ န ပဿတီ’’တိ ဧဝံ ဇဂတိယာ ဥဗ္ဗေဓေန ပမာဏံ ဝတွာ. ဧကသာလာဒီသု ဥဇုကမေဝ ဒီဃံ ကတွာ သန္နိဝေသိတော ပါသာဒေါ ဧကသာလသန္နိဝေသော. ဒွိသာလသန္နိဝေသာဒယောပိ ဝုတ္တာနုသာရတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာလပ္ပဘေဒဒီပနမေဝ စေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတော ဝိသေသော.

现在，在说了“在未围护的门面无犯”之后，为了阐明此语的意趣，有人说“这是针对建在基座（jagati）上而不接触地面的门面而说的”。为了显示此说不当，才开始“而且于彼处……”等论述。因为此语的真实意趣是：所说的“在未围护的门面无犯”，是针对建于地面但无基址（vatthu）之屋的门面而说的。如果门面是建在高基址上的，则不计入已围护。因此才说：“即使是高达十肘的基座，也不计入围护。”在下文，也是怀着此意而说：“即使是建在高基址上，睡在门面者也不会使睡在内室者有犯。”“于彼处”，即在《安达嘎义注》中。在说明了基座的尺寸之后，即是说：“如果从基座上下来睡在地上，就看不到睡在基座上方的人”，如此以基座的高度来说明其尺寸。单厅堂式等：直接纵向建造的长屋是单厅堂式建筑。双厅堂式建筑等也应依所说类推。此处与前文所说的差别，仅在于阐明厅堂的类别。

မဇ္ဈေပါကာရံ ကရောန္တီတိ ဧတ္ထာပိ ပရိက္ခေပဿ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထုဗ္ဗေဓတ္တာ ဒိယဍ္ဎဟတ္ထံ စေပိ မဇ္ဈေ ပါကာရံ ကရောန္တိ, နာနူပစာရမေဝ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ဆိဒ္ဒေန ဂေဟံ ဧကူပစာရံ နာမ ဟောတီတိ ဧတ္ထ သစေ ဥဗ္ဗေဓေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထဗ္ဘန္တရေ မနုဿာနံ သဉ္စာရပ္ပဟောနကံ ဆိဒ္ဒံ ဟောတိ, တမ္ပိ ဒွါရမေဝါတိ ဧကူပစာရံ ဟောတိ. ကိံ ပရိက္ခေပေါဝိဒ္ဓသ္တောတိ ပမုခဿ ပရိက္ခေပံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. သဗ္ဗတ္ထ ပဉ္စန္နံယေဝ ဆဒနာနံ အာဂတတ္တာ ဝဒတိ ‘‘ပဉ္စန္နံ အညတရေန ဆဒနေန ဆန္နာ’’တိ.

“作中间围墙”：此处也应了知，由于围护的下限高度为一肘半，因此即使在中间作一肘半高的墙，也即成为不同的范围（nānūpacāra）。关于“有孔隙的房屋不构成单一范围”：于此，如果孔隙的高度在一肘半之内且足以让人通行，那么它也即是门，因此（房屋）构成单一范围。“什么是被毁坏的围护？”：这是针对门面的围护而说的。由于处处都提到五种覆盖物，因此说：“以五种覆盖物中的任何一种所覆盖”。

၅၃. ပါဠိယံ ‘‘သေယျာ နာမ သဗ္ဗစ္ဆန္နာ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နာ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နာ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နာ’’တိ ဝဒန္တေန ယေဘုယျေနစ္ဆန္နယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နသေနာသနံ ပါစိတ္တိယဿ အဝသာနံ ဝိယ ကတွာ ဒဿိတံ, ‘‘ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နေ ဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဝဒန္တေန စ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နသေနာသနံ ဒုက္ကဋဿ အာဒိံ ကတွာ ဒဿိတံ, ဥဘိန္နမန္တရာ ကေန ဘဝိတဗ္ဗံ [Pg.10] ပါစိတ္တိယေန, ဥဒါဟု ဒုက္ကဋေနာတိ? လောကဝဇ္ဇသိက္ခာပဒဿေဝ အနဝသေသံ ကတွာ ပညာပနတော ဣမဿ စ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတ္တာ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နဿ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နဥပဍ္ဎပရိစ္ဆန္နဿ စ အန္တရာ ပါစိတ္တိယံ အနိဝါရိတမေဝ, တသ္မာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ စ ဂရုကေယေဝ ဌာတဗ္ဗတ္တာ အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ပါစိတ္တိယမေဝ ဒဿိတံ. သတ္တ ပါစိတ္တိယာနီတိ ပါဠိယံ ဝုတ္တပါစိတ္တိယံ သာမညတော ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ဝိသုံ ပန ဂယှမာနေ ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နေ သဗ္ဗပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယံ, ယေဘုယျေနစ္ဆန္နေ ယေဘုယျေနပရိစ္ဆန္နေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ အဋ္ဌေဝ ပါစိတ္တိယာနိ ဟောန္တိ.

53. 在巴利文中说：“所谓卧坐具，是指全部覆盖、全部围蔽，以及大部覆盖、大部围蔽。”说此话者，是将大部覆盖、大部围蔽的卧坐具，作为波逸提的终点来开示；又说：“于半覆盖、半围蔽，犯恶作罪”，说此话者，是将半覆盖、半围蔽的卧坐具，作为恶作的起点来开示。那么在这两者之间，应犯何罪？是波逸提，还是恶作呢？由于此学处是作为世间罪而无遗漏地制订的，并且属于制订罪，因此，在大部覆盖、大部围蔽与半覆盖、半围蔽之间，波逸提并未被排除。所以，在《戒律抉择》中，因应立于较重者，且在《义注》中也开示为波逸提。“七个波逸提”是在巴利文中将所说的波逸提笼统地视为一个整体而说的。但如果分别来看，“于全部覆盖、全部围蔽处，犯波逸提；于大部覆盖、大部围蔽处，犯波逸提”，实际上就有八个波逸提。

သေနမ္ဗမဏ္ဍပဝဏ္ဏံ ဟောတီတိ သီဟဠဒီပေ ကိရ ဥစ္စဝတ္ထုကော သဗ္ဗစ္ဆန္နော သဗ္ဗအပရိစ္ဆန္နော ဧဝံနာမကော သန္နိပါတမဏ္ဍပေါ အတ္ထိ, တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဇဂတိပရိက္ခေပသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, ဥစ္စဝတ္ထုကတ္တာ မဏ္ဍပဿ သဗ္ဗအပရိစ္ဆန္နတာ န ယုဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ဣမိနာပေတံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ. စူဠကစ္ဆန္နာဒီနိ စေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ – ယဿ စတူသု ဘာဂေသု ဧကော ဆန္နော, သေသာ အစ္ဆန္နာ, ဣဒံ စူဠကစ္ဆန္နံ. ယဿ တီသု ဘာဂေသု ဒွေ ဆန္နာ, ဧကော အစ္ဆန္နော, ဣဒံ ယေဘုယျေနစ္ဆန္နံ. ယဿ ဒွီသု ဘာဂေသု ဧကော ဆန္နော, ဧကော အစ္ဆန္နော, ဣဒံ ဥပဍ္ဎစ္ဆန္နံ နာမ သေနာသနံ. စူဠကပရိစ္ဆန္နာဒီနိပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ပါစိတ္တိယဝတ္ထုကသေနာသနံ, တတ္ထ တတ္ထ အနုပသမ္ပန္နေန သဟ နိပဇ္ဇနံ, စတုတ္ထဒိဝသေ သူရိယတ္ထင်္ဂမနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

“如色南巴凉亭（Senambamaṇḍapa）”一句，是说据说在狮子岛（Sīhaḷadīpa），有一种名为集会堂（sannipātamaṇḍapa）的建筑，其地基很高，有完整的顶盖，但完全没有围蔽；此句即指该建筑。若其地基算入围蔽，则因地基高，说它完全没有围蔽便不恰当，故说“由此可知”等。于此，应如是理解“小覆盖”等词：若四份中有一份被覆盖，其余未被覆盖，此为“小覆盖”。若三份中有两份被覆盖，一份未被覆盖，此为“大部覆盖”。若两份中有一份被覆盖，一份未被覆盖，此名为“半覆盖”的卧坐具。“小围蔽”等词也应依此理趣了知。其余文义显而易见。构成波逸提事由的卧坐具、于彼处与未受具足戒者同宿、第四日日落，此为该学处的三支。

သဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

共宿学处释义终。

၆. ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 第二共宿学处释义

၅၅. ဆဋ္ဌေ ‘‘ပဌမသိက္ခာပဒေ ‘ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ အဝသေသော အနုပသမ္ပန္နော နာမာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘မာတုဂါမောပိ အနုပသမ္ပန္နဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတောယေဝါ’တိ စတုတ္ထဒိဝသေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ သယန္တဿ ဒွီဟိ သိက္ခာပဒေဟိ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ ဟောန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန တီသုပိ ‘‘ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ မာတုဂါမဿ ဝိသုံ ဝုစ္စမာနတ္တာ ပဌမသိက္ခာပဒေ ‘ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ အဝသေသော အနုပသမ္ပန္နော နာမာ’တိ ပုရိသဿေဝ ဂဟဏံ အနုစ္ဆဝိက’’န္တိ ဝုတ္တံ, တဒေဝ စ ယုတ္တတရံ.

55. 在第六（学处）中，有人说：“在第一学处中，由于说了‘除了比丘，其余都称为未受具足戒者’，因此女人也被‘未受具足戒者’一词所包含，（比丘）在第四天与女人同宿，会因两条学处而犯二波逸提罪。”但在三部《疑难义释》中皆说：“在此学处中，由于女人被单独提及，因此在第一学处中，‘除了比丘，其余都称为未受具足戒者’一句，仅理解为男子才合适。”此说更为合理。

ယဉ္စ [Pg.11] ဣဓ ‘‘ပဌမဒိဝသေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန စတုတ္ထဒိဝသေပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ, တမ္ပိ အကာရဏံ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထောယေဝါတိ နိယမာဘာဝတော အဝဓာရဏတ္ထဿ စ သမ္ဘဝတော. သမ္ဘာဝနေ ဝါ ပိ-သဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဣဓ ပဌမဒိဝသေပိ တာဝ အာပတ္တိ, ဒုတိယာဒိဒိဝသေ ကိမေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ. သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထေပိ ပိ-သဒ္ဒေ ဂယှမာနေ ဣမိနာဝ သိက္ခာပဒေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယာ အညသ္မိမ္ပိ ဒိဝသေ အာပဇ္ဇနံ ဒီပေတိ, န ပဌမသိက္ခာပဒေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယာတိ အကာရဏမေဝ တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘မတိတ္ထီ ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတာပိ အနုပါဒိန္နပက္ခေ ဌိတတ္တာ သဟသေယျာပတ္တိံ န ဇနေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ မာတုဂါမေ နိပန္နေ ဘိက္ခု နိပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနတော ဒိဝါ သယန္တဿ သဟသေယျာပတ္တိ န ဟောတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပါစိတ္တိယဝတ္ထုကသေနာသနံ, တတ္ထ မာတုဂါမေန သဟ နိပဇ္ဇနံ, သူရိယတ္ထင်္ဂမနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

至于此处有人说“‘在第一天亦’（paṭhamadivasepi）中的‘亦’字已包含‘在第四天’之义”的理由，那也并非理由。因为‘亦’字并非必然是总括义，也可能是限定义。或者，‘亦’字应被视为表示可能性。因此，此处它表明：在第一天尚且有过失，第二天等就更不用说了。即使‘亦’字被理解为总括义，它也只是表明，依此学处所犯的过失，在其他日子也可能发生，而不是指依第一学处所犯之罪。因此，应知此说实无道理。有人说：‘已死的女人虽是波罗夷事，但因属于无执取的一方，故不构成共宿罪。’依据‘日落后，女人已躺下，比丘才躺下’之文，应知白天同卧确定不构成共宿罪。构成波逸提的卧坐具、在那里与女人同卧、日落——这三项是此戒的构成要素。

ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二共宿学处释义终。

၇. ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 说法学处释义

၆၀-၆၄. သတ္တမေ ဃရံ နယတီတိ ဃရဏီ, ဃရနာယိကာ. တေနာဟ ‘‘ဃရသာမိနီ’’တိ. သုဏှာတိ သုဏိသာ. န ယက္ခေနာတိအာဒီနံ ‘‘အညတြာ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိသဝိဂ္ဂဟံ ဂဟေတွာ ဌိတေန ယက္ခေန ဝါ ပေတေန ဝါ တိရစ္ဆာနေန ဝါ သဒ္ဓိံ ဌိတာယပိ ဒေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အက္ခရာယ ဒေသေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဆပ္ပဉ္စဝါစတော ဥတ္တရိ ‘ဣမံ ပဒံ ဘာသိဿာမီ’တိ ဧကမ္ပိ အက္ခရံ ဝတွာ တိဋ္ဌတိ, အာပတ္တိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ.

60-64. 在第七（学处）中，“持家者”（gharaṇī）是因其主持家务，即女主人（gharanāyikā）。因此说为“家主妇”（gharasāminī）。“Suṇhā”即是儿媳（suṇisā）。“非与夜叉”（Na yakkhena）等句，不应与“除非”（aññatrā）一词相关联。即使对与化作男子形象的夜叉、饿鬼或畜生在一起的女人说法，也是不行的。关于“逐字教”（akkharāya deseti）：有人说：“说法超过五六句后，心想‘我将说此句’，即使只说一个字便停下，也实有过失。”

၆၆. ‘‘ဧကော ဂါထာပါဒေါတိ ဣဒံ ဂါထာဗန္ဓမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, အညတ္ထ ပန ဝိဘတ္တိအန္တပဒမေဝ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘အဋ္ဌကထံ ဓမ္မပဒံ ဇာတကာဒိဝတ္ထုံ ဝါတိ ဣမိနာပိ ပေါရာဏံ သင်္ဂီတိအာရုဠှမေဝ အဋ္ဌကထာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အဋ္ဌကထာဒိပါဌံ ဌပေတွာ ဒမိဠာဒိဘာသန္တရေန ယထာရုစိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တပ္ပဘေဒေါတိ ဣမိနာ အညတ္ထ အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ဥဋ္ဌဟိတွာ ပုန နိသီဒိတွာတိ ဣရိယာပထပရိဝတ္တနနယေန နာနာဣရိယာပထေနပိ [Pg.12] အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. သဗ္ဗံ စေပိ ဒီဃနိကာယံ ကထေတီတိ ယာဝ န နိဋ္ဌာတိ, တာဝ ပုနဒိဝသေပိ ကထေတိ.

66. 有人说：“‘一颂句’(Eko gāthāpādo)是针对偈颂的结构而说，但在其他地方，则应只取带有格变化的词。”又有人说：“‘义注、《法句经》、《本生》等事’(Aṭṭhakathaṃ dhammapadaṃ jātakādivatthuṃ vā)，这也是指古代结集中就已经确立的义注等。”除了义注等的读诵，也可以用泰米尔(damiḷā)等其他语言随意讲述。通过“在逐字法中所说的区别”(Padasodhamme vuttappabhedo)，这表明在其他情况下无犯。“起身之后又坐下”(Uṭṭhāhitvā puna nisīditvā)，这以改变威仪的方式，表明以不同威仪说法也无犯。即使是讲述整个《长部》，只要尚未讲完，第二天也可以继续讲。

ဒုတိယဿ ဝိညူပုရိသဿ အဂ္ဂဟဏံ အကိရိယာ. မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဌိတဿ စ ဝိညူပုရိသဿ စ ဥပစာရော အနိယတေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဝုတ္တလက္ခဏဿ ဓမ္မဿ ဆန္နံ ဝါစာနံ ဥပရိ ဒေသနာ, ဝုတ္တလက္ခဏော မာတုဂါမော, ဣရိယာပထပအဝတ္တနာဘာဝေါ, ဝိညူပုရိသာဘာဝေါ, အပဉှဝိဿဇ္ဇနာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

不接受第二位明智男子，不成其事。与女人同在的明智男子的近行处，应按照不定法(aniyata)中所说的方式来理解。其余皆已明了。此学处有五支：一、说法超过六句，法具有前述特征；二、女人具有前述特征；三、未改变威仪；四、无明智男子在场；五、不是为了回答问题。

ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

说法学处释义终。

၈. ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 如实告知学处释义

၇၇. အဋ္ဌမေ အန္တရာတိ ပရိနိဗ္ဗာနသမယတော အညသ္မိံ ကာလေ. အတိကဍ္ဎိယမာနေနာတိ ‘‘ဝဒထ, ဘန္တေ, ကိံ တုမှေဟိ အဓိဂတ’’န္တိ ဧဝံ နိပ္ပီဠိယမာနေန. အနတိကဍ္ဎိယမာနေနပိ ပုစ္ဆိတေ ဝါ အပုစ္ဆိတေ ဝါ တထာရူပေ ကာရဏေ သတိ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. တေနေဝ အညတရေန ဒဟရဘိက္ခုနာ ဥပဝဒိတော အညတရော ထေရော ‘‘အာဝုသော, ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဝါယာမံ မာ အကာသိ, ခီဏာသဝေါ တယာ ဥပဝဒိတော’’တိ အာဟ. ထေရေန စ ‘‘အတ္ထိ တေ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ သာသနေ ပတိဋ္ဌာ’’တိ ဝုတ္တော ဒဟရဘိက္ခု ‘‘အာမ, ဘန္တေ, သောတာပန္နော အဟ’’န္တိ အဝေါစ. ‘‘ကာရကော အယ’’န္တိ ဉတွာပိ ပဋိပတ္တိယာ အမောဃဘာဝဒဿနေန သမုတ္တေဇနာယ သမ္ပဟံသနာယ စ အရိယာ အတ္တာနံ ပကာသေန္တိယေဝ. သုတပရိယတ္တိသီလဂုဏန္တိ သုတဂုဏံ ပရိယတ္တိဂုဏံ သီလဂုဏဉ္စ. ဥမ္မတ္တကဿ ဣဓ အဝစနေ ကာရဏံ ဝဒန္တေန ခိတ္တစိတ္တဝေဒနဋ္ဋာနမ္ပိ အဝစနေ ကာရဏံ ဝုတ္တမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတိ-သဒ္ဒေန ဝါ အာဒိအတ္ထေန ခိတ္တစိတ္တဝေဒနဋ္ဋေ သင်္ဂဏှာတိ. တေနေဝ ဝဒတိ ‘‘စိတ္တက္ခေပဿ ဝါ အဘာဝါ’’တိ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနန္တိ မဂ္ဂဖလဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတာနံ. အရိယာနမေဝ ဟိ ဥမ္မတ္တကာဒိဘာဝေါ နတ္ထိ. ဈာနလာဘိနော ပန တသ္မိံ သတိ ဈာနာ ပရိဟာယန္တိ, တသ္မာ တေသံ အဘူတာရောစနပစ္စယာ အနာပတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ, န ဘူတာရောစနပစ္စယာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဘူတာရောစနပစ္စယာ အနာပတ္တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိ.

77. 第八学处中，“中间”(antarā)是指般涅槃时以外的其他时间。“被强求”(atikaḍḍhiyamānena)是指像这样被追问：“尊者，请说，您们证得了什么？”如此被逼迫的情形。即使没有被强求，当被询问或未被询问时，若有此等因缘，也确实可以告知。因此，一位年轻比丘曾指责某位长老，长老便对他说：“贤友(āvuso)，你不必为更高的道而努力，你已经指责了一位漏尽者。”长老问：“贤友，你在这教法中有所立足吗？”年轻比丘回答：“是的，尊者，我是入流者(sotāpanna)。”圣者们即使知道“此人是行道者”，为了展现修行不虚，为了激励与使之欢喜，仍然会显露自己。所谓“听闻、教法、戒的功德”(Sutapariyattisīlaguṇa)，是指听闻的功德、通晓教法的功德以及持戒的功德。在说明此处疯子无罪的原因时，也已经说明了心智错乱者及为剧痛所折磨者无罪的原因，当如是了知。或者，“iti”(如是)一词，以其“等等”的含义，也包含了心智错乱者与为剧痛所折磨者。因此说“或者因为没有心智错乱”(cittakkhepassa vā abhāvā)。“具足见者”(Diṭṭhisampannānaṃ)是指具足道与果之见的圣者。因为只有圣者才不会有疯癫等情况。然而，得禅定者若处于此等情况，会从禅定中退失，因此，对他们来说，应说因不实告知而无犯，而非因如实告知。因此说：“不应说因如实告知而无犯。”

ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တေဟီတိ စတုတ္ထပါရာဇိကေ အဝုတ္တေဟိ. ဣဒဉ္စ သိက္ခာပဒံ ပဏ္ဏတ္တိအဇာနနဝသေန အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. အရိယာ စေတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိံ ဇာနန္တာ [Pg.13] ဝီတိက္ကမံ န ကရောန္တိ, ပုထုဇ္ဇနာ ပန ပဏ္ဏတ္တိံ ဇာနိတွာပိ ဝီတိက္ကမံ ကရောန္တိ, တေ စ သတ္ထုနော အာဏာဝီတိက္ကမစေတနာယ ဗလဝအကုသလဘာဝတော ဈာနာ ပရိဟာယန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန အရိယပုဂ္ဂလေ ဧဝ သန္ဓာယ ‘‘ကုသလာဗျာကတစိတ္တေဟိ ဒွိစိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တာ ပန ဈာနလာဘီ ပုထုဇ္ဇနာ ဝတ္ထုမှိ လောဘဝသေန အကုသလစိတ္တေနပိ န အာရောစေန္တီတိ နတ္ထိ. ဣဓ ဒုက္ခဝေဒနာယ အဘာဝတော ‘‘ဒွိဝေဒန’’န္တိ ဣမဿ အနုရူပံ ကတွာ ဒွိစိတ္တန္တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဂဟေတဗ္ဗော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ ဘူတတာ, အနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစနံ, တင်္ခဏဝိဇာနနာ, အနညပ္ပဒေသောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

“先前未说的”(Pubbe avuttehi)是指在第四波罗夷中未说的。此学处因不知制戒而由无心生起。此中学处，圣者们因了知制戒而不违犯，凡夫则即使了知制戒也会违犯，当知他们因为违背导师教令的强烈不善思，会从禅定中退失。以最高的标准而言，这是仅针对圣者而说，因此说“由善心、无记心二心（生起）”(kusalābyākatacittehi dvicitta)。至于不知制戒而得禅定的凡夫，并非不会因对事物的贪爱而以不善心告知。或者，此中意趣亦可如是理解：此处因无苦受，为与“二受”(dvivedana)相对应，故说“二心”。其余皆已明了。上人法的真实性、向未受具戒者告知、当下的了知、不指他人——这四项是此处的支。

ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

如实告知学处释义终。

၉. ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 告知粗罪学处释义

၇၈. နဝမေ ဒုဋ္ဌုလ္လသဒ္ဒတ္ထဒဿနတ္ထန္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လသဒ္ဒဿ အတ္ထဒဿနတ္ထံ. အတ္ထေ ဟိ ဒဿိတေ သဒ္ဒေါပိ ‘‘အယံ ဧတေသု အတ္ထေသု ဝတ္တတီ’’တိ ဒဿိတောယေဝ ဟောတိ. ‘‘ယံ ယံ ဒုဋ္ဌုလ္လသဒ္ဒေန အဘိဓီယတိ, တံ သဗ္ဗံ ဒဿေတုံ ပါရာဇိကာနိ ဝုတ္တာနီ’’တိ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပာယော. တတြာယံ ဝိစာရဏာတိ တတြ ပါဠိယံ အယံ ဝိစာရဏာ, တတြ ပါဠိအဋ္ဌကထာသု ဝါ အယံ ဝိစာရဏာ. တတ္ထ ဘဝေယျာတိ တတ္ထ ကဿစိ ဝိမတိ ဧဝံ ဘဝေယျ. အနုပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနေ ဝိယ ဒုက္ကဋေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. အက္ကောသန္တောပိ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ဩမသဝါဒေန ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇေယျ. အဓိပ္ပာယံ အဇာနန္တေနပိ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ ဝစနေယေဝ ဌာတဗ္ဗန္တိ ဒီပနတ္ထံ ‘‘အဋ္ဌကထာစရိယာဝ ဧတ္ထ ပမာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပုနပိ အဋ္ဌကထာဝစနမေဝ ဥပပတ္တိတော ဒဠှံ ကတွာ ပတိဋ္ဌပေန္တော ‘‘ဣမိနာပိ စေတ’’န္တိအာဒိမာဟ.

78. 第九学处中，“为显示‘粗罪’一词的含义”即是为了阐明“粗罪”(duṭṭhulla)的意义。因为意义一旦被显示，词语也就被显示为“此词适用于此等意义”。“为显示‘粗罪’一词所指称的一切，提到了诸波罗夷(pārājika)”，此即此中意趣。“于此有此考察”，即于此巴利圣典有此考察，或于此巴利圣典与义注有此考察。“于此可能会有”，即于此某人可能会有如此的疑惑。如向未受具足戒者告知粗罪，应得恶作罪，因此说“得恶作(dukkaṭa)罪”。辱骂者亦得恶作罪，即以轻蔑语而得恶作罪。为阐明即使不了解其意趣，也应依止义注师之言，故说“义注师于此为准绳”。复次，为以理证来巩固和确立义注之言，而说“以此亦可……”等。

၈၀. ‘‘အညတြ ဘိက္ခုသမ္မုတိယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သမ္မုတိ အတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ဣဓ ဝုတ္တတ္တာယေဝါ’’တိအာဒိ.

80. 因为说了“除了经由比丘的同意”(Aññatra bhikkhusammutiyā)，所以应当理解为存在同意，因此说“正因为此处已说”等。

၈၂. အာဒိတော ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနီတိ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ. ‘‘သေသာနီတိ ဝိကာလဘောဇနာဒီနိ ပဉ္စာ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ ပန [Pg.14] ‘‘အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနီတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ ပဉ္စာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပါဏာတိပါတာဒီနိ ဟိ ဒသေဝ သိက္ခာပဒါနိ သာမဏေရာနံ ပညတ္တာနိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

82. “最初的五个学处”指的是不杀生等五个学处。“其余的”指的是非时食等五个学处。但有些人说“从最初起的五个学处”指的是出精(sukkavissaṭṭhi)等五个，这种说法不应采纳。因为不杀生等十个学处才是为沙弥(sāmaṇera)所制定的。如是说——

‘‘အထ ခေါ သာမဏေရာနံ ဧတဒဟောသိ ‘ကတိ နု ခေါ အမှာကံ သိက္ခာပဒါနိ, ကတ္ထ စ အမှေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗ’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာမဏေရာနံ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ, တေသု စ သာမဏေရေဟိ သိက္ခိတုံ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၁၀၆).

那时，沙弥们心想：“我们有多少条学处？我们应该在哪里学习呢？”他们将此事禀告了世尊。世尊说：“诸比丘，我允许沙弥们受持十条学处，沙弥们应当在这些学处中学习，即离杀生、离不与取”等等。(《大品》106)

တေသံ ပညတ္တေသုယေဝ သိက္ခာပဒေသု ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လဝိစာရဏာ ကာတဗ္ဗာ, န စ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ ဝိသုံ တေသံ ပညတ္တာနိ အတ္ထီတိ. အထ ဘိက္ခုနော ဒုဋ္ဌုလ္လသင်္ခါတာနိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ အနုပသမ္ပန္နဿ ကိံ နာမ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ…ပေ… အဇ္ဈာစာရော နာမာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဣမိနာပိ စေတံ သိဒ္ဓံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒိ ဒုဋ္ဌုလ္လံ နာမ န ဟောတီ’’တိ. အဇ္ဈာစာရော နာမာတိ ဟိ ဝဒန္တော အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒိ ကေဝလံ အဇ္ဈာစာရော နာမ ဟောတိ, န ပန ဒုဋ္ဌုလ္လော နာမ အဇ္ဈာစာရောတိ ဒီပေတိ. ‘‘အဇ္ဈာစာရော နာမာတိ စ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ အကတ္တဗ္ဗရူပတ္တာ စ အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာဒီနိ ဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထုပက္ခံ ဘဇန္တိ, တာနိ စ အညဿ အနုပသမ္ပန္နဿ အဝဏ္ဏကာမတာယ အာရောစေန္တော ဘိက္ခု ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဣဓ ပန အနုပသမ္ပန္နဂ္ဂဟဏေန သာမဏေရသာမဏေရီသိက္ခမာနာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အန္တိမဝတ္ထုံ အနဇ္ဈာပန္နဿ ဘိက္ခုနော သဝတ္ထုကော သံဃာဒိသေသော, အနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစနံ, ဘိက္ခုသမ္မုတိယာ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

在为他们制定的那些学处中，应当进行粗罪与非粗罪的审查，而出精等学处并未单独为他们制定。那么，对比丘而言被称为“粗罪”(duṭṭhulla)的出精等行为，对未受具足戒者来说称为什么呢？答曰：“出精……乃至……被称为越轨行为。”以此也证明了：“对未受具足戒者，出精等不名为粗罪。”因为说“名为越轨行为”，即显示了对未受具足戒者，出精等仅名为越轨行为，而非名为“粗罪”的越轨行为。他们说：“又，因义注中说‘名为越轨行为’，且其为不应作之行，故对未受具足戒者，出精等事归于应处罚行为之列；若有比丘欲令他人声名狼藉而告知另一未受具足戒者，则得恶作罪。”于此，当知“未受具足戒者”一词包含了沙弥、沙弥尼与在学尼。其余的文义在此是显而易见的。关于最后的事项：对未犯戒的比丘，有事实根据的僧残罪(作为告知的内容)；告知未受具足戒者；以及无有比丘的认可——此即此中的三个构成要素。

ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

告知粗罪学处释义终。

၁၀. ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 掘地学处释义

၈၄-၈၆. ဒသမေ ဧကိန္ဒြိယန္တိ ‘‘ကာယိန္ဒြိယံ အတ္ထီ’’တိ မညမာနာ ဝဒန္တိ. မုဋ္ဌိပ္ပမာဏာတိ မုဋ္ဌိနာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗပ္ပမာဏာ. ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ယေဘုယျပံသုံ အပ္ပပံသုဉ္စ [Pg.15] ပထဝိံ ဝတွာ ဥပဍ္ဎပံသုကာ ပထဝီ န ဝုတ္တာ, တထာပိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပဒေသု သာဝသေသပညတ္တိယာပိ သမ္ဘဝတော ဥပဍ္ဎပံသုကာယပိ ပထဝိယာ ပါစိတ္တိယမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နာဒီသု ဥပဍ္ဎေ ဒုက္ကဋဿ ဝုတ္တတ္တာ ဣဓာပိ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တံ န ယုတ္တံ ပါစိတ္တိယဝတ္ထုကဉ္စ အနာပတ္တိဝတ္ထုကဉ္စ ဒုဝိဓံ ပထဝိံ ဌပေတွာ အညိဿာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုကာယ တတိယာယ ပထဝိယာ အဘာဝတော. ဒွေယေဝ ဟိ ပထဝိယော ဝုတ္တာ ‘‘ဇာတာ စ ပထဝီ အဇာတာ စ ပထဝီ’’တိ. တသ္မာ ဒွီသု အညတရာယ ပထဝိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ စ သမ္ပတ္တေ ဂရုကေယေဝ ဌာတဗ္ဗတ္တာ န သက္ကာ ဧတ္ထ အနာပတ္တိယာ ဘဝိတုံ. သဗ္ဗစ္ဆန္နာဒီသု ပန ဥပဍ္ဎေ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တံ တတ္ထ တာဒိသဿ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနော သဗ္ဘာဝါ.

84-86. 八四至八六，在第十学处中，“一根”是说，他们认为“有身根”。“拳量”是指能以拳掌握之量。于此，虽然说了大部分是尘土与小部分是尘土的地，而未说半尘土地，但在制订罪的学处中，由于也存在有余制定的可能性，因此对于半尘土地也应视为波逸提。但有些人说：“在全覆等情况中，对一半说为恶作，因此于此也应为恶作。”此说不当，因为除了作为波逸提事由与作为无罪事由的两种地之外，不存在作为恶作事由的第三种地。确实只说了两种地：“已生地与未生地”。因此，必定是此二者之一。并且，在作戒律抉择时，应立于较重者，故于此不可能无罪。然而，在全覆等情况中，对一半说为恶作是恰当的，因为在彼处存在此种恶作事由。

‘‘ပေါက္ခရဏိံ ခဏာ’’တိ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဩကာသေ’’တိ အနိယမေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဣမံ ဝလ္လိံ ခဏာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ပထဝီခဏနံ သန္ဓာယ ပဝတ္တဝေါဟာရတ္တာ ဣမိနာဝ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ, န ဘူတဂါမပါတဗျတာယ. ကုဋေဟီတိ ဃဋေဟိ. တနုကကဒ္ဒမောတိ ဥဒကမိဿကကဒ္ဒမော. သော စ ဥဒကဂတိကတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. ဩမကစာတုမာသန္တိ ဦနစာတုမာသံ. ဩဝဋ္ဌန္တိ ဒေဝေန ဩဝဋ္ဌံ. အကတပဗ္ဘာရေတိ အဝဠဉ္ဇနဋ္ဌာနဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တာဒိသေ ဟိ ဝမ္မိကဿ သဗ္ဘာဝေါတိ. မူသိကုက္ကုရံ နာမ မူသိကာဟိ ခဏိတွာ ဗဟိ ကတပံသုရာသိ. ဧသေဝ နယောတိ ဩမကစာတုမာသဩဝဋ္ဌောယေဝ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော.

他说“挖池塘”，这是允许的；因为没有通过说“在此处”来限定，所以是允许的。即使说了“挖这藤蔓”，由于此语是就掘地而说，故犯此学处，而非犯损毁鬼村(bhūtagāma)罪。“以罐”(kuṭehi)即以瓮(ghaṭehi)。“稀泥”(tanukakaddamo)即混水之泥。其因有水性而允许。“少于四月”(omakacātumāsaṃ)即不足四月。“被雨淋”(ovaṭṭhaṃ)即被天雨所淋。“未作斜坡”(akatapabbhāre)是为了指出非倚靠之处而说，因为在那样的地方有蚁丘的存在。所谓“鼠土堆”(mūsikukkuraṃ)，即老鼠挖掘后置于外面的土堆。“此即是理”，其义为：被雨淋少于四个月者，是允许的。

ဧကဒိဝသမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဩဝဋ္ဌဧကဒိဝသာတိက္ကန္တောပိ ဝိကောပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဟေဋ္ဌာဘူမိသမ္ဗန္ဓေပိ စ ဂေါကဏ္ဋကေ ဘူမိတော ဆိန္ဒိတွာ ဥဒ္ဓံ ဌိတတ္တာ အစ္စုဂ္ဂတမတ္ထကတော ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. သကဋ္ဌာနေ အတိဋ္ဌမာနံ ကတွာ ပါဒေဟိ မဒ္ဒိတွာ ဆိန္ဒိတွာ အာလောဠိတကဒ္ဒမမ္ပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. တတောတိ တတော ပုရာဏသေနာသနတော. ဣဋ္ဌကံ ဂဏှာမီတိအာဒိ သုဒ္ဓစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥဒကေနာတိ ဥဇုကံ အာကာသတောယေဝ ပတနကဥဒကေန. ‘‘သစေ ပန အညတ္ထ ပဟရိတွာ ပတိတေန ဥဒကေန တေမိတံ ဟောတိ, ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဥစ္စာလေတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ. တေန အပဒေသေနာတိ တေန လေသေန.

“即使一日也不许”，即是说，被雨淋后过了一日，也不许破坏。他们说：“即使是与下方土地相连的蒺藜(gokaṇṭaka)，从地上切断后，因其向上而立，从其高耸的顶端切断后拿取，是允许的。”使其不立于原处，以足踩踏、切断后，即使是搅动的泥，也允许拿取。“从彼处”(tato)即从彼旧住处。“我拿砖”等，是就净心而说。“以水”(udakena)即以从天空直落之水。他们说：“但若是被击打他处后落下之水所湿，是允许的。”“举起”(uccāletvā)即拿起。“以此为由”(tena apadesena)即以此为借口。

၈၇-၈၈. အဝိသယတ္တာ [Pg.16] အနာပတ္တီတိ ဧတ္ထ သစေပိ နိဗ္ဗာပေတုံ သက္ကာ ဟောတိ, ပဌမံ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဒိန္နတ္တာ ‘‘ဒဟတူ’’တိ သလ္လက္ခေတွာပိ တိဋ္ဌတိ, အနာပတ္တိ. ဩဝဋ္ဌံ ဆန္နန္တိ ပဌမံ ဩဝဋ္ဌံ ပစ္ဆာ ဆန္နံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဇာတပထဝီ, ပထဝီသညိတာ, ခဏနခဏာပနာနံ အညတရန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

87-88. 八七至八八，“因非所辖而无罪”：于此，即使能够熄灭，但因最初是以净心给予，纵使心想“任其燃烧”而住立，亦无罪。“被雨淋后覆盖者”，即先被雨淋，后被覆盖。余者自明。已生地、地想、掘或使人掘之一——此为其中三支。

ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

掘地学处释义终。

နိဋ္ဌိတော မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

第一妄语品终。

၂. ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ

2. 鬼村品

၁. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 有情村学处释义

၈၉. သေနာသနဝဂ္ဂဿ ပဌမေ နိဂ္ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တောတိ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော. ဣမိနာ ပန ဝစနေန ဒါရကဿ တတ္ထ ဥပနီတဘာဝေါ တေန စ ဒိဋ္ဌဘာဝေါ ဝုတ္တောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဟိ ဘိက္ခုနာ တံ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတုံ အာရဒ္ဓေ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တာ ဧကာ တရုဏပုတ္တာ ဒေဝဓီတာ ပုတ္တံ အင်္ကေနာဒါယ ဌိတာ တံ ယာစိ ‘‘မာ မေ သာမိ ဝိမာနံ ဆိန္ဒိ, န သက္ခိဿာမိ ပုတ္တကံ အာဒါယ အနာဝါသာ ဝိစရိတု’’န္တိ. သော ‘‘အဟံ အညတ္ထ ဤဒိသံ ရုက္ခံ န လဘိဿာမီ’’တိ တဿာ ဝစနံ နာဒိယိ. သာ ‘‘ဣမမ္ပိ တာဝ ဒါရကံ ဩလောကေတွာ ဩရမိဿတီ’’တိ ပုတ္တံ ရုက္ခသာခါယ ဌပေသိ. သော ဘိက္ခု ဥက္ခိတ္တံ ဖရသုံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော ဒါရကဿ ဗာဟံ ဆိန္ဒိ. ဧဝဉ္စ သယိတော ဝိမာနေ သယိတော နာမ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ရုက္ခဋ္ဌကဒိဗ္ဗဝိမာနေ နိပန္နဿာ’’တိ.

89. 于《卧坐处品》第一则中，“无法制止”即是无法控制。应知此言已说明了孩子被带至彼处及为该比丘所见之事。当时，该比丘正要砍伐那棵树，一位居于其中、有幼儿的天女抱着孩子站在那里，向他请求道：“尊者，请勿砍伐我的天宫(vimāna)，我将无法带着孩子无家可归地四处漂泊。”他心想：“我在别处找不到这样的树了”，便不听从她的话。她想：“或许他看到这个孩子就会停手”，于是把孩子放在树枝上。那比丘无法控制住举起的斧头，砍断了孩子的胳膊。如是，躺卧者即名为躺卧于天宫中，因此而说“为躺卧于树居天宫中者”。

ရုက္ခဋ္ဌကဒိဗ္ဗဝိမာနေတိ စ သာခဋ္ဌကဝိမာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ရုက္ခဿ ဥပရိ နိဗ္ဗတ္တဉှိ ဝိမာနံ ရုက္ခပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ‘‘ရုက္ခဋ္ဌကဝိမာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သာခဋ္ဌကဝိမာနံ ပန သဗ္ဗသာခါသန္နိဿိတံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. တတ္ထ ယံ ရုက္ခဋ္ဌကဝိမာနံ ဟောတိ, တံ ယာဝ ရုက္ခဿ မူလမတ္တမ္ပိ တိဋ္ဌတိ, တာဝ န နဿတိ. သာခဋ္ဌကဝိမာနံ ပန သာခါသု ဘိဇ္ဇမာနာသု တတ္ထ တတ္ထေဝ ဘိဇ္ဇိတွာ သဗ္ဗသာခါသု ဘိန္နာသု သဗ္ဗံ ဘိဇ္ဇတိ, ဣဒမ္ပိ စ ဝိမာနံ သာခဋ္ဌကံ, တသ္မာ ရုက္ခေ ဆိန္နေ တံ ဝိမာနံ သဗ္ဗသော ဝိနဋ္ဌံ, တေနေဝ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကာ လဒ္ဓေ အညသ္မိံ ဝိမာနေ ဝသိ. ဗာဟုံ ထနမူလေယေဝ ဆိန္ဒီတိ အံသေန သဒ္ဓိံ [Pg.17] ဗာဟံ ဆိန္ဒိ. ဣမိနာ စ ရုက္ခဒေဝတာနံ ဂတ္တာနိ ဆိဇ္ဇန္တိ, န စာတုမဟာရာဇိကာဒီနံ ဝိယ အစ္ဆေဇ္ဇာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ရုက္ခဓမ္မေတိ ရုက္ခပကတိယံ, ရုက္ခသဘာဝေတိ အတ္ထော. ရုက္ခာနံ ဝိယ ဆေဒနာဒီသု အကုပ္ပနဉှိ ရုက္ခဓမ္မော နာမ.

“树居天宫”是针对“枝居天宫”而说。于树上生成之天宫，因其与树相连，故称“树居天宫”。而“枝居天宫”则完全依附于所有树枝而立。其中，“树居天宫”，乃至树根尚存，即不毁坏。“枝居天宫”则于树枝被折时，便随之各处毁坏；当所有树枝皆被折断时，其全部即毁坏。此天宫亦是“枝居天宫”，是故树被砍伐时，该天宫便彻底毁灭了。正因如此，那位天女从世尊处得到另一天宫后，便居于其中。“于乳根处断其臂”，意指连同肩膀一起砍断手臂。由此当知，树神之身可被砍断，不像四大王天(Cātumahārājika)等天神之身不可切断。“树法”(Rukkhadhamma)即树之本性，意为树之自性。如树木于砍伐等事亦不动怒，此即名为“树法”。

ဥပ္ပတိတန္တိ ဥပ္ပန္နံ. ဘန္တန္တိ ဓာဝန္တံ. ဝါရယေတိ နိဂ္ဂဏှေယျ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ နာမ ဆေကော သာရထိ အတိဝေဂေန ဓာဝန္တံ ရထံ နိဂ္ဂဟေတွာ ယထိစ္ဆကံ ပေသေတိ, ဧဝံ ယော ပုဂ္ဂလော ဥပ္ပန္နံ ကောဓံ ဝါရယေ နိဂ္ဂဏှိတုံ သက္ကောတိ, တမဟံ သာရထိံ ဗြူမိ. ဣတရော ပန ရာဇဥပရာဇာဒီနံ ရထသာရထိဇနော ရသ္မိဂ္ဂါဟော နာမ ဟောတိ, န ဥတ္တမသာရထီတိ.

“Uppatitaṃ”即“已生”(uppannaṃ)；“bhantaṃ”即“奔驰的”(dhāvantaṃ)；“vāraye”即“应抑制”(niggaṇheyya)。此义是说：譬如善巧的御者，能制伏疾速奔驰的马车，并随心所欲地驱使；同样，若有个人(puggala)能抑制、制伏已生的愤怒，我称之为“御者”。而其他如国王、副王等的车夫，则只名为“执缰人”(rasmiggāha)，并非最上的御者。

ဒုတိယဂါထာယ ပန အယမတ္ထော – ယောတိ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁) ယော ယာဒိသော ခတ္တိယကုလာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဗြာဟ္မဏကုလာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတော နဝေါ ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ ထေရော ဝါ. ဥပ္ပတိတန္တိ ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ ပတိတံ, ဂတံ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော, ဥပ္ပန္နန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကောဓန္တိ ‘‘အနတ္ထံ မေ စရတီတိ အာဃာတော ဇာယတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၀; အ. နိ. ၉.၂၉) နယေန သုတ္တေ ဝုတ္တာနံ နဝန္နံ, ‘‘အတ္ထံ မေ န စရတီ’’တိအာဒီနဉ္စ တပ္ပဋိပက္ခတော သိဒ္ဓါနံ နဝန္နမေဝါတိ အဋ္ဌာရသန္နံ ခါဏုကဏ္ဋကာဒိနာ အဋ္ဌာနေန သဒ္ဓိံ ဧကူနဝီသတိယာ အာဃာတဝတ္ထူနံ အညတရာဃာတဝတ္ထုသမ္ဘဝံ အာဃာတံ. ဝိသဋန္တိ ဝိတ္ထတံ. သပ္ပဝိသန္တိ သပ္ပဿ ဝိသံ. ဣဝါတိ ဩပမ္မဝစနံ. ဣ-ကာရလောပံ ကတွာ ဝ-ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. ဩသဓေဟီတိ အဂဒေဟိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဝိသတိကိစ္ဆကော ဝေဇ္ဇော သပ္ပေန ဒဋ္ဌော သဗ္ဗံ ကာယံ ဖရိတွာ ဌိတံ ဝိသဋံ သပ္ပဝိသံ မူလခန္ဓတစပတ္တပုပ္ဖာဒီနံ အညတရေဟိ, နာနာဘေသဇ္ဇေဟိ ပယောဇေတွာ ကတေဟိ ဝါ ဩသဓေဟိ ခိပ္ပမေဝ ဝိနေယျ, ဧဝမေဝ ယော ယထာဝုတ္တေန အာဃာတဝတ္ထုနာ ဥပ္ပတိတံ စိတ္တသန္တာနံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ ကောဓံ ဝိနယနုပါယေသု တဒင်္ဂဝိနယာဒီသု ယေန ကေနစိ ဥပါယေန ဝိနေတိ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ, သော ဘိက္ခု ဇဟာတိ ဩရပါရံ. သော ဧဝံ ကောဓံ ဝိနေန္တော ဘိက္ခု ယသ္မာ ကောဓော တတိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ပဟီယတိ, တသ္မာ ဩရပါရသညိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယသံယောဇနာနိ ဇဟာတီတိ. အဝိသေသေန ဟိ ပါရန္တိ တီရဿ နာမံ, တသ္မာ ဩရာနိ စ တာနိ သံသာရသာဂရဿ ပါရဘူတာနိ စာတိ ကတွာ ‘‘ဩရပါရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

第二颂之义则如是：“任何”(yo)，如《经集注》(Sutta-nipāta-aṭṭhakathā 1.1)所言，指不论是从刹帝利(khattiya)族，或从婆罗门(brāhmaṇa)族出家者，是新学、中年或长老比丘。“已生起”(uppatitaṃ)，意为向上升起、行至、转起，即是说“已生”。“嗔”(kodha)，指如经中(见DN 3.340; AN 9.29)以“他曾对我行不利”等方式所说的九种嗔事(āghātavatthu)，以及“他未曾对我行利益”等与其相反的九种，再加上由树桩、荆棘等无理事由而起的一种，总共由十九种嗔事中任一事由所生之嗔。“扩散的”(visaṭaṃ)，即蔓延的。“蛇毒”(sappavisaṃ)，即蛇之毒。“如”(iva)是譬喻词，此处省略i音而作va。“以药”(osadhehi)，即以解毒剂。此义是说：譬如疗毒之医者为蛇所咬，对已扩散遍布全身之蛇毒，能以根、茎、皮、叶、花等之一，或以各种草药调制而成之药，迅速去除；如是，若有人能以暂时调伏等方法中的任何一种，调伏由前述嗔事而生起、遍布心相续的嗔，不予容忍、舍弃、消除、灭尽，彼比丘即舍此岸与彼岸。如是调伏嗔之比丘，因嗔由第三道完全断除，故舍弃了被称为此岸与彼岸的五下分结。通常而言，“彼岸”(pāra)为岸之名，是故，因其既为此岸(orāni)，亦为轮回大海之彼岸(pārabhūtāni)，故称“此岸彼岸”(orapāra)。

အထ [Pg.18] ဝါ ယော ဥပ္ပတိတံ ဝိနေတိ ကောဓံ ဝိသဋံ သပ္ပဝိသံဝ ဩသဓေဟိ, သော တတိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ကောဓံ ဝိနေတွာ အနာဂါမိဖလေ ဌိတော ဘိက္ခု ဇဟာတိ ဩရပါရံ. တတ္ထ ဩရန္တိ သကတ္တဘာဝေါ. ပါရန္တိ ပရတ္တဘာဝေါ. ဩရံ ဝါ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ပါရံ ဆ ဗာဟိရာယတနာနိ. တထာ ဩရံ မနုဿလောကော, ပါရံ ဒေဝလောကော. ဩရံ ကာမဓာတု, ပါရံ ရူပါရူပဓာတု. ဩရံ ကာမရူပဘဝေါ, ပါရံ အရူပဘဝေါ. ဩရံ အတ္တဘာဝေါ, ပါရံ အတ္တဘာဝသုခုပကရဏာနိ. ဧဝမေတသ္မိံ ဩရပါရေ စတုတ္ထမဂ္ဂေန ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟန္တော ‘‘ဇဟာတိ ဩရပါရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ အနာဂါမိနော ကာမရာဂဿ ပဟီနတ္တာ ဣဓတ္တဘာဝါဒီသု ဆန္ဒရာဂေါ ဧဝ နတ္ထိ, အပိစ ခေါ ပနဿ ဝဏ္ဏပ္ပကာသနတ္ထံ သဗ္ဗမေတံ ဩရပါရဘေဒံ သင်္ဂဟေတွာ တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ‘‘ဇဟာတိ ဩရပါရ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

复次，“若人能调伏已生起、扩散之嗔，如以药除蛇毒”，彼比丘以第三道尽除其嗔，住于不还果(anāgāmiphala)，即是舍此岸与彼岸者。于此中，此岸(ora)为自体(sakattabhāva)，彼岸(pāra)为他体(parattabhāva)；或此岸为六内处，彼岸为六外处；又，此岸为人界，彼岸为天界；此岸为欲界，彼岸为色界与无色界；此岸为欲有与色有，彼岸为无色有；此岸为自身(attabhāva)，彼岸为自身之乐的资具。如是，于此岸彼岸，以第四道断除欲染(chandarāga)者，说为“舍此岸与彼岸”。于此，虽说不还者(anāgāmī)已断欲贪(kāmarāga)，故于此自身等事已无欲染，然为彰显其德，总括所有此岸彼岸之分别，以说明（阿罗汉）于彼断除欲染，而说为“舍此岸与彼岸”。

ဣဒါနိ တဿတ္ထဿ ဝိဘာဝနတ္ထာယ ဥပမံ အာဟ ‘‘ဥရဂေါ ဇိဏ္ဏမိဝတ္တစံ ပုရာဏ’’န္တိ. တတ္ထ ဥရေန ဂစ္ဆတီတိ ဥရဂေါ, သပ္ပဿေတံ အဓိဝစနံ. သော ဒုဝိဓော ကာမရူပီ စ အကာမရူပီ စ. ကာမရူပီပိ ဒုဝိဓော ဇလဇော ထလဇော စ. ဇလဇော ဇလေ ဧဝ ကာမရူပံ လဘတိ, န ထလေ သင်္ခပါလဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၇.၁၄၃ အာဒယော) သင်္ခပါလနာဂရာဇာ ဝိယ. ထလဇော ထလေ ဧဝ, န ဇလေ. သော ဇဇ္ဇရဘာဝေန ဇိဏ္ဏံ, စိရကာလတာယ ပုရာဏဉ္စာတိ သင်္ခံ ဂတံ တစံ ဇဟန္တော စတုဗ္ဗိဓေန ဇဟတိ သဇာတိယံ ဌိတော ဇိဂုစ္ဆန္တော နိဿာယ ထာမေနာတိ. သဇာတိ နာမ သပ္ပဇာတိ ဒီဃတ္တဘာဝေါ. ဥရဂါ ဟိ ပဉ္စသု ဌာနေသု သဇာတိံ နာတိဝတ္တန္တိ ဥပပတ္တိယံ စုတိယံ ဝိဿဋ္ဌနိဒ္ဒေါက္ကမနေ သဇာတိယာ မေထုနပဋိသေဝနေ ဇိဏ္ဏတစာပနယနေ စာတိ. တသ္မာ ယဒါ တစံ ဇဟတိ, တဒါ သဇာတိယံယေဝ ဌတွာ ဇဟတိ. သဇာတိယံ ဌိတောပိ စ ဇိဂုစ္ဆန္တော ဇဟတိ. ဇိဂုစ္ဆန္တော နာမ ယဒါ ဥပဍ္ဎဋ္ဌာနေ မုတ္တော ဟောတိ, ဥပဍ္ဎဋ္ဌာနေ အမုတ္တော ဩလမ္ဗတိ, တဒါ နံ အဋ္ဋီယန္တော ဇဟတိ, ဧဝံ ဇိဂုစ္ဆန္တောပိ စ ဒဏ္ဍန္တရံ ဝါ မူလန္တရံ ဝါ ပါသာဏန္တရံ ဝါ နိဿာယ ဇဟတိ. နိဿာယ ဇဟန္တောပိ စ ထာမံ ဇနေတွာ ဥဿာဟံ ကရိတွာ ဝီရိယေန ဝင်္ကံ နင်္ဂုဋ္ဌံ ကတွာ ပဿသန္တောဝ ဖဏံ ကရိတွာ ဇဟတိ. ဧဝံ ဇဟိတွာ ယေနကာမံ ပက္ကမတိ.

为阐明此义，现说一喻：“如蛇蜕去陈旧古皮”。于此，“以胸行走者”（urago）是蛇（sappa）的同义词。蛇有两种：能随意变形者与不能随意变形者。能随意变形者亦分两种：水生与陆生。水生者仅能于水中随意变形，不能于陆地，如《桑喀巴拉本生》（Saṅkhapālajātaka）中的桑喀巴拉（Saṅkhapāla）龙王。陆生者仅能于陆地，不能于水中。其皮因衰朽而旧，因长久而古，当蛇舍弃此皮时，是以四种方式舍弃：安住于其同类、厌恶、依止及用力。“同类”（sajāti）指蛇类的长形状态。爬行类于五种情况下不超越其同类性：投生时、死亡时、酣睡时、与同类交合时，以及蜕去旧皮时。因此，当其蜕皮时，是安住于其同类而蜕。即使安住于其同类，它亦是因厌恶而蜕。所谓“厌恶”，是指当皮蜕至一半，另一半仍未脱落而悬挂时，它感到困扰而舍弃之。它亦依止于木棍间、树根间或石头间而蜕。即使依止而蜕，它亦是生起力量，作出努力，以精力弯曲其尾，发出嘶嘶声，并展开头罩而蜕。如此蜕皮后，它便随意离去。

ဧဝမေဝ အယမ္ပိ ဘိက္ခု ဩရပါရံ ဇဟိတုကာမော စတုဗ္ဗိဓေန ဇဟတိ သဇာတိယံ ဌိတော ဇိဂုစ္ဆန္တော နိဿာယ ထာမေနာတိ. သဇာတိ နာမ ဘိက္ခုနော ‘‘အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော’’တိ (မ. နိ. ၂.၃၅၁) ဝစနတော သီလံ. တေနေဝါဟ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ [Pg.19] နရော သပညော’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၃, ၁၉၂). ဧဝမေတိဿံ သဇာတိယံ ဌိတော ဘိက္ခု တံ သကတ္တဘာဝါဒိဘေဒံ ဩရပါရံ ဇိဏ္ဏပုရာဏတ္တစမိဝ တံ ဒုက္ခံ ဇနေန္တံ တတ္ထ တတ္ထ အာဒီနဝဒဿနေန ဇိဂုစ္ဆန္တော ကလျာဏမိတ္တေ နိဿာယ အဓိမတ္တသမ္မာဝါယာမသင်္ခါတံ ထာမံ ဇနေတွာ ‘‘ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၆; ၄.၃၇) ဝုတ္တနယေန ရတ္တိန္ဒိဝံ ဆဓာ ဝိဘဇိတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဥရဂေါ ဝိယ ဝင်္ကံ နင်္ဂုဋ္ဌံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥရဂေါ ဝိယ ပဿသန္တော အယမ္ပိ အသိထိလပရက္ကမတာယ ဝါယမန္တော ဥရဂေါဝ ဖဏံ ကရိတွာ အယမ္ပိ ဉာဏဝိပ္ဖာရံ ဇနေတွာ ဥရဂေါဝ တစံ ဩရပါရံ ဇဟတိ, ဇဟိတွာ စ ဥရဂေါ ဝိယ ဩဟိတတစော ယေနကာမံ ပက္ကမတိ, အယမ္ပိ ဩဟိတဘာရော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုဒိသံ ပက္ကမတီတိ.

同样地，此位比丘欲舍此岸与彼岸，亦以四种方式舍弃：安住于其同类、厌恶、依止及用力。比丘的“同类”（sajāti）是指戒，如（《中部》2.351）所说：“生于圣种”。因此说：“智者住于戒”（《相应部》1.23, 192）。如此，安住于此同类（即戒）的比丘，通过处处见到过患而厌离那产生痛苦的、有自体等分别的此岸与彼岸，视之为陈旧古皮；他依止善知识，生起名为“最上正精进”的力量；按照（《增支部》3.16; 4.37）所说“于日间，以经行与宴坐，从诸盖法净化其心”之法，将日夜用于修行，努力精进。如蛇弯曲其尾，他也结跏趺坐；如蛇嘶嘶作声，他也以不松懈的精进努力；如蛇展开头罩，他也生起智慧的光明；如蛇蜕皮，他也舍弃此岸与彼岸。舍弃之后，如蛇蜕皮后随意离去，他也卸下重担，朝向无余依涅槃界而去。

၉၀. ဘဝန္တီတိ ဣမိနာ ဝိရုဠှမူလေ နီလဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎမာနကေ တရုဏဂစ္ဆေ ဒဿေတိ. အဟုဝုန္တိ ဣမိနာ ပန ဝဍ္ဎိတွာ ဌိတေ မဟန္တေ ရုက္ခဂစ္ဆာဒိကေ ဒဿေတိ. ဘဝန္တီတိ ဣမဿ ဝိဝရဏံ ‘‘ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ, အဟုဝုန္တိ ဣမဿ ‘‘ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ’’တိ. ရာသီတိ သုဒ္ဓဋ္ဌကဓမ္မသမူဟော. ဘူတာနန္တိ တထာလဒ္ဓသမညာနံ အဋ္ဌဓမ္မာနံ. ‘‘ဘူတာနံ ဂါမော’’တိ ဝုတ္တေပိ အဝယဝဝိနိမုတ္တဿ သမုဒါယဿ အဘာဝတော ဘူတသညိတာ တေယေဝ တိဏရုက္ခလတာဒယော ဂယှန္တိ. ‘‘ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဟရိတဘာဝမာပန္နာ ရုက္ခဂစ္ဆာဒယော ဒေဝတာဟိ ပရိဂ္ဂယှန္တိ, တသ္မာ ဘူတာနံ နိဝါသဋ္ဌာနတာယ ဘူတာနံ ဂါမော’’တိပိ ဝဒန္တိ. ရုက္ခာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဩသဓိဂစ္ဆလတာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

90. “生长”（bhavanti）一词，用以表示根已生出、呈现绿色、正在生长的幼小植物。“曾是”（ahuvuṃ）一词，则表示那些已长大、巍然屹立的大树、灌木等。“生长”的解释是“出生、生长”；“曾是”的解释是“已出生、已生长”。“积聚”（rāsi）是指纯八法聚。“诸生灵”（bhūtānaṃ）是指获得如此名称的八种法。即使说“诸生灵的村落”（bhūtānaṃ gāmo），由于不存在离于其组成部分而独立的集合体，所以被称为“生灵”（bhūta）的，就是指那些草、树、藤蔓等。亦有人说：“扎根于地、呈现绿色的树木、灌木等为天神所占据，因此作为诸生灵（即天神）的居所，被称为‘诸生灵的村落’。”对于“树木等”（rukkhādīnaṃ），应知“等”字包括了药草、灌木、藤蔓等。

နနု စ ရုက္ခာဒယော စိတ္တရဟိတတာယ န ဇီဝါ, စိတ္တရဟိတတာ စ ပရိပ္ဖန္ဒာဘာဝတော ဆိန္နေပိ ရုဟနတော ဝိသဒိသဇာတိကဘာဝတော စတုယောနိအပရိယာပန္နတော စ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဝုဍ္ဎိ ပန ပဝါဠသိလာလဝဏာနမ္ပိ ဝိဇ္ဇတီတိ န တေသံ ဇီဝဘာဝေ ကာရဏံ, ဝိသယဂ္ဂဟဏဉ္စ နေသံ ပရိကပ္ပနာမတ္တံ သုပနံ ဝိယ စိဉ္စာဒီနံ, တထာ ဒေါဟဠာဒယော, တတ္ထ ကသ္မာ ဘူတဂါမဿ ဆေဒနာဒိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တန္တိ? သမဏသာရုပ္ပတော တံနိဝါသသတ္တာနုရက္ခဏတော [Pg.20] စ. တေနေဝါဟ ‘‘ဇီဝသညိနော ဟိ မောဃပုရိသာ မနုဿာ ရုက္ခသ္မိ’’န္တိအာဒိ.

问：树木等因无心识，故非生命。无心识之特征，应从其无颤动、被砍伐后仍能生长、自性无异、不摄于四生等方面了知。况且，珊瑚、岩石、盐等亦有生长，故生长并非其为生命之理由。其摄取所缘亦仅是想像，如梦见酸豆树等；怀孕时的渴望等亦复如是。既然如此，缘何砍伐植物等会构成波逸提罪？答：此乃为随顺沙门之威仪，且为守护居住于彼处之众生。是故佛言：“愚人！人于树作生命想”等。

၉၁. ‘‘မူလေ ဇာယန္တီ’’တိအာဒီသု အတ္ထော ဥပရိ အတ္တနာ ဝုစ္စမာနပ္ပကာရေန သီဟဠဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ သန္တေပိ…ပေ… န သမေန္တီ’’တိ. ဝိဇာတ-သဒ္ဒေါ ဣဓ ဝိ-သဒ္ဒလောပံ ကတွာ နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ဝိဇာတာနီ’’တိ. ဝိဇာတ-သဒ္ဒေါ စ ‘‘ဝိဇာတာ ဣတ္ထီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ပသူတဝစနောတိ အာဟ ‘‘ပသူတာနီ’’တိ. ပသူတိ စ နာမေတ္ထ နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလတာတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလာနီ’’တိ. ဣမိနာ ဣမံ ဒီပေတိ ‘‘နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလာနိ ဗီဇာနိ ဘူတဂါမသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆန္တိ, တေသု စ ဝတ္တမာနော ဗီဇဇာတ-သဒ္ဒေါ ရုဠှီဝသေန ရုက္ခာဒီသုပိ ဝတ္တတီ’’တိ. ပုရိမသ္မိံ အတ္ထဝိကပ္ပေ ပန ဗီဇေဟိ ဇာတာနံ ရုက္ခလတာဒီနံယေဝ ဘူတဂါမတာ ဝုတ္တာ.

91. “从根而生”（mūle jāyanti）等句之义，如上文自述之方式，已于僧伽罗义注（Sīhaḷaṭṭhakathā）中说明，故云“即使如此……（中略）……亦不相合”。义注又言“vijātāni”（已出生），是指出此处的“jāta”（生）一词乃省略“vi-”之“vijāta”。而“vijāta”一词，犹如“已生产之女子”（vijātā itthī）等例，是“生产”（pasūta）之义，故云“pasūtāni”（已生产）。此处所谓“生产”，是指已生出叶与根，故云“nibbattapaṇṇamūlāni”（已生出叶与根者）。以此阐明：“已生出叶与根的种子，即算入植物（bhūtagāma）之列；而用于此处的‘种子所生’（bījajāta）一词，依惯例亦通用于树木等。”然而，于前一种释义中，则唯说由种子生出的树木、藤蔓等方为植物。

တာနိ ဒဿေန္တောတိ တာနိ ဗီဇာနိ ဒဿေန္တော. မူလဗီဇန္တိအာဒီသု မူလမေဝ ဗီဇံ မူလဗီဇံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဖဠုဗီဇန္တိ ပဗ္ဗဗီဇံ. ပစ္စယန္တရသမဝါယေ သဒိသဖလုပ္ပတ္တိယာ ဝိသေသကာရဏဘာဝတော ဝိရုဟနသမတ္ထေ သာရဖလေ နိရုဠှော ဗီဇ-သဒ္ဒေါ. တဒတ္ထသံသိဒ္ဓိယာ မူလာဒီသုပိ ကေသုစိ ပဝတ္တတီတိ မူလာဒိတော နိဝတ္တနတ္ထံ ဧကေန ဗီဇသဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗီဇဗီဇ’’န္တိ ‘‘ရူပရူပံ, ဒုက္ခဒုက္ခ’’န္တိ စ ယထာ. ဗီဇတော နိဗ္ဗတ္တေန ဗီဇံ ဒဿိတန္တိ ကာရိယောပစာရေန ကာရဏံ ဒဿိတန္တိ ဒီပေတိ.

“展示那些”即是展示那些种子。在“根种子”(mūlabīja)等词中，根即是种子，故名根种子；其余也是此理。“节种子”(phaḷubīja)即是节种子(pabbabīja)。当其他缘聚合时，因为是能产生同类果实的特殊原因，所以“种子”一词被确立用于能发芽的坚实果实上。为了成就此义，此词也用于某些根等之上；为了将其与根等区别开来，而用“种子”一词来限定，说成“种子之种子”(bījabīja)，就像“色之色”(rūparūpa)和“苦之苦”(dukkhadukkha)一样。“以从种子所生的来显示种子”，这阐明了是以果的转喻来显示因。

၉၂. ဗီဇေ ဗီဇသညီတိ ဧတ္ထ ကာရဏူပစာရေန ကာရိယံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ ယထာ’’တိအာဒိမာဟ. ဘူတဂါမပရိမောစနံ ကတွာတိ ဘူတဂါမတော မောစေတွာ, ဝိယောဇေတွာတိ အတ္ထော. ယံ ဗီဇံ ဘူတဂါမော နာမ ဟောတီတိ ဗီဇာနိ စ တာနိ ဇာတာနိ စာတိ ဝုတ္တမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တတ္ထ ယံ ဗီဇန္တိ ယံ နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလံ ဗီဇံ. တသ္မိံ ဗီဇေတိ တသ္မိံ ဘူတဂါမသညိတေ ဗီဇေ. ဧတ္ထ စ ဗီဇဇာတ-သဒ္ဒဿ ဝိယ ရုဠှီဝသေန ရုက္ခာဒီသု ဗီဇ-သဒ္ဒဿပိ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာရုတန္တိ ယထာပါဠိ.

92. 在“于种子有种子想”(bīje bījasaññī)一句中，(注释者)为了显示这是以因的转喻来说果，而说了“在那里，就像”等。“使之脱离植物”(bhūtagāmaparimocanaṃ katvā)的意思是“从植物中解脱”，即“分离”。所谓“何种种子名为植物”，是关联到“那些种子以及那些所生的”这一已说的意义。其中，“何种种子”是指已生出叶和根的种子。“于彼种子中”是指于彼被认为是植物的种子中。于此，应知“种子”一词也依惯例用于树木等，就像“种子所生”(bījajāta)一词一样。“如文”(yathāruta)即“如巴利(原文)”(yathāpāḷi)。

ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ မူလေ အဂ္ဂေ မဇ္ဈေ ဝါ. သဉ္စိစ္စ ဥက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ သစေပိ သရီရေ လဂ္ဂဘာဝံ ဇာနန္တောဝ ဥဒကတော ဥဋ္ဌဟတိ, ‘‘တံ ဥဒ္ဓရိဿာမီ’’တိ သညာယ အဘာဝတော ဝဋ္ဋတိ. ဥပ္ပာဋိတာနီတိ ဥဒ္ဓဋာနိ. ဗီဇဂါမေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဘူတဂါမတော ပရိမောစိတတ္တာ ဝုတ္တံ. အနန္တက-ဂ္ဂဟဏေန သာသပမတ္တိကာ ဂဟိတာ. နာမဉှေတံ တဿာ သေဝါလဇာတိယာ[Pg.21]. မူလပဏ္ဏာနံ အသမ္ပုဏ္ဏတ္တာ ‘‘အသမ္ပုဏ္ဏဘူတဂါမော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. အဘူတဂါမမူလတ္တာတိ ဧတ္ထ ဘူတဂါမော မူလံ ကာရဏံ ဧတဿာတိ ဘူတဂါမမူလော, ဘူတဂါမဿ ဝါ မူလံ ကာရဏန္တိ ဘူတဂါမမူလံ. ဗီဇဂါမော ဟိ နာမ ဘူတဂါမတော သမ္ဘဝတိ, ဘူတဂါမဿ စ ကာရဏံ ဟောတိ, အယံ ပန တာဒိသော န ဟောတီတိ ‘‘အဘူတဂါမမူလတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတြဋ္ဌကတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သော ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟိတော’’တိ. ဣဒဉ္စ ‘‘အဘူတဂါမမူလတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ ပဌမံ ဝုတ္တအတ္ထသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ တာလနာဠိကေရာဒီနံ ခါဏု ဥဒ္ဓံ အဝဍ္ဎနတော ဘူတဂါမဿ ကာရဏံ န ဟောတိ, တထာပိ ဘူတဂါမသင်္ချုပဂတနိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလဗီဇတော သမ္ဘူတတ္တာ ဘူတဂါမတော ဥပ္ပန္နော နာမ ဟောတီတိ ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ.

“无论何处”是指在根部、顶端或中间。“故意捞取不应理”是指即使知道(水草)附着在身上而从水中起身时，由于没有“我要捞取它”的念头，所以是允许的。“已被拔除”是指已经被捞取。“归入种子类”是因为已经脱离植物的缘故而这样说。通过提及“无边苔”(anantaka)，指的是芥子大小的水藻。这是那种水藻的名字。由于根和叶不完整，所以称为“不完整的植物”。关于“因其非植物根源”(abhūtagāmamūlattā)：在此，“植物是其根源”，故为“植物根源的”；或“植物的根源”，故为“植物根源”。种子类确实由植物产生，也是植物的原因，但这个(指前面提到的水藻)不是这样，所以说“因其非植物根源”。因为它处于那种状态，所以说“它被归入种子类”。而这一点，是由于在“因其非植物根源”一句中，第一种释义成立而说。虽然棕榈、椰子等的树桩因不再向上生长而不再是植物的原因，但因为它是由被算作植物的、已生出叶根的种子中产生的，所以可以称为从植物所生，也就是归入种子类。

‘‘အင်္ကုရေ ဟရိတေ’’တိ ဝတွာ တမေဝ ဝိဘာဝေတိ ‘‘နီလပဏ္ဏဝဏ္ဏေ ဇာတေ’’တိ, နီလပဏ္ဏဿ ဝဏ္ဏသဒိသေ ဝဏ္ဏေ ဇာတေတိ အတ္ထော. ‘‘နီလဝဏ္ဏေ ဇာတေ’’တိ ဝါ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော. အမူလကဘူတဂါမေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ နာဠိကေရဿ အာဝေဏိကံ ကတွာ ဝဒတိ. ‘‘ပါနီယဃဋာဒီနံ ဗဟိ သေဝါလော ဥဒကေ အဋ္ဌိတတ္တာ ဗီဇဂါမာနုလောမတ္တာ စ ဒုက္ကဋဝတ္ထူ’’တိ ဝဒန္တိ. ကဏ္ဏကမ္ပိ အဗ္ဗောဟာရိကမေဝါတိ နီလဝဏ္ဏမ္ပိ အဗ္ဗောဟာရိကမေဝ. သေလေယျကံ နာမ သိလာယ သမ္ဘူတာ ဧကာ သုဂန္ဓဇာတိ. ‘‘ရုက္ခတ္တစံ ဝိကောပေတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ရုက္ခေ ဇာတံ ယံ ကိဉ္စိ ဆတ္တကံ ရုက္ခတ္တစံ အဝိကောပေတွာ မတ္ထကတော ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ရုက္ခတော မုစ္စိတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ယဒိပိ ကိဉ္စိမတ္တံ ရုက္ခေ အလ္လီနာ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ, ရုက္ခတော ဂယှမာနော ပန ရုက္ခစ္ဆဝိံ န ဝိကောပေတိ, ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. အလ္လရုက္ခတော န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထာပိ ရုက္ခတ္တစံ အဝိကောပေတွာ မတ္ထကတော တစ္ဆေတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဟတ္ထကုက္ကုစ္စေနာတိ ဟတ္ထာနံ အသံယတဘာဝေန, ဟတ္ထစာပလ္လေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပါနီယံ န ဝါသေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ အတ္တနော အတ္ထာယ နာမိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကေဝလံ အနုပသမ္ပန္နဿ အတ္ထာယ နာမိတေ ပန ပစ္ဆာ တတော လဘိတွာ န ဝါသေတဗ္ဗန္တိ နတ္ထိ. ‘‘ယေသံ ရုက္ခာနံ သာခါ ရုဟတီတိ ဝုတ္တတ္တာ ယေသံ သာခါ န ရုဟတိ, တတ္ထ ကပ္ပိယကရဏကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ.

“在青翠的嫩芽上”：说完此句后，即阐明其义为“当它长出绿叶的颜色时”，意思是当它长出与绿叶颜色相似的颜色时。或可采用“当它长出绿色时”的读法。他特别就椰子而说，它被归入无根的植物类。他们说：“水罐等外面的青苔，因其不立于水中且类似于种子类，故为恶作(dukkaṭa)的对象。”耳状物也是无关紧要的，绿色的东西也是无关紧要的。所谓的石苔香(seleyyaka)，是一种生于岩石上的香料。他们说：“由于经中说‘损害树皮’，因此，任何生于树上的菌菇，若不损害树皮而从顶部切下，便可以拿取。”关于“脱离树而存在”，他们在此处说：“即使它只有些许附着于树，但若取下时不损害树皮，也是可以的。”关于“从活树上取是不可以的”，在此也应了知，若不损害树皮而从顶部削下，是可以拿取的。“由于手的过失”(hatthakukkucca)是指手的未受约束，即手的轻率浮躁。“不应熏香饮用水”是针对为自己而折下的(树枝)而说。但是，若(树枝)纯粹是为未受具足戒者而折下，那么之后从他那里获得来熏香，则不在此限。他们说：“由于经中说‘那些树的枝条会生长’，因此，对于那些枝条不会生长的树，便没有作净(kappiya)的必要。”

၉၃. ပဉ္စဟိ [Pg.22] သမဏကပ္ပေဟီတိ ပဉ္စဟိ သမဏဝေါဟာရေဟိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဗီဇာနံ အဂ္ဂိနာ ဖုဋ္ဌမတ္တေန နခါဒီဟိ ဝိလိခနမတ္တေန စ အဝိရုဠှီဓမ္မတာ န ဟောတိ, တထာပိ ဧဝံ ကတေယေဝ သမဏာနံ ကပ္ပတီတိ အဂ္ဂိပရိဇိတာဒယော သမဏဝေါဟာရာ နာမ ဇာတာ, တသ္မာ တေဟိ သမဏဝေါဟာရေဟိ ကရဏဘူတေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုဇာနာမီတိ အဓိပ္ပာယော. အဗီဇနိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇာနိပိ သမဏာနံ ကပ္ပန္တီတိ ပညတ္တပဏ္ဏတ္တိဘာဝတော သမဏဝေါဟာရာဣစ္စေဝ သင်္ခံ ဂတာနိ. အထ ဝါ အဂ္ဂိပရိဇိတာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ကပ္ပိယဘာဝတောယေဝ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပိယဘာဝသင်္ခါတေဟိ ကာရဏေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုဇာနာမီတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အဂ္ဂိပရိဇိတန္တိအာဒီသု ‘‘ပရိစိတ’’န္တိပိ ပဌန္တိ. အဗီဇံ နာမ တရုဏမ္ဗဖလာဒိ. နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇံ နာမ အမ္ဗပနသာဒိ, ယံ ဗီဇံ နိဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ဝိသုံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကာ ဟောတိ. ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာဝ ကာတဗ္ဗန္တိ ယော ကပ္ပိယံ ကရောတိ, တေန ကတ္တဗ္ဗာကာရဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခုနာ အဝုတ္တေပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပုန ‘‘ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ကာရာပနဿ ပဌမမေဝ ကထိတတ္တာ ဘိက္ခုနာ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေယေဝ အနုပသမ္ပန္နေန ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာ အဂ္ဂိပရိဇိတာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ကပ္ပိယန္တိ ဝစနံ ပန ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာဝ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ပဌမံ ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာ ပစ္ဆာ အဂ္ဂိအာဒိနာ ဖုသနာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပဌမံ အဂ္ဂိံ နိက္ခိပိတွာ နခါဒိနာ ဝါ ဝိဇ္ဈိတွာ တံ အနုဒ္ဓရိတွာဝ ‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝတ္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

93. “以五种沙门净”是指以五种沙门称说。虽然种子仅被火触及或被指甲等划过并不会使其丧失发芽能力，但只有这样做后，对沙门而言方为清净。因此，产生了名为“火触净”等的沙门称说，其意趣是：“我允许食用通过这些作为工具的沙门称说所净化的果实。”无籽与去籽之果对沙门亦为清净，因其为再制立，故亦计为沙门称说。或者，此处应如是理解其意趣：我允许食用果实，是因火触净等五法本身即为清净，即通过此五种被称为“沙门净性”的原因。在“火触净”(aggiparijita)等词中，亦有读作“paricita”者。所谓无籽，如嫩芒果等。所谓去籽，如芒果、波罗蜜(panasa)等，其种子可被取出、分离后食用。关于“须说‘净’后方可作”，不应理解为：因对作净者应作之方式已有说明，故即便比丘未说，其亦可作。再者，因“应使作净”此使役形式最初即已说明，故应理解为：须由比丘说“作净”，未受具者方可说“净”，然后行火触净等。有论师言：“然‘净’一词，可以任何语言说之。”依据“须说‘净’后方可作”，应知：须先说“净”，而后方可以火等行接触等。亦有论师言：“亦可先置火，或以指甲等刺之，于不移开它的情况下说‘净’。”

ဧကသ္မိံ ဗီဇေ ဝါတိအာဒီသု ‘‘ဧကံယေဝ ကာရေမီတိ အဓိပ္ပာယေ သတိပိ ဧကာဗဒ္ဓတ္တာ သဗ္ဗံ ကတမေဝ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဒါရုံ ဝိဇ္ဈတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဇာနိတွာပိ ဝိဇ္ဈတိ ဝါ ဝိဇ္ဈာပေတိ ဝါ, ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဘတ္တသိတ္ထေ ဝိဇ္ဈတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘တံ ဝိဇ္ဈတိ, န ဝဋ္ဋတီတိ ရဇ္ဇုအာဒီနံ ဘာဇနဂတိကတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. မရိစပက္ကာဒီဟိ မိဿေတွာတိ ဧတ္ထ ဘတ္တသိတ္ထသမ္ဗန္ဓဝသေန ဧကာဗဒ္ဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, န ဖလာနံယေဝ အညမညံ သမ္ဗန္ဓဝသေန. ဘိန္ဒာပေတွာ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတဗ္ဗန္တိ ဗီဇတော မုတ္တဿ ကဋာဟဿ ဘာဇနဂတိကတ္တာ ဝုတ္တံ.

关于“于一粒种子”等句，有论师言：“即便意图‘我仅作此一粒’，然因其为一体相连，故（视为）全部皆已作净。”关于“刺穿木头”，此处有论师言：“即便明知而刺穿或使人刺穿，亦是允许的。”关于“刺穿饭粒”，此处亦同此理。有论师言：“刺穿它，是不允许的”，因绳索等物具有容器之属性。关于“与胡椒果等混合”，此处应知，其一体相连是因与饭粒相关联，而非果实之间彼此关联。言“使之破碎而作净”，是针对从种子中分离出来的果壳，因其具有容器之属性。

နိက္ခာမေတုန္တိ တံ ဘိက္ခုံ နိက္ခာမေတုံ. ‘‘သစေ ဧတဿ အနုလောမ’’န္တိ သေနာသနရက္ခဏတ္ထာယ အနုညာတမ္ပိ ပဋဂ္ဂိဒါနာဒိံ အတ္တနာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ [Pg.23] ဧတ္တကေနေဝ ဣဒမ္ပိ ဧတဿ အနုလောမန္တိ ဧဝမဓိပ္ပာယော သိယာ. ပဋဂ္ဂိဒါနံ ပရိတ္တကရဏဉ္စ အတ္တနော ပရဿ ဝါ သေနာသနရက္ခဏတ္ထာယ ဝဋ္ဋတိယေဝ. တသ္မာ သစေ တဿ သုတ္တဿ ဧတံ အနုလောမံ သိယာ, အတ္တနော န ဝဋ္ဋတိ, အညဿ ဝဋ္ဋတီတိ အယံ ဝိသေသော ကုတော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘အတ္တနော န ဝဋ္ဋတိ…ပေ… န သက္ကာ လဒ္ဓု’’န္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဘူတဂါမော, ဘူတဂါမသညိတာ, ဝိကောပနံ ဝါ ဝိကောပါပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

“驱逐”，即驱逐该比丘。“若与此相顺”，其意趣或为：为守护住处，允许自己行使被允许之领火等事，仅此亦与此（学处）相顺。为守护自己或他人之住处，领火与作防护是允许的。因此，若此（解释）与彼经相顺，则“于己不许，于他则许”之差别从何而来？故说“于己不许……乃至……不可得”。此处其余部分皆显而易见。植物、有植物想、破坏或使人破坏，此三者即是此处之构成要素。

ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

植物学处释义终。

၂. အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 异说学处释义

၉၄-၉၈. ဒုတိယေ အညံ ဝစနန္တိ ယံ စောဒကေန စုဒိတကဿ ဒေါသဝိဘာဝနဝစနံ ဝုတ္တံ, တံ တတော အညေနေဝ ဝစနေန ပဋိစရတိ. အထ ဝါ အညေနညံ ပဋိစရတီတိ အညေန ကာရဏေန အညံ ကာရဏံ ပဋိစရတီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော, ယံ စောဒကေန စုဒိတကဿ ဒေါသဝိဘာဝနကာရဏံ ဝုတ္တံ, တတော အညေန စောဒနာယ အမူလကဘာဝဒီပကေန ကာရဏေန ပဋိစရတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဋိစရတီတိ စ ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန စရတိ, ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထော ဧဝ ဝါ စရတိ-သဒ္ဒေါ အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ. တေနာဟ ‘‘ပဋိစ္ဆာဒေတီ’’တိ. ကော အာပန္နောတိအာဒိနာ ပါဠိယံ စောဒနံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိက္ခေပါပဇ္ဇနဝသေန အညေန အညံ ပဋိစရဏံ ဒဿိတံ. အပရမ္ပိ ပန စောဒနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ကထာအပနာမဝသေန ပဝတ္တံ ပါဠိမုတ္တကံ အညေနညံ ပဋိစရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နောသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘ပါဋလိပုတ္တံ ဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘န တဝ ပါဋလိပုတ္တဂမနံ ပုစ္ဆာမ, အာပတ္တိံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တတော ရာဇဂဟံ ဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ရာဇဂဟံ ဝါ ယာဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟံ ဝါ, အာပတ္တိံ အာပန္နောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တတ္ထ မေ သူကရမံသံ လဒ္ဓ’’န္တိအာဒီနိ ဝတွာဝ ကထံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခိပန္တောပိ ဟိ ‘‘အညေနညံ ပဋိစရတိ’’စ္စေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

94-98. 于第二学处中，“以他言”是指，当质问者对被质问者说出揭示过失之语时，被质问者却以其他言辞回避。或者，“以一事回避另一事”，此处应如是理解其义：以其他理由回避另一理由。即是说，当质问者说出揭示过失之理由时，被质问者却以显示其质问毫无根据之理由来回避。“回避”(paṭicarati)即是以掩饰之方式行事、发生之义。或因诸界多义，“carati”一词即有掩饰之义，故（义注）言“掩饰”。如圣典中所说“汝犯何罪”等，不回答质问，而以令话题散乱之方式，展示了“以一事回避另一事”。此外，亦应了知另一种脱离圣典之“以一事回避另一事”，即在回答质问后，通过将话题引向外部而发生。譬如，被问“汝犯某某罪耶？”时，答曰“我曾去华氏城(Pāṭaliputta)”。再被问“吾非问汝去华氏城之事，乃问汝所犯罪”时，则言“其后我去了王舍城(Rājagaha)”。又被言“不论汝去王舍城或婆罗门家，汝究竟犯了罪否？”时，却说“我在彼处获得了猪肉”等。如是言说而将话题引向外部，亦计为“以一事回避另一事”。

ယဒေတံ အညေန အညံ ပဋိစရဏဝသေန ပဝတ္တဝစနံ, တဒေဝ ပုစ္ဆိတမတ္ထံ ဌပေတွာ အညံ ဝဒတီတိ အညဝါဒကန္တိ အာဟ ‘‘အညေနညံ ပဋိစရဏဿေတံ နာမ’’န္တိ. တုဏှီဘူတဿေတံ နာမန္တိ တုဏှီဘာဝဿေတံ နာမံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အညဝါဒကံ အာရောပေတူတိ အညဝါဒကကမ္မံ အာရောပေတု, အညဝါဒကတ္တံ [Pg.24] ဝါ ဣဒါနိ ကရိယမာနေန ကမ္မေန အာရောပေတူတိ အတ္ထော. ဝိဟေသကံ အာရောပေတူတိ ဧတ္ထာပိ ဝိဟေသကကမ္မံ ဝိဟေသကဘာဝံ ဝါ အာရောပေတူတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

凡依“以一事回避另一事”而有言说，即是舍置所问之义而说他事，故称“异说”(aññavādaka)。故说：“此是‘以一事回避另一事’之名”。“此是默然者之名”，意即此是沉默状态之名；或，此即是读法。“令其承担‘异说’之责”，意即令其承担异说之业，或以现所作业令其承担异说者之实。“令其承担‘恼害’(vihesaka)之责”，于此亦应作如是解：令其承担恼害之业或恼害之状态。

အနာရောပိတေ အညဝါဒကေ ဝုတ္တဒုက္ကဋံ ပါဠိယံ အာဂတအညေနညံပဋိစရဏဝသေန ယုဇ္ဇတိ. အဋ္ဌကထာယံ အာဂတေန ပန ပါဠိမုတ္တကအညေနညံပဋိစရဏဝသေန အနာရောပိတေ အညဝါဒကေ မုသာဝါဒေန ပါစိတ္တိယံ, အာရောပိတေ ဣမိနာဝ ပါစိတ္တိယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ‘‘အာရောပိတေ အညဝါဒကေ မုသာဝါဒေန ဣမိနာ စ ပါစိတ္တိယဒွယံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယာ သာ အာဒိကမ္မိကဿ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ, သာပိ ပါဠိယံ အာဂတအညေနညံပဋိစရဏဝသေန ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝါ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဓမ္မကမ္မေန အာရောပိတတာ, အာပတ္တိယာ ဝါ ဝတ္ထုနာ ဝါ အနုယုဉ္ဇိယမာနတာ, ဆာဒေတုကာမတာယ အညေနညံ ပဋိစရဏံ ဝါ တုဏှီဘာဝေါ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

于未被指控为异说者，依圣典中所说之“以他事回避”，（犯）所说之恶作(dukkaṭa)是相应的。然而，依义注(aṭṭhakathā)中所说圣典之外的“以他事回避”，于未被指控为异说者，因妄语而犯波逸提(pācittiya)；于已被指控者，则依此（学处）而犯波逸提，应如是了知。又，有人言：“于已被指控为异说者，因妄语及此（学处）而犯二波逸提。”此说应审察而受持。为初犯者(ādikammika)所说之无罪，亦应视为是依圣典中所说之“以他事回避”而说，或为于此学处(sikkhāpada)中开示无罪。余者义自明。以如法羯磨(dhammakamma)指控、因罪或事由被诘问、为欲隐瞒而以他事回避或默然，此为三支。

အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

异说学处释义终。

၃. ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 讥嫌学处释义

၁၀၃. တတိယေ ဓာတုပါဌေ ဈေ-သဒ္ဒေါ စိန္တာယံ ပဌိတောတိ အာဟ ‘‘လာမကတော ဝါ စိန္တာပေန္တီ’’တိအာဒိ. အယမေဝ စ အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ ဩလောကနတ္ထောပိ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘အက္ခရာယ ဝါစေတီ’’တိအာဒီသု (ပါစိ. ၄၆) ဝိယ ‘‘ဆန္ဒာယာ’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဆန္ဒေနာ’’တိ.

103. 于第三（学处）中，于《词根集》(dhātupāṭha)中，“jhe”一词被读为“思惟”义，故（义注）说‘或因轻蔑而令其思惟’等。应知，由于词根多义，此词亦有“审视”之义。如同在‘为字母而教诵’(pāci. 46)等句中，“为欲”(chandāya)是因语性转换而说，故（义注）说“以欲”(chandenā)。

၁၀၅. ယေန ဝစနေနာတိ ယေန ‘‘ဆန္ဒာယ ဣတ္ထန္နာမော ဣဒံ နာမ ကရောတီ’’တိအာဒိဝစနေန. ယေန စ ခိယျန္တီတိ ယေန ‘‘ဆန္ဒာယ ဣတ္ထန္နာမော’’တိအာဒိဝစနေန တတ္ထ တတ္ထ ဘိက္ခူနံ သဝနူပစာရေ ဌတွာ အဝဏ္ဏံ ပကာသေန္တိ.

105. “以何言语”者，谓以“某甲因欲而作某事”等言语。“以何而被讥嫌”者，谓以“某甲因欲……”等言语，于各处比丘(bhikkhu)听闻所及范围内，宣扬其过失。

၁၀၆. အညံ အနုပသမ္ပန္နံ ဥဇ္ဈာပေတီတိ အညေန အနုပသမ္ပန္နေန ဥဇ္ဈာပေတိ. တဿ ဝါ တံ သန္တိကေ ခိယျတီတိ တဿ အနုပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ [Pg.25] တံ သံဃေန သမ္မတံ ဥပသမ္ပန္နံ ခိယျတိ, အဝဏ္ဏံ ဝဒန္တော ဝါ ပကာသေတိ. အနုပသမ္ပန္နံ သံဃေန သမ္မတန္တိ ဧတ္ထ သမ္မတပုဗ္ဗော သမ္မတောတိ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ ဥဇ္ဈာပနံ ခိယျနဉ္စ မုသာဝါဒဝသေနေဝ ပဝတ္တံ, တသ္မာ အာဒိကမ္မိကဿ အနာပတ္တီတိ ပါစိတ္တိယဋ္ဌာနေ ဒုက္ကဋဋ္ဌာနေ စ ဣမိနာဝ အနာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဥဇ္ဈာပေန္တဿ ခိယျန္တဿ စ ဧကက္ခဏေ ဒွေ ဒွေ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ အာပန္နံ. အထ ဝါ ဤဒိသံ သိက္ခာပဒံ မုသာဝါဒတော ပဌမံ ပညတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဓမ္မကမ္မေန သမ္မတတာ, ဥပသမ္ပန္နတာ, အဂတိဂမနာဘာဝေါ, တဿ အဝဏ္ဏကာမတာ, ယဿ သန္တိကေ ဝဒတိ, တဿ ဥပသမ္ပန္နတာ, ဥဇ္ဈာပနံ ဝါ ခိယျနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ.

106. “令另一未受具足戒者讥嫌”，意即“通过另一未受具足戒者而讥嫌”。“或于其前被诋毁”，意即于彼未受具足戒者前，彼为僧团所认可之具足戒者被诋毁，或（比丘）说其过失而宣扬。于“为僧团所认可的未受具足戒者”一句中，“认可”谓先前已被认可者。故（义注）说“即使”等。以讥嫌与诋毁乃依妄语而转起，故为初犯者所说之无罪，应理解为是为于波逸提与恶作之处，开示依此（学处）而无罪。如此，则讥嫌者与诋毁者于一刹那间各犯二罪，此说成立。或应理解为，此学处乃制定于妄语（学处）之前。余者义自明。此有六支：为如法羯磨所认可、（被讥嫌者）为具足戒者、无有偏私、欲其有恶名、听者为未受具足戒者、讥嫌或诋毁。

ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

讥嫌学处释义终。

၄. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 第一卧具学处释义

၁၀၈-၁၁၀. စတုတ္ထေ ဟိမဝဿေနာတိ ဟိမမေဝ ဝုတ္တံ. အပညာတေတိ အပ္ပတီတေ, အပ္ပသိဒ္ဓေတိ အတ္ထော. ‘‘မဏ္ဍပေ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါတိ ဝစနတော ဝိဝဋင်္ဂဏေပိ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဂေါစရပ္ပသုတာတိ ဂေါစရဋ္ဌာနံ ပဋိပန္နာ. ‘‘အဋ္ဌ မာသေ’’တိ ဣမိနာ ဝဿာနံ စာတုမာသံ စေပိ ဒေဝေါ န ဝဿတိ, ပဋိက္ခိတ္တမေဝါတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌ မာသေတိ ဝစနတော…ပေ… နိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ. တတ္ထ စတ္တာရော မာသေတိ ဝဿာနဿ စတ္တာရော မာသေ. အဝဿိကသင်္ကေတေတိ ဣမိနာ အနုညာတေပိ အဋ္ဌ မာသေ ယတ္ထ ဟေမန္တေ ဒေဝေါ ဝဿတိ, တတ္ထ အပရေပိ စတ္တာရော မာသာ ပဋိက္ခိတ္တာတိ အာဟ ‘‘အဝဿိကသင်္ကေတေတိ ဝစနတော’’တိအာဒိ. ဣမိနာ ဣမံ ဒီပေတိ ‘‘ယသ္မိံ ဒေသေ ဟေမန္တေ ဒေဝေါ ဝဿတိ, တတ္ထ အဋ္ဌ မာသေ ပဋိက္ခိပိတွာ စတ္တာရော မာသာ အနုညာတာ. ယတ္ထ ပန ဝဿာနေယေဝ ဝဿတိ, တတ္ထ စတ္တာရော မာသေ ပဋိက္ခိပိတွာ အဋ္ဌ မာသာ အနုညာတာ’’တိ.

108-110. 于第四（学处）中，“雪雨”(himavassena)者，即是说雪(hima)。“未被识知”(apaññāte)者，意为“未曾到过”(appatīte)，即“不为人知”(avidite)。由“于凉台或树下”之语，（可知）“于露地亦可放置”，于三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中皆如是说。“已入行处”(gocarappasutā)者，谓已至行食处。由“八个月”之语，（可知）纵雨季四月天不降雨，亦是遮止，故说：“由‘八个月’之语……实不应放置。”此处，“四个月”者，谓雨季之四个月。由“非雨季之约定”(avassikasaṅketa)之语，（可知）纵然允许八个月，然于冬季亦降雨之处，则其余四月亦被遮止，故说：“由‘非雨季之约定’之语”等。此言明：“于冬季降雨之地，遮止八月，允许四月。于仅雨季降雨之处，则遮止四月，允许八月。”

ဣမိနာဝ နယေန မဇ္ဈိမပဒေသေ ယတ္ထ ဟေမန္တေ ဟိမဝဿံ ဝဿတိ, တတ္ထာပိ အဋ္ဌေဝ မာသာ ပဋိက္ခိတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တသ္မာ ဝဿာနကာလေ ပကတိအဇ္ဈောကာသေ ဩဝဿကမဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ စ သန္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဟေမန္တကာလေ ပကတိအဇ္ဈောကာသေ ဩဝဿကမဏ္ဍပါဒီသုပိ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စ [Pg.26] ခေါ ယတ္ထ ဟိမဝဿေန သေနာသနံ န တေမတိ, ဂိမှကာလေပိ ပကတိအဇ္ဈောကာသာဒီသု ဝဋ္ဋတိယေဝ, တဉ္စ ခေါ အကာလမေဃာဒဿနေ, ကာကာဒီနံ နိဗဒ္ဓဝါသရုက္ခမူလေ ပန ကဒါစိပိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧဝမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

依此理则，于中部地区，凡冬季降雪之处，亦遮止八月，当知。是故，于雨季时，于天然露地、漏雨之凉台(ovassakamaṇḍapa)及树下，不应铺设。于冬季，则于天然露地、漏雨之凉台等地亦允许。然此亦限于卧具不为雪雨所湿之处。于夏季，于天然露地等地亦允许，然此亦限于不见非时之云时。然于乌鸦等常住之树下，则任何时皆不应。于此，当知如是抉择。

ဣမဉ္စ ပန အတ္ထဝိသေသံ ဂဟေတွာ ဘဂဝတာ ပဌမမေဝ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ ဝိသုံ အနုပညတ္တိ န ဝုတ္တာ. တေနေဝ ဟိ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘ဣတိ ယတ္ထ စ ယဒါ စ သန္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, တံ သဗ္ဗမိဓ အဇ္ဈောကာသသင်္ခမေဝ ဂတ’’န္တိ. အထ ဝါ အဝိသေသေန အဇ္ဈောကာသေ သန္ထရဏသန္ထရာပနာနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘ဤဒိသေ ကာလေ ဤဒိသေ စ ပဒေသေ ဌပေထာ’’တိ အနုဇာနနမတ္တေနေဝ အလန္တိ န သိက္ခာပဒေ ဝိသုံ အနုပညတ္တိ ဥဒ္ဓဋာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပရိဝါရေ (ပရိ. ၆၅-၆၇) ပန ဣမဿေဝ သိက္ခာပဒဿ အနုရူပဝသေန ပညတ္တတ္တာ ‘‘ဧကာ အနုပညတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

世尊正是鉴于此一特殊意义，才首先制定了此学处，因此没有另外宣说补充规定。所以，在《母论义注》(Mātikāṭṭhakathā)（《疑度论义注》之《第一卧具学处释义》）中说：“因此，凡是在不允许的时间和地点铺设，这一切都归入‘露天’一类。”或者，当知：在不加区别地禁止于露天处铺设或让人铺设之后，仅凭“在这样的时间和这样的地点可以放置”的允许就足够了，因此学处中没有单独提出补充规定。但在《附随》(Parivāra)中，由于是根据此学处的相应情况而制定的，因此说有“一条补充规定”。

နဝဝါယိမော သီဃံ န နဿတီတိ အာဟ ‘‘နဝဝါယိမော ဝါ’’တိ. ဩနဒ္ဓကောတိ စမ္မေန ဩနဒ္ဓေါ. ဥက္ကဋ္ဌအဗ္ဘောကာသိကောတိ ဣဒံ တဿ ပရိဝိတက္ကဒဿနမတ္တံ, ဥက္ကဋ္ဌအဗ္ဘောကာသိကဿ ပန စီဝရကုဋိ န ဝဋ္ဋတီတိ နတ္ထိ. ကာယာနုဂတိကတ္တာတိ ဘိက္ခုနော တတ္ထေဝ သန္နိဟိတဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ စ တသ္မိံယေဝ ကာလေ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ, စီဝရကုဋိတော နိက္ခမိတွာ ပန အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တဿ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တဿပိ အာပတ္တိယေဝ. ‘‘ယသ္မာ ပန ဒါယကေဟိ ဒါနကာလေယေဝ သဟဿဂ္ဃနကမ္ပိ ကမ္ဗလံ ‘ပါဒပုဉ္ဆနိံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇထာ’တိ ဒိန္နံ တထေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, တသ္မာ ‘ဣမံ မဉ္စပီဌာဒိသေနာသနံ အဗ္ဘောကာသေပိ ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’တိ ဒါယကေဟိ ဒိန္နံ စေ, သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ကာလေ အဗ္ဘောကာသေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ပေသေတွာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ယော ဘိက္ခု ဣမံ ဌာနံ အာဂန္တွာ ဝသတိ, တဿ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ ပေသေတဗ္ဗံ.

“新织的不会很快坏”，故说“或是新织的”。“包覆的”(onaddhako)指用皮革包覆。“极端的露地住者”(ukkaṭṭhaabbhokāsika)——这只是为了显示他的想法，并非极端的露地住者就不能使用衣舍(cīvarakuṭi)。“随身而行”(kāyānugatika)是就比丘当下安住于该处而言。这说明在那个时候无犯，但若从衣舍出去到别处，或为乞食而进入村镇，则仍有犯。有人说：“因为施主在布施时，即使是价值千金的毛毯，若说‘请当作拭脚布使用’，也允许那样使用；同样，如果施主说‘这些床、凳等卧具，请在露天随意使用’，那么在任何时候放置于露天都是允许的。”“派人送去”(pesetvā gantabbaṃ)——此处应说‘若有比丘来此居住，请交给他’，然后派人送去。

ဝလာဟကာနံ အနုဋ္ဌိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာတိ ဣမိနာ စ ဂိမှာနေပိ မေဃေ ဥဋ္ဌိတေ မဉ္စပီဌာဒိံ ယံကိဉ္စိ သေနာသနံ အဇ္ဈောကာသေ နိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါတိ နိသီဒန္တာနံ ပါဒပတနဋ္ဌာနာဘိမုခ’’န္တိ ကေစိ. ‘‘သမ္မဇ္ဇန္တဿ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခ’’န္တိ အပရေ. ‘‘ဗဟိ ဝါလုကာယ အဂမနနိမိတ္တံ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါ ဝါလိကာ ဟရိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧကေ[Pg.27]. ကစဝရံ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ ဗဟိ ဆဋ္ဋေတဗ္ဗန္တိ ဣမိနာ ကစဝရံ ဆဍ္ဍေဿာမီတိ ဝါလိကာ န ဆဍ္ဍေတဗ္ဗာတိ ဒီပေတိ.

“观察到云尚未升起的状态”，由此可知，即使在夏季云升起时，也不应将床、凳等任何卧具放置在露天之处。关于“面向足处”(pādaṭṭhānābhimukha)，一些人解释为“面向坐下时脚落下的地方”；另一些人解释为“面向扫地者脚站立的地方”；还有一些人说，这是指“为了防止沙子跑到外面，应将面向脚站立处的沙子扫走”。“用手拿起垃圾扔到外面”，这表明不应以“我要扔垃圾”为由而把沙子也扔掉。

၁၁၁. အန္တော သံဝေဌေတွာ ဗဒ္ဓန္တိ ဧရကပတ္တာဒီဟိ ဝေဏိံ ကတွာ တာယ ဝေဏိယာ ဥဘောသု ပဿေသု ဝိတ္ထတဋ္ဌာနေသု ဗဟုံ ဝေဌေတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မဇ္ဈဋ္ဌာနံ, တာဝ အန္တော အာကဍ္ဎနဝသေန ဝေဌေတွာ မဇ္ဈေ သင်္ခိပိတွာ တိရိယံ တတ္ထ တတ္ထ ဗန္ဓိတွာ ကတံ. ကပ္ပံ လဘိတွာတိ ဂစ္ဆာတိ ဝုတ္တဝစနေန ကပ္ပံ လဘိတွာ. ထေရဿ ဟိ အာဏတ္တိယာ ဂစ္ဆန္တဿ အနာပတ္တိ. ပုရိမနယေနေဝါတိ ‘‘နိသီဒိတွာ သယံ ဂစ္ဆန္တော’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ. အညတ္ထ ဂစ္ဆတီတိ တံ မဂ္ဂံ အတိက္ကမိတွာ အညတ္ထ ဂစ္ဆတိ. လေဍ္ဍုပါတုပစာရတော ဗဟိ ဌိတတ္တာ ‘‘ပါဒုဒ္ဓါရေန ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ, အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တဿ ပဌမပါဒုဒ္ဓါရေ ဒုက္ကဋံ, ဒုတိယပါဒုဒ္ဓါရေ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. ပါကတိကံ အကတွာတိ အပ္ပဋိသာမေတွာ. အန္တရသန္နိပါတေတိ အန္တရန္တရာ သန္နိပါတေ.

111. “向内卷起后绑好”是指：用香蒲叶(erakapatta)等物编成绳，用那绳子在两侧宽阔处多次缠绕，然后从那里开始直到中间部分，一边向内拉紧一边缠绕，在中间收紧，并横向在各处加以捆扎而成。“获得允许后”(kappaṃ labhitvā)是指通过“去吧”(gaccha)这样的话语而获得允许。奉长老之命前往者无罪。“如前述方式”，即是依照先前所说的“坐下后自己前往”等方式。“前往他处”，即是越过那条路前往他处。因为站在一投石所及(leḍḍupāta)范围之外，所以说“（犯戒）是通过抬脚而构成的”，其义为：前往他处者，第一次抬脚犯恶作(dukkaṭa)，第二次抬脚犯波逸提(pācittiya)。“未恢复原状”，即是未整理好。“在中间聚集”，即是在间断的聚集处。

အာဝါသိကာနံယေဝ ပလိဗောဓောတိ ဧတ္ထ အာဂန္တုကေဟိ အာဂန္တွာ ကိဉ္စိ အဝတွာ တတ္ထ နိသိန္နေပိ အာဝါသိကာနံယေဝ ပလိဗောဓောတိ အဓိပ္ပာယော. မဟာပစ္စရိဝါဒေ ပန ‘‘အညေသု အာဂန္တွာ နိသိန္နေသူ’’တိ ဣဒံ အမှာကန္တိ ဝတွာ ဝါ အဝတွာ ဝါ နိသိန္နေသူတိ အဓိပ္ပာယော. မဟာအဋ္ဌကထာဝါဒေ ‘‘အာပတ္တီ’’တိ ပါစိတ္တိယမေဝ ဝုတ္တံ. မဟာပစ္စရိယံ ပန သန္ထရဏသန္ထရာပနေ သတိ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အနာဏတ္တိယာ ပညတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣဒံ ဥဿာရကဿ, ဣဒံ ဓမ္မကထိကဿာ’’တိ ဝိသုံ ပညတ္တတ္တာ အနာဏတ္တိယာ ပညတ္တေပိ ပါစိတ္တိယေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘တသ္မိံ အာဂန္တွာ နိသိန္နေ တဿ ပလိဗောဓော’’တိ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အနာဏတ္တိယာ ပညတ္တေပိ ဓမ္မကထိကဿ အနုဋ္ဌာပနီယတ္တာ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ, အာဂန္တုကဿ ပန ပစ္ဆာ အာဂတေဟိ ဝုဍ္ဎတရေဟိ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗတ္တာ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တ’’န္တိ.

“唯对常住比丘是障碍”，此处的意趣是：即使来访比丘来了之后，什么也没说就坐下，也唯独对常住比丘构成障碍。但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中，关于“在其他来访者坐下时”，其意趣是：无论说了“这是我们的”或没说就坐下。《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中说，“犯”即是指波逸提(pācittiya)。而《大筏注》则认为，在铺设或让人铺设时，本应犯波逸提，但因为是未经指令而铺设，所以说犯恶作(dukkaṭa)。“这是司事者(ussāraka)的，这是说法者的”，由于是这样分别制定的，其意趣是：即使是未经指令而铺设，也应犯波逸提，因此说“当他来此坐下时，对他构成障碍”。但一些人说：“即使是未经指令而铺设，因为说法者是不应被请起身的，所以应犯波逸提；但对来访者而言，因为他应被后来的更年长者请起身，所以说犯恶作。”

၁၁၂. ဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာတိ စိမိလိကာယ သတိ တဿာ ဥပရိ, အသတိ သုဒ္ဓဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာ. သီဟစမ္မာဒီနံ ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ –

112. “应铺在地上”，即若有垫席(cimilika)，则铺在其上；若无，则应铺在干净的地上。由此可知，对于狮子皮等，其禁止在于使用——

‘‘န[Pg.28], ဘိက္ခဝေ, မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗျဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၅) –

“诸比丘，不应使用大皮革，即狮子皮、虎皮、豹皮。若使用，则犯恶作(dukkaṭa)。”（《大品》255）

ဧဝံ ဝုတ္တာယ ခန္ဓကပါဠိယာ အဓိပ္ပာယံ ဝိဘာဝေတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘အန္တောပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဗဟိပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သိက္ခာပဒဿ ပညတ္တတ္တာ မဉ္စပီဌေသု အတ္ထရိတွာ ပရိဘောဂေါယေဝ ပဋိက္ခိတ္တော, ဘူမတ္ထရဏဝသေန ပရိဘောဂေါ ပန အပ္ပဋိက္ခိတ္တောတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ’’တိ ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ယထာ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဝစနတော ပုဂ္ဂလိကေပိ သေနာသနေ သေနာသနပရိဘောဂဝသေန နိယမိတံ သုဝဏ္ဏဃဋာဒိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋမာနမ္ပိ ကေဝလံ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဧဝမိဒံ ဘူမတ္ထရဏဝသေန ပရိဘုဉ္ဇိယမာနမ္ပိ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ တံ တံ ဝိဟာရံ ဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ဒါရုမယပီဌန္တိ ဖလကမယမေဝ ပီဌံ ဝုတ္တံ. ပါဒကထလိကန္တိ အဓောတပါဒဋ္ဌပနကံ. အဇ္ဈောကာသေ ရဇနံ ပစိတွာ…ပေ… ပဋိသာမေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ထေဝေ အသတိ ရဇနကမ္မေ နိဋ္ဌိတေ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ.

此为阐明如是所说之犍度巴利的意趣。此即是说：“于此‘床内亦可铺，床外亦可铺’之事中，因已制定学处，故仅禁止于床、凳上铺设后使用，然以地铺方式使用则不被禁止。若如此，为何说‘仅禁止搬运’呢？犹如所说：‘诸比丘，我允许一切殿堂用具。’（《小品》320）依此，于个人住处，虽可使用被定为住处用具之金瓶等物，然不得作为己有而使用；同理，此物虽可以地铺方式使用，然不得作为己有，携带至彼彼寺院而使用。为示此义，故说：‘当知仅于搬运时禁止。’‘木制凳’者，谓木板所制之凳。‘足台’者，谓放置未洗之足处。‘于露地调染……应收拾’者，此处谓无雨时，染作已毕，即应收拾。

၁၁၃. ‘‘ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ အာရာမိကော ဝါ လဇ္ဇီ ဟောတီတိ ဝုတ္တတ္တာ အလဇ္ဇိံ အာပုစ္ဆိတွာ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဩတာပေန္တော ဂစ္ဆတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ကိဉ္စာပိ ‘ဧတ္တကံ ဒူရံ ဂန္တဗ္ဗ’န္တိ ပရိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ, တထာပိ လေဍ္ဍုပါတံ အတိက္ကမ္မ နာတိဒူရံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. မဉ္စာဒီနံ သံဃိကတာ, ဝုတ္တလက္ခဏေ ဒေသေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ, အပလိဗုဒ္ဓတာ, အာပဒါယ အဘာဝေါ, လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

113. 有说：“因经中说‘比丘、沙弥或净人是知惭者’，故不应向无惭者告假后离去。”关于“晒着东西时离去”，有说：“虽无‘应行至如是远处’之限定，然亦不应越过一投石所及而行至过远。”此处其余之义已甚明显。床等物为僧伽所有、于具足所述特征之处自铺或使人铺、无挂碍、无危难、越过一投石所及——此等为此处之五支。

မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ပန အနာပုစ္ဆံ ဝါ ဂစ္ဆေယျာတိ ဧတ္ထ ‘‘ယော ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ အာရာမိကော ဝါ လဇ္ဇီ ဟောတိ, အတ္တနော ပလိဗောဓံ ဝိယ မညတိ, တထာရူပံ အနာပုစ္ဆိတွာ တံ သေနာသနံ တဿ အနိယျာတေတွာ နိရပေက္ခော ဂစ္ဆတိ, ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ လေဍ္ဍုပါတံ အတိက္ကမေယျ, ဧကေန ပါဒေန လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမေ ဒုက္ကဋံ, ဒုတိယပါဒါတိက္ကမေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝတွာ အင်္ဂေသုပိ နိရပေက္ခတာယ သဒ္ဓိံ ဆ အင်္ဂါနိ [Pg.29] ဝုတ္တာနိ. ပါဠိယံ ပန အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘နိရပေက္ခော ဂစ္ဆတီ’’တိ အယံ ဝိသေသော န ဒိဿတိ. ‘‘ဩတာပေန္တော ဂစ္ဆတီ’’တိ စ ဩတာပနဝိသယေ ဧဝ သာပေက္ခဂမနေ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ယဒိ အညတ္ထာပိ သာပေက္ခဂမနေ အနာပတ္တိ သိယာ, ‘‘အနာပတ္တိ သာပေက္ခော ဂစ္ဆတီ’’တိ အဝိသေသေန ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ, တသ္မာ ဝီမံသိတွာ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ.

然于《论母义注》（《疑悔》第八·第一卧具学处释）中，就“或不告假而去”作是说：“若有比丘、沙弥或净人是知惭者，视（卧具）为己责，不向彼人告假，不将彼卧具交还于彼，无牵挂而去，越过中等力气之人一投石所及处，则一足越过时犯恶作(dukkaṭa)，第二足越过时犯波逸提(pācittiya)。”如是说已，于诸支中，与“无牵挂”一同说为六支。然于巴利及义注中，不见“无牵挂而去”此一差别。且“晒着东西时离去”一句，是说仅于晒物之事上，有牵挂而去方为无犯。若于他处亦因有牵挂而去为无犯，则应不加分别而说“有牵挂而去者无犯”。是故，当审察后，取其更合理者。

ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第一卧具学处释义终。

၅. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 第二卧具学处释义

၁၁၆. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒေ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တန္တိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. ‘‘ဣဒဉ္စ အဋ္ဌကထာသု တထာဝုတ္တဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, အညမ္ပိ တာဒိသံ မဉ္စပီဌေသု အတ္ထရိတံ ပစ္စတ္ထရဏမေဝါ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ပစ္စတ္ထရဏံ နာမ ပါဝါရော ကောဇဝေါတိ ဧတ္တကမေဝါ’’တိ နိယမေတွာ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ ဣမိနာ န သမေတိ, ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. သေနာသနတောတိ သဗ္ဗပစ္ဆိမသေနာသနတော. ယော ကောစီတိ တဿ ဉာတကော ဝါ အညာတကော ဝါ ယော ကောစိ.

116. 于第二卧具学处，诸义注中仅说至此。“此亦为示诸义注中如是说之故而说，其他于床、凳上所铺之此类物，亦仅是铺垫物而已。”三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中皆如是说。然于《论母义注》(Mātikāṭṭhakathā)中则限定说：“所谓铺垫物(paccattharaṇa)，仅指披单(pāvāra)或羊毛毯(kojava)而已。”是故，《疑难义释》中所说与此不合，当审察后采纳。“从卧具处”者，谓从最后的卧具处。“任何人”者，谓其亲属或非亲属之任何人。

၁၁၇. ပရိဝေဏန္တိ ဧကေကဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ. ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သဝိသေသံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ‘‘အပရိစ္ဆန္နေ မဏ္ဍပေ’’တိ ဝိသုံ ယောဇေတဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘အပရိစ္ဆန္နမဏ္ဍပေ ဝါ ပရိစ္ဆန္နေ ဝါပိ ဗဟူနံ သန္နိပါတဘူတေ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘောဇနသာလာယမ္ပိ အယံ ဝိသေသော လဗ္ဘတိယေဝ. ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီတိ ဝိသေသေတွာ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ. ပလုဇ္ဇတီတိ ဝိနဿတိ. နဿေယျာတိ စောရာဒီဟိ ဝိနဿေယျ.

117. “僧院范围”(pariveṇa)者，谓每一寺院围墙之内。为更详细地说明《古仑谛》(Kurundī)义注中所说之义，故开始说“虽然已经说过”等语。“于无遮蔽之亭”一句，应分别连结。是故于《论母义注》（《疑悔》第二卧具学处释）中说：“于无遮蔽之亭，或于有遮蔽而为众人集会之处。”此差别亦可得于食堂。“无何可说”者，谓无何须分别而说者。“破损”(palujjati)者，谓毁坏。“失坏”(nasseyya)者，谓被盗贼等毁坏。

၁၁၈. ယေန မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ဝိနန္တိ, တံ မဉ္စပီဌကဝါနံ. သိလုစ္စယလေဏန္တိ သိလုစ္စယေ လေဏံ, ပဗ္ဗတဂုဟာတိ အတ္ထော. ‘‘သေနာသနံ ဥပစိကာဟိ ခါယိတ’’န္တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တတ္တာ ဝတ္ထုအနုရူပဝသေန အဋ္ဌကထာယံ ဥပစိကာသင်္ကာယ အဘာဝေ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဝတ္တက္ခန္ဓကေ ဂမိကဝတ္တံ ပညပေန္တေန [Pg.30] ‘‘သေနာသနံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ကေဝလံ ဣတိကတ္တဗ္ဗာကာရမတ္တဒဿနတ္ထံ ‘‘အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ, န ပန ဝတ္တဘေဒေန ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿနတ္ထံ. တေနေဝ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ‘‘သေနာသနံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္ထ ‘‘ယံ ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ ဝါ ပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဝါ ကတသေနာသနံ ယတ္ထ ဥပစိကာ နာရောဟန္တိ, တံ အနာပုစ္ဆန္တဿပိ အနာပတ္တီ’’တိ ဝက္ခတိ, တသ္မာ ယံ ဝုတ္တံ ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘တာဒိသေ သေနာသနေ အနာပုစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တဿ ပါစိတ္တိယံ နတ္ထိ, ဂမိကဝတ္တဝသေန ပန အနာပုစ္ဆာ ဂစ္ဆတော ဝတ္တဘေဒေါ ဟောတိ, တသ္မာ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

118. 床或凳子会毁坏之处，即是床凳毁坏处。所谓岩洞（siluccayaleṇa），是指岩石堆中的洞穴，即山洞之义。由于此学处是在“卧具被白蚁（upacikā）所食”一事中制定的，因此义注中根据具体情况说明，若无白蚁侵蚀之虞则无犯。在《行法犍度》（Vattakkhandhaka）中为行脚比丘制定“应当告辞卧具”的规定时，说“告辞是行法”，仅是为了开示应行的仪则，而非为了说明违犯行法会得恶作罪。因此，《安达嘎义注》（Andhakaṭṭhakathā）在解说“应当告辞卧具”时会说：“若卧具处设于石板上或石柱上，白蚁无法攀爬，则不告辞亦无犯。”所以，《疑难义释》（Gaṇṭhipada）中所说的“从此类卧具处不告辞而离去，无波逸提罪；但依行脚比丘的行法，不告辞而离去则为违犯行法，因此得恶作罪”，此说不应采纳。

ပစ္ဆိမဿ အာဘောဂေန မုတ္တိ နတ္ထီတိ တဿ ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တဿ အညဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ. ဧကံ ဝါ ပေသေတွာ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဂမနစိတ္တဿ ဥပ္ပန္နဋ္ဌာနတော အနာပုစ္ဆိတွာ ဂစ္ဆတော ဒုတိယပါဒုဒ္ဓါရေ ပါစိတ္တိယံ. ကိဉ္စာပိ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ အဇ္ဈောကာသေ နိက္ခိပိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဣဓ ဝိသုံ အာပတ္တိ န ဝုတ္တာ, တထာပိ အကာလေ အဇ္ဈောကာသေ မဉ္စပီဌာနိ ပညပေတွာ ဂစ္ဆန္တဿ လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပါစိတ္တိယံ, ပရိက္ခေပါတိက္ကမေ ဣမိနာ ဒုက္ကဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘မဏ္ဍပေ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ’’တိ ဣမိနာ အဇ္ဈောကာသောပိ သင်္ဂဟိတောယေဝါတိ တတ္ထာပိ ဒုက္ကဋံ ဣဓ ဝုတ္တမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေယျံ ပန အဇ္ဈောကာသေ သန္ထရိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဥဘယေနပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ‘‘သံဃိကေ ဝိဟာရေ သံဃိကံယေဝ သေယျံ သန္ထရိတွာ ပက္ကမန္တဿ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တန္တိ ဥဘောသု ဧကေကသ္မိံ သံဃိကေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဝုတ္တလက္ခဏသေယျာ, တဿာ သံဃိကတာ, ဝုတ္တလက္ခဏေ ဝိဟာရေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ, အပလိဗုဒ္ဓတာ, အာပဒါယ အဘာဝေါ, အနပေက္ခဿ ဒိသာပက္ကမနံ, ဥပစာရသီမာတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ သတ္တ အင်္ဂါနိ.

所谓“最后离开者无由免责”，是说他后面没有其他人跟随而行，故而有此说。关于“或可派人去告辞”一句，此处是说：从生起离去念头的地方未经告辞便走，当抬起第二脚时犯波逸提罪。虽然此处未单独说明将床或凳放在户外再走犯何罪，但应知：若在非时于户外铺设床凳而行，超过一投石所及（leḍḍupāta）的距离，依前一学处犯波逸提罪；超过范围，则依此学处犯恶作罪。“在亭子或树下”这句话也包含了户外的情况，因此在那里这样做也犯此中所说的恶作罪，应当明白。若在户外铺设卧具后离去，则依（前后）两（学处）都犯恶作罪。有人说：“在僧团的精舍中铺设僧团的卧具后离去者，说犯波逸提罪；因此，若（精舍与卧具）两者皆属僧团，则对每一项各犯一恶作罪。”其余内容在此很明确。此学处有七个构成要素：符合所述特征的卧具、其为僧团所有、在符合所述特征的精舍中亲自铺设或叫人铺设、未被占用、没有危难、无所顾念地前往他方、越出近住区界（upacārasīmā）。

ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二卧具学处释义终。

၆. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 侵占学处释义

၁၁၉-၁၂၁. ဆဋ္ဌေ အနုပဝိသိတွာတိ သမီပံ ပဝိသိတွာ. ဗဟူပကာရတံ ဂုဏဝိသိဋ္ဌတဉ္စ သလ္လက္ခေန္တောတိ ဘဏ္ဍာဂါရိကဿ ဗဟူပကာရတံ ဓမ္မကထိကာဒီနံ ဂုဏဝိသိဋ္ဌတဉ္စ သလ္လက္ခေန္တော. သမန္တာ ဒိယဍ္ဎော ဟတ္ထောတိ မဇ္ဈေ ပညတ္တမဉ္စပီဌံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

119-121. 第六学处中，“侵占”（anupakhajja）意为靠近而入。“思量其多助与殊胜功德”，指考量库藏官（bhaṇḍāgārika）的多方协助及说法者（dhammakathika）等的殊胜功德。“周围一肘半”，是指中间安放的床座而言。

၁၂၂. ဥပစာရံ [Pg.31] ဌပေတွာတိ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဥပစာရံ ဌပေတွာ. ဧကဝိဟာရေတိ ဧကသ္မိံ သေနာသနေ. ဧကပရိဝေဏေတိ တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရေ. ‘‘ဂိလာနော ပဝိသတီတိအာဒီသု အနာပတ္တိကာရဏသဗ္ဘာဝတော ဂိလာနာဒိတာယ ပဝိသိဿာမီတိ ဥပစာရံ ပဝိသန္တဿ သတိပိ သမ္ဗာဓေတုကာမတာယ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာယေဝါ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဧဝဉ္စ သတိ အဂိလာနာဒိဘာဝေါပိ ဝိသုံ အင်္ဂေသု ဝတ္တဗ္ဗော သိယာ, မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘သံဃိကဝိဟာရတာ, အနုဋ္ဌာပနီယဘာဝဇာနနံ, သမ္ဗာဓေတုကာမတာ, ဥပစာရေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

122. “除去近处”（Upacāraṃ ṭhapetvā），指除去具有前述特征的近处（upacāra）。“在一处住所”（Ekavihāre），指在一个卧具处。“在一个院落”（Ekapariveṇe），指在该住所围墙的阿邦答勒（abbhantara）内。在“病人进入”等情况中，由于存在无犯的理由，即使怀着妨碍的意图进入近处，也被说是无犯，这在三部《疑难义释》（Gaṇṭhipada）中都已说明。既然如此，非病人等状态也应作为各别的构成部分来论述。然而，《论母义注》（Mātikā-aṭṭhakathā）（《释疑义疏·侵占学处释》）中只说到：“属于僧团的住所、知道（对方）是不可令其起身的、有妨碍的意图、在近处坐或卧——在此有这四个构成部分”，因此应当审察。

အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

侵占学处释义终。

၇. နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 逐出学处释义

၁၂၆. သတ္တမေ ကောဋ္ဌကာနီတိ ဒွါရကောဋ္ဌကာနိ. ‘‘နိက္ခမာတိ ဝစနံ သုတွာပိ အတ္တနော ရုစိယာ နိက္ခမတိ, အနာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ.

126. 第七学处中，“koṭṭhakāni”意为门楼（dvārakoṭṭhakāni）。他们说：“即使听到了‘出去’这句话，（比丘）仍然按照自己的意愿出去，无犯。”

၁၂၈. အလဇ္ဇိံ နိက္ကဍ္ဎတီတိအာဒီသု ပဌမံ အလဇ္ဇီအာဒိဘာဝေန နိက္ကဍ္ဎိဿာမီတိ စိန္တေတွာ နိက္ကဍ္ဎန္တဿ စိတ္တဿ လဟုပရိဝတ္တိတာယ ကောပေ ဥပ္ပန္နေပိ အနာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. သံဃိကဝိဟာရော, ဥပသမ္ပန္နဿ ဘဏ္ဍနကာရကဘာဝါဒိဝိနိမုတ္တတာ, ကောပေန နိက္ကဍ္ဎနံ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

128. 在“驱逐无耻者（alajji）”等情况中，若最初心想“我将以无耻等理由驱逐他”而进行驱逐，由于心念转变迅速，即使后来生起嗔怒也无犯。其余部分在此是显而易见的。在此有三个构成部分：属于僧团的住所、（被逐出的）已受具足戒者并非争论制造者等、因嗔怒而驱逐或令人驱逐。

နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

逐出学处释义终。

၈. ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 上层孤邸学处释义

၁၂၉-၁၃၁. အဋ္ဌမေ ဥပရိမတလေ ပဒရာနံ အသန္ထရိတတ္တာ ‘‘ဥပရိအစ္ဆန္နတလာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. သံဃိကော ဝိဟာရော, အသီသဃဋ္ဋာ ဝေဟာသကုဋိ[Pg.32], ဟေဋ္ဌာ သပရိဘောဂတာ, အပဋာဏိဒိန္နေ အာဟစ္စပါဒကေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

129-131. 第八学处中，因上层楼板未铺设，故称“上层未覆地”（upariacchannatalā）。如前已说之理，即如侵占学处中所说之理。其余则易于了知。在此有四个构成部分：属于僧团的住所、不碰头的上层孤邸（vehāsakuṭi）、下层有人使用、在未给与支撑的可拆卸脚的床座上坐或卧。

ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

上层孤邸学处释义终。

၉. မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 大住所学处释义

၁၃၅. နဝမေ ‘‘မဟလ္လကော နာမ ဝိဟာရော သသာမိကော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သညာစိကာယ ကုဋိယာ အနာပတ္တိ. ‘‘အဍ္ဎတေယျဟတ္ထမ္ပီ’’တိ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ဝုတ္တဝစနံ ပါဠိယာ သမေတီတိ အာဟ ‘‘တံ သုဝုတ္တ’’န္တိ. ‘‘ပါဠိယံ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏဿ ဩကာသဿ ဒဿိတတ္တာ ကဝါဋံ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထဝိတ္ထာရတော ဦနကံ ဝါ ဟောတု အဓိကံ ဝါ, အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏံယေဝ ဩကာသော’’တိ ဝဒန္တိ.

135. 第九学处中说：“所谓大住处，是有主人的。”因此，对于乞得的孤邸(saññācikāya kuṭiyā)，无犯。“二肘半”是以最高限度所说，此说与圣典相符，因此（义注）说“此说为善”。有人说：“由于在圣典和义注中，以最高限度显示了二肘半大小的空间，所以无论门扇比二肘半宽还是窄，其空间都应是二肘半。”

ယဿ ဝေမဇ္ဈေတိ ယဿ ဝိဟာရဿ ဝေမဇ္ဈေ. သာ အပရိပူရဥပစာရာပိ ဟောတီတိ ဝိဝရိယမာနံ ကဝါဋံ ယံ ဘိတ္တိံ အာဟနတိ, သာ သမန္တာ ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏဥပစာရရဟိတာပိ ဟောတီတိ အတ္ထော. အာလောကံ သန္ဓေတိ ပိဓေတီတိ အာလောကသန္ဓိ. ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပေသိ, ပုနပ္ပုနံ လိမ္ပာပေသီတိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပန္နဒေါသေန သိက္ခာပဒဿ ပညတ္တတ္တာ လေပံ အနုဇာနန္တေန စ ဒွါရဗန္ဓဿ သမန္တာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေယေဝ ပဒေသေ ပုနပ္ပုနံ လေပဿ အနုညာတတ္တာ တတော အညတ္ထ ပုနပ္ပုနံ လိမ္ပေန္တဿ ဝါ လိမ္ပာပေန္တဿ ဝါ ဘိတ္တိယံ မတ္တိကာယ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ပုန စတုတ္ထလေပေ ဒိန္နေ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန တီသုပိ ‘‘ပုနပ္ပုနံ လေပဒါနဿ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော အညတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တမတ္တံ ဌပေတွာ ပါစိတ္တိယဿ အဝုတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋံ အနုရူပ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

“于其中心”(Yassa vemajjhe)，即于某住处的中心。它也可以是周边区域(upacāra)不完整的，其义为：正在打开的门扇所碰到的那面墙，即使其四周没有门扇宽度的周边区域，也是如此。“光线接合处”(ālokasandhi)，即连接或遮蔽光线之处。有人说：“因为此学处是由于在此事(vatthu)中‘一再让人覆盖，一再让人涂抹’而生起的过失而制定的，并且在允许涂抹时，也只允许在门框周围二肘半的区域内一再涂抹，所以，若在别处一再涂抹或让人涂抹，在墙壁上用泥土完成了应做的工作后，再涂上第四层时，应犯波逸提。”然而，三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中则说：“除了仅仅禁止在所述范围之外一再涂抹外，由于未说有波逸提，故适合判为恶作。”

အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ သံဝိဓာတဗ္ဗံ. အပ္ပဟရိတေတိ ဧတ္ထ အပ္ပ-သဒ္ဒေါ ‘‘အပ္ပိစ္ဆော’’တိအာဒီသု ဝိယ အဘာဝတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အဟရိတေ’’တိ. ပတနောကာသောတိ ပတနောကာသတ္တာ တတြ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဥပရိ ပတေယျာတိ အဓိပ္ပာယော. သစေ ဟရိတေ ဌိတော အဓိဋ္ဌေတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဝစနေန ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ – သစေ ဝိဟာရဿ သမန္တာ ဝုတ္တပ္ပမာဏေ ပရိစ္ဆေဒေ ပုဗ္ဗဏ္ဏာဒီနိ န သန္တိ, တတ္ထ ဝိဟာရော ကာရေတဗ္ဗော. ယတ္ထ ပန သန္တိ, တတ္ထ ကာရာပေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ.

“应决意”，即应安排。对于“少草木处”(appaharite)，此处的“少”(appa)字，如在“少欲”(appiccho)等词中一样，是“无”的意思，因此说“无草木处”(aharite)。“有坠落危险处”，因为是会坠落的地方，意指可能会坠落在站于其下的比丘身上。“若立于有草木处而决意，犯恶作”——此语阐明此义：若住处周围的规定范围内没有谷物等，则可于彼处建造住处。若已有，而让人于彼处建造者，犯恶作。

၁၃၆. ဧကေကံ [Pg.33] မဂ္ဂံ ဥဇုကမေဝ ဥဋ္ဌပေတွာ ဆာဒနံ မဂ္ဂေန ဆာဒနံ နာမ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘မဂ္ဂေန ဆာဒေန္တဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ ပန နယေန သဗ္ဗသ္မိံ ဝိဟာရေ ဧကဝါရံ ဆာဒိတေ တံ ဆဒနံ ဧကမဂ္ဂန္တိ ဂဟေတွာ ‘‘ဒွေ မဂ္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပရိယာယေန ဆာဒနေပိ ဣမိနာဝ နယေန ယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ, တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပေသီ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ စေတံ ဆဒနံ ဆဒနူပရိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန စ သမေတိ, တသ္မာ ဒွေ မဂ္ဂေ အဓိဋ္ဌဟိတွာ တတိယာယ မဂ္ဂံ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဒွေ ဆဒနာနိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ တတိယံ ဆဒနံ ‘‘ဧဝံ ဆာဒေဟီ’’တိ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

136. 为了说明铺设每一道都笔直的覆盖方式被称为“以道覆盖”，故说“对于以道覆盖者”。以此方法，当整个住处被覆盖过一次，此覆盖即被视为“一道”，故说“二道”等。在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都说：“即使是轮流覆盖，也应以此方法来理解。”此说与圣典“一再让人覆盖”以及义注(aṭṭhakathā)“应知此一切覆盖皆为顶上覆”之语相符。因此，对于“决意二道后，指令第三道，然后离去”，此处的意义应理解为：决意了二道覆盖后，指令第三道覆盖说“应如是覆盖”，然后离去。

ကေစိ ပန ‘‘ပဌမံ တာဝ ဧကဝါရံ အပရိသေသံ ဆာဒေတွာ ပုန ဆဒနဒဏ္ဍကေ ဗန္ဓိတွာ ဒုတိယဝါရံ တထေဝ ဆာဒေတဗ္ဗံ, တတိယဝါရစတုတ္ထဝါရေ သမ္ပတ္တေ ဒွေ မဂ္ဂေ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အပရေ ပန ‘‘ပဌမဝါရေယေဝ တယောပိ မဂ္ဂေ အဓိဋ္ဌာတုံ ဝဋ္ဋတိ, စတုတ္ထတော ပဋ္ဌာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တဒုဘယမ္ပိ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယ စ န သမေတိ. တတိယာယ မဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ တတိယာယာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သမ္ပဒါနဝစနံ, တတိယံ မဂ္ဂန္တိ အတ္ထော. တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနန္တိ မဂ္ဂဝသေန ဆာဒိတာနံ တိဏ္ဏံ ဆဒနာနံ. တိဏ္ဏံ ပရိယာယာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. စတုတ္ထေ မဂ္ဂေ ဝါ ပရိယာယေ ဝါတိ စ တထာ ဆာဒေန္တာနံ စတုတ္ထံ ဆာဒနမေဝ ဝုတ္တံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. မဟလ္လကဝိဟာရတာ, အတ္တနော ဝါသာဂါရတာ, ဥတ္တရိ အဓိဋ္ဌာနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

然而，有些人说：“首先应无遗漏地覆盖一次，再绑上盖屋顶的木条(chadanadaṇḍaka)，然后同样地覆盖第二次；到了第三、第四次时，则应决意二道，下令后离去。”另一些人则说：“第一次就可以决意三道，从第四道起，犯波逸提。”这两种说法都与圣典和义注不符。“为第三道”(tatiyāya maggaṃ)，此处的“为第三”(tatiyāya)是表用途的与格，意为“第三道”(tatiyaṃ maggaṃ)。“三道”(tiṇṇaṃ maggānaṃ)，指以道的方式覆盖的三层覆盖物。“三轮”(tiṇṇaṃ pariyāyānaṃ)，此处也是同样的方法。“于第四道或第四轮”，是指如此覆盖者的第四次覆盖。其余的意思是显而易见的。此处有三项要素：是大住处、是自己的住处、作进一步的决意。

မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大住处学处释义终。

၁၀. သပ္ပာဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 有生物学处释义

၁၄၀. ဒသမေ ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ‘‘သိဉ္စေယျ ဝါ သိဉ္စာပေယျ ဝါ’’တိ ဗာဟိရပရိဘောဂဝသေန ပဌမံ ပညတ္တတ္တာ ‘‘သပ္ပာဏကံ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ သိက္ခာပဒံ အတ္တနော နဟာနပါနာဒိပရိဘောဂဝသေန ပညတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မိံ ဝါ ပဌမံ ပညတ္တေပိ အတ္တနော ပရိဘောဂဝသေနေဝ ပညတ္တတ္တာ [Pg.34] ပုန ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဗာဟိရပရိဘောဂဝသေနေဝ ပညတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

140. 第十学处中，由于“应浇灌或令人浇灌”最初是为外部使用而制定的，因此应当理解，“使用有生物的水”这条学处是为自己洗澡、饮用等个人使用而制定的。或者，即使那条学处最初是为个人使用而制定的，也应当理解这条学处是为外部使用而再次制定的。

သပ္ပာဏကသညိဿ ‘‘ပရိဘောဂေန ပါဏကာ မရိဿန္တီ’’တိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဇာနန္တဿပိ သိဉ္စနသိဉ္စာပနံ ‘‘ပဒီပေ နိပတိတွာ ပဋင်္ဂါဒိပါဏကာ မရိဿန္တီ’’တိ ဇာနန္တဿ ပဒီပုဇ္ဇလနံ ဝိယ ဝိနာပိ ဝဓကစေတနာယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ’’န္တိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥဒကဿ သပ္ပာဏကတာ, ‘‘သိဉ္စနေန ပါဏကာ မရိဿန္တီ’’တိ ဇာနနံ, တာဒိသမေဝ စ ဥဒကံ, ဝိနာ ဝဓကစေတနာယ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တိဏာဒီနံ သိဉ္စနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

对于意识到水中有生物者，即使他事先知道“通过使用，生物将会死去”，其浇灌或令人浇灌的行为，就像知道“飞蛾等生物会落入灯中死去”而点灯一样，即使没有杀害的意图也会发生，因此说这是“制订罪”(paṇṇattivajja)。其余的意义是显而易见的。此中有四个要素：水中有生物，知道“通过浇灌，生物将会死去”，水确实如此，以及没有杀害的意图，只是为了某个需要而浇灌草等。

သပ္ပာဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

有生物学处释义终。

နိဋ္ဌိတော သေနာသနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

第二卧具品终。

ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါတိပိ ဣမဿေဝ နာမံ.

此品亦名“植物品”。

၃. ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ

3. 教诫品

၁. ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 教诫学处释义

၁၄၄. ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ ကထာနုသာရေနာတိ ‘‘သော ထေရော ကိံသီလော ကိံသမာစာရော ကတရကုလာ ပဗ္ဗဇိတော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆန္တာနံ ပုစ္ဆာကထာနုသာရေန. ကထေတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ နိရာမိသေနေဝ စိတ္တေန ကထေတုံ ဝဋ္ဋန္တိ. အနိယျာနိကတ္တာ သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂါနံ တိရစ္ဆာနဘူတာ ကထာ တိရစ္ဆာနကထာတိ အာဟ ‘‘သဂ္ဂမဂ္ဂဂမနေပီ’’တိအာဒိ. အပိ-သဒ္ဒေန ပဂေဝ မောက္ခမဂ္ဂဂမနေတိ ဒီပေတိ. တိရစ္ဆာနဘူတန္တိ တိရောကရဏဘူတံ, ဗာဓိကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လဒ္ဓါသေဝနာ ဟိ တိရစ္ဆာနကထာ သဂ္ဂမောက္ခာနံ ဗာဓိကာဝ ဟောတိ. သမိဒ္ဓေါတိ ပရိပုဏ္ဏော. သဟိတတ္ထောတိ ယုတ္တတ္ထော. အတ္ထဂမ္ဘီရတာဒိယောဂတော ဂမ္ဘီရော. ဗဟုရသောတိ အတ္ထရသာဒိဗဟုရသော. လက္ခဏပဋိဝေဓသံယုတ္တောတိ အနိစ္စာဒိလက္ခဏပဋိဝေဓရသအာဝဟနတော လက္ခဏပဋိဝေဓသံယုတ္တော.

144. 于比丘尼品第一学处中，“随所问之语而说”，是指依照提问者所问“彼长老具何戒、具何行、从何家而出家”等语而说。“应当说”是指应当以无染之心来说。因其非导向之法，且为横于天界与解脱之道的言论，故称畜生论(tiracchānakathā)。如说“于天界之道亦”等。以“亦”(api)一词，更显示“何况于解脱之道”。“横向的”(Tiracchānabhūtaṃ)意为造成遮蔽，即是说“障碍的”。因为若常习行畜生论，则实为天界与解脱的障碍。“圆满”(samiddho)即完备。“具义”(sahitattho)即义理允当。因与义理深奥等相应，故为“深奥”(gambhīro)。因具义味等多味，故为“多味”(bahuraso)。“与通达相相应”(lakkhaṇapaṭivedhasaṃyutto)是因其能带来对无常等相的通达。

၁၄၅-၁၄၇. ပရတောတိ ပရတ္ထ, ဥတ္တရိန္တိ အတ္ထော. ကရောန္တောဝါတိ ပရိဗာဟိရေ ကရောန္တောယေဝ. ပါတိမောက္ခောတိ စာရိတ္တဝါရိတ္တပ္ပဘေဒံ သိက္ခာပဒသီလံ[Pg.35]. တဉှိ ယော နံ ပါတိ ရက္ခတိ, တံ မောက္ခေတိ မောစေတိ အာပါယိကာဒီဟိ ဒုက္ခေဟိ, တသ္မာ ‘‘ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သံဝရဏံ သံဝရော, ကာယဝစီဒွါရာနံ ပိဒဟနံ. ယေန ဟိ တေ သံဝုတာ ပိဟိတာ ဟောန္တိ, သော သံဝရော, ကာယိကဝါစသိကဿ အဝီတိက္ကမဿေတံ နာမံ. ပါတိမောက္ခသံဝရေန သံဝုတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ပိဟိတကာယဝစီဒွါရော. တထာဘူတော စ ယသ္မာ တေန သမင်္ဂီ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ. ဝတ္တတီတိ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေတိ. ဝိဟရတီတိ ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဣရိယာပထဝိဟာရော ဒဿိတော.

145-147. “于他”(Parato)即于他处，义为“更上”。“作者”(Karonto)即是在外部做的人。波罗提木叉(pātimokkha)是指行持与防护两类的学处戒。因为守护它者，能从恶趣等痛苦中解脱出来，所以称为“波罗提木叉”。防护即是律仪(saṃvaro)，是关闭身语二门。因为身语由此得到防护和关闭，所以称为律仪，这是对不违犯身业和语业的称呼。“为波罗提木叉律仪所防护”是指身语门为波罗提木叉律仪所关闭。因为他已成此状，故被称为“具足”(samannāgato)。“行持”(vattati)是指维持自身。“住”(viharati)是指安住于波罗提木叉律仪戒的比丘的威仪住。

သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ပါဠိယာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဝိဘင်္ဂေတိ ဈာနဝိဘင်္ဂေ. သီလံ ပတိဋ္ဌာတိအာဒီနိ ပါတိမောက္ခဿေဝ ဝေဝစနာနိ. တတ္ထ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၅၁၁) သီလန္တိ ကာမဉ္စေတံ သဟ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေန ဣဇ္ဈနကဿ ပါတိမောက္ခဿေဝ ဝေဝစနံ, ဧဝံ သန္တေပိ ဓမ္မတော ဧတံ သီလံ နာမ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝါ ဝိရမန္တဿ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ဝါ ပူရေန္တဿ စေတနာဒယော ဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယသ္မာ ပန ပါတိမောက္ခသီလေန ဘိက္ခု သာသနေ ပတိဋ္ဌာတိ နာမ, တသ္မာ တံ ‘‘ပတိဋ္ဌာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပတိဋ္ဌဟတိ ဝါ ဧတ္ထ ဘိက္ခု, ကုသလဓမ္မာ ဧဝ ဝါ ဧတ္ထ ပတိဋ္ဌဟန္တီတိ ပတိဋ္ဌာ. အယမတ္ထော ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၃, ၁၉၂) စ ‘‘ပတိဋ္ဌာ, မဟာရာဇ, သီလံ သဗ္ဗေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာန’’န္တိ (မိ. ပ. ၂.၁.၉) စ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ခေါ, မဟာရာဇ, သဗ္ဗေ ကုသလာ ဓမ္မာ န ပရိဟာယန္တီ’’တိ စ အာဒိသုတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

为详细阐明以简略方式所述之义，而开始解释“此乃所说”等巴利文句。其中，“于分别中”(vibhaṅge)是指于《禅那分别》(jhānavibhaṅge)中。“戒为依止”(Sīlaṃ patiṭṭhā)等词都是波罗提木叉的同义词。在此，“戒”(sīla)诚然是与羯磨语(kammavācā)之完成一同成就的波罗提木叉的同义词；虽然如此，但从法上说，此戒当知为离杀生等者或圆满行仪者的思等法。因为比丘凭藉波罗提木叉戒而在教法中得以立足，所以它被称为“依止”(patiṭṭhā)。比丘于此中立足，或善法于此中建立，故为“依止”。此义当通过“有慧之人住于戒”（《相应部》1.23, 192）、“大王，戒为一切善法之依止”（《弥兰陀问经》2.1.9）及“大王，住于戒者，一切善法实不退失”等经句来了知。

တဒေတံ ပုဗ္ဗုပ္ပတ္တိအတ္ထေန အာဒိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

此（戒）因其为先生起之义，故为“初”(ādi)。此亦言：

‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, ဥတ္တိယ, အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကော စာဒိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၈၂).

“是故，优帝亚(Uttiya)，于诸善法中，你当先清净其始。然则，何为诸善法之始？即善清净之戒与正直之见。”（《相应部》5.382）

ယထာ ဟိ နဂရဝဍ္ဎကီ နဂရံ မာပေတုကာမော ပဌမံ နဂရဋ္ဌာနံ သောဓေတိ, တတော အပရဘာဂေ ဝီထိစတုက္ကသိင်္ဃာဋကာဒိပရိစ္ဆေဒေန ဝိဘဇိတွာ နဂရံ မာပေတိ, ဧဝမေဝ ယောဂါဝစရော အာဒိမှိ သီလံ သောဓေတိ, တတော အပရဘာဂေ [Pg.36] သမာဓိဝိပဿနာမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ သစ္ဆိကရောတိ. ယထာ ဝါ ပန ရဇကော ပဌမံ တီဟိ ခါရေဟိ ဝတ္ထံ ဓောဝိတွာ ပရိသုဒ္ဓေ ဝတ္ထေ ယဒိစ္ဆကံ ရင်္ဂဇာတံ ဥပနေတိ, ယထာ ဝါ ပန ဆေကော စိတ္တကာရော ရူပံ လိခိတုကာမော အာဒိတော ဘိတ္တိပရိကမ္မံ ကရောတိ, တတော အပရဘာဂေ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေတိ, ဧဝမေဝ ယောဂါဝစရော အာဒိတောဝ သီလံ ဝိသောဓေတွာ အပရဘာဂေ သမထဝိပဿနာဒယော ဓမ္မေ သစ္ဆိကရောတိ. တသ္မာ သီလံ ‘‘အာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ.

譬如，一位想建造城市的建筑师，首先清理城址，之后通过划分街道、广场、十字路口等来建造城市；同样地，一位修行者(yogāvacaro)最初清净其戒，之后证悟定、观(vipassanā)、道、果与涅槃。又譬如，一位洗衣工首先用三种碱性物质洗衣，然后在洁净的布上染上所要的颜色；又譬如，一位熟练的画家想绘画，首先准备好墙面，之后才在上面作画；同样地，一位修行者最初即清净其戒，之后证悟止、观等法。因此，戒被称为“初”。

တဒေတံ စရဏသရိက္ခတာယ စရဏံ. ‘‘စရဏာ’’တိ ပါဒါ ဝုစ္စန္တိ. ယထာ ဟိ ဆိန္နစရဏဿ ပုရိသဿ ဒိသံဂမနာဘိသင်္ခါရော န ဇာယတိ, ပရိပုဏ္ဏပါဒဿေဝ ဇာယတိ, ဧဝမေဝ ယဿ သီလံ ဘိန္နံ ဟောတိ ခဏ္ဍံ အပရိပုဏ္ဏံ, တဿ နိဗ္ဗာနဂမနာယ ဉာဏဂမနံ န သမ္ပဇ္ဇတိ. ယဿ ပန တံ အဘိန္နံ ဟောတိ အခဏ္ဍံ ပရိပုဏ္ဏံ, တဿ နိဗ္ဗာနဂမနာယ ဉာဏဂမနံ သမ္ပဇ္ဇတိ. တသ္မာ သီလံ ‘‘စရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

此（戒）因其与足相似，故为“足”(caraṇa)。“足”(caraṇā)亦称“脚”(pādā)。譬如，断足之人，不会生起前往各方的意向，唯足部完好者才会生起；同样地，若人之戒已破、有缺、不圆满，则其趋向涅槃的智行便不成就。若其戒未破、无缺、圆满，则其趋向涅槃的智行便得以成就。因此，戒被称为“足”。

တဒေတံ သံယမနဝသေန သံယမော, သံဝရဏဝသေန သံဝရောတိ ဥဘယေနပိ သီလသံယမော စေဝ သီလသံဝရော စ ကထိတော. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ သံယမေတိ ဝီတိက္ကမဝိပ္ဖန္ဒနံ, ပုဂ္ဂလံ ဝါ သံယမေတိ ဝီတိက္ကမဝသေန တဿ ဝိပ္ဖန္ဒိတုံ န ဒေတီတိ သံယမော, ဝီတိက္ကမဿ ပဝေသနဒွါရံ သံဝရတိ ပိဒဟတီတိ သံဝရော. မောက္ခန္တိ ဥတ္တမံ မုခဘူတံ ဝါ. ယထာ ဟိ သတ္တာနံ စတုဗ္ဗိဓော အာဟာရော မုခေန ပဝိသိတွာ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဖရတိ, ဧဝံ ယောဂိနောပိ စတုဘူမကကုသလံ သီလမုခေန ပဝိသိတွာ အတ္ထသိဒ္ဓိံ သမ္ပာဒေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မောက္ခ’’န္တိ. ပမုခေ သာဓူတိ ပမောက္ခံ, ပုဗ္ဗင်္ဂမံ သေဋ္ဌံ ပဓာနန္တိ အတ္ထော. ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာတိ စတုဘူမကကုသလာနံ ပဋိလာဘတ္ထာယ ပမောက္ခံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ သေဋ္ဌံ ပဓာနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

此（戒）以制伏义为“制伏”(saṃyama)，以防护义为“防护”(saṃvara)；因此，两者皆被称为戒制伏与戒防护。此中词义为：“制伏”即制伏违犯的骚动，或制伏个人(puggala)，不让其因违犯而骚动，故为“制伏”；“防护”即关闭、遮蔽违犯的入门，故为“防护”。“口”(mokkha)意为至上，或为首要之口。譬如，众生的四食由口而入，遍满肢体；同样地，修行者(yogin)的四地善法也由戒口而入，成就其义利。因此被称为“口”。“最胜”(pāmokkha)者，于前为善，其义为先导、最胜、主要。为得善法，当知（戒）是为获得四地善法之先导、最胜、主要者。

ကာယိကော အဝီတိက္ကမောတိ တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ. ဝါစသိကောတိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ. ကာယိကဝါစသိကောတိ တဒုဘယံ. ဣမိနာ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ ပရိယာဒါယ ဒဿေတိ. သံဝုတောတိ ပိဟိတော, သံဝုတိန္ဒြိယော ပိဟိတိန္ဒြိယောတိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ သံဝုတဒွါရံ ဂေဟံ ‘‘သံဝုတဂေဟံ ပိဟိတဂေဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓ သံဝုတိန္ဒြိယော ‘‘သံဝုတော’’တိ ဝုတ္တော. ပါတိမောက္ခသံဝရေနာတိ ပါတိမောက္ခသင်္ခါတေန သံဝရေန. ဥပေတောတိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ အညမညဝေဝစနာနိ.

“身不违犯”(Kāyiko avītikkamo)是指三种身善行；“语不违犯”(Vācasiko avītikkamo)是指四种语善行；“身语不违犯”(Kāyikavācasiko avītikkamo)是指此二者。这显示了包含以正命为第八的戒(ājīvaṭṭhamakasīla)。‘已防护’(saṃvuta)即‘已关闭’(pihita)，意思是‘诸根已防护’(saṃvutindriyo)即‘诸根已关闭’(pihitindriyo)。犹如一道门已关闭的房屋被称为‘已防护的房屋、已关闭的房屋’，同样地，于此，诸根已防护者被称为‘已防护’。以波罗提木叉(pātimokkha)防护，是指以名为波罗提木叉的防护。‘具足’(upeta)等词都是彼此的同义词。

ဣရိယတီတိအာဒီဟိ [Pg.37] သတ္တဟိပိ ပဒေဟိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဣရိယာပထဝိဟာရော ကထိတော. တတ္ထ ဣရိယတီတိ စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ အညတရသမင်္ဂိဘာဝတော ဣရိယတိ. တေဟိ ဣရိယာပထစတုက္ကေဟိ ကာယသကဋဝတ္တနေန ဝတ္တတိ. ဧကံ ဣရိယာပထဒုက္ခံ အပရေန ဣရိယာပထေန ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ စိရဋ္ဌိတိဘာဝေန သရီရရက္ခဏတော ပါလေတိ. ဧကသ္မိံ ဣရိယာပထေ အသဏ္ဌဟိတွာ သဗ္ဗဣရိယာပထေ ဝတ္တနတော ယပေတိ. တေန တေန ဣရိယာပထေန တထာ တထာ ကာယဿ ယာပနတော ယာပေတိ. စိရကာလဝတ္တာပနတော စရတိ. ဣရိယာပထေန ဣရိယာပထံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဇီဝိတဟရဏတော ဝိဟရတိ.

通过“行”(iriyati)等七个词，说明了安住于波罗提木叉(pātimokkha)防护戒的比丘的威仪行住。其中，“行”(iriyati)是指因具足四种威仪中的任何一种而行。通过这四种威仪，身体如车轮般运转(vattati)。以另一种威仪中断前一种威仪的劳苦，并因长久保持而守护(pāleti)身体。不执着于一种威仪，而在所有威仪中运转，故称“令运转”(yapeti)。通过那种威仪那样地维持(yāpeti)身体。由于长久地运转，故称“行走”(carati)。以一种威仪中断另一种威仪来维持生命，故称“住”(viharati)。

မိစ္ဆာဇီဝပဋိသေဓကေနာတိ –

以禁止邪命(micchājīvapaṭisedhakena)是指——

‘‘ဣဓေကစ္စော ဝေဠုဒါနေန ဝါ ပတ္တဒါနေန ဝါ ပုပ္ဖ ဖလ သိနာနဒန္တကဋ္ဌဒါနေန ဝါ စာဋုကမျတာယ ဝါ မုဂ္ဂသူပျတာယ ဝါ ပါရိဘဋယတာယ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိကေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၃) –

“于此，某人或通过赠送竹子、钵、花、果、洗浴粉或齿木，或通过谄媚、献豆汤、充当仆从、奔走差使，或以任何其他为佛陀所呵责的邪命来维持生活，这被称为不当行为(anācāra)。”（《分别论》513）

ဧဝံ ဝုတ္တအနာစာရသင်္ခါတမိစ္ဆာဇီဝပဋိပက္ခေန.

与上述名为“不当行为”(anācāra)的邪命相反。

န ဝေဠုဒါနာဒိနာ အာစာရေနာတိ –

不以赠送竹子等方式为正当行为(ācāra)，是指——

‘‘ဣဓေကစ္စော န ဝေဠုဒါနေန န ပတ္တ န ပုပ္ဖ န ဖလ န သိနာန န ဒန္တကဋ္ဌ န စာဋုကမျတာယ န မုဂ္ဂသူပျတာယ န ပါရိဘဋယတာယ န ဇင်္ဃပေသနိကေန န အညတရညတရေန ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၃) –

“于此，某人不通过赠送竹子、钵、花、果、洗浴粉或齿木，不通过谄媚、献豆汤、充当仆从、奔走差使，也不以任何其他为佛陀所呵责的邪命来维持生活，这被称为正当行为(ācāra)。”（《分别论》513）

ဧဝံ ဝုတ္တေန န ဝေဠုဒါနာဒိနာ အာစာရေန.

通过如是所说的、不以赠送竹子等方式为正当行为(ācāra)。

ဝေသိယာဒိအဂေါစရံ ပဟာယာတိ –

舍弃妓女等非行处(agocara)，是指——

‘‘ဣဓေကစ္စော ဝေသိယဂေါစရော ဝါ ဟောတိ ဝိဓဝ ထုလ္လကုမာရိ ပဏ္ဍက ဘိက္ခုနိ ပါနာဂါရဂေါစရော ဝါ, သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန, ယာနိ ပန တာနိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ [Pg.38] အပ္ပသန္နာနိ အနောပါနဘူတာနိ အက္ကောသကပရိဘာသကာနိ အနတ္ထကာမာနိ အဟိတကာမာနိ အဖာသုကကာမာနိ အယောဂက္ခေမကာမာနိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ, တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ, အယံ ဝုစ္စတိ အဂေါစရော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၄) –

“于此，某人或以妓女为行处，或以寡妇、大龄童女、黄门(paṇḍaka)、比丘尼、酒馆为行处；与国王、大臣、外道、外道弟子以不当的方式交往；并且亲近、交往、侍奉那些对比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷无信、不喜、非为依止、辱骂诽谤、不求其利、不求其益、不求其安适、不求其离轭安稳的家族，这被称为非行处(agocara)。”（《分别论》514）

ဧဝမာဂတံ ဝေသိယာဒိအဂေါစရံ ပဟာယ.

舍弃如上所述的妓女等非行处(agocara)。

သဒ္ဓါသမ္ပန္နကုလာဒိနာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥပနိဿယဂေါစရာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တိဝိဓော ဟိ ဂေါစရော ဥပနိဿယဂေါစရော အာရက္ခဂေါစရော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရောတိ. ကတမော ဥပနိဿယဂေါစရော? ဒသကထာဝတ္ထုဂုဏသမန္နာဂတော ကလျာဏမိတ္တော, ယံ နိဿာယ အသုတံ သုဏာတိ, သုတံ ပရိယောဒပေတိ, ကင်္ခံ ဝိတရတိ, ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ, စိတ္တံ ပသာဒေတိ. ယဿ ဝါ ပန အနုသိက္ခမာနော သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎတိ, သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ ဝဍ္ဎတိ, အယံ ဥပနိဿယဂေါစရော. ကတမော အာရက္ခဂေါစရော? ဣဓ ဘိက္ခု အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝီထိံ ပဋိပန္နော ဩက္ခိတ္တစက္ခု ယုဂမတ္တဒဿာဝီ သံဝုတော ဂစ္ဆတိ, န ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော, န အဿံ, န ရထံ, န ပတ္တိံ, န ဣတ္ထိံ, န ပုရိသံ ဩလောကေန္တော, န ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော, န အဓော ဩလောကေန္တော, န ဒိသာဝိဒိသံ ဝိပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ, အယံ အာရက္ခဂေါစရော. ကတမော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရော? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, ယတ္ထ စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဂေါစရော သကော ပေတ္တိကော ဝိသယော? ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၇၂), အယံ ဥပနိဗန္ဓဂေါစရော. ဣတိ အယံ တိဝိဓော ဂေါစရော ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

具信家族等——这里的“等”字包括依止行处等。行处有三种：依止行处(upanissayagocaro)、守护行处(ārakkhagocaro)、系念行处(upanibandhagocaro)。什么是依止行处？具备十种谈话主题功德的善知识(kalyāṇamitto)，依靠他听闻未曾听闻之法，净化已闻之法，消除疑惑，端正其见，令心清净。或者随他学习的人，信心增长，戒、闻、施、慧增长，这就是依止行处。什么是守护行处？在此，比丘进入村落行走时，收摄目光，只看一轭之地，防护而行，不看象、马、车乘、步兵、女人、男人，不向上看、不向下看、不向四方观看而行，这就是守护行处。什么是系念行处？四念处(cattāro satipaṭṭhānā)，心系于此。世尊曾如是说：“诸比丘，比丘之行处、自己的父系领域为何？即是四念处”，这就是系念行处。如此，这三种行处在此处以“等”字总括，应当如是理解。

အပ္ပမတ္တကေသု ဝဇ္ဇေသူတိ အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယအကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါဒိဘေဒေသု ဝဇ္ဇေသု. ဘယတော ဒဿနသီလောတိ ပရမာဏုမတ္တံ ဝဇ္ဇံ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓသိနေရုပဗ္ဗတသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ, သဗ္ဗလဟုကံ ဝါ ဒုဗ္ဘာသိတမတ္တံ ပါရာဇိကသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ. သမ္မာ အာဒါယာတိ သမ္မဒေဝ သက္ကစ္စံ သဗ္ဗသော ဝါ အာဒိယိတွာ.

于微小过错中（appamattakesu vajjesu），即于无意中触犯的众学法、生起不善心等各种过错。有视之为可畏的习性（bhayato dassanasīlo），是指将原子般微小的过错，看作与六百八十万由旬高的须弥山一般；或者将最轻微的恶说，看作与波罗夷罪一般。如理受持（sammā ādāya），是指正确地、恭敬地、完全地领受。

ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏတ္ထိကေဟိ [Pg.39] သောတဗ္ဗတော သုတံ, ပရိယတ္တိဓမ္မော. တံ ဓာရေတီတိ သုတဓရော, သုတဿ အာဓာရဘူတော. ယဿ ဟိ ဣတော ဂဟိတံ ဧတ္တော ပလာယတိ, ဆိဒ္ဒဃဋေ ဥဒကံ ဝိယ န တိဋ္ဌတိ, ပရိသမဇ္ဈေ ဧကံ သုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ ကထေတုံ ဝါ ဝါစေတုံ ဝါ န သက္ကောတိ, အယံ န သုတဓရော နာမ. ယဿ ပန ဥဂ္ဂဟိတံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဟိတကာလသဒိသမေဝ ဟောတိ, ဒသပိ ဝီသတိပိ ဝဿာနိ သဇ္ဈာယံ အကရောန္တဿ န နဿတိ, အယံ သုတဓရော နာမ. တေနေဝါဟ ‘‘ယဒဿ တ’’န္တိအာဒိ. ဧကပဒမ္ပိ ဧကက္ခရမ္ပိ အဝိနဋ္ဌံ ဟုတွာ သန္နိစိယတီတိ သန္နိစယော, သုတံ သန္နိစယော ဧတသ္မိန္တိ သုတသန္နိစယောတိ အာဟ ‘‘သုတံ သန္နိစိတံ အသ္မိန္တိ သုတသန္နိစယော’’တိ. ယဿ ဟိ သုတံ ဟဒယမဉ္ဇုသာယံ သန္နိစိတံ သိလာယ လေခါ ဝိယ သုဝဏ္ဏဃဋေ ပက္ခိတ္တာ သီဟဝသာ ဝိယ စ သာဓု တိဋ္ဌတိ, အယံ သုတသန္နိစယော နာမ. တေနာဟ ‘‘ဧတေန…ပေ… အဝိနာသံ ဒဿေတီ’’တိ.

因其应为求出离轮回之苦者所听闻，故为“所闻”（suta），即教法（pariyattidhamma）。能忆持此法者，为“持法者”（sutadharo），是所闻法的承载者。若有人于此所学，旋即遗忘，如漏壶之水不能住留，于大众中不能说或诵一部经或一个本生故事，此人不名“持法者”。反之，若人所学的佛语，与初学之时无异，纵十年二十年不诵习亦不亡失，此人方名“持法者”。是故说：“彼所有……”等。一字一句亦不毁坏而积集，故为“积集”（sannicayo）；所闻于其身积集，故为“所闻积集者”（sutasannicayo），如言：“所闻于其身积集，故为所闻积集者。”若人所闻之法，于其心中宝盒（hadayamañjusā）积集，如石上之刻文，如置于金瓶中之狮子油（sīhavasā），完好安住，此人方名“所闻积集者”。是故说：“以此……显示不坏灭。”

ဓာတာတိ ပဂုဏာ ဝါစုဂ္ဂတာ. ဧကဿ ဟိ ဥဂ္ဂဟိတဗုဒ္ဓဝစနံ နိစ္စကာလိကံ န ဟောတိ, ‘‘အသုကသုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ ကထေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သဇ္ဈာယိတွာ အညေဟိ သံသန္ဒိတွာ ပရိပုစ္ဆာဝသေန အတ္ထံ ဩဂါဟိတွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝဒတိ. ဧကဿ ပဂုဏံ ပဗန္ဓဝိစ္ဆေဒါဘာဝတော ဂင်္ဂါသောတသဒိသံ ဘဝင်္ဂသောတသဒိသဉ္စ အကိတ္တိမံ သုခပ္ပဝတ္တိ ဟောတိ, ‘‘အသုကသုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ ကထေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဥဒ္ဓရိတွာ တမေဝ ကထေတိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဓာတာ’’တိ. ဝါစာယ ပဂုဏာ ကတာတိ သုတ္တဒသကဝဂ္ဂဒသကပဏ္ဏာသဒသကဝသေန ဝါစာယ သဇ္ဈာယိတာ, ဒသ သုတ္တာနိ ဂတာနိ, ဒသ ဝဂ္ဂါနိ ဂတာနီတိအာဒိနာ သလ္လက္ခေတွာ ဝါစာယ သဇ္ဈာယိတာတိ အတ္ထော. သုတ္တေကဒေသဿ ဟိ သုတ္တမတ္တဿ စ ဝစသာ ပရိစယော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော, အထ ခေါ ဝဂ္ဂါဒိဝသေနေဝ. မနသာ အနုပေက္ခိတာတိ မနသာ အနု အနု ပေက္ခိတာ, ဘာဂသော နိဇ္ဈာယိတာ စိန္တိတာတိ အတ္ထော. အာဝဇ္ဇန္တဿာတိ ဝါစာယ သဇ္ဈာယိတုံ ဗုဒ္ဓဝစနံ မနသာ စိန္တေန္တဿ. သုဋ္ဌု ပဋိဝိဒ္ဓါတိ နိဇ္ဇဋံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ ကတွာ သုဋ္ဌု ယာထာဝတော ပဋိဝိဒ္ဓါ.

“持诵者”（dhātā）是指口头背诵纯熟（paguṇā vācuggatā）。因为某人所学的佛语并非时时熟记，当被要求“请说某经或某本生”时，他会说：“待我诵习，与他人核对，并通过提问深入其义后，我才能知晓。”而对另一位纯熟者而言，由于记诵连贯不断，就像恒河之流或有分流（bhavaṅgasota）一样，自然而轻松地进行；当被要求“请说某经或某本生”时，他能即刻提取并讲述。就此而说为“持诵者”。“口头纯熟”（vācāya paguṇā katā）是指通过十经、十品、五十品等方式口头诵习，即通过记下“十部经已完成”、“十个品已完成”等方式来口头诵习之义。此处所指的并非只是口头熟悉某部经的一部分或一部经而已，而是指依品等为单位的熟悉。“以心随观”（manasā anupekkhitā）是指以心再再审视，即分部分地沉思、思考之义。“作意者”（āvajjantassa）是指为了口头诵习而心中思惟佛语者。“善通达”（suṭṭhu paṭividdhā）是指使其无纠结、无丛林，如实地善加通达。

ဒွေ မာတိကာတိ ဘိက္ခုမာတိကာ ဘိက္ခုနီမာတိကာ စ. ဝါစုဂ္ဂတာတိ ပုရိမဿေဝ ဝေဝစနံ. တိဿော အနုမောဒနာတိ သံဃဘတ္တေ ဒါနာနိသံသပဋိသံယုတ္တအနုမောဒနာ, ဝိဟာရာဒိမင်္ဂလေ မင်္ဂလသုတ္တာဒိအနုမောဒနာ, မတကဘတ္တာဒိအဝမင်္ဂလေ တိရောကုဋ္ဋာဒိအနုမောဒနာတိ ဣမာ တိဿော အနုမောဒနာ[Pg.40]. ကမ္မာကမ္မဝိနိစ္ဆယောတိ ပရိဝါရာဝသာနေ ကမ္မဝဂ္ဂေ ဝုတ္တဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဝိပဿနာဝသေန ဥဂ္ဂဏှန္တေန စတုဓာတုဝဝတ္ထာနမုခေန ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. စတူသု ဒိသာသု အပ္ပဋိဟတတ္တာ စတဿော ဒိသာ ဧတဿာတိ စတုဒ္ဒိသော, စတုဒ္ဒိသောယေဝ စာတုဒ္ဒိသော, စတဿော ဝါ ဒိသာ အရဟတိ, စတူသု ဝါ ဒိသာသု သာဓူတိ စာတုဒ္ဒိသော.

“二母”（dve mātikā）即比丘母（bhikkhumātikā）与比丘尼母（bhikkhunīmātikā）。“口诵纯熟”（vācuggatā）是前文的同义词。“三随喜”（tisso anumodanā）是指：在僧食时，与布施功德相应的随喜；在寺院等吉祥仪式上，诵《吉祥经》等的随喜；在亡者食等不祥仪式上，诵《墙外经》等的随喜，此为三随喜。“业与非业之抉择”（kammākammavinicchayo）是指《附随》（Parivāra）末尾的《业品》中所说的抉择。“‘修习观（vipassanā）者，应以四界分别（catudhātuvavatthāna）为门径而学习’，这在三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中都已说过。”于四方无碍，故拥有四方者，是为“四方者”（catuddiso）。“四方者”（cātuddiso）即是“四方者”（catuddiso）。或说，他堪于四方，或于四方为善，故为“四方者”。

အဘိဝိနယေတိ သကလေ ဝိနယပိဋကေ. ဝိနေတုန္တိ သိက္ခာပေတုံ. ‘‘ဒွေ ဝိဘင်္ဂါ ပဂုဏာ ဝါစုဂ္ဂတာ ကာတဗ္ဗာတိ ဣဒံ ပရိပုစ္ဆာဝသေန ဥဂ္ဂဟဏမ္ပိ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဧကဿ ပမုဋ္ဌံ, ဣတရဿ ပဂုဏံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တီဟိ ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိဝတ္တနက္ခမာ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. အဘိဓမ္မေတိ နာမရူပပရိစ္ဆေဒေ. ဟေဋ္ဌိမာ ဝါ တယော ဝဂ္ဂါတိ မဟာဝဂ္ဂတော ဟေဋ္ဌာ သဂါထကဝဂ္ဂေါ နိဒါနဝဂ္ဂေါ ခန္ဓကဝဂ္ဂေါတိ ဣမေ တယော ဝဂ္ဂါ. ‘‘ဓမ္မပဒမ္ပိ သဟ ဝတ္ထုနာ ဥဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တတ္တာ ဇာတကဘာဏကေန သာဋ္ဌကထံ ဇာတကံ ဥဂ္ဂဟေတွာပိ ဓမ္မပဒမ္ပိ သဟ ဝတ္ထုနာ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗမေဝ.

“于胜律”（abhivinaye）指于全部的律藏。“为调伏”（vinetuṃ）指为教导。“‘应使两部《分别》（vibhaṅga）口诵纯熟’，此言亦指通过问答的方式来学习。”他们如是说。因为一人遗忘，另一人纯熟，故说：“应与三个人一起，能够轮流诵习。”“于阿毗达摩”（abhidhamme）指于名色之抉择。“或下三品”指《大品》（Mahāvagga）之下的《有偈品》、《因缘品》与《犍度品》（Khandhakavagga）这三品。“‘《法句经》亦应连同其故事（vatthu）一并学习’，因《大筏注》（Mahāpaccarī）中所说，故即使是已学习了附带义注的《本生》的本生诵者，也应连同其故事一并学习《法句经》。”

ကလျာဏာ သုန္ဒရာ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာ ဝါစာ အဿာတိ ကလျာဏဝါစော. တေနာဟ ‘‘သိထိလဓနိတာဒီနံ…ပေ… ဝါစာယ သမန္နာဂတော’’တိ. တတ္ထ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာယာတိ ဌာနကရဏသမ္ပတ္တိယာ သိက္ခာသမ္ပတ္တိယာ စ ကတ္ထစိပိ အနူနတာယ ပရိမဏ္ဍလပဒါနိ ဗျဉ္ဇနာနိ အက္ခရာနိ ဧတိဿာတိ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာ, ပဒမေဝ ဝါ အတ္ထဿ ဗျဉ္ဇနတော ပဒဗျဉ္ဇနံ, တံ အက္ခရပါရိပူရိံ ကတွာ သိထိလဓနိတာဒိဒသဝိဓံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိံ အပရိဟာပေတွာ ဝုတ္တံ ပရိမဏ္ဍလံ နာမ ဟောတိ. အက္ခရပါရိပူရိယာ ဟိ ပဒဗျဉ္ဇနဿ ပရိမဏ္ဍလတာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သိထိလဓနိတာဒီနံ ယထာဝိဓာနဝစနေနာ’’တိ, ပရိမဏ္ဍလံ ပဒဗျဉ္ဇနံ ဧတိဿာတိ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာ. အထ ဝါ ပဇ္ဇတိ ဉာယတိ အတ္ထော ဧတေနာတိ ပဒံ, နာမာဒိ. ယထာဓိပ္ပေတမတ္ထံ ဗျဉ္ဇေတီတိ ဗျဉ္ဇနံ, ဝါကျံ. တေသံ ပရိပုဏ္ဏတာယ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာ.

其言语善美、悦耳、词句圆满，是为“善语者”（kalyāṇavāco）。因此说：“具足松音、紧音等……言语。”其中，“词句圆满”（parimaṇḍalapadabyañjanā）是指：因发音部位与发音器官的成就，以及学习的成就，其词、音节、字母在任何方面皆无缺减，故称“词句圆满”。或者，词（pada）能显明（byañjanato）其义，故为“词句”（padabyañjanaṃ）。此词句因具足字母，不失松音、紧音等十种音节知识，而说为“圆满”。实因字母具足，词句方得圆满。故说：“依规定方式发松音、紧音等”，其词句圆满，故称“词句圆满”。又或者，“词”（pada）是“义理藉此而被知晓”，如名词等。“句”（byañjana）是“显明所欲之义”，即语句。因彼等圆满，故称“词句圆满”。

အပိစ ယော ဘိက္ခု ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော သုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ နိက္ခိပိတွာ အညံ ဥပါရမ္ဘကရံ သုတ္တံ အာဟရတိ, တဿ ဥပမံ ကထေတိ, တဒတ္ထံ ဩတာရေတိ, ဧဝံ ဣဒံ ဂဟေတွာ ဧတ္ထ ခိပန္တော ဧကပဿေနေဝ ပရိဟရန္တော ကာလံ ဉတွာ ဝုဋ္ဌဟတိ, နိက္ခိတ္တသုတ္တံ ပန နိက္ခိတ္တမတ္တမေဝ ဟောတိ, တဿ ကထာ အပရိမဏ္ဍလာ နာမ ဟောတိ အတ္ထဿ အပရိပုဏ္ဏဘာဝတော. ယော ပန သုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ နိက္ခိပိတွာ ဗဟိ ဧကပဒမ္ပိ အဂန္တွာ [Pg.41] ယထာနိက္ခိတ္တဿ သုတ္တဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာဝသေနေဝ သုတ္တန္တရမ္ပိ အာနေန္တော ပါဠိယာ အနုသန္ဓိဉ္စ ပုဗ္ဗာပရဉ္စ အပေက္ခန္တော အာစရိယေဟိ ဒိန္နနယေ ဌတွာ တုလိကာယ ပရိစ္ဆိန္ဒန္တော ဝိယ တံ တံ အတ္ထံ သုဝဝတ္ထိတံ ကတွာ ဒဿေန္တော ဂမ္ဘီရမာတိကာယ ဥဒကံ ပေသေန္တော ဝိယ ဂမ္ဘီရမတ္ထံ ဂမေန္တော ဝဂ္ဂိဟာရိဂတိယာ ပဒေ ပဒံ ကောဋ္ဋေန္တော သိန္ဓဝါဇာနီယော ဝိယ ဧကံယေဝ ပဒံ အနေကေဟိ ပရိယာယေဟိ ပုနပ္ပုနံ သံဝဏ္ဏန္တော ဂစ္ဆတိ, တဿ ကထာ ပရိမဏ္ဍလာ နာမ ဟောတိ ဓမ္မတော အတ္ထတော အနုသန္ဓိတော ပုဗ္ဗာပရတော အာစရိယုဂ္ဂဟတောတိ သဗ္ဗသော ပရိပုဏ္ဏဘာဝတော. ဧဝရူပမ္ပိ ကထံ သန္ဓာယ ‘‘ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

再者，有比丘在会众中说法时，搁置了经或本生，而引述另一部用来诘难的经，为此设立譬喻，解说其义，像这样抓住一点，偏执一端，知道时间到了就起身，那被搁置的经文便只是被搁置了而已。这样的说法就称为“不圆满”(aparimaṇḍalā)，因为义理不完备。反之，有比丘在举出一部经或本生后，不旁及一词，仅就所举出之经的义理加以阐释，同时引述其他经典，审视其巴利(pāḷi)文句的连贯与前后关系，立足于老师所传授的理路，如同用画笔勾勒般，将各个义理清晰地界定并展示出来；又如从深渠引水般，使深奥的义理得以流通；又如信度(Sindhava)良马，以跨越之姿，步步紧扣，以多种方式反复阐述同一个词句。这样的说法就称为“圆满”(parimaṇḍalā)，因为它在法、义、连贯、前后、师承等方面，一切都完全具足。正是针对此种说法，才说了“以圆满的文句”。

ဂုဏပရိပုဏ္ဏဘာဝေန ပုရေ ဘဝါတိ ပေါရီ, တဿ ဘိက္ခုနော တေနေတံ ဘာသိတဗ္ဗံ အတ္ထဿ ဂုဏပရိပုဏ္ဏဘာဝေန ပုရေ ပုဏ္ဏဘာဝေ ဘဝါတိ အတ္ထော. ပုရေ ဝါ ဘဝတ္တာ ပေါရိယာ နာဂရိကိတ္ထိယာ သုခုမာလတ္တနေန သဒိသာတိ ပေါရီ, ပုရေ သံဝဍ္ဎနာရီ ဝိယ သုကုမာရာတိ အတ္ထော. ပုရဿ ဧသာတိပိ ပေါရီ, ပုရဿ ဧသာတိ နဂရဝါသီနံ ကထာတိ အတ္ထော. နဂရဝါသိနော ဟိ ယုတ္တကထာ ဟောန္တိ ပိတိမတ္တံ ‘‘ပိတာ’’တိ, ဘာတိမတ္တံ ‘‘ဘာတာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝရူပီ ဟိ ကထာ ဗဟုနော ဇနဿ ကန္တာ ဟောတိ မနာပါ, တာယ ပေါရိယာ.

因品质圆满而在前(pure)，故称“文雅语”(porī)。此义为：由于义理的品质圆满，故为卓越(pure)而圆满。或因其存在于城市(pure)中，如城市女子般优雅，故称“文雅语”；其义为，如城中教养良好的女子般娇柔。又或因其“属于城市”(purassa esā)，故亦称“文雅语”；其义为，此乃城市居民之语。城市居民言谈得体，称呼父亲辈的人为“父亲”，称呼兄弟辈的人为“兄弟”。此等言语为众人所喜爱、所悦意，这就是所谓的“文雅语”。

ဝိဿဋ္ဌာယာတိ ပိတ္တသေမှာဒီဟိ အပလိဗုဒ္ဓါယ သန္ဒိဋ္ဌဝိလမ္ဗိတာဒိဒေါသရဟိတာယ. အထ ဝါ နာတိသီဃံ နာတိသဏိကံ နိရန္တရံ ဧကရသဉ္စ ကတွာ ပရိသာယ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ကထေန္တဿ ဝါစာ ဝိဿဋ္ဌာ နာမ. ယော ဟိ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ကထေန္တော သုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ အာရဘိတွာ အာရဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ တုရိတတုရိတော အရဏိံ မန္ထေန္တော ဝိယ ဥဏှခါဒနီယံ ခါဒန္တော ဝိယ ပါဠိယာ အနုသန္ဓိပုဗ္ဗာပရေသု ဂဟိတံ ဂဟိတမေဝ, အဂ္ဂဟိတံ အဂ္ဂဟိတမေဝ ကတွာ ပုရာဏပဏ္ဏန္တရေသု စရမာနံ ဂေါဓံ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ တတ္ထ တတ္ထ ပဟရန္တော ဩသာပေတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတိ. ပုရာဏပဏ္ဏန္တရေသု ဟိ ပရိပါတိယမာနာ ဂေါဓာ ကဒါစိ ဒိဿတိ ကဒါစိ န ဒိဿတိ, ဧဝမေကစ္စဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတ္ထစိ ဒိဿတိ ကတ္ထစိ န ဒိဿတိ. ယောပိ ဓမ္မံ ကထေန္တော ကာလေန သီဃံ, ကာလေန သဏိကံ, ကာလေန မန္ဒံ, ကာလေန မဟာသဒ္ဒံ, ကာလေန ခုဒ္ဒကသဒ္ဒံ ကရောတိ, ယထာ နိဇ္ဈာမတဏှိကပေတဿ [Pg.42] မုခတော နိစ္ဆရဏကအဂ္ဂိ ကာလေန ဇလတိ ကာလေန နိဗ္ဗာယတိ, ဧဝံ ပေတဓမ္မကထိကော နာမ ဟောတိ, ပရိသာယ ဥဋ္ဌာတုကာမာယ ပုန အာရဘတိ. ယောပိ ကထေန္တော တတ္ထ တတ္ထ ဝိတ္ထာယတိ, အပ္ပဋိဘာနတာယ အာပဇ္ဇတိ, ကေနစိ ရောဂေန နိတ္ထုနန္တော ဝိယ ကန္ဒန္တော ဝိယ ကထေတိ, ဣမေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကထာ ဝိဿဋ္ဌာ နာမ န ဟောတိ သုခေန အပ္ပဝတ္တဘာဝတော. ယော ပန သုတ္တံ အာဟရိတွာ အာစရိယေဟိ ဒိန္နနယေ ဌိတော အာစရိယုဂ္ဂဟံ အမုဉ္စန္တော ယထာ စ အာစရိယာ တံ တံ သုတ္တံ သံဝဏ္ဏေသုံ, တေနေဝ နယေန သံဝဏ္ဏေန္တော နာတိသီဃံ နာတိသဏိကန္တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန ကထာပဗန္ဓံ အဝိစ္ဆိန္နံ ကတွာ နဒီသောတော ဝိယ ပဝတ္တေတိ, အာကာသဂင်္ဂါတော ဘဿမာနဥဒကံ ဝိယ နိရန္တရကထံ ပဝတ္တေတိ, တဿ ကထာ ဝိဿဋ္ဌာ နာမ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိဿဋ္ဌာယာ’’တိ.

“通畅无碍”(vissaṭṭhā)是指不被胆汁、痰等阻塞，没有明显迟缓等过失。或者说，既不太快也不太慢，持续不断且声调单一，根据会众的意乐而说法，这样的言语才称为“通畅无碍”。若有比丘说法，从一部经或本生故事开始，一开始就急急忙忙，如钻木取火，又如吃滚烫的嚼食，对巴利文句的前后关联，掌握了就掌握，没掌握就放过，如在枯叶堆里惊起一只蜥蜴，东敲西打，然后讲完就起身离去。因为在枯叶堆里乱窜的蜥蜴有时看得见有时看不见，同样，此人对义理的释义也是有时清晰有时不明。又有说法者，时而快，时而慢，时而轻声，时而大声，时而微声，犹如被干渴所焚的饿鬼(nijjhāmataṇhikapeta)口中喷出的火焰，时而燃烧，时而熄灭，这样的人被称为“饿鬼说法者”。当会众想要起身时，他又重新开始。又有说法者，言谈时东拉西扯，因缺乏辩才而陷入窘境，说话时又如病人般呻吟或哭泣。所有这些人的说法都不能称为“通畅无碍”，因为未能流畅无碍地表达。然而，若有人引述一部经，立足于老师们所传授的理路，不舍弃老师的教导，遵循老师们阐释那部经的方式来阐释，以“不太快也不太慢”等方式，使言论连贯不绝，如河水奔流，又如从天界的恒河(ākāsagaṅgā)倾泻而下的水流般，持续不断地说法，这样的说法才称为“通畅无碍”。正是针对此而言“以通畅无碍语”。

အနေလဂဠာယာတိ ဧလဂဠဝိရဟိတာယ. ကဿစိ ဟိ ကထေန္တဿ ဧလံ ဂဠတိ, လာလာ ပဂ္ဃရတိ, ခေဠဖုသိတာနိ ဝါ နိက္ခမန္တိ, တဿ ဝါစာ ဧလဂဠာ နာမ ဟောတိ, တဗ္ဗိပရီတာယာတိ အတ္ထော. အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာတိ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ ပါကဋံ ကတွာ ဘာသိတတ္ထဿ ဝိညာပနသမတ္ထတာယ အတ္ထဉာပနေ သာဓနာယ.

“无滴漏的”(Anelagaḷā)是指没有滴漏。因为当某些人说话时，口水滴下，唾液流出，或痰沫飞溅，他的言语就称为“滴漏的”(elagaḷā)，其义即是与此相反。“能阐明义理”是指将开头、中间、结尾都清晰地表达出来，能够阐明所说的义理，有助于义理的理解。

ဝါစာဝ ကရဏန္တိ ဝါက္ကရဏံ, ဥဒါဟာရဃောသော. ကလျာဏံ မဓုရံ ဝါက္ကရဏံ အဿာတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော. တေနေဝါဟ ‘‘မဓုရဿရော’’တိ. ဟီဠေတီတိ အဝဇာနာတိ. မာတုဂါမောတိ သမ္ဗန္ဓော. မနံ အပါယတိ ဝဍ္ဎေတီတိ မနာပေါ. တေနာဟ ‘‘မနဝဍ္ဎနကော’’တိ. ဝဋ္ဋဘယေန တဇ္ဇေတွာတိ ယောဗ္ဗနမဒါဒိမတ္တာ ဘိက္ခုနိယော သံသာရဘယေန တာသေတွာ. ဂိဟိကာလေတိ အတ္တနော ဂိဟိကာလေ. ဘိက္ခုနိယာ မေထုနေန ဘိက္ခုနီဒူသကော ဟောတီတိ ဘိက္ခုနိယာ ကာယသံသဂ္ဂမေဝ ဝဒတိ. သိက္ခမာနာသာမဏေရီသု ပန မေထုနေနပိ ဘိက္ခုနီဒူသကော န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သိက္ခမာနာသာမဏေရီသု မေထုနဓမ္မ’’န္တိ. ‘‘ကာသာယဝတ္ထဝသနာယာ’’တိ ဝစနတော ဒုဿီလာသု ဘိက္ခုနီသိက္ခမာနာသာမဏေရီသု ဂရုဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နပုဗ္ဗော ပဋိက္ခိတ္တောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တဿာ ဘိက္ခုနိယာ အဘာဝေပိ ယာ ယာ တဿာ ဝစနံ အဿောသုံ, တာ တာ တထေဝ မညန္တီတိ အာဟ ‘‘မာတုဂါမော ဟီ’’တိအာဒိ.

言说（vākkaraṇaṃ）即是发声。有善美、悦耳言语者，即是善语者（kalyāṇavākkaraṇo）。因此说“声音甜美”（madhurassara）。“轻视”（hīḷeti）即是“轻贱”（avajānāti）。“女性”（mātugāma）是所关联者。能增长心意，故为“可意的”（manāpa）。因此说“增长心意的”（manavaḍḍhanaka）。“以轮回的怖畏来恫吓”是指以轮回的怖畏来惊吓那些因青春的骄慢等而沉醉的比丘尼们。“在家时”（gihikāle）指自己在俗时的时期。所谓“与比丘尼行淫欲法而成为污染比丘尼者（bhikkhunīdūsaka）”，此处是指与比丘尼有身体接触。但对于在学尼与沙弥尼，即使行淫欲法也不会成为污染比丘尼者，因此说“对于在学尼与沙弥尼的淫欲法”。根据“穿着袈裟衣”一语，应知，对于恶戒的比丘尼、在学尼、沙弥尼，若先前曾违犯重法（garudhamma），则必定被拒绝。即使那位比丘尼不在，凡是听过她言语的比丘尼们，都会同样地看待，因此说“因为女性……”等。

ဣဒါနိ [Pg.43] အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ သမောဓာနေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဣမေဟိ ပန အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ အသမန္နာဂတံ ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန သမ္မန္နေန္တော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ, ဘိက္ခု ပန သမ္မတောယေဝ ဟောတိ.

现在为了总合说明此八个条件，而开始“于此……”等文。然而，若以白四羯磨任命一位不具备此八个条件的比丘，进行任命者会犯下恶作（dukkaṭa）罪，但该比丘的任命仍然有效。

၁၄၈. ဂရုကေဟီတိ ဂရုကာတဗ္ဗေဟိ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယာတိ ဥပယောဂတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ. ‘‘ဩဝဒတီ’’တိ ဝါ ဣမဿ ‘‘ဝဒတီ’’တိ အတ္ထေ သတိ သမ္ပဒါနဝစနမ္ပိ ယုဇ္ဇတိ. ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာ နာမ ပရိဝတ္တလိင်္ဂါ ဝါ ပဉ္စသတသာကိယာနိယော ဝါ.

148. “由应敬重者”（Garukehi）是指由应当恭敬对待者。“由单边僧团受具足戒者”（Ekatoupasampannāya）一语中，是作目的解的方位格。“教诫”（ovadati）一词，若其义为“对……说”（vadati），则与格也适用。所谓在比丘处受具足戒者，是指变性者或五百位释迦族女。

၁၄၉. အာသနံ ပညပေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘သစေ ဘူမိ မနာပါ ဟောတိ, အာသနံ အပညာပေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မာတုဂါမဂ္ဂဟဏေန ဘိက္ခုနီပိ သင်္ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘ဓမ္မဒေသနာပတ္တိမောစနတ္ထ’’န္တိ. သမ္မတဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ပါဋိပဒေ ဩဝါဒတ္ထာယ သဗ္ဗာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ အာဂန္တဗ္ဗတော ‘‘သမဂ္ဂါတ္ထ ဘဂိနိယော’’တိ ဣမိနာ သဗ္ဗာသံ အာဂမနံ ပုစ္ဆတီတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗာ အာဂတာတ္ထာ’’တိ. ဂိလာနာသု အနာဂတာသုပိ ဂိလာနာနံ အနာဂမနဿ အနုညာတတ္တာ အာဂန္တုံ သမတ္ထာဟိ စ သဗ္ဗာဟိ အာဂတတ္တာ ‘‘သမဂ္ဂါမှယျာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အန္တောဂါမေ ဝါတိအာဒီသု ယတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝန္ဒိတုံ န သက္ကာ ဟောတိ, တတ္ထ ဌိတာယ ဧဝ ကာယံ ပုရတော နာမေတွာ ‘‘ဝန္ဒာမိ အယျာ’’တိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဂန္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အန္တရဃရန္တိ ကတ္ထစိ နဂရဒွါရဿ ဗဟိဣန္ဒခီလတော ပဋ္ဌာယ အန္တောဂါမော ဝုစ္စတိ, ကတ္ထစိ ဃရုမ္မာရတော ပဋ္ဌာယ အန္တောဂေဟံ. ဣဓ ပန ‘‘အန္တောဂါမေ ဝါ’’တိ ဝိသုံ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘အန္တရဃရေ ဝါ’’တိ အန္တောဂေဟံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ အန္တောဂါမာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ.

149. 关于“铺设座位”，此处在三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中都说道：“若地面舒适，不铺设座位也可以。”因为“女性”（mātugāma）一词也包含了比丘尼，所以说“为了教诫佛法与解除罪过”。因为在每个半月的初一日（pāṭipada），所有比丘尼都应到受认可的比丘处听受教诫，所以他用“姐妹们，你们集合了吗？”来询问是否所有人都已到来，此句意为“你们全都到了吗？”。即使有病者未来，因为病者不来是允许的，而所有能来者都已到来，所以可以回答“我们已集合”。关于“或在村内”等，在那些无法五体投地礼拜的地方，可以站立着，身体前倾，合掌说“尊者，我向您顶礼”，然后离去。“家中间”（antaraghara）：在某些地方，从城门外的门柱（indakhīla）开始称为“村内”（antogāmo）；在某些地方，从房子的门槛开始称为“屋内”（antogehaṃ）。但在此处，因为“或在村内”是分开说的，所以当说“或在家中间”时，应理解为是指“屋内”。“无论何处”（yattha katthaci）是指在村内等任何地方。

ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဝသထ အယျေ, မယံ ဘိက္ခူ အာနေဿာမာ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ သဒ္ဒဟန္တီဟိ ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. န နိမန္တိတာ ဟုတွာ ဂန္တုကာမာတိ မနုဿေဟိ နိမန္တိတာ ဟုတွာ ဂန္တုကာမာ န ဟောန္တီတိ အတ္ထော, တတ္ထေဝ ဝဿံ ဥပဂန္တုကာမာ ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. ယတောတိ ဘိက္ခုနုပဿယတော. ယာစိတွာတိ ‘‘တုမှေဟိ အာနီတဩဝါဒေနေဝ မယမ္ပိ ဝသိဿာမာ’’တိ ယာစိတွာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဘိက္ခုနုပဿယေ. အာဂတာနံ သန္တိကေ ဩဝါဒေန ဝသိတဗ္ဗန္တိ ပစ္ဆိမိကာယ ဝဿံ ဝသိတဗ္ဗံ. အဘိက္ခုကာဝါသေ ဝသန္တိယာ အာပတ္တီတိ စောဒနာမုခေန သာမညတော အာပတ္တိပ္ပသင်္ဂံ ဝဒတိ, န ပန တဿာ [Pg.44] အာပတ္တိ. ဝဿစ္ဆေဒံ ကတွာ ဂစ္ဆန္တိယာပိ အာပတ္တီတိ ဝဿာနုပဂမမူလံ အာပတ္တိံ ဝဒတိ. ဣတရာယ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိကာရဏသဗ္ဘာဝတော ‘‘သာ ရက္ခိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ, သာ ဝဿာနုပဂမမူလာ အာပတ္တိ ရက္ခိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော, အဘိက္ခုကေပိ အာဝါသေ ဤဒိသာသု အာပဒါသု ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အာပဒါသု ဟိ…ပေ… အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ’’တိ. ဣတရာယ ပန အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိ, ကာရဏေ အသတိ ပစ္ဆိမိကာယပိ ဝဿံ န ဥပဂန္တဗ္ဗံ. သန္တေသု ဟိ ဘိက္ခူသု ဝဿံ အနုပဂစ္ဆန္တိယာ အာပတ္တိ. တတ္ထ ဂန္တွာ ပဝါရေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အပဝါရေန္တီနံ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော. သစေ ဒူရေပိ ဘိက္ခူနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဟောတိ, သက္ကာ စ ဟောတိ နဝမိယံ ဂန္တွာ ပဝါရေတုံ, တတ္ထ ဂန္တွာ ပဝါရေတဗ္ဗံ. သစေ ပန နဝမိယံ နိက္ခမိတွာ သမ္ပာပုဏိတုံ န သက္ကာ ဟောတိ, အဂစ္ဆန္တီနံ အနာပတ္တိ.

“可以住下”是指，比丘尼们相信（居士们所说）“尊者们请住下，我们去请比丘来”这句话，就可以住下。“非受邀请而想去”的意思是，她们并非受人们邀请后才想去，而是意欲就在那里进入雨安居。所谓“从何处”，即从比丘尼住处。所谓“请求”，是说请求道：“我们也将依循由您们请来的教诫而安居。”所谓“在那里”，即在那个比丘尼住处。“在来者面前依教诫而住”，这是指应当进入后安居。所谓“住在没有比丘的住处者有过”，是以责备的方式说有犯过的可能，但她本人并无过。所谓“中断安居而去者亦有过”，是说不入安居的根本过。因为对于另一过失，存在无犯的理由，故说“应守护之”，其意为应守护那不入安居的根本过。意即，即使在没有比丘的住处，于此等危难中也应进入雨安居。因此说：“在危难时……乃至……说为无犯”。然而对于另一过失，则无犯。若无理由，即使是后安居也不应进入。因为当有比丘在时，不入雨安居者有过。所谓“到那里应行自恣”，是因为在此若不行自恣，则有可能犯过。如果比丘的住处虽远，但能在第九日去到并举行自恣，就应到那里行自恣。但如果在第九日出发而无法到达，不去者无过。

ဥပေါသထဿ ပုစ္ဆနံ ဥပေါသထပုစ္ဆာ, သာယေဝ က-ပ္ပစ္စယံ ရဿတ္တဉ္စ ကတွာ ဥပေါသထပုစ္ဆကန္တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဥပေါသထပုစ္ဆန’’န္တိ. ဥပေါသထော ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ‘‘ကဒါ, အယျ, ဥပေါသထော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. ဘိက္ခုနာပိ ‘‘သွေ, ဘဂိနိ, ဥပေါသထော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဘိက္ခူ ကဒါစိ ကေနစိ ကာရဏေန ပန္နရသိကံ ဝါ စာတုဒ္ဒသီဥပေါသထံ, စာတုဒ္ဒသိကံ ဝါ ပန္နရသီဥပေါသထံ ကရောန္တိ, ယသ္မိဉ္စ ဒိဝသေ ဘိက္ခူဟိ ဥပေါသထော ကတော, တသ္မိံယေဝ ဘိက္ခုနီဟိပိ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘ပက္ခဿ တေရသိယံယေဝ ဂန္တွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပုစ္ဆိတေန ဘိက္ခုနာ သစေ စာတုဒ္ဒသိယံ ဥပေါသထံ ကရောန္တိ, ‘‘စာတုဒ္ဒသိကော ဘဂိနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ပန ပန္နရသိယံ ကရောန္တိ, ‘‘ပန္နရသိကော ဘဂိနီ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ဩဝါဒတ္ထာယာတိ ဩဝါဒယာစနတ္ထာယ. ပါဋိပဒဒိဝသတော ပန ပဋ္ဌာယ ဓမ္မသဝနတ္ထာယ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ပါဋိပဒဒိဝသေ ဩဝါဒဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ အန္တရန္တရာ ဓမ္မသဝနတ္ထာယ ဂန္တဗ္ဗံ. ဩဝါဒဂ္ဂဟဏမ္ပိ ဟိ ‘‘ဓမ္မသဝနမေဝါ’’တိ အဘေဒေန ဝုတ္တံ. နိရန္တရံ ဝိဟာရံ ဥပသင်္ကမိံသူတိ ယေဘုယျေန ဥပသင်္ကမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှေတန္တိအာဒိနာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမာတိ သဗ္ဗာသံယေဝ ဘိက္ခုနီနံ ဥပသင်္ကမနဒီပနတ္ထံ ပါဠိ နိဒဿိတာ. ဩဝါဒံ ဂစ္ဆတီတိ ဩဝါဒံ ယာစိတုံ ဂစ္ဆတိ. ဒွေ တိဿောတိ ဒွီဟိ တီဟိ. ကရဏတ္ထေ စေတံ ပစ္စတ္တဝစနံ.

对布萨的询问是“布萨询问”(uposathapucchā)，此词加上“ka”后缀并缩短元音后，即被称为“布萨问”(uposathapucchaka)。因此（疏）中说“布萨询问”(uposathapucchana)。应询问布萨，即应问：“尊者，何时是布萨日？”比丘也应回答：“姐妹，明日是布萨。”比丘们有时会因某个缘故，将十五日的布萨改为十四日举行，或将十四日的布萨改为十五日举行。比丘尼们也应在比丘们举行布萨的同一天举行布萨，其意趣是说“应于半月的第十三日前往”等。如此询问后，如果比丘们在第十四日举行布萨，比丘应说：“姐妹，是十四日布萨。”但如果他们在第十五日举行，则应告知：“姐妹，是十五日布萨。”“为了教诫”(ovādatthāya)，即为了请求教诫。“从初一日起为听闻法而前往”，是指在初一日为领受教诫而前往，从第二日起则时常为听闻法而前往。领受教诫也被无差别地称为“闻法”。“不断地前往寺院”(nirantaraṃ vihāraṃ upasaṅkamiṃsu)，主要是就其频繁前往而言。“此乃所说”(vuttañheta)等巴利（经文）的引用，是为了阐明所有比丘尼都应前来，并遵行所受的教导。“去领受教诫”(ovādaṃ gacchati)，即是去请求教诫。“两三位”(dve tisso)，即是由二或三（位）。这是工具格的用法。

ပါသာဒိကေနာတိ ပသာဒဇနကေန နိဒ္ဒေါသေန ကာယကမ္မာဒိနာ. သမ္ပာဒေတူတိ တိဝိဓံ သိက္ခံ သမ္ပာဒေတု. သစေ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကံယေဝ ဒိသွာ [Pg.45] တာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဩဝါဒေါ ယာစိတော ဘဝေယျ, တေန ကိံ ကာတဗ္ဗန္တိ? ဥပေါသထဂ္ဂေ သန္နိပတိတေ ဘိက္ခုသံဃေ ပုဗ္ဗကိစ္စဝသေန ‘‘အတ္ထိ ကာစိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝါဒံ ယာစမာနာ’’တိ ပုစ္ဆိယမာနေ ‘‘ဧဝံ ဝဒေဟီ’’တိ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂါဟကေန ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ အညေန ဘိက္ခုနာ ကထာပေတွာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေန ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ အတ္တနာ ဝတွာ ပုန သယမေဝ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ အာရောစေတဗ္ဗံ, အညေန ဝါ ဘိက္ခုနာ တသ္မိံ ဒိဝသေ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသာပေတဗ္ဗံ. ဧတံ ဝုတ္တန္တိ ‘‘တာဟီ’’တိ ဧတံ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ.

所谓“以令人净信的行为”(pāsādikena)，即指能引生净信、无过失的身业等。所谓“应圆满”(sampādetu)，即应圆满三学。若比丘尼们见到诵波罗提木叉者，并向他请求教诫，他应如何做呢？在布萨堂集会的比丘僧团中，作为前行事务，当被问及“是否有比丘尼请求教诫？”时，（诵波罗提木叉者）应让另一位比丘代为传达接受教诫任务者的话，然后自己说出诵波罗提木叉者应说的话，之后再亲自去告知比丘尼们；或者，让另一位比丘在那一天诵波罗提木叉。所谓“此已说”(etaṃ vuttaṃ)，是指“她们”(tāhi)这个复数词已被说及。

ဧကာ ဘိက္ခုနီ ဝါတိ ဣဒံ ဗဟူဟိ ဘိက္ခုနုပဿယေဟိ ဧကာယ ဧဝ ဘိက္ခုနိယာ သာသနပဋိဂ္ဂဟဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ပန ဒုတိယိကာယ အဘာဝံ သန္ဓာယ. ဗဟူဟိ ဘိက္ခုနုပဿယေဟီတိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ တသ္မိံယေဝ ဝါ ဂါမေ ဗဟူဟိ ဘိက္ခုနုပဿယေဟိ. ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော စ အယျ ဘိက္ခုနိယော စ ဘိက္ခုနီ စာ’’တိ ဣမိနာ နာနာဥပဿယေဟိ သာသနံ ဂဟေတွာ အာဂတဘိက္ခုနိယာ ဝတ္တဗ္ဗဝစနံ ဒဿေတိ. ဣဒဉ္စ ဧကေန ပကာရေန မုခမတ္တနိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, တသ္မိံ တသ္မိံ ပန ဘိက္ခုနုပဿယေ ဘိက္ခုနီနံ ပမာဏံ သလ္လက္ခေတွာ တဒနုရူပေန နယေန ဝတ္တဗ္ဗံ. ဘိက္ခုသံဃဿ အယျာနံ အယျဿာတိ ဣဒံ သင်္ခိပိတွာ ဝုတ္တံ.

所谓“或一位比丘尼”(ekā bhikkhunī vā)，这是针对在众多比丘尼住处中，仅有一位比丘尼前来领受讯息的情况而说，并非指没有同伴。所谓“从众多比丘尼住处”(bahūhi bhikkhunupassayehi)，是指在路途中或同一个村庄里的众多比丘尼住处。以“比丘尼僧团、诸位圣尼以及（某）比丘尼”这句话，展示了从不同住处领受讯息后前来的比丘尼所应说的话。这只是作为一种范例而说，在各个比丘尼住处，应考虑到比丘尼的数量，再以相应的方式来说。所谓“比丘僧团的、诸位尊者的、尊者的”(bhikkhusaṅghassa ayyānaṃ ayyassa)，这是简略的说法。

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေနပီတိ ဣဒံ သံဃုပေါသထဝသေနေဝ ဒဿိတံ. ယတ္ထ ပန တိဏ္ဏံ ဒွိန္နံ ဝါ ဝသနဋ္ဌာနေ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော နတ္ထိ, တတ္ထာပိ ဉတ္တိဌပနကေန ဣတရေန ဝါ ဘိက္ခုနာ ဣမိနာဝ နယေန ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧကပုဂ္ဂလေနပိ ဥပေါသထဒိဝသေ ဩဝါဒယာစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပါဋိပဒေ အာဂတာနံ ဘိက္ခုနီနံ ‘‘နတ္ထိ ကောစီ’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ. သစေ သယမေဝ, ‘‘သမ္မတော အဟ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဣမံ ဝိဓိံ အဇာနန္တော ဣဓ ဗာလောတိ အဓိပ္ပေတော.

所谓“诵波罗提木叉者也一样”(pātimokkhuddesakenapi)，这是就僧团布萨的情况而开示的。如果在某个住处只有三位或两位比丘，没有诵说波罗提木叉，那么也应由作白者或其他比丘以同样的方式来说。即使只有一位个人，在布萨日接受了教诫的请求后，对于在初一日到来的比丘尼们，也应当说“没有其他人”(natthi koci)等等。如果自己就是受委任者(sammata)，就应当说“我是受委任者”。不了解此程序的人，在此被认为是愚者。

၁၅၀. အဓမ္မကမ္မေ အဓမ္မကမ္မသညီ ဝဂ္ဂံ ဘိက္ခုနိသံဃံ ဝဂ္ဂသညီ ဩဝဒတိ, အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာတိအာဒီသု ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ ဝဂ္ဂါဒိဘာဝနိမိတ္တေသု ဒုက္ကဋေသု အဓမ္မကမ္မမူလကံ ပါစိတ္တိယမေဝ ပါဠိယံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အဓမ္မကမ္မေ ဒွိန္နံ နဝကာနံ ဝသေန အဋ္ဌာရသ ပါစိတ္တိယာနီ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အသမ္မတတာ, ဘိက္ခုနိယာ ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ, ဩဝါဒဝသေန အဋ္ဌဂရုဓမ္မဘဏနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

150. “对于非法羯磨有非法羯磨想，对于分裂的比丘尼僧团有分裂想而教诫，犯波逸提罪”等句，在这些情况中，即使存在作为分裂等相的恶作罪，但在圣典中，凡是以非法羯磨为根本的，都一概说是波逸提，因此（疏）中说：“在非法羯磨中，依于两种九法，有十八种波逸提。”其余部分在此已很明显。未经委任、比丘尼已得具足戒、以教诫的方式说八敬法——这三者是此处的构成要素。

ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

教诫学处释义终。

၂. အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 日没学处释义

၁၅၃. ဒုတိယေ [Pg.46] ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သာတစ္စကိရိယာယာတိ ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဋိပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ. မုနာတီတိ ဇာနာတိ. တေန ဉာဏေနာတိ တေန အရဟတ္တဖလပညာသင်္ခါတေန ဉာဏေန. ပထေသူတိ ဥပါယမဂ္ဂေသု. အရဟတော ပရိနိဋ္ဌိတသိက္ခတ္တာ အာဟ ‘‘ဣဒဉ္စ…ပေ… ဝုတ္တ’’န္တိ. အထ ဝါ ‘‘အပ္ပမဇ္ဇတော သိက္ခတော’’တိ ဣမေသံ ပဒါနံ ဟေတုအတ္ထတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, တသ္မာ အပ္ပမဇ္ဇနဟေတု သိက္ခနဟေတု စ အဓိစေတသောတိ အတ္ထော. သောကာတိ စိတ္တသန္တာပါ. ဧတ္ထ စ အဓိစေတသောတိ ဣမိနာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အပ္ပမဇ္ဇတောတိ ဣမိနာ အဓိသီလသိက္ခာ, မုနိနော မောနပထေသု သိက္ခတောတိ ဧတေဟိ အဓိပညာသိက္ခာ, မုနိနောတိ ဝါ ဧတေန အဓိပညာသိက္ခာ, မောနပထေသု သိက္ခတောတိ ဧတေန တာသံ လောကုတ္တရသိက္ခာနံ ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဋိပဒါ, သောကာ န ဘဝန္တီတိအာဒီဟိ သိက္ခာပါရိပူရိယာ အာနိသံသာ ပကာသိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

153. 第二，关于“善法的持续修习”(kusalānaṃ dhammānaṃ sātaccakiriyā)，这是就前分行道而说。“Munāti”即是“知晓”。“以那个智慧”(tena ñāṇena)，即以阿罗汉果智的智慧。“于道中”(pathesu)，即在方便之道上。因为阿罗汉已经圆满了学处，所以说“此……乃至……说”。或者，“不放逸者勤学”(appamajjato sikkhato)这些词应当理解为具有原因的含义，因此，其义为：因为不放逸，因为修学，所以有增上心。“忧”(sokā)即是心的热恼。在这里，“增上心”(adhicetaso)是指增上心学，“不放逸”(appamajjato)是指增上戒学，“牟尼于牟尼道修学”(munino monapathesu sikkhato)是指增上慧学；或者，“牟尼”(munino)是指增上慧学，“于牟尼道修学”(monapathesu sikkhato)是指那些出世间学的前分行道，“忧不生”(sokā na bhavanti)等句则阐明了学处圆满的功德，应当如是了知。

ကောကနုဒန္တိ ပဒုမဝိသေသနံ ယထာ ‘‘ကောကာသယ’’န္တိ, တံ ကိရ ဗဟုပတ္တံ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နံ အတိဝိယ သုဂန္ဓဉ္စ ဟောတိ. ‘‘ကောကနုဒံ နာမ သေတပဒုမ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ပါတောတိ ပဂေဝ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယထာ ကောကနုဒသင်္ခါတံ ပဒုမံ ပါတော သူရိယုဂ္ဂမနဝေလာယံ ဖုလ္လံ ဝိကသိတံ အဝီတဂန္ဓံ သိယာ ဝိရောစမာနံ, ဧဝံ သရီရဂန္ဓေန ဂုဏဂန္ဓေန စ သုဂန္ဓံ သရဒကာလေ အန္တလိက္ခေ အာဒိစ္စမိဝ အတ္တနော တေဇသာ တပန္တံ အင်္ဂေဟိ နိစ္ဆရဏဇုတိတာယ အင်္ဂီရသံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿာတိ.

“Kokanuda”是莲花的别名，如“kokāsaya”。据说这种莲花花瓣繁多，色泽艳丽，且香气馥郁。也有人说“Kokanuda”是指白莲。“Pāto”即是“清晨”。此处的含义是：犹如名为“Kokanuda”的莲花，在清晨太阳升起时绽放，香气不散，光彩照人；同样地，当见盎耆罗娑(Aṅgīrasa)、正自觉者，他身香与德香芬芳，如秋日空中之日轮，以自身光芒照耀，由肢体散发光辉。

အဘဗ္ဗောတိ ပဋိပတ္တိသာရမိဒံ သာသနံ, ပဋိပတ္တိ စ ပရိယတ္တိမူလိကာ, တွဉ္စ ပရိယတ္တိံ ဥဂ္ဂဟေတုံ အသမတ္ထော, တသ္မာ အဘဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော. သုဒ္ဓံ ပိလောတိကခဏ္ဍန္တိ ဣဒ္ဓိယာ အဘိသင်္ခတံ ပရိသုဒ္ဓံ စောဠခဏ္ဍံ. တဒါ ကိရ ဘဂဝါ ‘‘န သဇ္ဈာယံ ကာတုံ အသက္ကောန္တော မမ သာသနေ အဘဗ္ဗော နာမ ဟောတိ, မာ သောစိ ဘိက္ခူ’’တိ တံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဣဒ္ဓိယာ ပိလောတိကခဏ္ဍံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ‘‘ဟန္ဒ, ဘိက္ခု, ဣမံ ပရိမဇ္ဇန္တော ‘ရဇောဟရဏံ ရဇောဟရဏ’န္တိ ပုနပ္ပုနံ သဇ္ဈာယံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ အဒါသိ တတ္ထ ပုဗ္ဗေကတာဓိကာရတ္တာ.

“不堪能”的意趣是：此教法以实践为核心，而实践以教理为基础，你既然没有能力学习教理，所以说“不堪能”。“纯净的布片”是指以神通力化作的非常洁净的布片。当时，世尊说：“不能诵习者，在我的教法中不名为不堪能。比丘，不要忧愁。”说罢，他拉着周利盘陀伽的手臂进入精舍，以神通力化现出一块布片，对他说：“来，比丘，你一边擦拭这块布，一边反复诵念‘除垢，除垢’。”因为他过去所作的功德，世尊如此给予他。

သော ကိရ ပုဗ္ဗေ ရာဇာ ဟုတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော နလာဋတော သေဒေ မုစ္စန္တေ ပရိသုဒ္ဓေန သာဋကေန နလာဋံ ပုဉ္ဆိ, သာဋကော ကိလိဋ္ဌော အဟောသိ[Pg.47]. သော ‘‘ဣမံ သရီရံ နိဿာယ ဧဝရူပေါ ပရိသုဒ္ဓသာဋကော ပကတိံ ဇဟိတွာ ကိလိဋ္ဌော ဇာတော, အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ’’တိ အနိစ္စသညံ ပဋိလဘတိ, တေန ကာရဏေနဿ ရဇောဟရဏမေဝ ပစ္စယော ဇာတော. ရဇံ ဟရတီတိ ရဇောဟရဏံ. သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာတိ အသုဘသညံ အနိစ္စသညဉ္စ ဥပဋ္ဌပေန္တော သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာ. သော ဟိ ယောနိသော ဥမ္မဇ္ဇန္တော ‘‘ပရိသုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ, နတ္ထေတ္ထ ဒေါသော, အတ္တဘာဝဿ ပနာယံ ဒေါသော’’တိ အသုဘသညံ အနိစ္စသညဉ္စ ပဋိလဘိတွာ နာမရူပပရိဂ္ဂဟာဒိနာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဉာဏံ ဩတာရေတွာ ကလာပသမ္မသနာဒိက္ကမေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒိပအပါဋိယာ ဝိပဿနံ အနုလောမဂေါတြဘုသမီပံ ပါပေသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိပဿနံ အာရဘီ’’တိ. ဩဘာသဂါထံ အဘာသီတိ ဩဘာသဝိဿဇ္ဇနပုဗ္ဗကဘာသိတဂါထာ ဩဘာသဂါထာ, တံ အဘာသီတိ အတ္ထော.

据说他过去为王时，绕城而行，额头出汗，便以洁净的衣布擦拭额头，衣布随之变脏。他想：“只因这个身体，如此洁净的衣布就舍其本性而变脏了。诸行真是无常啊！”于是生起无常想。因此，“除垢”这件事就成了他的缘。“去除尘垢”，故名“除垢”(rajoharaṇa)。“获得悚惧”，即是令不净想与无常想现前而获得悚惧。他如理思惟：“布是洁净的，它本身没有过失，这乃是自身的过失。”于是获得不净想与无常想，通过辨识名色等法，将智慧引入五蕴，以聚沫观等方式增长观，经由生灭智等次第，使观接近随顺智与种姓智。针对此而说“他开始了观”。“说了光明偈”，意为说了以散发光明为前导的偈颂，即是此义。

ဧတ္ထ စ ‘‘အဓိစေတသောတိ ဣမံ ဩဘာသဂါထံ အဘာသီ’’တိ ဣဓေဝ ဝုတ္တံ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၈၆) ပန ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာယံ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.စူဠပန္ထကတ္ထေရဝတ္ထု) ထေရဂါထာသံဝဏ္ဏနာယဉ္စ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.၅၆၆) –

此处即是说他诵念了“增上心”这首光明偈。但在《清净道论》(Visuddhimagga 2.386)、《法句经义注》(Dhammapada-aṭṭhakathā 1, 周利盘陀伽长老事)及《长老偈义注》(Theragāthā-aṭṭhakathā 2.566)中——

‘‘ရာဂေါ ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ;

ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ;

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ ပဏ္ဍိတာ;

ဝိဟရန္တိ တေ ဝိဂတရဇဿ သာသနေ.

“贪是垢，非是尘；此‘垢’是贪之异名。智者舍离此尘垢，安住于离垢者之教。”

‘‘ဒေါသော…ပေ… သာသနေ.

“瞋是……乃至……于教法中。

‘‘မောဟော ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ;

မောဟဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ;

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ ပဏ္ဍိတာ;

ဝိဟရန္တိ တေ ဝိဂတရဇဿ သာသနေတိ. –

“痴是垢，非是尘；此‘垢’是痴之异名。智者舍离此尘垢，安住于离垢者之教。”

ဣမာ တိဿော ဩဘာသဂါထာ အဘာသီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဓိစေတသောတိ စ အယံ စူဠပန္ထကတ္ထေရဿ ဥဒါနဂါထာတိ ဣမိဿာယေဝ ပါဠိယာ အာဂတံ. ထေရဂါထာယံ ပန စူဠပန္ထကတ္ထေရဿ ဥဒါနဂါထာသု အယံ အနာရုဠှာ, ‘‘ဧကုဒါနိယတ္ထေရဿ ပန အယံ ဥဒါနဂါထာ’’တိ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၁.ဧကုဒါနိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) တတ္ထ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သန္တေပိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယ စ ဧဝမာဂတတ္တာ စူဠပန္ထကတ္ထေရဿပိ အယံ [Pg.48] ဥဒါနဂါထာ ဩဘာသဂါထာဝသေန စ ဘဂဝတာ ဘာသိတာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အဘဗ္ဗော တွန္တိအာဒိဝစနတော အနုကမ္ပာဝသေန သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒိံ သံဃိကဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎာပေန္တဿ အနာပတ္တိ ဝိယ ဒိဿတိ. အဘဗ္ဗော ဟိ ထေရော သဉ္စိစ္စ တံ ကာတုံ, နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒေ ဝါ အပညတ္တေ ထေရေန ဧဝံ ကတန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“（经中）说：‘（他）诵念了这三首光明偈。’”此巴利文中说，“增上心”是周利盘陀伽长老的感兴偈。但在《长老偈》中，周利盘陀伽长老的诸感兴偈中并未收录此偈，其义注中说：“此乃独一偈长老(Ekudāniyatthera)的感兴偈。”即便如此，由于此巴利及其义注皆如是说，故应理解为：此偈既是周利盘陀伽长老的感兴偈，也是世尊以光明偈的方式所说。“证得阿罗汉果”是指证得伴随着神通与无碍解的阿罗汉果。从“你确实不堪能”等语可知，长老出于悲悯，将共住弟子等从僧团的住处驱出，此似乎无犯。因为长老不可能故意为之，或应理解为，长老是在驱逐的学处尚未制定时如此做的。

၁၅၆. ဩဝဒန္တဿ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဂရုဓမ္မေဟိ ဝါ အညေန ဝါ ဓမ္မေနေဝ ဩဝဒန္တဿ သမ္မတဿပိ ပါစိတ္တိယံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အတ္ထင်္ဂတသူရိယတာ, ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ, ဩဝဒနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

156. “教诫者犯波逸提”是指：太阳下山后，以八敬法或任何其他法教诫，即使是经认可的教诫者，也犯波逸提。其余于此已是显而易见。于此，有三支分：日已落、〔受教诫者〕已圆满受具足戒、进行教诫。

အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

日没学处释义终。

၃. ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 比丘尼住处学处释义

၁၆၂. တတိယံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပဿယူပဂမနံ, ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ, သမယာဘာဝေါ, ဂရုဓမ္မေဟိ ဩဝဒနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

162. 第三项意义显明。前往住处、〔比丘尼〕已圆满受具足戒、非时、以八敬法教诫——此乃其四支分。

ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘尼住处学处释义终。

၄. အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 利养学处释义

၁၆၄. စတုတ္ထေ ‘‘ဥပသမ္ပန္နံ…ပေ… ဘိက္ခုနောဝါဒက’’န္တိ ဣမေသံ ‘‘မင်္ကုကတ္တုကာမော’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဝဏ္ဏံ ကတ္တုကာမော အယသံ ကတ္တုကာမော’’တိ ဣမေသံ ပန ဝသေန ‘‘ဥပသမ္ပန္န’’န္တိအာဒီသု ‘‘ဥပသမ္ပန္နဿာ’’တိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော ကာတဗ္ဗောတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘ဥဇ္ဈာပနကေ ဝုတ္တနယေနေဝတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘စီဝရဟေတု ဩဝဒတီ’’တိအာဒိနာ ဘဏန္တဿ ဧကေကသ္မိံ ဝစနေ နိဋ္ဌိတေ ပါစိတ္တိယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဥပသမ္ပန္နံ သံဃေန အသမ္မတ’’န္တိ ပါဠိဝစနတော ‘‘သမ္မတေန ဝါ သံဃေန ဝါ ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနတော စ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သမ္မတေန ဝါ ဝိပ္ပဝသိတုကာမေန ‘‘ယာဝါဟံ အာဂမိဿာမိ, တာဝ [Pg.49] တေ ဘာရော ဟောတူ’’တိ ယာစိတွာ ဌပိတော တဿာဘာဝတော သံဃေန ဝါ တထေဝ ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော အဋ္ဌဟိ ဂရုဓမ္မေဟိ အညေန ဝါ ဓမ္မေန ဩဝဒိတုံ လဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ‘‘ယော ပန, ဘိက္ခု, အသမ္မတော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒေယျ, ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဣဒံ ပဂေဝ ဘာရံ ကတွာ အဋ္ဌပိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

164. 在第四学处中，“已受具足戒……比丘尼教诫师”这些词，与“欲使其困窘”相关联。而就“欲毁谤、欲败其名”而言，应将“已受具足戒(upasampanna)”等词的格位转为属格，为了此义，故说“应依‘令恼学处’中所说之理了知其义”。说“为衣故教诫”等语者，每说完一句话，当知犯波逸提(pācittiya)。由巴利圣典文句“僧团未认可的已受具足戒者”及义注(aṭṭhakathā)文句“由经认可者，或由僧团委以重任而确立者”可知：一位具足八支而经认可的比丘，或由一位经认可但欲远行的比丘请求“在我回来之前，此事托付于你”而确立者，或于无此人之时，由僧团同样委以重任而确立者，可以以八敬法或其他法来教诫，应当如是了知。是故，“若有比丘，未经认可而教诫诸比丘尼，犯波逸提”此句，当知是针对事先未被委以重任而确立者所说。

၁၆၈. အနာပတ္တိ ပကတိယာ စီဝရဟေတု…ပေ… ဩဝဒန္တံ ဘဏတီတိ ဧတ္ထ အာမိသဟေတု ဩဝဒန္တံ ‘‘အာမိသဟေတု ဩဝဒတီ’’တိ သညာယ ဧဝံ ဘဏန္တဿ အနာပတ္တိ, ‘‘န အာမိသဟေတု ဩဝဒတီ’’တိ သညိနော ပန ဒုက္ကဋံ, န အာမိသဟေတု ဩဝဒန္တံ ပန ‘‘အာမိသဟေတု ဩဝဒတီ’’တိ သညာယ ဘဏန္တဿပိ အနာပတ္တိ သစိတ္တကတ္တာ သိက္ခာပဒဿ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, ဓမ္မေန လဒ္ဓသမ္မုတိတာ, အနာမိသန္တရတာ, အဝဏ္ဏကာမတာယ ဧဝံ ဘဏနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

168. 无犯：对于“说……正在为利养而教诫”，于此，对于为利养而教诫者，怀着“他是为利养而教诫”之想而如此说，无犯；但若怀着“他不是为利养而教诫”之想，则犯恶作(dukkaṭa)。而对于并非为利养而教诫者，怀着“他是为利养而教诫”之想而如此说，亦无犯，因为此学处(sikkhāpada)是与心相应的。其余于此已是显而易见。〔被诽谤者〕已受具足戒、依法获得认可、非为利养、〔诽谤者〕欲败其名而如是说——此乃其四支。

အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

利养学处释义终。

၁၆၉. ပဉ္စမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

169. 第五项意义显明。

၆. စီဝရသိဗ္ဗာပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 教人缝衣学处释义

၁၇၅. ဆဋ္ဌေ သစေ သာ ဘိက္ခုနီ တံ စီဝရံ အာဒိတောဝ ပါရုပေယျ, အညာ ဘိက္ခုနိယော ဒိသွာ ဥဇ္ဈာပေယျုံ, တတော မဟာဇနော ပဿိတုံ န လဘတီတိ မညမာနော ‘‘ယထာသံဟဋံ ဟရိတွာ နိက္ခိပိတွာ’’တိအာဒိမာဟ.

175. 第六项中，如果那位比丘尼(bhikkhunī)一开始就穿上那件衣，其他比丘尼看见后会批评。由于考虑到这样一来大众就无法看到，因此（世尊）说了“照其折叠好的样子拿去放好”等语。

၁၇၆. နီဟရတီတိ သကိံ နီဟရတိ. ယေပိ တေသံ နိဿိတကာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကထိနဝတ္တန္တိ ‘‘သဗြဟ္မစာရီနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣတိကတ္တဗ္ဗတာဝသေန သူစိကမ္မကရဏံ. အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဒုက္ကဋန္တိ အကပ္ပိယသမာဒါနဝသေန ဒုက္ကဋံ. ဝဉ္စေတွာတိ ‘‘တဝ ဉာတိကာယာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတွာ. ‘‘ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ သုတွာ တေ အညာတိကသညိနော ဘဝေယျုန္တိ အာဟ ‘‘အကပ္ပိယေ နိယောဇိတတ္တာ’’တိ[Pg.50]. ‘‘ဣဒံ တေ မာတု စီဝရ’’န္တိအာဒီနိ အဝတွာပိ ‘‘ဣဒံ စီဝရံ သိဗ္ဗေဟီ’’တိ သုဒ္ဓစိတ္တေန သိဗ္ဗာပေန္တဿပိ အနာပတ္တိ.

176. “取出(nīharati)”意为一次取出。“那些依止他们的人(yepi tesaṃ nissitakā)”应作如此关联。“迦絺那(kathina)义务”是指，依据“可以为同梵行者做”的义务而行针线活。老师与戒师(upajjhāya)犯恶作(dukkaṭa)，是由于接受不适宜物而犯的恶作。“欺骗”是指，不说“这是给你亲属的”，而只说“给某位比丘尼”。因为听到“给某位比丘尼”，他们可能会认为是无关的人，因此说“因为被指派于不适宜之事”。即使不说“这是你母亲的衣”等语，只是以清净心让人缝制“请缝这件衣”，也无犯。

၁၇၉. ဥပါဟနတ္ထဝိကာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယံ စီဝရံ နိဝါသေတုံ ဝါ ပါရုပိတုံ ဝါ န သက္ကာ ဟောတိ, တမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ သန္တကတာ, နိဝါသနပါရုပနူပဂတာ, ဝုတ္တနယေန သိဗ္ဗနံ ဝါ သိဗ္ဗာပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

179. “为鞋、袋等(Upāhanatthavikādi)”一语中的“等”字，也包含了那些不能用作下衣或上衣的衣物。其余在此处意义显明。在此，有三个支分：一、属于非亲属的比丘尼所有；二、适合作为下衣或上衣；三、按照前述方式自己缝制或让人缝制。

စီဝရသိဗ္ဗာပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

教人缝衣学处释义终。

၇. သံဝိဒဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 共同约定学处释义

၁၈၁. သတ္တမေ ‘‘ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တီနံ စောရာ အစ္ဆိန္ဒိံသူ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ပတ္တစီဝရ’’န္တိ ပါဌသေသောတိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တီနံ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ. တာ ဘိက္ခုနိယောတိ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တိယော ဘိက္ခုနိယော. ‘‘ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တီန’’န္တိ စ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေနေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပါဠိယံ ‘‘ဂစ္ဆာမ ဘဂိနိ, ဂစ္ဆာမ အယျာ’’တိ ဘိက္ခုပုဗ္ဗကံ သံဝိဓာနံ ဝုတ္တံ, ‘‘ဂစ္ဆာမ အယျ, ဂစ္ဆာမ ဘဂိနီ’’တိ ဘိက္ခုနီပုဗ္ဗကံ. ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂန္တိ ဧကံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတံ မဂ္ဂံ, ဧကတော ဝါ အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ. ဟိယျောတိ သုဝေ. ပရေတိ တတိယဒိဝသေ.

181. 第七项中，对于“后行的（比丘尼）被盗贼抢劫了”一语，此处（论主）说“衣钵(pattacīvara)”是应补充的文句，因此（应作）“后行者的衣钵”。“那些比丘尼”就是指在后面走的比丘尼。而“后行者的”一语，当知此处是格的转换而形成关联。在巴利圣典中，比丘在前的约定说为：“走吧，姐妹；走吧，尊者。”比丘尼在前的约定则为：“走吧，尊者；走吧，姐妹。”“同一旅途(ekaddhānamagga)”指一段称为“旅途”的路，或指同一段旅途的路。“Hiyyo”意为“明天(suve)”。“Pare”意为“第三天”。

၁၈၂-၁၈၃. ဒွိဓာ ဝုတ္တပ္ပကာရောတိ ပါဒဂမနဝသေန ပက္ခဂမနဝသေန ဝါတိ ဒွိဓာ ဝုတ္တပ္ပဘေဒေါ. စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ စတုက္ကံ, တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ သိင်္ဃာဋကံ. ‘‘ဂါမန္တရေ ဂါမန္တရေ’’တိ ဧတ္ထ အညော ဂါမော ဂါမန္တရန္တိ အာဟ ‘‘နိက္ခမနေ အနာပတ္တိ…ပေ… ဘိက္ခုနော ပါစိတ္တိယ’’န္တိ. ‘‘သံဝိဓာယာ’’တိ ပါဠိယံ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ ‘‘နေဝ ပါဠိယာ သမေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, ‘‘ဧတ္ထန္တရေ သံဝိဒဟိတေပိ ဘိက္ခုနော ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘န သေသအဋ္ဌကထာယ သမေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဒ္ဓယောဇနံ အတိက္ကမန္တဿာတိ အသတိ ဂါမေ အဒ္ဓယောဇနံ အတိက္ကမန္တဿ. ယတ္ထ ဟိ အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ အညော ဂါမော န ဟောတိ, တံ ဣဓ အဂါမကံ အရညန္တိ အဓိပ္ပေတံ, အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ ပန ဂါမေ သတိ ဂါမန္တရဂဏနာယ ဧဝ အာပတ္တိ.

182-183. “两种方式”是指以步行的方式和结伴而行的方式这两种分类。四条道路的交会处称为“四衢(catukka)”，三条道路的交会处称为“三衢(siṅghāṭaka)”。在“于村庄之间”一句中，“另一个村庄”即是村庄之间，因此说“离开时无犯……比丘犯波逸提(pācittiya)”。因为“约定后(saṃvidhāya)”一词在巴利圣典中是无差别而说，故云“与巴利圣典不符”；又因（另一部义注）说“即使在此期间约定，比丘也犯恶作(dukkaṭa)”，故云“与其余义注不符”。“越过半由旬者”，是指在没有村庄之处越过半由旬。若在半个由旬的阿邦答勒(abbhantara)内没有其他村庄，此处意指无村的旷野。但若在半个由旬的阿邦答勒内有村庄，则依“村庄之间”的计算而有犯。

၁၈၅. ရဋ္ဌဘေဒေတိ ရဋ္ဌဝိလောပေ. စက္ကသမာရုဠှာတိ ဣရိယာပထစက္ကံ သကဋစက္ကံ ဝါ သမာရုဠှာ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဒွိန္နမ္ပိ သံဝိဒဟိတွာ မဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိ[Pg.51], အဝိသင်္ကေတံ, သမယာဘာဝေါ, အနာပဒါ, ဂါမန္တရောက္ကမနံ ဝါ အဒ္ဓယောဇနာတိက္ကမော ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တဿ ပန မာတုဂါမသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ.

185. “国土分裂时(raṭṭhabhede)”指国家毁坏时。“乘于轮上(cakkasamāruḷhā)”指乘坐于威仪轮或车轮之上。其余在此处意义显明。在此，有五个支分：一、两人约定后同行上路；二、无会合约定；三、无特殊因缘；四、无危难；五、进入另一村庄或越过半由旬。若与同一羯磨受具足戒者等同行，则依关于女性的学处(mātugāmasikkhāpada)而犯戒。

သံဝိဒဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

共同约定学处释义终。

၈. နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 登船学处释义

၁၈၈. အဋ္ဌမေ လောကဿာဒမိတ္တသန္ထဝဝသေန ကီဠာပုရေက္ခာရာ သံဝိဒဟိတွာတိ အယံ ဝိသေသော ‘‘ဧဝမိမေ…ပေ… ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ နာဝါယ ကီဠန္တီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဥဒ္ဓံဂါမိနိံ ဝါ အဓောဂါမိနိံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ စ သိဒ္ဓေါ.

188. 第八条中，“因世俗享乐与朋友情谊，以玩乐为目的而约定”这一特殊之处，是由“如是……与比丘尼共乘船游乐”以及“上行或下行”这两句所确立的。

၁၈၉. နဒိယာ ကုတော ဂါမန္တရန္တိ အာဟ ‘‘ယဿာ နဒိယာ’’တိအာဒိ. ‘‘တဿာ သဂါမကတီရပဿေန…ပေ… အဒ္ဓယောဇနဂဏနာယာတိ ဧကေကပဿေနေဝ ဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တတ္တာ တာဒိသိကာယ နဒိယာ မဇ္ဈေန ဂစ္ဆန္တဿ ဂါမန္တရဂဏနာယ အဒ္ဓယောဇနဂဏနာယ စ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသူတိအာဒိနာ အတ္တနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ. ‘‘ကီဠာပုရေက္ခာရတာယ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ သံဝိဓာယ နာဝံ အဘိရုဟန္တဿ နဒိယံယေဝ ပါစိတ္တိယဿ ဝုတ္တတ္တာ ဝါပိသမုဒ္ဒါဒီသု ကီဠာပုရေက္ခာရတာယ ဒုက္ကဋမေဝ, န ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘လောကဿာဒမိတ္တသန္ထဝဝသေန ကီဠာပုရေက္ခာရာ သံဝိဒဟိတွာ’’တိ ဝစနတော ကေစိ ‘‘ဣမံ သိက္ခာပဒံ အကုသလစိတ္တံ လောကဝဇ္ဇ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ကီဠာပုရေက္ခာရတာယ ဟိ အဘိရုဟိတွာပိ ဂါမန္တရောက္ကမနေ အဒ္ဓယောဇနာတိက္ကမေ ဝါ ကုသလာဗျာကတစိတ္တသမင်္ဂီပိ ဟုတွာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ယဒိ ဟိ သော သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာ အရဟတ္တံ ဝါ သစ္ဆိကရေယျ, နိဒ္ဒံ ဝါ ဩက္ကမေယျ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိ ကရောန္တော ဂစ္ဆေယျ, ကုတော တဿ အကုသလစိတ္တသမင်္ဂိတာ, ယေနိဒံ သိက္ခာပဒံ အကုသလစိတ္တံ လောကဝဇ္ဇန္တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ တိစိတ္တန္တိ သိဒ္ဓံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

189. 关于“在河流中，何为村外？”答曰：“若河流……”等。他们说：“由于此戒是针对沿每一边行走而制定的……对于半由旬的计算也是如此，因此，对于在此类河流中央航行者，依村外计算与半由旬计算而有犯戒。”他以“在所有义注中……”等文来支持自己所说的义理。又说：“由于规定，以玩乐为目的与比丘尼约定而登上船，仅在河流中犯波逸提；因此在池塘、海洋等处，以玩乐为目的则只犯恶作，不犯波逸提。”有些人根据“因世俗享乐与朋友情谊而约定”之语，认为“此学处是不善心与世间罪”，此说不应采纳。因为即使是以玩乐为目的而登船，在进入村外或超过半由旬时，即便具足善心或无记心，也同样犯戒。假如他在途中生起悚惧感而证得阿罗汉果，或陷入睡眠，或作意业处而行，他哪里还具足不善心，以致此学处被称为不善心与世间罪呢？因此，此戒是制罪(paṇṇattivajja)，通于三心，此乃定论。其余的在此已是显而易见。

နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

登船学处释义终。

၉. ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 受比丘尼指示熟食学处释义

၁၉၄. နဝမေ [Pg.52] ပဋိယာဒိတန္တိ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ သမ္ပာဒိတံ. ဉာတကာ ဝါ ဟောန္တိ ပဝါရိတာ ဝါတိ ဧတ္ထ သစေပိ ဘိက္ခုနော အညာတကာ အပ္ပဝါရိတာ စ သိယုံ, ဘိက္ခုနိယာ ဉာတကာ ပဝါရိတာ စေ, ဝဋ္ဋတိ.

194. 第九条中，“备办”是指为了比丘们的利益而准备。“是亲属或已邀请者”：在此，即使（食物的施主）对比丘而言既非亲属也未作邀请，但若是比丘尼的亲属或受邀者，则是允许的。

၁၉၇. ပါပဘိက္ခူနံ ပက္ခုပစ္ဆေဒါယ ဣဒံ ပညတ္တံ, တသ္မာ ပဉ္စဘောဇနေယေဝ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တီတိ ဣဒံ ပန ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝိညတ္တိယာ ဥပ္ပန္နံ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဟိ အညတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဒုက္ကဋံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဘိက္ခုနိပရိပါစိတဘာဝေါ, ဇာနနံ, ဂိဟိသမာရမ္ဘာဘာဝေါ, ဩဒနာဒီနံ အညတရတာ, တဿ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

197. 此戒是为了断除恶比丘的党羽而制定的，因此只说了五种正食会犯戒。除了五种正食之外，其他情况都不犯戒，这是为了通过这个学处来说明不犯戒的情况。如果食用通过请求而得到的食物，按照其他地方所说，会犯恶作罪。其余内容显而易见。这个学处有五个要素：由比丘尼令人熟食；知道；不是在家人发起的；是饭等食物中的一种；并且吞食了它。

ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

受比丘尼指示熟食学处释义终。

၁၀. ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 隐蔽处共坐学处释义

၁၉၈. ဒသမေ ဥပနန္ဒဿ စတုတ္ထသိက္ခာပဒေနာတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ တံ အစေလကဝဂ္ဂေ ပဉ္စမသိက္ခာပဒံ ဟောတိ, ဥပနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ပညတ္တေသု ပန စတုတ္ထဘာဝတော ‘‘ဥပနန္ဒဿ စတုတ္ထသိက္ခာပဒေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. စတုတ္ထသိက္ခာပဒဿ ဝတ္ထုတော ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ဝတ္ထုနော ပဌမံ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပဌမံ ပညတ္တံ. ဣမိနာ စ သိက္ခာပဒေန ကေဝလံ ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ ရဟောနိသဇ္ဇာယ အာပတ္တိ ပညတ္တာ, ဥပရိ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟောနိသဇ္ဇာယ အာပတ္တိ ဝိသုံ ပညတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

198. 第十条中，“以优波难陀的第四学处”是就于无遮蔽处与女人在隐蔽处共坐的学处而说。虽然它在裸行品中是第五学处，但由于在针对优波难陀(Upananda)长老所制定的诸学处中，此为第四，因此说“以优波难陀的第四学处”。由于第四学处的故事先于此学处的故事发生，所以该学处先被制定。应当了知，以此学处仅制定了与比丘尼在隐蔽处共坐的罪过，而后来与女人在隐蔽处共坐的罪过是另外制定的。

ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

隐蔽处共坐学处释义终。

နိဋ္ဌိတော ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေါ တတိယော.

第三比丘尼品终。

၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

4. 食品

၁. အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 客舍食学处释义

၂၀၆. ဘောဇနဝဂ္ဂဿ [Pg.53] ပဌမသိက္ခာပဒေ အဒ္ဓယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ ဂန္တုံ သက္ကောတီတိ ဧတ္ထ တတ္တကံ ဂန္တုံ သက္ကောန္တဿပိ တာဝတကံ ဂန္တွာ အလဒ္ဓဘိက္ခဿ ဣတော ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမေသံယေဝါတိ ဣမေသံ ပါသဏ္ဍာနံယေဝ. ဧတ္တကာနန္တိ ဣမသ္မိံ ပါသဏ္ဍေ ဧတ္တကာနံ. ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧကဒိဝသံ သကိံယေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ‘‘ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ပန ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ ပုနပ္ပုနံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပုန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဣမိနာ ပဌမံ ဘုတ္တဋ္ဌာနေသု ပုန ဧကသ္မိမ္ပိ ဌာနေ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

206. 在食品的第一学处中，“能够走半由旬或一由旬”，是指能够走这么远的比丘，即使走了这么远还没有得到食物，也可以在这里吃。“唯有这些人”是指只有这些外道。“这么多人”是指在这个外道团体中有这么多人。“应当一天吃”，是指一天只能吃一次。虽然说了“应当一天吃”，但不能理解为一天之中可以多次进食。通过（义注中）“不得从头开始再吃”这句话，表明在最初进食的地方，即使是其中一处，也不得再次进食。

၂၀၈. ‘‘ဂစ္ဆန္တော ဝါ အာဂစ္ဆန္တော ဝါတိ ဣဒံ အဒ္ဓယောဇနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အန္တရာမဂ္ဂေ ဂတဋ္ဌာနေတိ ဧကဿေဝ သန္တကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘အာဂစ္ဆန္တေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဂန္တွာ ပစ္စာဂစ္ဆန္တော’’တိအာဒိမာဟ. အာပတ္တိဋ္ဌာနေယေဝ ပုန ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာတိ ဂမနေ အာဂမနေ စ ပဌမံ ဘောဇနံ အဝတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ ဂတဋ္ဌာနေ စ ဧကဒိဝသန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဘောဇနမေဝ ဒဿိတံ, ဂမနဒိဝသေ ပန အာဂမနဒိဝသေ စ ‘‘ဂမိဿာမိ အာဂမိဿာမီ’’တိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သုဒ္ဓစိတ္တေန ပုနပ္ပုနံ ဘုဉ္ဇန္တဿပိ ပုနပ္ပုနံ ဘောဇနေ အနာပတ္တိ. အညဿတ္ထာယ ဥဒ္ဒိသိတွာ ပညတ္တံ ဘိက္ခုနော ဂဟေတုမေဝ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူနံယေဝ အတ္ထာယာ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အာဝသထပိဏ္ဍတာ, အဂိလာနတာ, အနုဝသိတွာ ဘောဇနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

208. 有人说：“去或来，应理解为半由旬。”“在路途中所到之处”是就属于一人的（客舍）而说。为了阐明简略所说的“来时亦同此理”，而说“去而复返”等。应说于犯戒处再食者无犯，这是为了表明，在去程与回程中，不谈第一次进食，而在路途中一日内所到之处，以及在一日之内，可以多次进食。然而，在出发日与返回日，若作意“我将去”或“我将回来”而食，则是允许的。以清净心一食再食者，于一食再食中无犯。为了表明比丘不应拿取为他人指定而准备之物，而说“唯为诸比丘故”。此处其余的文义是显而易见的。客舍食、非病人、不住宿而食，此为这里的三个构成条件。

အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

客舍食学处释义终。

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 众食学处释义

၂၀၉. ဒုတိယေ အဘိမာရေတိ အဘိဂန္တွာ ဘဂဝတော မာရဏတ္ထာယ နိယောဇိတေ ဓနုဒ္ဓရေ. ဂုဠှပဋိစ္ဆန္နောတိ အပါကဋော. ပဝိဇ္ဈီတိ ဝိဿဇ္ဇေသိ. နနု ရာဇာနမ္ပိ မာရာပေသီတိ ဝစနတော ဣဒံ သိက္ခာပဒံ အဇာတသတ္တုနော ကာလေ ပညတ္တန္တိ သိဒ္ဓံ, ဧဝဉ္စ သတိ ပရတော အနုပညတ္တိယံ –

209. 第二，（“欲杀害”是指）派遣弓箭手前去杀害世尊。“隐匿”（guḷhapaṭicchanno）是不公开。“射出”（pavijjhi）是放箭。依据“难道不是也曾让他人杀害国王吗？”这句话，此学处是在阿闍世时代制定的，此说成立。既然如此，那么在后来的随制中——

‘‘တေန [Pg.54] ခေါ ပန သမယေန ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ဉာတိသာလောဟိတော အာဇီဝကေသု ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ယေန ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ မာဂဓံ သေနိယံ ဗိမ္ဗိသာရံ ဧတဒဝေါစ…ပေ… ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တီ’’တိ –

“当时，摩揭陀国王色尼耶·频婆娑罗的亲族血亲中，有人出家为裸行顺命外道(ājīvaka)。其后，那位裸行顺命外道去见摩揭陀国王色尼耶·频婆娑罗，见到之后，对摩揭陀国王色尼耶·频婆娑罗说了这番话……（比丘们）心怀追悔，不肯接受。”

ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? သော ကိရ အာဇီဝကော တံ ဒါနံ ဒေန္တော ဗိမ္ဗိသာရကာလတော ပဋ္ဌာယ အဒါသိ, ပစ္ဆာ အဇာတသတ္တုကာလေ သိက္ခာပဒပညတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ တံ ဒါနံ န ပဋိဂ္ဂဏှိံသု, တသ္မာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ တံ ဝတ္ထု ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသီ’’တိ ဣဒဉ္စ တတော ပဘုတိ သော အာဇီဝကော အန္တရန္တရာ ဘိက္ခူ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒေန္တော အဇာတသတ္တုကာလေ သိက္ခာပဒေ ပညတ္တေ ယံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

为何如此说？据说，那位裸行顺命外道从频婆娑罗王时代起便开始行此布施。后来到了阿闍世时代，自学处制定之后，比丘们心怀追悔，不再接受他的布施。因此，当知这是为了从头说明此事的原委。至于“其后，那位裸行顺命外道派使者去比丘们那里”这句话，是针对此事而说：即从那时起，那位裸行顺命外道不时地邀请比丘们并进行布施，到了阿闍世时代制定学处时，他派使者去比丘们那里。

၂၁၅. အညမညဝိသိဋ္ဌတ္တာ ဝိသဒိသံ ရဇ္ဇံ ဝိရဇ္ဇံ, တတော အာဂတာ, တတ္ထ ဝါ ဇာတာ, ဘဝါတိ ဝါ ဝေရဇ္ဇာ, တေ ဧဝ ဝေရဇ္ဇကာ. တေ ပန ယသ္မာ ဂေါတ္တစရဏာဒိဝိဘာဂေန နာနပ္ပကာရာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နာနာဝေရဇ္ဇကေ’’တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နာနာဝိဓေဟိ အညရဇ္ဇေဟိ အာဂတေတိ ရဇ္ဇာနံယေဝ ဝသေန နာနပ္ပကာရတာ ဝုတ္တာ.

215. 因彼此殊异，故称不相似的国土为“异国”（virajjaṃ）。从彼处来，或生于彼处，或居于彼处者，是为“韦拉阇人”（verajjā），他们就是“韦拉阇迦人”（verajjakā）。又，因他们在种姓、行持等方面有种种不同，故说“来自各地的韦拉阇迦人”（nānāverajjakehi）。但在义注中，则以“从种种不同国土而来”，仅依国土的不同来说明其多样性。

၂၁၇-၂၁၈. ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ဝိညတ္တိံ ကတွာ ဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တတ္တာ ဝိညတ္တိတော ဂဏဘောဇနံ ဝတ္ထုဝသေနေဝ ပါကဋန္တိ တံ အဝတွာ ‘‘ဂဏဘောဇနံ နာမ ယတ္ထ…ပေ… နိမန္တိတာ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ နိမန္တနဝသေနေဝ ပဒဘာဇနေ ဂဏဘောဇနံ ဝုတ္တံ. ‘‘ကိဉ္စိ ပန သိက္ခာပဒံ ဝတ္ထုအနနုရူပမ္ပိ သိယာတိ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တနယေန နိမန္တနဝသေနေဝ ဂဏဘောဇနံ ဟောတီတိ ကေသဉ္စိ အာသင်္ကာ ဘဝေယျာ’’တိ တံနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘တံ ပနေတံ ဂဏဘောဇနံ ဒွီဟာကာရေဟိ ပသဝတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဘောဇနံ ဂဏှထာတိ ဝုတ္တေပိ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဟေဋ္ဌာ အဒ္ဓါနဂမနဝတ္ထုသ္မိံ နာဝါဘိရုဟနဝတ္ထုသ္မိဉ္စ ‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇထာ’တိ ဝုတ္တေ ယသ္မာ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဋိဂ္ဂဏှိံသု, တသ္မာ ‘ဘုဉ္ဇထာ’တိ ဝုတ္တေပိ [Pg.55] ဂဏဘောဇနံ န ဟောတိယေဝါ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတွာ နိမန္တေတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပန ‘‘ဩဒနံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝါ ဘောဇနနာမံ ဂဟေတွာဝ ဝုတ္တေ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ, န အညထာ. ‘‘ဣဓေဝ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဩဒန’’န္တိ ဝါ ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ ဝါ ဝတွာဝ တေ ဧဝံ နိမန္တေသုန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဂဏဝသေန ဝါ နိမန္တိတတ္တာ တေ ဘိက္ခူ အပကတညုတာယ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဋိဂ္ဂဏှိံသူတိ အယံ အမှာကံ ခန္တိ, ဝီမံသိတွာ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

217-218. 此学处是因“乞食而食”之事而制定的，由乞食而成的众食，从事由本身即已明确，故未加说明，而在“文句分别”（padabhājana）中，仅依邀请的方式说明众食：“所谓众食，即是……受邀而食”。为消除某些人可能产生的“有些学处或许与事由不符，是否也如文句分别中所说，仅依邀请即构成众食”的疑虑，故说“此众食由两种方式发生”。关于“说出五种食物的名称”，有人说：“即使只说‘请用食物’，也构成众食。”在三部《疑难义释》中都说到：“在前面‘长途旅行’和‘登船’的事例中，当被告知‘尊者，请就在此用餐’时，因比丘们心怀追悔而未接受，故即使只说‘请用餐’，也不构成众食。”然而，因经中说“说出五种食物的名称而邀请”，故只有在说出食物名称，如“请用米饭”或“请用干饭”时，才构成众食，否则不然。对于“尊者，请就在此用餐”一语，也应理解为，那些施主是先说了“米饭”或“干饭”之后才如此邀请的。或者说，那些比丘是因为以团体的名义受邀，又不善巧（于律），才心怀追悔而未接受——这是我们的意见，应当审慎思量后，择善而从。

ဧကတော ဂဏှန္တီတိ ဧတ္ထ အညမညဿ ဒွါဒသဟတ္ထံ အမုဉ္စိတွာ ဌိတာ ဧကတော ဂဏှန္တိ နာမာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘အမှာကံ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေဟီတိ ဝါ ဝိညာပေယျု’’န္တိ ဝစနတော ဟေဋ္ဌာ ‘‘တွံ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဘတ္တံ ဒေဟိ, တွံ ဒွိန္နန္တိ ဧဝံ ဝိညာပေတွာ’’တိ ဝစနတော စ အတ္တနော အတ္ထာယ အညေဟိ ဝိညတ္တမ္ပိ သာဒိယန္တဿ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝိညတ္တိတော ပသဝတီတိ ဧတ္ထ ဝိညတ္တိယာ သတိ ဂဏှန္တဿ ဧကတော ဟုတွာ ဂဟဏေ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ, ဝိသုံ ဂဟဏေ ပဏီတဘောဇနသူပေါဒနဝိညတ္တီဟိ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此处“一起接受”（ekato gaṇhanti）应理解为：彼此站在十二肘的距离内，不相离开而接受，这称为“一起接受”。依据“请给我们四人食物”或“你给一位比丘食物，你给两位”等乞食方式，以及前面所说，可知为了自己的利益而乐意接受他人代为乞得的食物，也构成众食。“如此从乞食而发生”，此处是指，若有乞食，众人一起接受，则触犯此学处；若分开接受，则触犯（其他学处中关于）乞求美食、汤、饭之罪，当如是了知。

ဝိစာရေတီတိ ပဉ္စခဏ္ဍာဒိဝသေန သံဝိဒဟတိ. ဃဋ္ဋေတီတိ အနုဝါတံ ဆိန္ဒိတွာ ဟတ္ထေန ဒဏ္ဍကေန ဝါ ဃဋ္ဋေတိ. သုတ္တံ ကရောတီတိ သုတ္တံ ဝဋ္ဋေတိ. ဝလေတီတိ ဒဏ္ဍကေ ဝါ ဟတ္ထေ ဝါ အာဝဋ္ဋေတိ. ‘‘အဘိနဝဿေဝ စီဝရဿ ကရဏံ ဣဓ စီဝရကမ္မံ နာမ, ပုရာဏစီဝရေ သူစိကမ္မံ နာမ န ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘စတုတ္ထေ အာဂတေ န ယာပေန္တီတိ ဝစနတော သစေ အညော ကောစိ အာဂစ္ဆန္တော နတ္ထိ, စတ္တာရောယေဝ စ တတ္ထ နိသိန္နာ ယာပေတုံ န သက္ကောန္တိ, န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

“思量”（vicāreti），即是以分成五片等方式来处理。“敲击”（ghaṭṭeti），即是顺着纹理剖开后，用手或小棍敲打。“作线”（suttaṃ karoti），即是搓捻线。“缠绕”（valeti），即是在小棍或手上缠绕。有人说：“此处所谓的衣作（cīvarakamma），是指制作新衣；在旧衣上作针线活，不名为衣作。”又有人说：“依据‘第四人来时，不让他维持’之语，（可推知）若无其他人前来，而仅有四人坐于此处，他们不能（以此为由）维持下去，这是不可以的。”

၂၂၀. ဂဏဘောဇနာပတ္တိဇနကနိမန္တနဘာဝတော ‘‘အကပ္ပိယနိမန္တန’’န္တိ ဝုတ္တံ. သမ္ပဝေသေတွာတိ နိသီဒါပေတွာ. ဂဏော ဘိဇ္ဇတီတိ ဂဏော အာပတ္တိံ န အာပဇ္ဇတီတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘ယတ္ထ စတ္တာရော ဘိက္ခူ…ပေ… ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ သံသန္ဒနတော ‘‘ဣတရေသံ ပန ဂဏပူရကော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဝိသေသေနာတိ ‘‘ဂိလာနော ဝါ စီဝရကာရကော ဝါ’’တိ အဝိသေသေတွာ သဗ္ဗသာဓာရဏဝစနေန. တသ္မာတိ အဝိသေသိတတ္တာ. ဘုတွာ ဂတေသူတိ ဧတ္ထ အဂတေသုပိ ဘောဇနကိစ္စေ နိဋ္ဌိတေ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ[Pg.56]. တာနိ စ တေဟိ ဧကတော န ဂဟိတာနီတိ ယေဟိ ဘောဇနေဟိ ဝိသင်္ကေတော နတ္ထိ, တာနိ ဘောဇနာနိ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧကတော န ဂဟိတာနိ ဧကေန ပစ္ဆာ ဂဟိတတ္တာ. မဟာထေရေတိ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒူတဿ ပုန ပဋိပထံ အာဂန္တွာ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝစနဘယေန ‘‘ဂါမဒွါရေ အဋ္ဌတွာဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာတိ အန္တရဝီထိအာဒီသု တတ္ထ တတ္ထ ဌိတာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ. ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ဃရဒွါရေ ဌပေတွာ ဒိယျမာနေပိ ဧသေဝ နယော. နိဝတ္တထာတိ ဝုတ္တပဒေ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘နိဝတ္တထာ’’တိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပစ္ဆာ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဂဏဘောဇနတာ, သမယာဘာဝေါ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

220. 由于是能产生众食罪的邀请，故称为“不适宜的邀请”。“让他进入”，即是让他坐下。“众被破坏”，其意为该众不犯罪。与“凡有四位比丘……等……食”此句圣典相对照，故说“其余的人则成为补众者”。“无差别地”，即是不区分“病人或制衣者”，以通用于一切之语邀请。“因此”，即是由于不区分。“食已去后”，在此，即使未离去，只要食事已毕，即可领取。“那些食物他们没有一起领取”，即是那些没有约定的食物，比丘们没有一起领取，因为是由一人在后面领取的。“大长老”，这是针对比丘而说。由于害怕使者在返回的路上说“请领取食物”，故说“或站在村门口”。“去到各处”，即是去到那些站在小巷等各处的人那里。为了比丘们的利益，将食物放在家门口布施，也是同样的方法。“返回！”，在说到这个词时可以返回，是因为在中断之后才说“请领取食物”，所以可以。此处其余的文义是浅显的。众食、无例外情况、吞咽，此为这里的三个构成要素。

ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

众食学处释义终。

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 辗转食学处释义

၂၂၁. တတိယေ ကုလပဋိပါဋိယာ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ကတွာ နိရန္တရံ ဒိယျမာနတ္တာ ‘‘ဘတ္တပဋိပါဋိ အဋ္ဌိတာ ဟောတီ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ, အန္တရာ အဋ္ဌတွာ နိရန္တရံ ပဝတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပစာရဝသေနာတိ ဝေါဟာရဝသေန. န ဟိ သော ဗဒရမတ္တမေဝ ဒေတိ, ဥပစာရဝသေန ပန ဧဝံ ဝဒတိ. ဗဒရစုဏ္ဏသက္ခရာဒီဟိ ပယောဇိတံ ‘‘ဗဒရသာဠဝ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

221. 在第三条学处中，由于依家的顺序持续不断地供养，因此巴利圣典中说“食物的顺序已确立”，其意为中间没有中断而持续进行。所谓“以方便说”(upacāravasena)，即是“以世俗说法”(vohāravasena)。他并非只给一颗枣子那么多，而是以方便说如此说。以枣粉、糖等调制的食物，被称为“枣羹”(badarasāḷava)。

၂၂၆. ဝိကပ္ပနာဝသေနေဝ တံ ဘတ္တံ အသန္တံ နာမ ဟောတီတိ အနုပညတ္တိဝသေန ဝိကပ္ပနံ အဋ္ဌပေတွာ ယထာပညတ္တံ သိက္ခာပဒမေဝ ဌပိတံ. ပရိဝါရေ ပန ဝိကပ္ပနာယ အနုဇာနနမ္ပိ အနုပညတ္တိသမာနန္တိ ကတွာ ‘‘စတဿော အနုပညတ္တိယော’’တိ ဝုတ္တံ. မဟာပစ္စရိအာဒီသု ဝုတ္တနယံ ပစ္ဆာ ဝဒန္တော ပါဠိယာ သံသန္ဒနတော ပရမ္မုခါဝိကပ္ပနမေဝ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ကေစိ ပန ‘‘တဒါ အတ္တနော သန္တိကေ ဌပေတွာ ဘဂဝန္တံ အညဿ အဘာဝတော ထေရော သမ္မုခါဝိကပ္ပနံ နာကာသိ, ဘဂဝတာ စ ဝိသုံ သမ္မုခါဝိကပ္ပနာ န ဝုတ္တာ, တထာပိ သမ္မုခါဝိကပ္ပနာပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ မာတိကာအဋ္ဌကထာယမ္ပိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘ယော ဘိက္ခု ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု အညတရဿ ‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ တုယှံ ဒမ္မီ’တိ ဝါ ‘ဝိကပ္ပေမီ’တိ ဝါ ဧဝံ သမ္မုခါ ဝါ ‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’တိ [Pg.57] ဝါ ‘ဝိကပ္ပေမီ’တိ ဝါ ဧဝံ ပရမ္မုခါ ဝါ ပဌမနိမန္တနံ အဝိကပ္ပေတွာ ပစ္ဆာ နိမန္တိတကုလေ လဒ္ဓဘိက္ခတော ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟရတိ, ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

226. 正因为通过共有(vikappanā)的方式，那食物才被称为“非实有”，因此，除了作为随制(anupaññatti)的共有之外，只确立了如所制定的学处本身。但在《附随》(Parivāra)中，由于允许共有也等同于随制，因此说有“四种随制”。在《大筏注》(Mahāpaccarī)等义注中所说的方法，后来在与巴利圣典对照后，只确立了不见面共有(parammukhāvikappanā)。但有些人说：“当时，除了世尊，长老(thero)身边没有其他人，因此他没有作当面共有(sammukhāvikappanā)；世尊也没有另外说明当面共有，但即便如此，当面共有也是允许的。”因此，在《本母注》(Mātikāaṭṭhakathā)即《疑惑度脱注·辗转食学处释》中也说：“若有比丘对五种同法者(sahadhammika)中的任何一位，或当面(sammukhā)说‘我将我份的食物给你’或‘我作共有’，或不见面(parammukhā)说‘我将（食物）给某某’或‘我作共有’，（像这样）在接受第一次邀请后没有作共有，之后在受邀的人家得到食物，哪怕只吃一口，也犯波逸提(pācittiya)。”

၂၂၉. ပဉ္စဟိ ဘောဇနေဟိ နိမန္တိတဿ ယေန ယေန ပဌမံ နိမန္တိတော, တဿ တဿ ဘောဇနတော ဥပ္ပဋိပါဋိယာ အဝိကပ္ပေတွာ ဝါ ပရဿ ပရဿ ဘောဇနံ ပရမ္ပရဘောဇနန္တိ အာဟ ‘‘သစေ ပန မူလနိမန္တနံ ဟေဋ္ဌာ ဟောတိ, ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ဥပရိ, တံ ဥပရိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တီ’’တိ. ဟတ္ထံ အန္တော ပဝေသေတွာ သဗ္ဗဟေဋ္ဌိမံ ဂဏှန္တဿ မဇ္ဈေ ဌိတမ္ပိ အန္တောဟတ္ထဂတံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထံ ပန…ပေ… ယထာ တထာ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ. ခီရဿ ရသဿ စ ဘတ္တေန အမိဿံ ဟုတွာ ဥပရိ ဌိတတ္တာ ‘‘ခီရံ ဝါ ရသံ ဝါ ပိဝတော အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

229. （义注）说，对于受五种食物之邀者，若未作共有(avikappetvā)，却颠倒次序，不先食用最初邀请者的食物，或食用后后之食，这被称为“辗转食”(paramparabhojana)。又说：“如果最初的邀请在下，后来的邀请依次在上，那么从上面开始吃的人犯戒。”（义注又）说，把手伸进去拿最下面的食物时，中间的食物也落入手中，因此（圣典）说：“但用手……（中略）……或以（正确的）方式吃，无犯。”因为牛乳或汤汁没有和饭混合而浮在上面，所以说：“喝牛乳或汤汁，无犯。”

မဟာဥပါသကောတိ ဂေဟသာမိကော. ‘‘မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘အာပတ္တီ’တိ ဝစနေန ကုရုန္ဒိယံ ‘ဝဋ္ဋတီ’တိ ဝစနံ ဝိရုဒ္ဓံ ဝိယ ဒိဿတိ, ဒွိန္နမ္ပိ အဓိပ္ပာယော မဟာပစ္စရိယံ ဝိဘာဝိတော’’တိ မဟာဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. သဗ္ဗေ နိမန္တေန္တီတိ အကပ္ပိယနိမန္တနေန နိမန္တေန္တိ. ‘‘ပရမ္ပရဘောဇနံ နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ဘောဇနေန နိမန္တိတော, တံ ဌပေတွာ အညံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ, ဧတံ ပရမ္ပရဘောဇနံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သတိပိ ဘိက္ခာစရိယာယ ပဌမံ လဒ္ဓဘာဝေ ‘‘ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဒ္ဓဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ, အာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဝိကပ္ပဝသေန ‘‘ဝစီကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပရမ္ပရဘောဇနတာ, သမယာဘာဝေါ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

大优婆塞(Mahāupāsaka)即是家主。在《大疑难义释》(Mahāgaṇṭhipada)中说：“《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中的‘有罪’(āpatti)一词，与《古仑谛》(Kurundī)中的‘允许’(vaṭṭati)一词，看起来似乎矛盾，但这两种说法的意趣在《大筏注》(Mahāpaccarī)中已作阐明。”“所有人都邀请”意即他们以不适宜的方式邀请。因为（圣典）说：“所谓辗转食(paramparabhojana)，是指受五种食物中任何一种的邀请后，舍此而食另外五种食物中的任何一种，这被称为辗转食。”所以，即使在托钵乞食时先得到了食物，也说：“去托钵乞食后吃了获得的食物，犯戒。”因为没有作共有，所以被称为“语业”。此处其余的文义是浅显的。辗转食、无豁免时机、吞咽，此为这里的三个构成要素。

ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

辗转食学处释义终。

၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 迦娜母学处释义

၂၃၀-၂၃၁. စတုတ္ထေ ကာဏာယ မာတာတိ ကာဏာတိ လဒ္ဓနာမာယ ဒါရိကာယ မာတာ. ကသ္မာ ပနေသာ ကာဏာ နာမ ဇာတာတိ အာဟ ‘‘သာ ကိရဿာ’’တိအာဒိ. ဣမိဿာ ဒဟရကာလေ မာတာပိတရော သိနေဟဝသေန ‘‘အမ္မ ကာဏေ, အမ္မ ကာဏေ’’တိ ဝေါဟရိံသု, သာ တဒုပါဒါယ ကာဏာ နာမ ဇာတာ, တဿာ စ မာတာ ‘‘ကာဏမာတာ’’တိ ပါကဋာ အဟောသီတိ [Pg.58] ဧဝမေတ္ထ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. ပဋိယာလောကန္တိ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ, ပစ္စာဒိစ္စန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

230-231. 在第四学处中，“迦娜母”(Kāṇamātā)即名为“迦娜”(Kāṇā)之女的母亲。至于为何她名叫迦娜，（义注）说：“据说她……”等等。当她年幼时，其父母出于疼爱而称呼她：“亲爱的迦娜，亲爱的迦娜。”她因此得名迦娜，而其母也以“迦娜母”而闻名。人们如是说明此中缘由。“向后看”(paṭiyālokaṃ)是指西方，即“日落之处”(paccādiccaṃ)。

၂၃၃. ပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယန္တိ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခတော ဥပရိဋ္ဌိတပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ. ‘‘ဒွတ္တိပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ ဟိ ဝစနတော မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခံ အနတိက္ကန္တေ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ပတ္တပူရေ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

233. “因计算糕饼而犯波逸提”(Pūvagaṇanāya pācittiyaṃ)是指，因计算置于钵口下缘上方的糕饼而构成波逸提。因为（律藏）有言：“应接受二或三钵满”，故只要未超过钵口下缘，接受二或三钵满的糕饼是允许的。

၂၃၅. အဋ္ဌကထာသု ပန…ပေ… ဝုတ္တန္တိ ဣဒံ အဋ္ဌကထာသု တထာ အာဂတဘာဝမတ္တဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ပန တဿ ဝါဒဿ ပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ. အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တဉှိ ပါဠိယာ န သမေတိ. တတုတ္တရိဂဟဏေ အနာပတ္တိဒဿနတ္ထဉှိ ‘‘ဉာတကာနံ ပဝါရိတာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. အညထာ ‘‘အနာပတ္တိ ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဣမိနာဝ ပမာဏယုတ္တဂ္ဂဟဏေ အနာပတ္တိသိဒ္ဓိတော ‘‘ဉာတကာနံ ပဝါရိတာန’’န္တိ ဝိသုံ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘တံ ပါဠိယာ န သမေတီ’’တိ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? ဟေဋ္ဌာ တတုတ္တရိသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ သက္ကာ ဝိညာတုန္တိ န ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၂၆) ‘‘အဋ္ဌကထာသု ပန ဉာတကပဝါရိတဋ္ဌာနေ ပကတိယာဝ ဗဟုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, အစ္ဆိန္နကာရဏာ ပမာဏမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ, တံ ပါဠိယာ န သမေတီ’’တိ. ‘‘အပါထေယျာဒိအတ္ထာယ ပဋိယာဒိတ’’န္တိ သညာယ ဂဏှန္တဿပိ အာပတ္တိယေဝ အစိတ္တကတ္တာ သိက္ခာပဒဿ. အတ္တနောယေဝ ဂဟဏတ္ထံ ‘‘ဣမဿ ဟတ္ထေ ဒေဟီ’’တိ ဝစနေနပိ အာပဇ္ဇနတော ‘‘ဝစီကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဝုတ္တလက္ခဏပူဝမန္ထတာ, အသေသကတာ, အပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနတာ, န ဉာတကာဒိတာ, အတိရေကပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

235. “但在义注(aṭṭhakathā)中……等……所说”，此语是为了表明在义注中是如此传述的，而非为了确立该观点。因为义注中所说与巴利(Pāḷi)圣典不符。为了表明在超量接受的情况下不犯戒，才说了“为亲属、为受邀者”。否则，既然通过“接受二或三钵满不犯戒”就已确立了接受适量不犯戒，那么“为亲属、为受邀者”就不必另外再说了。若如此，为何不说“此与巴利圣典不符”呢？因为通过下面“超量学处”中所说的方式即可了知，故未在此说。如彼处（《经分别·义注》2.526）所说：“但在义注中说，在为亲属和受邀者的情况下，通常多拿也可以；若无特殊因缘，则只可拿适量。此与巴利圣典不符。”即使带着“这是为旅途资粮(pātheyya)等目的而准备的”之想而接受，仍然犯戒，因为此学处是无心(acittaka)学处。为了自己要接受而说“请放到他手里”，以这样的话语也会犯戒，故称“语业”(vacīkamma)。其余的含义是明了的。此中有五个构成要素：（一）具有所述特征的糕饼或炒面糊；（二）取尽无余；（三）行程未取消；（四）非亲属等；（五）超量接受。

ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

迦娜母学处释义终。

၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 第一邀请学处释义

၂၃၆. ပဉ္စမေ ဘုတ္တာဝီတိ ဘုတ္တာဝိနော ဘုတ္တဝန္တော, ကတဘတ္တကိစ္စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဝါရိတာတိ ဧတ္ထ စတူသု ပဝါရဏာသု ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာ စ လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘ဗြာဟ္မဏေန…ပေ… ပဋိက္ခေပပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ’’တိ. စတုဗ္ဗိဓာ ဟိ ပဝါရဏာ ဝဿံဝုတ္ထပဝါရဏာ, ပစ္စယပဝါရဏာ[Pg.59], ပဋိက္ခေပပဝါရဏာ, ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာတိ. တတ္ထ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿံဝုတ္ထာနံ ဘိက္ခူနံ တီဟိ ဌာနေဟိ ပဝါရေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၀၉) အယံ ဝဿံဝုတ္ထပဝါရဏာ. ပကာရေဟိ ဒိဋ္ဌာဒီဟိ ဝါရေတိ သံဃာဒိကေ ဘဇာပေတိ ဘတ္တေ ကရောတိ ဧတာယာတိ ပဝါရဏာ, အာပတ္တိဝိသောဓနာယ အတ္တဝေါဿဂ္ဂေါကာသဒါနံ. သာ ပန ယသ္မာ ယေဘုယျေန ဝဿံဝုတ္ထေဟိ ကာတဗ္ဗာ ဝုတ္တာ, တသ္မာ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထပဝါရဏာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ စာတုမာသံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေတု’’န္တိ (ပါစိ. ၃၀၃) စ, ‘‘အညတြ ပုန ပဝါရဏာယ အညတြ နိစ္စပဝါရဏာယာ’’တိ (ပါစိ. ၃၀၆) စ အယံ ပစ္စယပဝါရဏာ ပဝါရေတိ ပစ္စယေ ဣစ္ဆာပေတိ ဧတာယာတိ ကတွာ, စီဝရာဒီဟိ ဥပနိမန္တနာယေတံ အဓိဝစနံ. ‘‘ပဝါရိတော နာမ အသနံ ပညာယတိ, ဘောဇနံ ပညာယတိ, ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ, ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတိ, ဧသော ပဝါရိတော နာမာ’’တိ (ပါစိ. ၂၃၉) အယံ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာ. ဝိပ္ပကတဘောဇနတာဒိပဉ္စင်္ဂသဟိတော ဘောဇနပဋိက္ခေပေါယေဝ ဟေတ္ထ ပကာရယုတ္တာ ဝါရဏာတိ ပဝါရဏာ. ‘‘ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၆၃) အယံ ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာ. ယာဝဒတ္ထံ ဘောဇနဿ ပဝါရဏာ ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာ.

236. 第五，“已食者”(bhuttāvī)即已食用者、已进食者，意思是已完成食事。关于“已邀请”(pavārito)，在此处四种邀请中，可得随量邀请与推却邀请，故说：“婆罗门……乃至……以推却邀请而邀请。”邀请确实有四种：安居自恣(vassaṃvutthapavāraṇā)、资具邀请(paccayapavāraṇā)、推却邀请(paṭikkhepapavāraṇā)与随量邀请(yāvadatthapavāraṇā)。其中，“诸比丘！我允许已安居毕的比丘们依三种情况自恣”（《大品》209），此即安居自恣。“自恣”(pavāraṇā)是因此而得名：比丘通过它，以所见等方式（向他人）敞开自己以接受劝谏，令僧团等参与其中；它是为清净罪过而舍弃自我、给予（他人批评的）机会。又因为它通常是由已安居毕的比丘们所行，故被称为“安居自恣”。“尊者，我愿以四个月的医药资助僧团邀请”（《波逸提》303），以及“除了再次邀请外，除了固定邀请外”（《波逸提》306），此即资具邀请；通过它来邀请、使人欲求资具，故此词是对衣等资具之邀请的称谓。“所谓已推却(pavārito)，即食物已备，饭食已备，施者站在伸手所及处供奉，且有推却之表示，此即名为‘已推却’”（《波逸提》239），此即推却邀请。在此，伴随着进食未毕等五种情况的食物推却，正是合乎情理的阻止(vāraṇā)，故称为“推却邀请”。“以自己的手用精美的嚼食、啖食使之满足、饱食”（《中部》1.363），此即随量邀请。对食物的随量邀请，即是随量邀请。

၂၃၇. တိ-ကာရံ အဝတွာ…ပေ… ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ‘‘တိ-ကာရေ ပန ဝုတ္တေပိ အကတံ နာမ န ဟောတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

237. “不说第三遍……应说”，这是为了显示应说的方式而说的。“但即使说了第三遍，也不算是未做”，这在三部《疑难义释》中都已说过。

၂၃၈-၂၃၉. ပဝါရိတောတိ ပဋိက္ခေပိတော. ယော ဟိ ဘုဉ္ဇန္တော ပရိဝေသကေန ဥပနီတံ ဘောဇနံ အနိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတိ, သော တေန ပဝါရိတော ပဋိက္ခေပိတော နာမ ဟောတိ. ဗျဉ္ဇနံ ပန အနာဒိယိတွာ အတ္ထမတ္တမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ကတပဝါရဏော ကတပဋိက္ခေပေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ‘‘အသန’’န္တိ ဣမိနာဝ ပဒေန ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိ ဣမဿ အတ္ထော ဝုတ္တော, တသ္မာ န တဿ ကိဉ္စိ ပယောဇနံ ဝိသုံ ဥပလဗ္ဘတိ. ယဒိ ဟိ ဥပလဗ္ဘေယျ, ပဝါရဏာ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ မနသိ ကတွာ ပဉ္စသမန္နာဂတတ္တံယေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိနာ ပါဠိံ အာဟရတိ. ကေစိ ပန ‘‘ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတီ’’တိ ဧကမေဝ အင်္ဂံ ကတွာ ‘‘စတုရင်္ဂသမန္နာဂတာ ပဝါရဏာ’’တိပိ ဝဒန္တိ.

238-239. “已邀请”(pavārito)即是“已推却”(paṭikkhepito)。若有正在进食者，不想要侍者端来的食物而加以推却，他即被称为“已邀请者”或“已推却者”。但是，为显示其义而不取其文，故说“已完成邀请，已完成推却”。因为“食物”(asanaṃ)一词已说明了“已食者”(bhuttāvī)之义，所以它没有另外的用处。假如它有另外的用处，那么邀请就会变成具足六支。考虑到这一点，为了显示它只具足五支，作者引用了以“此亦被说”等开头的巴利文句。亦有些人认为“站在伸手所及处递送食物”仅为一支，主张“邀请具四支”。

အမ္ဗိလပါယာသာဒီသူတိ [Pg.60] အာဒိ-သဒ္ဒေန ခီရပါယာသာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တတ္ထ အမ္ဗိလပါယာသဂ္ဂဟဏေန တက္ကာဒိအမ္ဗိလသံယုတ္တာ ဃနယာဂု ဝုတ္တာ. ခီရပါယာသဂ္ဂဟဏေန ခီရသံယုတ္တာ ယာဂု သင်္ဂယှတိ. ပဝါရဏံ န ဇနေတီတိ အနတိရိတ္တဘောဇနာပတ္တိနိဗန္ဓနံ ပဋိက္ခေပံ န သာဓေတိ. ကတောပိ ပဋိက္ခေပေါ အနတိရိတ္တဘောဇနာပတ္တိနိဗန္ဓနော န ဟောတီတိ အကတဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ပဝါရဏံ န ဇနေတီ’’တိ. ‘‘ယာဂု-သဒ္ဒဿ ပဝါရဏဇနကယာဂုယာပိ သာဓာရဏတ္တာ ‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တေပိ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ပဝါရဏံ ဇနေတိယေဝါတိ ဝုတ္တ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ, တံ ပရတော တတ္ထေဝ ‘‘ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တကာရဏေန န သမေတိ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘‘ဟေဋ္ဌာ အယာဂုကေ နိမန္တနေ ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီဟိ သဒ္ဓိံ မဒ္ဒိတံ ဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဝါရဏာ ဟောတိ, ‘ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ’တိ ဧတ္ထ ပန ဝိသုံ ယာဂုယာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ပဝါရဏာ န ဟောတီ’’တိ. တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ခီရာဒီဟိ သံမဒ္ဒိတံ ဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယာဂုယာ စ တတ္ထ အဘာဝတော ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝဉှိ သတိ ပရတော ‘‘ယေနာပုစ္ဆိတော, တဿ အတ္ထိတာယာ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တကာရဏေနပိ သံသန္ဒတိ, အညထာ ဂဏ္ဌိပဒေသုယေဝ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓော အာပဇ္ဇတိ. အဋ္ဌကထာဝစနေန စ န သမေတိ. သစေ…ပေ… ပညာယတီတိ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပမာဏဿ မစ္ဆမံသခဏ္ဍဿ နဟာရုနော ဝါ သဗ္ဘာဝမတ္တံ ဒဿေတိ. တာဟီတိ ပုထုကာဟိ.

于“酸粥等”(Ambilapāyāsādīsu)一句中，“等”字亦包含乳粥等。其中，“酸粥”是指与酪浆等酸味物混合的浓粥，“乳粥”是指与乳汁混合的粥。“不产生止食”(Pavāraṇaṃ na janeti)是指其拒绝不构成非余食罪。即使作了拒绝，由于它不构成非余食罪的因由，此拒绝便如同未作，故说“不产生止食”。“‘粥’一词也通用于能产生止食的粥，所以当说‘请取粥’时，也会产生止食”——在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中皆作此说，但这与后面在“取来与饭混合的粥”一处所说的理由不符。因为彼处说：“在前面没有粥的邀请中，是针对与水、米汤、乳汁等混合的饭本身而说‘请取粥’，因此会产生止食；但在此处‘取来与饭混合的粥’中，因为有另外的粥存在，所以不产生止食。”因此，此处应说明的理由是：正是根据彼处所说的方法，因为是针对与乳汁等混合的饭本身而说“请取粥”，并且彼处没有另外的粥，所以会产生止食。这样一来，也与后面义注(aṭṭhakathā)中所说的“因被问者存在”的理由相符，否则在《疑难义释》中就会出现前后矛盾，也与义注的文句不符。“如果……可以见到”，以此表明了所述分量的鱼肉块或筋腱的存在而已。“彼等”(tāhi)是指炒米片(puthukāhi)。

သာလိဝီဟိယဝေဟိ ကတသတ္တူတိ ယေဘုယျနယေန ဝုတ္တံ, သတ္တ ဓညာနိ ပန ဘဇ္ဇိတွာ ကတောပိ သတ္တုယေဝ. တေနေဝါဟ ‘‘ကင်္ဂုဝရက…ပေ… သတ္တုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ. သတ္တုမောဒကောတိ သတ္တုယော ပိဏ္ဍေတွာ ကတော အပက္ကော သတ္တုဂုဠော. ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရဝသေန ဝိပ္ပကတဘောဇနဘာဝဿ ဥပစ္ဆိန္နတ္တာ ‘‘မုခေ သာသပမတ္တမ္ပိ…ပေ… န ပဝါရေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အကပ္ပိယမံသံ ပဋိက္ခိပတိ, န ပဝါရေတီ’’တိ ဝစနတော သစေ သံဃိကံ လာဘံ အတ္တနော အပါပုဏန္တံ ဇာနိတွာ ဝါ အဇာနိတွာ ဝါ ပဋိက္ခိပတိ, န ပဝါရေတိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဿေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. အလဇ္ဇိသန္တကံ ပဋိက္ခိပန္တောပိ န ပဝါရေတိ. အဝတ္ထုတာယာတိ အနတိရိတ္တာပတ္တိသာဓိကာယ ပဝါရဏာယ အဝတ္ထုဘာဝတော. ဧတေန ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဿေဝ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝံ ဒီပေတိ[Pg.61]. ယဉှိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ ဟောတိ, တဿ ပဋိက္ခေပေါ အာပတ္တိအင်္ဂံ န ဟောတီတိ တံ ‘‘ပဝါရဏာယ အဝတ္ထူ’’တိ ဝုစ္စတိ.

“由稻(sāli)、米(vīhi)、麦(yava)所制的糗(sattu)”是泛说，实际上，由七种谷物炒制而成的也是糗。因此说：“稷(kaṅgu)、瓦拉卡(varaka)……等都归入糗类。”“糗团”(Sattumodaka)是指将糗粉揉捏成团而制成的未熟糗丸。因为五种正食中任何一种作为未毕食的状态已被中断，故说：“口中即使有芥子量……也不作止食。”依据“拒绝不适宜的肉，不作止食”此句，如果比丘在知道或不知道僧团的利养没有分到自己这里的情况下拒绝，他不作止食，因为所拒绝的正是应拒绝之物。拒绝无耻者之物时，也不作止食。“非事”(avatthutāya)是指：因为它不构成能引生非余食罪的止食之事。这表明所拒绝的正是应拒绝之物。凡是应拒绝之物，对它的拒绝不构成罪支，因此被称为“不为止食之事”。

ဥပနာမေတီတိ ဣမိနာ ကာယာဘိဟာရံ ဒဿေတိ. ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌိတဿ သတိပိ ဒါတုကာမာဘိဟာရေ ပဋိက္ခိပန္တဿ ဒူရဘာဝေနေဝ ပဝါရဏာယ အဘာဝတော ထေရဿပိ ဒူရဘာဝမတ္တံ ဂဟေတွာ ပဝါရဏာယ အဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ထေရဿ ဒူရဘာဝတော’’တိ အာဟ, န ပန ထေရဿ အဘိဟာရသဗ္ဘာဝတော. သစေပိ ဂဟေတွာ ဂတော ဟတ္ထပါသေ ဌိတော ဟောတိ, ကိဉ္စိ ပန အဝတွာ အာဓာရကဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ အဘိဟာရော နာမ န ဟောတီတိ ‘‘ဒူတဿ စ အနဘိဟရဏတော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂဟေတွာ ဂတေန ‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တေ အဘိဟာရော နာမ ဟောတီတိ ‘သစေ ပန ဂဟေတွာ အာဂတော ဘိက္ခု…ပေ… ပဝါရဏာ ဟောတီ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ပတ္တံ ကိဉ္စိ ဥပနာမေတွာ ‘ဣမံ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တံ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ ဝါစာဘိဟာရဿ ဣဓ အနဓိပ္ပေတတ္တာ.

“呈献”(upanāmeti)一词在此显示了以身呈献(kāyābhihāra)。对于站在伸手所及(hatthapāsa)范围之外的人，即使赠与者有意呈献，拒绝者也因距离过远而不构成止食。对于长老的情况，也是仅就距离远这一点来说明不构成止食，故说“由于长老距离远”，而不是因为有对长老的呈献存在。即使使者拿着食物来到伸手所及之处站立，但若没有说话，因其只是站在放置容器的位置上，这不称为呈献，故说“以及由于使者没有呈献”。“当拿着食物来的人说‘请取食物’时，这称为呈献”，因此说“如果拿着食物来的比丘……便构成止食”，这在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都有说明。但有些人说，应理解为：“将钵稍微移近后说‘请取用这食物’”。此说看似合理，因为此处不意指以语呈献(vācābhihāra)。

ပရိဝေသနာယာတိ ဘတ္တဂ္ဂေ. အဘိဟဋာဝ ဟောတီတိ ပရိဝေသကေနေဝ အဘိဟဋာ ဟောတိ. တတော ဒါတုကာမတာယ ဂဏှန္တံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ဧတ္ထ အဂဏှန္တမ္ပိ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိယေဝ. ကသ္မာ? ဒါတုကာမတာယ အဘိဟဋတ္တာ. ‘‘တသ္မာ သာ အဘိဟဋာဝ ဟောတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. တေနေဝ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ‘‘ဒါတုကာမာဘိဟာရေ သတိ ကေဝလံ ‘ဒဿာမီ’တိ ဂဟဏမေဝ အဘိဟာရော နာမ န ဟောတိ, ‘ဒဿာမီ’တိ ဂဏှန္တေပိ အဂဏှန္တေပိ ဒါတုကာမာဘိဟာရောဝ အဘိဟာရော နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဂဟဏသမယေ ဝါ အဂ္ဂဟဏသမယေ ဝါ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ အသတိ တဿ ဒါတုကာမာဘိဟာရေ ဂဟဏသမယေပိ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ န ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

“为了分发”(Parivesanāya)：指在食堂里。“已被呈献”(Abhihaṭāva hoti)：指已被分发者呈献。此后，对于带着布施意愿而呈献的食物，拒绝即构成止食；于此，即使（比丘）未拿取，拒绝也构成止食。为何？因为食物是带着布施的意愿而被呈献的。诚然，经中说：“所以它已被呈献。”为此，在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都说：“当有带着布施意愿的呈献时，仅仅是（分发者）怀着‘我将给予’之念而拿起食物，这本身不称为‘呈献’；无论（分发者）是否拿起食物，带着布施意愿前来呈献才称为‘呈献’。因此，无论是在（分发者）拿起食物时还是未拿起时，拒绝它都构成止食。”现在，为了表明若没有那带着布施意愿的呈献，即使在（分发者）拿起食物时拒绝也不构成止食，才说“但如果……”等。

‘‘ရသံ ဂဏှထာ’’တိ အပဝါရဏဇနကဿ နာမံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘တံ သုတွာ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. မစ္ဆရသံ မံသရသန္တိ ဧတ္ထ ပန န ကေဝလံ မစ္ဆဿ ရသံ မစ္ဆရသမိစ္စေဝ ဝိညာယတိ, အထ ခေါ မစ္ဆော စ မစ္ဆရသဉ္စ မစ္ဆရသန္တိ ဧဝံ ပဝါရဏဇနကသာဓာရဏနာမဝသေနပိ ဝိညာယမာနတ္တာ [Pg.62] တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာဝ ဟောတိ. ပရတော မစ္ဆသူပန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ဣဒံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေပီတိ ဧတ္ထ ဧဝံ အဝတွာပိ ပဝါရဏပဟောနကံ ယံကိဉ္စိ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကရမ္ဗကောတိ မိဿကာဓိဝစနမေတံ. ယဉှိ အညေနညေန မိဿေတွာ ကရောန္တိ, သော ‘‘ကရမ္ဗကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သော သစေပိ မံသေန မိဿေတွာ ကတောဝ ဟောတိ, ‘‘ကရမ္ဗကံ ဂဏှထာ’’တိ အပဝါရဏာရဟဿ နာမေန ဝုတ္တတ္တာ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ န ဟောတိ. ‘‘မံသကရမ္ဗကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန မံသမိဿကံ ဂဏှထာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, တသ္မာ ပဝါရဏာဝ ဟောတိ.

“‘请用汤’(Rasaṃ gaṇhathā)：由于是以一个不构成满足的食物名称而说，因此论中说‘听到后拒绝，不构成满足’。至于鱼汤、肉汤，于此，不仅鱼的汤汁可被理解为‘鱼汤’，鱼和鱼汤两者亦可被理解为‘鱼汤’；由于是以一个能构成满足的通用名称来理解，因此拒绝它就构成满足。其后的‘鱼羹’(macchasūpa)也是同样的道理。关于‘“请用这个”’(Idaṃ gaṇhathā)，于此，即使没有这么说，也应知道，拒绝任何送来的、足以构成满足的食物，都构成满足。‘杂烩’(Karambaka)，这是对混合物的称呼。凡是用各种东西混合制作的，就称为‘杂烩’。即使它是和肉混合制作的，但若说‘请用杂烩’，因为是用不适于构成满足的名称来说，所以拒绝它就不构成满足。但若说‘请用肉杂烩’，那就是说‘请用混合了肉的（杂烩）’，因此就构成满足。

‘‘ဥဒ္ဒိဿကတ’’န္တိ မညမာနောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝတ္ထုနော ကပ္ပိယတ္တာ အကပ္ပိယသညာယ ပဋိက္ခိပတောပိ အစိတ္တကတ္တာ ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ပဝါရဏာ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဟေဋ္ဌာ အယာဂုကေ နိမန္တနေ ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီဟိ သဒ္ဓိံ မဒ္ဒိတံ ဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဝါရဏာ ဟောတိ, ‘ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ’တိ ဧတ္ထ ပန ဝိသုံ ယာဂုယာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ပဝါရဏာ န ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပာယောတိ ‘‘ယေနာပုစ္ဆိတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ကာရဏံ ပနေတ္ထ ဒုဒ္ဒသန္တိ ဧတ္ထ ဧကေ တာဝ ဝဒန္တိ ‘‘ယသ္မာ ယာဂုမိဿကံ နာမ ဘတ္တမေဝ န ဟောတိ, ခီရာဒိကမ္ပိ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ ကရမ္ဗကေ ဝိယ ပဝါရဏာယ န ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ သတိ ယာဂု ဗဟုတရာ ဝါ ဟောတိ သမသမာ ဝါ, န ပဝါရေတိ. ‘ယာဂု မန္ဒာ, ဘတ္တံ ဗဟုတရံ, ပဝါရေတီ’တိ ဧတ္ထ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသ’’န္တိ. ကေစိ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ယာဂုမိဿကံ နာမ ဘတ္တံ, တသ္မာ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာယ ဧဝ ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ သတိ ‘ဣဓ ပဝါရဏာ ဟောတိ န ဟောတီ’တိ ဧတ္ထ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသ’’န္တိ.

关于“认为‘这是特为某人所作的’”(uddissakata)，于此，有人说：“由于食物是如法的，而（比丘）以不如法想而拒绝，此为无心之过，故就此学处而言，构成满足。”又有人说：“在下文非粥的招待中，针对仅是用米汤、水、牛奶等搅和的饭食，由于说‘请用粥吧’，故构成满足；但于‘拿来与饭食混合的粥’一句，因为粥是单独存在的，故不构成满足。”此处的意趣是，（义注者）针对“被谁询问时……”等所说的含义而说。关于“此中原因难见”，一些人首先说：“因为所谓的‘粥混合物’不单是饭食，也可能是牛奶等，因此应如‘杂烩’(karambaka)一样不构成满足。这样一来，如果粥更多或相等，则不构成满足。而‘粥少饭多，则构成满足’，于此，原因就难见了。”另一些人则说：“‘粥混合物’就是饭食，因此拒绝它就应构成满足。这样一来，‘此处构成满足，他处则否’，于此，原因就难见了。”

ယထာ စေတ္ထ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသံ, ဧဝံ ပရတော ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ကာရဏံ ဒုဒ္ဒသမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကဿ အပ္ပဗဟုဘာဝေါ ပဝါရဏာယ ဘာဝါဘာဝနိမိတ္တံ, ကိဉ္စရဟိ ပဝါရဏဇနကဿ နာမဂ္ဂဟဏမေဝေတ္ထ ပမာဏံ, တသ္မာ ‘‘ဣဒဉ္စ ကရမ္ဗကေန န သမာနေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ ယမ္ပိ ကာရဏံ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေန သံသန္ဒိယမာနံ န သမေတိ. ယဒိ ဟိ ‘‘မိဿက’’န္တိ ဘတ္တမိဿကေယေဝ ရုဠှံ သိယာ, ဧဝံ သတိ ယထာ ‘‘ဘတ္တမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ ဝါ သမံ ဝါ အပ္ပတရံ ဝါ ဟောတိ, ပဝါရေတိယေဝ, ဧဝံ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ အပ္ပတရေပိ [Pg.63] ဘတ္တေ ပဝါရဏာယ ဘဝိတဗ္ဗံ မိဿကန္တိ ဘတ္တမိဿကေယေဝ ရုဠှတ္တာ. တထာ ဟိ ‘‘မိဿကန္တိ ဘတ္တမိဿကေယေဝ ရုဠှဝေါဟာရတ္တာ ဣဒံ ပန ‘ဘတ္တမိဿကမေဝါ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အထ ‘‘မိဿက’’န္တိ ဘတ္တမိဿကေ ရုဠှံ န ဟောတိ, မိဿကဘတ္တံ ပန သန္ဓာယ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ. ဧဝမ္ပိ ယထာ အယာဂုကေ နိမန္တနေ ခီရာဒီဟိ သဒ္ဓိံ မဒ္ဒိတံ ဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝါရဏာ ဟောတိ, ဧဝမိဓာပိ မိဿကဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ဘတ္တံ အပ္ပံ ဝါ ဟောတု ဗဟု ဝါ, ပဝါရဏာ ဧဝ သိယာ. တသ္မာ ‘‘မိဿက’’န္တိ ဘတ္တမိဿကေ ရုဠှံ ဝါ ဟောတု သန္ဓာယဘာသိတံ ဝါ, ဥဘယတ္ထာပိ ပုဗ္ဗေနာပရံ န သမေတီတိ ကိမေတ္ထ ကာရဏစိန္တာယ, ဤဒိသေသု ပန ဌာနေသု အဋ္ဌကထာပမာဏေနေဝ ဂန္တဗ္ဗန္တိ အယံ အမှာကံ ခန္တိ.

正如于此原因难见，同样，对于后文“请用混合食”(missakaṃ gaṇhathā)之处，亦应知其原因同样难见。因为足以构成满足的食物是多是少，并非满足成立与否的标志；反之，说出能构成满足之物的名称，才是此处的标准。因此，以“不应将此与杂烩(karambaka)等同”等句所说的理由，与前文所说对照时并不吻合。如果“混合食”(missaka)一词仅在指“饭食混合”(bhattamissaka)时才成为惯用语，那么当说“请用饭食混合”(bhattamissakaṃ gaṇhathā)时，无论是饭多、饭少还是饭量相等，都构成满足；同样，当说“请用混合食”时，即使饭量较少也应该构成满足，因为“混合食”(missaka)一词仅在指“饭食混合”时才成为惯用语。诚然，在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都已说明：“由于‘混合食’(missaka)在日常用语中专指‘饭食混合’(bhattamissaka)，因此这里明确说‘仅仅是饭食混合’。”再者，若“混合食”(missaka)一词并非专指“饭食混合”(bhattamissaka)的惯用语，而是特指“混合饭食”(missakabhatta)而言，当说“请用混合食”时，即便如此，就像在非粥的招待中，虽实际指与乳品等混合的饭食，却说“请用粥”(yāguṃ gaṇhathā)时构成满足；同样地，此处虽特指“混合饭食”，却说“请用混合食”时，无论饭量多少，都应构成满足。因此，无论“混合食”(missaka)是专指“饭食混合”(bhattamissaka)的惯用语，还是特指“混合饭食”(missakabhatta)的说法，两种情况下后文都与前文不符。既然如此，何必在此思考原因呢？对于这类问题，我们应只依循义注(aṭṭhakathā)为标准——这是我们的见解。

‘‘ဝိသုံ ကတွာ ဒေတီတိ ဘတ္တဿ ဥပရိ ဌိတံ ရသာဒိံ ဝိသုံ ဂဟေတွာ ဒေတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေနစိ ပန ‘‘ယထာ ဘတ္တသိတ္ထံ န ပတတိ, တထာ ဂါဠှံ ဟတ္ထေန ပီဠေတွာ ပရိဿာဝေတွာ ဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တထာပိ ကာရဏံ န ဒိဿတိ. ယထာ ဟိ ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ယာဂုမိဿကံ ဘတ္တမ္ပိ ဒေန္တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ န ဟောတိ, ဧဝမိဓာပိ ဗဟုခီရရသာဒီသု ဘတ္တေသု ‘‘ခီရံ ဂဏှထာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ခီရာဒီနိ ဝါ ဒေတု ခီရာဒိမိဿကဘတ္တံ ဝါ, ဥဘယထာပိ ပဝါရဏာယ န ဘဝိတဗ္ဗံ, တသ္မာ ‘‘ဝိသုံ ကတွာ ဒေတီ’’တိ တေနာကာရေန ဒေန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ပန ဘတ္တမိဿကံ ကတွာ ဒိယျမာနံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိ ပန ဘတ္တမိဿကံ ကတွာ ဒိယျမာနေ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယေန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝိသုံ ကတွာ ဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ သတိ အဋ္ဌကထာယေဝေတ္ထ ပမာဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ, န ပန ကာရဏန္တရံ ဂဝေသိတဗ္ဗံ.

“分开给予”(visuṃ katvā deti)是指将饭食上面的汤汁等分开取出来给予。这在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都有提到。但也有人说：“应如不让饭粒(bhattasittha)掉落般，用手紧紧挤压并过滤后给予。”即使如此，其原因也不明显。例如，端来与饭食混合的粥(bhattamissakaṃ yāguṃ)后，说“请用粥”(yāguṃ gaṇhathā)，此时若拒绝所给予的与粥混合的饭食(yāgumissakaṃ bhattaṃ)，并不构成满足；同样，对于有很多乳品、汤汁等的饭食，若说“请用乳品”(khīraṃ gaṇhathā)等，无论是只给予乳品等，还是给予与乳品等混合的饭食(khīrādimissakabhattaṃ)，两种情况都不应构成满足。因此，“分开给予”(visuṃ katvā deti)这句话，应理解为是针对以那种方式给予的情况而说，而不是为了表明拒绝被制作成“饭食混合”(bhattamissakaṃ)而给予之物时会构成满足。但是，若义注(aṭṭhakathā)中说“分开给予”(visuṃ katvā deti)的意趣是，当拒绝被制作成“饭食混合”(bhattamissakaṃ)而给予之物时会构成满足，那么在这种情况下，就应将义注本身作为此处的标准，而不应再寻找其他原因。

သစေ ဥက္ကုဋိကံ နိသိန္နော ပါဒေ အမုဉ္စိတွာပိ ဘူမိယံ နိသီဒတိ, ဣရိယာပထံ ဝိကောပေန္တော နာမ ဟောတီတိ ဥက္ကုဋိကာသနံ အဝိကောပေတွာဝ သုခေန နိသီဒိတုံ ‘‘တဿ ပန ဟေဋ္ဌာ…ပေ… နိသီဒနကံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အာသနံ အစာလေတွာတိ ပီဌေ ဖုဋ္ဌောကာသတော အာနိသဒမံသံ အမောစေတွာ, အနုဋ္ဌဟိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနေ ဝိယ ဌာနာစာဝနံ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

若蹲坐者（ukkuṭikaṃ nisinno）不松开双腿而直接坐在地上，即是破坏威仪（iriyāpathaṃ vikopento）。因此，为了不破坏蹲坐（ukkuṭikāsana）的姿势又能舒适地坐下，才说“应在他的下方……给予尼师坛（nisīdanaka）”。“不移动座位”（āsanaṃ acāletvā）是指不让臀部离开所接触的坐具之处，也就是说不起身；这不应被理解为像在不与取（adinnādāna）的罪行中那样的“从其位置移开”。这在三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中都有提到。

အကပ္ပိယကတန္တိ [Pg.64] ဧတ္ထ အကပ္ပိယကတဿေဝ အနတိရိတ္တဘာဝတော ကပ္ပိယံ အကာရာပေတွာ တသ္မိံ ပတ္တေ ပက္ခိတ္တမူလဖလာဒိယေဝ အတိရိတ္တံ န ဟောတိ, သေသံ ပန ပတ္တပရိယာပန္နံ အတိရိတ္တမေဝ ဟောတိ, ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တံ ပန မူလဖလာဒိံ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမေန တတော နီဟရိတွာ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ အညသ္မိံ ဘာဇနေ ဌပေတွာ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

此处，关于“未被净作之物”：由于未被净作之物本身不构成剩余食，因此，在未经净作的情况下，投入该钵中的根、果等并非剩余食，但钵中其余的食物则是剩余食，可以食用。而欲食用那些根、果者，应将其从钵中取出，命人净作，置于另一容器中，再命人作成剩余食，然后才可食用。

သော ပုန ကာတုံ န လဘတီတိ တသ္မိံယေဝ ဘာဇနေ ကရိယမာနံ ပဌမံ ကတေန သဒ္ဓိံ ကတံ ဟောတီတိ ပုန သောယေဝ ကာတုံ န လဘတိ, အညော လဘတိ. အညသ္မိံ ပန ဘာဇနေ တေန ဝါ အညေန ဝါ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနာဟ ‘‘ယေန အကတံ, တေန ကာတဗ္ဗံ. ယဉ္စ အကတံ, တံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. တေနပီတိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေါ န ကေဝလံ အညေန ဝါတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ. ဧဝံ ကတန္တိ အညသ္မိံ ဘာဇနေ ကတံ. ပေသေတွာတိ အနုပသမ္ပန္နဿ ဟတ္ထေ ပေသေတွာ. ဣမဿ ဝိနယကမ္မဘာဝတော ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဟတ္ထေ ဌိတံ န ကာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

他不能再做，因为在同一个容器里制作，会被视为与最初所作的一同完成，所以他自己不能再做，但另一人可以。不过，在另一个容器里，由他或由另一人来做都是允许的。因此说：“应由未做者来做，应做那未完成的。”在此，“tenapi”（亦由他）中的“pi”（亦）字，阐明了“不仅可以由他人”这一含义。“如是做”是指在另一个容器里做。“派遣”（pesetvā）是指交到未受具足戒者（anupasampanna）手中。由于这是律的作为（vinayakamma），所以说“不应让它在未受具足戒者手中时被制作”。

သစေ ပန အာမိသသံသဋ္ဌာနီတိ ဧတ္ထ သစေ မုခဂတေနပိ အနတိရိတ္တေန အာမိသေန သံသဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ, ပါစိတ္တိယမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ပဝါရိတေန ဘောဇနံ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တေနပိ ယထာ အကတေန မိဿံ န ဟောတိ, ဧဝံ မုခဉ္စ ဟတ္ထဉ္စ သုဒ္ဓံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ အပ္ပဝါရိတဿ ပုရေဘတ္တံ ယာမကာလိကာဒီနိ အာဟာရတ္ထာယ ပရိဘုဉ္ဇတောပိ အနာပတ္တိ, ပဝါရိတဿ ပန ပဝါရဏမူလကံ ဒုက္ကဋံ ဟောတိယေဝါတိ ‘‘ယာမကာလိကံ…ပေ… အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ.

“如果与食物相混”，此处是指，如果与口中未做成余食的食物相混，当知，这确实是波逸提。因此，已表示满足者（pavārita），即使在让人将食物做成余食后食用时，也应清洁口腔和手，以免与未做成余食的食物相混，然后才可食用。虽然未表示满足者在午前为了滋养而食用非时浆（yāmakālika）等没有过失，但对已表示满足者而言，则因其表示满足而确实犯下恶作。因此巴利中说：“食用非时浆……乃至……吞咽时，犯恶作。”

၂၄၁. ကာယေန ဘုဉ္ဇနတော ဝါစာယ အာဏာပေတွာ အတိရိတ္တံ အကာရာပနတော စ အာပဇ္ဇတီတိ ‘‘ကာယဝါစတော’’တိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပဝါရိတဘာဝေါ, အာမိသဿ အနတိရိတ္တတာ, ကာလေ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

241. 因为通过身体食用，以及通过言语命令而未让人做成余食，都会犯罪，所以说“由身语”（kāyavācato）。其余的在此是清楚明白的。已表示满足的状态、食物非余食、在（允许进食的）时间内吞咽，这三者是此处的构成要素。

ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第一表示满足学处释义终。

၆. ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 第二邀请学处释义

၂၄၃. ဆဋ္ဌေ [Pg.65] သာဓာရဏမေဝါတိ ‘‘ဟန္ဒ ဘိက္ခု ခါဒ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပဝါရဏာယ သာဓာရဏံ. ‘‘ဘုတ္တသ္မိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ မာတိကာယံ ဝုတ္တတ္တာ ဘောဇနပရိယောသာနေ အာပတ္တိ, န အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ. အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေတိ, အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာတိ ဣဒဉ္စ ဘောဇနပရိယောသာနံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပဝါရိတတာ, ပဝါရိတသညိတာ, အာသာဒနာပေက္ခတာ, အနတိရိတ္တေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရဏာ, ဘောဇနပရိယောသာနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

243. 第六学处中，（此邀请）是共通的，即与通过“来，比丘，请吃”等语所作的邀请是共通的。由于在母论（mātikā）中说“食毕犯波逸提”，因此是在用餐结束时犯罪，而非在每一次吞咽时。“以食物劝请，犯波逸提”，当知此说也是针对用餐结束而言。其余的在此是清楚明白的。（对方）已表示满足、（自己）感知到对方已满足、意图非难、以非余食劝请、用餐结束，这五者是此处的构成要素。

ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二邀请学处释义终。

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 非时食学处释义

၂၄၇. သတ္တမေ အဂ္ဂသမဇ္ဇောတိ ဥတ္တမံ နစ္စံ. တံ ကိရ ပဗ္ဗတမတ္ထကေ ဌတွာ ဧကံ ဒေဝတံ ဥဒ္ဒိဿ ကရောန္တိ. နဋာနံ နာဋကာနိ နဋနာဋကာနိ, သီတာဟရဏာဒီနိ. အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေတိ ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒေ အပညတ္တေ. အဒံသူတိ ‘‘ဝိဟာရံ နေတွာ ခါဒိဿထာ’’တိ အဒံသု.

247. 第七（条中），“顶级的集会”（aggasamajja）是最上等的舞蹈。据说他们站在山顶上，为了某个天神而表演。舞者的戏剧是舞蹈戏剧（naṭanāṭakāni），例如《悉多被掳》等。“在学处未制定时”是指在为未满二十岁者所制的学处未制定时。“他们给予了”（adaṃsu）是指他们说“带到寺院去吃吧”而给予了。

၂၄၈-၂၄၉. မူလကမူလာဒီနိ ဥပဒေသတောယေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. န ဟိ တာနိ ပရိယာယန္တရေန ဝုစ္စမာနာနိပိ သက္ကာ ဝိညာတုံ. ပရိယာယန္တရေပိ ဟိ ဝုစ္စမာနေ တံ တံ နာမံ အဇာနန္တာနံ သမ္မောဟောယေဝ သိယာ, တသ္မာ တတ္ထ န ကိဉ္စိ ဝက္ခာမ. ခါဒနီယတ္ထန္တိ ခါဒနီယေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ. နေဝ ဖရန္တီတိ န နိပ္ဖာဒေန္တိ. တေသု တေသု ဇနပဒေသူတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧကသ္မိံ ဇနပဒေ အာဟာရကိစ္စံ သာဓေန္တံ သေသဇနပဒေသုပိ န ကပ္ပတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ရုက္ခဝလ္လိအာဒီနန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဝုတ္တံ. အန္တောပထဝီဂတောတိ သာလကလျာဏီခန္ဓံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗကပ္ပိယာနီတိ မူလခန္ဓတစပတ္တာဒိဝသေန သဗ္ဗသော ကပ္ပိယာနိ. တေသမ္ပိ နာမဝသေန န သက္ကာ ပရိယန္တံ ဒဿေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အစ္ဆိဝါဒီနံ အပရိပက္ကာနေဝ ဖလာနိ ယာဝဇီဝိကာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပရိပက္ကာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

248-249. 作为主食的根（mūlakamūla）等，应当仅通过教导来了解。因为即使换用其他方式解说，它们也无法被理解。如果换用其他方式解说，对那些不知道其具体名称的人来说，只会造成困惑，因此我们在此不作任何说明。“嚼食的作用”（khādanīyatthaṃ）是指以嚼食所应完成的作用。“不能遍满”（neva pharanti）是指不能完成。关于“在那些各个地区”，于此有人说：“在一个地区能作成食物的，在其他地区则不适合。”“树木、藤蔓等”是总结下面所说的内容而说。“地下的”（antopathavīgata）是针对娑罗迦利耶尼树（Sālakalyāṇī）的树干而说。“一切皆适合”（sabbakappiyāni）是指通过根、干、皮、叶等方式，一切都适合。其关联是：即使以名称也无法将其范围全部展示。为了表明阿奇树（Acchi）等的果实只有未成熟的才是终身药（yāvajīvika），故说“未成熟的”（aparipakkāni）。

ဟရီတကာဒီနံ အဋ္ဌီနီတိ ဧတ္ထ မိဉ္ဇံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဌိတကပါလာနိ ယာဝဇီဝိကာနီတိ အာစရိယာ. မိဉ္ဇမ္ပိ ယာဝဇီဝိကန္တိ ဧကေ. ဟိင်္ဂူတိ ဟိင်္ဂုရုက္ခတော ပဂ္ဃရိတနိယျာသော. ဟိင်္ဂုဇတုအာဒယောပိ ဟိင်္ဂုဝိကတိယော ဧဝ. တတ္ထ ဟိင်္ဂုဇတု [Pg.66] နာမ ဟိင်္ဂုရုက္ခဿ ဒဏ္ဍပတ္တာနိ ပစိတွာ ကတနိယျာသော, ဟိင်္ဂုသိပါဋိကံ နာမ ဟိင်္ဂုပတ္တာနိ ပစိတွာ ကတနိယျာသော. ‘‘အညေန မိဿေတွာ ကတော’’တိပိ ဝဒန္တိ. တကန္တိ အဂ္ဂကောဋိယာ နိက္ခန္တသိလေသော. တကပတ္တိန္တိ ပတ္တတော နိက္ခန္တသိလေသော. တကပဏ္ဏိန္တိ ပလာသေ ဘဇ္ဇိတွာ ကတသိလေသော. ‘‘ဒဏ္ဍတော နိက္ခန္တသိလေသော တိပိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဝိကာလတာ, ယာဝကာလိကတာ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

于“诃梨勒(Harītaka)等之核”句中，诸师言：“包裹果仁之壳为终身药。”有师言：“果仁亦为终身药。”“阿魏”(Hiṅgu)者，从阿魏树流出之树脂也。“阿魏膏”(hiṅgujatu)等亦为阿魏之制品。于彼，“阿魏膏”者，乃煮沸阿魏树之茎叶而成之树脂；“阿魏叶脂”(hiṅgusipāṭikaṃ)者，乃煮沸阿魏叶而成之树脂。亦有师言：“乃与其他物混合而成。”“塔嘎胶”(Takaṃ)者，从顶端流出之黏液。“塔嘎叶胶”(Takapattiṃ)者，从叶流出之黏液。“塔嘎炙叶胶”(Takapaṇṇiṃ)者，煎烤其叶而成之黏液。亦有师言：“从茎干流出之黏液。”于此，余者自明。非时、时限药、吞咽，此三者为此处之三支。

ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

非时食学处释义终。

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 积蓄学处释义

၂၅၂-၃. အဋ္ဌမေ တာဒိသန္တိ အသူပဗျဉ္ဇနံ. ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ယာမကာလိက’’န္တိ ဣမိနာ န ကေဝလံ ယာဝကာလိကေ ဧဝ သန္နိဓိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ, အထ ခေါ ယာမကာလိကေပီတိ ဒဿေတိ. နနု စ ယာမကာလိကံ နေဝ ခါဒနီယေသု အန္တောဂဓံ, န ဘောဇနီယေသု. တေနေဝ ပဒဘာဇနီယေ ‘‘ခါဒနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ. ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနီ’’တိ ဝုတ္တံ, ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ယာမကာလိကေ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ကထံ ဝိညာယတီတိ? ဝုစ္စတေ – ပဒဘာဇနေ ခါဒနီယ-သဒ္ဒဿ အတ္ထဒဿနတ္ထံ ‘‘ယာမကာလိကံ ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ, န ပန သန္နိဓိပစ္စယာ အနာပတ္တိဒဿနတ္ထံ. ခါဒိတဗ္ဗဉှိ ယံကိဉ္စိ ခါဒနီယန္တိ အဓိပ္ပေတံ, န စ ယာမကာလိကေသု ကိဉ္စိ ခါဒိတဗ္ဗံ အတ္ထိ ပါတဗျဘာဝတော. တသ္မာ ကိဉ္စာပိ ယာမကာလိကံ ခါဒနီယဘောဇနီယေဟိ န သင်္ဂဟိတံ, တထာပိ အနာပတ္တိံ ဒဿေန္တေန ‘‘အနာပတ္တိ ယာမကာလိကံ ယာမေ နိဒဟိတွာ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝစနတော ယာမာတိက္ကမေ သန္နိဓိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဝိညာယတိ. ‘‘ယာမကာလိကေန, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာမေ ကပ္ပတိ, ယာမာတိက္ကန္တေ န ကပ္ပတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၅) ဣမိနာပိ [Pg.67] စာယမတ္ထော သိဒ္ဓေါ. တေနေဝ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယညူဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ယာမကာလိကေ ပါစိတ္တိယမေဝ ဝုတ္တံ.

252-3. 于第八例中，“同样的”意指无汤菜。于“任何时限药(yāvakālika)或非时浆(yāmakālika)”句中，以“非时浆”一词表明：不仅对时限药，因积蓄而犯波逸提，对非时浆亦然。然，非时浆既不摄于嚼食，亦不摄于啖食。是故，于词义分别中言：“所谓‘嚼食’者，除五种啖食、非时浆、七日药(sattāhakālika)、终身药(yāvajīvika)外，余者名为嚼食。所谓‘啖食’者，即五种啖食。”又言：“若有比丘，或嚼或食积蓄之嚼食或啖食者，犯波逸提。”是故，云何得知于非时浆亦有波逸提耶？答曰：于词义分别中言“除……非时浆”，乃为开显“嚼食”一词之义，而非为开显因积蓄而无犯。盖“可嚼食”者，意指任何可嚼之物，然于诸非时浆中，无有可嚼之物，以其为可饮之故。是故，纵使非时浆不为嚼食、啖食所摄，然由开显无犯而说“无犯者：于时限内储存并食用非时浆”，由是可知，若逾时，则因积蓄而有波逸提。此义亦为《大品》(Mahāvagga)所证成：“诸比丘，非时浆、七日药、终身药，若于当日受，则于时限内为净，逾时则不净。”是故，了知世尊意趣之诸义注师言，于非时浆实有波逸提。

ပဋိဂ္ဂဟဏေတိ ဂဟဏမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟိ တံ, ပုန ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ. တေနေဝ ‘‘အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ဂဏှန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ’’တိ ဝုတ္တံ. မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘အဇ္ဈောဟရိဿာမီတိ ဂဏှန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. ယန္တိ ယံ ပတ္တံ. သန္ဒိဿတီတိ ယာဂုယာ ဥပရိ သန္ဒိဿတိ. တေလဝဏ္ဏေ ပတ္တေ သတိပိ နိသ္နေဟဘာဝေ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ ဝဏ္ဏဝသေနေဝ လေခါ ပညာယတိ, တသ္မာ တတ္ထ အနာပတ္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘သာ အဗ္ဗောဟာရိကာ’’တိ ဝုတ္တံ. သယံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အပရိစ္စတ္တမေဝ ဟိ ဒုတိယဒိဝသေ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အနပေက္ခဝိဿဇ္ဇနေန အနုပသမ္ပန္နဿ နိရပေက္ခဒါနေန ဝါ ဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏံ ပရိစ္စတ္တမေဝ ဟောတီတိ ‘‘အပရိစ္စတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဘယထာပိ အဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယံ ပရဿ ပရိစ္စဇိတွာ အဒိန္နမ္ပိ သစေ ပဋိဂ္ဂဟဏေ နိရပေက္ခဝိဿဇ္ဇနေန ဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ, တမ္ပိ ဒုတိယဒိဝသေ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

言“受持”(paṭiggahaṇa)者，乃就“拿取”而言。盖彼已为所受持，故无复受持之必要。是故言：“为欲吞咽而拿取时，方为受持。”然于《论母义注》(Mātikā-aṭṭhakathā)（即《释疑》之积蓄学处释义）中则言：“‘我将吞咽’，作此想而拿取时，方为受持。”“彼”(yaṃ)者，谓彼钵。“显现”(sandissati)者，谓于粥上显现。于涂油色之钵，纵无油腻，以指摩擦，仅因其色而现痕迹，是故为示彼处无犯，而言“彼不为事”(sā abbohārikā)。于“自己受持后未舍弃者，于第二日不净”句中，其受持若以无顾念心丢弃，或以无希求心施予未受具足戒者，则为已舍弃。是故，以“未舍弃”(apariccatta)一词，乃言其受持于此二种情况皆未被舍弃。是故当知，他人所舍弃而未施予之物，若其（原先的）受持已因无顾念地丢弃而被舍弃，则此物于第二日亦为清净。

ယဒိ ဧဝံ ‘‘ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတီ’’တိအာဒီသု ကသ္မာ အာပတ္တိ ဝုတ္တာတိ? ‘‘ပဋိဂ္ဂဟဏံ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ သယံ ဝါ အညေန ဝါ တုစ္ဆံ ကတွာ န သမ္မာ ဓောဝိတွာ နိဋ္ဌာပိတေ ပတ္တေ လဂ္ဂမ္ပိ အဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဟောတီတိ တတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘သာမဏေရာနံ ပရိစ္စဇန္တီတိ ဣမသ္မိံ အဓိကာရေ ဌတွာ ‘အပရိစ္စတ္တမေဝါ’တိ ဝုတ္တတ္တာ အနုပသမ္ပန္နဿ ပရိစ္စတ္တမေဝ ဝဋ္ဋတိ, အပရိစ္စတ္တံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာပန္နံ, တသ္မာ နိရာလယဘာဝေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဝိဇဟိတေပိ အနုပသမ္ပန္နဿ အပရိစ္စတ္တံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ ယုတ္တံ ဝိယ န ဒိဿတိ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ, တဒဂ္ဂေန သန္နိဓိမ္ပိ န ကရောတိ ဝိဇဟိတပဋိဂ္ဂဟဏဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတသဒိသတ္တာ. ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နိဒဟိတေယေဝ စ သန္နိဓိပစ္စယာ အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကရတ္တံ ဝီတိနာမိတဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

若尔，于“钵未善洗”等句中，何故说有犯耶？答：“未舍弃其受持，而由自己或他人倒空，未善清洗即放置，则黏附于钵上之物，仍属未舍受持，是故于彼有犯。”此乃三部《疑难义释》(Gaṇṭhipada)所共言。然有师言：“依‘为诸沙弥(sāmaṇera)而舍弃’此一权责，并因（律）言‘唯未舍弃者’，而得此义：于未受具足戒者，唯已舍弃者为净，未舍弃者不净。是故，纵以无执之心舍弃其受持，然于未受具足戒者，未舍弃之物仍为不净。”彼说非理。盖自舍弃其受持之时，彼即不作积蓄，以已舍受持之物，等同未受持故。且唯于受持后存放，方说因积蓄而有犯。盖（律）言：“此乃‘受持后经一夜’之同义词。”

ပါဠိယံ ‘‘သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိအာဒိနာ သန္နိဟိတေသု သတ္တာဟကာလိကယာဝဇီဝိကေသု ပုရေဘတ္တမ္ပိ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရဏေပိ ဒုက္ကဋဿ ဝုတ္တတ္တာ [Pg.68] ယာမကာလိကေပိ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရဏေ ဝိသုံ ဒုက္ကဋေနပိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ. ပကတိအာမိသေတိ ဩဒနာဒိကပ္ပိယာမိသေ. ယာမကာလိကံ သတိ ပစ္စယေ သာမိသေန မုခေန အဇ္ဈောဟရတော ဒွေတိ ဟိယျော ပဋိဂ္ဂဟိတယာမကာလိကံ အဇ္ဇ ပုရေဘတ္တံ သာမိသေန မုခေန ဘုဉ္ဇတော သန္နိဟိတယာမကာလိကပစ္စယာ ဧကံ ပါစိတ္တိယံ, သန္နိဟိတေန သံသဋ္ဌအာမိသပစ္စယာ ဧကန္တိ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ. ဝိကပ္ပဒွယေပီတိ သာမိသေန နိရာမိသေနာတိ ဝုတ္တဝိဓာနဒွယေ. ဒုက္ကဋံ ဝဍ္ဎတီတိ အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရဏပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ ဝဍ္ဎတိ. ထုလ္လစ္စယဉ္စ ဒုက္ကဋဉ္စ ဝဍ္ဎတီတိ မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယံ, သေသအကပ္ပိယမံသေသု ဒုက္ကဋံ ဝဍ္ဎတိ.

巴利圣典中说：“为食物而受取七日药或尽形寿药，犯恶作。”等。由于对已储存的七日药和尽形寿药，即使在午前为食物而食用，也说犯恶作，因此对于非时浆，为食物而食用时，也应有另外的恶作罪。所以说：“为食物而食用者，犯波逸提，并伴随恶作。”“通常食物”(pakatiāmisa)是指米饭等如法食物。“若有因缘，口中有食物时食用非时浆，则有二罪”是指：昨天受取的非时浆，今天午前在口中有食物时食用，则因储存非时浆的缘故，犯一波逸提；又因食物与所存（非时浆）混合的缘故，犯一波逸提，共为二波逸提。“在两种情况下”是指“口中有食物”和“口中无食物”这两种所说的方式。“恶作增长”是指因为了食物而食用的缘故，恶作增长。“偷兰遮和恶作增长”是指食人肉，增长偷兰遮；食其余不如法之肉，增长恶作。

၂၅၅. ပဋိဂ္ဂဟဏပစ္စယာ တာဝ ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ သန္နိဟိတတ္တာ ပုရေဘတ္တမ္ပိ ဒုက္ကဋမေဝ. သတိ ပစ္စယေ ပန သန္နိဟိတမ္ပိ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဂဏှန္တဿ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ စ အနာပတ္တိယေဝ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ယာဝကာလိကယာမကာလိကတာ, သန္နိဓိဘာဝေါ, တဿ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

255. “因受取而犯恶作”者，于此，因已储存，故即使在午前（食用）亦仅为恶作。然而，若有因缘，为医药故而受取或使用已储存的七日药或尽形寿药，则无犯。其余部分于此已甚明显。于此，有三支：是时限药(yāvakālika)或非时浆(yāmakālika)、已储存、食用它。

သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

储存学处释义终。

၉. ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 上等食物学处释义

၂၅၇-၂၅၉. နဝမေ ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ ဘောဇနာနိ ပဏီတဘောဇနာနိ. ယထာ ဟိ အာဇညယုတ္တော ရထော ‘‘အာဇညရထော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓာပိ ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ သတ္တဓညနိဗ္ဗတ္တာနိ ဘောဇနာနိ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. ယေဟိ ပန ပဏီတေဟိ သံသဋ္ဌာနိ, တာနိ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေသံ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ‘‘သေယျထိဒံ, သပ္ပိ နဝနီတ’’န္တိအာဒိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ. ‘‘ယေသံ မံသံ ကပ္ပတီ’’တိ ဣဒဉ္စ ပါစိတ္တိယဝတ္ထုပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ပန ကပ္ပိယဝတ္ထုပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ. န ဟိ အကပ္ပိယမံသသတ္တာနံ သပ္ပိအာဒီနိ န ကပ္ပန္တိ. ဧကဉှိ မနုဿဝသာတေလံ ဌပေတွာ သဗ္ဗေသံ ခီရသပ္ပိနဝနီတဝသာတေလေသု အကပ္ပိယံ နာမ နတ္ထိ. သပ္ပိဘတ္တန္တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ သပ္ပိသံသဋ္ဌံ ဘတ္တံ သပ္ပိဘတ္တံ, သပ္ပိ စ ဘတ္တဉ္စ သပ္ပိဘတ္တန္တိပိ ဝိညာယတိ, အဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘သာလိဘတ္တံ ဝိယ သပ္ပိဘတ္တံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ကာရဏံ ဝတွာ ဒုက္ကဋဿေဝ ဒဠှတရံ [Pg.69] ကတွာ ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ အညံ ဝတ္တုံ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ဧဝ ဟိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ပမာဏံ.

257-259. 于第九（学处）中，与上等物混合的食物即“上等食物”。犹如良马所驾之车被称为“良马车”，于此亦然，与上等物混合的、由七种谷物所成的食物被称为“上等食物”。凡与此等上等物混合的（食物），即被称为“上等食物”。为显示其类别，于巴利（圣典）中说：“亦即，酥、新酥”等。“其肉为如法者”此句，是为显示波逸提事之范围而说，非为显示如法事之范围。因为对于其肉不如法的众生，其酥等并非不如法。实则，除人脂油外，于一切（众生）之乳、酥、新酥、脂、油中，无有名为不如法者。关于“酥饭”(sappibhatta)一词，虽可解为“与酥混合的饭”或“酥与饭”，然于义注中，为更坚定地确立恶作，而说出理由：“如米饭(sālibhatta)一般，无有名为‘酥饭’者”，故不可作他解。于此类处，唯义注师为权威。

မူလန္တိ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အနာပတ္တီတိ ဝိသင်္ကေတတ္တာ သဗ္ဗာဟိယေဝ အာပတ္တီဟိ အနာပတ္တိ. ကေစိ ပန ‘‘ပါစိတ္တိယေနေဝ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ, သူပေါဒနဝိညတ္တိဒုက္ကဋံ ပန ဟောတိယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ကပ္ပိယသပ္ပိနာ အကပ္ပိယသပ္ပိနာတိ စ ဣဒံ ကပ္ပိယာကပ္ပိယမံသာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ, တသ္မာ ကပ္ပိယမံသသပ္ပိနာ အကပ္ပိယမံသသပ္ပိနာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. နာနာဝတ္ထုကာနီတိ သပ္ပိနဝနီတာဒီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ.

“根本”(mūla)是就如法物品而说。所谓“无犯”，因其未特别指定，故对一切罪皆无犯。有人说：“仅说对波逸提无犯，然乞求羹饭之恶作仍然存在”，此说不应采纳。“如法之酥与不如法之酥”，此是依如法肉与不如法肉而说，因此此处应理解为“由如法之肉所制之酥与由不如法之肉所制之酥”。“多种物”是依酥、新酥等而说。

၂၆၁. မဟာနာမသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ –

261. “应以摩诃男(Mahānāma)学处处理”，于此——

‘‘အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ စတုမာသပစ္စယပဝါရဏာ သာဒိတဗ္ဗာ အညတြ ပုနပဝါရဏာယ အညတြ နိစ္စပဝါရဏာယ, တတော စေ ဥတ္တရိ သာဒိယေယျ, ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ. ၃၀၆) –

“无病比丘应接受四个月的资具邀请，除非是再次邀请，除非是恒常邀请。若超过此限还接受，即犯波逸提。”(pāci. 306)——

ဣဒံ မဟာနာမသိက္ခာပဒံ နာမ. ဣမိနာ စ သိက္ခာပဒေန သံဃဝသေန ဂိလာနပစ္စယပဝါရဏာယ ပဝါရိတဋ္ဌာနေ သစေ တတ္ထ ရတ္တီဟိ ဝါ ဘေသဇ္ဇေဟိ ဝါ ပရိစ္ဆေဒေါ ကတော ဟောတိ, ဧတ္တကာယေဝ ရတ္တိယော ဧတ္တကာနိ ဝါ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေတဗ္ဗာနီတိ. အထ တတော ရတ္တိပရိယန္တတော ဝါ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တတော ဝါ ဥတ္တရိ န ဘေသဇ္ဇကရဏီယေန ဝါ ဘေသဇ္ဇံ အညဘေသဇ္ဇကရဏီယေန ဝါ အညံ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေန္တဿ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဂိလာနော ဂိလာနသညီ ဟုတွာ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေန္တော န ဘေသဇ္ဇကရဏီယေန ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေန္တော နာမ ဟောတီတိ ‘‘မဟာနာမသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတာနိ ပါဋိဒေသနီယဝတ္ထူနီတိ ပါဠိယံ အာဂတသပ္ပိအာဒီနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပါဠိယံ အနာဂတာနိ ပန အကပ္ပိယသပ္ပိအာဒီနိ ဘိက္ခုနီနမ္ပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထူနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သူပေါဒနဝိညတ္တိယန္တိ ဘိက္ခူနံ ပါစိတ္တိယဝတ္ထူနိ ဘိက္ခုနီနံ ပါဋိဒေသနီယဝတ္ထူနိ စ ဌပေတွာ အဝသေသဝိညတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပဏီတဘောဇနတာ, အဂိလာနတာ, အကတဝိညတ္တိယာ ပဋိလာဘော, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

此即名为摩诃男学处。依此学处，若于僧团为病者作资具邀请之处，已限定日数或药物，则只能请求限定的日数或药物。若超过日数或药物之限定，无药用需求而请求药物，或为另一药用需求而请求别的药物，则说为犯波逸提。因此，无病者自以为有病而请求五种药，即是“无药用而请求药物”，故说“应以摩诃男学处处理”。所谓“此等为应悔过事”，是就巴利（圣典）中所出现的酥等而说。而巴利（圣典）中未出现的，如不如法之酥等，应知对比丘尼亦为恶作事。所谓“乞求羹饭”，是就除去比丘的波逸提事和比丘尼的应悔过事之外的其余乞求而说。其余部分于此已甚明显。于此，有四支：是上等食物、无病、未经乞求而获得、食用。

ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

上等食物学处释义终。

၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 齿木学处释义

၂၆၃. ဒသမေ [Pg.70] အယျဝေါသာဋိတကာနီတိ ပိတုပိဏ္ဍဿေတံ အဓိဝစနံ. ဥမ္မာရေတိ သုသာနေ ကတဂေဟဿ အတ္တနော ဂေဟဿ ဝါ ဥမ္မာရေ. ဃနဗဒ္ဓေါတိ ဃနမံသေန သမ္ဗဒ္ဓေါ, ကထိနသံဟတသရီရောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

263. 于第十（学处）中，“ayyavosāṭitaka”是“父食”(pitupiṇḍa)的同义词。“门槛”(ummāra)者，于墓地所建之屋或自己住处之门槛。“紧密结合”(ghanabaddha)者，谓与厚肉相连，即是说身体坚硬结实。

၂၆၄. မုခဒွါရန္တိ ဂလနာဠိကံ. အာဟာရန္တိ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကာဒိံ. အာဟရေယျာတိ မုခဒွါရံ ပဝေသေယျ. မုခေန ဝါ ပဝိဋ္ဌံ ဟောတု နာသိကာယ ဝါ, ဂလေန အဇ္ဈောဟရဏီယတ္တာ သဗ္ဗမ္ပိ တံ မုခဒွါရံ ပဝေသိတမေဝ ဟောတိ. ယသ္မာ ပန တေ ဘိက္ခူ အနာဟာရေပိ ဥဒကေ အာဟာရသညာယ ဒန္တပေါနေ စ မုခဒွါရံ အာဟဋံ ဣဒန္တိ သညာယ ကုက္ကုစ္စာယိံသု, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘တေ ဘိက္ခူ အဒိန္နံ…ပေ… သမ္မာ အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ ကုက္ကုစ္စာယိံသူ’’တိ. ဥဒကဉှိ ယထာသုခံ ပါတုံ ဒန္တကဋ္ဌဉ္စ ဒန္တပေါနပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, တဿ ပန ရသံ ဂိလိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ ဒန္တကဋ္ဌရသော အဇာနန္တဿ အန္တော ပဝိသတိ, ပါစိတ္တိယမေဝ. အနဇ္ဈောဟရန္တေန ပန ဒန္တကဋ္ဌံ ဝါ ဟောတု အညံ ဝါ, ကိဉ္စိ မုခေ ပက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

264. “口门”是指咽喉。“食物”是指任何应吞咽的时限药(yāvakālika)等。“食”是指使其进入口门。无论是从口入或从鼻入，因需通过咽喉吞咽，故皆算是进入口门。然而，那些比丘对非食物的水也生起食物之想，并对齿木生起“此已带入口门”之想而追悔，故说：“那些比丘对未给之物……（等）……未能正确辨明其义而追悔。”水可以随意饮用，齿木也可以作为刷牙工具使用，但不允许吞咽其汁。若不知情而吞下齿木汁，即犯波逸提。若不吞咽，则无论是齿木或其他任何东西，皆可放入口中。

၂၆၅. အကလ္လကောတိ ဂိလာနော သဟတ္ထာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော မုခေန ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ဥစ္စာရဏမတ္တန္တိ ဥက္ခိပနမတ္တံ. ဧကဒေသေနပီတိ အင်္ဂုလိယာပိ ဖုဋ္ဌမတ္တေန. တံ စေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, သဗ္ဗံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ ဝေဏုကောဋိယာ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတတ္တာ. သစေပိ ဘူမိယံ ဌိတမေဝ ဃဋံ ဒါယကေန ဟတ္ထပါသေ ဌတွာ ဃဋံ ဒဿာမီတိ ဒိန္နဝေဏုကောဋိဂ္ဂဟဏဝသေန ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, ဥဘယကောဋိဗဒ္ဓံ သဗ္ဗမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. ဘိက္ခုဿ အတ္ထာယ အပီဠေတွာ ပကတိယာ ပီဠိယမာနဥစ္ဆုရသံ သန္ဓာယ ‘‘ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘အဘိဟာရော န ပညာယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဟတ္ထပါသေ ဌိတဿ ပန ဘိက္ခုဿ အတ္ထာယ ပီဠိယမာနာ ဥစ္ဆုတော ပဂ္ဃရန္တံ ရသံ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဒေါဏိကာယ သယံ ပဂ္ဃရန္တံ ဥစ္ဆုရသံ မဇ္ဈေ အာဝရိတွာ အာဝရိတွာ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကတ္ထစိ အဋ္ဌကထာသု.

265. “无力者”(akalla)是指病人无法用手食用而用口接受。“仅举起”是指仅能提起。“即使只是一部分”是指仅以手指触碰。若接受了它，则全部都算已接受。这是指（物品）被系于竹竿一端的情况。若有施者站在比丘伸手所及(hatthapāsa)之处，说“我将此罐给您”，而比丘通过接受（施者）递来的竹竿，从而接受了置于地上的罐子，那么系于竹竿两端的所有物品都算已接受。因为是针对为比丘之故、非经压榨而自然压出的甘蔗汁而说“请取”，故说“不算亲手授与”。但对于站在伸手所及处的比丘，为他而压榨甘蔗流出的汁液，是允许接受的；甘蔗汁自行流入槽中，中途拦截后放行的，也允许接受。某些义注(aṭṭhakathā)中如是说。

အသံဟာရိမေတိ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန အသံဟာရိယေ. ‘‘တိန္တိဏိကာဒိပဏ္ဏေသူ’’တိ ဝစနတော သာခါသု ပဋိဂ္ဂဟဏံ ရုဟတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပုဉ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပုဉ္ဆိတေ ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ, တသ္မာ ပုဉ္ဆိတွာ ဂဟေတွာတိ [Pg.71] ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ. ပုဉ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပတ္တေ ပတိတရဇနစုဏ္ဏဉှိ အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂတ္ထာယ အပရိဟဋဘာဝတော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပုဗ္ဗာဘောဂဿ အနုရူပေန ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ…ပေ… ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန တံ ‘‘အညဿ ဒဿာမီ’’တိ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေန ပရသန္တကံ နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ တဿ အဒတွာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

“不可移动”是指中等力气的男子无法移动之物。“‘在酸豆树叶等上’之语，应理解为在树枝上接受是成立的。关于‘擦拭后接受’，有人说：‘已擦拭的（钵）没有接受的必要，因此应理解为“擦拭后取用”。’此处的含义应被理解为：‘擦拭后，或接受后。’落入钵中的灰尘药粉，因其并非为了内部使用而被带来，故接受后食用是允许的。与先前的意向相应，故说“给予未受具足戒者……（等）……是允许的”。然而，因为仅仅生起“我将给予他人”的心念，它还不会成为他人的所有物，因此，即使未给予那人，（比丘）接受后食用也是允许的。

ဘိက္ခုဿ ဒေတီတိ အညဿ ဘိက္ခုဿ ဒေတိ. ကဉ္ဇိကန္တိ ခီရရသာဒိံ ယံကိဉ္စိ ဒြဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဟတ္ထတော မောစေတွာ ပုန ဂဏှာတိ, ဥဂ္ဂဟိတကံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထတော အမောစေန္တေနေဝါ’’တိ. အာလုလေန္တာနန္တိ အာလောလေန္တာနံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အာဟရိတွာ ဘူမိယံ ဌပိတတ္တာ အဘိဟာရော နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ပတ္တော ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ. ပဌမတရံ ဥဠုင်္ကတော ထေဝါ ပတ္တေ ပတန္တီတိ ဧတ္ထ ‘‘ယထာ ပဌမတရံ ပတိတထေဝေ ဒေါသော နတ္ထိ, တထာ အာကိရိတွာ အပနေန္တာနံ ပစ္ဆာ ပတိတထေဝေပိ အဘိဟဋတ္တာ နေဝတ္ထိ ဒေါသော’’တိ ဝဒန္တိ. စရုကေနာတိ ခုဒ္ဒကဘာဇနေန. မုခဝဋ္ဋိယာပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မုခဝဋ္ဋိံ ဥက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေ ဖုသာပိတေ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကေစီတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. ဧသ နယောတိ ကာယပဋိဗဒ္ဓပဋိဗဒ္ဓမ္ပိ ကာယပဋိဗဒ္ဓမေဝါတိ အယံ နယော. တထာ စ တတ္ထ ကာယပဋိဗဒ္ဓေ တံပဋိဗဒ္ဓေ စ ထုလ္လစ္စယမေဝ ဝုတ္တံ.

“给与比丘”是指给与另一位比丘。“羹汁”(kañjika)是指乳汁等任何流质。从手中放下再取回，就成为已取持物，因此说“不从手中放下”。“摇动者”(ālulentānaṃ)即是“摇晃者”(ālolentānaṃ)，或此即是读法。由于拿来后放在地上，便没有了亲手授与，因此说“钵应当被接受”。对于“先从勺中些许落入钵中”，有人说：“正如最初落下时没有过失，同样地，在倾倒并移开后，后来落下的部分也因已被亲手授与而没有过失。”“以小锅”(carukena)是指以小容器。也可以抓住口沿来拿，即提起口沿，当它接触到手时，可以拿取。“有些人”是指无畏山(Abhayagiri)的住众。“此即是准则”：与身体相连之物所相连者，也即是与身体相连之物，此即是准则。同样地，在那里，对于与身体相连之物和与彼相连者，仅说为偷兰遮(thullaccaya)罪。

တေနာတိ ယဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ဂတံ, တေန. တသ္မာတိ ယသ္မာ မူလဋ္ဌဿေဝ ပရိဘောဂေါ အနုညာတော, တသ္မာ. တံ ဒိဝသံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဥဂ္ဂဟိတကပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနာမသိတွာ’’တိ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘သန္နိဓိပစ္စယာ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အဒိန္နမုခဒွါရာပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘တံ ဒိဝသံ…ပေ… န တတော ပရ’’န္တိ ဝစနတော တံ ဒိဝသံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဝါ အဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဌပိတံ ဒုတိယဒိဝသေ အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အဒိန္နမုခဒွါရာပတ္တိ ဟောတိ, ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဌပိတံ ဒုတိယဒိဝသေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ပန ဥဂ္ဂဟိတကပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟိ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဌပိတံ. ‘‘သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ဟိ ဝစနတော အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတဿေဝ တသ္မိံ ဒိဝသေ ပရိဘောဂေါ အနုညာတော. တသ္မာ ယံ ဝုတ္တံ ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘တံ ဒိယျမာနံ ပတတီတိ ဧတ္ထ ယထာ ဂဏဘောဇနာဒီသု ဂိလာနာဒီနံ [Pg.72] ကုက္ကုစ္စာယန္တာနံ ဂဏဘောဇနံ အနုညာတံ, ဧဝမိဓာပိ ဘဂဝတာ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထံ အနုညာတ’’န္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘တံ ဒိယျမာနံ ပတတီ’’တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ စတူသုပိ ကာလိကေသု အယံ နယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“彼”是指食物已到其身边的比丘。“因此”：因为只允许原来的比丘受用，所以……。对于当日用手拿，于第二日接受后食用者，会成为“已取持后接受”，因此说“不触碰”。由于未曾接受，所以说“因积存之缘而无犯”。对于未接受而食用者，会犯“不与取入口”罪，因此说“但应在接受后食用”。根据“当日……乃至……此后不再”之语：当日用手拿或未拿而放置的食物，若于第二日未接受而食用，则犯“不与取入口”罪；而用手拿了放置的食物，若于第二日接受后食用，则成为“已取持后接受”。因为用手拿了放置的，正是未曾接受之物。根据“可亲自拿来食用”之语，当日只允许受用未曾接受之物。因此，在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中所说的：“‘当施与时落下’，于此，正如在集体用餐等情况中，为消除生起追悔的病人等的追悔而允许集体用餐，同样地，于此，世尊(Bhagavā)为消除追悔也允许了已接受之物”，此说不应采纳。由于“当施与时落下”是无差别而说，故应知此准则适用于所有四时药(kālika)。

သတ္ထကေနာတိ ပဋိဂ္ဂဟိတသတ္ထကေန. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဥဂ္ဂဟိတပစ္စယာ သန္နိဓိပစ္စယာ ဝါ ဒေါသော န သိယာတိ အာဟ ‘‘န ဟိ တံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ပရိဟရန္တီ’’တိ. ဣမိနာဝ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထံ သာမံ ဂဟေတွာ အနုပသမ္ပန္နေန ဒိန္နံ ဝါ ဂဟေတွာ ပရိဟရိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. တသ္မာ ပတ္တသမ္မက္ခနာဒိအတ္ထံ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဟဋတေလာဒိံ သစေ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမော ဟောတိ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ. အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂတ္ထံ ပန သာမံ ဂဟိတံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဥဂ္ဂဟိတကပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ, အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အဒိန္နမုခဒွါရာပတ္တိ ဟောတိ, အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂတ္ထမေဝ အနုပသမ္ပန္နေန ဒိန္နံ ဂဟေတွာ ပရိဟရန္တဿ သိင်္ဂီလောဏကပ္ပော ဝိယ သန္နိဓိပစ္စယာ အာပတ္တိ ဟောတိ. ကေစိ ပန ‘‘ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥစ္စာရဏမတ္တံ ဟောတီတိအာဒိနာ ဝုတ္တပဉ္စင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ရုဟနတော ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထမ္ပိ သစေ အနုပသမ္ပန္နေန ဒိန္နံ ဂဏှာတိ, ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ သတိ ဣဓ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထံ အနုပသမ္ပန္နေန ဒိန္နံ ဂဟေတွာ ပရိဟရန္တဿ သန္နိဓိပစ္စယာ အာပတ္တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ, ‘‘န ဟိ တံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ပရိဟရန္တီ’’တိ စ န ဝတ္တဗ္ဗံ, တသ္မာ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထံ ဂဟိတံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ နာမ န ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဒိ ဧဝံ ပဉ္စသု ပဋိဂ္ဂဟဏင်္ဂေသု ‘‘ပရိဘောဂတ္ထာယာ’’တိ ဝိသေသနံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ. ပဋိဂ္ဂဟဏဉှိ ပရိဘောဂတ္ထမေဝ ဟောတီတိ ‘‘ပရိဘောဂတ္ထာယာ’’တိ ဝိသုံ အဝတွာ ‘‘တဉ္စေ ဘိက္ခု ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. အပရေ ပန ‘‘သတိပိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ‘န ဟိ တံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ပရိဟရန္တီ’တိ ဣဓ အပရိဘောဂတ္ထာယ ပရိဟရဏေ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဥဒုက္ခလမုသလာနိ ခိယျန္တီတိ ဧတ္ထ ဥဒုက္ခလမုသလာနံ ခယေန ပိသိတကောဋ္ဋိတဘေသဇ္ဇေသု သစေ အာဂန္တုကဝဏ္ဏော ပညာယတိ, န ဝဋ္ဋတိ.

“以刀(satthaka)”是指以已受持的刀。有人问：“为何此处因受持或存放之故而无罪？”答曰：“因为他们不是为了受用而携带的。”此言显示，为了外部受用(bāhiraparibhoga)的目的，自己拿取或接受未受具戒者所给之物来携带，是允许的。因此，为了涂抹钵等目的而自己拿取并携带的油等物，如果想要食用，经过受持后食用，则无罪。但是，为了阿邦答勒(abbhantara)受用的目的而自己拿取，经过受持后食用，则构成对已取之物的受持；未受持而食用，则犯口门不与取罪；如果纯粹是为了阿邦答勒受用的目的，接受未受具戒者所给之物而携带，就像牛角盐(siṅgīloṇa)的故事一样，会因存放而犯罪。然而，有些人说：“如‘一个中等力气的男人仅能举起之量’等所说，因具备五种条件的受持得以成立，所以即使是为了外部受用的目的，如果从一个未受具戒者那里接受了物品，也算是已受持。”如果这样，那么在此，为了外部受用的目的，从一个未受具戒者那里接受物品并携带，就应说会因存放而犯罪，并且也不应说“因为他们不是为了受用而携带的”了。因此，应当知道，为了外部受用的目的而拿取的物品，不名为已受持。若如此，在受持的五支(paṭiggahaṇaṅga)中，是否需要说“为了受用”这一限定呢？不需要说。因为受持本就是为了受用，所以没有另外说“为了受用”，而只说了“若比丘以身或身随属物受持”。另一些人则说：“即使有受持，‘因为他们不是为了受用而携带的’，此处是说为了非受用的目的而携带，没有过失。”关于“臼和杵会磨损”，此处是说，因臼和杵的磨损，如果在被捣碎的药中出现外来的颜色，则不适合使用。

သုဒ္ဓံ ဥဒကံ ဟောတီတိ ရုက္ခသာခါဒီဟိ ဂဠိတွာ ပတနဥဒကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပတ္တော ဝါဿ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထာပိ ပတ္တဂတံ ဆုပိတွာ ဒေန္တဿ ဟတ္ထလဂ္ဂေန [Pg.73] အာမိသေန ဒေါသာဘာဝတ္ထံ ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂတ္ထမေဝ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ သာမဏေရဿ ပတ္တေ ပတတိ…ပေ… ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတီတိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဂဏှန္တဿ အတ္တနော ပတ္တေ ပက္ခိတ္တမေဝ ‘‘အတ္တနော သန္တက’’န္တိ သန္နိဋ္ဌာနကရဏတော ဟတ္ထဂတံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတိ, ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒိန္နံ ပန ဂဏှန္တဿ ဂဟဏသမယေယေဝ ‘‘အတ္တနော သန္တက’’န္တိ သန္နိဋ္ဌာနဿ ကတတ္တာ ဟတ္ထဂတံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ. ကေသဉ္စိ အတ္ထာယ ဩဒနံ ပက္ခိပတီတိ ဧတ္ထ အနုပသမ္ပန္နဿ အတ္ထာယ ပက္ခိပန္တေပိ ‘‘အာဂန္တွာ ဂဏှိဿတီ’’တိ သယမေဝ ပက္ခိပိတွာ ဌပနတော ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ဝိဇဟတိ, အနုပသမ္ပန္နဿ ဟတ္ထေ ပက္ခိတ္တံ ပန အနုပသမ္ပန္နေနေဝ ဌပိတံ နာမ ဟောတီတိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိဇဟတိ ပရိစ္စတ္တဘာဝတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သာမဏေရ…ပေ… ပရိစ္စတ္တတ္တာ’’တိ.

“清净的水”是指就从树枝等滴漏而下的水而说。“或应以钵受持”，此处也是指用钵来受持，是为了避免给予者用沾有食物的手接触钵中之物而产生过失。应当知道此受持纯粹是为了阿邦答勒(abbhantara)受用。“任何东西落入沙弥(sāmaṇera)的钵中……乃至……受持不舍弃”，此处是说，对于反复取食者，因为认定投入自己钵中的食物即是“自己的所有物”，故手受(hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ)不舍弃；但对于接受已分定后所施之物者，因在拿取之时即已认定为“自己的所有物”，故手受即舍弃。“为某些人盛饭”，此处是说，即使是为未受具戒者盛饭，但因为是自己想着“他会来取”而放置，故受持不舍弃；但若放入未受具戒者手中，则名为由未受具戒者自己放置，因已舍离(pariccatta)之故，受持即舍弃。因此说：“沙弥……乃至……因已舍离故。”

ပဋိဂ္ဂဟဏူပဂံ ဘာရံ နာမ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥက္ခေပါရဟံ. ကိဉ္စာပိ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ အညေန ဟတ္ထေန ပိဒဟန္တဿ ဒေါသော နတ္ထိ, တထာပိ န ပိဒဟိတဗ္ဗန္တိ အဋ္ဌကထာပမာဏေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. မစ္ဆိကဝါရဏတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ‘‘သစေပိ သာခါယ လဂ္ဂရဇံ ပတ္တေ ပတတိ, သုခေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကာတိ သာခါယ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂတ္ထမေဝိဓ ပဋိဂ္ဂဟဏန္တိ မူလပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အပရေ ပန ‘‘မစ္ဆိကဝါရဏတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဝစနမတ္တံ ဂဟေတွာ ဗာဟိရပရိဘောဂတ္ထံ ဂဟိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တသ္မိမ္ပိ အသတီတိ စာဋိယာ ဝါ ကုဏ္ဍကေ ဝါ အသတိ. အနုပသမ္ပန္နံ ဂါဟာပေတွာတိ တံယေဝ အဇ္ဈောဟရဏီယဘဏ္ဍံ အနုပသမ္ပန္နေန ဂါဟာပေတွာ. ထေရဿ ပတ္တံ အနုထေရဿာတိ ထေရဿ ပတ္တံ အတ္တနာ ဂဟေတွာ အနုထေရဿ ဒေတိ. တုယှံ ယာဂုံ မယှံ ဒေဟီတိ ဧတ္ထ ဧဝံ ဝတွာ သာမဏေရဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနောပိ ပတ္တံ တဿ ဒေတိ. ဧတ္ထ ပနာတိ ပဏ္ဍိတော သာမဏေရောတိအာဒိပတ္တပရိဝတ္တနကထာယ. ကာရဏံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ယထာ မာတုအာဒီနံ တေလာဒီနိ ဟရန္တော တထာရူပေ ကိစ္စေ အနုပသမ္ပန္နေန အပရိဝတ္တေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ လဘတိ, ဧဝမိဓ ပတ္တပရိဝတ္တနံ အကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န လဘတီတိ ဧတ္ထ ကာရဏံ ဝီမံသိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

所谓达到可受持的重量(paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ)，是指一个中等体力之人所能举起的重量。虽然不放下[已受持之物]而用另一只手遮盖它没有过错，但仍应遵循义注(aṭṭhakathā)的准则，即不应遮盖。关于“为了防止蚊蝇(macchikavāraṇa)”，这里说：“如果附在树枝上的灰尘落入钵中，由于树枝已被受持，可以安心地食用，因此这里的受持是为了阿邦答勒受用(abbhantaraparibhoga)，只有根本的受持(mūlapaṭiggahaṇa)才是允许的。”然而，另一些人说：“关于‘为了防止蚊蝇’，于此只是口头上的言说，是为了外部受用(bāhiraparibhoga)而受持。”“当那也没有时”是指当没有罐子(cāṭi)或小锅(kuṇḍaka)时。“让未受具戒者拿取”是指让未受具戒者拿取那些可食用的物品。“长老的钵给次座比丘”是指自己拿了长老的钵，再给次座比丘(anuthera)。关于“把你的粥给我”，于此是说，说了这话后，拿了沙弥的钵，也把自己的钵给他。“于此则”是指关于“聪慧的沙弥”等交换钵的讨论。“应审查其原因”的意思是：譬如为母亲等人携带油等物时，（比丘）在那种情况下，即使不与未受具戒者交换也可以食用；然而在此处，若不交换钵则不能食用，因此应省察此中的原因。

ဧတ္ထ ပန ‘‘သာမဏေရေဟိ ဂဟိတတဏ္ဍုလေသု ပရိက္ခီဏေသု အဝဿံ အမှာကံ သာမဏေရာ သင်္ဂဟံ ကရောန္တီတိ ဝိတက္ကုပ္ပတ္တိ သမ္ဘဝတိ, တသ္မာ တံ ပရိဝတ္တေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. မာတာပိတူနံ အတ္ထာယ ပန ဆာယတ္ထာယ ဝါ ဂဟဏေ [Pg.74] ပရိဘောဂါသာ နတ္ထိ, တသ္မာ တံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. တေနေဝ အာစရိယဗုဒ္ဓဒတ္တတ္ထေရေနပိ ဝုတ္တံ –

于此，他们说明原因为：“当沙弥(sāmaṇera)们所取的米用尽时，可能会生起‘我们的沙弥们一定会帮助我们’这样的想法，因此必须交换后才能食用。然而，为了父母或为了遮荫而拿取时，没有食用的期望，因此那是允许的。”因此，导师佛授(Buddhadatta)长老也曾说过——

‘‘မာတာပိတူနမတ္ထာယ, တေလာဒိဟရတောပိ စ;

သာခံ ဆာယာဒိအတ္ထာယ, ဣမေသံ န ဝိသေသတိ.

“为父母故运油等，为遮荫故取树枝；于此二事无差别。”

‘‘တသ္မာ ဟိဿ ဝိသေသဿ, စိန္တေတဗ္ဗံ တု ကာရဏံ;

တဿ သာလယဘာဝံ တု, ဝိသေသံ တက္ကယာမ တ’’န္တိ.

“是故对此差别，当思惟其原因；我等推测其差别，在于有执取故。”

ဣဒမေဝေတ္ထ ယုတ္တတရံ အဝဿံ တထာဝိဓဝိတက္ကုပ္ပတ္တိယာ သမ္ဘဝတော. န သက္ကာ ဟိ ဧတ္ထ ဝိတက္ကံ သောဓေတုန္တိ. မာတာဒီနံ အတ္ထာယ ဟရဏေ ပန နာဝဿံ တထာဝိဓဝိတက္ကုပ္ပတ္တီတိ သက္ကာ ဝိတက္ကံ သောဓေတုံ. ယတ္ထ ဟိ ဝိတက္ကံ သောဓေတုံ သက္ကာ, တတ္ထ နေဝတ္ထိ ဒေါသော. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘သစေ ပန သက္ကောတိ ဝိတက္ကံ သောဓေတုံ, တတော လဒ္ဓံ ခါဒိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

此于此处更为恰当，以必然生起如是之寻故。于此实不能清净其寻。复次，为母亲等而取时，则不必定生起如是之寻，故能清净其寻。凡能清净其寻之处，彼处即无过。是故将言：“若能清净其寻，则食彼所得之物亦得。”

နိစ္စာလေတုံ န သက္ကောတီတိ နိစ္စာလေတွာ သက္ခရာ အပနေတုံ န သက္ကောတိ. အာဓာရကေ ပတ္တော ဌပိတော ဟောတီတိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗပတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စာလေတီတိ ဝိနာ ကာရဏံ စာလေတိ. သတိပိ ကာရဏေ ဘိက္ခူနံ ပရိဘောဂါရဟံ စာလေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကိဉ္စာပိ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အမနုဿိကာဗာဓေ အာမကမံသံ အာမကလောဟိတ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၆၄) တာဒိသေ အာဗာဓေ အတ္တနော အတ္ထာယ အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏံ အနုညာတံ, ‘‘အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ စ သာမညတော ပဋိက္ခိတ္တံ, တထာပိ အတ္တနော အညဿ ဝါ ဘိက္ခုနော အတ္ထာယ အဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘သီဟဝိဃာသာဒိံ…ပေ… ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. သက္ကောတိ ဝိတက္ကံ သောဓေတုန္တိ မယှမ္ပိ ဒေတီတိ ဝိတက္ကဿ အနုပ္ပန္နဘာဝံ သလ္လက္ခေတုံ သက္ကောတိ, သာမဏေရဿ ဒဿာမီတိ သုဒ္ဓစိတ္တေန မယာ ဂဟိတန္တိ ဝါ သလ္လက္ခေတုံ သက္ကောတိ.

“不能摇动”者，谓不能摇动以去除砂砾。“钵被置于支架上”，是针对当受之钵而言。“摇动”者，谓无因而摇动。纵有因缘，亦不许摇动比丘可受用物。虽于《大品》（Mahāvagga）中言：“诸比丘，我允许于非人所致之疾，受用生肉、生血。”于如是之疾，为己受生肉是允许的；然通常亦遮止言：“当远离接受生肉。”是故，以非为己或为他比丘而取，故言：“狮子所食残余……等……是允许的。”“能清净其寻”者，谓能思察“他亦将与我”之寻未生起，或能思察“我以‘我将给沙弥’之清净心而取”。

သစေ ပန မူလေပိ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဟေတွာ ဂတေ မယှမ္ပိ ဒဒေယျုန္တိ သညာယ သစေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကောဋ္ဌာသေ ကရောတီတိ ဘိက္ခုသာမဏေရာ စ အတ္တနော အတ္တနော အဘိရုစိတံ ကောဋ္ဌာသံ ဂဏှန္တူတိ သဗ္ဗေသံ သမကေ ကောဋ္ဌာသေ ကရောတိ. ဂဟိတာဝသေသန္တိ [Pg.75] သာမဏေရေဟိ ဂဟိတကောဋ္ဌာသတော အဝသေသံ. ဂဏှိတွာတိ ‘‘မယှံ ဣဒံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဂဟေတွာ. ဣဓ ဂဟိတာဝသေသံ နာမ တေန ဂဏှိတွာ ပုန ဌပိတံ. ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ တဒဟု ပဋိဂ္ဂဟေတွာ. တေနေဝ ‘‘ယာဝကာလိကေန ယာဝဇီဝိကသံသဂ္ဂေ ဒေါသော နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. သစေ ပန ပုရိမဒိဝသေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတာ ဟောတိ, သာမိသေန မုခေန တဿာ ဝဋ္ဋိယာ ဓူမံ ပိဝိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သမုဒ္ဒေါဒကေနာတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတသမုဒ္ဒေါဒကေန. ယသ္မာ ကတကဋ္ဌိ ဥဒကံ ပသာဒေတွာ ဝိသုံ တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ ‘‘အဗ္ဗောဟာရိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. လဂ္ဂတီတိ မုခေ ဟတ္ထေ စ ဥဒကေ သုက္ခေ သေတဝဏ္ဏံ ဒဿေန္တံ လဂ္ဂတိ. ပါနီယံ ဂဟေတွာတိ အတ္တနောယေဝ အတ္ထာယ ဂဟေတွာ. သစေ ပန ပီတာဝသေသံ တတ္ထေဝ အာကိရိဿာမီတိ ဂဏှာတိ, ပုန ပဋိဂ္ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ. ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ ဝိယူဟိတွာ, အပနေတွာတိ အတ္ထော.

于“若于根源处亦已受”句，有言：“若以‘取去之后亦将与我’之想而受。”“作分”者，谓为令诸比丘、沙弥各取所好之分，而为一切人作平等之分。“取后所余”者，谓沙弥等取其分后所余者。“取”者，谓“我将取此”而取。于此，所谓“取后所余”，即彼取后复置者。“受”者，谓于当日受。是故言：“时限药与终身药相混，无过。”若于前日受而置，则不许以有食物之口吸彼药条之烟。“以海水”者，谓以未受之海水。以澄清果（katakaṭṭhi）能澄清水分而自住，故名“非所用物”。“粘附”者，谓水干时，于口、于手，现白色而粘附。“取饮用水”者，谓为自而取。若以“我将饮后所余弃于此处”之心而取，则无复受之必要。“驱散”者，谓分开、移除义。

မဟာဘူတေသူတိ သရီရနိဿိတေသု မဟာဘူတေသု. ပတတီတိ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပတတိ. ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပတိတမေဝ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, န ဣတရံ. အလ္လဒါရုံ ရုက္ခတော ဆိန္ဒိတွာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ မတ္တိကတ္ထာယ ပထဝိံ ခဏိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သပ္ပဒဋ္ဌက္ခဏေယေဝ ဝဋ္ဋတီတိ အသတိ ကပ္ပိယကာရကေ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, အညဒါ ပဋိဂ္ဂဟာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတာ, အနနုညာတတာ, ဓူမာဒိအဗ္ဗောဟာရိကာဘာဝေါ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

“于诸大种中”者，谓于身所依之诸大种中。“堕”者，谓断已而堕。实唯应受断已而堕者，非余者。当知，此处亦如“从树上砍下湿木制作（齿木）亦得”，为土故掘地亦得。“唯于为蛇所噬之刹那，是允许的”者，谓无净人（kappiyakāraka）时，自取而食是允许的；于余时，则应使人授已而食。于此，余者义自明显。未受、未许、是可吞咽物（非如烟等）、吞咽——此为四支。

ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

齿木学处释义终。

နိဋ္ဌိတော ဘောဇနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

食品品第四 终。

၅. အစေလကဝဂ္ဂေါ

5. 裸形品

၁. အစေလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 裸形学处释义

၂၇၃. အစေလကဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ တေသန္တိ တိတ္ထိယာနံ. တတ္ထာတိ ဘာဇနေ. ဣတောတိ ပတ္တတော. သစေ တိတ္ထိယော ဝဒတီတိ ‘‘ပဌမမေဝ မံ သန္ဓာယ အဘိဟရိတွာ ဌပိတံ မယှံ သန္တကံ ဟောတိ, ဣမသ္မိံ ဘာဇနေ အာကိရထာ’’တိ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အညတိတ္ထိယတာ, အဇ္ဈောဟရဏီယတာ[Pg.76], အဇ္ဈောဟရဏတ္ထာယ သဟတ္ထာ အနိက္ခိတ္တဘာဇနေ ဒါနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

273. 裸形品第一学处中：“彼等”（tesaṃ）者，谓诸外道。“于彼”（tattha）者，谓于容器中。“从此”（ito）者，谓从钵中。若外道言：“最初即为我带来而置者，是我所有物，请倾入此容器中。”如是言者，是允许的。于此，余者义自明显。是外道、是可吞咽物、为令吞咽而亲手施于未置之器——此为三支。

အစေလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

裸形学处释义 终。

၂. ဥယျောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 驱遣学处释义

၂၇၄. ဒုတိယံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. အနာစာရံ အာစရိတုကာမတာ, တဒတ္ထမေဝ ဥပသမ္ပန္နဿ ဥယျောဇနာ, ဧဝံ ဥယျောဇေန္တဿ ဥပစာရာတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

274. 第二（学处）义自明显。欲行非行、为此而驱遣已受具足戒者、被遣者由此越出近住区——此为三支。

ဥယျောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

驱遣学处释义 终。

၃. သဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 同食家学处释义

၂၈၀. တတိယေ ပိဋ္ဌသံဃာဋောတိ ဒွါရဗာဟာယေတံ အဓိဝစနံ. ခုဒ္ဒကံ နာမ သယနိဃရံ ဝိတ္ထာရတော ပဉ္စဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဟောတိ, တဿ စ မဇ္ဈိမဋ္ဌာနံ ပိဋ္ဌသံဃာဋတော အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ တာဒိသေ သယနိဃရေ ပိဋ္ဌသံဃာဋတော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ နိသိန္နော ပိဋ္ဌိဝံသံ အတိက္ကမိတွာ နိသိန္နော နာမ ဟောတိ. ဧဝံ နိသိန္နော စ မဇ္ဈံ အတိက္ကမိတွာ နိသိန္နော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဣမိနာ မဇ္ဈာတိက္ကမံ ဒဿေတီ’’တိ. ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ကတဿာတိ ပိဋ္ဌိဝံသံ အာရောပေတွာ ဝါ အနာရောပေတွာ ဝါ ကတဿ. သစိတ္တကန္တိ အနုပဝိသိတွာ နိသီဒနစိတ္တေန သစိတ္တကံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပရိယုဋ္ဌိတရာဂဇာယမ္ပတိကာနံ သန္နိဟိတတာ, သယနိဃရတာ, ဒုတိယဿ ဘိက္ခုနော အဘာဝေါ, အနုပခဇ္ဇ နိသီဒနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

280. 第三条中，“背屏”（piṭṭhasaṅghāṭa）是门柱（dvārabāhā）的同义词。所谓的小寝室，宽度为五肘，其中心离背屏仅二肘半。因此，在这样的寝室中，若在离背屏一“伸手所及”（hatthapāsa）之外坐下，即为越过中梁（piṭṭhivaṃsa）而坐。如此坐下即是越过中间而坐，故说“此乃显示越过中间”。“无论如何所造”指的是，无论是否安上中梁而造。“有心”（sacittakaṃ）指的是，进入后怀有要坐下的心。其余部分于此是显而易见的。已生起贪欲的夫妇在场、该处是寝室、无第二位比丘、侵入而坐——此为此处的四项构成条件。

သဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

共食学处释义终。

၂၈၄-၂၈၉. စတုတ္ထပဉ္စမေသု နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

284-289. 第四与第五学处无任何可说。

၆. စာရိတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 游行学处释义

၂၉၈. ဆဋ္ဌေ [Pg.77] ပကတိဝစနေနာတိ ဧတ္ထ ယံ ဒွါဒသဟတ္ထဗ္ဘန္တရေ ဌိတေန သောတုံ သက္ကာ ဘဝေယျ, တံ ပကတိဝစနံ နာမ. အာပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ‘‘အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဃရံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝါ ‘‘စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇာမီ’’တိ ဝါ ဤဒိသေန ဝစနေန အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန နိမန္တနသာဒိယနံ, သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆနာ, ဘတ္တိယဃရတော အညဃရပ္ပဝေသနံ, မဇ္ဈနှိကာနတိက္ကမော, သမယဿ ဝါ အာပဒါနံ ဝါ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

298. 第六条中，“以自然语”（pakativacanena）：此处，站在十二肘之内能够听到的话语，即名为“自然语”。“应告知”（āpucchitabbo）指的是，应以“我将去某某家”或“我将开始游行（cāritta）”此类言语告知。其余部分于此是显而易见的。接受五种食物中任何一种的邀请、有比丘在场却不告知、从斋主家进入其他人家、未过中午、无正当理由或紧急情况——此为此处的五项构成条件。

စာရိတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

游行学处释义终。

၇. မဟာနာမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 摩诃男学处释义

၃၀၃. သတ္တမေ မဟာနာမော နာမာတိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဘာတာ ဘဂဝတော စူဠပိတု ပုတ္တော. သုဒ္ဓေါဒနော သက္ကောဒနော သုက္ကောဒနော ဓောတောဒနော အမိတောဒနောတိ ဣမေ ဟိ ပဉ္စ ဇနာ ဘာတရော. အမိတာ နာမ ဒေဝီ တေသံ ဘဂိနီ, တိဿတ္ထေရော တဿာ ပုတ္တော. တထာဂတော စ နန္ဒတ္ထေရော စ သုဒ္ဓေါဒနဿ ပုတ္တာ, မဟာနာမော စ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော စ သုက္ကောဒနဿ, အာနန္ဒတ္ထေရော အမိတောဒနဿ. သော ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌော, မဟာနာမော မဟလ္လကတရော သကဒါဂါမီ အရိယသာဝကော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မဟာနာမော နာမ…ပေ… အရိယသာဝကော’’တိ.

303. 第七条中，名叫摩诃男者，是阿那律长老的兄弟，世尊叔父的儿子。净饭（Suddhodana）、斛饭（Sakkodana）、白饭（Sukkodana）、涤饭（Dhotodana）和无尽饭（Amitodana），这五位是兄弟。他们的姐妹名叫阿弥陀（Amitā），帝须（Tissa）长老是她的儿子。如来和难陀长老是净饭的儿子，摩诃男和阿那律长老是白饭的儿子，阿难长老是无尽饭的儿子。他（阿难）比世尊年幼，而摩诃男较年长，是一位斯陀含圣弟子。因此说：“名为摩诃男……是圣弟子。”

၃၀၅-၃၀၆. ပါဠိယံ အဇ္ဇဏှောတိ အဇ္ဇ ဧကဒိဝသန္တိ အတ္ထော, ‘‘အဇ္ဇနော’’တိ ဝါ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော, နော အမှာကံ. ကာလံ အာဟရိဿထာတိ သွေ ဟရိဿထ. တတော စေ ဥတ္တရိ သာဒိယေယျာတိ သစေ တတ္ထ ရတ္တီဟိ ဝါ ဘေသဇ္ဇေဟိ ဝါ ပရိစ္ဆေဒေါ ကတော ဟောတိ ‘‘ဧတ္တကာယေဝ ဝါ ရတ္တိယော ဧတ္တကာနိ ဝါ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေတဗ္ဗာနီ’’တိ, တတော ရတ္တိပရိယန္တတော ဝါ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တတော ဝါ ဥတ္တရိ ဝိညာပေန္တော သာဒိယေယျ. ‘‘ဣမေဟိ တယာ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရိတမှ, အမှာကဉ္စ ဣမိနာဝ ဘေသဇ္ဇေန အတ္ထော’’တိ အာစိက္ခိတွာ ဝိညာပေတုမ္ပိ ဂိလာနောဝ လဘတိ.

305-306. 在巴利中，“ajjaṇho”的意思是“今天，一日”；或者应取“ajjaṇho”之义（这是我们的看法）。“Kālaṃ āharissatha”（你们将带来）意为“你们明天带来”。“若此后还接受”是指：如果对天数或药品作了限制，说“只能请求这么多天或这么多药品”，那么，在请求时超出了天数或药品的限度而接受。在说明“我们已被你邀请接受这些药物，而我们需要的正是这种药”之后，也只有病者才能请求。

၃၁၀. ယသ္မာ သံဃပဝါရဏာယမေဝါယံ ဝိဓိ, တသ္မာ ‘‘ယေ အတ္တနော ပုဂ္ဂလိကာယ ပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ’’တိ ဝုတ္တံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. သံဃပဝါရဏတာ[Pg.78], ဘေသဇ္ဇဝိညတ္တိ, အဂိလာနတာ, ပရိယန္တာတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

310. 此规定仅适用于对僧团的邀请，因此（经中）说：“那些通过个人邀请而被邀请者……”。其余部分是显而易见的。对僧团的邀请、请求医药、非病、超越限制——此为此处的四项构成条件。

မဟာနာမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

摩诃男学处释义终。

၈. ဥယျုတ္တသေနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 列阵军队学处释义

၃၁၁. အဋ္ဌမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥယျုတ္တသေနာ, ဒဿနတ္ထာယ ဂမနံ, အနုညာတောကာသတော အညတြ ဒဿနံ, တထာရူပပစ္စယဿ အာပဒါယ ဝါ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

311. 第八学处其义自明。列阵的军队、为观看而去、在允许的地点之外观看、无此类的因缘或危难——此为此处的四项构成条件。

ဥယျုတ္တသေနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

列阵军队学处释义终。

၉. သေနာဝါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 军中住宿学处释义

၃၁၇. နဝမသိက္ခာပဒမ္ပိ ဥတ္တာနမေဝ. တိရတ္တာတိက္ကမော, သေနာယ သူရိယဿ အတ္ထင်္ဂမော, ဂိလာနတာဒီနံ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

317. 第九学处其义亦明。超过三夜、在军中直至日落、无疾病等（因缘）——此为此处的三项构成条件。

သေနာဝါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

军中住宿学处释义终。

၁၀. ဥယျောဓိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 观看军事演习学处释义

၃၂၂. ဒသမေ ကတိ တေ လက္ခာနိ လဒ္ဓါနီတိ တဝ သရပ္ပဟာရဿ လက္ခဏဘူတာ ကိတ္တကာ ဇနာ တယာ လဒ္ဓါတိ အတ္ထော, ကိတ္တကာ တယာ ဝိဒ္ဓါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥယျောဓိကာဒိဒဿနတ္ထာယ ဂမနံ, အနုညာတောကာသတော အညတြ ဒဿနံ, တထာရူပပစ္စယဿ အာပဒါယ ဝါ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

322. 第十学处中，“你击中了多少目标？”意为：“有多少人成为你箭击的目标被你击中？”也就是说：“你射中了多少人？”其余于此其义自明。为观看军事演习等而去、在允许的范围之外观看、无此类的因缘或危难——此为此处的三项构成条件。

ဥယျောဓိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

观看军事演习学处释义终。

နိဋ္ဌိတော အစေလကဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

第五裸行者品毕。

၆. သုရာပါနဝဂ္ဂေါ

6. 饮酒品

၁. သုရာပါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 饮酒学处释义

၃၂၆-၃၂၈. သုရာပါနဝဂ္ဂဿ [Pg.79] ပဌမသိက္ခာပဒေ ဝတိယာတိ ဂါမပရိက္ခေပဝတိယာ. ပါဠိယံ ပိဋ္ဌသုရာဒီသု ပိဋ္ဌံ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ တဇ္ဇံ ဥဒကံ ဒတွာ မဒ္ဒိတွာ ကတာ ပိဋ္ဌသုရာ. ဧဝံ ပူဝေ ဩဒနေ စ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ တဇ္ဇံ ဥဒကံ ဒတွာ မဒ္ဒိတွာ ကတာ ပူဝသုရာ ဩဒနသုရာတိ စ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကိဏ္ဏာ’’တိ ပန တဿာ သုရာယ ဗီဇံ ဝုစ္စတိ. ယေ သုရာမောဒကာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, တေ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ. ဟရီတကီသာသပါဒိနာနာသမ္ဘာရေဟိ သံယောဇိတာ သမ္ဘာရသံယုတ္တာ.

326-328. 于饮酒品第一学处中，“vatiyā”（在边界内）指村庄的边界。在巴利中，于“面粉酒”等词中，“面粉酒”是把面粉放入容器，加入适量的水，搅拌后制成。同样，把糕点和米饭放入容器，加入适量的水，搅拌后制成的，则分别称为“糕点酒”和“米饭酒”。“Kiṇṇa”（酵母）则被称为那种酒的“种子”。那些也被称为“酒丸”（surāmodaka）的东西，加入它们制作的酒，称为“加酵母酒”（kiṇṇapakkhittā）。由诃梨勒、芥子等各种配料混合而成的，是“配料混合酒”（sambhārasaṃyuttā）。

မဓုကတာလနာဠိကေရာဒိပုပ္ဖရသော စိရပရိဝါသိတော ပုပ္ဖာသဝေါ. ပနသာဒိဖလရသော ဖလာသဝေါ. မုဒ္ဒိကာရသော မဓွာသဝေါ. ဥစ္ဆုရသော ဂုဠာသဝေါ. ဟရီတကာမလကကဋုကဘဏ္ဍာဒိနာနာသမ္ဘာရာနံ ရသော စိရပရိဝါသိတော သမ္ဘာရသံယုတ္တော. ဗီဇတော ပဋ္ဌာယာတိ သမ္ဘာရေ ပဋိယာဒေတွာ စာဋိယံ ပက္ခိတ္တကာလတော, တာလနာဠိကေရာဒီနံ ပုပ္ဖရသဿ ဂဟိတအဘိနဝကာလတောယေဝ စ ပဋ္ဌာယ.

摩度迦(madhuka)花、棕榈、椰子等花的汁液，经久存放，是为花醑。菠萝蜜等水果的汁液，是为果醑。葡萄汁，是为蜜醑。甘蔗汁，是为糖醑。诃梨勒、庵摩勒、香料等各种配料的汁液，经久存放，是为配料混合醑。“从种子开始”是指从准备好配料放入罐中的那一刻开始，以及从刚采集到棕榈、椰子等花的新鲜汁液那一刻开始。

၃၂၉. လောဏသောဝီရကံ သုတ္တဉ္စ အနေကေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ အဘိသင်္ခတော အမဇ္ဇဘူတော အာသဝဝိသေသော. ဝါသဂ္ဂါဟာပနတ္ထန္တိ သုဂန္ဓိဘာဝဂ္ဂါဟာပနတ္ထံ. အစိတ္တကံ လောကဝဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပဌမပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. မဇ္ဇဘာဝေါ, တဿ ပါနဉ္စာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

329. 盐醋粥和醋，以及用多种药材调制而成、不致醉的特殊醑剂。“为使其获得香气”即为使其获得芳香的特性。关于“无心与世间罪”，此处应说之义，当依第一波罗夷释义中所说之理了知。其余于此其义自明。具有酒性，以及饮用它——于此有此二支。

သုရာပါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

饮酒学处释义终。

၂. အင်္ဂုလိပတောဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 以指戳弄学处释义

၃၃၀. ဒုတိယေ ဘိက္ခုနီပိ အနုပသမ္ပန္နဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခုပိ ဘိက္ခုနိယာ အနုပသမ္ပန္နဋ္ဌာနေ ဌိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဟသာဓိပ္ပာယတာ, ဥပသမ္ပန္နဿ ကာယေန ကာယာမသနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

330. 第二学处中，“比丘尼亦处于未受具足戒者之位”，于此应了知，对比丘尼而言，比丘亦处于未受具足戒者之位。其余于此其义自明。有戏弄之意图，与已受具足戒者身相触——于此有此二支。

အင်္ဂုလိပတောဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

以指戳弄学处释义终。

၃. ဟသဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 水中嬉戏学处释义

၃၃၅. တတိယံ [Pg.80] ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပရိဂေါပ္ဖကတာ, ဟသာဓိပ္ပာယေန ကီဠနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

335. 第三学处其义自明。（水深）高于脚踝，以戏弄为目的而玩耍——于此有此二支。

ဟသဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

水中嬉戏学处释义终。

၄. အနာဒရိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 不敬学处释义

၃၄၄. စတုတ္ထေ ဂါရယှော အာစရိယုဂ္ဂဟော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ယသ္မာ ဥစ္ဆုရသော သတ္တာဟကာလိကော, တဿ ကသဋော ယာဝဇီဝိကော, ဒွိန္နံယေဝ သမဝါယော ဥစ္ဆုယဋ္ဌိ, တသ္မာ ဝိကာလေ ဥစ္ဆုယဋ္ဌိံ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ ဂုဠဟရီတကံ ဝိယာတိ ဧဝမာဒိကော ဂါရယှာစရိယဝါဒေါ န ဂဟေတဗ္ဗော. လောကဝဇ္ဇေ အာစရိယုဂ္ဂဟော န ဝဋ္ဋတီတိ လောကဝဇ္ဇသိက္ခာပဒေ အာပတ္တိဋ္ဌာနေ ယော အာစရိယဝါဒေါ, သော န ဂဟေတဗ္ဗော, လောကဝဇ္ဇံ အတိက္ကမိတွာ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယုဂ္ဂဟော’’တိ ဝဒန္တဿ ဥဂ္ဂဟော န ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော. သုတ္တာနုလောမံ နာမ အဋ္ဌကထာ. ပဝေဏိယာ အာဂတသမောဓာနံ ဂစ္ဆတီတိ ‘‘ပဝေဏိယာ အာဂတော အာစရိယုဂ္ဂဟောဝ ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေ မဟာအဋ္ဌကထာဝါဒေယေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ အဓိပ္ပာယော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥပသမ္ပန္နဿ ပညတ္တေန ဝစနံ, အနာဒရိယကရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

344. 第四学处中，不应采纳应受呵责的师承。譬如：“因为甘蔗汁是七日药，其渣是终身药，二者结合即是甘蔗，因此在非时吃甘蔗是允许的，就像吃糖和诃梨勒一样。”——诸如此类应受呵责的师说不应采纳。“于世间罪，师承不成立”，意即在属于世间罪的学处中，若有犯处，任何师说皆不应采纳。其意为，若有人违越世间罪而说：“这是我们的师承”，其所执持者不成立。随顺经文者名为义注。与传统相符者，当说“唯有依传统而来的师承方可采纳”时，其意为，此唯摄入《大义注》之说。其余于此其义自明。已受具足戒者所说关于制戒之言，以及作出不敬的行为——于此有此二支。

အနာဒရိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

不敬学处释义终。

၅. ဘိံသာပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 惊怖学处释义

၃၄၅. ပဉ္စမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, တဿ ဒဿနသဝနဝိသယေ ဘိံသာပေတုကာမတာယ ဝါယမနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

345. 第五学处其义自明。对象是已受具足戒者，以及为使其惊怖而于其见闻范围内努力——于此有此二支。

ဘိံသာပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

惊怖学处释义终。

၆. ဇောတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 燃火学处释义

၃၅၀. ဆဋ္ဌေ [Pg.81] ဘဂ္ဂါ နာမ ဇနပဒိနော ရာဇကုမာရာ, တေသံ နိဝါသော ဧကောပိ ဇနပဒေါ ရုဠှီသဒ္ဒေန ‘‘ဘဂ္ဂါ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဘဂ္ဂါတိ ဇနပဒဿ နာမ’’န္တိ. သုသုမာရဂိရေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တဿ ကိရ နဂရဿ မာပနတ္ထံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယေန နဂရဋ္ဌာနဿ ပရိဂ္ဂဏှနဒိဝသေ အဝိဒူရေ သုသုမာရော သဒ္ဒမကာသိ ဂိရံ နိစ္ဆာရေသိ. အထ အနန္တရာယေန နဂရေ မာပိတေ တမေဝ သုသုမာရဂိရဏံ သုဘနိမိတ္တံ ကတွာ သုသုမာရဂိရံတွေဝဿ နာမံ အကံသု. ကေစိ ပန ‘‘သုသုမာရသဏ္ဌာနတ္တာ သုသုမာရော နာမ ဧကော ဂိရိ, သော တဿ နဂရဿ သမီပေ, တသ္မာ တံ သုသုမာရဂိရိ ဧတဿ အတ္ထီတိ ‘သုသုမာရဂိရီ’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တထာ ဝါ ဟောတု အညထာ ဝါ, နာမမေတံ တဿ နဂရဿာတိ အာဟ ‘‘သုသုမာရဂိရန္တိ နဂရဿ နာမ’’န္တိ. ဘေသကဠာတိ ဃမ္ပဏ္ဍနာမကော ဂစ္ဆဝိသေသော. ကေစိ ‘‘သေတရုက္ခော’’တိပိ ဝဒန္တိ. တေသံ ဗဟုလတာယ ပန တံ ဝနံ ဘေသကဠာဝနန္တွေဝ ပညာယိတ္ထ. ‘‘ဘေသဂဠာဝနေ’’တိပိ ပါဌော. ‘‘ဘေသော နာမ ဧကော ယက္ခော အယုတ္တကာရီ, တဿ တတော ဂဠိတဋ္ဌာနတာယ တံ ဝနံ ဘေသဂဠာဝနံ နာမ ဇာတ’’န္တိ ဟိ ကေစိ.

350. 在第六学处中，跋伽(Bhaggā)人是一些王子，他们的住地，一个国家，也依俗称被称为“跋伽”。因此说：“跋伽是一个国家的名称。”“在苏苏摩罗耆利(Susumāragiri)”，即在以此为名的城市。据说，为了建造那座城市，在建筑师勘定城址之日，附近有一只鳄鱼发出了叫声。之后，当城市无有障碍地建成时，他们便将那鳄鱼的叫声当作吉兆，给城市取名为“苏苏摩罗耆利”。另有人说：“因其形状像鳄鱼，有座山名为鳄鱼山，它在那座城市附近，因此那座城市被称为苏苏摩罗耆利（意为有鳄鱼山）。”无论此说或彼说，这都是那座城市的名称，故说：“苏苏摩罗耆利是那座城市的名称。”Bhesakaḷā是一种名为ghampaṇḍa的灌木。有人也称之为“白树”。但因那种灌木繁多，那片林子便以Bhesakaḷā林而闻名。亦有读为“Bhesagaḷāvana”者。因为有人说：“有一位名叫Bhesa的作恶夜叉，因为他在此处被吞没，那片林子就得名为Bhesagaḷāvana。”

၃၅၂. ဇောတိကရဏေတိ အဂ္ဂိကရဏေ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အဂိလာနတာ, အနုညာတကရဏာဘာဝေါ, ဝိသိဗ္ဗေတုကာမတာ, သမာဒဟနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

352. “燃火”即生火。其余于此其义自明。无病，无许可之理由，欲取暖，以及点火——于此有此四支。

ဇောတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

燃火学处释义终。

၇. နဟာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 沐浴学处释义

၃၅၇. သတ္တမသိက္ခာပဒဿ ပါဠိယံ အသမ္ဘိန္နေနာတိ အမက္ခိတေန, အနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. ဩရေနဒ္ဓမာသံ နဟာယေယျာတိ နဟာတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ အဒ္ဓမာသေ အပရိပုဏ္ဏေ နဟာယေယျ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. မဇ္ဈိမဒေသော, ဦနကဒ္ဓမာသေ နဟာနံ, သမယာနံ ဝါ နဒီပါရဂမနဿ ဝါ အာပဒါနံ ဝါ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

357. 在第七学处的巴利文中，“asambhinnena”意为“amakkhitena”，即“无需要”之义。“应在半月内沐浴”是指从沐浴之日算起，在半月未满时可以沐浴。其余于此其义自明。是中土区域，不足半月而沐浴，以及无特殊时节、渡河或灾难等情况——于此有此三支。

နဟာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

沐浴学处释义终。

၈. ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 作坏色学处释义

၃၆၈. အဋ္ဌမေ [Pg.82] ‘‘စမ္မကာရနီလံ နာမ ပကတိနီလ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘စမ္မကာရာ ဥဒကေ တိပုမလံ အယဂူထဉ္စ ပက္ခိပိတွာ စမ္မံ ကာဠံ ကရောန္တိ, တံ စမ္မကာရနီလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဝုတ္တပ္ပကာရဿ စီဝရဿ အကတကပ္ပတာ, အနဋ္ဌစီဝရာဒိတာ, နိဝါသနံ ဝါ ပါရုပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

368. 在第八学处中，三部《疑难义释》皆言：“‘皮革匠之青’名为‘自然青’。”但在《疑难义释》中又说：“皮革匠将铅渣与铁屑投入水中，将皮革染黑，此即皮革匠之青。”其余于此其义自明。对所述种类的衣未作净，非已丢失或毁坏的衣等，以及是下衣或上衣——于此有此三支。

ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

作坏色学处释义终。

၉. ဝိကပ္ပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 付托学处释义

၃၇၄. နဝမေ အပစ္စုဒ္ဓါရဏန္တိ ‘‘မယှံ သန္တကံ ပရိဘုဉ္ဇ ဝါ ဝိဿဇ္ဇေဟိ ဝါ’’တိအာဒိနာ အကတပစ္စုဒ္ဓါရံ. ယေန ဝိနယကမ္မံ ကတန္တိ ယေန သဒ္ဓိံ ဝိနယကမ္မံ ကတံ. တိံသကဝဏ္ဏနာယန္တိ နိဿဂ္ဂိယဝဏ္ဏနာယံ. ပရိဘောဂေန ကာယကမ္မံ, အပစ္စုဒ္ဓါရာပနေန ဝစီကမ္မံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. သာမံ ဝိကပ္ပိတဿ အပစ္စုဒ္ဓါရော, ဝိကပ္ပနုပဂစီဝရတာ, ပရိဘောဂေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

374. 第九，“未撤回”（apaccuddhāraṇaṁ）是指未通过说“请使用或处置我的所有物”等方式作出撤回。“与之作律羯磨者”（yena vinayakammaṁ kataṁ）是指与之一起作律羯磨者。“在三十篇的释义中”（tiṁsakavaṇṇanāyaṁ）即在尼萨耆波逸提（nissaggiya）的释义中。通过使用是身业，通过不令人撤回是语业。此中其余的（部分）是显而易见的。此中有三项构成要素：未撤回自己所付托的（衣），衣物已作付托，以及使用。

ဝိကပ္ပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

付托学处释义终。

၁၀. စီဝရအပနိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 藏匿衣物学处释义

၃၇၇. ဒသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပသမ္ပန္နဿ သန္တကာနံ ပတ္တာဒီနံ အပနိဓာနံ, ဝိဟေသေတုကာမတာ ဝါ ဟသာဓိပ္ပာယတာ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

377. 第十（学处）的含义是显而易见的。此中有二项构成要素：藏匿已受具足戒者的钵等所有物，以及怀有恼害或戏弄的意图。

စီဝရအပနိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

藏匿衣物学处释义终。

နိဋ္ဌိတော သုရာပါနဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

饮酒品第六终。

၇. သပ္ပာဏကဝဂ္ဂေါ

7. 有虫品

၁. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 故意学处释义

၃၈၂. သပ္ပာဏကဝဂ္ဂဿ [Pg.83] ပဌမသိက္ခာပဒေ ဥသုံ သရံ အဿတိ ခိပတီတိ ဣဿာသော, ဓနုသိပ္ပကုသလောတိ အာဟ ‘‘ဓနုဂ္ဂဟာစရိယော’’တိ. ပဋိသတ္တုဝိဓမနတ္ထံ ဓနုံ ဂဏှန္တီတိ ဓနုဂ္ဂဟာ, တေသံ အာစရိယော ဓနုဂ္ဂဟာစရိယော. အပ္ပမတ္တေန ဝတ္တံ ကာတဗ္ဗန္တိ ယထာ တေ ပါဏာ န မရန္တိ, ဧဝံ သူပဋ္ဌိတဿတိနာ သေနာသနေ ဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အင်္ဂါနိပိ မနုဿဝိဂ္ဂဟေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ.

382. 有虫品第一学处：“弓箭手”（issāso）是发射、投掷箭（sara）者，即精通弓术者，故说为“弓手之师”（dhanuggahācariyo）。为摧毁敌人而持弓者是“持弓者”（dhanuggahā），其师即“持弓者之师”。“应不放逸地履行义务”是指，应以妥善建立的正念在住处履行义务，以使那些生物不致死亡。此中其余的（部分）是显而易见的。其构成要素也应按照人释（manussaviggaha）中所说的方式来理解。

သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

故意学处释义终。

၂. သပ္ပာဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 有生命之物学处释义

၃၈၇. ဒုတိယေ ဥဒကသဏ္ဌာနကပ္ပဒေသေတိ ယတ္ထ ဘူမိဘာဂေ ဥဒကံ နိက္ခိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ, န သဟသာ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆတိ, တာဒိသေ ပဒေသေ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အင်္ဂါနိ သိဉ္စနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယာနေဝ.

387. 第二，“适合水停留的地方”（udakasaṇṭhānakappadese）是指在地面的一部分，水倾倒在那里可以停留，不会很快消失的地方。此中其余的（部分）是显而易见的。其构成要素与在洒水学处（siñcanasikkhāpada）中所说的方式相同。

သပ္ပာဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

有生命之物学处释义终。

၃. ဥက္ကောဋနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 推翻学处释义

၃၉၂. တတိယေ ယထာပတိဋ္ဌိတဘာဝေန ပတိဋ္ဌာတုံ န ဒေန္တီတိ တေသံ ပဝတ္တိအာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဓမ္မေန အဓိကရဏံ နိဟတံ, တံ သုနိဟတမေဝ. သစေ ဝိပ္ပကတေ ကမ္မေ ပဋိက္ကောသတိ, တံ သညာပေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. ဣတရထာ ကမ္မဉ္စ ကုပ္ပတိ, ကာရကာနဉ္စ အာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ယထာဓမ္မံ နိဟတဘာဝေါ, ဇာနနာ, ဥက္ကောဋနာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

392. 第三，说“他们不让它照原样成立”，是为了显示他们的行事方式。凡是已依法平息的争端，它就是已被妥善平息了。如果在羯磨未完成时提出反对，必须在使其知晓后才能进行。否则，羯磨会无效，执行者们也会有过失。此中其余的（部分）是显而易见的。此中有三项构成要素：已如法平息的状态、知晓、以及推翻。

ဥက္ကောဋနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

推翻学处释义终。

၄. ဒုဋ္ဌုလ္လသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 粗恶学处释义

၃၉၉. စတုတ္ထေ [Pg.84] တဿေဝါတိ ယော အာပန္နော, တဿေဝ. အာရောစေတီတိ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထမေဝ မာ ကဿစိ အာရောစေသီတိ ဝဒတိ. ဝတ္ထုပုဂ္ဂလောတိ အာပန္နပုဂ္ဂလော. ယေနဿ အာရောစိတန္တိ ယေန ဒုတိယေန အဿ တတိယဿ အာရောစိတံ. ကောဋိ ဆိန္နာ ဟောတီတိ ယသ္မာ ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာဝ ဒုတိယေန တတိယဿ အာရောစိတံ, တသ္မာ တပ္ပစ္စယာ ပုန တေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယာ အဘာဝတော အာပတ္တိယာ ကောဋိ ဆိန္နာ နာမ ဟောတိ.

399. 第四，“他的”（tasseva）就是指那个犯了过失者的。“告知”（āroceti）：他是为了隐瞒才说“不要告诉任何人”。“事件中的人”（vatthupuggalo）是指犯了过失的人。“由某人告知他”（yenassa ārocitaṁ）是指由第二个人告知第三个人。“根源被切断”（koṭi chinnā hoti）是说：因为在缘于隐瞒而犯了过失之后，第二个人才告知了第三个人，所以，缘于那个原因，他不会再犯下（同样的）过失，因此称为过失的“根源被切断”。

၄၀၀. ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ စ ကာယသံသဂ္ဂေါ စာတိ အယံ ဒုဋ္ဌုလ္လအဇ္ဈာစာရော နာမာ’’တိ ဣဒံ ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယ န သမေတိ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၂) ‘‘အနုပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝါ အဇ္ဈာစာရန္တိ ဧတ္ထ အာဒိတော ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ ဒုဋ္ဌုလ္လော နာမ အဇ္ဈာစာရော, သေသာနိ အဒုဋ္ဌုလ္လော, သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကာယသံသဂ္ဂဒုဋ္ဌုလ္လအတ္တကာမာ ပနဿ အဇ္ဈာစာရော နာမာ’’တိ. ‘‘အာရောစနေ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အညထာ အဓိပ္ပေတံ, ပဋိစ္ဆာဒနေ အညထာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဝိသေသကာရဏံ န ဒိဿတိ, တသ္မာ အဋ္ဌကထာယ ပုဗ္ဗေနာပရံ န သမေတိ. အဝိရောဓံ ဣစ္ဆန္တေန ပန ဝီမံသိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥပသမ္ပန္နဿ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိဇာနနံ, ပဋိစ္ဆာဒေတုကာမတာယ နာရောစေဿာမီတိ ဓုရနိက္ခေပေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

400. “对未受具足戒者，出精（sukkavissaṭṭhi）与身体接触，这被称为粗恶的犯戒（duṭṭhulla ajjhācāra）”——此说与“告知粗恶学处”（duṭṭhullārocana-sikkhāpada）的义注不符。因为在那里（《巴集义注》，八二页）说道：“关于对未受具足戒者的粗恶或非粗恶的犯戒，于此，起初的五个学处名为粗恶的犯戒，其余的为非粗恶的；然而出精、身体接触、对粗恶事物的私欲，是他的犯戒。”“在告知时，对未受具足戒者的粗恶有不同的意涵；在隐瞒时，又有不同的意涵”——于此也看不到特别的理由，因此义注的前后不一致。然而，欲求无矛盾者，应于此审察其理由。此中其余的（部分）是显而易见的。此中有二项构成要素：知晓已受具足戒者犯了粗恶过失，以及出于想隐瞒的意图而放下（告知的）责任，心想“我将不告知”。

ဒုဋ္ဌုလ္လသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

粗恶学处释义终。

၅. ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 未满二十岁学处释义

၄၀၂. ပဉ္စမေ ရူပသုတ္တန္တိ ဟေရညိကာနံ သုတ္တံ. ဒုရုတ္တာနန္တိ အက္ကောသဝသေန ဒုရုတ္တာနံ, ဒုရုတ္တတ္တာယေဝ ဒုရာဂတာနံ. ဝစနပထာနန္တိ ဧတ္ထ ဝစနမေဝ တဒတ္ထံ ဉာတုကာမာနံ ဉာပေတုကာမာနဉ္စ ပထောတိ ဝစနပထော. ဒုက္ခမာနန္တိ ဒုက္ခေန ခမိတဗ္ဗာနံ.

402. 第五，“色经”（rūpasuttaṁ）是指金匠们的经。“恶言”（duruttānaṁ）是指以辱骂的方式说出的恶言，正因为是恶言，所以是难听的话（durāgatānaṁ）。“言语之道”（vacanapathānaṁ）是指：于此，言语本身是欲知其义者与欲使其被知者的途径（patho），故为言语之道（vacanapatho）。“难忍之事”（dukkhamānaṁ）是指应被困难地忍受之事。

၄၀၄. ဂဗ္ဘေ [Pg.85] သယိတကာလေန သဒ္ဓိံ ဝီသတိမံ ဝဿံ အဿာတိ ဂဗ္ဘဝီသော. ဟာယနဝဍ္ဎနန္တိ ဂဗ္ဘမာသေသု အဓိကေသု ဥတ္တရိဟာယနံ, ဦနေသု ဝဍ္ဎနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧကူနဝီသတိဝဿန္တိ ဒွါဒသမာသေ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဝသိတွာ မဟာပဝါရဏာယ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧကူနဝီသတိဝဿံ. ပါဋိပဒဒိဝသေတိ ပစ္ဆိမိကာယ ဝဿူပဂမနဒိဝသေ. ‘‘တိံသရတ္တိဒိဝေါ မာသော’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၁; ၈.၄၃; ဝိဘ. ၁၀၂၃) ဝစနတော ‘‘စတ္တာရော မာသာ ပရိဟာယန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝဿံ ဥက္ကဍ္ဎန္တီတိ ဝဿံ ဥဒ္ဓံ ကဍ္ဎန္တိ, တတိယေ သံဝစ္ဆရေ ဧကမာသံ အဓိကမာသဝသေန ပရိစ္စဇန္တာ ဝဿံ ဥဒ္ဓံ ကဍ္ဎန္တီတိ အတ္ထော, တသ္မာ တတိယော သံဝစ္ဆရော တေရသမာသိကော ဟောတိ, သံဝစ္ဆရဿ ပန ဒွါဒသမာသိကတ္တာ အဋ္ဌာရသသု ဝဿေသု အဓိကမာသေ ဝိသုံ ဂဟေတွာ ‘‘ဆ မာသာ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတောတိ ဆမာသတော. နိက္ကင်္ခါ ဟုတွာတိ အဓိကမာသေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿတ္တာ နိဗ္ဗေမတိကာ ဟုတွာ. ယံ ပန ဝုတ္တံ တီသု ဂဏ္ဌိပဒေသု ‘‘အဋ္ဌာရသန္နံယေဝ ဝဿာနံ အဓိကမာသေ ဂဟေတွာ ဂဏိတတ္တာ သေသဝဿဒွယဿပိ အဓိကာနိ ဒိဝသာနိ ဟောန္တေဝ, တာနိ အဓိကဒိဝသာနိ သန္ဓာယ ‘နိက္ကင်္ခါ ဟုတွာ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ ဒွီသု ဝဿေသု အဓိကဒိဝသာနိ နာမ ဝိသုံ ဥပလဗ္ဘန္တိ တတိယေ ဝဿေ ဝဿုက္ကဍ္ဎနဝသေန အဓိကမာသေ ပရိစ္စတ္တေယေဝ အတိရေကမာသသမ္ဘဝတော. တသ္မာ ဒွီသု ဝဿေသု အတိရေကဒိဝသာနိ နာမ ဝိသုံ န သမ္ဘဝန္တိ.

404. “胎二十”(gabbhavīso)是指连同在母胎中躺卧的时间，其年龄为二十岁。“增减”(hāyanavaḍḍhana)应知为：若胎月数有余，则再减；若不足，则要增。“十九岁”(ekūnavīsativassa)是指在母亲子宫里住了十二个月，从大自恣日(mahāpavāraṇā)出生时算起为十九岁。“初日”(pāṭipadadivasa)是指后安居的入雨安居日。依据“三十日夜为一月”之说，故说“减少四个月”。“提岁”(vassaṃ ukkaḍḍhanti)是指他们把年份提前，意思是在第三年以闰月的方式舍弃一个月，而把年份提前，因此第三年有十三个月。但由于一年有十二个月，所以在十八年中，将闰月分开计算，故说“增加六个月”。“从那”(tato)是指从那六个月。“无疑虑后”(nikkaṅkhā hutvā)是指连同闰月一起算已满二十岁，故无疑惑。至于在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中所说：“因为是取十八年的闰月来计算，所以剩下的两年也确实有闰余的天数，针对这些闰余的天数才说‘无疑虑后’”——此说不应采纳。因为在两年中并无所谓单独可得的闰余天数，只有在第三年通过提岁的方式舍弃闰月时，才可能有多余的月份。因此，在两年中，所谓多余的天数并不能单独成立。

နနု စ ‘‘တေ ဒွေ မာသေ ဂဟေတွာ ဝီသတိဝဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟောန္တီ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, ဧကူနဝီသတိဝဿမှိ ပုန အပရသ္မိံ ဝဿေ ပက္ခိတ္တေ ဝီသတိဝဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧတ္ထ ပန…ပေ… ဝုတ္တ’’န္တိ. အနေကတ္ထတ္တာ နိပါတာနံ ပန-သဒ္ဒေါ ဟိ-သဒ္ဒတ္ထေ, ဧတ္ထ ဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဒဉှိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ သမတ္ထနဝသေန ဝုတ္တံ. ဣမိနာ စ ဣမံ ဒီပေတိ ‘‘ယံ ဝုတ္တံ ‘ဧကူနဝီသတိဝဿံ သာမဏေရံ နိက္ခမနီယပုဏ္ဏမာသိံ အတိက္ကမ္မ ပါဋိပဒဒိဝသေ ဥပသမ္ပာဒေန္တီ’တိ, တတ္ထ ဂဗ္ဘမာသေပိ အဂ္ဂဟေတွာ ဒွီဟိ မာသေဟိ အပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿံ သန္ဓာယ ‘ဧကူနဝီသတိဝဿ’န္တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အဓိကမာသေသု ဒွီသု ဂဟိတေသု ဝီသတိဝဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ နာမ ဟောန္တီ’’တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဂဗ္ဘမာသာပိ ဂဏနူပဂါ ဟောန္တိ, တသ္မာ. ဧကဝီသတိဝဿော ဟောတီတိ ဇာတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝီသတိဝဿော သမာနော ဂဗ္ဘမာသေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဝီသတိဝဿော ဟောတိ.

有人问：为何说“加上那两个月，就满二十岁”呢？在十九岁上再加一年，不就满二十岁了吗？对此，论主引“于此，然而……等……说”来回答。由于小品词(nipāta)有多重含义，此处的“然而”(pana)一词是作“因为”(hi)之义，意为此处是说“因为”。此话是为了支持前文所述之义而说。此举阐明了这一点：“所谓‘让十九岁的沙弥(sāmaṇera)在过了出离满月(nikkhamanīyapuṇṇamā)后于初日受具足戒’，此处说‘十九岁’，是针对不计胎月、尚缺两个月才满二十岁的情况而言，因此，当加上两个闰月时，就称为满二十岁了。”“因此”(tasmā)是指因为胎月也算入计算。“他成为二十一岁”是指从出生日算起为二十岁者，加上胎月，就成为二十一岁。

၄၀၆. အညံ [Pg.86] ဥပသမ္ပာဒေတီတိ ဥပဇ္ဈာယော ကမ္မဝါစာစရိယော ဝါ ဟုတွာ ဥပသမ္ပာဒေတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဦနဝီသတိဝဿတာ, ဦနကသညိတာ, ဥပသမ္ပာဒနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

406. “使他人受具足戒”是指作为戒师(upajjhāya)或羯磨阿阇梨(kammavācācariya)而使其受具足戒。其余的在此是显而易见的。此中有三个构成要素：未满二十岁、认为其未满二十岁、进行具足戒。

ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

未满二十岁学处释义终。

၆. ထေယျသတ္ထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 盗贼商队学处释义

၄၀၇. ဆဋ္ဌသိက္ခာပဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ထေယျသတ္ထကဘာဝေါ, ဇာနနံ, သံဝိဓာနံ, အဝိသင်္ကေတေန ဂမနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

407. 第六学处其义自明。于此有四要素：是盗贼商队、知晓、共谋、遵照约定而同行。

ထေယျသတ္ထသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

盗贼商队学处释义终。

၄၁၂. သတ္တမေ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

412. 第七学处无甚可说。

၈. အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 阿利吒学处释义

၄၁၇. အဋ္ဌမေ ဗာဓယိံသူတိ ဟနိံသု. တံတံသမ္ပတ္တိယာ ဝိဗန္ဓနဝသေန သတ္တသန္တာနဿ အန္တရေ ဝေမဇ္ဈေ ဧတိ အာဂစ္ဆတီတိ အန္တရာယော, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိအနတ္ထော. အနတိက္ကမနဋ္ဌေန တသ္မိံ အန္တရာယေ နိယုတ္တာ, အန္တရာယံ ဝါ ဖလံ အရဟန္တိ, အန္တရာယဿ ဝါ ကရဏသီလာတိ အန္တရာယိကာ. တေနာဟ ‘‘အန္တရာယံ ကရောန္တီတိ အန္တရာယိကာ’’တိ. အာနန္တရိယဓမ္မာတိ အာနန္တရိကသဘာဝါ စေတနာဓမ္မာ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – စုတိအနန္တရဖလံ အနန္တရံ နာမ, တသ္မိံ အနန္တရေ နိယုတ္တာ, တံနိဗ္ဗတ္တနေန အနန္တရကရဏသီလာ, အနန္တရပ္ပယောဇနာတိ ဝါ အာနန္တရိကာ, တေ ဧဝ အာနန္တရိယာတိ ဝုတ္တာ. ကမ္မာနိ ဧဝ အန္တရာယိကာတိ ကမ္မန္တရာယိကာ. မောက္ခဿေဝ အန္တရာယံ ကရောတိ, န သဂ္ဂဿာတိ မိစ္ဆာစာရလက္ခဏာဘာဝတော ဝုတ္တံ. န ဟိ ဘိက္ခုနိယာ ဓမ္မရက္ခိတဘာဝေါ အတ္ထိ. ပါကတိကဘိက္ခုနီဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. အရိယာယ ပန ပဝတ္တံ အပါယသံဝတ္တနိကမေဝ, နန္ဒမာဏဝကော စေတ္ထ နိဒဿနံ. ဥဘိန္နံ သမာနစ္ဆန္ဒတာဝသေန ဝါ န သဂ္ဂန္တရာယိကတာ[Pg.87], မောက္ခန္တရာယိကတာ ပန မောက္ခတ္ထာယ ပဋိပတ္တိယာ ဝိဒူသနတော. အဘိဘဝိတွာ ပန ပဝတ္တိယံ သဂ္ဂန္တရာယိကတာပိ န သက္ကာ နိဝါရေတုန္တိ.

417. 在第八学处中，“他们妨碍”(bādhayiṃsu)即是“他们毁坏”(haniṃsu)之意。所谓“障碍”(antarāyo)，是指其通过束缚种种成就的方式，介入众生相续之中，是现法等无益之事。所谓“能障碍法”(antarāyikā)，是指其以不可超越之义而投入于彼障碍，或应得障碍之果报，或有造作障碍之习性。是故说：“造作障碍，故为能障碍法。”所谓“无间法”(ānantariyadhammā)，是指具有无间自性的思法(cetanādhammā)。于此，其词义为：紧随死亡之后的果报名为“无间”(anantaraṃ)。因其投入于彼“无间”，或因其能产生彼而有造作无间之习性，或以无间为目的，故称“无间业者”(ānantarikā)，此等即被称为“无间法”(ānantariyā)。业即是能障碍法，故称“业障”(kammantarāyikā)。说其“只障碍解脱，不障碍天界”，是因其不具足邪行之相。因为比丘尼没有法所规定的守护者。此乃就普通比丘尼而言。但对圣比丘尼(ariyā)而言，已发生之事仅会转向恶趣，难陀(Nanda)童子于此即是例证。或因二者欲求相同，故不障碍天界；然其障碍解脱，是因其破坏了为解脱而作的修行。但若以压倒性方式发生，则对天界的障碍亦无法防止。

အဟေတုကဒိဋ္ဌိအကိရိယဒိဋ္ဌိနတ္ထိကဒိဋ္ဌိယောဝ နိယတဘာဝံ ပတ္တာ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ. ပဋိသန္ဓိဓမ္မာတိ ပဋိသန္ဓိစိတ္တုပ္ပာဒမာဟ. ပဏ္ဍကာဒိဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ နိဒဿနမတ္တံ သဗ္ဗာယပိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယာ ဝိပါကန္တရာယိကဘာဝတော. ယာဟိ အရိယေ ဥပဝဒတိ, တာ စေတနာ အရိယူပဝါဒါ ဇာတာ. တတော ပရန္တိ ခမာပနတော ဥပရိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကထာယံ ဝုတ္တမေဝ. သဉ္စိစ္စ အာပန္နာ အာပတ္တိယောတိ သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကန္တာ သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ. သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကန္တဉှိ အန္တမသော ဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတမ္ပိ သဂ္ဂမဂ္ဂဖလာနံ အန္တရာယံ ကရောတိ. ယာဝ ဘိက္ခုဘာဝံ ပဋိဇာနာတိ ပါရာဇိကံ အာပန္နော, န ဝုဋ္ဌာတိ သေသဂရုကာပတ္တိံ အာပန္နော, န ဒေသေတိ လဟုကာပတ္တိံ အာပန္နော.

无因见、无作见、断灭见，一旦达到确定状态，即是定邪见法。所谓“结生之法”，是指结生心之生起。于此，提及黄门(paṇḍaka)等仅仅是作为例子，因为一切无因结生都是果报的障碍。那些用以诽谤圣者的思，即成为诽谤圣者之业。“此后”即是在请求宽恕之后。于此当说之义，已在天眼通的论述中说过。“故意犯戒”是指故意违犯七罪聚。故意的违犯，乃至最轻的恶作(dukkaṭa)或恶说(dubbhāsita)，也会障碍生天、道与果。只要他仍自认为比丘，（此等即是障碍：）犯了波罗夷(pārājika)罪；犯了其余重罪而不出罪；犯了轻罪而不发露。

အယံ ဘိက္ခူတိ အရိဋ္ဌော ဘိက္ခု. ရသေန ရသံ သံသန္ဒိတွာတိ အနဝဇ္ဇေန ပစ္စယပရိဘုဉ္ဇနရသေန သာဝဇ္ဇကာမဂုဏပရိဘောဂရသံ သမာနေတွာ. ယောနိသော ပစ္စဝေက္ခဏေန နတ္ထိ ဧတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါတိ နိစ္ဆန္ဒရာဂေါ, ပစ္စယပရိဘောဂေါ. ဥပနေန္တော ဝိယာတိ ဗန္ဓနံ ဥပနေန္တော ဝိယ. ‘‘ဃဋေန္တော ဝိယာ’’တိပိ ပါဌော. ဥပသံဟရန္တော ဝိယာတိ သဒိသတံ ဥပသံဟရန္တော ဝိယ ဧကန္တသာဝဇ္ဇေ အနဝဇ္ဇဘာဝပက္ခေပနတော. ပါပကန္တိ လာမကဋ္ဌေန ဒုဂ္ဂတိသမ္ပာပနဋ္ဌေန စ ပါပကံ. မဟာသမုဒ္ဒံ ဗန္ဓန္တေန ဝိယာတိ သေတုကရဏဝသေန မဟာသာဂရံ ဗန္ဓန္တေန ဝိယ. သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဇ္ဈန္တောတိ သဗ္ဗညုတညာဏေန ‘‘သာဝဇ္ဇ’’န္တိ ဒိဋ္ဌံ ‘‘အနဝဇ္ဇ’’န္တိ ဂဟဏေန တေန သဟ ပဋိဝိရုဇ္ဈန္တော. အာဏာစက္ကေတိ ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒသင်္ခါတေ, ‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယာ’’တိအာဒိဒေသနာသင်္ခါတေ စ အာဏာစက္ကေ.

“此比丘(bhikkhu)”即是阿利吒(Ariṭṭha)比丘。“以味合味”是指，将无过失地受用资具之味，等同于有过失地享乐欲尘之味。通过如理省察“于此无欲贪”，即是无欲贪地受用资具。“如同引来”是指如同引来束缚。亦有读作“如同连接”。“如同归结”是指如同归结其相似性，因为将无过失的状态投射于完全有过失者之上。所谓“恶”，是指其义为低劣，且能导致恶趣，故为恶。“如同束缚大海洋”是指如同通过筑堤来束缚大海洋。“与一切知智(sabbaññutaññāṇa)相违”是指，对于以一切知智所见的“有过失”者，却执取为“无过失”，从而与彼相违。“于教令轮中”是指，于被称为第一波罗夷(pārājika)学处(sikkhāpada)的、以及被称为“应舍离非梵行”等教示的教令轮中。

အဋ္ဌိကင်္ကလံ နာမ ဥရဋ္ဌိ ဝါ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ဝါ သီသဋ္ဌိ ဝါ. တဉှိ နိမ္မံသတ္တာ ‘‘ကင်္ကလ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိဂတမံသာယ ဟိ အဋ္ဌိသင်္ခလိကာယ ဧကဋ္ဌိမှိ ဝါ ကင်္ကလ-သဒ္ဒေါ နိရုဠှော. အနုဒဟနဋ္ဌေနာတိ အနုပါယပဋိပတ္တိယာ သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ အနုဒဟနဋ္ဌေန. မဟာဘိတာပနဋ္ဌေန အနဝဋ္ဌိတသဘာဝတာယ, ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေန [Pg.88] မုဟုတ္တကရဏီယတာယ, တာဝကာလိကဋ္ဌေန ပရေဟိ အဘိဘဝနတာယ, သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂပလိဘဉ္ဇနဋ္ဌေန ဘေဒနာဒိအဓိကရဏဘာဝေန, ဥဂ္ဃာဋသဒိသတာယ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေန, အဝဏေ ဝဏံ ဥပ္ပာဒေတွာ အန္တော အနုပဝိသနဘာဝတာယ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန, ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကအနတ္ထနိမိတ္တတာယ သာသင်္ကသပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန.

所谓“骨骸(aṭṭhikaṅkala)”，是指胸骨、脊骨或头骨。因其无肉，故称“骨骸”。实则，“骨骸”一词用于已无血肉的骨链，或单块骨头。以“燃烧”为义，是指因不如理的行持而于现在及未来燃烧。以“大热恼”为义，因其自性不稳定。以“短暂现起”为义，因其只能持续片刻。以“暂时”为义，因其易为他者所胜。以“毁坏一切支节”为义，因其是分裂等事的基础。以粉碎为义，因其相似于拔除。以“穿透”为义，因其有在无伤口处制造伤口并侵入内部之性。以可虑可畏为义，因其是现世与来世无益之相。

ပါဠိယံ ‘‘ထာမသာ ပရာမာသာ’’တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ထာမသာတိ ဒိဋ္ဌိထာမေန, တဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ထာမဂတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ပရာမာသာတိ ဒိဋ္ဌိပရာမာသေန, ဒိဋ္ဌိသင်္ခါတပရာမာသေနာတိ အတ္ထော. ဒိဋ္ဌိယေဝ ဟိ ဓမ္မသဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ပရတော အာမသနေန ပရာမာသော. အဘိနိဝိဿာတိ တဏှာဘိနိဝေသပုဗ္ဗင်္ဂမေန ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသေန ‘‘ဣဒမေတ္ထ သစ္စ’’န္တိ အဘိနိဝိသိတွာ. ဝေါဟရတီတိ ကထေတိ. ယတော စ ခေါ တေ ဘိက္ခူတိ ယဒါ တေ ဘိက္ခူ. ဧဝံဗျာခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာတိ ဣဒံ ဧသ အတ္တနော လဒ္ဓိံ နိဂူဟိတုကာမတာယ နတ္ထီတိ ဝတ္တုကာမောပိ ဘဂဝတော အာနုဘာဝေန သမ္ပဋိစ္ဆတိ. ဗုဒ္ဓါနံ ကိရ သမ္မုခါ ဒွေ ကထာ ကထေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ကဿ နု ခေါ နာမ တွံ မောဃပုရိသာတိ တွံ မောဃပုရိသ ကဿ ခတ္တိယဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ဝေဿဿ ဝါ သုဒ္ဒဿ ဝါ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဒေဝဿ ဝါ မနုဿဿ ဝါ မယာ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဓမ္မကမ္မတာ, သမနုဘာသနာ, အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

于圣典(Pāḷi)中，对于“以强力、以执取”等句，应如是理解其义。“以强力(thāmasā)”是指以见的强力，即其见已达强固状态之义。“以执取(parāmāsā)”是指以见的执取，即以名为“见”的执取之义。执取，实乃是以见超越法之自性后，于他处触取。“坚持(abhinivissā)”是指，以贪爱之坚持为前导，以见之坚持而坚持“唯此是实”。“言说(voharati)”即是宣说。“而当那些比丘”即是“当那些比丘”。“尊者，我如此理解世尊(bhagavā)所说之法”——他虽然想隐藏自己的学说，想说“并非如此”，但因世尊的威力而承认。据说，在诸佛面前，无人能说两种话。“你这愚人，你从哪位刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、在家者、出家者、天神或人类，得知我如此说法？”其余于此皆自明。如法羯磨、再三告诫、不舍弃其见——此为其中三项要素。

အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

阿利吒学处释义终。

၉. ဥက္ခိတ္တသမ္ဘောဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 与被举者共住学处释义

၄၂၄. နဝမေ ပယောဂဂဏနာယာတိ ဒါနဂ္ဂဟဏပ္ပယောဂဂဏနာယ. သံဝါသေ ကမ္မပရိယောသာနဝသေန, သဟသေယျာယ ဧကသ္မိံ နိပန္နေ ဣတရဿ နိပဇ္ဇနပယောဂဝသေန အာပတ္တိပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဧကစ္ဆန္နေ’’တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ နာနူပစာရေပိ ဧကစ္ဆန္နေ နိပဇ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဥက္ခိတ္တသမ္ဘောဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘သဟ [Pg.89] ဝါ သေယျံ ကပ္ပေယျာတိ နာနူပစာရေပိ ဧကစ္ဆန္နေ နိပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တေန အရဟတာပိ ကိရိယာဗျာကတစိတ္တေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တိစိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ကေနစိ ဝုတ္တံ ‘‘တိစိတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဝိပါကာဗျာကတစိတ္တေန သဟ ဝါ သေယျံ ကပ္ပေယျာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, အညထာ သစိတ္တကတ္တာ သိက္ခာပဒဿ ကိရိယာဗျာကတံ သန္ဓာယ န ယုဇ္ဇတီ’’တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ သစိတ္တကသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမော အရဟတော န သမ္ဘဝတိ. တေနေဝ ပထဝီခဏနာဒီသု သစိတ္တကသိက္ခာပဒေသု တိစိတ္တမေဝ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အကတာနုဓမ္မတာ, ဇာနနာ, သမ္ဘောဂါဒိကရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

424. 于第九学处，就应用的计算而言，是指布施与接受时的应用计算。在共住中，以羯磨的结束为准；在同卧中，当一人已卧，以另一人躺下的行为来判定犯戒。于此，在文句分析中，“同覆(ekacchanne)”是无差别地说的，因此即使没有身体接触(nānūpacāra)，在同一遮盖下躺卧者也犯戒。正如《疑惑度脱注》(Kaṅkhāvitaranī-aṭṭhakathā)在与被举者共住学处释中所说：“或可共卧，意即即使没有身体接触，在同一遮盖下躺卧。”因为即使是不知制订的阿罗汉，也可能以唯作无记心(kiriyābyākatacitta)违犯，故说“三心”。然而，有人说：“于此，‘三心’应理解为与异熟无记心(vipākābyākatacitta)者共卧，否则，由于学处是有心(sacittaka)所犯，此说就与唯作无记心不相应。”此说不可取。因为阿罗汉并非不可能违犯有心所犯的学处。因此，在掘地等有心所犯的学处中，也只说“三心”。其余于此已明。未如法行、明知、行共住等，此是此处的三支。

ဥက္ခိတ္တသမ္ဘောဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

与被举者共住学处释义终。

၁၀. ကဏ္ဋကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 棘刺学处释义

၄၂၈. ဒသမေ ပိရေတိ နိပါတပဒံ. သမ္ဗောဓနေ ဝတ္တမာနံ ပရ-သဒ္ဒေန သမာနတ္ထံ ဝဒန္တီတိ အာဟ ‘‘ပရ အမာမကာ’’တိ, အမှာကံ အနဇ္ဈတ္တိကဘူတာတိ အတ္ထော. ပိရေတိ ဝါ ‘‘ပရတော’’တိ ဣမိနာ သမာနတ္ထံ နိပါတပဒံ, တသ္မာ စရ ပိရေတိ ပရတော ဂစ္ဆ, မာ ဣဓ တိဋ္ဌာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ပုရိမသိက္ခာပဒဒွယေ ဝုတ္တနယမေဝ.

428. 于第十（学处）中，“pire”是助词。据说其在呼格中与“para”（他人）一词同义，因此（义注）说：“para amāmakā”（他人，非我等所有），其义为“非我等所属”。又，“pire”是与“parato”（从他处）同义的助词，因此，“cara pire”于此应理解为“去他处，勿住于此”之义。于此，其余部分与前二学处中所说之理相同。

ကဏ္ဋကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

棘刺学处释义终。

နိဋ္ဌိတော သပ္ပာဏကဝဂ္ဂေါ သတ္တမော.

有情品第七终。

၈. သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ

8. 同法品

၁. သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 同法学处释义

၄၃၄. သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဝါစာယ ဝါစာယ အာပတ္တီတိ အနာဒရိယဘယာ လေသေန ဧဝံ ဝဒန္တဿ အာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥပသမ္ပန္နဿ ပညတ္တေန ဝစနံ, အသိက္ခိတုကာမတာယ ဧဝံ ဝစနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

434. 于同法品第一学处中，“每说一句话就犯戒”是指，出于不敬或畏惧而以借口如是说者犯戒。其余于此已明。对已受具足戒者说已制订的（学处），以及因不愿学习而如是说，此是此处的二支。

သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

同法学处释义终。

၂. ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 轻视学处释义

၄၃၈. ဒုတိယေ [Pg.90] ဝိနယဿ ပရိယာပုဏနံ ဝိနယပရိယတ္တီတိ အာဟ ‘‘ဝိနယံ ပရိယာပုဏန္တာန’’န္တိအာဒိ. သုဂုတ္တောတိ ယထာ ကရဏ္ဍကေ ပက္ခိတ္တမဏိက္ခန္ဓော ဝိယ န နဿတိ ဝိပတ္တိံ န ပါပုဏာတိ, ဧဝံ သုဋ္ဌု ဂေါပိတော. သုရက္ခိတောတိ တဿေဝ ပရိယာယဝစနံ. ယထာ ဟိ ကိလေသစောရေဟိ အဝိလုမ္ပနီယော ဟောတိ, ဧဝံ သဗ္ဗဒါ သူပဋ္ဌိတဿတိတာယ သုဋ္ဌု ရက္ခိတော. ကုက္ကုစ္စပကတာနန္တိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နကုက္ကုစ္စေန အဘိဘူတာနံ. သာရဇ္ဇနံ သာရဒေါ, ဗျာမောဟဘယံ. ဝိဂတော သာရဒေါ ဧတဿာတိ ဝိသာရဒေါ. သဟဓမ္မေနာတိ သကာရဏေန ဝစနေန. သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှာတီတိ ယထာ န ပုန သီသံ ဥက္ခိပန္တိ, အထ ခေါ အပ္ပဋိဘာနာ မင်္ကုဘူတာယေဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ သုဋ္ဌု နိဂ္ဂဏှာတိ.

438. 于第二（学处）中，“律之遍学”即“律遍学”，因此说“于遍学律者”等。“善护”(sugutta)，犹如放入匣中的宝珠，不失坏、不遭难，如是善被守护。“善防”(surakkhita)是其同义词。犹如不为烦恼之贼所掠夺，如是因恒时善安住念而善被防护。“多追悔者”(kukkuccapakatānaṃ)，即被缘于“适合”与“不适合”而生起的追悔所压倒者。“羞愧”(sārajja)，即迷惘所生之怖畏。离此羞愧者，是为“无畏”(visārado)。“以法”(sahadhammena)即以有理之语。“善制伏”(suniggahitaṃ niggaṇhāti)是指善加制伏，使彼等不再抬头，反而变得无言、窘迫。

အလဇ္ဇိတာတိ ယ-ကာရလောပေန နိဒ္ဒေသော, အလဇ္ဇိတာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညာဏတာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. မန္ဒော မောမူဟောတိ အညာဏဘာဝေန မန္ဒော, အဝိသယတော မောမူဟော, မဟာမူဠှောတိ အတ္ထော.

“Alajjitā”是省略“ya”字母的指示，意即“alajjitāya”（因无惭）。于“aññāṇatā”（无智）等词中，也是此理。“迟钝蒙昧”(mando momūho)，即因无知而迟钝，因于非境而蒙昧，其义为“大愚痴”。

အတ္တပစ္စတ္ထိကာတိ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကာ. ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဒသဝတ္ထုဒီပကာ. ပရူပဟာရအညာဏကင်္ခါပရဝိတာရဏာဒိဝါဒါတိ ဧတ္ထ ယေ အရဟတ္တံ ပဋိဇာနန္တာနံ အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီနံ အဓိမာနိကာနံ ကုဟကာနံ ဝါ အရဟတ္တံ ပဋိဇာနန္တာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဒိသွာ မာရကာယိကာ ဒေဝတာ ‘‘အရဟတော အသုစိံ ဥပသံဟရန္တီ’’တိ မညန္တိ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာ အပရသေလိယာ စ, တေ ပရူပဟာရဝါဒါ. ယေသံ ပန အရဟတော ဣတ္ထိပုရိသာဒီနံ နာမဂေါတ္တာဒီသု ဉာဏပ္ပဝတ္တိယာ အဘာဝေန အတ္ထိ အရဟတော အညာဏံ, တတ္ထေဝ သန္နိဋ္ဌာနာဘာဝေန အတ္ထိ အရဟတော ကင်္ခါ, ယသ္မာ စဿ တာနိ ဝတ္ထူနိ ပရေ ဝိတာရေန္တိ ပကာသေန္တိ အာစိက္ခန္တိ, တသ္မာ အတ္ထိ အရဟတော ပရဝိတာရဏာတိ ဣမာ တိဿော လဒ္ဓိယော သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ, တေ အညာဏကင်္ခါပရဝိတာရဏဝါဒါ. နိဂ္ဂဟော ပန နေသံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“自敌”(attapaccatthikā)即自己的敌人。跋耆子(Vajjiputtakā)是十事(dasavatthu)的发起者。关于“他所引、无知、疑惑、他开示等论”(Parūpahāraaññāṇakaṅkhāparavitāraṇādivādā)：于此，对于那些未证谓证而自称阿罗汉的增上慢者，或自称阿罗汉的伪诈者，魔身天(mārakāyikā devatā)见到他们出精(sukkavissaṭṭhi)，便认为“（是天神）引阿罗汉出不净”，犹如东山部(Pubbaseliyā)与西山部(Aparaseliyā)，他们是“他所引论”(parūpahāravāda)者。又，有些人认为，因阿罗汉对于男女等的名姓等没有智的运作，故阿罗汉有无知；因于彼处不能确定，故阿罗汉有疑惑；又因他人能为他详说、显示、告知彼等事情，故阿罗汉有“他开示”。这三种见解，犹如现今东山部所持，他们是“无知、疑惑、他开示论”(aññāṇakaṅkhāparavitāraṇavāda)者。对彼等之驳斥，当依《论事》(Kathāvatthu)中所说之理了知。

စတ္တာရော မဂ္ဂါ စ ဖလာနိ စာတိ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသဝသေန ဝုတ္တံ, စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဆ အဘိညာတိ အယမ္ပိ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မောယေဝ. စ-ကာရော [Pg.91] ဝါ အဝုတ္တသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကေစိ ထေရာတိ ဓမ္မကထိကာ. အာဟံသူတိ ပံသုကူလိကတ္ထေရာ ဧဝံ အာဟံသု.

“四道与四果”是依最胜指示而说；四无碍解、三明、六神通，此亦是应证之胜法。又，“ca”字应视为总括未说之义。“某些长老”(keci therā)即说法者(dhammakathikā)。“他们说”(āhaṃsu)即粪扫衣长老(paṃsukūlikattherā)如是说。

ကဒါ ပနာယံ ကထာ ဥဒပါဒီတိ? အယဉှေတ္ထ အနုပုဗ္ဗိကထာ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၃၀) – ဣမသ္မိံ ကိရ ဒီပေ စဏ္ဍာလတိဿမဟာဘယေ သက္ကော ဒေဝရာဇာ မဟာဥဠုမ္ပံ မာပေတွာ ဘိက္ခူနံ အာရောစာပေသိ ‘‘မဟန္တံ ဘယံ ဘဝိဿတိ, န သမ္မာ ဒေဝေါ ဝဿိဿတိ, ဘိက္ခူ ပစ္စယေဟိ ကိလမန္တာ ပရိယတ္တိံ သန္ဓာရေတုံ န သက္ခိဿန္တိ, ပရတီရံ ဂန္တွာ အယျေဟိ ဇီဝိတံ ရက္ခိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမံ မဟာဥဠုမ္ပံ အာရုယှ ဂစ္ဆထ ဘန္တေ, ယေသံ ဧတ္ထ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနံ နပ္ပဟောတိ, တေ ကဋ္ဌခဏ္ဍေပိ ဥရံ ဌပေတွာ ဂစ္ဆန္တု, သဗ္ဗေသံ ဘယံ န ဘဝိဿတီ’’တိ. တဒါ သမုဒ္ဒတီရံ ပတွာ သဋ္ဌိ ဘိက္ခူ ကတိကံ ကတွာ ‘‘အမှာကံ ဧတ္ထ ဂမနကိစ္စံ နတ္ထိ, မယံ ဣဓေဝ ဟုတွာ တေပိဋကံ ရက္ခိဿာမာ’’တိ တတော နိဝတ္တိတွာ ဒက္ခိဏမလယဇနပဒံ ဂန္တွာ ကန္ဒမူလပဏ္ဏေဟိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တာ ဝသိံသု, ကာယေ ဝဟန္တေ နိသီဒိတွာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တိ, အဝဟန္တေ ဝါလိကံ ဥဿာရေတွာ ပရိဝါရေတွာ သီသာနိ ဧကဋ္ဌာနေ ကတွာ ပရိယတ္တိံ သမ္မသန္တိ. ဣမိနာ နိယာမေန ဒွါဒသ သံဝစ္ဆရာနိ သာဋ္ဌကထံ တေပိဋကံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဓာရယိံသု.

然则此说于何时生起？于此有如是次第之说（《增支部》义注 1.1.130）：据说于此岛，在旃陀罗帝沙(Caṇḍālatissa)大恐怖时期，天帝释(Sakko devarājā)化作一大筏，告知诸比丘：“将有大恐怖，天将不时降雨，诸比丘为资具所恼，将不能受持教典，诸位尊者应当前往对岸以保全生命。诸位大德，请登上此大筏而去！其中无坐处者，亦可胸贴木片而去，一切人皆将无有危险。”当时，抵达海岸的六十位比丘商议道：“我等无须前往彼处，我等当留于此处守护三藏。”于是他们从彼处返回，前往南马拉雅(Dakkhiṇamalaya)地区，以根、球茎、叶维持生计而住。当身体尚能支撑时，他们便坐着诵习；当身体不能支撑时，他们便堆起沙，围坐一起，头靠着头温习教典。他们以此方式，于十二年间，完整地受持了连同义注的三藏。

ဘယေ ဝူပသန္တေ သတ္တသတာ ဘိက္ခူ အတ္တနော ဂတဋ္ဌာနေ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဧကက္ခရမ္ပိ ဧကဗျဉ္ဇနမ္ပိ အဝိနာသေတွာ ဣမမေဝ ဒီပမာဂမ္မ ကလ္လဂါမဇနပဒေ မဏ္ဍလာရာမဝိဟာရံ ပဝိသိံသု. ထေရာနံ အာဂတပဝတ္တိံ သုတွာ ဣမသ္မိံ ဒီပေ ဩဟီနာ သဋ္ဌိ ဘိက္ခူ ‘‘ထေရေ ပဿိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ တေပိဋကံ သောဓေန္တာ ဧကက္ခရမ္ပိ ဧကဗျဉ္ဇနမ္ပိ အသမေန္တံ နာမ န ပဿိံသု. တသ္မိံ ဌာနေ ထေရာနံ အယံ ကထာ ဥဒပါဒိ ‘‘ပရိယတ္တိ နု ခေါ သာသနဿ မူလံ, ဥဒါဟု ပဋိပတ္တီ’’တိ. ပံသုကူလိကတ္ထေရာ ‘‘ပဋိပတ္တိ မူလ’’န္တိ အာဟံသု, ဓမ္မကထိကာ ‘‘ပရိယတ္တီ’’တိ. အထ နေ ထေရာ ‘‘တုမှာကံ ဒွိန္နမ္ပိ ဇနာနံ ဝစနမတ္တေနေဝ န သက္ကာ ဝိညာတုံ, ဇိနဘာသိတံ သုတ္တံ အာဟရထာ’’တိ အာဟံသု. သုတ္တံ အာဟရိတုံ န ဘာရောတိ –

怖畏平息后，七百位比丘从他们所去之处，带着含有释义的三藏，一字一句皆未减损，回到此岛，进入迦罗伽摩村（Kallagāma）地区的曼陀罗园寺。留在此岛的六十位比丘听闻长老们到来的消息，心想：“我等要去见长老们。”便前去与长老们一起校对三藏，竟未发现一字一句有不合之处。于彼处，长老们之间生起此论：“教法的根究竟是教典，还是行道？”粪扫衣长老说：“行道是根。”说法师们说：“教典是根。”于是长老们对他们说：“仅凭你们两方的言语无法了知，请引来佛陀所说之经。”引经并非难事——

‘‘ဣမေ စ, သုဘဒ္ဒ, ဘိက္ခူ သမ္မာ ဝိဟရေယျုံ, အသုညော လောကော အရဟန္တေဟိ အဿာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄). ‘‘ပဋိပတ္တိမူလကံ, မဟာရာဇ, သတ္ထုသာသနံ[Pg.92], ပဋိပတ္တိသာရကံ, မဟာရာဇ, သတ္ထုသာသနံ, ပဋိပတ္တိ တိဋ္ဌန္တီ တိဋ္ဌတီ’’တိ (မိ. ပ. ၄.၁.၇) –

“须跋陀（Subhadda），若此等比丘如法安住，则世间不空于阿罗汉。”（《长部》2.214）“大王，导师的教法以行道为根，以行道为髓。大王，行道住立，教法即住立。”（《弥兰陀问经》4.1.7）——

သုတ္တံ အာဟရိံသု.

他们引来了经。

ဣမံ သုတ္တံ သုတွာ ဓမ္မကထိကာ အတ္တနော ဝါဒဋ္ဌပနတ္ထာယ ဣမံ သုတ္တံ အာဟရိံသု –

说法师们听了这部经后，为了确立自己的论点而引用这部经——

‘‘ယာဝ တိဋ္ဌန္တိ သုတ္တန္တာ, ဝိနယော ယာဝ ဒိပ္ပတိ;

တာဝ ဒက္ခန္တိ အာလောကံ, သူရိယေ အဗ္ဘုဋ္ဌိတေ ယထာ.

“经教住世时，律藏放光明；世人得见光，犹如日升时。

‘‘သုတ္တန္တေသု အသန္တေသု, ပမုဋ္ဌေ ဝိနယမှိ စ;

တမော ဘဝိဿတိ လောကေ, သူရိယေ အတ္ထင်္ဂတေ ယထာ.

经教若不存，律藏亦遗忘；世间将黑暗，犹如日已落。

‘‘သုတ္တန္တေ ရက္ခိတေ သန္တေ, ပဋိပတ္တိ ဟောတိ ရက္ခိတာ;

ပဋိပတ္တိယံ ဌိတော ဓီရော, ယောဂက္ခေမာ န ဓံသတီ’’တိ.

经教若护持，行道得保全；智者住于行，安稳不倾覆。”

ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အာဟဋေ ပံသုကူလိကတ္ထေရာ တုဏှီ အဟေသုံ. ဓမ္မကထိကတ္ထေရာနံယေဝ ဝစနံ ပုရတော အဟောသိ. ယထာ ဟိ ဂဝသတဿ ဂဝသဟဿဿ ဝါ အန္တရေ ပဝေဏိပါလိကာယ ဓေနုယာ အသတိ သော ဝံသော သာ ပဝေဏီ န ဃဋီယတိ, ဧဝမေဝ အာရဒ္ဓဝိပဿကာနံ ဘိက္ခူနံ သတေပိ သဟဿေပိ ဝိဇ္ဇမာနေ ပရိယတ္တိယာ အသတိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓော နာမ န ဟောတိ. ယထာ စ နိဓိကုမ္ဘိယာ ဇာနနတ္ထာယ ပါသာဏပိဋ္ဌေ အက္ခရေသု ဥပနိဗဒ္ဓေသု ယာဝ အက္ခရာနိ ဓရန္တိ, တာဝ နိဓိကုမ္ဘီ နဋ္ဌာ နာမ န ဟောတိ, ဧဝမေဝ ပရိယတ္တိယာ ဓရမာနာယ သာသနံ အန္တရဟိတံ နာမ န ဟောတီတိ. တဿာဓေယျောတိ တဿာယတ္တော.

当引用此经时，粪扫衣长老们沉默了，只有说法师长老们的言辞占了上风。诚然，犹如在成百上千的牛群中，若无守护传承的母牛，那个世系、那个传承便无法维系；同样地，即使有成百上千精勤修习毗婆舍那（vipassanā）的比丘，若无教典，也绝不会有圣道的证悟。又如为了标识宝藏而在石板上刻下文字，只要文字存续，宝藏便不算遗失；同样地，只要教典存续，教法便不算消失。“Tassādheyyo”即是“tassāyatto”（依赖于它）。

၄၃၉. သော ပနာတိ သော ပါတိမောက္ခော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဂရဟိတုကာမတာ, ဥပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏနဉ္စာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

439. “So pana”是指那个波罗提木叉。其余的在此是显而易见的。呵责的意图，以及在已受具足戒者面前毁谤学处——这是此处的两个要素。

ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

呵责学处释义终。

၃. မောဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 令人迷惑学处释义

၄၄၃. တတိယံ [Pg.93] ဥတ္တာနမေဝ. မောဟာရောပနံ, မောဟေတုကာမတာ, ဝုတ္တနယေန သုတဘာဝေါ, မောဟနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

443. 第三条是显而易见的。使之迷惑，欲令其迷惑，如前述而听闻，以及（对方）已迷惑——这是此处的四个要素。

မောဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

令人迷惑学处释义终。

၄. ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 殴打学处释义

၄၅၂. စတုတ္ထေ ရတ္တစိတ္တောတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ရတ္တစိတ္တော. သစေ ပန မေထုနရာဂေန ရတ္တော ပဟာရံ ဒေတိ, ဒုက္ကဋမေဝ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ကုပိတတာ, န မောက္ခာဓိပ္ပာယတာ, ဥပသမ္ပန္နဿ ပဟာရဒါနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

452. 在第四条中，“心染著者”是指因身体接触之欲而心染著。然而，若因性欲而染著并予以殴打，仅为恶作。其余的在此是显而易见的。忿怒，无摆脱之意图，以及殴打已受具足戒者——这是此处的三个要素。

ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

殴打学处释义终。

၅. တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 扬手作势学处释义

၄၅၇. ပဉ္စမေ န ပဟရိတုကာမတာယ ဒိန္နတ္တာ ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ ပဟရိတုကာမတာယ ပဟဋေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပါစိတ္တိယံ, ဥစ္စာရေတုကာမတာယ ကေဝလံ ဥဂ္ဂိရဏမတ္တေ ကတေ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယံ. ဣမိနာ ပန ဝိရဇ္ဈိတွာ ပဟာရော ဒိန္နော, တသ္မာ ဒုက္ကဋံ. ကိမိဒံ ဒုက္ကဋံ ပဟာရပစ္စယာ, ဥဒါဟု ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာတိ? တတ္ထ ကေစိ တာဝ ဝဒန္တိ ‘‘ပဟာရပစ္စယာ ဧဝ ဒုက္ကဋံ, ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာ ပါစိတ္တိယန္တိ သဒုက္ကဋံ ပါစိတ္တိယံ ယုဇ္ဇတိ. ပုရိမဉှိ ဥဂ္ဂိရဏံ, ပစ္ဆာ ပဟာရော, န စ ပစ္ဆာ ပဟာရံ နိဿာယ ပုရိမံ ဥဂ္ဂိရဏံ အနာပတ္တိဝတ္ထုကံ ဘဝိတုမရဟတီ’’တိ.

457. 在第五条中，“因无意击打而给予，故为恶作”。于此，若有意图击打而击打，则依前一学处犯波逸提；若仅有意图扬手作势而扬手，则依此学处犯波逸提。然而，此人放弃了（仅扬手的意图）而予以殴打，因此犯恶作。此恶作是缘于击打，还是缘于扬手作势？对此，一些人说：“缘于击打为恶作，缘于扬手作势为波逸提，如此，一波逸提附加一恶作方为合理。因为扬手作势在前，击打在后，不应因后来的击打而使先前的扬手作势成为无犯。”

မယံ ပနေတ္ထ ဧဝံ တက္ကယာမ ‘‘ဥဂ္ဂိရဏဿ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ အသဏ္ဌိတတ္တာ တပ္ပစ္စယာ ပါစိတ္တိယေန န ဘဝိတဗ္ဗံ, အသုဒ္ဓစိတ္တေန ကတပယောဂတ္တာ ပန န သက္ကာ ဧတ္ထ အနာပတ္တိယာ ဘဝိတုန္တိ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ‘န ပဟရိတုကာမတာယ ဒိန္နတ္တာ’တိ ဣမိနာ စ ပဟာရပစ္စယာ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပါစိတ္တိယာသမ္ဘဝေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ, န ပန ပဟာရပစ္စယာ ဒုက္ကဋသမ္ဘဝေ. န ဟိ အပဟရိတုကာမတာယ ပဟာရေ ဒိန္နေ [Pg.94] ပုရိမသိက္ခာပဒေန ပဟာရပစ္စယာ ပါစိတ္တိယေန ဒုက္ကဋေန ဝါ ဘဝိတုံ ယုတ္တ’’န္တိ. ‘‘တိရစ္ဆာနာဒီနံ အသုစိကရဏာဒိံ ဒိသွာ ကုဇ္ဈိတွာပိ ဥဂ္ဂိရန္တဿ မောက္ခာဓိပ္ပာယော ဧဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ကုပိတတာ, န မောက္ခာဓိပ္ပာယတာ, ဥပသမ္ပန္နဿ တလသတ္တိဥဂ္ဂိရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

我们于此如此推断：“由于扬手作势依其自性尚未构成（完成的行为），不应因此而犯波逸提；但由于是以不净心所作的努力，于此不可能无犯，故说为恶作。”而“因无意击打而给予”此句，是说明了缘于击打而依前一学处不构成波逸提的理由，而非说明缘于击打而构成恶作。因为若无意击打而击打，依前一学处，不应缘于击打而构成波逸提或恶作。有人说：“即使看见动物等弄脏等行为而忿怒地扬手，其意图也只是为了摆脱。”其余的在此是显而易见的。忿怒，无摆脱之意图，以及对已受具足戒者扬手作势——这是此处的三个要素。

တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

扬手作势学处释义终。

၆. အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 无根谤学处释义

၄၅၉. ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, သံဃာဒိသေသဿ အမူလကတာ, အနုဒ္ဓံသနာ, တင်္ခဏဝိဇာနနာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

459. 第六条的意义是明显的。已受具足戒，无根的僧残罪指控，进行指控，以及对方当下知晓——这是此处的四个要素。

အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无根谤学处释义终。

၇. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 故意学处释义

၄၆၄. သတ္တမမ္ပိ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, အဖာသုကာမတာ, ကုက္ကုစ္စုပ္ပာဒနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

464. 第七条的意义也是明显的。已受具足戒，欲令不快，令生追悔——这是此处的三个要素。

သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

故意学处释义终。

၈. ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

8. 偷听学处释义

၄၇၁. အဋ္ဌမေ သုတိသမီပန္တိ သဒ္ဒသမီပံ. သုယျတီတိ ဟိ သုတိ, သဒ္ဒဿေတံ အဓိဝစနံ. တဿ သမီပံ ဥပဿုတိ, သဒ္ဒသမီပန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု စ သုယျတီတိ သုတီတိ သဒ္ဒေါဝ ဝုတ္တော. ယတ္ထ ပန ဌိတေန သက္ကာ ဟောတိ သဒ္ဒံ သောတုံ, တတ္ထ တိဋ္ဌန္တော သဒ္ဒသမီပေ ဌိတော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယတ္ထ ဌတွာ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပန ‘‘သုဏာတိ ဧတ္ထာတိ သုတိ. ယတ္ထ ဌိတော သုဏာတိ, တဿ ဌာနဿေတံ နာမံ. တဿ သမီပံ ဥပဿုတီ’’တိ ဝဒန္တိ, ဧဝံ ပန ဂယှမာနေ ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတော သုဏာတိ, တဿ [Pg.95] အာသန္နေ အညသ္မိံ ပဒေသေ တိဋ္ဌတီတိ အာပဇ္ဇတိ. အဋ္ဌကထာယဉ္စ ဥပဿုတိ-သဒ္ဒဿေဝ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယတ္ထ ဌတွာ သက္ကာ ဟောတိ, တေသံ ဝစနံ သောတု’’န္တိ ဝုတ္တံ, န သုတိ-သဒ္ဒဿ. တသ္မာ ပုဗ္ဗနယောဝေတ္ထ ပသတ္ထတရော. အထ ဝါ ဥပေစ္စ သုယျတိ ဧတ္ထာတိ ဥပဿုတိ, ဌာနံ. ယံ ဌာနံ ဥပဂတေန သက္ကာ ဟောတိ ကထေန္တာနံ သဒ္ဒံ သောတုံ, တတ္ထာတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. မန္တေန္တန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘မန္တယမာနေ’’တိ.

471. 第八条中，“听闻之近处”(sutisamīpa)即声音之近处(saddasamīpa)。因为“被听到”(suyyati)，所以称为“听闻”(suti)，这是声音的同义词。其近处即是“近闻”(upassuti)，故说为声音之近处。在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中也说，“被听到”故为“听闻”，就是指声音。若站于某处能听到声音，则称此人站于声音之近处，故说“立于何处”等。也有人说：“于此处听闻，故为‘听闻处’。站于何处而听闻，即是彼处之名。其近处即是‘近闻处’。”但若作此解，则会导致（此人）站于听闻之处，却又在其附近的另一地方，这便产生了矛盾。且在义注(aṭṭhakathā)中，是为了解释“近闻”一词的意义，才说“站于能听闻他们言语之处”，而非解释“听闻”一词。因此，前一种解释更为可取。或者，“走近后于此处被听到”，故为“近闻处”，指地方。凡是靠近后能听闻说话者声音的地方，应如是理解其义。“正在商议时”(mantentaṃ)是作所格用法，故说成“正在商议时”(mantayamāne)。

၄၇၃. ဧကပရိစ္ဆေဒါနီတိ ‘‘သိယာ ကိရိယံ, သိယာ အကိရိယ’’န္တိ ဣမိနာ နယေန ဧကပရိစ္ဆေဒါနိ. ဣမာနိ ဟိ တီဏိ သိက္ခာပဒါနိ ကဒါစိ ကိရိယတော သမုဋ္ဌဟန္တိ, ကဒါစိ အကိရိယတော, န ဧကက္ခဏေယေဝ ကိရိယာကိရိယတော သမုဋ္ဌဟန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, စောဒနာဓိပ္ပာယော, သဝနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

473. “单一判定”(ekaparicchedāni)是指以“有时是作为，有时是不作为”的方式来判定。这三条学处有时由作为(kiriya)生起，有时由不作为(akiriya)生起，但不会在同一刹那既由作为又由不作为而生起。其余部分在此意义是明显的。已受具足戒，指控之意图，以及听闻——这是此处的三个要素。

ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

偷听学处释义终。

၉. ကမ္မပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 妨碍羯磨学处释义

၄၇၄. နဝမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဓမ္မကမ္မတာ, ဓမ္မကမ္မန္တိ သညာ, ဆန္ဒံ ဒတွာ ခိယျနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

474. 第九条的意义浅显。此中有三项要素：是如法羯磨、有其为如法羯磨之想、以及给予同意后又非议。

ကမ္မပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

妨碍羯磨学处释义终。

၁၀. ဆန္ဒံ အဒတွာ ဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

10. 未予同意而离去学处释义

၄၇၉. ဒသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဝိနိစ္ဆယကထာယ ပဝတ္တမာနတာ, ဓမ္မကမ္မတာ, ဓမ္မကမ္မသညိတာ, သမာနသီမာယံ ဌိတတာ, သမာနသံဝါသကတာ, ကောပေတုကာမတာယ ဟတ္ထပါသဝိဇဟနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ.

479. 第十条的意义浅显。此中有六项要素：正在进行裁决议论、是如法羯磨、有其为如法羯磨之想、处于同一界内、是同一共住、以及为令羯磨无效而离开伸手所及之处。

ဆန္ဒံ အဒတွာ ဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

未予同意而离去学处释义终。

၁၁. ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

11. 贬损学处释义

၄၈၄. ဧကာဒသမမ္ပိ [Pg.96] ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဥပသမ္ပန္နတာ, ဓမ္မေန လဒ္ဓသမ္မုတိတာ, သံဃေန သဒ္ဓိံ ဝိကပ္ပနုပဂစီဝရဒါနံ, ပစ္ဆာ ခီယိတုကာမတာယ ခိယျနာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

484. 第十一条的意义也浅显。此中有四项要素：已受具足戒、依法获得许可、与僧团一起施与已作分享的衣物、以及事后欲作非议而非议。

ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

贬损学处释义终。

၄၈၉. ဒွါဒသမေ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

489. 关于第十二条，无甚可说。

နိဋ္ဌိတော သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

同法品第八终。

၉. ရာဇဝဂ္ဂေါ

9. 王品

၁. အန္တေပုရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 内宫学处释义

၄၉၇-၄၉၉. ရာဇဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ အဋ္ဌကထာယံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ပါဠိယံ ပန အယမနုတ္တာနပဒတ္ထော. ကတံ ဝါ ကရိဿန္တိ ဝါတိ မေထုနဝီတိက္ကမနံ ကတံ ဝါ ကရိဿန္တိ ဝါ. ဣမေသန္တိ ပဒံ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမံ ကတွာ ဥဘယတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘ဣမေဟိ ကတံ ဣမေ ကရိဿန္တီ’’တိ. ရတနန္တိ မဏိရတနာဒီသု ယံကိဉ္စိ. ဥဘတောတိ ဒွီဟိ ပက္ခေဟိ. ‘‘ဥဘတော သုဇာတော’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေ ယေဟိ ကေဟိစိ ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ သုဇာတတာ ဝိညာယေယျ, သုဇာတ-သဒ္ဒေါ စ ‘‘သုဇာတော စာရုဒဿနော’’တိအာဒီသု အာရောဟသမ္ပတ္တိပရိယာယောတိ ဇာတိဝသေနေဝ သုဇာတတံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘မာတိတော စ ပိတိတော စာ’’တိ ဝုတ္တံ. အနောရသပုတ္တဝသေနပိ လောကေ မာတုပိတုသမညာ ဒိဿတိ, ဣဓ ပန သာ ဩရသပုတ္တဝသေနေဝ ဣစ္ဆိတာတိ ဒဿေတုံ ‘‘သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော’’တိ ဝုတ္တံ. ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ ဓာရေတီတိ ဂဟဏီ, ဂဗ္ဘာသယသညိတော မာတုကုစ္ဆိပ္ပဒေသော. သံသုဒ္ဓါ ဂဟဏီ အဿာတိ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော, သံသုဒ္ဓါ တဿ မာတုကုစ္ဆီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ယထာဘုတ္တဿ အာဟာရဿ ဝိပါစနဝသေန ဂဏှနတော အဆဍ္ဍနတော ကမ္မဇတေဇောဓာတု ‘‘ဂဟဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

497-499. 《王品》第一学处义注(aṭṭhakathā)中，一切义理皆浅显。然而，在巴利原文中，此为含义不显明词语之义。“已作或将作”，指已行或将行性踰越。“此等”(imesaṃ)一词，应作格位变化后用于两处，即“由此等已作，此等将作”。“宝”(ratana)指摩尼宝等任何宝物。“由双方”(ubhato)指由两方面。“由双方善生”(ubhato sujāto)一句，若说至此，则可由任何两方面了知其为善生；而“善生”(sujāta)一词，如在“善生、相好”(sujāto cārudassano)等句中，是身形高大圆满的同义词，故为显示其由种姓而为善生，而说“由母系及父系”。世间亦有因非亲生子而称父母者，然此处意指亲生子，为显示此义，故说“清净母胎所生”(saṃsuddhagahaṇiko)。“胎”(gabbhaṃ)者，执持、保持，故为“母胎”(gahaṇī)，指名为子宫的母腹部位。其母胎清净者，为“清净母胎所生”，意即其母之腹清净。然于“消化均衡之消化处”(samavepākiniyā gahaṇiyā)一句中，因其能接纳所食之食物并消化而不呕吐，故由业生之火界被称为“消化处”(gahaṇī)。

ယာဝ [Pg.97] သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါတိ ဧတ္ထ ပိတု ပိတာ ပိတာမဟော, ပိတာမဟဿ ယုဂံ ပိတာမဟယုဂံ. ‘‘ယုဂ’’န္တိ အာယုပ္ပမာဏံ ဝုစ္စတိ. အဘိလာပမတ္တမေဝ စေတံ, အတ္ထတော ပန ပိတာမဟောယေဝ ပိတာမဟယုဂံ. ပိတာ စ မာတာ စ ပိတရော, ပိတူနံ ပိတရော ပိတာမဟာ, တေသံ ယုဂေါ ပိတာမဟယုဂေါ, တသ္မာ ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ, ပိတာမဟဒွန္ဒာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝဉှိ ပိတာမဟဂ္ဂဟဏေနေဝ မာတာမဟောပိ ဂဟိတော ဟောတိ. ယုဂ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဧကသေသေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယုဂေါ စ ယုဂေါ စ ယုဂေါတိ. ဧဝဉှိ တတ္ထ တတ္ထ ဒွန္ဒံ ဂဟိတမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ တတော ဥဒ္ဓံ သဗ္ဗေပိ ပုဗ္ဗပုရိသာ ပိတာမဟယုဂဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတာ. ဧဝံ ယာဝ သတ္တမော ပိတာမဟယုဂေါ, တာဝ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော.

“上至第七祖父辈”者，此处，父之父为祖父(pitāmaha)，祖父之辈为祖父辈(pitāmahayuga)。“辈”(yuga)一词，指的是寿量。这只是一种说法，实际上祖父即是祖父辈。父与母为双亲(pitaro)，双亲之父为祖父母(pitāmahā)，其辈为祖父母辈。因此，“上至第七祖父母辈”，于此应理解为“祖父母双方之辈”。这样，以“祖父”一词便已含摄“外祖父”。此处“辈”一词，应以剩余式(ekasesa)来理解，即“辈与辈为诸辈”。这样，在各代都取其双方之义。因此，再往上追溯，所有祖先都包含在“祖父辈”一词中。如此，上至第七祖父辈，皆为清净母胎所生。

အက္ခိတ္တောတိ ‘‘အပနေထ ဧတံ, ကိံ ဣမိနာ’’တိ ဧဝံ အက္ခိတ္တော အနဝက္ခိတ္တော. အနုပကုဋ္ဌောတိ န ဥပကုဋ္ဌော, န အက္ကောသံ ဝါ နိန္ဒံ ဝါ ပတ္တပုဗ္ဗော. ကေန ကာရဏေနာတိ အာဟ ‘‘ဇာတိဝါဒေနာ’’တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဥဘတော…ပေ… ပိတာမဟယုဂါ’’တိ ဧတေန တဿ ယောနိဒေါသာဘာဝေါ ဒဿိတော သံသုဒ္ဓဂဟဏိကဘာဝကိတ္တနတော, ‘‘အက္ခိတ္တော’’တိ ဣမိနာ ကိရိယာပရာဓာဘာဝေါ. ကိရိယာပရာဓေန ဟိ သတ္တာ ခေပံ ပါပုဏန္တိ. ‘‘အနုပကုဋ္ဌော’’တိ ဣမိနာ အယုတ္တသံသဂ္ဂါဘာဝေါ. အယုတ္တသံသဂ္ဂဉှိ ပဋိစ္စ သတ္တာ အက္ကောသံ လဘန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ခတ္တိယတာ, အဘိသိတ္တတာ, ဥဘိန္နမ္ပိ သယနိဃရတော အနိက္ခန္တတာ, အပ္ပဋိသံဝိဒိတတာ, ဣန္ဒခီလာတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

“未被斥逐”者，即未如“移开此物，要它何用？”这样被斥逐、被轻蔑。“未受责备”者，即未曾遭受辱骂或诽谤。因何缘由？答曰：“就其出身而言”。此处，由“由双方……乃至……祖父辈”一句，通过称颂其母胎清净，显示其出身无过；由“未被斥逐”一句，显示其行为无过，因为有情会因行为过失而遭受轻蔑；由“未受责备”一句，显示其无不正当交往，因为有情会因不正当交往而遭受辱骂。其余部分在此意义浅显。此中有五支：身为刹帝利、已受灌顶、国王与王后未离开寝室、未曾知晓、以及跨越门柱。

အန္တေပုရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

内宫学处释义终。

၂. ရတနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 宝学处释义

၅၀၂. ဒုတိယေ မဟာလတံ နာမာတိ ပတိကုလံ ဂစ္ဆန္တိယာ ကိရ တဿာ ပိတာ မဟာလတာပိဠန္ဓနံ နာမ ကာရာပေသိ. တသ္မိံ ပိဠန္ဓနေ စတဿော ဝဇိရနာဠိယော တတ္ထ တတ္ထ အပ္ပေတဗ္ဗဋ္ဌာနေ အပ္ပနဝသေန ဝိနိယောဂံ အဂမံသု, မုတ္တာနံ ဧကာဒသ နာဠိယော, ပဝါဠဿ ဒွါဝီသတိ နာဠိယော, မဏီနံ တေတ္တိံသ နာဠိယော. ဣတိ ဧတေဟိ စ အညေဟိ စ ဝေဠုရိယလောဟိတင်္ကမသာရဂလ္လာဒီဟိ သတ္တဝဏ္ဏေဟိ စ ရတနေဟိ နိဋ္ဌာနံ အဂမာသိ[Pg.98]. တံ သီသေ ပဋိမုက္ကံ ယာဝ ပါဒပိဋ္ဌိယာ ဘဿတိ, ပဉ္စန္နံ ဟတ္ထီနံ ဗလံ ဓာရယမာနာဝ ဣတ္ထီ နံ ဓာရေတုံ သက္ကောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

502. 第二，所谓“大蔓”(mahālatā)：据说当那位女子前往夫家时，她的父亲为她制作了一件名为“大蔓饰”(mahālatāpiḷandhana)的饰品。在那件饰品上，有四管金刚石，根据各自的位置被安装上去；又有十一管珍珠、二十二管珊瑚、三十三管宝石。它就是由这些以及琉璃、红宝石、猫眼石等七色宝石制作完成。它戴在头上可垂至脚背，唯有具备五头大象之力的女子才能佩戴。此乃就此而说。

၅၀၆. အာဝသထဿ ပန သုပ္ပပါတော ဝါ မုသလပါတော ဝါ ဥပစာရော နာမာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. အာဝသထောတိ စေတ္ထ အန္တောအာရာမေ ဝါ ဟောတု အညတ္ထ ဝါ, အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဝုစ္စတိ. ဆန္ဒေနပိ ဘယေနပီတိ ဝဍ္ဎကီအာဒီသု ဆန္ဒေန, ရာဇဝလ္လဘေသု ဘယေန. တမေဝ ဘိက္ခုံ အာသင်္ကန္တီတိ ဝိဿရိတွာ ဂမနကာလေ အတ္တနော ပစ္ဆတော အညဿာဘာဝါ အာသင်္ကန္တိ. ပတိရူပံ နာမ ရတနသမ္မတေ ပံသုကူလဂ္ဂဟဏံ ဝါ ရတနေ နိရုဿုက္ကဂမနံ ဝါ. ယဒိ ဟိ တံ ရတနသမ္မတံ အာမာသံ စေ, ‘‘နတ္ထိ ဧတဿ သာမီ’’တိ ပံသုကူလံ ဂဟေဿတိ. အနာမာသံ စေ, ‘‘နတ္ထိ ဧတဿ သာမီ’’တိ ပံသုကူလဆိန္နပလိဗောဓော နိရပေက္ခော ဂမိဿတိ. သမာဒပေတွာတိ အညံ သမာဒပေတွာ, ‘‘ဥဒ္ဒိဿ အရိယာ တိဋ္ဌန္တိ, ဧသာ အရိယာနယာစနာ’’တိ (ဇာ. ၁.၇.၅၉) ဝုတ္တနယေန ယာစိတွာတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အနနုညာတကရဏံ, ပရသန္တကတာ, ဝိဿာသဂ္ဂါဟပံသုကူလသညာနံ အဘာဝေါ, ဥဂ္ဂဟဏံ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

506. 对于住所，其近邻范围应当理解为“一簸箕之地”(suppapāta)或“一杵之地”(musalapāta)。此处的“住所”，是指自己的居住之处，无论是在寺院内还是在别处。“以欲或以畏”是指：对木匠等人是出于欲，对国王的宠臣是出于畏。“怀疑那位比丘”是指：当物主忘记东西离开时，因自己身后没有其他人，便对他产生怀疑。所谓“适宜之行”，是指对于被认为是宝物的东西，生起粪扫衣想而取走，或对宝物无挂念地离开。如果那个被认为是宝物的东西是已被触碰过的，他会认为“此物无主”而作为粪扫衣取走；如果它是未被触碰过的，他会认为“此物无主”，断除了对粪扫衣的障碍，无所挂念地离开。“劝令给予”是指劝导他人给予，意思是按照《本生》(Jā 1.7.59)所说的方式去请求：“圣者们为特定之物而住立，此即圣者们的请求方式。”此处其余文句，其义自明。此中有四支：（一）未经允许而行；（二）属于他人之物；（三）无信赖取想或粪扫衣想；（四）自己拿或叫人拿。

ရတနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

宝学处释义终。

၃. ဝိကာလဂါမပ္ပဝိသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 非时入村学处释义

၅၀၈. တတိယေ အရိယမဂ္ဂဿာတိ ဧတ္ထ သဂ္ဂမဂ္ဂေါပိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗော. အနိယျာနိကတ္တာ သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂါနံ တိရစ္ဆာနဘူတာ ဟိ ကထာ တိရစ္ဆာနကထာ. တိရစ္ဆာနဘူတန္တိ တိရောကရဏဘူတံ ဝိဗန္ဓနဘူတံ. ရာဇပဋိသံယုတ္တံ ကထန္တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၇; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂၃; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၁၀၈၀; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၀.၆၉-၇၀) ရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ‘‘မဟာသမ္မတော မန္ဓာတာ ဓမ္မာသောကော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တကထံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အသုကော ရာဇာ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော’’တိအာဒိနာ နယေန ဂေဟဿိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ ဟောတိ. ‘‘သောပိ နာမ ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ ခယံ ဂတော’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန အနိစ္စတာပဋိသံယုတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေ တိဋ္ဌတိ. စောရေသုပိ ‘‘မူလဒေဝေါ ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ, မေဃမာလော ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ’’တိ [Pg.99] တေသံ ကမ္မံ ပဋိစ္စ ‘‘အဟော သူရာ’’တိ ဂေဟဿိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ. ယုဒ္ဓေပိ ဘရတယုဒ္ဓါဒီသု ‘‘အသုကေန အသုကော ဧဝံ မာရိတော ဧဝံ ဝိဒ္ဓေါ’’တိ ကာမဿာဒဝသေနေဝ ကထာ တိရစ္ဆာနကထာ. ‘‘တေပိ နာမ ခယံ ဂတာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန သဗ္ဗတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ဟောတိ.

508. 第三，此处“圣道”一词亦应包含天界之道。因为对通往天界与解脱的诸道不具引导性，成为其横阻的谈论即是畜生论(tiracchānakathā)。所谓“横阻”，即是成为遮蔽、成为束缚。“与国王相关的谈论”是指缘于国王而发起的谈论，如：“大共选王(Mahāsammata)、真言王(Mandhātu)、法阿育(Dhammāsoka)有如此大的威力”等。在此，“某某国王相貌英俊，令人喜爱”等这类依于俗家的谈论即是畜生论。但若谈论“即使是那位有如此大威力的人也已逝去”，这种与无常相应的谈论则可作为业处。对于盗贼，如说“目拉提婆(Mūladeva)有如此大的威力，美伽摩罗(Meghamāla)有如此大的威力”，然后就其行为说“啊，真是勇士”，这类依于俗家的谈论也是畜生论。在战争中，如婆罗多战争(Bhāratayuddha)等，若仅因品味欲乐而谈论“某人被某人如此杀死，如此射中”，即是畜生论。但若谈论“即使是他们也已逝去”，那么这种谈论在任何情况下都成为业处。

အပိစ အန္နာဒီသု ‘‘ဧဝံ ဝဏ္ဏဝန္တံ ဂန္ဓဝန္တံ ရသဝန္တံ ဖဿသမ္ပန္နံ ခါဒိမှ ဘုဉ္ဇိမှ ပိဝိမှ ပရိဘုဉ္ဇိမှာ’’တိ ကာမဿာဒဝသေန ကထေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဝဏ္ဏာဒိသမ္ပန္နံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ သယနံ မာလာဂန္ဓံ သီလဝန္တာနံ အဒမှ, စေတိယပူဇံ အကရိမှာ’’တိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဉာတိကထာဒီသုပိ ‘‘အမှာကံ ဉာတကာ သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝံ ဝိစိတြေဟိ ယာနေဟိ ဝိစရိမှာ’’တိ ဝါ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘တေပိ နော ဉာတကာ ခယံ ဂတာ’’တိ ဝါ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝရူပါ ဥပါဟနာ သံဃဿ အဒမှာ’’တိ ဝါ ကထေတဗ္ဗံ. ဂါမကထာပိ သုနိဝိဋ္ဌဒုန္နိဝိဋ္ဌသုဘိက္ခဒုဗ္ဘိက္ခာဒိဝသေန ဝါ ‘‘အသုကဂါမဝါသိနော သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ ဧဝံ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ, သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိ ဝါ ‘‘ခယဝယံ ဂတာ’’တိ ဝါ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နိဂမနဂရဇနပဒကထာသုပိ ဧသေဝ နယော.

再者，关于食物等，不应出于品味欲乐而说：“我们曾吃过、喝过、享用过如此色好、香浓、味美、触佳的食物。”而应有意义地说：“我们过去曾将如此色香味触俱全的食物、饮料、衣服、卧具、花环、香料布施给具戒者，我们曾作塔庙供养。”谈论亲戚等时，也不应出于品味之心而说：“我们的亲戚勇猛能干”，或“我们过去曾乘坐如此华丽的车子出游。”而应有意义地说：“我们的那些亲戚也已逝去”，或“我们过去曾将这样的鞋履布施给僧团。”关于村庄的谈论，也不应出于品味之心而谈论其建设的好坏、丰收或歉收等，或说“某村庄的居民勇猛能干”。而应有意义地说：“他们有信心、很虔诚”，或“村庄已衰败毁坏”。关于市镇、城市、国土的谈论，也是同样的道理。

ဣတ္ထိကထာပိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီနိ ပဋိစ္စ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ, ခယံ ဂတာ’’တိ ဧဝံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သူရကထာပိ ‘‘နန္ဒိမိတ္တော နာမ ယောဓော သူရော အဟောသီ’’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓေါ အဟောသိ, ခယံ ဂတော’’တိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဝိသိခါကထာပိ ‘‘အသုကာ ဝိသိခါ သုနိဝိဋ္ဌာ ဒုန္နိဝိဋ္ဌာ သူရာ သမတ္ထာ’’တိ အဿာဒဝသေနေဝ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ, ခယံ ဂတာ’’ဣစ္စေဝ ဝဋ္ဋတိ.

关于女人的谈论，亦不应执取其容貌、体态等而作兴味语，但应说：“她有信心、有净信，（然）已逝去。”关于勇士的谈论，亦不应作兴味语说：“曾有一位名叫难陀密多(Nandimitto)的战士，甚为勇猛。”而只应说：“他有信心，（然）已逝去。”关于街道的谈论，亦不应作兴味语说：“某条街道规划良好或糟糕，（其居民）勇猛能干。”而只应说：“（他们）有信心、有净信，（然）已逝去。”

ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာတိ ကုဋဋ္ဌာနကထာ ဥဒကတိတ္ထကထာ ဝုစ္စတိ, ကုမ္ဘဒါသီကထာ ဝါ. သာပိ ‘‘ပါသာဒိကာ နစ္စိတုံ ဂါယိတုံ ဆေကာ’’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိအာဒိနာ နယေနေဝ ဝဋ္ဋတိ. ပုဗ္ဗပေတကထာတိ အတီတဉာတိကထာ. တတ္ထ ဝတ္တမာနဉာတိကထာသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော.

“水瓮处论”是指“井栏论”、“渡口论”或“水瓮婢女论”。此种谈论亦不应作兴味语说（某婢女）“令人喜爱，善于歌舞”，而只应以“她有信心、有净信”等方式才适宜。“祖先论”是指关于已逝亲属的谈论。对此的判定，与谈论在世亲属相似。

နာနတ္တကထာတိ ပုရိမပစ္ဆိမကထာဝိမုတ္တာ အဝသေသာ နာနာသဘာဝါ နိရတ္ထကကထာ. လောကက္ခာယိကာတိ ‘‘အယံ လောကော ကေန နိမ္မိတော, အသုကေန [Pg.100] ပဇာပတိနာ ဗြဟ္မုနာ ဣဿရေန ဝါ နိမ္မိတော, ကာကော သေတော အဋ္ဌီနံ သေတတ္တာ, ဗကာ ရတ္တာ လောဟိတဿ ရတ္တတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိကာ လောကာယတဝိတဏ္ဍသလ္လာပကထာ. ဥပ္ပတ္တိဌိတိသံဟာရာဒိဝသေန လောကံ အက္ခာယတီတိ လောကက္ခာယိကာ. သမုဒ္ဒက္ခာယိကာ နာမ ကသ္မာ သမုဒ္ဒေါ သာဂရော, သာဂရဿ ရညော ပုတ္တေဟိ ခတတ္တာ သာဂရော. ခတော အမှေဟီတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ နိဝေဒိတတ္တာ သမုဒ္ဒေါတိ ဧဝမာဒိကာ နိရတ္ထကာ သမုဒ္ဒက္ခာယိကကထာ.

“杂论”是指除前后所述之论外，其余各种性质不同、无意义的言论。“世间论”是指诸如“此世界由谁所造？由某位生主、梵天或自在天所造。乌鸦是白的，因其骨白；白鹭是红的，因其血红”等此类顺世派的诡辩闲谈。因其谈论世界的生起、持续、毁灭等，故称“世间论”。“海洋论”是指诸如“为何海洋叫‘萨伽罗’(sāgara)？因萨伽罗王的儿子们所挖掘(khata)，故名‘萨伽罗’。又因他们以手势(hatthamuddā)示意‘由我们所挖’(khato amhehi)，故名‘萨目达’(samudda)”等此类无意义的海洋论说。

ဣတိ ဘဝေါ ဣတိ အဘဝေါတိ ယံ ဝါ တံ ဝါ နိရတ္ထကကာရဏံ ဝတွာ ပဝတ္တိတကထာ ဣတိဘဝါဘဝကထာ. ဧတ္ထ စ ဘဝေါတိ သဿတံ, အဘဝေါတိ ဥစ္ဆေဒံ. ဘဝေါတိ ဝုဒ္ဓိ, အဘဝေါတိ ဟာနိ. ဘဝေါတိ ကာမသုခံ, အဘဝေါတိ အတ္တကိလမထော. ဣတိ ဣမာယ ဆဗ္ဗိဓာယ ဣတိဘဝါဘဝကထာယ သဒ္ဓိံ ဗာတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာ နာမ ဟောတိ. အထ ဝါ ပါဠိယံ သရူပတော အနာဂတာပိ အရညပဗ္ဗတနဒီဒီပကထာ ဣတိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟေတွာ ဆတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာတိ ဝုစ္စတိ. ဣတိ ဝါတိ ဟိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပကာရတ္ထေ, ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပတ္ထေ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဧဝံပကာရံ ဣတော အညံ ဝါ တာဒိသံ နိရတ္ထကကထံ ကထေန္တီ’’တိ. အာဒိအတ္ထေ ဝါ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၀, ၁၉၄) ဝိယ, ဧဝမာဒိံ အညမ္ပိ တာဒိသံ ကထံ ကထေန္တီတိ အတ္ထော.

“如是有，如是无”是指讲述了某些无意义的理由后而发起的谈论，即有无论(itibhavābhavakathā)。在此，“有”指常见，“无”指断见；“有”指增长，“无”指减损；“有”指欲乐，“无”指自我折磨。连同这六种有无论，即是所谓的三十二种畜生论。又或者，在圣典中，即使未具体列举，如关于森林、山、河、岛的谈论，也通过“如是”一词包含在内，而被称为三十六种畜生论。在此，“如是或”(iti vā)中的“如是”(iti)一词是种类义，“或”(vā)一词是选择义。此即是说：“说此类或其他类似的无意义言论。”或者，“如是”一词是“等等”义，如在“远离观看此类或彼类舞蹈、歌唱、音乐、表演等”(《长部》1.10)句中，其意为：说诸如此类以及其他类似的言论。

၅၁၂. အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရော အဒိန္နာဒါနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတော ဣဓ ဥပစာရောတိ ဒဿေတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆနာ, အနုညာတကာရဏာဘာဝေါ, ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝိသနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

512. 对于无围墙的村庄，其近邻范围应按照“不与取”中所说的方式来确定。以此表明，此处的近邻范围是第二投石所及。其余文句之义自明。此中有三个构成要素：（一）未请示在寺的比丘；（二）无（不必请示的）正当理由；（三）非时进入村庄。

ဝိကာလဂါမပ္ပဝိသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

非时入村学处释义终。

၄. သူစိဃရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 针筒学处释义

၅၁၇. စတုတ္ထေ တံ အဿ အတ္ထီတိ ပဌမံ ဘိန္ဒိတွာ ပစ္ဆာ ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ တံ ဘေဒနကံ တဿ ပါစိတ္တိယဿ အတ္ထီတိ ဘေဒနကံ, ပါစိတ္တိယံ. အဿတ္ထိအတ္ထေ [Pg.101] အ-ကာရပစ္စယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝါသိဇဋေတိ ဝါသိဒဏ္ဍကေ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. သူစိဃရတာ, အဋ္ဌိမယာဒိတာ, အတ္တနော အတ္ထာယ ကရဏံ ဝါ ကာရာပေတွာ ဝါ ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

517. 在第四学处中，由于必须先毁坏它，然后才能忏罪，此波逸提有此“须被毁坏”的性质，故为“毁坏波逸提”。在“有此”(assa atthi)的意义上，当知有“a”后缀。其余文句之义自明。此学处有三个构成要素：（一）是针筒；（二）由骨、象牙或角所制；（三）为自己而造，或叫人造而获得。

သူစိဃရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

针筒学处释义终。

၅. မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 床座学处释义

၅၂၂. ပဉ္စမေ ဆေဒနကံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ ဆေဒနမေဝ ဆေဒနကံ, တံ တဿ အတ္ထီတိ ဆေဒနကန္တိ ဣမမတ္ထံ အတိဒိဿတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပမာဏာတိက္ကန္တမဉ္စပီဌတာ, အတ္တနော အတ္ထာယ ကရဏံ ဝါ ကာရာပေတွာ ဝါ ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

522. 在第五学处中，“须切断罪”(chedanaka)如前所述。此词义已明示：它被称为“须切断罪”，是因为它具有“须被切断”的性质。其余文句之义自明。此学处有两个构成要素：（一）床座超出尺寸；（二）为自己而造，或叫人造而获得。

မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

床座学处释义终。

၆. တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 填塞棉絮学处释义

၅၂၆. ဆဋ္ဌေ တူလံ ပက္ခိပိတွာတိ ဟေဋ္ဌာ စိမိလိကံ ပတ္ထရိတွာ တဿ ဥပရိ တူလံ ပက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော. ပေါဋကိတူလန္တိ ဧရကတူလာဒိ ယံကိဉ္စိ တိဏဇာတီနံ တူလံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. တူလောနဒ္ဓမဉ္စပီဌတာ, အတ္တနော အတ္ထာယ ကရဏံ ဝါ ကာရာပေတွာ ဝါ ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. အတ္တနာ ကာရာပိတဿ ဟိ ပဋိလာဘမတ္တေနေဝ ပါစိတ္တိယံ. တေနေဝ ပဒဘာဇနေ ‘‘ပဋိလာဘေန ဥဒ္ဒါလေတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကေနစိ ပန ‘‘ပဋိလာဘေန ဥဒ္ဒါလေတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပဋိလာဘမတ္တေနေဝ ပါစိတ္တိယံ ဝိယ ဒိဿတိ, ပရိဘောဂေယေဝ အာပတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ‘အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’တိ ဝစနံ ဧတ္ထ သာဓက’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ တဿ မတိမတ္တံ. န ဟိ ‘‘အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဣဒံ အတ္တနာ ကာရာပိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ကရဏကာရာပနပစ္စယာ စ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ, န ပရိဘောဂပစ္စယာ. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တူလောနဒ္ဓံ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဟိ ခန္ဓကေ [Pg.102] ဝုတ္တတ္တာ အတ္တနာ ဝါ ကတံ ဟောတု အညေန ဝါ, ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ပရိဘောဂပစ္စယာ ဒုက္ကဋမေဝ, န ပါစိတ္တိယံ.

526. 在第六学处中，“放入棉絮”意指在下方铺开一块布，然后在上面放入棉絮。“草木絮”(poṭakitūla)是指如香茅草絮等任何种类的草絮。其余文句之义自明。此学处有两个构成要素：（一）是填塞了棉絮的床座；（二）为自己而造，或叫人造而获得。确实，对于自己叫人造的，仅凭获得即犯波逸提。因此在词句分析(padabhājana)中说：“获得后应拆除，并忏悔波逸提。”但有人说：“‘获得后应拆除，并忏悔波逸提’，在此，虽然看起来仅凭获得即犯波逸提，但应知在使用时才构成过患。‘获得他人所造之物而使用，犯恶作’这句话在此可作为证明。”但这仅是其个人之见。因为“获得他人所造之物而使用，犯恶作”这句话并非针对自己叫人造的情况而说，此学处是因造或叫人造之缘而说为波逸提，并非因使用之缘。因为在犍度中说：“诸比丘，不应使用填塞棉絮的床或座，若有使用者，犯恶作。”因此，无论是自己造还是他人造，使用者因使用之缘只犯恶作，而非波逸提。

တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《填塞棉絮学处》释义终。

၇. နိသီဒနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 尼师坛学处释义

၅၃၁. သတ္တမေ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တမေဝ. နိသီဒနဿ ပမာဏာတိက္ကန္တတာ, အတ္တနော အတ္ထာယ ကရဏံ ဝါ ကာရာပေတွာ ဝါ ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

531. 第七学处中应说之事，已在《尼师坛敷具学处》(nisīdanasanthatasikkhāpada)中说过。此学处有两个构成要素：尼师坛(nisīdana)超出尺寸；为自己而造，或叫人造而获得。

နိသီဒနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《尼师坛学处》释义终。

၅၃၇-၅၄၂. အဋ္ဌမနဝမဒသမေသု နတ္ထိ ဝတ္တဗ္ဗံ, အင်္ဂါနိပိ သတ္တမေဝ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

537-542. 第八、第九、第十学处中无事可说，其构成要素也应如第七学处所述那般去理解。

နိဋ္ဌိတော ရာဇဝဂ္ဂေါ နဝမော.

王品第九终。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

如是，于律义注《普端严》之《心义灯》中

ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

《小品》释义终。

ပါစိတ္တိယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

《波逸提篇》终。

၆. ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍံ

6. 应悔过篇

ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

应悔过学处释义

၅၅၂. ပါဋိဒေသနီယေသု [Pg.103] ပဌမေ ‘‘ဂါရယှံ အာဝုသောတိအာဒိ ပဋိဒေသေတဗ္ဗာကာရဒဿန’’န္တိ ဝစနတော ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ. အသပ္ပာယန္တိ သဂ္ဂမောက္ခာနံ အဟိတံ အနနုကူလံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ, အညာတိကတာ, အန္တရဃရေ ဌိတာယ ဟတ္ထတော သဟတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ, ယာဝကာလိကတာ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

552. 在诸应悔过法的第一法中，犯行应按照巴利圣典中所载的方式来忏悔，即如“贤友(āvuso)，我做了应受呵责之事……”等显示忏悔方式的文句。“不适宜”意指对天界与解脱无益、不顺。其余的在此已很明显。此学处有五个要素：完全受具足戒、非亲属、从站在屋内的比丘尼手中亲手接受、是时限药、咽下。

၅၅၇-၅၆၂. ဒုတိယတတိယစတုတ္ထေသု နတ္ထိ ဝတ္တဗ္ဗံ, အင်္ဂေသု ပန ဒုတိယေ ပရိပုဏ္ဏူပသမ္ပန္နတာ, ပဉ္စဘောဇနတာ, အန္တရဃရေ ဌိတာယ အနုညာတပ္ပကာရတော အညထာ ဝေါသာသနာ, အနိဝါရဏာ, အဇ္ဈောဟာရောတိ ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

557-562. 在第二、第三、第四法中，无事可说。但在诸要素中，第二法有此五项：完全受具足戒、是五种食物之一、以非所允许的方式指示站在屋内的比丘尼、未被制止、咽下。

တတိယေ သေက္ခသမ္မတတာ, ပုဗ္ဗေ အနိမန္တိတတာ, အဂိလာနတာ, ဃရူပစာရောက္ကမနံ, ဌပေတွာ နိစ္စဘတ္တာဒီနိ အညံ အာမိသံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇနန္တိ ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

第三法有此五项要素：是学人认可之家、先前未受邀请、非病、进入其宅院、除了常食等之外取食其他食物。

စတုတ္ထေ ယထာဝုတ္တအာရညကသေနာသနတာ, ယာဝကာလိကဿ အတတ္ထဇာတကတာ, အဂိလာနတာ, အဂိလာနာဝသေသကတာ, အပ္ပဋိသံဝိဒိတတာ, အဇ္ဈာရာမေ ပဋိဂ္ဂဟဏံ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ သတ္တ အင်္ဂါနိ.

第四法有此七项要素：是如前所说的林野住处、时限药非于彼处所生、非病、非病者所余之食、未告知、在寺院内接受、咽下。

ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《应悔过学处》释义终。

ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

《应悔过篇》终。

၇. သေခိယကဏ္ဍံ

7. 众学法篇

၁. ပရိမဏ္ဍလဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

1. 周圆品释义

သေခိယေသု [Pg.104] သိက္ခိတသိက္ခေနာတိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ တိဿော သိက္ခာ သိက္ခိတွာ ဌိတေန, သဗ္ဗသော ပရိနိဋ္ဌိတကိစ္စေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တာဒိနာတိ အဋ္ဌဟိ လောကဓမ္မေဟိ အကမ္ပိယဋ္ဌေန တာဒိနာ.

于众学法中，所谓“已学学者”(sikkhitasikkha)，是指通过四道修习三学而安住者，即是说，已完全完成其所应作者。所谓“如是者”(tādin)，是指因不为八种世间法所动摇而为如是者。

၅၇၆. သိက္ခာ ကရဏီယာတိ ‘‘ဧဝံ နိဝါသေဿာမီ’’တိ အာရာမေပိ အန္တရဃရေပိ သဗ္ဗတ္ထ သိက္ခာ ကတ္တဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တဝတ္တာနိပိ သိက္ခိတဗ္ဗတ္တာ သေခိယာနေဝ ဟောန္တိ, တသ္မာ ပါရာဇိကာဒီသု ဝိယ ပရိစ္ဆေဒေါ န ကတော, စာရိတ္တနယဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဩလမ္ဗေန္တော နိဝါသေယျ, ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဧဝံ အာပတ္တိနာမေန အဝတွာ ‘‘သိက္ခာ ကရဏီယာ’’တိ ဧဝံ သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု ပါဠိ အာရောပိတာ. ပဒဘာဇနေ ပန ‘‘အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သဗ္ဗတ္ထ အနာဒရိယကရဏေ ဒုက္ကဋံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တံ ဩတာရေတွာ နိဝတ္ထမေဝ နိသိန္နဿ စတုရင်္ဂုလမတ္တံ ဟောတိ, တသ္မာ ဥဘောပေတေ အဋ္ဌကထာဝါဒါ ဧကပရိစ္ဆေဒါ. တေ သဗ္ဗေတိ နိဝါသနဒေါသာ.

576. “应当学”：即“我应如是穿着”，无论在寺院或俗家中，于一切处皆当行此学。于此，由于在《犍度》中所说的诸行仪也因其当学而成为众学法，因此不像波罗夷等学处那样作出划分，并且为了开示行仪的准则，不说“若有比丘令下衣下垂而穿，得恶作”，而是在所有学处中都制定“应当学”的定式文句。但在词义分析中，因说“得恶作罪”，故于一切处，凡不敬而为者，当知为恶作。此乃《大义注》中所说。因为下垂约八指宽而穿者，于坐时则仅约四指宽，因此两种义注之说为同一界说。所有这些都是穿着的过失。

တံ ပနာတိ တံ အနာဒရိယံ. ကိဉ္စာပိ ကုရုန္ဒိဝါဒံ ပစ္ဆာ ဝဒန္တေန ‘‘ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတုံ အဇာနန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ အယမတ္ထော ပတိဋ္ဌာပိတော, တထာပိ နိဝါသနဝတ္တံ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗမေဝ. သဉ္စိစ္စ အနုဂ္ဂဏှန္တဿ အနာဒရိယံ သိယာ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပရိမဏ္ဍလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘အဇာနန္တဿာတိ ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတုံ အဇာနန္တဿ အနာပတ္တိ, အပိစ နိဝါသနဝတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ.

而那是指不敬。虽然根据后来所引述的《古仑谛》义注，确立了“不知如何周圆穿着下衣者无罪”此义，然而穿着下衣的行仪仍应善学。故意不学者，即为不敬。因此，在《解惑义注》(Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā)的《周圆学处释义》中说：“所谓不知者，即不知如何周圆穿着下衣者无罪，然而穿着下衣的行仪应当学习。”

သစိတ္တကန္တိ ဝတ္ထုဝိဇာနနစိတ္တေန ပဏ္ဏတ္တိဝိဇာနနစိတ္တေန စ သစိတ္တကံ ‘‘အနာဒရိယံ ပဋိစ္စာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘ပါဏာတိပါတာဒိ ဝိယ နိဝါသနဒေါသော လောကဂရဟိတော န ဟောတီတိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ’’န္တိ ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အာဟ. ဥပတိဿတ္ထေရော ပန ‘‘ယသ္မာ အနာဒရိယဝသေနေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ကေဝလံ အကုသလမေဝ, တဉ္စ ပကတိယာ ဝဇ္ဇံ, သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမနဉ္စ [Pg.105] ဒေါမနဿိတဿေဝ ဟောတိ, တသ္မာ လောကဝဇ္ဇံ အကုသလစိတ္တံ ဒုက္ခဝေဒန’’န္တိ အာဟ. အနာဒရိယံ, အနာပတ္တိကာရဏာဘာဝေါ, အပရိမဏ္ဍလနိဝါသနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ပုရိမာနိ ဒွေ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တပဋိပက္ခကရဏဉ္စာတိ တီဏိယေဝ ဟောန္တိ.

“有心”：因说“缘于不敬”，故是有心，即有识知事之心与识知制订之心。普萨迭瓦(Phussadeva)长老说：“不像杀生等，穿着的过失不为世人所呵责，故为制订罪。”伍巴谛萨(Upatissa)长老则说：“由于仅因不敬而犯，故纯属不善，而此为自然罪；又，故意违犯仅发生于有忧恼者，因此是世间罪(lokavajja)、不善心、苦受。”于此，有三项要素：不敬、无免罪缘由、不周圆穿着。如此处，于一切处皆有三项要素：前二项，以及做与各处所说相反之事。

၅၇၇. ဒုတိယာဒီသု အနေကပ္ပကာရံ ဂိဟိပါရုတန္တိ သေတပဋပါရုတံ ပရိဗ္ဗာဇကပါရုတံ ဧကသာဋကပါရုတန္တိအာဒိ အနေကပ္ပဘေဒံ ဂိဟိပါရုတံ. တဿတ္ထော ခန္ဓကေယေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ. ဝိဟာရေပီတိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနာဒိကာလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

577. 于第二学处等中，“多种在家人覆身方式”，即白布覆身、游方者覆身、单衣覆身等多种在家人覆身方式。其义将于《犍度》中明了。“在寺院中亦尔”，是针对侍奉佛陀等时而说。

၅၇၈. ‘‘သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘သသီသံ ပါရုတော သဗ္ဗထာ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော နာမ ဟောတီ’’တိ ယဿ သိယာ, တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘န သသီသံ ပါရုတေနာ’’တိအာဒိ.

578. 因说“善覆身”，故若有人认为“连头覆盖，因其完全善覆，故名善覆身”，针对此，义注说“非连头覆盖”等。

၅၈၂. ဧကသ္မိံ ပန ဌာနေ ဌတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဂစ္ဆန္တောပိ ပရိဿယာဘာဝံ ဩလောကေတုံ လဘတိယေဝ, တထာ ဂါမေ ပူဇ’’န္တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

582. 而“立于一处”(ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā)，于此，在三部《疑难义释》中都说：“行走时亦可观察有无危险，于村中受供养时亦然。”

ပရိမဏ္ဍလဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《周圆品》释义终。

၂. ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

2. 大笑品释义

၅၈၆. ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဟသနီယသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဟာသဇနကေ ကာရဏေ.

586. 于第二品中，“于可笑事”，即于引生笑之因。

ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《大笑品》释义终。

၃. ခမ္ဘကတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

3. 叉腰品释义

၆၀၃. တတိယဝဂ္ဂေ ပတ္တေ သညာ ပတ္တသညာ, သာ အဿ အတ္ထီတိ ပတ္တသညီ, အတ္တနော ဘာဇနေ ဥပနိဗန္ဓသညီ ဟုတွာတိ အတ္ထော. ဗျဉ္ဇနံ ပန အနာဒိယိတွာ အတ္ထမတ္တမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ပတ္တေ သညံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တံ.

603. 于第三品中，于钵有想为钵想，有此想者为具钵想者，义即于自己的器皿存系缚之想。然为不拘文句而仅示其义，故说“于钵作想”。

၆၀၄. ဩလောဏီတိ ဧကာ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ. ‘‘ယော ကောစိ သုဒ္ဓေါ ကဉ္ဇိကတက္ကာဒိရသဩ’’တိ ကေစိ. သာကသူပေယျ-ဂ္ဂဟဏေန ယာ ကာစိ သူပေယျသာကေဟိ [Pg.106] ကတာ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ ဝုတ္တာ. မံသရသာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဝသေသာ သဗ္ဗာပိ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. သမသူပကပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘ဌပေတွာ ပန သူပံ အဝသေသာ သဗ္ဗာပိ သူပေယျာ ဗျဉ္ဇနဝိကတိ ရသရသော နာမ ဟောတီ’’တိ.

604. “酱汁”：是一种菜肴。有人说：“任何纯净的酸粥、酪浆等汁。”由“菜与羹”一词，涵括了所有以适于作羹之菜所制成的菜肴。“肉汁等”：当知以“等”字含摄了其余一切菜肴。因此，在《论母义注》（Kaṅkhāvitaranī-aṭṭhakathā，《解惑义注·等羹食学处义注》）中说：“除去羹，其余一切适于作羹的菜肴，名为味中之味。”

၆၀၅. သမပုဏ္ဏန္တိ အဓိဋ္ဌာနုပဂဿ ပတ္တဿ အန္တောမုခဝဋ္ဋိလေခံ အနတိက္ကာမေတွာ ရစိတံ. သမဘရိတန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဖလာဖလာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဩဒနာဒိမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ဟေဋ္ဌာ ဩရောဟတီတိ သမန္တာ ဩကာသသဗ္ဘာဝတော စာလိယမာနံ ဟေဋ္ဌာ ဘဿတိ. မတ္ထကေ ထူပီကတံ ပူဝမေဝ ဝဋံသကသဒိသတ္တာ ‘‘ပူဝဝဋံသက’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပုပ္ဖဝဋံသကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

605. “平满”：指决意所受持之钵，于其内口边缘线内安置，未有超出。“等满”：是其同义词。“果实等”：以“等”字亦含摄饭食等。“向下掉落”：因四周有空间，摇动时则向下掉落。于顶上堆成塔状的糕饼，因其状似头饰，故名“糕饼头饰”。“花饰”等亦同此理。

ယသ္မာ ‘‘သမတိတ္တိကော ပိဏ္ဍပါတော ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝစနံ ပိဏ္ဍပါတော သမ္ပုဏ္ဏော ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒီပေတိ, တသ္မာ အတ္တနော ဟတ္ထဂတေ ပတ္တေ ပိဏ္ဍပါတော ဒိယျမာနော ထူပီကတောပိ စေ ဟောတိ, ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ထူပီကတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဟိ ဝစနံ ပဌမံ ထူပီကတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပစ္ဆာ ပဋိဂ္ဂဏှတော အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ပတ္တေ ပဋိဂ္ဂဏှတော စ ထူပီကတံ ဟောတိ, ဝဋ္ဋတိ အထူပီကတဿ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ, ပယောဂေါ ပန နတ္ထိ အညတြ ပုဗ္ဗဒေသာ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တံ, တံ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ‘‘န ထူပီကတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဝစနံ ပဌမံ ထူပီကတဿေဝ ပစ္ဆာ ပဋိဂ္ဂဏှနံ ဒီပေတိ. န ဟိ ဟတ္ထဂတေပိ ပတ္တေ ဒိယျမာနံ ထူပီကတံ ဂဏှန္တော ထူပီကတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော နာမ န ဟောတိ, န စ တေန သမတိတ္တိကော ပိဏ္ဍပါတော ပဋိဂ္ဂဟိတောတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ. ‘‘ထူပီကတ’’န္တိ စ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသေ ဂယှမာနေ အယမတ္ထော သုဋ္ဌုတရံ ပါကဋောယေဝါတိ.

由于“应受平满之食”一语开示了应受满钵之食，因此（此语似乎也）开示了：当食物被放入自己手中之钵时，即便堆高亦可。然而，“受堆食者，得恶作”一语，实则开示了后受先已堆高之食者得罪。有说：“于钵中受食时（食物）被堆高，是为允许，因所受者非已堆高之食；除前述情况外，别无他用。”此说不应视为精要。“不受堆食”一语，阐明了（此学处是针对）后受先已堆高之食（的情况）。因为，接受放入手中之钵而已堆高的食物者，不能不名为受堆食者，亦不能因此而知彼已受平满之食。且当“堆高”一词被理解为中性词的抽象用法时，此义则更为明显。

ခမ္ဘကတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

叉腰品释义终。

၄. သက္ကစ္စဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

4. 恭敬品释义

၆၀၈. စတုတ္ထဝဂ္ဂေ သပဒါနန္တိ ဧတ္ထ ဒါနံ ဝုစ္စတိ အဝခဏ္ဍနံ, အပေတံ ဒါနတော အပဒါနံ, အနဝခဏ္ဍနန္တိ အတ္ထော. သဟ အပဒါနေန သပဒါနံ, အဝခဏ္ဍနဝိရဟိတံ[Pg.107], အနုပဋိပါဋိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထ တတ္ထ ဩဓိံ အကတွာ အနုပဋိပါဋိယာ’’တိ.

608. 在第四品中，关于“sapadānaṃ”（次第行），此中“dānaṃ”意为分割。离于分割，是为“apadānaṃ”，意即不分割。与“apadānaṃ”一起，是为“sapadānaṃ”，即无分割，也就是说“次第相续”。因此说：“不在各处作限定，而是次第相续地”。

၆၁၁. ယသ္မိံ သမယေ ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော’’တိ ရာဇာနော ဘေရိံ စရာပေန္တိ, အယံ မာဃာတသမယော နာမ. ဣဓ အနာပတ္တိယံ ဂိလာနော န အာဂတော, တသ္မာ ဂိလာနဿပိ အာပတ္တိ. သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပဒေ အသဉ္စိစ္စ အဿတိယာတိ ဧတ္ထ ‘‘မုခေ ပက္ခိပိတွာ ပုန ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ဆဍ္ဍေန္တဿ အရုစိယာ ပဝိသန္တေ ‘အသဉ္စိစ္စာ’တိ ဝုစ္စတိ, ဝိညတ္တိမ္ပိ အဝိညတ္တိမ္ပိ ဧတသ္မိံ ဌာနေ ဌိတံ သဟသာ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇန္တေ ‘အဿတိယာ’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

611. 当国王们击鼓宣布“不得杀生”时，这称为禁杀时节（māghātasamaya）。在此学处（sikkhāpada）的无犯条文中，病人并未被包含在内，因此病人也有过犯。在乞求汤饭学处（sūpodanaviññattisikkhāpada）中，关于“非故意”（asañcicca）和“无念”（assatiyā），在所有三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中都说道：“放入口中后又后悔而吐出时，因不情愿而咽下，这称为‘非故意’；无论乞求与否，在此情况下，突然拿起来吃，这称为‘无念’。”

၆၁၄-၆၁၅. ဥဇ္ဈာနေ သညာ ဥဇ္ဈာနသညာ, သာ အဿ အတ္ထီတိ ဥဇ္ဈာနသညီ. ‘‘မယူရဏ္ဍံ အတိမဟန္တ’’န္တိ ဝစနတော မယူရဏ္ဍပ္ပမာဏော ကဗဠော န ဝဋ္ဋတိ. ကေစိ ပန ‘‘မယူရဏ္ဍတော မဟန္တော န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ, ‘‘နာတိမဟန္တ’’န္တိ စ အတိမဟန္တဿေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ခုဒ္ဒကေ အာပတ္တိ န ဒိဿတိ. ‘‘မယူရဏ္ဍံ အတိမဟန္တံ, ကုက္ကုဋဏ္ဍံ အတိခုဒ္ဒကံ, တေသံ ဝေမဇ္ဈပ္ပမာဏော’’တိ ဣမိနာ ပန သာရုပ္ပဝသေန ခုဒ္ဒကမ္ပိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပရိစ္ဆေဒေါ န ဒဿိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

614-615. 不满之想即为“不满想”，有此想者为“有不满想者”。由于说“孔雀蛋太大”，所以孔雀蛋大小的饭团是不允许的。有些人说“比孔雀蛋大的不允许”，此说不应采纳，因为“不太大”已排除了过大的，故对于小的（饭团）不见有过犯。然而，应当知道，通过“孔雀蛋太大，鸡蛋太小，取其中间的尺寸”这种说法，以合适的方式也排除了过小的（饭团），但并未给出明确的限定。

သက္ကစ္စဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

恭敬品释义终。

၅. ကဗဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

5. 食团品释义

၆၁၈. ပဉ္စမဝဂ္ဂေ သဗ္ဗံ ဟတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဟတ္ထ-သဒ္ဒေါ တဒေကဒေသေသု အင်္ဂုလီသု ဒဋ္ဌဗ္ဗော ‘‘ဟတ္ထမုဒ္ဒါ’’တိအာဒီသု ဝိယ, သမုဒါယေ ပဝတ္တဝေါဟာရဿ အဝယဝေပိ ဝတ္တနတော ဧကင်္ဂုလိမ္ပိ မုခေ ပက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

618. 在第五品中，关于“整个手”，此处的“手”一词应被理解为其一部分，即手指，就像在“手印”等词中一样。因为用于整体的词语也可用于部分，所以即使将一根手指放入口中也是不允许的。

ကဗဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

食团品释义终。

၆. သုရုသုရုဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

6. 作声食之品释义

၆၂၇. ဆဋ္ဌဝဂ္ဂေ သီတီကတောတိ သီတဋ္ဋော, သီတပီဠိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သိလကဗုဒ္ဓေါတိ ပရိဟာသဝစနမေတံ. သိလကဉှိ ကဉ္စိ ဒိသွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ အယ’’န္တိ ဝေါဟရန္တိ.

627. 在第六品中，“sītīkato”（受寒）即为被寒冷所折磨，也就是说被寒冷所逼迫。“Silakabuddho”（石头佛）这是一个戏谑的说法。因为他们看见任何一块石头，就称“这是佛陀”。

၆၃၄. ဝိလီဝစ္ဆတ္တန္တိ [Pg.108] ဝေဏုဝိလီဝေဟိ ကတံ ဆတ္တံ. တတ္ထဇာတကဒဏ္ဍကေန ကတန္တိ တာလပဏ္ဏံ သဟ ဒဏ္ဍကေန ဆိန္ဒိတွာ တမေဝ ဆတ္တဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ ဂေါပါလကာဒယော ဝိယ, တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဆတ္တပါဒုကာယ ဝါ ဌိတံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဆတ္တပါဒုကာ ဝုစ္စတိ ဆတ္တာဓာရော. ယသ္မိံ ဆတ္တံ အပတမာနံ ကတွာ ဌပေန္တိ, တာဒိသိကာယ ဆတ္တပါဒုကာယ ဌိတံ ဆတ္တံ ‘‘ဆတ္တ’’န္တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. ‘‘ဆတ္တံ ဆတ္တပါဒုကာယ ဌိတ’’န္တိပိ ပဌန္တိ, တတ္ထာပိ အယမေဝတ္ထော.

634. “Vilīvacchatta”（竹篾伞）是用竹篾制作的伞。“用当地生长的柄制作”是指，像牧童等人一样，将棕榈叶连同其柄一起砍下，就用那柄作为伞柄，此话即指此事。“或立于伞座上”，此中“chattapādukā”（伞座）称为伞的支架。他们将伞安放于其上使之不倒，对于（经文中）立在这种伞座上的（情况），应补充“伞”字来理解。也有读作“伞立于伞座上”的，其义亦同。

၆၃၇. စာပေါတိ မဇ္ဈေ ဝင်္ကာ ကာစဒဏ္ဍသဒိသာ ဓနုဝိကတိ. ကောဒဏ္ဍောတိ ဝဋ္ဋလဒဏ္ဍာ ဓနုဝိကတိ. ပဋိမုက္ကန္တိ ပဝေသိတံ လဂ္ဂိတံ.

637. “Cāpa”是一种中间弯曲、形如乌鸦腿骨的弓。“Kodaṇḍa”是一种用圆木制成的弓。“Paṭimukkaṃ”（备好）指已穿入、扣紧。

သုရုသုရုဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

作声食之品释义终。

၇. ပါဒုကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

7. 鞋品释义

၆၄၇. သတ္တမဝဂ္ဂေ ပဋိစ္ဆန္နော ဟုတွာတိ သော ကိရ ရတ္တိဘာဂေ ဥယျာနံ ဂန္တွာ အမ္ဗံ အဘိရုဟိတွာ သာခါယ သာခံ အမ္ဗံ ဩလောကေန္တော ဝိစရိ. တဿ တထာ ကရောန္တဿေဝ ရတ္တိ ဝိဘာယိ. သော စိန္တေသိ ‘‘သစေ ဣဒါနိ ဩတရိတွာ ဂမိဿာမိ, ဒိသွာ မံ စောရောတိ ဂဟေဿန္တိ, ရတ္တိဘာဂေ ဂမိဿာမီ’’တိ. အထေကံ ဝိဋပံ အဘိရုဟိတွာ နိလီနော အစ္ဆိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. သော ရုက္ခတော ဩတရန္တော ဧကံ ဩလမ္ဗိနိသာခံ ဂဟေတွာ တေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ အန္တရေ ပတိဋ္ဌာသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တေသံ ဒွိန္နမ္ပိ အန္တရာ ရုက္ခတော ပတိတော’’တိ. ပါဠိယာ အတ္ထံ န ဇာနန္တီတိ အတ္တနော ဂဟဏဿ အတ္ထံ န ဇာနန္တိ.

647. 在第七品中，关于“paṭicchanno hutvā”（已隐藏），据说他在夜间去到园林，爬上芒果树，从一根树枝到另一根树枝地察看芒果。他正这样做时，天就亮了。他想：“如果我现在下去离开，人们看见了会把我当作盗贼抓住，我还是等晚上再走吧。”于是他爬上一根树枝躲藏起来。此话即指此事。当他从树上下来时，抓住一根下垂的树枝，落在了他们两人中间。“从树上掉在他们两人中间”即指此事。“不解巴利文义”是指不了解自己所受持的文句的意义。

ဇာတကပါဠိယံ (ဇာ. ၁.၄.၃၃) ပန အယံ ဂါထာ –

在《本生》（Jātaka, jā. 1.4.33）中，则有此偈颂：

‘‘သဗ္ဗမိဒံ စရိမံ ကတံ, ဥဘော ဓမ္မံ န ပဿရေ;

ဥဘော ပကတိယာ စုတာ, ယော စာယံ မန္တေဇ္ဈာပေတိ;

ယော စ မန္တံ အဓီယတီ’’တိ. –

“此行实乃最下劣，二者于法皆不见。二者天性已堕失，彼传授咒语之人，及彼学习咒语者。”

ဧဝမာဂတာ. တဿာယမတ္ထော (ဇာ. အဋ္ဌ. ၃.၄.၃၃) – သဗ္ဗမိဒံ စရိမံ ကတန္တိ ယံ အမှေဟိ တီဟိ ဇနေဟိ ကတံ, သဗ္ဗမိဒံ ကိစ္စံ လာမကံ နိမ္မရိယာဒံ အဓမ္မိကံ. ဧဝံ အတ္တနော [Pg.109] စောရဘာဝံ တေသဉ္စ မန္တေသု အဂါရဝံ ဂရဟိတွာ ပုန ဣတရေ ဒွေယေဝ ဂရဟန္တော ‘‘ဥဘော ဓမ္မံ န ပဿရေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဘောတိ ဣမေ ဒွေပိ ဇနာ ဂရုကာရာရဟံ ပေါရာဏကဓမ္မံ န ပဿန္တိ, တတောဝ ဓမ္မပကတိတော စုတာ. ဓမ္မော ဟိ ပဌမုပ္ပတ္တိဝသေန ပကတိ နာမ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

此偈颂如是。其义如下（jā. aṭṭha. 3.4.33）：“所作此等事实在卑下”，意即我们三人所做的一切，皆是卑劣、无度、不如法之事。如此呵责自己为盗贼，以及他们对咒语的不敬后，再呵责另外两人而说：“二者皆不见法”等。此中“二者”，指此二人不见应受恭敬的古法，因此从法的本性中堕失。法，因其最初生起，故名为“本性”。并且这也曾被说到：

‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ပါတုရဟောသိ ပုဗ္ဗေ,ပစ္ဆာ အဓမ္မော ဥဒပါဒိ လောကေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၁.၂၈);

“法实先出现于前，非法后起于世间。”（jā. 1.11.28）

ယော စာယန္တိ ယော စ အယံ နီစေ နိသီဒိတွာ မန္တေ အဇ္ဈာပေတိ, ယော စ ဥစ္စေ နိသီဒိတွာ အဓီယတီတိ.

“彼传授咒语之人”是指那个坐在低处教导咒语的人，“及彼学习咒语者”是指那个坐在高处学习的人。

သာလီနန္တိ အယံ ဂါထာပိ –

还有这首以“Sālīnaṃ”开头的偈颂：

‘‘သာလီနံ ဩဒနံ ဘုဉ္ဇေ, သုစိံ မံသူပသေစနံ;

တသ္မာ ဧတံ န သေဝါမိ, ဓမ္မံ ဣသီဟိ သေဝိတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၄.၃၄) –

“我食上等香米饭，还有洁净的肉羹；因此我不修此法，仙人所行之正法。”（jā. 1.4.34）

ဧဝံ ဇာတကေ အာဂတာ. တတ္ထ သုစိန္တိ ပဏ္ဍရံ ပရိသုဒ္ဓံ. မံသူပသေစနန္တိ နာနပ္ပကာရာယ မံသဝိကတိယာ သိတ္တံ ဘုဉ္ဇေ, ဘုဉ္ဇာမီတိ အတ္ထော. သေသံ ပါကဋမေဝ.

此偈颂在《本生》中如是记载。其中，“suciṃ”（洁净）指洁白、清净。“maṃsūpasecanaṃ”（肉汁浇灌）指用各种肉肴浇灌而食，意即“我食”。其余则显而易见。

ဓိရတ္ထူတိ ဓိ အတ္ထု, နိန္ဒာ ဘဝတူတိ အတ္ထော, ဂရဟာမ တံ မယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လဒ္ဓလာဘောတိ ဓနလာဘံ ယသလာဘဉ္စ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဝိနိပါတနဟေတုနာတိ ဝိနိပါတနဿ ဟေတုဘာဝေန. ဝုတ္တိ နာမ ဟောတီတိ ယထာဝုတ္တော ဒုဝိဓောပိ လာဘော အပါယသံဝတ္တနိကတာယ သမ္ပရာယေ ဝိနိပါတနဟေတုဘာဝေန ပဝတ္တနတော သမ္ပတိ အဓမ္မစရဏေန ပဝတ္တနတော စ ဝုတ္တိ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧဝရူပါ ယာ ဝုတ္တီတိ ဧဝရူပါ ဓနလာဘယသလာဘသင်္ခါတာ ယာ ဝုတ္တိ. အဓမ္မစရဏေန ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တွန္တိ ဥပယောဂတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ, တံ ဣစ္စေဝ ဝါ ပါဌော. အသ္မာတိ ပါသာဏာဓိဝစနမေတံ.

“Dhiratthu”（可鄙！）即“dhi atthu”（愿有谴责），意为“愿有斥责”，也就是说“我们谴责他”。“laddhalābho”（得利者）是指获得财富和名誉。“vinipātanahetunā”（因堕落故）是指作为堕落的因缘。“所谓生活方式”，其意为：如前所说的两种利养，因能导向恶趣，在来生成为堕落之因，且在现世由不如法行为而转起，故称为“生活方式”。“evarūpā yā vutti”（如是生活）是指由财富和名誉构成的生活方式。“adhammacaraṇena vā”（或由非法行）中的“vā”（或）字是用于集合。“Tvaṃ”是第二人称代词，此处作“所对”义解，或读作“taṃ icceva”（就是那个）。“Asmā”（石）是石头的同义词。

ပါဒုကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

鞋品释义终。

သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

其余则显而易见。

သေခိယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

众学法篇终。

အဓိကရဏသမထေသု [Pg.110] ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတဋ္ဌာနေယေဝ ဒဿယိဿာမ.

关于灭诤法，凡有所说，我们都将在义注中出现之处予以说明。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

如是，于律藏义注《普端严》的疏释《心义灯》中

ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘分别释义终。

မဟာဝိဘင်္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

大分别终。

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

比丘尼分别释义

၁. ပါရာဇိကကဏ္ဍံ (ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ)

1. 波罗夷篇（比丘尼分别释义）

၁. ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 第一波罗夷学处释义

၆၅၆. ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ [Pg.111] ယောတိ ယော ဘိက္ခုနီနံ ဝိဘင်္ဂေါ. မိဂါရနတ္တာတိ မဇ္ဈပဒလောပေနေတံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘မိဂါရမာတုယာ ပန နတ္တာ ဟောတီ’’တိ. မိဂါရမာတာတိ ဝိသာခါယေတံ အဓိဝစနံ. နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယိကန္တိ နဝကမ္မသံဝိဓာယိကံ. ဗျဉ္ဇနာနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော အာကာရော နာတိဂမ္ဘီရော, ယထာသုတံ ဓာရဏမေဝ တတ္ထ ကရဏီယန္တိ သတိယာ ဗျာပါရော အဓိကော, ပညာ တတ္ထ ဂုဏီဘူတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ပညာယာ’’တိ. သတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဧတိဿာတိ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာ. ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ စေတ္ထ ပဓာနဘာဝေါ ‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ’’တိအာဒီသု ဝိယ. အတ္ထဂ္ဂဟဏေ ပန ပညာယ ဗျာပါရော အဓိကော ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗဿ အတ္ထဿ အတိဂမ္ဘီရတ္တာတိ အာဟ ‘‘ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ သတိယာ’’တိ. အာလသိယဝိရဟိတာတိ ကောသဇ္ဇရဟိတာ. ယထာ အညာ ကုသီတာ နိသိန္နဋ္ဌာနေ နိသိန္နာဝ ဟောန္တိ, ဌိတဋ္ဌာနေ ဌိတာဝ, ဧဝံ အဟုတွာ ဝိပ္ဖာရိကေန စိတ္တေန သဗ္ဗကိစ္စံ နိပ္ဖာဒေတိ.

656. 《比丘尼分别》中，“yo”即“yo bhikkhunīnaṃ vibhaṅgo”（比丘尼的分别）。‘弥伽罗（Migāra）孙女’，这是中间词省略的说法，即说‘是弥伽罗母的孙女’。‘弥伽罗母’，这是毘舍佉的别名。‘新工程的监督者’即是新工程的安排者。对于文句，应通达的方面并不太深奥，只需如所听闻地忆持即可；于此，念的作用较强，慧则处于次要地位，故说‘以念为前导的慧’。念是它的前导，故为‘以念为前导’。此处的‘前导性’即是主要性，如同‘意为前导’等。然而，在把握义理时，慧的作用更强，因为所应通达的义理极为深奥，故说‘以慧为前导的念’。‘远离懒惰’即是无怠惰。不像其他懒惰者，坐在何处便一直坐着，站在何处便一直站着，她并非如此，而是以活跃的心完成一切事务。

သဗ္ဗာ ဘိက္ခုနိယော သတ္ထုလဒ္ဓူပသမ္ပဒါ သံဃတော လဒ္ဓူပသမ္ပဒါတိ ဒုဝိဓာ. ဂရုဓမ္မပအဂ္ဂဟဏေန ဟိ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ သတ္ထုသန္တိကာဝ လဒ္ဓူပသမ္ပဒတ္တာ သတ္ထုလဒ္ဓူပသမ္ပဒါ နာမ. သေသာ သဗ္ဗာပိ သံဃတော လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ. တာပိ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဥဘတောဥပသမ္ပန္နာတိ ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ယာ တာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သဒ္ဓိံ နိက္ခန္တာ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော, တာ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုသံဃတော ဧဝ လဒ္ဓူပသမ္ပဒတ္တာ, ဣတရာ ဥဘတောဥပသမ္ပန္နာ ဥဘတောသံဃေ ဥပသမ္ပန္နတ္တာ. ဧဟိဘိက္ခုနီဘာဝေန ဥပသမ္ပန္နာ ပန ဘိက္ခုနိယော န သန္တိ တာသံ တထာ [Pg.112] ဥပသမ္ပဒါယ အဘာဝတော. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခုနီ’’တိ ဣဓ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ဒေသနာယ သောတပတိတဘာဝတော. အယဉှိ သောတပတိတတာ နာမ ကတ္ထစိ လဗ္ဘမာနဿပိ အဂ္ဂဟဏေန ဟောတိ, ယထာ အဘိဓမ္မေ မနောဓာတုနိဒ္ဒေသေ (ဓ. သ. ၁၆၀-၁၆၁) လဗ္ဘမာနမ္ပိ ဈာနင်္ဂံ ပဉ္စဝိညာဏသောတေ ပတိတာယ န ဥဒ္ဓဋံ ကတ္ထစိ ဒေသနာယ အသမ္ဘဝတော, ယထာ တတ္ထေဝ ဝတ္ထုနိဒ္ဒေသေ (ဓ. သ. ၉၈၄ အာဒယော) ဟဒယဝတ္ထု. ကတ္ထစိ အလဗ္ဘမာနဿပိ ဂဟဏဝသေန ယထာဌိတကပ္ပီနိဒ္ဒေသေ. ယထာဟ –

所有比丘尼的受具足戒分为两种：从导师处得受具足戒者与从僧团处得受具足戒者。确实，摩诃波阇波提乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)以接受八敬法而得受具足戒，因她是从导师处得受具足戒，故名“从导师处得受具足戒者”。其余所有比丘尼皆是从僧团处得受具足戒者。她们又分为从单边僧团受具足戒者与从两边僧团受具足戒者两种。其中，与摩诃波阇波提乔达弥一同出家的五百位释迦女，她们是从单边僧团受具足戒者，因为她们仅从比丘僧团得受具足戒；其余的是从两边僧团受具足戒者，因为她们在两边僧团中受具足戒。然而，并没有以“来！比丘尼”的方式受具足戒的比丘尼，因为她们没有那样的受具足戒方式。若如此，为何此处说“来！比丘尼”呢？是因其落入教说之流。这种“落入流中”，有时是对可得者不取，例如在阿毗达摩的意界解释中（《法集论》160-161），虽然禅支可得，但因其落入五识之流而未被举出；有时是因教说中不可能有，例如在同处的心所依处解释中的心所依处（《法集论》984等）；有时是就不可得者而取，例如在住劫者的解释中。如说——

‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဌိတကပ္ပီ? အယဉ္စ ပုဂ္ဂလော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော အဿ, ကပ္ပဿ စ ဥဍ္ဍယှနဝေလာ အဿ, နေဝ တာဝ ကပ္ပော ဥဍ္ဍယှေယျ, ယာဝါယံ ပုဂ္ဂလော န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ (ပု. ပ. ၁၇).

“哪种人是住劫者呢？此人已行于证悟入流果，而此劫正值坏灭之时，但只要此人尚未证悟入流果，此劫就不会坏灭。”（《人施设论》17）

ဧဝမိဓာပိ အလဗ္ဘမာနဂဟဏဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိကပ္ပဝစနဉှေတံ ‘‘သစေ ဘဂဝါ ဘိက္ခုနီဘာဝယောဂျံ ကဉ္စိ မာတုဂါမံ ‘ဧဟိ ဘိက္ခုနီ’တိ ဝဒေယျ, ဧဝံ ဘိက္ခုနီဘာဝေါ သိယာ’’တိ.

如是，此处也应理解为是就不可得者而取。这是一种假设的说法：“假如世尊对某位适合成为比丘尼的女性说‘来！比丘尼’，她就能成为比丘尼。”

ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဧဝံ န ကထေသီတိ? တထာ ကတာဓိကာရာနံ အဘာဝတော. ယေ ပန ‘‘အနာသန္နာသန္နိဟိတဘာဝတော’’တိ ကာရဏံ ဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူ ဧဝ ဟိ သတ္ထု အာသန္နစာရိနော သဒါ သန္နိဟိတာ စ ဟောန္တိ, တသ္မာ တေ ဧဝ ‘ဧဟိဘိက္ခူ’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ, န ဘိက္ခုနိယော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ သတ္ထု အာသန္နဒူရဘာဝဿ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗဘာဝသိဒ္ဓတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

那么，世尊为什么不那样说呢？因为没有已作那般功德的人。有些人以“因为不亲近、不常在身边”为由，说：“比丘们才是常常亲近导师、常在身边的人，所以只有他们才配被称为‘来！比丘’，比丘尼们则不配。”这只是他们的个人看法，因为能否亲近导师是由其是否具格而决定的。正如世尊所说——

‘‘သံဃာဋိကဏ္ဏေ စေပိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော အဿ ပါဒေ ပါဒံ နိက္ခိပန္တော, သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော, အထ ခေါ သော အာရကာဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဿတိ, ဓမ္မံ အပဿန္တော န မံ ပဿတိ. ယောဇနသတေ စေပိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ, သော စ ဟောတိ အနဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု န တိဗ္ဗသာရာဂေါ အဗျာပန္နစိတ္တော အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော ဥပဋ္ဌိတဿတိ [Pg.113] သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော, အထ ခေါ သော သန္တိကေဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿတိ, ဓမ္မံ ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂).

“诸比丘，即使有比丘抓住我的僧伽梨衣角，一步一步紧随在我身后，如果他贪婪，对欲乐有强烈的染着，心怀恶意，充满瞋恚的念头，失念，无正知，不专注，心意散乱，放纵诸根，那么他实际上是远离我的，我也是远离他的。这是什么原因呢？诸比丘，那位比丘没有见到法，没有见到法的人，就是没有见到我。诸比丘，即使有比丘住在一百由旬之外，如果他不贪婪，对欲乐没有强烈的染着，没有恶意，没有瞋恚的念头，安住于念，有正知，专注，内心一境，守护诸根，那么他实际上是亲近我的，我也是亲近他的。这是什么原因呢？诸比丘，那位比丘见到了法，见到法的人，就是见到了我。”（《如是语》92）

တသ္မာ အကာရဏံ ဒေသတော သတ္ထု အာသန္နာနာသန္နတာ. အကတာဓိကာရတာယ ပန ဘိက္ခုနီနံ ဧဟိဘိက္ခုနူပသမ္ပဒါယ အယောဂျတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

因此，从地方上来说，亲近或不亲近导师并非原因。然而，应当知道，比丘尼不适合以“来！比丘尼”的方式受具足戒，是由于她们未作此功德。

ယဒိ ဧဝံ ယံ တံ ထေရီဂါထာသု ဘဒ္ဒါယ ကုဏ္ဍလကေသာယ ဝုတ္တံ –

如果是这样，那么如《长老尼偈》中跋陀·军荼罗计舍(Bhaddā Kuṇḍalakesā)所说——

‘‘နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာ, သမ္မုခါ အဉ္ဇလိံ အကံ;

ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ မံ အဝစ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ’’တိ. (ထေရီဂါ. ၁၀၉);

“我屈膝礼拜，在他面前合掌。他对我说：‘来，跋陀！’那便是我的具足戒。”（《长老尼偈》109）

တထာ အပဒါနေပိ –

同样地，在《本行》(Apadāna)中——

‘‘အာယာစိတော တဒါ အာဟ, ဧဟိ ဘဒ္ဒေတိ နာယကော;

တဒါဟံ ဥပသမ္ပန္နာ, ပရိတ္တံ တောယမဒ္ဒသ’’န္တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၄၄);

“那时，领袖应请说：‘来，跋陀！’我即受具足戒，看见了少许水。”（《本行》长老尼 2.3.44）

တံ ကထန္တိ? နယိဒံ ဧဟိဘိက္ခုနီဘာဝေန ဥပသမ္ပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဥပသမ္ပဒါယ ပန ဟေတုဘာဝတော ‘‘ယာ သတ္ထု အာဏတ္တိ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ’’တိ ဝုတ္တာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ (ထေရီဂါ. အဋ္ဌ. ၁၁၁) ‘‘ဧဟိ ဘဒ္ဒေ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ ဥပသမ္ပဇ္ဇဿူတိ မံ အဝစ အာဏာပေသိ, သာ သတ္ထု အာဏာ မယှံ ဥပသမ္ပဒါယ ကာရဏတ္တာ ဥပသမ္ပဒါ အာသိ အဟောသီ’’တိ. အပဒါနဂါထာယမ္ပိ ဧဝမေဝ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. တသ္မာ ဘိက္ခုနီနံ ဧဟိဘိက္ခုနူပသမ္ပဒါ နတ္ထိယေဝါတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. ယထာ စေတံ သောတပတိတဝသေန ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခုနီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ‘‘တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ဥပသမ္ပန္နာတိ ဘိက္ခုနီ’’တိ ဣဒမ္ပိ သောတပတိတဝသေနေဝ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ သရဏဂမနူပသမ္ပဒါယပိ ဘိက္ခုနီနံ အသမ္ဘဝတော.

那如何理解呢？此非指以“来！比丘尼”的方式受具足戒，而是因其为受具足戒之因，故说“导师的指令，即是我的具足戒”。诚如义注(aṭṭhakathā)中所说（《长老尼偈注》111）：“他对我说：‘来，跋陀(Bhadde)！去比丘尼住处，在比丘尼众中出家、受具足戒。’他如此命令我。导师的此项指令，因是我受具足戒之因，故成为我的具足戒。”在《本行》的偈颂中也应作如是理解。因此，于此应得结论：比丘尼根本没有“来！比丘尼”的具足戒。正如“来！比丘尼”是因落入教说之流而说，同样地，“以三皈依受具足戒的比丘尼”也应理解为是因落入教说之流而说，因为比丘尼也不可能以皈依受具足戒。

၆၅၉. ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ ‘‘ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒိယေယျာ’’တိ အဝတွာ ‘‘သမာပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. တဗ္ဗဟုလနယေနာတိ ကိရိယာသမုဋ္ဌာနဿေဝ ဗဟုလဘာဝတော. ဒိဿတိ ဟိ တဗ္ဗဟုလနယေန တဗ္ဗောဟာရော ယထာ ‘‘ဗြာဟ္မဏဂါမော’’တိ. ဗြာဟ္မဏဂါမေပိ [Pg.114] ဟိ အန္တမသော ရဇကာဒီနိ ပဉ္စ ကုလာနိ သန္တိ. သာတိ ကိရိယာသမုဋ္ဌာနတာ.

659. 在《比丘分别》中，因未说“乐于身体接触”而说“进行”，故说“不应判比丘犯戒”。“以其为多之理”，是指行动生起占多数。确实可见依此理的用法，例如“婆罗门村”。在婆罗门村里，也至少有洗衣工等五种家族。此即“行生起”之性。

၆၆၂. တထေဝါတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန အဝဿုတောယေဝါတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

662. “同样地”，其义即是“确实因身体接触的贪欲而染污”。其余的在此是浅显的。

ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第一波罗夷学处释义终。

၂. ဒုတိယပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 第二波罗夷学处释义

၆၆၆. ဒုတိယေ ‘‘ကိဿ ပန တွံ အယျေ ဇာနံ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္န’’န္တိ ဝစနတော ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ခေါ အယျာယော အဋ္ဌ ပါရာဇိကာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိဝစနတော စ ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂံ ပတွာ သာဓာရဏာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဘိက္ခူနံ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုသ္မိံယေဝ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဆန္ဒသော မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ, အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတေနပိ, ပါရာဇိကာ ဟောတိ အသံဝါသာ’’တိအာဒိနာ နယေန သဝိသေသမ္ပိ အဝိသေသမ္ပိ မာတိကံ ဌပေတွာ အနုက္ကမေန ပဒဘာဇနံ အာပတ္တိဘေဒံ တိကစ္ဆေဒံ အနာပတ္တိဝါရဉ္စ အနဝသေသံ ဝတွာ ဝိတ္ထာရေသိ. သင်္ဂီတိကာရကေဟိ ပန အသာဓာရဏပညတ္တိယောယေဝ ဣဓ ဝိတ္ထာရိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

666. 在第二学处中，由于有“尊姊，你明知而犯波罗夷法，是为何故？”以及“诸位尊姊，已诵说八波罗夷法”等语，因此在《比丘尼分别》中，对于和比丘共通的学处，就在比丘事件生起时，以“若有比丘尼，出于意愿行淫欲法，乃至与畜生行，亦犯波罗夷，不得共住”这样的方式，制定了有分别与无分别的母文，并依次、无遗漏地详细解说了句分别、罪过差别、三法剖析及无犯章。但当知，结集者在此仅详细解说了不共通的制定。

အထ ဥပရိမေသု ဒွီသု အပညတ္တေသု အဋ္ဌန္နံ ပါရာဇိကာနံ အညတရန္တိ ဣဒံ ဝစနံ န ယုဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ဣဒဉ္စ ပါရာဇိကံ ပစ္ဆာ ပညတ္တ’’န္တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ ကသ္မာ ဌပိတန္တိ အာဟ ‘‘ပုရိမေန ပန သဒ္ဓိံ ယုဂဠတ္တာ’’တိအာဒိ, ပုရိမေန သဒ္ဓိံ ဧကသမ္ဗန္ဓဘာဝတော ဣဓ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘အဋ္ဌန္နံ ပါရာဇိကာနံ အညတရ’’န္တိ ဝစနတော စ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကံ ယာ ပဋိစ္ဆာဒေတိ, သာပိ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒနံ ပေမဝသေန ဟောတိ, တထာပိ သိက္ခာပဒဝီတိက္ကမစိတ္တံ ဒေါမနဿိတမေဝ ဟောတီတိ ကတွာ ‘‘ဒုက္ခဝေဒန’’န္တိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

至于上面两个未制定的学处，“八波罗夷之一”此说不妥，故云“此波罗夷是后来制定的”等。若然，为何置于此处？答曰：“因其与前者成对”等，意谓其与前者有同一关联，故于此处说。从“八波罗夷之一”此语亦可知，凡覆藏（他人）过失者，她自己也即是覆藏过失者，当知。即使覆藏过失是出于情爱，但违犯学处的心必定是忧俱的，因此说是“苦受”。其余的在此是浅显的。

ဒုတိယပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二波罗夷学处释义终。

၆၆၈. တတိယံ [Pg.115] ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

668. 第三学处，其义浅显。

၄. စတုတ္ထပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 第四波罗夷学处释义

၆၇၅. စတုတ္ထေ လောကဿာဒမိတ္တသန္ထဝဝသေနာတိ လောကဿာဒသင်္ခါတဿ မိတ္တသန္ထဝဿ ဝသေန. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပရိယာယန္တရေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ကာယသံသဂ္ဂရာဂေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

675. 在第四学处中，“因世间乐味与友人亲近”，是说由于名为世间乐味的友人亲近。为了以另一说法阐明此义，故说“因身体接触的贪欲”。

တိဿိတ္ထိယော မေထုနံ တံ န သေဝေတိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၈၁) ယာ တိဿော ဣတ္ထိယော ဝုတ္တာ, တာသုပိ ယံ တံ မေထုနံ နာမ, တံ န သေဝတိ. တယော ပုရိသေတိ တယော ပုရိသေပိ ဥပဂန္တွာ မေထုနံ န သေဝတိ. တယော စ အနရိယပဏ္ဍကေတိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနသင်္ခါတေ တယော အနရိယေ, တယော စ ပဏ္ဍကေတိ ဣမေပိ ဆ ဇနေ ဥပဂန္တွာ မေထုနံ န သေဝတိ. န စာစရေ မေထုနံ ဗျဉ္ဇနသ္မိန္တိ အနုလောမပါရာဇိကဝသေနပိ အတ္တနော နိမိတ္တေ မေထုနံ နာစရတိ. ဆေဇ္ဇံ သိယာ မေထုနဓမ္မပစ္စယာတိ သိယာ မေထုနဓမ္မပစ္စယာ ပါရာဇိကန္တိ အယံ ပဉှော အဋ္ဌဝတ္ထုကံဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. တဿာ ဟိ မေထုနဓမ္မဿ ပုဗ္ဗဘာဂကာယသံသဂ္ဂံ အာပဇ္ဇိတုံ ဝါယမန္တိယာ မေထုနဓမ္မပစ္စယာ ဆေဇ္ဇံ ဟောတိ. ဆေဒေါယေဝ ဆေဇ္ဇံ.

“不与三种女人行淫”（《附随》义注 481）：对于所说的三种女人，不从事名为淫欲法的行为。“三种男子”：即使接近三种男子，也不行淫。“三种非圣者与三种黄门”：即三类非圣者（anariya），以及三类黄门（paṇḍaka），此中包含所谓的双性者，即使接近这六种人，也不行淫。“不在性器官中行淫”：即不因顺波罗夷法故，而在自己的性器官中行淫。“是否会因淫欲法之缘而有断罪？”，即“是否会因淫欲法之缘而有波罗夷？”，此问是针对八事（aṭṭhavatthuka）而说。因为她为行淫欲法的前分——身体接触而努力，故因淫欲法之缘而有断罪。断罪即是断罪。

မေထုနဓမ္မဿ ပုဗ္ဗဘာဂတ္တာတိ ဣမိနာ မေထုနဓမ္မဿ ပုဗ္ဗဘာဂဘူတော ကာယသံသဂ္ဂေါယေဝ တတ္ထ မေထုနဓမ္မ-သဒ္ဒေန ဝုတ္တော, န ဒွယံဒွယသမာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏောတိ ဒွီဟိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ ဝုတ္တာ. ဂမနုပ္ပာဒနန္တိ သဉ္စရိတ္တံ. သဗ္ဗပဒေသူတိ ‘‘သံဃာဋိကဏ္ဏဂ္ဂဟဏံ သာဒိယေယျာ’’တိအာဒီသု. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ, သဥဿာဟတာ, အဋ္ဌမဿ ဝတ္ထုဿ ပူရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

以“淫欲法前分”此语表明，此处以“淫欲法”一词所说者，是作为前行的身体接触，而非两两交合。“色与非色”是指精液的排出（sukkavissaṭṭhi）。“引发往来”是指撮合行为。“于一切处”，例如“乐于执持僧伽梨（saṅghāṭi）衣角”等。其余的在此是浅显的。贪于身触、有努力、圆满第八事，这三者是此处的三个构成要素。

စတုတ္ထပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第四波罗夷学处释义终。

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ ပါရာဇိကကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《比丘尼分别》波罗夷篇释义终。

ပါရာဇိကကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

波罗夷篇终。

၂. သံဃာဒိသေသကဏ္ဍံ (ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ)

2. 僧残篇（比丘尼分别释义）

၁. ပဌမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

1. 第一僧残学处释义

၆၇၉. သံဃာဒိသေသကဏ္ဍဿ [Pg.116] ပဌမသိက္ခာပဒေ ဒွီသု ဇနေသူတိ အဍ္ဍကာရကေသု ဒွီသု ဇနေသု. ယော ကောစီတိ တေသုယေဝ ဒွီသု ယော ကောစိ, အညော ဝါ တေဟိ အာဏတ္တော. ဒုတိယဿ အာရောစေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဒွီသု ဇနေသု ယဿ ကဿစိ ဒုတိယဿ ကထံ ယော ကောစိ အာရောစေတီတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဒုတိယဿ အာရောစေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော’’တိ. ဂတိဂတန္တိ စိရကာလပဝတ္တံ.

679. 在僧残篇第一学处中，“于二人中”是指两个诉讼当事人。“无论谁”即指这二人中的任何一个，或者被他们指使的人。“告诉第二个人”，此处也应理解为：在二人中，无论谁告诉任何一个第二者。因此说：“‘告诉第二个人’，此处也是同样的道理”。“持续交往”指持续很长时间。

အာပတ္တီတိ အာပဇ္ဇနံ. သဟ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရာတိ ဝတ္ထုဝီတိက္ကမေန သဟ. သဟယောဂေ ကရဏဝစနပ္ပသင်္ဂေ ဣဒံ နိဿက္ကဝစနံ. ယန္တိ ယံ ဓမ္မံ. နိဿာရေတီတိ အာပန္နံ ဘိက္ခုနိသံဃမှာ နိဿာရေတိ. ဟေတုမှိ စာယံ ကတ္တုဝေါဟာရော. နိဿာရဏဟေတုဘူတော ဟိ ဓမ္မော နိဿာရဏီယောတိ ဝုတ္တော. ဂီဝါယေဝ ဟောတိ, န ပါရာဇိကံ အနာဏတ္တိယာ ဂဟိတတ္တာ. ယထာ ဒါသဒါသီဝါပီအာဒီနိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဧဝံ တေသံ အတ္ထာယ အဍ္ဍကရဏမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘အယံ အကပ္ပိယအဍ္ဍော နာမ, န ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

“犯戒”即是违犯。“与事物违犯共行”，即与事物违越同时。在与“saha”（与）连用时，本应是工具格，但此处是离格的用法。“所”者，指该法。“驱摈”，即将已犯戒的比丘尼从比丘尼僧团中驱摈出去。这是就原因而言的主动语态。因为作为驱摈之原因的法，被称为“应驱摈法”（nissāraṇīya）。它仅是颈罪，不是波罗夷，因为它是在未经指令的情况下接受的。正如不应接受男女奴隶、池塘等物一样，为了他们的缘故，进行诉讼亦不被允许，所以说“这叫做不当诉讼，是不被允许的”。

ဧတ္ထ စ သစေ အဓိကရဏဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ‘‘အမှာကံ ဧသော ဒါသော, ဒါသီ, ဝါပီ, ခေတ္တံ, အာရာမော, အာရာမဝတ္ထု, ဂါဝေါ, အဇာ, ကုက္ကုဋာ’’တိအာဒိနာ ဝေါဟရတိ, အကပ္ပိယံ. ‘‘အယံ အမှာကံ အာရာမိကော, အယံ ဝါပီ ဣတ္ထန္နာမေန သံဃဿ ဘဏ္ဍဓောဝနတ္ထာယ ဒိန္နာ, ဣတော ခေတ္တတော အာရာမတော ဥပ္ပဇ္ဇနကစတုပစ္စယာ ဣတော ဂါဝိတော မဟိံသိတော အဇာတော ဥပ္ပဇ္ဇနကဂေါရသာ ဣတ္ထန္နာမေန သံဃဿ ဒိန္နာတိ ပုစ္ဆိတေ ဝါ အပုစ္ဆိတေ ဝါ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အနာကဍ္ဎိတာယ အဍ္ဍကရဏံ, အဍ္ဍပရိယောသာနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

于此，若前往争讼之地，说：“这是我们的奴仆、婢女、池塘、田地、园林、园林地、牛、羊、鸡”等，是不如法的。他们说：“这是我们的园丁，这池塘是某某为了僧团洗涤资具而布施的，从这田地、园林所产生的四资具，从这些牛、水牛、羊所产生的乳制品，是某某布施给僧团的”，无论被问或未被问，都可以这样说。此中其余部分是明了的。由非当事人进行诉讼、诉讼的完成，此二者是此处的构成要素。

ပဌမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第一僧残学处释义终。

၂. ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

2. 第二僧残学处释义

၆၈၃. ဒုတိယေ [Pg.117] မလ္လဂဏဘဋိပုတ္တဂဏာဒိကန္တိအာဒီသု မလ္လဂဏော နာမ နာရာယနဘတ္တိကော တတ္ထ တတ္ထ ပါနီယဋ္ဌပနပေါက္ခရဏီခဏနာဒိပုညကမ္မကာရကော ဂဏော, ဘဋိပုတ္တဂဏော နာမ ကုမာရဘတ္တိကဂဏော. ဓမ္မဂဏောတိ သာသနဘတ္တိဂဏော အနေကပ္ပကာရပုညကမ္မကာရကဂဏော ဝုစ္စတိ. ဂန္ဓိကသေဏီတိ အနေကပ္ပကာရသုဂန္ဓိဝိကတိကာရကော ဂဏော. ဒုဿိကသေဏီတိ ပေသကာရကဂဏော. ကပ္ပဂတိကန္တိ ကပ္ပိယဘာဝံ ဂတံ.

683. 在第二学处中，关于力士团体、跋提子团体等词：力士团体(mallagaṇa)是指那罗延(Nārāyana)的信奉者，是在各处从事设置饮水处、挖掘池塘等福业的团体。跋提子团体(bhaṭiputtagaṇa)是指鸠摩罗(Kumāra)的信奉者团体。法团体(dhammagaṇa)是指信奉教法的团体，是从事多种福业的团体。香料商行会(gandhikaseṇī)是指制作各种香料的团体。织布商行会(dussikaseṇī)是指织工的团体。“已成适宜”(kappagatika)是指达到适宜的状态。

ဝုဋ္ဌာပေန္တိယာတိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိယာ. ‘‘စောရိံ ဝုတ္တနယေန အနာပုစ္ဆာ ပဗ္ဗာဇေန္တိယာ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တာ အရိယာပိ ဝုဋ္ဌာပေန္တီတိ ဝါ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ အာပတ္တိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတသမင်္ဂိတာဝသေန ဝါ ‘‘တိစိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. စောရိတာ, စောရိသညာ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ ဝုဋ္ဌာပနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

“为人授戒”(vuṭṭhāpentiyā)是指为人授与具足戒(upasampādentiyā)。他们说：“以所说的方式，未经询问而为女贼授与出家(pabbājentiyā)，犯恶作(dukkaṭa)。”当知，之所以说“三心”(ticitta)，是因为即使是不知此制订的圣者也可能为人授戒，或是在羯磨语(kammavācā)结束时，于犯戒的刹那，与异熟无记相应。此中其余部分是明了的。此中有三个构成要素：是女贼、有女贼想、除已允许的原因外而为人授戒。

ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二僧残学处释义终。

၃. တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

3. 第三僧残学处释义

၆၉၂. တတိယေ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကာမေန္တိယာတိ သကဂါမတော အညဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကာမေန္တိယာ. ‘‘ဂါမန္တရံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဟိ ဝစနတော အညဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကာမေန္တိယာ ဧဝ အာပတ္တိ, န သကဂါမဿ. အညော ဟိ ဂါမော ဂါမန္တရံ. အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရန္တိ ဧတ္ထ ဥပစာရ-သဒ္ဒေန ဃရူပစာရတော ပဌမလေဍ္ဍုပါတသင်္ခါတံ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ ဂဟိတံ, န တတော ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတသင်္ခါတော ဥပစာရောတိ အာဟ ‘‘ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာန’’န္တိ. တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘ဥပစာရံ အတိက္ကာမေန္တိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. အညထာ ယထာ ဝိကာလဂါမပ္ပဝိသနသိက္ခာပဒေ ‘‘ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကမန္တဿ, အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တဿာ’’တိ (ပါစိ. ၅၁၃) ဝုတ္တံ, ဧဝမိဓာပိ ‘‘ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကာမေန္တိယာ အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တိယာ’’တိ ဝဒေယျ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. ဝိဟာရဿ [Pg.118] စတုဂါမသာဓာရဏတ္တာတိ ဣမိနာ ‘‘ဝိဟာရတော ဧကံ ဂါမံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧတ္ထ ကာရဏမာဟ. ဝိဟာရဿ စတုဂါမသာဓာရဏတ္တာယေဝ ဟိ စတူသု ဂါမေသု ယံကိဉ္စိ ဧကံ ဂါမံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

692. 在第三学处中，“越过边界”(parikkhepaṃ atikkāmentiyā)是指从自己的村庄越过另一村庄的边界。因为根据“可去他村”(gāmantaraṃ gaccheyya)之语，只有越过另一村庄的边界才构成犯戒，而非自己村庄的。因为另一村庄才是“他村”(gāmantara)。对于“无边界村庄的近邻”(aparikkhittassa gāmassa upacāra)，此中“近邻”(upacāra)一词，是指从房宅的近邻算起，名为第一投石所及(paṭhamaleḍḍupāta)、适合划定边界之处，而非其后名为第二投石所及的近邻，因此说“适合划定边界之处”。是故，在巴利圣典中说“越过近邻”。否则，就像在非时入村学处中所说“越过有边界村庄的边界，进入无边界村庄的近邻”（波逸提 513），这里也应说“越过有边界村庄的边界，进入无边界村庄的近邻”。为分别开示简说之义，而说“再者，于此”(apicettha)等。以“寺院为四村所共有故”，在此说明了“从寺院去一个村庄是允许的”之理由。确实，正因为寺院为四村所共有，才允许去四个村庄中的任何一个。

ယတ္ထာတိ ယဿံ နဒိယံ. ‘‘ပဌမံ ပါဒံ ဥတ္တာရေန္တိယာ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ, ဒုတိယံ ပါဒံ ဥတ္တာရေန္တိယာ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ ဝစနတော နဒိံ ဩတရိတွာ ပဒသာ ဥတ္တရန္တိယာ ဧဝ အာပတ္တီတိ အာဟ ‘‘သေတုနာ ဂစ္ဆတိ, အနာပတ္တီ’’တိအာဒိ. ပရတီရမေဝ အက္ကမန္တိယာ အနာပတ္တီတိ နဒိံ အနောတရိတွာ ယာနနာဝါဒီသု အညတရေန ဂန္တွာ ပရတီရမေဝ အက္ကမန္တိယာ အနာပတ္တိ. ဥဘယတီရေသု ဝိစရန္တိ, ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒံ အသတိပိ နဒီပါရဂမနေ ဥပရိ ဝက္ခမာနဿ ဝိနိစ္ဆယဿ ဖလမတ္တဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဩရိမတီရမေဝ အာဂစ္ဆတိ, အာပတ္တီတိ ပရတီရံ ဂန္တုကာမတာယ ဩတိဏ္ဏတ္တာ ဝုတ္တံ. တမေဝ တီရန္တိ တမေဝ ဩရိမတီရံ. အနာပတ္တီတိ ပရတီရံ ဂန္တုကာမတာယ အဘာဝတော အနာပတ္တိ.

“于何处”(yattha)是指于何河中。根据“以第一只脚渡河时，犯偷兰遮(thullaccaya)；以第二只脚渡河时，犯僧残(saṅghādisesa)”之语，只有下到河里步行渡过者才犯戒，因此说“经由桥梁而行，无犯”等。“只踏上对岸者无犯”，是指未下到河里，而是以车、船等任何方式抵达，只踏上对岸者无犯。“在两岸活动，是允许的”，当知此说是为了仅显示下文将说决定的结果，即使在没有渡河的情况下。“只回到此岸，犯戒”，是因其怀着去对岸的意图而下水。“就是那岸”(tameva tīraṃ)是指就是那此岸。“无犯”，是因无意去对岸而无犯。

တာဒိသေ အရညေတိ ‘‘ဗဟိဣန္ဒခီလာ သဗ္ဗမေတံ အရည’’န္တိ (ဝိဘ. ၅၂၉) ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏေ အရညေ. အထ တာဒိသဿေဝ အရညဿ ဂဟိတဘာဝေါ ကထံ ဝိညာယတီတိ အာဟ ‘‘တေနေဝါ’’တိအာဒိ. ဣမိနာ ဟိ အဋ္ဌကထာဝစနေန ဤဒိသေပိ ဂါမသမီပေ ဒဿနူပစာရေ ဝိဇဟိတေ သတိပိ သဝနူပစာရေ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဝိညာယတိ. မဂ္ဂမူဠှာ ဥစ္စာသဒ္ဒံ ကရောန္တီတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂမူဠှသဒ္ဒေန ဝိယာ’’တိ. သဒ္ဒါယန္တိယာတိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိယာ. ပုရိမာယောတိ ပုရေတရံ ဂစ္ဆန္တိယော. အညံ မဂ္ဂံ ဂဏှာတီတိ မဂ္ဂမူဠှတ္တာ, န ဩဟာတုံ, တသ္မာ ဒွိန္နမ္ပိ အနာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အနန္တရာယေန ဧကဘာဝေါ, ဂါမန္တရဂမနာဒီသု အညတရတာပဇ္ဇနံ, အာပဒါယ အဘာဝေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

“于如是荒野中”(tādise araññe)，即于“门柱(indakhīla)外，皆是荒野”（《分别》529）如是所说相状的荒野中。那么，如何了知它被视为那样的荒野呢？故说“正是以彼”(teneva)等。确实，由此义注之语可知，即使在村庄附近，当视线范围(dassanūpacāra)已断而听力范围(savanūpacāra)尚存时，亦构成犯戒。迷路者会大声呼喊，故说“如迷路者之声”。“呼喊”(saddāyantiyā)是指发出声音。“前者”(purimāyo)是指走在更前面者。她走上另一条路是因迷路，而非为了舍弃同伴，因此两人都无犯。此中其余部分是明了的。此中有三个构成要素：无间隔地在一起、行至他村等其中之一处、以及无危难。

တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第三僧残学处释义终。

၄. စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

4. 第四僧残学处释义

၆၉၄. စတုတ္ထေ ကာရကဂဏဿာတိ ဥက္ခေပနီယကမ္မကာရကဂဏဿ. တေစတ္တာလီသပ္ပဘေဒံ ဝတ္တံ ခန္ဓကေ အာဝိ ဘဝိဿတိ. နေတ္ထာရဝတ္တေတိ နိတ္ထရဏဟေတုမှိ [Pg.119] ဝတ္တေ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဓမ္မေန ကမ္မေန ဥက္ခိတ္တတာ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ ဩသာရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

694. 第四，“造作者之众”是指行举罪羯磨(ukkhepanīyakamma)的造作者之众。这四十三种行法将在《犍度》(khandhaka)中明示。“出离行”是指为出离之故的行法。其余的意义是显而易见的。以如法的羯磨被举，以及除已允许的原因外被恢复——于此有此二要素。

စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第四僧残学处释义终。

၅. ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

5. 第五僧残学处释义

၇၀၁. ပဉ္စမေ ဧတံ န ဝုတ္တန္တိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ အဝဿုတဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ ဧတံ နိယမနံ န ဝုတ္တံ. တန္တိ တံ နိယမေတွာ အဝစနံ. ပါဠိယာ သမေတီတိ ‘‘ဧကတော အဝဿုတေ’’တိ အဝိသေသေတွာ ဝုတ္တပါဠိယာ ‘‘အနဝဿုတောတိ ဇာနန္တီ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဣမာယ စ ပါဠိယာ သမေတိ. ယဒိ ဟိ ပုဂ္ဂလဿ အဝဿုတဘာဝေါ နပ္ပမာဏံ, ကိံ ‘‘အနဝဿုတောတိ ဇာနန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန, ‘‘အနာပတ္တိ ဥဘတောအနဝဿုတာ ဟောန္တိ, အနဝဿုတာ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ‘‘ဥဘတောအနဝဿုတာ ဟောန္တိ, အနဝဿုတောတိ ဇာနန္တီ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ဣမဿ စ အနာပတ္တိဝါရဿ အယမတ္ထော. ဥဘော စေ အနဝဿုတာ, သဗ္ဗထာပိ အနာပတ္တိ. အထ ဘိက္ခုနီ အနဝဿုတာ သမာနာ အဝဿုတမ္ပိ ‘‘အနဝဿုတော’’တိ သညာယ တဿ ဟတ္ထတော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, ဧဝမ္ပိ အနာပတ္တိ. အထ သယံ အနဝဿုတာပိ အညံ အနဝဿုတံ ဝါ အဝဿုတံ ဝါ ‘‘အဝဿုတော’’တိ ဇာနာတိ, ဒုက္ကဋမေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ အနန္တရသိက္ခာပဒေ ‘‘ကိဿ တွံ အယျေ န ပဋိဂ္ဂဏှာသီတိ. အဝဿုတာ အယျေတိ. တွံ ပန အယျေ အဝဿုတာတိ. နာဟံ အယျေ အဝဿုတာ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥဒကဒန္တပေါနတော အညံ အဇ္ဈောဟရဏီယံ, ဥဘတောအဝဿုတတာ, သဟတ္ထာ ဂဟဏံ, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

701. 第五学处中，并未说“应见比丘尼(bhikkhunī)之染著状态”，此一规定未被述及。这与未加区分地说的“其中一人染著”的巴利原文，以及“知其未染著而接受”这段巴利原文相符。因为，若个人(puggala)的染著状态不是标准，何须说“知其未染著”？只须说“无犯：若双方皆未染著，未染著的（她）接受”即可。“双方皆未染著，知其未染著而接受”此一无犯条款的含义是：若二者皆未染著，则在任何情况下皆无犯。又或者，比丘尼自己未染著，而以“彼未染著”之想从染著者手中接受，亦无犯。又或者，她自己虽未染著，却知另一人（无论其是否染著）为“染著者”，则仅有恶作(dukkaṭa)。这在紧接的学处中说道：“尊者，您为何不接受？”“尊者，因他是染著者。”“那么，尊者，您染著吗？”“尊者，我未染著。”于此，其余的意义是显而易见的。除水与齿木外的可咽之物、双方皆未染著、亲手接受、咽下——于此有此四要素。

ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第五僧残学处释义终。

၆. ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

6. 第六僧残学处释义

၇၀၅. ဆဋ္ဌေ ပရိဝါရဂါထာယ အယမတ္ထော. န ဒေတိ န ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၈၁) န ဥယျောဇိကာ ဒေတိ, နာပိ ဥယျောဇိတာ တဿာ ဟတ္ထတော ဂဏှာတိ[Pg.120]. ပဋိဂ္ဂဟော တေန န ဝိဇ္ဇတီတိ တေနေဝ ကာရဏေန ဥယျောဇိကာယ ဟတ္ထတော ဥယျောဇိတာယ ပဋိဂ္ဂဟော န ဝိဇ္ဇတိ. အာပဇ္ဇတိ ဂရုကန္တိ ဧဝံ သန္တေပိ အဝဿုတဿ ဟတ္ထတော ပိဏ္ဍဂ္ဂဟဏေ ဥယျောဇေန္တီ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တဉ္စ ပရိဘောဂပစ္စယာတိ တဉ္စ ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇမာနာ တဿာ ဥယျောဇိတာယ ပရိဘောဂပစ္စယာ အာပဇ္ဇတိ. တဿာ ဟိ ဘောဇနပရိယောသာနေ ဥယျောဇိကာယ သံဃာဒိသေသော ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. မနုဿပုရိသတာ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇာတိ ဥယျောဇနာ, တေန ဝစနေန ဂဟေတွာ ဣတရိဿာ ဘောဇနပရိယောသာနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

705. 第六，《附随》(Parivāra)偈颂的含义是：“不给亦不取”是指怂恿者不给，被怂恿者亦不从其手中拿取。“因此无接受”是指因此之故，被怂恿者不从怂恿者手中接受。“犯重罪”是指即便如此，怂恿（他人）从染著者手中接受食物，（怂恿者）犯僧残罪。“彼亦因受用”是指她犯彼罪，是因被怂恿者受用之故。因为当她食毕时，怂恿者即犯僧残。于此，其余的意义是显而易见的。（所从取食者是）男性人类；除已允许的原因外，怂恿（另一比丘尼）说“拿取嚼食或啖食来吃”；（被怂恿者）因那句话而拿取，以及另一方食毕——于此有此三要素。

ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第六僧残学处释义终。

၇. သတ္တမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

7. 第七僧残学处释义

၇၀၉. သတ္တမေ ကိန္နုမာဝ သမဏိယောတိ ကိံ နု ဣမာ ဧဝ သမဏိယော. တာသာဟန္တိ တာသံ အဟံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

709. 第七，“难道这些是沙门尼吗”是指“难道这些就是沙门尼吗？”“我于彼等”即“我于她们”。其余的意义是显而易见的。

သတ္တမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第七僧残学处释义终。

၇၁၅. အဋ္ဌမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

715. 第八学处意义显明。

၉. နဝမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

9. 第九僧残学处释义

၇၂၁. နဝမေ ဝဇ္ဇပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာတိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကဝဇ္ဇဿ ပဋိစ္ဆာဒိကာ. သမနုဘာသနကမ္မကာလေ စေတ္ထ ဒွေ တိဿော ဧကတော သမနုဘာသိတဗ္ဗာ.

721. 第九，“遮罪者”是指遮盖微小又微小之罪者。于此，在行随谏羯磨时，应将二或三位比丘尼一并随谏。

နဝမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第九僧残学处释义终。

၇၂၇. ဒသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

727. 第十学处意义显明。

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《比丘尼分别》中僧残释义终。

သံဃာဒိသေသကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

僧残篇终。

၃. နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍံ (ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ)

3. 尼萨耆篇（比丘尼分别释义）

၇၃၃. နိဿဂ္ဂိယေသု [Pg.121] ပဌမံ ဥတ္တာနမေဝ.

733. 尼萨耆诸学处中，第一学处意义显明。

၇၄၀. ဒုတိယေ ‘‘အယျာယ ဒမ္မီတိ ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ နိဿဋ္ဌပဋိလဒ္ဓံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘နိဿဋ္ဌံ ပဋိလဘိတွာပိ ယထာဒါနေယေဝ ဥပနေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထာဒါနေယေဝ ဥပနေတဗ္ဗန္တိ ယထာ ဒါယကေန ဒိန္နံ, တထာ ဥပနေတဗ္ဗံ, အကာလစီဝရပက္ခေယေဝ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတ္ထ စ ဘာဇာပိတာယ လဒ္ဓစီဝရမေဝ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတိ, တံ ဝိနယကမ္မံ ကတွာပိ အတ္တနာ န လဘတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အကာလစီဝရတာ, တထာသညိတာ, ကာလစီဝရန္တိ အဓိဋ္ဌာယ လေသေန ဘာဇာပနံ, ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

740. 第二，“我给尊者”，如是获得者，是“已舍而复得”。因此在《母论释》(Mātikāṭṭhakathā)中亦说：“已舍之物，即便复得，亦应如所施时处置。”“如所施时处置”是指，应如施者所施与时处置，意即应置于非时衣一类。于此，唯有令其分配者所得之衣，方成尼萨耆(nissaggiya，抛出物)，彼（比丘尼）即便行了毗奈耶羯磨，自己亦不得之。于此，其余的意义是显而易见的。是非时衣；作如是想；决意为时衣而以借口分配；获得——于此有此四要素。

၇၄၃. တတိယေ မေတန္တိ မေ ဧတံ. သကသညာယ ဂဟိတတ္တာ ပါစိတ္တိယံ ဒုက္ကဋဉ္စ ဝုတ္တံ. ဣတရထာ ဘဏ္ဍဂ္ဃေန ကာရေတဗ္ဗံ. ဥပသမ္ပန္နတာ, ပရိဝတ္တိတစီဝရဿ ဝိကပ္ပနုပဂတာ, သကသညာယ အစ္ဆိန္ဒနံ ဝါ အစ္ဆိန္ဒာပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

743. 第三，“我的”是指“此是我的”。因作己有想而取，故说（犯）波逸提与恶作。否则，应令其偿付物品价值。已具足戒；已交换之衣已行共分(vikappana)；作己有想而强夺或令人强夺——于此有此三要素。

၇၄၈-၇၅၂. စတုတ္ထေ အာဟဋသပ္ပိံ ဒတွာတိ အတ္တနော ဒတွာ. ယမကံ ပစိတဗ္ဗန္တိ သပ္ပိဉ္စ တေလဉ္စ ဧကတော ကတွာ ပစိတဗ္ဗံ. လေသေန ဂဟေတုကာမတာ, အညဿ ဝိညာပနံ, ပဋိလာဘောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

748-752. 第四，“给了带来的酥油”是指给了自己的（酥油）。“应烹煮一对”是指应将酥油与油合在一起烹煮。欲以借口获得；向他人乞求；获得——于此有此三要素。

၇၅၃. ပဉ္စမေ သာတိ ထုလ္လနန္ဒာ. အယန္တိ အယံ သိက္ခမာနာ. စေတာပေတွာတိ ဇာနာပေတွာ ဣစ္စေဝ အတ္ထောတိ ဣဓ ဝုတ္တံ, မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. အညစေတာပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘အညံ စေတာပေတွာတိ အတ္တနော ကပ္ပိယဘဏ္ဍေန ဣဒံ နာမ အာဟရာတိ အညံ ပရိဝတ္တာပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ‘‘စေတာပေတွာ’’တိ ဣမဿ ပရိဝတ္တာပေတွာတိပိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အညံ စေတာပေယျာတိ ‘‘ဧဝံ မေ ဣဒံ ဒတွာ အညမ္ပိ အာဟရိဿတီ’’တိ မညမာနာ ‘‘န မေ ဣမိနာ အတ္ထော, ဣဒံ နာမ မေ အာဟရာ’’တိ တတော အညံ စေတာပေယျ.

753. 第五，“彼”是指偷兰难陀（Thullanandā）。“此”是指此在学尼（sikkhamānā）。“令其交换”（cetāpetvā）于此意为“令知”。但在《母论释》（Mātikāṭṭhakathā）中则说：“‘令他人交换’（aññaṃ cetāpeti）是指，用自己的允许物说‘请拿某物来’，而令他人交换。”因此，“令其交换”一词也应理解为有“令其交换”（parivattāpetvā）之义。“令他人交换”是指，她心想“他这样给了我这个，还会拿别的来”，便说“我不需要这个，请为我拿某物来”，从而令他人交换另一物品。

၇၅၈. ဆဋ္ဌေ [Pg.122] ဓမ္မကိစ္စန္တိ ပုညကမ္မံ. ပါဝါရိကဿာတိ ဒုဿဝါဏိဇကဿ. ယာယ စေတာပိတံ, တဿာယေဝ နိဿဂ္ဂိယံ နိဿဋ္ဌပဋိလာဘော စ, တသ္မာ တာယ ဘိက္ခုနိယာ နိဿဋ္ဌံ ပဋိလဘိတွာ ယထာဒါနေ ဥပနေတဗ္ဗံ, န အတ္တနာ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညဿတ္ထာယာတိ စီဝရာဒီသု အညတရဿတ္ထာယ. အညုဒ္ဒိသိကေနာတိ ပုရိမဿေဝတ္ထဒီပနံ. ပရိက္ခာရေနာတိ ကပ္ပိယဘဏ္ဍေန.

758. 第六，“如法之事”（dhammakicca）是指福业。“跋瓦瑞咖的”（pāvārikassa）是指布商的。为哪位比丘尼（bhikkhunī）而购置，即为彼比丘尼的尼萨耆物（nissaggiya）与已舍而复得之物。因此，该比丘尼于已舍之物复得后，应如初得时处置，不应自己拿取。“为另一目的”是指为衣等其中之一的目的。“为另一指定”（aññuddisikena）是阐明前者的意义。“以资具”（parikkhārena）是指以允许物。

၇၆၄. သတ္တမေ သယံ ယာစိတကေနာတိ သယံ ယာစိတကေနာပီတိ အတ္ထော. တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘တေန စ ပရိက္ခာရေန သယမ္ပိ ယာစိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ, တတောယေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘သညာစိကေနာတိ သယံ ယာစိတကေနာပီ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော.

764. 第七，“以自乞”（sayaṃ yācitakena）是指“亦以自乞”之义。因此在巴利文中说：“亦以彼资具自乞”。正因如此，在《母论释》（Mātikāṭṭhakathā）中，“以共乞”（saññācikena）之义被说为“亦以自乞”。

၇၆၈-၇၇၃. အဋ္ဌမနဝမဒသမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

768-773. 第八、第九、第十（学处）意义显明。

၇၈၄. ဧကာဒသမေ ယသ္မာ ပဝါရိတဋ္ဌာနေ ဝိညတ္တိ နာမ န ပဋိသေဓေတဗ္ဗာ, တသ္မာ ဘဂဝါ ဓမ္မနိမန္တနဝသေန ပဝါရိတဋ္ဌာနေ ‘‘ဝဒေယျာသိ ယေနတ္ထော’’တိ ဝုတ္တာယ ‘‘စတုက္ကံသပရမံ ဝိညာပေတဗ္ဗ’’န္တိ ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဂရုပါဝုရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘စေတာပေတဗ္ဗန္တိ ဌပေတွာ သဟဓမ္မိကေ စ ဉာတကပဝါရိတေ စ အညေန ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ဂုဏေ ပရိတုဋ္ဌေန ဝဒေယျာသိ ယေနတ္ထောတိ ဝုတ္တာယ ဝိညာပေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

784. 第十一，因为在受邀请处不应拒绝请求，所以应当知道，世尊（Bhagavā）以法邀请的方式，对在受邀请处被告知“请说出你的需要”者，开示了“最多可请求四kaṃsa”的限制。因此在《母论释》（Mātikāṭṭhakathā）中说：“除了（通常禁止的）令人购置之外，可以向同法者、亲戚、受邀请者，以及因对某人的某种功德感到满意而被告知‘请说出你的需要’的人请求。”

၇၈၈. ဒွါဒသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

788. 第十二（学处）意义显明。

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《比丘尼分别》中尼萨耆波逸提学处之释义终。

နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

尼萨耆篇终。

၄. ပါစိတ္တိယကဏ္ဍံ (ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ)

4. 波逸提篇（比丘尼分别释义）

၁. လသုဏဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

1. 蒜品释义

၇၉၃-၇၉၇. ပါစိတ္တိယေသု [Pg.123] လသုဏဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဇာတိံ သရတီတိ ဇာတိဿရော. သဘာဝေနေဝါတိ သူပသမ္ပာကာဒိံ ဝိနာဝ. ဗဒရသာဠဝံ နာမ ဗဒရဖလာနိ သုက္ခာပေတွာ စုဏ္ဏေတွာ ကတ္တဗ္ဗာ ခါဒနီယဝိကတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အာမကလသုဏဉ္စေဝ အဇ္ဈောဟရဏဉ္စာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

793-797. 在诸波逸提（pācittiya）中，蒜品第一则，“能忆念其生”（jātiṃ sarati）故为“忆生者”（jātissaro）。“自然地”（sabhāvena）意为不经酱汁等烹调。“枣泥酱”（badarasāḷavaṃ）是指将枣果晒干磨成粉末制成的嚼食（khādanīya）。此中其余的意义显明。“生蒜”与“吞下”是此中的两个构成要素。

၇၉၈-၈၀၂. ဒုတိယတတိယစတုတ္ထာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

798-802. 第二、第三、第四（学处）意义显明。

၈၁၂. ပဉ္စမေ ဒွိန္နံ ပဗ္ဗာနံ ဥပရီတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ အင်္ဂုလီနံ သဟ ပဝေသနေ ဧကေကာယ အင်္ဂုလိယာ ဧကေကံ ပဗ္ဗံ ကတွာ ဒွိန္နံ ပဗ္ဗာနံ ဥပရိ. ဧကင်္ဂုလိပဝေသနေ ဒွိန္နံ ပဗ္ဗာနံ ဥပရိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မဟာပစ္စရိယမ္ပိ အယမေဝ နယော ဒဿိတော. ဥဒကသုဒ္ဓိပစ္စယေန ပန သတိပိ ဖဿသာဒိယနေ ယထာဝုတ္တပရိစ္ဆေဒေ အနာပတ္တိ.

812. 第五则，于此，“两指节之上”是指：当两根手指一起插入时，以每根手指的一个指节来计算，（总共）为两个指节之上。应当了知，当插入一根手指时，不应超过两指节。在《大筏注》（Mahāpaccarī）中也开示了此方法。然而，若因净化水的缘故，在所述的限制内，即使有触碰和享受，也无罪。

၈၁၅-၈၁၇. ဆဋ္ဌေ အာသုမ္ဘိတွာတိ ပါတေတွာ. ဒဓိမတ္ထူတိ ဒဓိမဏ္ဍံ ဒဓိမှိ ပသန္နောဒကံ. ဘုဉ္ဇန္တဿ ဘိက္ခုနော ဟတ္ထပါသေ ဌာနံ, ပါနီယဿ ဝါ ဝိဓူပနဿ ဝါ ဂဟဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

815-817. 第六则，“倾倒”（āsumbhitvā）意为泼洒。“凝乳清”（dadhimatthu）是指凝乳的上层乳清，即凝乳中的清澈液体。站在正在进食的比丘（bhikkhu）的伸手所及（hatthapāsa）处，以及取饮品或扇子，是此中的两个构成要素。

၈၂၂. သတ္တမေ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗပယောဂဒုက္ကဋဿ နိဒဿနမတ္တန္တိ အာဟ ‘‘န ကေဝလံ ပဋိဂ္ဂဟဏေယေဝ ဟောတီ’’တိအာဒိ. ပမာဏန္တိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိယာ ပမာဏံ. ဣမေဟိယေဝ ဒွီဟိ ပါစိတ္တိယံ ဟောတိ, နာညေဟိ ဘဇ္ဇနာဒီဟီတိ အတ္ထော. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓန္တိ ပုနပိ ဝုတ္တန္တိ ဝုတ္တဝါဒံ သန္ဓာယာဟ. အညာယ ဝိညတ္တိယာ လဒ္ဓမ္ပိ ဟိ အနာဏတ္တိယာ ဝိညတ္တိယာ ဣမိဿာ အဝိညတ္တိယာ လဒ္ဓပက္ခံ ဘဇတိ, တသ္မာ ဟေဋ္ဌာ အဝိညတ္တိယာ လဒ္ဓေ ကရဏကာရာပနေသု ဝိသေသံ အဝတွာ ဣဓ ဝိသေသဝစနံ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓံ. ယဒိ စေတ္ထ ကရဏေ ပါစိတ္တိယံ, ကာရာပနေပိ ပါစိတ္တိယေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ. အထ ကာရာပနေ ဒုက္ကဋံ, ကရဏေပိ ဒုက္ကဋေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ. န ဟိ ကရဏေ ဝါ ကာရာပနေ ဝါ ဝိသေသော အတ္ထိ, တသ္မာ အညာယ ဝိညတ္တိယာ [Pg.124] လဒ္ဓံ သယံ ဘဇ္ဇနာဒီနိ ကတွာပိ ကာရာပေတွာပိ ဘုဉ္ဇန္တိယာ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဣဒမေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ. အဝိသေသေန ဝုတ္တန္တိ ကရဏကာရာပနာနံ သာမညတော ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. သတ္တန္နံ ဓညာနံ အညတရဿ ဝိညာပနံ ဝါ ဝိညာပါပနံ ဝါ, ပဋိလာဘော, ဘဇ္ဇနာဒီနိ ကတွာ ဝါ ကာရေတွာ ဝါ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

822. 第七则，“‘若接受，犯恶作（dukkaṭa）罪。’此句是为说明前行阶段的恶作罪，因此说‘不仅限于接受’等。“标准”（pamāṇaṃ）是指波逸提（pācittiya）罪的标准。其义为：仅由（请求与食用）此二者构成波逸提，而非由烘烤等其他（行为）构成。为详细开示此义，而说“是故”等。所谓“其前后矛盾”，是针对重复宣说已说之义而言。因为即使是通过其他比丘尼的请求而得，但若非由（当事比丘尼）自己请求，也归于此“非由自己请求而得”一类。是故，前文对“非由自己请求而得”的情况，未说自行处理和让他人处理的区别，而此处却说其区别，此乃前后矛盾。若于此，自行处理犯波逸提，则让他人处理亦应犯波逸提。若让他人处理犯恶作，则自行处理亦应犯恶作。自行处理或让他人处理实无差别。是故，此处的结论是：通过其他比丘尼的请求而得之物，（当事比丘尼）自行烘烤等或让他人烘烤等后食用，仅犯恶作罪。“无差别地说”是指对自行处理和让他人处理的一般性宣说。此中其余的含义是明显的。于七种谷物中任何一种，请求或教唆请求；获得；自行烘烤等或让他人烘烤等后吞下：是此中的三个构成要素。

၈၂၄. အဋ္ဌမေ နိဗ္ဗိဋ္ဌောတိ ပတိဋ္ဌာပိတော. ကေဏီတိ ရညော ဒါတဗ္ဗဿ အာယဿေတံ အဓိဝစနံ. ဌာနန္တရန္တိ ဂါမဇနပဒါဒိဌာနန္တရံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဥစ္စာရာဒိဘာဝေါ, အနဝလောကနံ, ဝဠဉ္ဇနဋ္ဌာနံ, တိရောကုဋ္ဋပါကာရတာ, ဆဍ္ဍနံ ဝါ ဆဍ္ဍာပနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

824. 第八则，“已存放”（nibbiṭṭho）意为已安置。“税收”（keṇi）是应给予国王的岁入的同义词。“另一处所”是指村落、地区等另一处所。此中其余的含义是明显的。成为粪便等的状态；不察看；处置的场所；在墙或围栏之外；丢弃或让人丢弃：是此中的五个构成要素。

၈၃၀. နဝမေ သဗ္ဗေသန္တိ ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခုနိယာ စ. ဣဓ ခေတ္တပါလကာ အာရာမာဒိဂေါပကာ စ သာမိကာ ဧဝ.

830. 第九则，“一切”（sabbesaṃ）即指比丘（bhikkhu）和比丘尼（bhikkhunī）。在此（学处中），田地的守护者、园林的守护者等就是所有者。

၈၃၆. ဒသမေ ဧကပယောဂေနာတိ ဧကဒိသာဝလောကနပယောဂေန. တေသံယေဝါတိ ယေသံ နစ္စံ ပဿတိ. ကိဉ္စာပိ သယံ နစ္စနာဒီသု ပါစိတ္တိယံ ပါဠိယံ န ဝုတ္တံ, တထာပိ အဋ္ဌကထာပမာဏေန ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တ’’န္တိ အာဟ. ‘‘အာရာမေ ဌတွာတိ န ကေဝလံ ဌတွာ, တတော တတော ဂန္တွာပိ သဗ္ဗိရိယာပထေဟိ လဘတိ, ‘အာရာမေ ဌိတာ’တိ ပန အာရာမပရိယာပန္နဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဣတရထာ နိသိန္နာပိ န လဘေယျာ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. နစ္စာဒီနံ အညတရတာ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ ဂမနံ, ဒဿနံ ဝါ သဝနံ ဝါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

836. 第十则，“以一次作用”(ekapayogenāti)意为以朝一方向观看的作用。“彼等”(Tesaṃyeva)即指她观看其舞蹈的那些人。虽然在巴利(Pāḷi)中未说亲自跳舞等会犯波逸提，但为开示应依义注的标准，而说“在所有义注(aṭṭhakathā)中皆有宣说”。“‘住在园内’(Ārāme ṭhatvā)并非仅指站立，从此处到彼处，以一切威仪皆可（构成犯行）；说‘住在园内’(ārāme ṭhitā)是为了开示其属于园内范围。否则，即使坐着也不得（观看）。”此说在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中皆有宣说。其余的含义在此处是明显的。舞蹈等其中之一；除已允许的理由外前往；观看或聆听：这些是此处的三个支。

လသုဏဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

蒜品释义终。

၂. အန္ဓကာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

2. 黑暗品释义

၈၄၁. အန္ဓကာရဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဒါနေ ဝါ ပူဇာယ ဝါတိ ဒါနနိမိတ္တံ ဝါ ပူဇာနိမိတ္တံ ဝါ. မန္တေတီတိ ကထေတိ. ရတ္တန္ဓကာရတာ, ပုရိသဿ ဟတ္ထပါသေ ဌာနံ ဝါ သလ္လပနံ ဝါ, သဟာယာဘာဝေါ, ရဟောပေက္ခတာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

841. 黑暗品第一则，“为布施或为供养”(dāne vā pūjāya vā)意为以布施为目的或以供养为目的。“商谈”(Manteti)意为交谈。夜间的黑暗；在男子的伸手所及处站立或与他交谈；无同伴；寻求独处：这些是此处的四个支。

၈၄၂-၈၄၆. ဒုတိယတတိယစတုတ္ထာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

842-846. 第二、第三和第四则，其义自明。

၈၅၆-၈၅၇. ပဉ္စမေ [Pg.125] အနောဝဿကံ အတိက္ကာမေန္တိယာတိ ဆန္နဿ အန္တော နိသီဒိတွာ ပက္ကမန္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ဥပစာရော ဒွါဒသဟတ္ထော’’တိ ဝဒန္တိ. ပလ္လင်္ကဿ အနောကာသေတိ ဦရုဗဒ္ဓါသနဿ အနောကာသေ အပ္ပဟောန္တေ. ပုရေဘတ္တတာ, အန္တရဃရေ နိသဇ္ဇာ, အာသနဿ ပလ္လင်္ကောကာသတာ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ အနာပုစ္ဆနံ, ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါတိက္ကမောတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

856-857. 第五则，“越过无雨处”(anovassakaṃ atikkāmentiyā)是指（比丘尼）进入有遮蔽处坐下后又离开。他们说：“近处(upacāro)为十二肘。”“无盘坐空间”(Pallaṅkassa anokāse)意为没有足够空间结跏趺坐。饭前；坐在内室；座位有盘坐的空间；除已允许的理由外不告辞；越过所述的限制：这些是此处的五个支。

၈၅၉-၈၆၄. ဆဋ္ဌသတ္တမာဒီနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

859-864. 第六、第七等则，其义自明。

အန္ဓကာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

黑暗品释义终。

၃. နဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

3. 裸行品释义

၈၈၃-၈၈၇. နဂ္ဂဝဂ္ဂဿ ပဌမဒုတိယာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

883-887. 裸行品的第一与第二则，其义自明。

၈၉၃. တတိယေ ဝိသိဗ္ဗေတွာတိ ဒုဿိဗ္ဗိတံ ပုန သိဗ္ဗနတ္ထာယ ဝိသိဗ္ဗေတွာ ဝိဇဋေတွာ. အညတြ စတူဟပဉ္စာဟာတိ ဝိသိဗ္ဗိတဒိဝသတော ပဉ္စ ဒိဝသေ အတိက္ကမိတွာ. နိဝါသနပါဝုရဏူပဂစီဝရတာ, ဥပသမ္ပန္နာယ သန္တကတာ, သိဗ္ဗနတ္ထာယ ဝိသိဗ္ဗနံ ဝါ ဝိသိဗ္ဗာပနံ ဝါ, အညတြ အနုညာတကာရဏာ ပဉ္စာဟာတိက္ကမော, ဓုရနိက္ခေပေါတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ.

893. 第三则，“拆开”(visibbetvā)是说，为了重缝而将缝制不佳的（衣）拆开、解开。“除了四五日”(Aññatra catūhapañcāhā)是说，从拆开之日起，超过五日。其为下衣、上衣或随身衣；为已具足戒者所有；为重缝而拆开或使人拆开；除有经允许的理由外，超过五日；放弃其事：这些是此处的五个支。

၈၉၈. စတုတ္ထေ ပဉ္စန္နံ စီဝရာနန္တိ တိစီဝရံ ဥဒကသာဋိကာ သင်္ကစ္စိကာတိ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ စီဝရာနံ. ပဉ္စန္နံ စီဝရာနံ အညတရတာ, ပဉ္စာဟာတိက္ကမော, အနုညာတကာရဏာဘာဝေါ, အပရိဝတ္တနန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

898. 第四则，“五种衣”(pañcannaṃ cīvarānaṃ)是指三衣、雨浴衣和覆肩衣这五种衣。其为五种衣之一；超过五日；无经允许的理由；未作交换：这些是此处的四个支。

၉၀၂. ပဉ္စမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

902. 第五则，其义自明。

၉၀၇. ဆဋ္ဌေ စီဝရလာဘန္တိ လဘိတဗ္ဗစီဝရံ. ဝိကပ္ပနုပဂပစ္ဆိမတာ, သံဃဿ ပရိဏတဘာဝေါ, ဝိနာ အာနိသံသဒဿနေန အန္တရာယကရဏန္တိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

907. 第六则，“衣的获得”(cīvaralābhan)是指应得之衣。已至指定的最后阶段；已属僧团所有；不见利益而作障碍：这些是此处的三个支。

၉၁၁. သတ္တမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

911. 第七则，其义自明。

၉၁၆. အဋ္ဌမေ [Pg.126] ကုမ္ဘထူဏံ နာမ ကုမ္ဘသဒ္ဒေါ, တေန စရန္တိ ကီဠန္တိ, တံ ဝါ သိပ္ပံ ဧတေသန္တိ ကုမ္ဘထူဏိကာ. တေနာဟ ‘‘ဃဋကေန ကီဠနကာ’’တိ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၃) ပန ‘‘ကုမ္ဘထူဏံ နာမ စတုရဿအမ္ဗဏကတာဠ’’န္တိ ဝုတ္တံ. စတုရဿအမ္ဗဏကတာဠံ နာမ ရုက္ခသာရဒန္တာဒီသု ယေန ကေနစိ စတုရဿအမ္ဗဏံ ကတွာ စတူသု ပဿေသု စမ္မေန ဩနန္ဓိတွာ ကတဝါဒိတဘဏ္ဍံ. ဗိမ္ဗိသကန္တိပိ တဿေဝ ဝေဝစနံ, တံ ဝါဒေန္တိ, တံ ဝါ သိပ္ပံ ဧတေသန္တိ ကုမ္ဘထူဏိကာ. တေနာဟ ‘‘ဗိမ္ဗိသကဝါဒကာတိပိ ဝဒန္တီ’’တိ. သမဏစီဝရတာ, ဌပေတွာ သဟဓမ္မိကေ မာတာပိတရော စ အညေသံ ဒါနံ, အတာဝကာလိကတာတိ ဣမာနိ ပနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

916. 第八则，名为“kumbhathūṇa”，`kumbha`是一种声音，他们以此为乐、游戏，或以此为技艺，故称“kumbhathūṇikā”。因此说“以小罐为戏者”(ghaṭakena kīḷanakā)。但在《长部义注》(Dīghanikāyaṭṭhakathā)中则说：“kumbhathūṇa是一种四方形的鼓。”所谓四方形的鼓(caturassaambaṇakatāḷaṃ)，是用树心、象牙等任何材料制成四方形的框架，四面覆以皮革而成的乐器。“Bimbisaka”也是它的同义词，他们演奏它，或以此为技艺，故称“kumbhathūṇikā”。因此说“也称为bimbisaka的演奏者”。其为沙门衣；布施给除了同法者及父母之外的他人；非暂时性：这些是此处的三个支。

၉၂၀. နဝမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

920. 第九则，其义自明。

၉၂၇. ဒသမေ ဓမ္မိကံ ကထိနုဒ္ဓါရန္တိ သဗ္ဗာသံ ဘိက္ခုနီနံ အကာလစီဝရံ ဒါတုကာမေန ဥပါသကေန ယတ္တကော အတ္ထာရမူလကော အာနိသံသော, တတော အဓိကံ ဝါ သမကံ ဝါ ဒတွာ ယာစိတကေန သမဂ္ဂေန ဘိက္ခုနိသံဃေန ယံ ကထိနံ ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန အန္တရာ ဥဒ္ဓရီယတိ, တဿ သော ဥဒ္ဓါရော ဓမ္မိကောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝရူပံ ကထိနုဒ္ဓါရန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

927. 第十则，“如法的迦絺那之解除”(dhammikaṃ kathinuddhāran)是说：当一位优婆塞欲布施非时衣给所有比丘尼，在布施了等同或多于铺展迦絺那衣所生利益的（财物）后，经其请求，和合的比丘尼僧团以一白一羯磨(ñattidutiyena kammena)于（迦絺那）期间解除了迦絺那，此解除即被称为“如法的”。这就是“如法的迦絺那之解除”的意义。其余部分，其义自明。

နဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

裸行品释义终。

၉၃၂. တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂေ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝ.

932. 抖擞品中，诸则其义自明。

၅. စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

5. 彩画堂品释义

၉၇၈. စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ကီဠနဥပဝနန္တိ အန္တောနဂရေ ဌိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ကီဠနုယျာနန္တိ ဗဟိနဂရေ ဌိတံ သန္ဓာယ. ပါဋေက္ကာ အာပတ္တိယောတိ ဂီဝါယ ပရိဝဋ္ဋနပ္ပယောဂဂဏနာယ အာပတ္တိယော, န ဥမ္မီလနဂဏနာယ. ‘‘အဇ္ဈာရာမေ ရာဇာဂါရာဒီနိ ကရောန္တိ, တာနိ ပဿန္တိယာ အနာပတ္တီ’’တိ ဝစနတော ‘‘အန္တောအာရာမေ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ နစ္စာဒီနိ ပဿိတုံ လဘတီ’’တိပိ သိဒ္ဓံ.

978. 彩画堂品第一则，“游戏园林”(kīḷanaupavana)是指城内者；“游乐园”(kīḷanuyyāna)是指城外者。“一一皆是犯”(Pāṭekkā āpattiyo)是指依转动颈项的次数计罪，而非依睁眼的次数。由“在寺院内建造王宫等，见者无犯”之语，亦可证成“可在寺院内到处观看舞蹈等”。

၉၈၂. ဒုတိယာဒီနိ [Pg.127] ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

982. 自第二则起，其义自明。

၁၀၁၅. နဝမေ ဟတ္ထိအာဒီသု သိပ္ပ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော, တထာ အာထဗ္ဗဏာဒီသု မန္တ-သဒ္ဒေါ. တတ္ထ အာထဗ္ဗဏမန္တော နာမ အာထဗ္ဗဏဝေဒဝိဟိတော ပရူပဃာတကရော မန္တော, ခီလနမန္တော နာမ ဒါရုသာရခီလံ မန္တေတွာ ပထဝိယံ ပဝေသေတွာ မာရဏမန္တော, အဂဒပ္ပယောဂေါ ဝိသယောဇနံ. နာဂမဏ္ဍလန္တိ သပ္ပာနံ ပဝေသနိဝါရဏတ္ထံ မဏ္ဍလဗဒ္ဓမန္တော.

1015. 第九则，在“象”(hatthi)等词中，“艺”(sippa)字应逐一连接；同样，在“阿闼婆”(āthabbaṇa)等词中，“咒”(manta)字也应如此。其中，“阿闼婆咒”(āthabbaṇamanto)是《阿闼婆吠陀》(āthabbaṇaveda)中所载的、能伤害他人的咒语；“橛咒”(khīlanamanto)是念咒于坚木橛后，将其钉入地下以致人于死地的咒术；“解毒法”(agadappayogo)是解除毒害；“龙坛”(Nāgamaṇḍala)是为防止蛇类进入而结坛所念的咒语。

၁၀၁၈. ဒသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

1018. 第十则，其义自明。

စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

彩画堂品释义终。

၁၀၂၁. အာရာမဝဂ္ဂေ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

1021. 园林品中，诸则其义自明。

၁၀၆၇. ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂေပိ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျမေဝ.

1067. 怀孕品中，诸则亦极易了知。

၈. ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

8. 童女品释义

၁၁၁၉. ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သဗ္ဗပဌမာ ဒွေ မဟာသိက္ခမာနာတိ ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂေ သဗ္ဗပဌမံ ဝုတ္တာ ဒွေ သိက္ခမာနာ. သိက္ခမာနာ ဣစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗာတိ သမ္မုတိကမ္မာဒီသု ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဂိဟိဂတာတိ ဝါ ကုမာရိဘူတာတိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ သစေ ဝဒန္တိ, ကမ္မံ ကုပ္ပတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဣတော ပရံ နဝမပရိယောသာနံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

1119. 童女品第一（条）：“最初的两位大在学尼”（mahāsikkhamānā）是指怀孕品中最初提到的两位在学尼。应只称其为“在学尼”，在羯磨等仪式中亦应如是称呼。不应称其为“已嫁者”（gihigatā）或“童女”（kumāribhūtā），若如此称呼，其羯磨则无效，此是其意。自此至第九（条）末，其义自明。

၁၁၆၃. ဒသမေ အပုဗ္ဗသမုဋ္ဌာနသီသန္တိ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနာဒီသု တေရသသု သမုဋ္ဌာနေသု အနနုညာတသမုဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဉှိ ဣတော ပုဗ္ဗေ တာဒိသဿ သမုဋ္ဌာနသီသဿ အနာဂတတ္တာ ‘‘အပုဗ္ဗသမုဋ္ဌာနသီသ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

1163. 第十（条）：“前所未有的生起之首”（apubbasamuṭṭhānasīsa），是指在第一波罗夷的生起等十三种生起中，针对未经允许的生起而说。因为在此之前，未曾有过此类生起之首，故称“前所未有的生起之首”。

၁၁၆၆. ဧကာဒသမာဒီနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

1166. 自第十一（条）起，其义自明。

ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

童女品释义终。

၉. ဆတ္တုပါဟနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

9. 伞履品释义

၁၂၁၄. ဆတ္တုပါဟနဝဂ္ဂဿ [Pg.128] ဧကာဒသမေ ဥပစာရံ သန္ဓာယာတိ သမန္တာ ဒွါဒသဟတ္ထုပစာရံ သန္ဓာယ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

1214. 伞履品第十一（条）：“近处”（upacāra）是指周围十二肘的范围。其余各处义皆明显。

ဆတ္တုပါဟနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

伞履品释义终。

ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇာဒီနိ အစိတ္တကာနိ လောကဝဇ္ဇာနီတိ ဝုတ္တတ္တာ နစ္စန္တိ ဝါ ဝဏ္ဏကန္တိ ဝါ အဇာနိတွာဝ ပဿန္တိယာ ဝါ နဟာယန္တိယာ ဝါ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော ဝတ္ထုအဇာနနစိတ္တေန အစိတ္တကာနိ, နစ္စန္တိ ဝါ ဝဏ္ဏကန္တိ ဝါ ဇာနိတွာ ပဿန္တိယာ ဝါ နဟာယန္တိယာ ဝါ အကုသလေနေဝ အာပဇ္ဇနတော လောကဝဇ္ဇာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. စောရီဝုဋ္ဌာပနာဒီနိ စောရီတိအာဒိနာ ဝတ္ထုံ ဇာနိတွာ ကရဏေ ဧဝ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော သစိတ္တကာနိ, ဥပသမ္ပဒါဒီနံ ဧကန္တအကုသလစိတ္တေနေဝ အကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာနိ. ‘‘ဣဓ သစိတ္တကာစိတ္တကတာ ပဏ္ဏတ္တိဇာနနာဇာနနတာယ အဂ္ဂဟေတွာ ဝတ္ထုဇာနနာဇာနနတာယ ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

关于山顶节（Giraggasamajja）等，已说其为无心（acittaka）与世间罪（lokavajja）。因为，若不知他们在跳舞或表演而观看，或在沐浴时无意看见，则有犯戒的可能，故因不知事相之心而是无心的（acittaka）；若知道他们在跳舞或表演而观看，或在沐浴时有意看见，则纯粹以不善心而犯戒，故应知其为世间罪（lokavajja）。为女盗贼授戒（Corīvuṭṭhāpanā）等，是在知道对象是盗贼等情况下行使才可能犯戒，故为有心（sacittaka）；而授具足戒（upasampadā）等事，因其是即便以纯善心亦不应行之事，故为制订罪（paṇṇattivajja）。“在此，有心与无心之分，应以对事相的知与不知来把握，而非以对制订的知与不知来把握”，在三部《疑难义释》（gaṇṭhipada）中皆如此说。其余的含义在此处是明显的。

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘尼分别小品释义终。

ပါစိတ္တိယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

波逸提篇终。

၅. ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍံ (ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ)

5. 应悔过篇（比丘尼分别释义）

ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

应悔过学处释义

၁၂၂၈. ပါဋိဒေသနီယာ [Pg.129] နာမ ယေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ သင်္ခေပေနေဝ သင်္ဂဟံ အာရုဠှာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဠိဝိနိမုတ္တကေသူတိ ပါဠိယံ အနာဂတေသု သပ္ပိအာဒီသု.

1228. 所谓应悔过法，是指以非常简略的方式被纳入纲要的八种法，此为关联。“于巴利之外者”（Pāḷivinimuttakesūti）是指未载于巴利圣典中的酥油等物。

ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

应悔过学处释义终。

ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

应悔过篇终。

ယေ ပန ပဉ္စသတ္တတိ သေခိယာ ဓမ္မာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ, ယေ စ တေသံ အနန္တရာ သတ္တာဓိကရဏဝှယာ ဓမ္မာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ တေသန္တိ တေသံ သေခိယာနံ. သတ္တာဓိကရဏဝှယာတိ သတ္တာဓိကရဏသမထသင်္ခါတာ. တံ အတ္ထဝိနိစ္ဆယံ တာဒိသံယေဝ ယသ္မာ ဝိဒူ ဝဒန္တီတိ အတ္ထော.

已宣说的七十五众学法，以及紧随其后宣说的七种止诤法，此为关联。于此，“彼等”（tesanti）是指那些众学法。“名为七诤事法”（Sattādhikaraṇavhayāti）是指被称为七种止诤平息法者。其义为：因为智者们如此阐述其义理决择。

ယထာ နိဋ္ဌိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗာသဝပဟံ မဂ္ဂန္တိ သဗ္ဗာသဝဝိဃာတကံ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ပတွာ သသန္တာနေ ဥပ္ပာဒေတွာ. ပဿန္တု နိဗ္ဗုတိန္တိ မဂ္ဂဉာဏလောစနေန နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောန္တု, ပပ္ပောန္တူတိ ဝါ ပါဌော. တတ္ထ နိဗ္ဗုတိန္တိ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“如已成就”（Yathā niṭṭhitāti）是关联。“断尽一切漏之道”（Sabbāsavapahaṃ magganti）是指证得能断尽一切漏的阿罗汉道后，在自身相续中生起。“看见寂灭”（Passantu nibbutinti）是指用道智之眼亲自证知涅槃，或者有“获得”（pappontu）的读法。这里，“寂灭”（nibbutiṃ）应理解为蕴的般涅槃。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ.

于《普端严》律义注之《心义灯》中。

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘尼分别释义终。

ဥဘတောဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《双分别义注》之释义终。

ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

波逸提释义终。

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

မဟာဝဂ္ဂ-ဋီကာ

大品疏

၁. မဟာခန္ဓကံ

1. 大犍度

ဗောဓိကထာဝဏ္ဏနာ

菩提记述释义

ဣဒါနိ [Pg.131] ဥဘတောဝိဘင်္ဂါနန္တရံ သင်္ဂဟမာရောပိတဿ မဟာဝဂ္ဂစူဠဝဂ္ဂသင်္ဂဟိတဿ ခန္ဓကဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ အာရဘိတုကာမော ‘‘ဥဘိန္နံ ပါတိမောက္ခာန’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဘိန္နံ ပါတိမောက္ခာနန္တိ ဥဘိန္နံ ပါတိမောက္ခဝိဘင်္ဂါနံ. ပါတိမောက္ခဂ္ဂဟဏေန ဟေတ္ထ တေသံ ဝိဘင်္ဂေါ အဘေဒေန ဂဟိတော. ယံ ခန္ဓကံ သင်္ဂါယိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ခန္ဓာနံ သမူဟော ခန္ဓကော, ခန္ဓာနံ ဝါ ပကာသနတော ဒီပနတော ခန္ဓကော. ‘‘ခန္ဓာ’’တိ စေတ္ထ ပဗ္ဗဇ္ဇုပသမ္ပဒါဒိဝိနယကမ္မသင်္ခါတာ စာရိတ္တဝါရိတ္တသိက္ခာပဒသင်္ခါတာ စ ပညတ္တိယော အဓိပ္ပေတာ. ပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနိ ဟိ ဘဂဝတာ ပညတ္တတ္တာ ‘‘ပညတ္တိယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ပညတ္တိယဉ္စ ခန္ဓသဒ္ဒေါ ဒိဿတိ ‘‘ဒါရုက္ခန္ဓော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော’’တိအာဒီသု ဝိယ. အပိစ ဘာဂရာသဋ္ဌတာပေတ္ထ ယုဇ္ဇတိယေဝ တာသံ ပညတ္တီနံ ဘာဂတော ရာသိတော စ ဝိဘတ္တတ္တာ. ခန္ဓကောဝိဒါတိ ပညတ္တိဘာဂရာသဋ္ဌဝသေန ခန္ဓဋ္ဌေ ကောဝိဒါ.

现在，在二分别之后，作者欲开始解说被纳入纲要、由大品（Mahāvagga）与小品（Cūḷavagga）所含摄的犍度之义，故说“二波罗提木叉”（ubhinnaṃ pātimokkhānaṃ）等。于此，“二波罗提木叉”（ubhinnaṃ pātimokkhānaṃ）即二波罗提木叉分别。此处以“波罗提木叉”一词，不加区别地含摄其分别。“彼等所结集的犍度”（Yaṃ khandhakaṃ saṅgāyiṃsu）是其关联。蕴之集合为犍度，或因开显、阐明诸蕴而为犍度。于此，所谓“蕴”（khandhā），意指以出家、受具足戒等律仪行为，以及行持与禁止的学处所构成的制订。出家等事，因由世尊所制订，故称为“制订”（paññattiyo）。“蕴”一词亦见于“木蕴”（dārukkhandho）、“火蕴”（aggikkhandho）等用语中。此外，部分与集合的意义在此也适用，因为那些制订被分为部分与集合。所谓“精通犍度者”（Khandhakovidā），即是精通作为制订之部分与集合义的蕴义者。

ပဒဘာဇနီယေ ယေသံ ပဒါနံ အတ္ထာ ယေဟိ အဋ္ဌကထာနယေဟိ ပကာသိတာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တေ စေ ပုန ဝဒေယျာမာတိ တေ စေ အဋ္ဌကထာနယေ ပုနပိ ဝဒေယျာမ. အထ ဝါ ပဒဘာဇနီယေ ယေသံ ပဒါနံ ယေ အတ္ထာ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတာ, တေ စေ အတ္ထေ ပုန ဝဒေယျာမာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ ဟိ-သဒ္ဒေါ ပဒပူရဏေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပရိယောသာနန္တိ သံဝဏ္ဏနာပရိယောသာနံ. ဥတ္တာနာ စေဝ ယေ အတ္ထာတိ ယေ အတ္ထာ ပုဗ္ဗေ အပကာသိတာပိ ဥတ္တာနာ အဂမ္ဘီရာ.

在词语解析（Padabhājanīya）中，对于哪些词的意义是由哪些注释方法所阐明的，应当如此连结。“如果我们再次宣说”（Te ce puna vadeyyāma），意即“如果我们再次宣说那些注释的方法”。或者，在词语解析中，对于哪些词的哪些意义在下文已阐明，“如果我们再次宣说那些意义”，应当如此连结。在此情况下，“hi”一词应被视为虚词。“结尾”（Pariyosānaṃ），意指解说的结尾。“以及那些浅显的意义”（Uttānā ceva ye atthā），意指那些先前虽未阐明，但本身浅显而不深奥的意义。

၁. ဝိသေသကာရဏံ နတ္ထီတိ ‘‘ယေန သမယေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာစနဟေတုဘူတော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, တေန [Pg.132] သမယေနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တကာရဏံ ဝိယ ဣဓ ဝိသေသကာရဏံ နတ္ထိ. အယမဘိလာပေါတိ ‘‘တေန သမယေနာ’’တိ အယမဘိလာပေါ. ကိံ ပနေတဿ ဝစနေ ပယောဇနန္တိ ယဒိ ဝိသေသကာရဏံ နတ္ထိ, ဧတဿ ဝစနေ ကိံ ပယောဇနန္တိ အဓိပ္ပာယော. နိဒါနဒဿနံ ပယောဇနန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တမေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယာ ဟိ ဘဂဝတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

1. “无特别原因”（Visesakāraṇaṃ natthi）是指，不像“尔时，具寿舍利弗长老因请求制订学处而生起思惟”等文所说的那样，此处没有特别的原因。此表述（abhilāpo）就是指“尔时”（tena samayenā）。那么，说这句话有什么用呢？如果说没有特别的原因，说这句话的目的是什么呢？应当连结为：其目的是显示因缘。为了更清楚地说明这一点，所以说了“因为世尊……”等等。

မဟာဝေလာ ဝိယ မဟာဝေလာ, ဝိပုလဝါလုကပုဉ္ဇတာယ မဟန္တော ဝေလာတဋော ဝိယာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘မဟန္တေ ဝါလိကရာသိမှီတိ အတ္ထော’’တိ. ဥရု မရု သိကတာ ဝါလုကာ ဝဏ္ဏု ဝါလိကာတိ ဣမေ သဒ္ဒါ သမာနတ္ထာ, ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တေနာဟ ‘‘ဥရူတိ ဝါလိကာ ဝုစ္စတီ’’တိ.

“如大海岸”（Mahāvelā viya），即如大海岸。其义为：因有广大的沙堆，故如巨大的海岸。因此说：“其义为在巨大的沙堆上”。Uru、maru、sikatā、vālukā、vaṇṇu、vālikā，这些词语意义相同，仅是字面不同。因此说：“‘uru’是说为沙”。

ဣတော ပဋ္ဌာယ စ –

从此处开始：

ယသ္မာ သုတ္တန္တပါဠီနံ, အတ္ထော သင်္ခေပဝဏ္ဏိတော;

တသ္မာ မယံ ကရိဿာမ, တာသံ အတ္ထဿ ဒီပနံ.

因诸经之义，仅作简要述；故我等今将，为彼作明释。

နဇ္ဇာတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁) နဒတိ သန္ဒတီတိ နဒီ, တဿာ နဇ္ဇာ, နဒိယာ နိန္နဂါယာတိ အတ္ထော. နေရဉ္ဇရာယာတိ ‘‘နေလဉ္ဇလာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ လ-ကာရဿ ရ-ကာရံ ကတွာ ‘‘နေရဉ္ဇရာယာ’’တိ ဝုတ္တံ, ကဒ္ဒမသေဝါလပဏကာဒိဒေါသရဟိတသလိလာယာတိ အတ္ထော. ကေစိ ‘‘နီလံဇလာယာတိ ဝတ္တဗ္ဗေ နေရဉ္ဇရာယာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ, နာမမေဝ ဝါ ဧတံ တဿာ နဒိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဿာ နဒိယာ တီရေ ယတ္ထ ဘဂဝါ ဝိဟာသိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဗောဓိရုက္ခမူလေ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏ’’န္တိ (စူဠဝ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၂၁) ဧတ္ထ မဂ္ဂဉာဏံ ဗောဓီတိ ဝုတ္တံ, ‘‘ပပ္ပောတိ ဗောဓိံ ဝရဘူရိမေဓသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၁၇) ဧတ္ထ သဗ္ဗညုတညာဏံ. တဒုဘယမ္ပိ ဗောဓိံ ဘဂဝါ ဧတ္ထ ပတ္တောတိ ရုက္ခောပိ ‘‘ဗောဓိရုက္ခော’’တွေဝ နာမံ လဘိ. အထ ဝါ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဗုဇ္ဈတီတိ ဘဂဝါ ဗောဓိ. တေန ဗုဇ္ဈန္တေန သန္နိဿိတတ္တာ သော ရုက္ခော ‘‘ဗောဓိရုက္ခော’’တိ နာမံ လဘိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဧကဒေသေနေဝ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မူလေတိ သမီပေ. ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အနုနာသိကလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသောတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ပဌမန္တိ စ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော, တသ္မာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သဗ္ဗပဌမံ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ဝိဟရတီတိ ဧဝမေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“于河”（Najjā）：流动（nadati, sandati），故为河（nadī）；“于彼河”（tassā najjā），义为“于彼河，于低流处”。“于尼连禅河”（Nerañjarāya）：此处本应作“nelañjalāya”（无秽水），但将l音变为r音，故说为“nerañjarāya”，其义为水中没有淤泥、水藻、水草等污秽。亦有人言：“本应作‘nīlañjalāya’（青蓝水），而说为‘nerañjarāya’。”或者应当知道，这只是那条河的名字。为了指出世尊所住的河边之地，故说“于菩提树下”。“菩提，被称为四道中之智”，在此，道智（maggañāṇa）被称为菩提；“具广慧者得最上菩提”，在此，一切知智（sabbaññutaññāṇa）被称为菩提。世尊在此处证得了这两种菩提，因此这棵树也得到了“菩提树”的名称。或者，世尊觉悟了七觉支（satta bojjhaṅge），故为“菩提”；因为被那位觉悟者所依止，所以那棵树得到了“菩提树”的名称。然而在义注中，只是以其中一部分来显示其义，故说“菩提，被称为四道中之智”等。“于根”（Mūle），意为在近旁。“初正觉者”（Paṭhamābhisambuddho）：这是省略了鼻音的表述，因此说“初次正觉”（paṭhamaṃ abhisambuddho）。“初次”（paṭhamaṃ）是状语中性词的表述，因此在此处应如此连结：成为正觉后，最先住在菩提树下。

အထ [Pg.133] ခေါ ဘဂဝါတိ ဧတ္ထ အထာတိ တသ္မိံ သမယေတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော အနေကတ္ထတ္တာ နိပါတာနံ, ယသ္မိံ သမယေ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ သမယေတိ အတ္ထော. တေနေဝ ဥဒါနပါဠိယံ (ဥဒါ. ၂) ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ’’တိ ဝုတ္တံ. အထာတိ ဝါ ပစ္ဆာတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ နိပါတော, တသ္မာ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပစ္ဆာတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ခေါတိ ပဒပူရဏေ နိပါတော. သတ္တ အဟာနိ သတ္တာဟံ. အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ယသ္မာ ဘဂဝါ တံ သတ္တာဟံ နိရန္တရတာယ အစ္စန္တမေဝ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝိဟာသိ, တသ္မာ ‘‘သတ္တာဟ’’န္တိ အစ္စန္တသံယောဂဝသေန ဥပယောဂဝစနံ ဝုတ္တံ. ဧကပလ္လင်္ကေနာတိ ဝိသာခပုဏ္ဏမာယ အနတ္ထင်္ဂတေယေဝ သူရိယေ အပရာဇိတပလ္လင်္ကဝသေန ဝဇိရာသနေ နိသိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ သကိမ္ပိ အနုဋ္ဌဟိတွာ ယထာဘုဇိတေန ဧကေနေဝ ပလ္လင်္ကေန.

在“尔时，世尊”（Atha kho bhagavā）一句中，“尔时”（atha）应取“在那个时候”（tasmiṃ samaye）的意思，因为小品词（nipāta）有多种含义，此处的“那个时候”是指世尊已证正觉、住在菩提树下的时候。正如《自说经》中所说：“那时，世尊一跏趺坐七日，感受解脱之乐。”或者，`atha`这个小品词也有“之后”（pacchā）的意思，因此应取“从正觉之后”（abhisambodhito pacchā）的意思。`kho`是用于填补音节的小品词。“七日”（sattāhaṃ）是七个日夜。这是在“持续连结”（accantasaṃyoga）的意义上使用的业格（upayogavacana）。因为世尊在那七天里持续不断地以果定之乐而住，所以“七日”是依“持续连结”的意义而使用的业格。“以一跏趺坐”（ekapallaṅkena）是指，从毘舍佉月圆日太阳尚未下山时，以不败坐姿（aparājitapallaṅka）坐在金刚座（vajirāsana）上开始，期间一次也未起身，以同一个跏趺坐姿而坐。

ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီတိ ဧတ္ထ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿဒ္ဓိနိဿရဏဝိမုတ္တီသု ပဉ္စသု ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိသင်္ခါတာ ဘဂဝတော ဖလဝိမုတ္တိ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘ဝိမုတ္တိသုခံ ဖလသမာပတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒယမာနော’’တိ. ဝိမုတ္တီတိ စ ဥပက္ကိလေသေဟိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝသေန စိတ္တဿ ဝိမုတ္တဘာဝေါ, စိတ္တမေဝ ဝါ တထာ ဝိမုတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တာယ ဝိမုတ္တိယာ ဇာတံ, သမ္ပယုတ္တံ ဝါ သုခံ ဝိမုတ္တိသုခံ. ‘‘ယာယံ, ဘန္တေ, ဥပေက္ခာ သန္တေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ (မ. နိ. ၂.၈၈) ဝစနတော ဥပေက္ခာပိ စေတ္ထ သုခမိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၃၂) ‘‘ဥပေက္ခာ ပန သန္တတ္တာ, သုခမိစ္စေဝ ဘာသိတာ’’တိ. ဘဂဝါ ဟိ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကံ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, န ဣတရံ. အထ ဝါ ‘‘တေသံ ဝူပသမော သုခေါ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၂၂၁, ၂၇၂) ယထာ သင်္ခါရဒုက္ခဝူပသမော ‘‘သုခေါ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ သကလကိလေသဒုက္ခူပသမဘာဝတော အဂ္ဂဖလေ လဗ္ဘမာနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ ဧဝ ဣဓ ‘‘သုခ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

在“感受解脱之乐”（Vimuttisukhapaṭisaṃvedī）一句中，其意指的是世尊的果解脱（phalavimutti），即五种解脱——支分解脱（tadaṅgavimutti）、镇伏解脱（vikkhambhanavimutti）、断灭解脱（samucchedavimutti）、安息解脱（paṭippassaddhivimutti）、出离解脱（nissaraṇavimutti）——中的安息解脱。因此说：“感受解脱之乐，即果定（phalasamāpatti）之乐。”所谓“解脱”（vimutti），应知是指心由于诸随烦恼（upakkilesa）的安息而解脱的状态，或指心本身已如此解脱。由该解脱所生起或与之相应的乐，即是“解脱之乐”（vimuttisukha）。根据“尊者，世尊所说此平静中的舍即是乐”之语，此处的舍（upekkhā）也应知为乐。诚如《痴之祛除》中所说：“舍因寂静，故亦说为乐。”世尊只入基于第四禅的阿罗汉果定，不入其他的。或者，如“彼等之止息是乐”等语，犹如诸行之苦的止息被称为“乐”，同样地，此处应知，由于一切烦恼之苦的止息，在最上果中所得的安息解脱本身即是“乐”。

အထာတိ အဓိကာရတ္ထေ နိပါတော, ခေါတိ ပဒပူရဏေ. တေသု အဓိကာရတ္ထေန ‘‘အထာ’’တိ ဣမိနာ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒနတော အညံ အဓိကာရံ ဒဿေတိ. ကော ပနေသောတိ? ပဋိစ္စသမဥပ္ပာဒမနသိကာရော. ရတ္တိယာတိ အဝယဝသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ. ပဌမန္တိ အစ္စန္တသံယောဂတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ[Pg.134]. ဘဂဝါ ဟိ တဿာ ရတ္တိယာ သကလမ္ပိ ပဌမံ ယာမံ တေနေဝ မနသိကာရေန ယုတ္တော အဟောသီတိ.

“于是”（atha）是用于转换主题的虚词，“kho”则是填补音节的虚词。其中，“于是”一词表明了从感受解脱之乐转换到一个新的主题。此主题为何？即缘起作意。“于夜”（rattiyā）是表示部分关系的属格。“初”（paṭhamaṃ）是用于“持续连结”义的业格。因为世尊于彼夜的整个初夜，皆与彼作意相应。

ပစ္စယာကာရန္တိ အဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယဓမ္မံ. ပဋိစ္စာတိ ပဋိမုခံ ဂန္တွာ, ကာရဏသာမဂ္ဂိံ အပဋိက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော. ပဋိမုခဂမနဉ္စ ပစ္စယဿ ကာရဏသာမဂ္ဂိယာ အင်္ဂဘာဝေန ဖလဿ ဥပ္ပာဒနမေဝ. အပဋိက္ခိပိတွာတိ ပန ဝိနာ တာယ ကာရဏသာမဂ္ဂိယာ အင်္ဂဘာဝံ အဂန္တွာ သယမေဝ န ဥပ္ပာဒေတီတိ အတ္ထော. ဧတေန ကာရဏဗဟုတာ ဒဿိတာ. အဝိဇ္ဇာဒိဧကေကဟေတုသီသေန ဟိ ဟေတုသမူဟော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. သဟိတေတိ သမုဒိတေ, အဝိနိဗ္ဘုတ္တေတိ အတ္ထော. အဝိဇ္ဇာဒိကော ဟိ ပစ္စယဓမ္မော သဟိတေယေဝ အညမညံ အဝိနိဗ္ဘောဂဝုတ္တိဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ. ဣမိနာ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မဗဟုတာ ဒဿိတာ. ဥဘယေနပိ ‘‘ဧကံ န ဧကတော’’တိအာဒိနယော (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၂၆ သင်္ခါရပဒနိဒ္ဒေသ; ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၆၁၇) ဒီပိတော ဟောတိ. ဧကတော ဟိ ကာရဏတော န ဣဓ ကိဉ္စိ ဧကံ ဖလမတ္ထိ, န အနေကံ, နာပိ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ ဧကံ, အနေကေဟိ ပန ကာရဏေဟိ အနေကမေဝ ဟောတိ. တထာ ဟိ အနေကေဟိ ဥတုပထဝီဗီဇသလိလသင်္ခါတေဟိ ကာရဏေဟိ အနေကမေဝ ရူပဂန္ဓရသာဒိအင်္ကုရသင်္ခါတံ ဖလမုပ္ပဇ္ဇမာနံ ဒိဿတိ. ယံ ပနေတံ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ ဧကေကဟေတုဖလဒီပနံ ကတံ, တတ္ထ ပယောဇနံ န ဝိဇ္ဇတိ.

“缘法之相”（paccayākāra）即以无明等为缘的诸法。“缘于”（paṭicca）之义为：趋向（paṭimukhaṃ gantvā），且不排斥众缘的和合（kāraṇasāmaggiṃ apaṭikkhipitvā）。所谓“趋向”，即是缘作为众缘和合的一个部分而生起果。所谓“不排斥”，即是说若不成为彼众缘和合的一部分，则无法独自生起。此显示了因的众多性。以无明等每一个别之因为首，实则指明了因的集合。“俱”（sahite）之义为“共同生起”（samudite）、“不可分离”（avinibbhutta）。以无明等为首的缘法，确实是在与其他缘法相互依存、不可分离的情况下，共同生起诸法。此显示了缘生法的众多性。此二者阐明了“一非从一生”等义理（《分别论注》143；《清净道论》597）。此中，并无任何一果从一因而生，亦无多果从一因而生，亦无一果从多因而生；实乃多果从多因而生。譬如可见，由时节、地、种子、水等众多之因，才生起色、香、味等多样所成的苗芽之果。然则，如“无明缘行，行缘识”这般阐明单一因果，其中难道没有用意吗？

ဘဂဝါ ဟိ ကတ္ထစိ ပဓာနတ္တာ ကတ္ထစိ ပါကဋတ္တာ ကတ္ထစိ အသာဓာရဏတ္တာ ဒေသနာဝိလာသဿ စ ဝေနေယျာနဉ္စ အနုရူပတော ဧကမေဝ ဟေတုံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဒီပေတိ. ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိ ဟိ ဧကမေဝ ဟေတုံ ဖလဉ္စာဟ. ဖဿော ဟိ ဝေဒနာယ ပဓာနဟေတု ယထာဖဿံ ဝေဒနာဝဝတ္ထာနတော. ဝေဒနာ စ ဖဿဿ ပဓာနဖလံ ယထာဝေဒနံ ဖဿဝဝတ္ထာနတော. ‘‘သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ’’တိ (မဟာနိ. ၅) ပါကဋတ္တာ ဧကံ ဟေတုံ အာဟ. ပါကဋော ဟိ ဧတ္ထ သေမှော, န ကမ္မာဒယော. ‘‘ယေ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, အကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေတေ အယောနိသောမနသိကာရမူလကာ’’တိ အသာဓာရဏတ္တာ ဧကံ ဟေတုံ အာဟ. အသာဓာရဏော ဟိ အယောနိသောမနသိကာရော အကုသလာနံ, သာဓာရဏာနိ ဝတ္ထာရမ္မဏာဒီနီတိ. တသ္မာ အဝိဇ္ဇာ တာဝေတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ အညေသု ဝတ္ထာရမ္မဏသဟဇာတဓမ္မာဒီသု သင်္ခါရကာရဏေသု ‘‘အဿာဒါနုပဿိနော တဏှာ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၅၂) စ ‘‘အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ အာသဝသမုဒယော’’တိ [Pg.135] (မ. နိ. ၁.၁၀၄) စ ဝစနတော အညေသမ္ပိ တဏှာဒီနံ သင်္ခါရဟေတူနံ ဟေတူတိ ပဓာနတ္တာ, ‘‘အဝိဒွါ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာဂတော ပုညာဘိသင်္ခါရမ္ပိ အဘိသင်္ခရောတီ’’တိ ပါကဋတ္တာ အသာဓာရဏတ္တာ စ သင်္ခါရာနံ ဟေတုဘာဝေန ဒီပိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဧကေကဟေတုဖလဒီပနေ ယထာသမ္ဘဝံ နယော နေတဗ္ဗော. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

世尊实因时而由于主要性，时而由于显着性，时而由于不共性，亦因说法之善巧及相应于受化者，而仅开示单一的因或果。譬如“触缘受”一句，即是开示了单一的因与果。此中，触是受的主要之因，因受是依触而确立；受是触的主要之果，因触是依受而确立。又如“由痰所生之疾病”（《大义释》5）一句，是因其显着性而说此一因，因于此，痰是显着的，而非业等。又如“诸比丘，任何不善法，皆以非理作意为根”一句，是因其不共性而说此一因。非理作意为诸不善法的不共因，而所依、所缘等则是共通的。是故，于此，纵然存在所依、所缘、俱生法等其他行之因，然无明，依据“于可乐法随观味者，其爱增长”（《相应部》12.52）及“由无明集而有漏集”（《中部》9）之语，亦为贪爱等其他行因之因，故因其主要性；又依据“诸比丘，无闻凡夫为无明所覆，亦造作福行”（《相应部》12.51）之语，因其显着性与不共性，而被开示为诸行之因。于一切阐明单一因果之处，皆应如是随其可能而应用此理。是故古人云：—

‘‘ဧကံ န ဧကတော ဣဓ, နာနေကမနေကတောပိ နော ဧကံ;

ဖလမတ္ထိ အတ္ထိ ပန ဧက-ဟေတုဖလဒီပနေ အတ္ထော’’တိ.

“此中，一非从一生，多亦非从一，一亦非从多；然于阐明一因一果中，实有其义。”

ပစ္စေတုမရဟတီတိ ပဋိစ္စော. ယော ဟိ နံ ပစ္စေတိ အဘိသမေတိ, တဿ အစ္စန္တမေဝ ဒုက္ခဝူပသမာယ သံဝတ္တတိ. သမ္မာ သဟ စ ဥပ္ပာဒေတီတိ သမုပ္ပာဒေါ. ပစ္စယဓမ္မော ဟိ အတ္တနော ဖလံ ဥပ္ပာဒေန္တော သမ္ပုဏ္ဏမေဝ ဥပ္ပာဒေတိ, န ဝိကလံ. ယေ စ ဓမ္မေ ဥပ္ပာဒေတိ, တေ သဗ္ဗေ သဟေဝ ဥပ္ပာဒေတိ, န ဧကေကံ. ဣတိ ပဋိစ္စော စ သော သမုပ္ပာဒေါ စာတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝိတ္ထာရောတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒပဒဝဏ္ဏနာပပဉ္စော. မယမ္ပိ တံ အတိပပဉ္စဘယာ ဣဓ န ဒဿယိဿာမ, ဧဝံ ပရတော ဝက္ခမာနမ္ပိ ဝိတ္ထာရံ. အနုလောမပဋိလောမန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော ‘‘ဝိသမံ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၇၀) ဝိယ. သွေဝါတိ သော ဧဝ ပစ္စယာကာရော. ပုရိမနယေန ဝါ ဝုတ္တောတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော ပစ္စယာကာရော. ပဝတ္တိယာတိ သံသာရပ္ပဝတ္တိယာ. မနသိ အကာသီတိ ယော ယော ပစ္စယဓမ္မော ယဿ ယဿ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မဿ ယထာ ယထာ ဟေတုပစ္စယာဒိနာ ပစ္စယဘာဝေန ပစ္စယော ဟောတိ, တံ သဗ္ဗံ အဝိပရီတံ အပရိဟာပေတွာ အနဝသေသတော ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန စိတ္တေ အကာသီတိ အတ္ထော.

“缘于”（paṭicca）是“应去信解”（paccetum arahati）之义。凡信解、通达它者，必将导向苦的完全止息。“同生”（samuppādo）是“正确地、共同地生起”（sammā saha ca uppādeti）之义。缘法在生起其果时，是完整地生起，而非有残缺；其所生起的诸法，皆是共同生起，而非逐一。如是，此是“缘于”，又是“同生”，故为“缘起”（paṭiccasamuppāda）。于此应见此义。“广说”（vitthāro）即是对“缘起”一词的铺衍性解释。我们因惧怕过于繁琐，此处不作展示，之后将要宣说的广说亦然。“顺与逆”（anulomapaṭilomaṃ）是中性名词作副词用，如“日月不规则地运行”（《增支部》4.70）等句。“即彼”（sveva）即是彼缘法之相。或者说，是依前述之理，即依“无明缘行”等理则所说的缘法之相。“于流转中”（pavattiyaṃ）即于轮回流转中。“作意”（manasi akāsi）之义为：将每一个缘法如何以因缘等方式作为每一个缘生法之缘，这一切皆无颠倒、无遗漏、无余地，以审察的方式置于心中。

အဝိဇ္ဇာပစ္စယာတိအာဒီသု (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၂၅; ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၈၆-၅၈၇; ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁) အဝိန္ဒိယံ ကာယဒုစ္စရိတာဒိံ ဝိန္ဒတီတိ အဝိဇ္ဇာ, ဝိန္ဒိယံ ကာယသုစရိတာဒိံ န ဝိန္ဒတီတိ အဝိဇ္ဇာ, ဓမ္မာနံ အဝိပရီတသဘာဝံ အဝိဒိတံ ကရောတီတိ အဝိဇ္ဇာ, အန္တဝိရဟိတေ သံသာရေ ဘဝါဒီသု သတ္တေ ဇဝါပေတီတိ အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇမာနေသု ဇဝတိ, ဝိဇ္ဇမာနေသု န ဇဝတီတိ အဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာပဋိပက္ခာတိ ဝါ အဝိဇ္ဇာ. သာ ‘‘ဒုက္ခေ အညာဏ’’န္တိအာဒိနာ စတုဗ္ဗိဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဋိစ္စ နံ န ဝိနာ ဖလံ ဧတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေဝ ပဝတ္တတိ စာတိ ပစ္စယော, ဥပကာရဋ္ဌော ဝါ ပစ္စယော. အဝိဇ္ဇာ စ သာ ပစ္စယော စာတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော[Pg.136], တသ္မာ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ. သင်္ခရောန္တီတိ သင်္ခါရာ, လောကိယာ ကုသလာကုသလစေတနာ. တေ ပုညာပုညာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရဝသေန တိဝိဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိဇာနာတီတိ ဝိညာဏံ, တံ လောကိယဝိပါကဝိညာဏဝသေန ဗာတ္တိံသဝိဓံ. နမတီတိ နာမံ, ဝေဒနာဒိက္ခန္ဓတ္တယံ. ရုပ္ပတီတိ ရူပံ, ဘူတရူပံ စက္ခာဒိဥပါဒါရူပဉ္စ. အာယတန္တိ, အာယတဉ္စ သံသာရဒုက္ခံ နယတီတိ အာယတနံ. ဖုသတီတိ ဖဿော. ဝေဒယတီတိ ဝေဒနာ. ဣဒမ္ပိ ဒွယံ ဒွါရဝသေန ဆဗ္ဗိဓံ, ဝိပါကဝသေန ဂဟဏေ ဗာတ္တိံသဝိဓံ. တဿတိ ပရိတဿတီတိ တဏှာ, သာ ကာမတဏှာဒိဝသေန သင်္ခေပတော တိဝိဓာ, ဝိတ္ထာရတော အဋ္ဌသတဝိဓာ စ. ဥပါဒိယတီတိ ဥပါဒါနံ, တံ ကာမုပါဒါနာဒိဝသဧန စတုဗ္ဗိဓံ.

在“无明缘”(avijjāpaccayā)等句中：获得不应获得的身恶行等，故为无明(avijjā)；不获得应获得的身善行等，故为无明；使诸法不颠倒的自性不被了知，故为无明；于无有止尽的轮回中，于诸有中驱使有情疾走，故为无明；于非实有中奔赴，于实有中不奔赴，故为无明；或与明(vijjā)对立，故为无明。此无明依“于苦无知”等可分为四种。因为它被依靠，果不离它而到来、生起并持续，故称为缘(paccayo)；或因其助益义而为缘。既是无明又是缘，故为无明缘，因此说“由无明缘”。造作故为行(saṅkhārā)，即世间的善与不善思。彼等行依福行、非福行、不动行而应知为三种。了别故为识(viññāṇa)，即三十二种世间异熟识。倾向故为名(nāma)，即受等三蕴。变坏故为色(rūpa)，即大种色与眼等所造色。延伸，且能引至漫长的轮回之苦，故为处(āyatana)。接触故为触(phasso)。感受故为受(vedanā)。此二者依门而有六种，若依异熟而取则有三十二种。渴求故为爱(taṇhā)，此爱略说有欲爱等三种，广说则有一百零八种。执取故为取(upādāna)，此取依欲取等而有四种。

ဘဝတိ ဘာဝယတိ စာတိ ဘဝေါ, သော ကမ္မောပပတ္တိဘေဒတော ဒုဝိဓော. ဇနနံ ဇာတိ. ဇီရဏံ ဇရာ. မရန္တိ တေနာတိ မရဏံ. သောစနံ သောကော. ပရိဒေဝနံ ပရိဒေဝေါ. ဒုက္ခယတီတိ ဒုက္ခံ. ဥပ္ပာဒဋ္ဌိတိဝသေန ဒွေဓာ ခနတီတိ ဝါ ဒုက္ခံ. ဒုမ္မနဿ ဘာဝေါ ဒေါမနဿံ. ဘုသော အာယာသော ဥပါယာသော. သမ္ဘဝန္တီတိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. န ကေဝလဉ္စ သောကာဒီဟေဝ, အထ ခေါ သဗ္ဗပဒေဟိ ‘‘သမ္ဘဝန္တီ’’တိ ပဒဿ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ သမ္ဘဝန္တီတိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဝဝတ္ထာနံ ဒဿိတံ ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ သမ္ဘဝန္တီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဧဝမေတဿ…ပေ… သမုဒယော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန အယမတ္ထော. ဧဝန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌနယနိဒဿနံ. တေန အဝိဇ္ဇာဒီဟေဝ ကာရဏေဟိ, န ဣဿရနိမ္မာနာဒီဟီတိ ဒဿေတိ. ဧတဿာတိ ယထာဝုတ္တဿ. ကေဝလဿာတိ အသမ္မိဿဿ, သကလဿ ဝါ. ဒုက္ခက္ခန္ဓဿာတိ ဒုက္ခသမူဟဿ, န သတ္တဿ နာပိ သုဘသုခါဒီနံ. သမုဒယော ဟောတီတိ နိဗ္ဗတ္တိ သမ္ဘဝတိ.

生成、且令其生成，故为有(bhavo)；它依业有与生有之别而有两种。出生为生(jāti)。衰老为老(jarā)。众生因此而死，故为死(maraṇa)。忧愁为愁(soko)。哀叹为悲(paridevo)。使痛苦故为苦(dukkha)。或因以生起与住立二种方式毁伤，故为苦。心意不善的状态为忧(domanassa)。极度疲劳为恼(upāyāso)。“生起”(sambhavanti)即“产生”(nibbattanti)。不仅是愁等，“生起”一词实应与所有项目相连接。这样，“由无明缘而有行生起”即显示了缘与缘生法的确立。因此说：“应知在所有项目中，其义皆依此理路。”于“如是此……集起”(evam etassa... samudayo hoti)句，其义如下。“如是”(evaṃ)是指示前述的理路。它显示是由无明等为因，而非自在天(issara)所造等。“此”(etassa)即“如前所说”。“纯”(kevalassa)即“不杂”，或“全部”。“苦蕴”(dukkhakkhandhassa)即“苦的聚合”，而非有情，亦非净、乐等。“集起”(samudayo hoti)即“产生、发生”。

အစ္စန္တမေဝ သင်္ခါရေဟိ ဝိရဇ္ဇတိ ဧတေနာတိ ဝိရာဂေါ, အရိယမဂ္ဂေါတိ အာဟ ‘‘ဝိရာဂသင်္ခါတေန မဂ္ဂေနာ’’တိ. အသေသံ နိရောဓာ အသေသနိရောဓာ, အသေသေတွာ နိဿေသေတွာ နိရောဓာ သမုစ္ဆိန္ဒနာ အနုသယပ္ပဟာနဝသေန အဂ္ဂမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာယ အစ္စန္တသမုဂ္ဃာတတောတိ အတ္ထော. ယဒိပိ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေဟိပိ ပဟီယမာနာ အဝိဇ္ဇာ အစ္စန္တသမုဂ္ဃာတဝသေနေဝ ပဟီယတိ, တထာပိ န အနဝသေသတော ပဟီယတိ. အပါယဂမနီယာ ဟိ အဝိဇ္ဇာ ပဌမမဂ္ဂေန ပဟီယတိ, တထာ သကိဒေဝ ဣမသ္မိံ လောကေ သဗ္ဗတ္ထ စ အနရိယဘူမိယံ ဥပပတ္တိယာ ပစ္စယဘူတာ အဝိဇ္ဇာ ယထာက္ကမံ ဒုတိယတတိယမဂ္ဂေဟိ ပဟီယတိ, န ဣတရာတိ, အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ ပန သာ အနဝသေသံ [Pg.137] ပဟီယတီတိ. အနုပ္ပာဒနိရောဓော ဟောတီတိ သဗ္ဗေသံ သင်္ခါရာနံ အနဝသေသံ အနုပ္ပာဒနိရောဓော ဟောတိ. ဟေဋ္ဌိမေန ဟိ မဂ္ဂတ္တယေန ကေစိ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ကေစိ န နိရုဇ္ဈန္တိ အဝိဇ္ဇာယ သာဝသေသနိရောဓာ, အဂ္ဂမဂ္ဂေန ပနဿာ အနဝသေသနိရောဓာ န ကေစိ သင်္ခါရာ န နိရုဇ္ဈန္တီတိ. ဧဝံ နိရုဒ္ဓါနန္တိ ဧဝံ အနုပ္ပာဒနိရောဓေန နိရုဒ္ဓါနံ. ကေဝလ-သဒ္ဒေါ နိရဝသေသဝါစကော စ ဟောတိ ‘‘ကေဝလာ အင်္ဂမဂဓာ’’တိအာဒီသု. အသမ္မိဿဝါစကော စ ‘‘ကေဝလာ သာလယော’’တိအာဒီသု. တသ္မာ ဥဘယထာပိ အတ္ထံ ဝဒတိ ‘‘သကလဿ, သုဒ္ဓဿ ဝါ’’တိ. တတ္ထ သကလဿာတိ အနဝသေသဿ သဗ္ဗဘဝါဒိဂတဿ. သတ္တဝိရဟိတဿာတိ ပရပရိကပ္ပိတဇီဝရဟိတဿ.

因此法而完全厌离诸行，故为离欲(virāgo)；即圣道。如说：“以名为离欲之道”。无余而灭，故为无余灭(asesanirodho)；其义为：以顶道(aggamagga)，通过断除随眠(anusaya)的方式，令无明被彻底无余地拔除、断除。虽然以较低诸道所断除的无明也是以彻底拔除的方式断除，但并非无余地断除。导向恶趣的无明被初道断除；同样，作为仅在此世间一次投生，以及在一切非圣地中投生之缘的无明，依次被第二、第三道断除，而非其他；唯有以阿罗汉道(arahattamagga)，它才被无余断除。“不生灭”(anuppādanirodho)即一切行无余地不生而灭。因为通过下位三道，由于无明的有余灭，有些行灭，有些不灭；但通过顶道，由于它的无余灭，没有行不灭。“如是已灭的”(evaṃ niruddhānaṃ)意为“如是以不生而灭的方式已灭的”。“kevala”一词，如在“全是鸯伽(Aṅga)与摩揭陀(Magadha)”等句中，是无余义；如在“全是娑罗树”等句中，是不杂义。因此，他以“全部的，或纯粹的”二者来说明其义。其中，“全部的”(sakalassa)意为“遍及一切有等而无余的”。“离有情”(sattavirahitassa)意为“离于他人所构想的命我(jīva)”。

အပိစေတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော’’တိ ဧတ္တာဝတာပိ သကလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အနဝသေသတော နိရောဓော ဝုတ္တော ဟောတိ, တထာပိ ယထာ အနုလောမေ ယဿ ယဿ ပစ္စယဓမ္မဿ အတ္ထိတာယ ယော ယော ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မော န နိရုဇ္ဈတိ ပဝတ္တတိ ဧဝါတိ ဣမဿ အတ္ထဿ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ…ပေ… သမုဒယော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ တပ္ပဋိပက္ခတော တဿ တဿ ပစ္စယဿ အဘာဝေ သော သော ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မော နိရုဇ္ဈတိ န ပဝတ္တတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဣဓ ‘‘အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော…ပေ… ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ, န ပန အနုလောမေ ဝိယ ကာလတ္တယပရိယာပန္နဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓဒဿနတ္ထံ. အနာဂတဿေဝ ဟိ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ အသတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ နိရောဓော ဣစ္ဆိတောတိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

再者，于此，虽然仅以“无明灭则行灭，行灭则识灭”，便已说明了全部苦蕴的无余灭，但是，为了显示此义：“如在顺观中，因缘法之存在，缘生法不灭而持续”，故说“由无明缘而有行……乃至……集起”。同样，为了显示与此相反：“因彼缘之不存在，彼缘生法即灭而不持续”，故于此说“无明灭则行灭，行灭则识灭，识灭则名色灭……乃至……苦蕴灭”。但这并非像顺观那样，是为了显示含摄三世的苦蕴之灭。因为所期望的灭，是指通过修习圣道，使未来本应生起的苦蕴不再生起。此中差别也应了知。

ယဒါ ဟဝေတိ ဧတ္ထ ဟဝေတိ ဗျတ္တန္တိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ နိပါတော. ကေစိ ပန ‘‘ဟဝေတိ အာဟဝေ ယုဒ္ဓေ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, ‘‘ယောဓေထ မာရံ ပညာဝုဓေနာ’’တိ (ဓ. ပ. ၄၀) ဟိ ဝစနတော ကိလေသမာရေန ယုဇ္ဈနသမယေတိ တေသံ အဓိပ္ပာယော. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏေနာတိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနသဘာဝေန. လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏေနာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ နာမ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ကသိဏာရမ္မဏဿ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနံ နာမ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလာနိ. ဝိပဿနာ ဟိ တီဏိ လက္ခဏာနိ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနံ, မဂ္ဂေါ [Pg.138] ဝိပဿနာယ အာဂတကိစ္စံ သာဓေတီတိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနံ, ဖလံ တထလက္ခဏံ နိရောဓသစ္စံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနံ. နော ကလ္လော ပဉှောတိ အယုတ္တော ပဉှော, ဒုပ္ပဉှော ဧသောတိ အတ္ထော. အာဒိသဒ္ဒေန –

于“yadā have”句中，“have”是在“明了”义上的不变词。有些人则说其义为“在战场上，在战斗中”，他们的意趣是：如《法句经》(dha. pa. 40)所说“应以慧器与魔罗战斗”，故是在与烦恼魔战斗之时。“以所缘专注为相”即“以所缘专注为自性”。“以相专注为相”，于此亦同此理。其中，名为“所缘专注”的是八种等至，因其专注于遍处所缘。名为“相专注”的是观(vipassanā)、道、果。观因专注于三相，故为相专注；道因成就由观而来的任务，故为相专注；果因专注于如是相的灭谛，故为相专注。“非善问”即“不当的提问”，义为“此是难问”。以“等”字包括：

‘‘ဖုသတီတိ အဟံ န ဝဒါမိ. ဖုသတီတိ စာဟံ ဝဒေယျံ, တတြဿ ကလ္လော ပဉှော ‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဖုသတီ’တိ? ဧဝဉ္စာဟံ န ဝဒါမိ, ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဖဿော’တိ, ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ ‘သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’တိ. ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒယတီတိ? နော ကလ္လော ပဉှောတိ ဘဂဝါ အဝေါစ, ဝေဒယတီတိ အဟံ န ဝဒါမိ, ဝေဒယတီတိ စာဟံ ဝဒေယျံ, တတြဿ ကလ္လော ပဉှော ‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒယတီ’တိ? ဧဝဉ္စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒနာ’တိ, ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ ‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၂) –

“我不说‘有触者’。如果我说了‘有触者’，那么‘尊者，谁在触？’就会是个善问。但我没有这么说。对我这没有这么说的人，若有人这样问：‘尊者，触是缘于什么？’这才是善问。对此有善的解答：‘由六处缘而有触，由触缘而有受。’‘尊者，谁在感受？’‘此非善问。’世尊(bhagavā)说，‘我不说“有感受者”。如果我说了“有感受者”，那么“尊者，谁在感受？”就会是个善问。但我没有这么说。对我这没有这么说的人，若有人这样问：“尊者，受是缘于什么？”这才是善问。对此有善的解答：“由触缘而有受，由受缘而有爱。”’”(saṃ. ni. 2.12) –

ဧဝမာဒိံ ပါဠိသေသံ သင်္ဂဏှာတိ.

（此“等”字）含摄了诸如此类的其余圣典文句。

အာဒိနာ စ နယေနာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပန ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာတိ, ကဿ စ ပနာယံ ဇာတီတိ. ‘နော ကလ္လော ပဉှော’တိ ဘဂဝါ အဝေါစာ’’တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. နနု စေတ္ထ ‘‘ကတမံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇရာမရဏ’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၃၅) ဣဒံ သုပုစ္ဆိတန္တိ? ကိဉ္စာပိ သုပုစ္ဆိတံ, ယထာ ပန သတသဟဿဂ္ဃနကေ သုဝဏ္ဏထာလကေ ဝဍ္ဎိတဿ သုဘောဇနဿ မတ္ထကေ အာမလကမတ္တေ ဂူထပိဏ္ဍေ ဌပိတေ သဗ္ဗံ ဘောဇနံ ဒုဗ္ဘောဇနံ ဟောတိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ, ဧဝမေဝ ‘‘ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’’န္တိ ဣမိနာ သတ္တူပလဒ္ဓိဝါဒပဒေန ဂူထပိဏ္ဍေန တံ ဘောဇနံ ဒုဗ္ဘောဇနံ ဝိယ အယမ္ပိ သဗ္ဗော ဒုပ္ပဉှော ဇာတောတိ.

在“以及由始等理趣”（Ādinā ca nayena）中，“始”（ādi）一词含摄了‘尊者，什么是生？这生又是谁的？’等内容，对此世尊(bhagavā)说：‘这不是个善问。’难道在此，‘尊者，什么是老死？’（saṃ. ni. 2.35）不是个善问吗？虽然是善问，但就像在价值十万的黄金盘里盛着的美食顶上，放了一块像余甘子那么大的粪团，所有食物就都成了不净食，应当被丢弃；同样地，“这老死又是谁的？”这句话，就如同“有情可得”之见的粪团，使整个问题都成了坏问题。

သောဠသ ကင်္ခါတိ ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါနံ, န နု ခေါ အဟောသိံ, ကိံ နု ခေါ အဟောသိံ, ကထံ နု ခေါ အဟောသိံ, ကိံ ဟုတွာ ကိံ အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဘဝိဿာမိ နု ခေါ အဟံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, န နု ခေါ ဘဝိဿာမိ, ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿာမိ, ကထံ နု ခေါ ဘဝိဿာမိ, ကိံ ဟုတွာ ကိံ ဘဝိဿာမိ နု ခေါ အဟံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, အဟံ [Pg.139] နု ခေါသ္မိ, နော နု ခေါသ္မိ, ကိံ နု ခေါသ္မိ, ကထံ နု ခေါသ္မိ, အယံ နု ခေါ သတ္တော ကုတော အာဂတော, သော ကုဟိံ ဂါမီ ဘဝိဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၂၀; မ. နိ. ၁.၁၈) ဧဝမာဂတာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဝိသယာ သောဠသဝိဓာ ကင်္ခါ.

十六种疑惑是：“我过去存在过吗？我过去不存在吗？我过去是什么？我过去是怎样的？我过去是什么变成什么？我将来会存在吗？我将来不会存在吗？我将来会是什么？我将来会是怎样的？我将来是什么变成什么？我存在吗？我不存在吗？我是什么？我是怎样的？这个有情从哪里来？他将来会到哪里去？”（saṃ. ni. 2.20; ma. ni. 1.18）这些是如此出现的，关于过去、未来、现在的十六种疑惑。

တတ္ထ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၈; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၂၀) အဟောသိံ နု ခေါ, န နု ခေါတိ သဿတာကာရဉ္စ အဓိစ္စသမုပ္ပတ္တိအာကာရဉ္စ နိဿာယ အတီတေ အတ္တနော ဝိဇ္ဇမာနတဉ္စ အဝိဇ္ဇမာနတဉ္စ ကင်္ခတိ, ကိံ ကာရဏန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဥမ္မတ္တကော ဝိယ ဟိ ဗာလပုထုဇ္ဇနော ယထာ တထာ ဝါ ပဝတ္တတိ. အပိစ အယောနိသောမနသိကာရောယေဝေတ္ထ ကာရဏံ. ဧဝံ အယောနိသောမနသိကာရဿ ပန ကိံ ကာရဏန္တိ? သွေဝ ပုထုဇ္ဇနဘာဝေါ အရိယာနံ အဒဿနာဒီနိ ဝါ. နနု စ ပုထုဇ္ဇနောပိ ယောနိသော မနသိ ကရောတီတိ. ကော ဝါ ဧဝမာဟ ‘‘န မနသိ ကရောတီ’’တိ. န ပန တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနဘာဝေါ ကာရဏံ, သဒ္ဓမ္မသဝနကလျာဏမိတ္တာဒီနိ တတ္ထ ကာရဏာနိ. န ဟိ မစ္ဆမံသာဒီနိ အတ္တနော ပကတိယာ သုဂန္ဓာနိ, အဘိသင်္ခါရပစ္စယာ ပန သုဂန္ဓာနိပိ ဟောန္တိ.

在此（《中部注》1.18；《相应部注》2.2.20），对于“我过去存在吗？我过去不存在吗？”，（解说如下：）他是依赖于常见与无因论，怀疑自己过去的存在与不存在。不应问：“其原因为何？”因为愚痴的凡夫就像疯子一样随性而为。再者，于此，不如理作意即是原因。那么，不如理作意的原因又是什么呢？正是凡夫的状态，或不见圣者等。“难道凡夫不也如理作意吗？”谁说“他没有（如理）作意”呢？然而，凡夫的状态于此并非（如理作意的）原因，听闻正法、善友等才是其原因。诚然，鱼肉等本质上并不香，但通过加工处理，它们也会变香。

ကိံ နု ခေါ အဟောသိန္တိ ဇာတိလိင်္ဂုပပတ္တိယော နိဿာယ ‘‘ခတ္တိယော နု ခေါ အဟောသိံ, ဗြာဟ္မဏဝေဿသုဒ္ဒဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတဒေဝမနုဿာနံ အညတရော’’တိ ကင်္ခတိ.

“我过去是什么？”——他依赖于种姓、特征与投生而疑惑：“我过去是刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、在家人、出家人、天或人中的某一种吗？”

ကထံ နု ခေါတိ သဏ္ဌာနာကာရံ နိဿာယ ‘‘ဒီဃော နု ခေါ အဟောသိံ, ရဿဩဒါတကဏှပ္ပမာဏိကအပ္ပမာဏိကာဒီနံ အညတရော’’တိ ကင်္ခတိ. ကေစိ ပန ‘‘ဣဿရနိမ္မာနာဒိံ နိဿာယ ‘ကေန နု ခေါ ကာရဏေန အဟောသိ’န္တိ ဟေတုတော ကင်္ခတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

“我过去是怎样的？”——他依赖于形状与外貌而疑惑：“我过去是高、是矮、是白、是黑、是中等身材或非中等身材等中的某一种吗？”又有些人说：“他依赖于大自在天（Issara）所造等（观点），从因而疑惑：‘我过去是因何而存在的？’”

ကိံ ဟုတွာ ကိံ အဟောသိန္တိ ဇာတိအာဒီနိ နိဿာယ ‘‘ခတ္တိယော ဟုတွာ နု ခေါ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ…ပေ… ဒေဝေါ ဟုတွာ မနုဿော’’တိ အတ္တနော ပရမ္ပရံ ကင်္ခတိ. သဗ္ဗတ္ထေဝ ပန အဒ္ဓါနန္တိ ကာလာဓိဝစနမေတံ, တဉ္စ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

“曾是什么而成为什么？”——他依赖于种姓等而疑惑自己的相续：“我过去曾是刹帝利而成为婆罗门吗？……曾是天而成为人吗？”再者，“于一切时”（sabbattha addhānaṃ），此中“时”（addhāna）是时间的同义词，它应被视为在处格意义上的用法。

ဘဝိဿာမိ နု ခေါ, န နု ခေါတိ သဿတာကာရဉ္စ ဥစ္ဆေဒါကာရဉ္စ နိဿာယ အနာဂတေ အတ္တနော ဝိဇ္ဇမာနတဉ္စ အဝိဇ္ဇမာနတဉ္စ ကင်္ခတိ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ.

“我将来会存在吗？我将来不会存在吗？”——他依赖于常见与断见，怀疑自己未来的存在与不存在。其余的如前所述。

အဟံ [Pg.140] နု ခေါသ္မီတိ အတ္တနော အတ္ထိဘာဝံ ကင်္ခတိ. ယုတ္တံ ပနေတန္တိ? ယုတ္တံ အယုတ္တန္တိ ကာ ဧတ္ထ စိန္တာ. အပိစေတ္ထ ဣဒံ ဝတ္ထုမ္ပိ ဥဒါဟရန္တိ, စူဠမာတာယ ကိရ ပုတ္တော မုဏ္ဍော, မဟာမာတာယ ပုတ္တော အမုဏ္ဍော. တံ သုတ္တံ မုဏ္ဍေသုံ. သော ဥဋ္ဌာယ ‘‘အဟံ နု ခေါ စူဠမာတာယ ပုတ္တော’’တိ စိန္တေသိ. ဧဝံ ‘‘အဟံ နု ခေါသ္မီ’’တိ ကင်္ခါ ဟောတိ.

“我存在吗？”——他怀疑自己的存在。但这合理吗？于此，何必思虑其合理或不合理呢？再者，他们也举出这个故事：据说，小母亲的儿子是光头，大母亲的儿子不是光头。他们趁那个（非光头的）儿子睡着时剃光了他的头。他醒来后想：“我究竟是小母亲的儿子吗？”如此，便生起“我存在吗？”的疑惑。

နော နု ခေါသ္မီတိ အတ္တနော နတ္ထိဘာဝံ ကင်္ခတိ. တတြာပိ ဣဒံ ဝတ္ထု – ဧကော ကိရ မစ္ဆေ ဂဏှန္တော ဥဒကေ စိရဋ္ဌာနေန သီတိဘူတံ အတ္တနော ဦရုံ ‘‘မစ္ဆော’’တိ စိန္တေတွာ ပဟရိ. အပရော သုသာနပဿေ ခေတ္တံ ရက္ခန္တော ဘီတော သင်္ကုဋိတော သယိ. သော ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ အတ္တနော ဇဏ္ဏုကာနိ ‘‘ဒွေ ယက္ခာ’’တိ စိန္တေတွာ ပဟရိ, ဧဝံ ‘‘နော နု ခေါသ္မီ’’တိ ကင်္ခတိ.

“我不存在吗？”——他怀疑自己的不存在。于此亦有此故事：据说，某人捕鱼时，因久立水中，自己冰冷的大腿，他心想“是鱼”而打了它。另一人于墓地旁守田，因害怕而蜷缩而眠。他醒来后，心想自己的双膝是“两个夜叉”而打了它们。如此，他便怀疑“我不存在吗？”

ကိံ နု ခေါသ္မီတိ ခတ္တိယောဝ သမာနော အတ္တနော ခတ္တိယဘာဝံ ကင်္ခတိ ကဏ္ဏော ဝိယ သူတပုတ္တသညီ. ဧသ နယော သေသေသု. ဒေဝေါ ပန သမာနော ဒေဝဘာဝံ အဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ. သောပိ ပန ‘‘အဟံ ရူပီ နု ခေါ အရူပီ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ နယေန ကင်္ခတိ. ခတ္တိယာဒယော ကသ္မာ န ဇာနန္တီတိ စေ? အပ္ပစ္စက္ခာ တေသံ တတ္ထ တတ္ထ ကုလေ ဥပ္ပတ္တိ. ဂဟဋ္ဌာပိ စ ပါတလိကာဒယော ပဗ္ဗဇိတသညိနော. ပဗ္ဗဇိတာပိ ‘‘ကုပ္ပံ နု ခေါ မေ ကမ္မ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဂဟဋ္ဌသညိနော. မနုဿာပိ စ ဧကစ္စေ ရာဇာနော ဝိယ အတ္တနိ ဒေဝသညိနော ဟောန္တိ.

“我究竟是什么？”——身为刹帝利却怀疑自己的刹帝利身份，犹如迦尔纳（Kaṇṇa）自认为是车夫之子。其余的依此理类推。然而，名为天者，没有不知道自己天神身份的。但即便是他，也会以“我究竟是有色还是无色？”等方式而怀疑。若问：“为何刹帝利等不知道呢？”因为他们在各个家族中的投生并非亲见。在家人如波吒离（Pāṭalika）等，也自认是出家人。出家人也以“我的业会退转吗？”等方式自认是在家人。而某些人，如国王，也自认是天神。

ကထံ နု ခေါသ္မီတိ ဝုတ္တနယမေဝ. ကေဝလဉှေတ္ထ အဗ္ဘန္တရေ ဇီဝေါ နာမ အတ္ထီတိ ဂဟေတွာ တဿ သဏ္ဌာနာကာရံ နိဿာယ ‘‘ဒီဃော နု ခေါသ္မိ, ရဿစတုရဿဆဠံသအဋ္ဌံသသောဠသံသာဒီနံ အညတရပ္ပကာရော’’တိ ကင်္ခန္တော ‘‘ကထံ နု ခေါသ္မီ’’တိ ကင်္ခတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သရီရသဏ္ဌာနံ ပန ပစ္စုပ္ပန္နံ အဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ.

“我究竟是怎样的？”——其理如前所述。只是于此，执取内部有名为“命我”（jīva）者存在，并依赖于它的形状与外貌而疑惑：“我是长的、短的、方的、六角的、八角的、十六角的等等，是哪一种呢？”如此疑惑者，当知即是“我究竟是怎样的？”之疑惑。然而，名为不知自己当下身体形状者，是没有的。

ကုတော အာဂတော, သော ကုဟိံ ဂါမီ ဘဝိဿတီတိ အတ္တဘာဝဿ အာဂတိဂတိဋ္ဌာနံ ကင်္ခတိ.

“（此有情）从何而来，将去何处？”——他怀疑自身个体的来处与去处。

ဝပယန္တီတိ ဝိအပယန္တိ, ဣကာရလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသော. ဗျပယန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဝပယန္တိ အပဂစ္ဆန္တီ’’တိ. အပဂမနဉ္စ အနုပ္ပတ္တိနိရောဓဝသေနာတိ အာဟ ‘‘နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ.

“消逝”（vapayanti）：即 vi-apayanti，此词是省略了“i”音的解释，意即 byapayanti。因此说：“消逝即是离去”。而离去，是就“不复生起而息灭”而言，故说“它们息灭”（nirujjhanti）。

၃. ကဒါ [Pg.141] ပနဿ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ စတုသစ္စဓမ္မာ ဝါ ပါတုဘဝန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပကာသန္တီတိ? ဝိပဿနာမဂ္ဂဉာဏေသု ပဝတ္တမာနေသု. တတ္ထ ဝိပဿနာဉာဏေ တာဝ ဝိပဿနာဉာဏသမ္ပယုတ္တာ သတိအာဒယော ဝိပဿနာဉာဏဉ္စ ယထာရဟံ အတ္တနော အတ္တနော ဝိသယေသု တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန သုဘသညာဒိကေ ပဇဟန္တာ ကာယာနုပဿနာဒိဝသေန ဝိသုံ ဝိသုံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. မဂ္ဂက္ခဏေ ပန တေ နိဗ္ဗာနမာလမ္ဗိတွာ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဋိပက္ခေ ပဇဟန္တာ စတူသုပိ အရိယသစ္စေသု အသမ္မောဟပဋိဝေဓသာဓနဝသေန သကိဒေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ တာဝေတ္ထ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌေန ပါတုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အရိယသစ္စဓမ္မာနံ ပန လောကိယာနံ ဝိပဿနာက္ခဏေ ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏကရဏဝသေန လောကုတ္တရာနံ တဒဓိမုတ္တတာဝသေန မဂ္ဂက္ခဏေ နိရောဓသစ္စဿ အာရမ္မဏာဘိသမယဝသေန သဗ္ဗေသမ္ပိ ကိစ္စာဘိသမယဝသေန ပါကဋဘာဝတော ပကာသနဋ္ဌေန ပါတုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

3. 于何时，菩提分法或四圣谛法显现、生起、明了呢？于观（vipassanā）智与道智行时。其中，于观智，与观智相应的念等（心所）及观智，如其所应地于各自的所缘中，以彼分断的方式舍弃净想等，以身随观等方式各别生起。然而，于道刹那，它们以涅槃为所缘，以正断的方式舍弃敌对法，作为在四圣谛中无痴、通达的工具而一次生起。如是，于此当知，菩提分法是以生起之义而显现。至于圣谛法，世间（谛法）于观刹那，由观作为所缘而显现；而出世间（谛法），则以对其的胜解，于道刹那，以息灭谛为所缘而现观，并以（四谛）各自之作用的现观，由其显明之故，当知是以明了之义而显现。

ဣတိ ဘဂဝါ သတိပိ သဗ္ဗာကာရေန သဗ္ဗဓမ္မာနံ အတ္တနော ဉာဏဿ ပါကဋဘာဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒမုခေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသဿ ကတတ္တာ နိပုဏဂမ္ဘီရသုဒုဒ္ဒသတာယ ပစ္စယာကာရဿ တံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥပ္ပန္နဗလဝသောမနဿော ပဋိပက္ခသမုစ္ဆေဒဝိဘာဝနေန သဒ္ဓိံ အတ္တနော တဒဘိသမယာနုဘာဝဒီပကမေဝေတ္ထ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

如是，世尊虽然其智已明了于一切法的一切行相，但因由缘起之门而投入观，又因缘起行相的微细、甚深、极难见，故在审察它之后，生起强烈的喜悦，并为了阐明断除对立法，在此诵出了能彰显自己对此现观之威力的自说语。

‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တပ္ပကာရံ မာရသေနန္တိ –

以“欲为汝初军”等方式所说的魔军即——

‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ, ဒုတိယာ အရတိ ဝုစ္စတိ;

တတိယာ ခုပ္ပိပါသာ တေ, စတုတ္ထီ တဏှာ ပဝုစ္စတိ.

“欲为汝初军，不乐名第二；饥渴为第三，渴爱称第四。

‘‘ပဉ္စမီ ထိနမိဒ္ဓံ တေ, ဆဋ္ဌာ ဘီရူ ပဝုစ္စတိ;

သတ္တမီ ဝိစိကိစ္ဆာ တေ, မက္ခော ထမ္ဘော စ အဋ္ဌမာ.

“昏沉昏睡五，怯懦称第六；怀疑为第七，伪善顽固八。

‘‘လာဘော သိလောကော သက္ကာရော, မိစ္ဆာလဒ္ဓေါ စ ယော ယသော;

ယော စတ္တာနံ သမုက္ကံသေ, ပရေ စ အဝဇာနတိ.

“利得誉恭敬，及不正得名；自赞而毁他，（此为第九军）。

‘‘ဧသာ [Pg.142] နမုစိ တေ သေနာ, ကဏှဿာဘိပ္ပဟာရိနီ;

န နံ အသူရော ဇိနာတိ, ဇေတွာ စ လဘတေ သုခ’’န္တိ. (သု. နိ. ၄၃၈-၄၄၁;

မဟာနိ. ၂၈) –

“那牟质(Namuci)汝之军，黑者之攻击军；非勇者不胜，胜已得安乐。”

ဣမိနာ နယေန ဝုတ္တပ္ပကာရံ မာရသေနံ.

（以上是）以此方式所说的魔军。

တတ္ထ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၉-၄၁; မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၂၈) ယသ္မာ အာဒိတောဝ အဂါရိယဘူတေ သတ္တေ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမာ မောဟယန္တိ, တေ အဘိဘုယျ အနဂါရိယဘာဝံ ဥပဂတာနံ ပန္တေသု ဝါ သေနာသနေသု အညတရညတရေသု ဝါ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု အရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ခေါ, အာဝုသော, အဘိရတိ ဒုက္ကရာ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၃၃၁). တတော တေ ပရပဋိဗဒ္ဓဇီဝိကတ္တာ ခုပ္ပိပါသာ ဗာဓတိ, တာယ ဗာဓိတာနံ ပရိယေသန တဏှာ စိတ္တံ ကိလမယတိ, အထ နေသံ ကိလန္တစိတ္တာနံ ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမတိ, တတော ဝိသေသမနဓိဂစ္ဆန္တာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝေသု အရညဝနပတ္ထေသု သေနာသနေသု ဝိဟရတံ ဥတြာသသညိတာ ဘီရု ဇာယတိ, တေသံ ဥဿင်္ကိတပရိသင်္ကိတာနံ ဒီဃရတ္တံ ဝိဝေကရသမနဿာဒယမာနာနံ ဝိဟရတံ ‘‘န သိယာ နု ခေါ ဧသ မဂ္ဂေါ’’တိ ပဋိပတ္တိယံ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဝိနောဒေတွာ ဝိဟရတံ အပ္ပမတ္တကေန ဝိသေသာဓိဂမေန မာနမက္ခထမ္ဘာ ဇာယန္တိ, တေပိ ဝိနောဒေတွာ ဝိဟရတံ တတော အဓိကတရံ ဝိသေသာဓိဂမံ နိဿာယ လာဘသက္ကာရသိလောကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, လာဘာဒိမုစ္ဆိတာ ဓမ္မပတိရူပကာနိ ပကာသေန္တာ မိစ္ဆာယသံ အဓိဂန္တွာ တတ္ထ ဌိတာ ဇာတိအာဒီဟိ အတ္တာနံ ဥက္ကံသေန္တိ ပရံ ဝမ္ဘေန္တိ, တသ္မာ ကာမာဒီနံ ပဌမသေနာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

于此（《经集注》2.439-41；《大义释注》28），因为尚在家中的有情，一开始就被事欲与烦恼欲所迷惑，当他们克服此二者而进入出家生活，住于偏僻的住处，或于任何其他住处，当他们专注于增上善法时，“不乐”便会生起。此亦如所说：“贤友，出家人难得喜乐。”（《相应部》4.331）其后，因其生活依赖他人，故为“饥渴”所恼；为彼所恼，“渴爱”的寻求令心疲惫；其心疲惫时，“昏沉与昏睡”便来覆盖；其后，于未证得殊胜境界时，住于难以安住的森林、荒野、边地住所，名为“惊恐”的怯懦便会生起；那些长久地怀疑、不安，无法品味远离之乐而住者，于修行中会生起“此道恐非正道”的“怀疑”；当他们遣除此（怀疑）而住时，会因微小的殊胜成就而生起“我慢、覆藏与顽固”；当他们也遣除此等而住时，会因更增上的殊胜成就而生起“利得、恭敬与声誉”；他们沉醉于利得等，宣说法的相似品，获得不正当的名声，并安住于此，以种姓等而自赞毁他。是故，当知欲等为第一军等。

ဧဝမေတံ ဒသဝိဓံ သေနံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ယသ္မာ သာ ကဏှဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ ကဏှဿ နမုစိနော ဥပကာရာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ နံ ‘‘တဝ သေနာ’’တိ နိဒ္ဒိသန္တေန ‘‘ဧသာ နမုစိ တေ သေနာ, ကဏှဿာဘိပ္ပဟာရိနီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဘိပ္ပဟာရိနီတိ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဃာတနီ နိပ္ပောထနီ, အန္တရာယကရီတိ အတ္ထော. န နံ အသူရော ဇိနာတိ, ဇေတွာ စ လဘတေ သုခန္တိ ဧဝံ တဝ သေနံ အသူရော ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ သာပေက္ခော ပုရိသော န ဇိနာတိ, သူရော ပန ဇိနာတိ, ဇေတွာ စ မဂ္ဂသုခံ ဖလသုခဉ္စ အဓိဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. သောပိ ဗြာဟ္မဏောတိ သောပိ ခီဏာသဝဗြာဟ္မဏော.

如此揭示了这十种军队后，由于此军队具有黑暗的特质，有助于黑暗的那牟质，因此，通过指出“这是你的军队”，而说了“那牟质(Namuci)，此乃汝军，黑者之攻击军”。其中，“攻击军”意为杀害、粉碎沙门与婆罗门者，制造障碍者。“非勇者不能胜之，胜已得安乐”，其义为：非勇者，即执着于身体和生命的人，不能战胜你的军队；然而勇者能战胜，战胜后便能证得道之乐与果之乐。“那位婆罗门也”是指那位漏尽的婆罗门。

ဣဒါနိ [Pg.143] ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အနုလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသိ. ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ပဋိလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသိ. ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အနုလောမပဋိလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တာယ ဥဒါနပါဠိယာ (ဥဒါ. ၁) ဣမိဿာ စ ခန္ဓကပါဠိယာ အဝိရောဓံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဒါနေ ပနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတ္ထ တဿ ဝသေနာတိ တဿ ပစ္စယာကာရပဇာနနဿ ပစ္စယက္ခယာဓိဂမဿ စ ဝသေန. ဧကေကမေဝ ကောဋ္ဌာသန္တိ အနုလောမပဋိလောမေသု ဧကေကမေဝ ကောဋ္ဌာသံ. ပါဋိပဒရတ္တိယာ ဧဝံ မနသာကာသီတိ ရတ္တိယာ တီသုပိ ယာမေသု အနုလောမပဋိလောမံယေဝ မနသာကာသိ. ဘဂဝါ ကိရ ဌပေတွာ ရတနဃရသတ္တာဟံ သေသေသု ဆသု သတ္တာဟေသု အန္တရန္တရာ ဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ယေဘုယျေန ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ ဝိဟာသိ, ရတနဃရသတ္တာဟေ ပန အဘိဓမ္မပဝိစယဝသေနေဝ ဝိဟာသိ. တသ္မာ အန္တရန္တရာ ဓမ္မပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဥပ္ပာဒိတမနသိကာရေသု ပါဋိပဒရတ္တိယာ ဥပ္ပာဒိတံ မနသိကာရံ သန္ဓာယ ဣမိဿံ ခန္ဓကပါဠိယံ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော.

现在，为了显示《自说经》(Ud. 1)中所说的：“那时，世尊一坐七日，感受解脱乐。七日之后，世尊从彼定中出定，于初夜时分，善巧地作意缘起之顺向；于中夜时分，善巧地作意缘起之逆向；于后夜时分，善巧地作意缘起之顺逆向”，与此《犍度》(khandhaka)文并无矛盾，而开始了“然于《自说经》中”等文。在此，“依于此”是指依于了知缘起之方式与证得缘尽。“每一个部分”是指在顺向与逆向中之每一部分。“于第一日之夜如是思惟”是指在（那一夜的）三个时分中都只是作意顺逆向。据说，世尊除了宝屋七周外，在其余六个七周中，时而省察法，大多安住于感受解脱乐；但在宝屋七周中，则只是安住于抉择阿毗达摩(abhidhamma)。因此，其意为：在时而省察法所生起的作意中，针对在第一日之夜生起的作意，才在这部《犍度》中如此说。

ဗောဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

菩提事释义 终。

အဇပါလကထာဝဏ္ဏနာ

阿阇波罗事释义

၄. တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေနာတိ ပလ္လင်္ကသတ္တာဟဿ အပဂမနေန. တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ တတော အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိသမာဓိတော ယထာကာလပရိစ္ဆေဒံ ဝုဋ္ဌဟိတွာ. အညေပိ ဗုဒ္ဓတ္တကရာတိ ဝိသာခပုဏ္ဏမိတော ပဋ္ဌာယ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဧဝံ နိစ္စသမာဟိတဘာဝဟေတုဘူတာနံ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ ဥပရိ အညေပိ ဗုဒ္ဓတ္တသာဓကာ. ‘‘အယံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဗုဒ္ဓဘာဝဿ ပရေသံ ဝိဘာဝနာ ဓမ္မာ ကိံ နု ခေါ သန္တီတိ ယောဇနာ. ဧကစ္စာနံ ဒေဝတာနန္တိ ယာ အဓိဂတမဂ္ဂါ သစ္ဆိကတနိရောဓာ ဧကပဒေသေန ဗုဒ္ဓဂုဏေ ဇာနန္တိ, တာ ဌပေတွာ တဒညာသံ ဒေဝတာနံ. အနိမိသေဟီတိ ဓမ္မပီတိဝိပ္ဖာရဝသေန [Pg.144] ပသာဒဝိဘာဝနိစ္စလဒလတာယ နိမေသရဟိတေဟိ. ရတနစင်္ကမေတိ ဒေဝတာဟိ မာပိတေ ရတနမယစင်္ကမေ. ‘‘ရတနဘူတာနံ သတ္တန္နံ ပကရဏာနံ တတ္ထ စ အနုတ္တရဿ ဓမ္မရတနဿ သမ္မသနေန တံ ဌာနံ ရတနဃရစေတိယံ နာမ ဇာတ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ) ‘‘ရတနဃရံ နာမ န ရတနမယံ ဂေဟံ, သတ္တန္နံ ပန ပကရဏာနံ သမ္မသိတဋ္ဌာနံ ရတနဃရန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

4. “七日过后”，是指结跏趺坐七日（sattāha）结束。“从彼定中起来”，是指从阿罗汉果等至之定中，按时限而出定。“其他的成佛之法”，是指从毘舍佉（visākhā）月圆日开始，日夜如此常住于定，此为佛陀功德之因，此外还有其他成就佛果之法。其构文是：究竟有哪些法能向他人开显佛陀之境界，令他们想“这是一位佛陀”呢？“某些天神”，是指那些已证得道果、已亲证寂灭，能片面了知佛陀功德者，除去他们之外的其他天神。“不眨眼”，是指因法喜遍满、净信显现、持续不动而眼无眨动。“宝经行处”，是指由天神所造的珍宝经行处。也有人说：‘由于在那里思惟了如宝的七部论以及无上的法宝，那个地方被称为宝屋支提（cetiya）。’因此，在《含义阐明》（aṭṭhasālinī）中也说：‘所谓的宝屋，并非由珍宝所造的屋子，而是思惟七部论之处，当知此为宝屋。’

ကသ္မာ ပနာယံ အဇပါလနိဂြောဓော နာမ ဇာတောတိ အာဟ ‘‘တဿ ကိရာ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပန ‘‘ယသ္မာ တတ္ထ ဝေဒေ သဇ္ဈာယိတုံ အသမတ္ထာ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏာ ပါကာရပရိက္ခေပယုတ္တာနိ နိဝေသနာနိ ကတွာ သဗ္ဗေ ဝသိံသု, တသ္မာဿ ‘အဇပါလနိဂြောဓော’တိ နာမံ ဇာတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – န ဇပန္တီတိ အဇပါ, မန္တာနံ အနဇ္ဈာယကာတိ အတ္ထော. အဇပါ လန္တိ အာဒိယန္တိ နိဝါသံ ဧတ္ထာတိ အဇပါလောတိ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ယသ္မာ မဇ္ဈနှိကေ သမယေ အန္တော ပဝိဋ္ဌေ အဇေ အတ္တနော ဆာယာယ ပါလေတိ ရက္ခတိ, တသ္မာ ‘အဇပါလော’တိဿ နာမံ ရုဠှ’’န္တိ. သဗ္ဗထာပိ နာမမေတံ တဿ ရုက္ခဿ.

此树为何名为阿迦巴喇榕树（ajapālanigrodha）？答曰：“据说彼……”等。有人说：“因为在那里，年迈无力诵吠陀（veda）的婆罗门，建造了有围墙的住所，全都住在那里，因此它得名为‘阿迦巴喇榕树’。”此中词义为：不诵者（na japanti）为“阿迦巴”（ajapā），意即不诵咒者。“阿迦巴”们于此取住处，故为“阿迦巴喇”（ajapāla）。另有人说：“因为它在正午时分，以自身的树荫守护进入树下的山羊，故‘阿迦巴喇’（ajapāla，护羊者）之名流传开来。”无论如何，这都是那棵树的名字。

ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တောတိ ဓမ္မံ ဝိစိနန္တောယေဝ အန္တရန္တရာ ဝိမုတ္တိသုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေန္တော. ‘‘ဓမ္မံ ဝိစိနန္တော ဝိမုတ္တိသုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေန္တော’’တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော. ဥဒါနဋ္ဌကထာယမ္ပိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄) ဟိ အယမေဝ ပါဌော. ဓမ္မံ ဝိစိနန္တော စေတ္ထ ဧဝံ အဘိဓမ္မေ နယမဂ္ဂံ သမ္မသိ ပဌမံ ဓမ္မသင်္ဂဏီပကရဏံ နာမ, တတော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏံ, ဓာတုကထာပကရဏံ, ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ, ကထာဝတ္ထုံ နာမ, ယမကံ နာမ, တတော မဟာပကရဏံ ပဋ္ဌာနံ နာမာတိ. တတ္ထဿ သဏှသုခုမဋ္ဌာနမှိ စိတ္တေ ဩတိဏ္ဏေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ, ပီတိယာ ဥပ္ပန္နာယ လောဟိတံ ပသီဒိ, လောဟိတေ ပသန္နေ ဆဝိ ပသီဒိ, ဆဝိယာ ပသန္နာယ ပုရတ္ထိမကာယတော ကူဋာဂါရာဒိပ္ပမာဏာ ရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ အာကာသေ ပက္ခန္ဒံ ဆဒ္ဒန္တနာဂကုလံ ဝိယ ပါစီနဒိသာယ အနန္တာနိ စက္ကဝါဠာနိ ပက္ခန္ဒာ. ပစ္ဆိမကာယတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပစ္ဆိမဒိသာယ, ဒက္ခိဏံသကူဋတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဒက္ခိဏဒိသာယ, ဝါမံသကူဋတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥတ္တရဒိသာယ အနန္တာနိ စက္ကဝါဠာနိ ပက္ခန္ဒာ. ပါဒတလေဟိ [Pg.145] ပဝါဠင်္ကုရဝဏ္ဏာ ရသ္မိယော နိက္ခမိတွာ မဟာပထဝိံ ဝိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဥဒကံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာ ဝါတက္ခန္ဓံ ပဒါလေတွာ အဇဋာကာသံ ပက္ခန္ဒာ. သီသတော သံပရိဝတ္တိယမာနံ မဏိဒါမံ ဝိယ နီလဝဏ္ဏရသ္မိဝဋ္ဋိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဆ ဒေဝလောကေ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ နဝ ဗြဟ္မလောကေ အတိက္ကမ္မ အဇဋာကာသံ ပက္ခန္ဒာ. တသ္မိံ ဒိဝသေ အပရိမာဏေသု စက္ကဝါဠေသု အပရိမာဏာ သတ္တာ သဗ္ဗေ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာဝ အဟေသုံ. တံ ဒိဝသဉ္စ ပန ဘဂဝတော သရီရာ နိက္ခန္တာ ယာဝဇ္ဇဒိဝသာပိ ကိရ တာ ရသ္မိယော အနန္တလောကဓာတုယော ဂစ္ဆန္တိယေဝ. န ကေဝလဉ္စ ဣမသ္မိံယေဝ သတ္တာဟေ ဓမ္မံ ဝိစိနန္တဿ သရီရတော ရသ္မိယော နိက္ခမိံသု, အထ ခေါ ရတနဃရသတ္တာဟေပိ ပဋ္ဌာနံ သမ္မသန္တဿ ဧဝမေဝ သရီရတော ရသ္မိယော နိက္ခန္တာ ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“感受解脱之乐”，是指在思惟法的同时，时而也感受解脱之乐。或者此处的读法应为：‘思惟法并感受解脱之乐。’在《自说义注》(Udānaṭṭhakathā)中也确是此读法。于此，思惟法者，即是如此思惟阿毗达摩的理路：首先是名为《法集论》之论，其次是《分别论》、《界论》、《人施设论》、名为《论事》之论、名为《双论》之论，然后是名为《发趣论》的大论。当他的心进入精细微妙之处时，喜悦生起；喜悦生起时，血液清净；血液清净时，肤色明润；肤色明润时，从身体前方，如尖顶楼阁等大小的光明升起，跃入空中，犹如六牙象群冲入东方的无量世界。从身体后方升起的光明冲入西方；从右肩峰升起的光明冲入南方；从左肩峰升起的光明冲入北方的无量世界。从脚底发出珊瑚嫩芽色的光明，穿透大地，劈开水，冲破风轮，跃入无碍虚空。从头顶，如旋转的宝珠花鬘般的青色光圈升起，穿透六欲天，超越九梵天，跃入无碍虚空。那一天，在无量世界中的无量有情全都变成了金色。而且据说，从世尊身体发出的光明，直到今日仍在无尽的世界中行进。不仅是在此七日中思惟法时身体发出光明，当知在宝屋七日中思惟《发趣论》时，身体也同样发出了光明。

ဝုတ္တဉှေတံ အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ) –

此在《含义阐明》（法集论义注）的序论中说：

‘‘ဣမေသု စ ဧကဝီသတိယာ ဒိဝသေသု ဧကဒိဝသေပိ သတ္ထု သရီရတော ရသ္မိယော န နိက္ခန္တာ, စတုတ္ထေ ပန သတ္တာဟေ ပစ္ဆိမုတ္တရာယ ဒိသာယ ရတနဃရေ နိသီဒိ. တတ္ထ ဓမ္မသင်္ဂဏိံ သမ္မသန္တဿပိ သရီရတော ရသ္မိယော န နိက္ခန္တာ. ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏံ, ဓာတုကထံ, ပုဂ္ဂလပညတ္တိံ, ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ, ယမကပ္ပကရဏံ သမ္မသန္တဿပိ ရသ္မိယော န နိက္ခန္တာ. ယဒါ ပန မဟာပကရဏံ ဩရုယှ ‘ဟေတုပစ္စယော အာရမ္မဏပစ္စယော…ပေ… အဝိဂတပစ္စယော’တိ သမ္မသနံ အာရဘိ, အထဿ စတုဝီသတိသမန္တပဋ္ဌာနံ သမ္မသန္တဿ ဧကန္တတော သဗ္ဗညုတညာဏံ မဟာပကရဏေ ဩကာသံ လဘိ. ယထာ ဟိ တိမိရပိင်္ဂလမဟာမစ္ဆော စတုရာသီတိယောဇနသဟဿဂမ္ဘီရေ မဟာသမုဒ္ဒေယေဝ ဩကာသံ လဘတိ, ဧဝမေဝ သဗ္ဗညုတညာဏံ ဧကန္တတော မဟာပကရဏေယေဝ ဩကာသံ လဘိ.

“于此二十一日中，无一日有光明从导师身上发出。但在第四个七日，他坐在西北方的宝屋里。在那里，即使思惟《法集论》时，光明也未从他身上发出。思惟《分别论》、《界论》、《人施设论》、《论事》、《双论》时，光明也未发出。但当他进入大论，开始思惟‘因缘、所缘缘……不离缘’时，在他思惟二十四普遍缘的《发趣论》时，其一切知智才完全于大论中获得其领域。犹如一只巨大的提米罗频伽罗鱼（Timirapiṅgala）唯有在八万四千由旬深的大海中才能获得其领域，同样地，一切知智也唯有完全于大论中才能获得其领域。”

‘‘သတ္ထု ဧဝံ လဒ္ဓေါကာသေန သဗ္ဗညုတညာဏေန ယထာသုခံ သဏှသုခုမဓမ္မံ သမ္မသန္တဿ သရီရတော နီလပီတလောဟိတောဒါတမဉ္ဇိဋ္ဌပဘဿရဝသေန ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော နိက္ခမိံသု. ကေသမဿူဟိ စေဝ အက္ခီနဉ္စ နီလဋ္ဌာနေဟိ နီလရသ္မိယော နိက္ခမိံသု, ယာသံ ဝသေန ဂဂနတလံ အဉ္ဇနစုဏ္ဏသမောကိဏ္ဏံ ဝိယ ဥမာပုပ္ဖနီလုပ္ပလဒလသဉ္ဆန္နံ ဝိယ ဝီတိပတန္တမဏိတာလဝဏ္ဋံ ဝိယ သမ္ပသာရိတမေစကပဋံ [Pg.146] ဝိယ စ အဟောသိ. ဆဝိတော စေဝ အက္ခီနဉ္စ ပီတဋ္ဌာနေဟိ ပီတရသ္မိယော နိက္ခမိံသု, ယာသံ ဝသေန ဒိသာဘာဂါ သုဝဏ္ဏရသနိသိဉ္စမာနာ ဝိယ သုဝဏ္ဏပဋပသာရိတာ ဝိယ ကုင်္ကုမစုဏ္ဏကဏိကာရပုပ္ဖသမ္ပရိကိဏ္ဏာ ဝိယ စ ဝိရောစိံသု. မံသလောဟိတေဟိ စေဝ အက္ခီနဉ္စ ရတ္တဋ္ဌာနေဟိ လောဟိတရသ္မိယော နိက္ခမိံသု, ယာသံ ဝသေန ဒိသာဘာဂါ စီနပိဋ္ဌစုဏ္ဏရဉ္ဇိတာ ဝိယ သုပက္ကလာခါရသနိသိဉ္စမာနာ ဝိယ ရတ္တကမ္ဗလပရိက္ခိတ္တာ ဝိယ ဇယသုမနပါရိဗဒ္ဓကဗန္ဓုဇီဝကကုသုမသမ္ပရိကိဏ္ဏာ ဝိယ စ ဝိရောစိံသု. အဋ္ဌီဟိ စေဝ ဒန္တေဟိ စ အက္ခီနဉ္စ သေတဋ္ဌာနေဟိ ဩဒါတရသ္မိယော နိက္ခမိံသု, ယာသံ ဝသေန ဒိသာဘာဂါ ရဇတကုဋေဟိ အာသိဉ္စမာနခီရဓာရာသမ္ပရိကိဏ္ဏာ ဝိယ ပသာရိတရဇတပဋဝိတာနာ ဝိယ ဝီတိပတန္တရဇတတာလဝဏ္ဋာ ဝိယ ကုန္ဒကုမုဒသိန္ဓုဝါရသုမနမလ္လိကာဒိကုသုမသဉ္ဆန္နာ ဝိယ စ ဝိရောစိံသု. မဉ္ဇိဋ္ဌပဘဿရာ ပန တမှာ တမှာ သရီရပ္ပဒေသာ နိက္ခမိံသု. ဣတိ တာ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော နိက္ခမိတွာ ဃနမဟာပထဝိံ ဂဏှိံသု.

导师的一切智既得施展，随其所欲思惟精细微妙之法时，从其身体放射出青、黄、赤、白、橙、光耀六色光明。从头发、胡须以及眼睛的青色部分放射出青色光明，天空犹如遍撒眼影粉，犹如覆盖着亚麻花和青莲花瓣，犹如飞舞的宝扇，又犹如展开的深蓝色布。从肤色以及眼睛的黄色部分放射出黄色光明，各方闪耀，犹如浇洒着金液，犹如展开的金布，又犹如遍撒姜黄粉和翅子树花。从肌肉、血液以及眼睛的红色部分放射出赤色光明，各方犹如涂上了朱砂粉，犹如浇洒着熟透的紫胶汁，犹如覆盖着红毯，又犹如遍撒胜素馨花、珊瑚树花、红花。从骨、齿以及眼睛的白色部分放射出白色光明，各方犹如从银罐中倾泻的乳流所遍洒，犹如展开的银色帷幔，犹如飞舞的银扇，又犹如覆盖着素馨、白睡莲、牡荆、茉莉等花。至于橙色与光耀之光，则从身体的各个部位放射出来。如是，此六色光明放射而出，遍及厚实的大地。

‘‘စတုနဟုတာဓိကဒွိယောဇနသတသဟဿဗဟလာ မဟာပထဝီ နိဒ္ဓန္တသုဝဏ္ဏပိဏ္ဍိ ဝိယ အဟောသိ. ပထဝိံ ဘိန္ဒိတွာ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကံ ဂဏှိံသု. ပထဝီသန္ဓာရကံ အဋ္ဌနဟုတာဓိကစတုယောဇနသတသဟဿဗဟလံ ဥဒကံ သုဝဏ္ဏကလသေဟိ အာသိဉ္စမာနဝိလီနသုဝဏ္ဏံ ဝိယ အဟောသိ. ဥဒကံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဝါတံ အဂ္ဂဟေသုံ. ဆန္နဝုတာဓိကနဝယောဇနသတသဟဿဗဟလော ဝါတော သမုဿိတသုဝဏ္ဏက္ခန္ဓော ဝိယ အဟောသိ. ဝါတံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဟေဋ္ဌာ အဇဋာကာသံ ပက္ခန္ဒိံသု. ဥပရိဘာဂေန ဥဂ္ဂန္တွာပိ စတုမဟာရာဇိကေ ဂဏှိံသု. တေ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ တာဝတိံသေ, တတော ယာမေ, တတော တုသိတေ, တတော နိမ္မာနရတီ, တတော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ, တတော နဝ ဗြဟ္မလောကေ, တတော ဝေဟပ္ဖလေ, တတော ပဉ္စ သုဒ္ဓါဝါသေ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ စတ္တာရော အာရုပ္ပေ ဂဏှိံသု. စတ္တာရော စ အာရုပ္ပေ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ အဇဋာကာသံ ပက္ခန္ဒိံသု.

厚达二十四万由旬的大地，犹如锻造过的金块。它们穿透大地，抵达下方的水。支撑大地的水层厚达四十八万由旬，犹如用金瓶倾倒的熔金。穿透水层，它们抵达风轮。风轮厚达九十万零九十六由旬，犹如耸立的金柱。穿透风轮，它们向下进入无垠虚空。向上升起，它们也遍及四天王天。穿透四天王天后，它们遍及忉利天、夜摩天、兜率天、化乐天、他化自在天，接着是九个梵天、广果天、五个净居天；穿透这些天界后，它们遍及四无色界。穿透四无色界，它们又进入无垠虚空。

‘‘တိရိယဘာဂေဟိ [Pg.147] အနန္တာ လောကဓာတုယော ပက္ခန္ဒိံသု, ဧတ္တကေ ဌာနေ စန္ဒမှိ စန္ဒပ္ပဘာ နတ္ထိ, သူရိယေ သူရိယပ္ပဘာ နတ္ထိ, တာရကရူပေသု တာရကရူပပ္ပဘာ နတ္ထိ, ဒေဝတာနံ ဥယျာနဝိမာနကပ္ပရုက္ခေသု သရီရေ အာဘရဏေသူတိ သဗ္ဗတ္ထ ပဘာ နတ္ထိ. တိသဟဿိမဟာသဟဿိလောကဓာတုယာ အာလောကဖရဏသမတ္ထော မဟာဗြဟ္မာပိ သူရိယုဂ္ဂမနေ ခဇ္ဇောပနကော ဝိယ အဟောသိ, စန္ဒသူရိယတာရကရူပဒေဝတုယျာနဝိမာနကပ္ပရုက္ခာနံ ပရိစ္ဆေဒမတ္တကမေဝ ပညာယိတ္ထ. ဧတ္တကံ ဌာနံ ဗုဒ္ဓရသ္မီဟိယေဝ အဇ္ဈောတ္ထဋံ အဟောသိ. အယဉ္စ နေဝ ဗုဒ္ဓါနံ အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ, န ဘာဝနာမယိဒ္ဓိ. သဏှသုခုမဓမ္မံ ပန သမ္မသတော လောကနာထဿ လောဟိတံ ပသီဒိ, ဝတ္ထုရူပံ ပသီဒိ, ဆဝိဝဏ္ဏော ပသီဒိ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဝဏ္ဏဓာတု သမန္တာ အသီတိဟတ္ထမတ္တေ ပဒေသေ နိစ္စလာ အဋ္ဌာသီ’’တိ.

它们横向地进入了无量的世界系统。在那些地方，月亮无光，太阳无光，星辰无光，天神们的园林、宫殿、如意树、身体和饰物也都失去了光芒。即使是能以光明遍满三千大千世界的大梵天，也犹如旭日下的萤火虫，只有日月星辰、天神园林、宫殿和如意树的轮廓依稀可见。所有这些地方都被佛陀的光芒完全覆盖。这既非诸佛的决意神通，也非修习而得的神通。而是当世间怙主思择微细精妙之法时，其血液变得清净，心所依处色变得明净，肤色变得光润。由心生起的色元素，静止不动地遍布周围八十肘的范围。

ဧဝံ နိသိန္နေတိ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ နိသိန္နေ. ဧကော ဗြာဟ္မဏောတိ နာမဂေါတ္တဝသေန အနဘိညာတော အပါကဋော ဧကော ဗြာဟ္မဏော. ‘‘ဟုံ ဟု’’န္တိ ကရောန္တော ဝိစရတီတိ သဗ္ဗံ အစောက္ခဇာတိကံ ပဿိတွာ ဇိဂုစ္ဆန္တော ‘‘ဟုံ ဟု’’န္တိ ကရောန္တော ဝိစရတိ. ဧတဒဝေါစာတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄) ဧတံ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. တတ္ထ ကိတ္တာဝတာတိ ကိတ္တကေန ပမာဏေန. နု-တိ သံသယတ္ထေ နိပါတော, ခေါ-တိ ပဒပူရဏေ. ဘော-တိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဇာတိသမုဒါဂတံ အာလပနံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဘောဝါဒိ နာမ သော ဟောတိ, သစေ ဟောတိ သကိဉ္စနော’’တိ (ဓ. ပ. ၃၉၆; သု. နိ. ၆၂၅). ဂေါတမာတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. ကထံ ပနာယံ ဗြာဟ္မဏော သမ္ပတိ သမာဂတော ဘဂဝတော ဂေါတ္တံ ဇာနာတီတိ? နာယံ သမ္ပတိ သမာဂတော, ဆဗ္ဗဿာနိ ပဓာနကရဏကာလေ ဥပဋ္ဌဟန္တေဟိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေဟိ သဒ္ဓိံ စရမာနော အပရဘာဂေ တံ ဝတံ ဆဍ္ဍေတွာ ဥရုဝေလာယံ သေနနိဂမေ ဧကော အဒုတိယော ဟုတွာ ပိဏ္ဍာယ စရမာနောပိ တေန ဗြာဟ္မဏေန ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗော စ, တေန သော ပုဗ္ဗေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေဟိ ဂယှမာနံ ဘဂဝတော ဂေါတ္တံ အနုဿရန္တော ‘‘ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. ယတော ပဋ္ဌာယ ဝါ ဘဂဝါ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တော အနောမာနဒီတီရေ ပဗ္ဗဇိ, တတော ပဘုတိ ‘‘သမဏော [Pg.148] ဂေါတမော’’တိ စန္ဒော ဝိယ သူရိယော ဝိယ ပါကဋော ပညာတော ဟောတိ, န စ တဿ ဂေါတ္တဇာနနေ ကာရဏံ ဂဝေသိတဗ္ဗံ. ဗြာဟ္မဏကရဏာတိ ဗြာဟ္မဏံ ကရောန္တီတိ ဗြာဟ္မဏကရဏာ, ဗြာဟ္မဏဘာဝကရာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ‘‘ကိတ္တာဝတာ’’တိ ဧတေန ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, တေသံ ဓမ္မာနံ ပရိမာဏံ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ကတမေ’’တိ ပန ဣမိနာ တေသံ သရူပံ ပုစ္ဆတိ.

“如是坐着”指从该禅定中出定而坐。“一位婆罗门”指一位在姓名和氏族上都默默无闻的婆罗门。“一边‘哼、哼’地走着”指他看见任何不净的事物，就心生厌恶，一边发出“哼、哼”声一边四处游走。“他说了这话”指他说了现在要引述的“以何为量”等话语。其中，“以何为量”指以什么标准。“nu”是表示疑问的助词，“kho”是补足音节的助词。“贤者(Bho)”是源于婆罗门种姓的称呼。正如所说：“若他有所执着，他就是称人‘贤者’者。”“乔达摩”是用氏族名来称呼世尊。这位婆罗门现在才来，怎么会知道世尊的氏族名呢？他并非现在才来。当世尊进行六年苦行时，他曾与五比丘同行，后来放弃苦行，独自在优楼频螺(Uruvelā)的西那尼村(Senānigama)乞食时，这位婆罗门就曾见过他并与他交谈过。因此，他忆起先前五比丘对世尊氏族名的称呼，便以“贤者乔达摩”来称呼世尊。或者，自从世尊行大出离，在阿诺玛河(Anomānadī)畔出家以来，“沙门乔达摩”之名就如日月般显赫，无需探究他是如何得知其氏族名的。“令成婆罗门之法”意为“造就婆罗门者”，即成就婆罗门状态之法。在此，“以何为量”是问成就婆罗门的那些法，其标准为何；而“以何”则是问那些法的自性为何。

ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ‘‘ယော ဗြာဟ္မဏော’’တိအာဒိကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ, န ပန တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ကသ္မာ? ဓမ္မဒေသနာယ အဘာဇနဘာဝတော. တထာ ဟိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဣမံ ဂါထံ သုတွာ န သစ္စာဘိသမယော အဟောသိ. ယထာ စ ဣမဿ, ဧဝံ ဥပကဿ အာဇီဝကဿ ဗုဒ္ဓဂုဏပ္ပကာသနံ သုတွာ. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနတော ဟိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ ပရေသံ သုဏန္တာနမ္ပိ တပုဿဘလ္လိကာနံ သရဏဒါနံ ဝိယ ဝါသနာဘာဂိယမေဝ ဇာတံ, န အသေက္ခဘာဂိယံ ဝါ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ဝါ. ဧသာ ဟိ ဓမ္မတာတိ. ဝေဒေဟိ ဝါ အန္တန္တိ ဧတ္ထ အန္တံ နာမ သဗ္ဗသင်္ခါရပရိယောသာနံ နိဗ္ဗာနံ. ဣမေ ဥဿဒါ နတ္ထီတိ သဗ္ဗသော ဣမေ ပဟီနတ္တာ န သန္တိ.

“发出感兴语”指他诵出了“婆罗门……”等感兴语，但并没有为那位婆罗门说法。为什么呢？因为他不是说法的根器。的确，那位婆罗门听闻此偈后，并没有证得真谛。正如这位婆罗门，裸行顺命外道(ājīvaka)优波迦(Upaka)听闻佛陀功德的宣说后也是如此。在转法轮之前，世尊所说的话，他人听闻后，就像提谓和波利(Tapussa-Bhallika)那样获得皈依，也只是属于习气分，而不属于无学分或抉择分。这本是法性如此。“以诸明达至终点”一句中，“终点”即是诸行止息的涅槃。“此诸慢不存在”意为，由于它们已被完全断除，故而不存在。

အဇပါလကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

阿阇波罗记述释义终。

မုစလိန္ဒကထာဝဏ္ဏနာ

目支邻陀记述释义

၅. မုစလိန္ဒမူလေတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁၁) ဧတ္ထ မုစလိန္ဒော ဝုစ္စတိ နီပရုက္ခော, ယော ‘‘နိစုလော’’တိပိ ဝုစ္စတိ, တဿ သမီပေတိ အတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘မုစလောတိ တဿ ရုက္ခဿ နာမံ, ဝနဇေဋ္ဌကတာယ ပန မုစလိန္ဒောတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဥဒပါဒီတိ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘံ ပူရေန္တော မဟာမေဃော ဥဒပါဒိ. ဧဝရူပေါ ကိရ မေဃော ဒွီသုယေဝ ကာလေသု ဝဿတိ စက္ကဝတ္တိမှိ ဝါ ဥပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဝါ, ဣဓ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလေ ဥဒပါဒိ. ပေါက္ခရဏိယာ နိဗ္ဗတ္တောတိ ပေါက္ခရဏိယာ ဟေဋ္ဌာ နာဂဘဝနံ အတ္ထိ, တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တော. သကဘဝနာတိ အတ္တနော နာဂဘဝနတော. ဧဝံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာတိ သတ္တ ဝါရေ အတ္တနော သရီရဘောဂေဟိ ဘဂဝတော ကာယံ ပရိဝါရေတွာ. ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ [Pg.149] ဝိဟစ္စာတိ ဘဂဝတော မုဒ္ဓပ္ပဒေသဿ ဥပရိ အတ္တနော မဟန္တံ ဖဏံ ပသာရေတွာ. ‘‘ဖဏံ ကရိတွာ’’တိပိ ပါဌော, သောယေဝတ္ထော.

5. 在目支邻陀(Mucalinda)树根下（《自说经注》11）：此处的目支邻陀是指尼泊树(Nīpa)，也称作“尼古罗”(Nicula)，意思是靠近它。但也有人说：“目支罗(Mucala)是那棵树的名字，因其为林中之最长者，故被称为目支邻陀。”“升起”是指一朵充满整个轮围世界的大云升起了。据说，这样的大云只在两种时候降雨：或在转轮王出世时，或在佛陀出世时；此处是在佛陀出世时升起的。“从莲花池中生”是指莲花池下有龙宫，他出生于那里。“从自己的住所”是指从自己的龙宫。“就这样用其身盘绕”是指用自己的身体之盘绕将世尊的身体围绕了七次。“在头顶上方张开巨大的蛇冠”是指在世尊的头顶上方，伸展自己巨大的蛇冠。也有“作一蛇冠”的读法，其义相同。

တဿ ကိရ နာဂရာဇဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဘဂဝါ စ မယှံ ဘဝနသမီပေ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နော, အယဉ္စ သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာ ဝတ္တတိ, ဝါသာဂါရမဿ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော သတ္တရတနမယံ ပါသာဒံ နိမ္မိနိတုံ သက္ကောန္တောပိ ‘‘ဧဝံ ကတေ ကာယသာရော ဂဟိတော န ဘဝိဿတိ, ဒသဗလဿ ကာယဝေယျာဝစ္စံ ကရိဿာမီ’’တိ မဟန္တံ အတ္တဘာဝံ ကတွာ သတ္ထာရံ သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိ ဖဏံ ဓာရေသိ. ‘‘တဿ ပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ လောဟပါသာဒေ ဘဏ္ဍာဂါရဂဗ္ဘပ္ပမာဏံ အဟောသီ’’တိ ဣဓ ဝုတ္တံ. မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၈၄) ပန –

那时龙王心中生起这样的念头：“世尊就坐在我宫殿附近的树下，现在正值七天的暴雨期，应该为他提供一个住所。”虽然他有能力建造七宝宫殿，但他心想：“如果这样做就不能算是真正亲身侍奉了，我应该亲自为具有十力的世尊做身体上的服侍。”于是他现出巨大的身躯，用身体七次缠绕世尊，并在上方张开蛇冠作为遮蔽。“他缠绕的内部就像铜殿(Lohapāsāda)里的宝库那么大”，此处是这样说的。但在《中部义注》(Majjhimaṭṭhakathā, ma. ni. aṭṭha. 1.284)中却说——

‘‘ပရိက္ခေပဿ အန္တော ဩကာသော ဟေဋ္ဌာ လောဟပါသာဒပ္ပမာဏော အဟောသိ, ‘ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတေန ဣရိယာပထေန သတ္ထာ ဝိဟရိဿတီ’တိ နာဂရာဇဿ အဇ္ဈာသယော အဟောသိ, တသ္မာ ဧဝံ မဟန္တံ ဩကာသံ ပရိက္ခိပိ, မဇ္ဈေ ရတနပလ္လင်္ကော ပညတ္တော ဟောတိ, ဥပရိ သုဝဏ္ဏတာရကဝိစိတ္တံ သမောသရိတဂန္ဓဒါမကုသုမစေလဝိတာနံ အဟောသိ, စတူသု ကောဏေသု ဂန္ဓတေလေန ဒီပါ ဇလိတာ, စတူသု ဒိသာသု ဝိဝရိတွာ စန္ဒနကရဏ္ဍကာ ဌပိတာ’’တိ –

“其盘绕的内部空间，下方有铜殿(Lohapāsāda)一般大小。龙王心想：‘导师可以随心所欲地行动’，因此他盘绕了如此广阔的空间。中央设置了珍宝床座，上方是装饰着金星、缀有香花鬘的布质华盖，四个角落里点燃了香油灯，四个方向都打开着，放置着檀香木盒。”

ဝုတ္တံ. ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတေန ဣရိယာပထေန ဝိဟရိဿတီတိ စ နာဂရာဇဿ အဇ္ဈာသယမတ္တမေတံ, ဘဂဝါ ပန ယထာနိသိန္နောဝ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ.

如是说。“可以随心所欲地活动”这仅仅是龙王的想法，而世尊只是如其所坐，度过了七天。

ကိဉ္စာပိ…ပေ… စိန္တေတုံ ယုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘ဥဏှဂ္ဂဟဏံ ဘောဂပရိက္ခေပဿ ဝိပုလဘာဝကရဏေ ကာရဏကိတ္တနံ. ခုဒ္ဒကေ ဟိ တသ္မိံ ဘဂဝန္တံ နာဂရာဇဿ သရီရသမ္ဘူတာ ဥသ္မာ ဗာဓေယျ, ဝိပုလဘာဝကရဏေန ပန တာဒိသံ မာ ဥဏှံ ဗာဓယိတ္ထာ’’တိ. သဥပသဂ္ဂပဒဿ အတ္ထော ဥပသဂ္ဂေန ဝိနာပိ ဝိညာယတီတိ အာဟ ‘‘ဝိဒ္ဓန္တိ ဥဗ္ဗိဒ္ဓ’’န္တိ, သာ စဿ ဥဗ္ဗိဒ္ဓတာ ဥပက္ကိလေသဝိဂမေန ဒူရဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘မေဃဝိဂမေန ဒူရီဘူတ’’န္တိ. ဣန္ဒနီလမဏိ ဝိယ ဒိဗ္ဗတိ ဇောတတီတိ ဒေဝေါ, အာကာသော. ဝိဒိတွာတိ ‘‘ဣဒါနိ ဝိဂတဝလာဟကော အာကာသော, နတ္ထိ ဘဂဝတော သီတာဒိဥပဒ္ဒဝေါ’’တိ ဉတွာ. ဝိနိဝေဌေတွာတိ အပနေတွာ. အတ္တနော [Pg.150] ရူပန္တိ အတ္တနော နာဂရူပံ. ပဋိသံဟရိတွာတိ အန္တရဓာပေတွာ. မာဏဝကဝဏ္ဏန္တိ ကုမာရကရူပံ.

关于“虽然……等……思虑为宜”，于此有人说：“提及热是为说明其盘绕之所以广大的原因。因为如果它很小，龙王身体产生的热气就会困扰世尊；但通过使它广大，愿那样的热不要困扰他。”因为即使没有前缀，也能明白带前缀的词的意思，所以说“viddhaṃ”（被穿透的）就是“ubbiddhaṃ”（升起的）。而其升起的状态，是以诸染污的离去而远离的方式呈现的，所以说“因云的离去而远离”。如蓝宝石般闪耀、发光，故为“deva”，即天空。“了知后”是指了知“现在天空无云，世尊没有寒冷等困扰”。“解开盘绕后”是指移除后。“自己的形貌”是指自己的龙形。“收起后”是指使其消失。“青年的样貌”是指少年的形貌。

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ‘‘ဝိဝေကသုခပဋိသံဝေဒိနော ယတ္ထ ကတ္ထစိ သုခမေဝ ဟောတီ’’တိ ဧတံ အတ္ထံ သဗ္ဗာကာရေန ဇာနိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ ဝိဝေကသုခါနုဘာဝဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. သုတဓမ္မဿာတိ ဝိဿုတဓမ္မဿ. တေနာဟ ‘‘ပကာသိတဓမ္မဿာ’’တိ. အကုပ္ပနဘာဝေါတိ အကုပ္ပနသဘာဝေါ.

“了知此义后”是指：完全了知“体验远离之乐者，随处皆是乐”此义。“此优陀那”是指：他诵出此阐明体验远离之乐的优陀那。“已闻法者”是指其法已广为人知者。因此说“其法已被阐明者”。“不动性”是指不可动摇的自性。

မုစလိန္ဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

目支邻陀事释义终。

ရာဇာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

王处树事释义

၆. ဩသဓဟရီတကံ ဥပနေသီတိ န ကေဝလံ ဩသဓဟရီတကမေဝ, ဒန္တကဋ္ဌမ္ပိ ဥပနေသိ. ပစ္စဂ္ဃေတိ ဧတ္ထ ပုရိမံ အတ္ထဝိကပ္ပံ ကေစိ န ဣစ္ဆန္တိ, တေနေဝ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စဂ္ဃေတိ အဘိနဝေ. ပစ္စေကံ မဟဂ္ဃတာယ ပစ္စဂ္ဃေတိ ကေစိ, တံ န သုန္ဒရံ. န ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော မဟဂ္ဃံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ ဝါ’’တိ.

6. “献上药果”：不仅献上药果，也献上了齿木。关于“paccaggha”一词，有些人不认可前一种释义。因此，法护(Dhammapāla)阿阇梨长老说：“paccaggha是指新鲜的。有人说paccaggha是因为每个都很有价值，这不妥当。因为诸佛世尊不接受或使用贵重之物。”

ရာဇာယတနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

王处树事释义终。

ဗြဟ္မယာစနကထာဝဏ္ဏနာ

梵天劝请事释义

၇. အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏောတိ အာစရိတော စေဝ အာစရန္တေဟိ စ သမ္မဒေဝ အာစရိတောတိ အတ္ထော. ဧတေန အယံ ပရိဝိတက္ကော သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ ပဌမာဘိသမ္ဗောဓိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝါတိ အယမေတ္ထ ဓမ္မတာတိ ဒဿေတိ. ဂမ္ဘီရောပိ ဓမ္မော ပဋိပက္ခဝိဓမနေန သုပါကဋော ဘဝေယျ, ပဋိပက္ခဝိဓမနံ ပန သမ္မာပဋိပတ္တိပဋိဗဒ္ဓံ, သာ သဒ္ဓမ္မသဝနာဓီနာ, တံ သတ္ထရိ ဓမ္မေ စ ပသာဒါယတ္တံ. သော ဝိသေသတော လောကေ သမ္ဘာဝနီယဿ ဂရုကာတဗ္ဗဿ အဘိပတ္ထနာဟေတုကောတိ ပရမ္ပရာယ သတ္တာနံ ဓမ္မသမ္ပဋိပတ္တိယာ ဗြဟ္မုနော ယာစနာနိမိတ္တန္တိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဗြဟ္မုနာ ယာစိတေ ဒေသေတုကာမတာယာ’’တိအာဒိမာဟ.

7. “已行与共行”是指自己已行，也与行者们共同正确地行。由此显示，此思惟确实会在所有佛陀初次正等觉时生起，这是此处的法性。纵使是甚深的法，也能通过摧破对治而变得非常显了；而摧破对治又系于正确的修行，后者则依于听闻正法，而听闻正法又取决于对导师和法的净信。此净信是世间尤其应受尊重者（指梵天）期盼之因，并辗转成为梵天为众生能正确修行法而劝请的缘由。为了显示此点，而说“因梵天所请而欲说法”等。

အဓိဂတောတိ [Pg.151] ပဋိဝိဒ္ဓေါ, သယမ္ဘူဉာဏေန ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိနာ ယထာဘူတံ အဝဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဓမ္မောတိ စတုသစ္စဓမ္မော တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗဓမ္မဿ အဘာဝတော. ဂမ္ဘီရောတိ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ မကသတုဏ္ဍသူစိယာ အညတြ သမုပစိတပရိပက္ကဉာဏသမ္ဘာရေဟိ အညေသံ ဉာဏေန အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌော. ဂမ္ဘီရတ္တာဝ ဒုဒ္ဒသော ဒုက္ခေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န သက္ကာ သုခေန ဒဋ္ဌုံ. ယော ဟိ အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌော, သော ဩဂါဟိတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ သရူပတော စ ဝိသေသတော စ သုခေန ပဿိတုံ န သက္ကာ, အထ ခေါ ကိစ္ဆေန ကေနစိ ကဒါစိဒေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုဒ္ဒသတ္တာဝ ဒုရနုဗောဓော ဒုက္ခေန အဝဗုဇ္ဈိတဗ္ဗော, န သက္ကာ သုခေန အဝဗုဇ္ဈိတုံ. ယဉှိ ဒဋ္ဌုမေဝ န သက္ကာ, တဿ ဩဂါဟေတွာ အနုဗုဇ္ဈနေ ကထာ ဧဝ နတ္ထိ အဝဗောဓဿ ဒုက္ကရဘာဝတော. ဣမသ္မိံ ဌာနေ ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဒုက္ကရတရံ ဝါ ဒုရဘိသမ္ဘဝတရံ ဝါ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၁၅) သုတ္တပဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ.

“已证得”即是已通达，其义为以自生智如实地觉知“此是苦”等。“法”是指四圣谛法，因为除了它，没有其他应通达之法。“甚深”就像大海一样，非蚊喙针所能探及，除非是积累了成熟智慧资粮的人，否则其他人凭着智慧是无法探究到它的根底的。正因为甚深，所以难以见到，必须通过艰难才能见到，不能轻易地见到。凡是难以探究到根底的事物，因为无法轻易地深入，所以也无法轻易地从它的本质和特性上去观察，而是必须通过艰难，在某些时候才能见到。正因为难以见到，所以难以领悟，必须通过艰难才能领悟，不能轻易地通达。如果连见到都很难，那么想要深入并领悟它就更无从谈起了，因为觉知它是很困难的。在这个地方应该引用“诸比丘，你们怎么认为？什么是更难行、更难通达的呢？”（《相应部》5.1115）这样的经文。

သန္တောတိ အနုပသန္တသဘာဝါနံ ကိလေသာနံ သင်္ခါရာနဉ္စ အဘာဝတော ဝူပသန္တသဗ္ဗပရိဠာဟတာယ သန္တော နိဗ္ဗုတော, သန္တာရမ္မဏတာယ ဝါ သန္တော. ဧတ္ထ စ နိရောဓသစ္စံ သန္တံ အာရမ္မဏန္တိ သန္တာရမ္မဏံ, မဂ္ဂသစ္စံ သန္တံ သန္တာရမ္မဏဉ္စာတိ သန္တာရမ္မဏံ. ပဓာနဘာဝံ နီတောတိ ပဏီတော. အထ ဝါ ပဏီတောတိ အတိတ္တိကရဏဋ္ဌေန အတပ္ပကော သာဒုရသဘောဇနံ ဝိယ. သန္တပဏီတဘာဝေနေဝ စေတ္ထ အသေစနကတာယ အတပ္ပကတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဣဒဉှိ ဒွယံ လောကုတ္တရမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အတက္ကာဝစရောတိ ဥတ္တမဉာဏဝိသယတ္တာ တက္ကေန အဝစရိတဗ္ဗော ဩဂါဟိတဗ္ဗော န ဟောတိ, ဉာဏေနေဝ အဝစရိတဗ္ဗော. တတော ဧဝ နိပုဏဉာဏဂေါစရတာယ သဏှသုခုမသဘာဝတ္တာ စ နိပုဏော သဏှော. ပဏ္ဍိတဝေဒနီယောတိ ဗာလာနံ အဝိသယတ္တာ သမ္မာပဋိပဒံ ပဋိပန္နေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“寂静”，是因自性不寂静的诸烦恼与诸行已不存在，一切热恼皆已平息，故是寂静；或因以寂静为所缘，故是寂静。此中，灭谛是以寂静为所缘，故为“寂静所缘”；道谛既是寂静，又以寂静为所缘，故为“寂静所缘”。“胜妙”，是因被引至卓越的状态。或者说，“胜妙”是因其具有如美味佳肴般不会令人餍足的特质。此中，当知由其寂静与胜妙之性，而有令人不厌、不会餍足的特质。此二者是就出世间法而说。“非寻思所行”，是因其为至上智的境界，非寻思所能行、所能入，唯智所能行。由此，因是精妙智慧的行境，且自性微细、精微，故是‘精妙’、‘微细’。“智者所觉”，是因非愚者之境，唯有行于正道的智者才能了知。

အလ္လီယန္တိ အဘိရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန သေဝိယန္တီတိ အာလယာ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာတိ အာဟ ‘‘သတ္တာ ပဉ္စကာမဂုဏေ အလ္လီယန္တိ, တသ္မာ တေ အာလယာတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ. တတ္ထ ပဉ္စကာမဂုဏေ အလ္လီယန္တီတိ ပဉ္စကာမဂုဏေ သေဝန္တီတိ အတ္ထော. တေတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ရမန္တီတိ ရတိံ ဝိန္ဒန္တိ ကီဠန္တိ လဠန္တိ. အာလီယန္တိ အဘိရမဏဝသေန သေဝန္တီတိ အာလယာ, အဋ္ဌသတံ တဏှာဝိစရိတာနိ, တေဟိ အာလယေဟိ ရမန္တီတိ အာလယရာမာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမေ ဟိ သတ္တာ ယထာ ကာမဂုဏေ, ဧဝံ ရာဂမ္ပိ အဿာဒေန္တိ [Pg.152] အဘိနန္ဒန္တိယေဝ. ယထေဝ ဟိ သုသဇ္ဇိတပုပ္ဖဖလဘရိတရုက္ခာဒိသမ္ပန္နံ ဥယျာနံ ပဝိဋ္ဌော ရာဇာ တာယ တာယ သမ္ပတ္တိယာ ရမတိ, သမ္မုဒိတော အာမောဒိတပမောဒိတော ဟောတိ, န ဥက္ကဏ္ဌတိ, သာယမ္ပိ နိက္ခမိတုံ န ဣစ္ဆတိ, ဧဝမိမေဟိ ကာမာလယတဏှာလယေဟိ သတ္တာ ရမန္တိ, သံသာရဝဋ္ဋေ သမ္မောဒိတာ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ဝသန္တိ. တေန နေသံ ဘဂဝါ ဒုဝိဓမ္ပိ အာလယံ ဥယျာနဘူမိံ ဝိယ ဒဿေန္တော ‘‘အာလယရာမာ’’တိအာဒိမာဟ. ရတာတိ နိရတာ. သုဋ္ဌု မုဒိတာတိ အတိဝိယ မုဒိတာ အနုက္ကဏ္ဌနတော.

“执著处”(ālayā)，因其可爱可乐而为人所受用，故称“执著处”，即五种欲。如言：“众生执著于五种欲，因此彼等被称为‘执著处’。”此处“执著于五种欲”即是受用五欲之义。彼等即是五种欲。“喜乐”(ramanti)是指获得欢喜、嬉戏、玩乐。“执著处”是因喜爱而受用，即一百零八种贪行(taṇhāvicarita)；众生于此等执著处中喜乐，因此称为“乐于执著处者”(ālayarāmā)，其义应如是解。此等众生，一如其享受欲乐，亦同样品味、欣喜于贪。譬如国王进入一装饰华丽、花果繁茂之园林，因其中种种美好而欢喜踊跃，心满意足，不生厌倦，乃至傍晚亦不欲离去；同理，此等众生乐于欲之执著处与贪之执著处，于轮回流转中欢喜安住，毫无厌倦。因此，世尊将此两种执著处譬如园林地，而说“乐于执著处者”等语。“乐于”(ratā)即是沉湎。“极喜悦”(suṭṭhu muditā)是指因无厌倦而极度欣悦。

ဌာနံ သန္ဓာယာတိ ဌာနသဒ္ဒံ သန္ဓာယ. အတ္ထတော ပန ဌာနန္တိ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဧဝ အဓိပ္ပေတော. တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထ ဖလံ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ဌာနံ, သင်္ခါရာဒီနံ ပစ္စယဘူတာ အဝိဇ္ဇာဒယော. ဣမေသံ သင်္ခါရာဒီနံ ပစ္စယာတိ ဣဒပ္ပစ္စယာ, အဝိဇ္ဇာဒယောဝ. ဣဒပ္ပစ္စယာ ဧဝ ဣဒပ္ပစ္စယတာ ယထာ ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝတာ. ဣဒပ္ပစ္စယာနံ ဝါ အဝိဇ္ဇာဒီနံ အတ္တနော ဖလံ ပဋိစ္စ ပစ္စယဘာဝေါ ဥပ္ပာဒနသမတ္ထတာ ဣဒပ္ပစ္စယတာ. တေန သမတ္ထပစ္စယလက္ခဏော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဒဿိတော ဟောတိ. ပဋိစ္စ သမုပ္ပဇ္ဇတိ ဖလံ ဧတသ္မာတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ပဒဒွယေနပိ ဓမ္မာနံ ပစ္စယဋ္ဌော ဧဝ ဝိဘာဝိတော. သင်္ခါရာဒိပစ္စယာနဉှိ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ဧတံ အဓိဝစနံ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါတိ. သဗ္ဗသင်္ခါရသမထောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အတ္ထတော နိဗ္ဗာနမေဝ. ယသ္မာ ဟိ တံ အာဂမ္မ ပဋိစ္စ အရိယမဂ္ဂဿ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝဟေတု သဗ္ဗသင်္ခါရဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ သမ္မန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ, တသ္မာ ‘‘သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော’’တိ ဝုစ္စတိ. သဗ္ဗသင်္ခတဝိသံယုတ္တေ ဟိ နိဗ္ဗာနေ သင်္ခါရဝူပသမပရိယာယော ဉာယာဂတောယေဝါတိ. ဣဒံ ပနေတ္ထ နိဗ္ဗစနံ – သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ သမ္မန္တိ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထောတိ.

“就处而说”，是指就“处”(ṭhāna)一词而说。但从意义上说，“处”意指的即是缘起(paṭiccasamuppāda)。果于此中住立，其存在依于彼，故为“处”，即作为诸行(saṅkhāra)等之缘的无明(avijjā)等。此等诸行之缘，即无明等，是为“此缘”(idappaccayā)。“此缘”即是“此缘性”(idappaccayatā)，犹如“天”(deva)即是“天性”(devatā)一样。或者说，“此缘性”是指无明等诸缘，缘于其各自的果而成为缘的状态，即能生起的能力。由此显示了具有效力之缘相的缘起。果缘此而生起，故为“缘起”。此二词（“此缘性”与“缘起”）亦阐明了诸法作为缘的意义。因为“此缘性”、“缘起”即是作为诸行等之缘的无明等的异名。“一切行止息”(sabbasaṅkhārasamatho)等语，其意义都是指涅槃(nibbāna)。因为依于它、缘于它而为圣道之所缘缘，故一切行之动摇皆得止息、平息，因此称为“一切行止息”。于已解脱一切有为的涅槃，“行止息”之说实为应理。此中语源释为：一切行于此中止息，故为“一切行止息”。

ယသ္မာ စ တံ အာဂမ္မ သဗ္ဗေ ဥပဓယော ပဋိနိဿဋ္ဌာ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပရိစ္စတ္တာ ဟောန္တိ, အဋ္ဌသတပ္ပဘေဒါ သဗ္ဗာပိ တဏှာ ခီယန္တိ, သဗ္ဗေ ကိလေသရာဂါ ဝိရဇ္ဇန္တိ, ဇရာမရဏာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ ‘‘သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော’’တိ ဝုစ္စတိ, ယာ ပနေသာ တဏှာ တေန တေန ဘဝေန ဘဝန္တရံ ဘဝနိကန္တိဘာဝေန ဝိနတိ သံသိဗ္ဗတိ, ဖလေန ဝါ သဒ္ဓိံ ကမ္မံ ဝိနတိ သံသိဗ္ဗတီတိ ကတွာ ဝါနန္တိ ဝုစ္စတိ, တတော နိက္ခန္တံ ဝါနတောတိ နိဗ္ဗာနံ. ကိလမထောတိ ကာယကိလမထော. ဝိဟေသာပိ ကာယဝိဟေသာယေဝ, စိတ္တေ ပန ဥဘယမ္ပေတံ ဗုဒ္ဓါနံ နတ္ထိ ဗောဓိမူလေယေဝ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ. ဧတ္ထ စ စိရနိသဇ္ဇာစိရဘာသနေဟိ [Pg.153] ပိဋ္ဌိအာဂိလာယနတာလုဂလသောသာဒိဝသေန ကာယကိလမထော စေဝ ကာယဝိဟေသာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ, သာ စ ခေါ ဒေသနာယ အတ္ထံ အဇာနန္တာနဉ္စ အပ္ပဋိပဇ္ဇန္တာနဉ္စ ဝသေန. ဇာနန္တာနံ ပန ပဋိပဇ္ဇန္တာနဉ္စ ဒေသနာယ ကာယပရိဿမောပိ သတ္ထု အပရိဿမောဝ, တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေတီ’’တိ. တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘ယာ အဇာနန္တာနံ ဒေသနာ နာမ, သော မမ ကိလမထော အဿာ’’တိ.

又因依于它，一切执取(upadhi)皆被舍离，以断除故舍弃；一百零八种渴爱(taṇhā)全部灭尽；一切烦恼之贪(kilesarāga)皆已离染；老死等一切轮回之苦(vaṭṭadukkha)皆已止息，因此称为“一切执取之舍离、渴爱之尽、离贪、止息”(sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho)。又，彼渴爱因乐于此有彼有，而从一有编织、缠结至另一有，或业与果相互编织、缠结，故称为“织”(vāna)；已从此“织”出离，故为“涅槃”(nibbāna)。“疲劳”(kilamatha)是指身体的疲劳。“恼害”(vihesā)也是指身体的恼害。至于心中，此二者于诸佛则无，因在菩提树下即已断除。此中当知，因久坐、久说而有背痛、上颚与咽喉干枯等，即是身体的疲劳与恼害，而这又是对不知、不实践教义者而言。但对知者、实践者说法，即使身体疲劳，对导师而言亦非疲劳，因此世尊说：“法之教说不恼害我。”故说：“为无知者说法，那会是我的疲劳。”

အပိဿူတိ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထေ နိပါတော. သော န ကေဝလံ ဧတဒဟောသိ, ဣမာပိ ဂါထာ ပဋိဘံသူတိ ဒီပေတိ. ဘဂဝန္တန္တိ ပဋိသဒ္ဒယောဂေန သာမိအတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတော’’တိ. ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တာ အစ္ဆရိယာ ဝါ အနစ္ဆရိယာ. ဝုဒ္ဓိအတ္ထောပိ ဟိ အ-ကာရော ဟောတိ ယထာ ‘‘အသေက္ခာ ဓမ္မာ’’တိ. ကပ္ပာနံ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ သတသဟဿဉ္စ သဒေဝကဿ လောကဿ ဓမ္မသံဝိဘာဂကရဏတ္ထမေဝ ပါရမိယော ပူရေတွာ ဣဒါနိ သမဓိဂတဓမ္မရဇ္ဇဿ တတ္ထ အပ္ပောဿုက္ကတာပတ္တိဒီပနတ္တာ ဂါထာတ္ထဿ အနုအစ္ဆရိယတာ တဿ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္ထဒွါရေန ဟိ ဂါထာနံ အနစ္ဆရိယတာ. ဂေါစရာ အဟေသုန္တိ ဥပဋ္ဌဟံသု, ဥပဋ္ဌာနဉ္စ ဝိတက္ကယိတဗ္ဗတာတိ အာဟ ‘‘ပရိဝိတက္ကယိတဗ္ဗဘာဝံ ပါပုဏိံသူ’’တိ.

“亦复”(apissu)是集合义的不变词。它不仅显示“他有此念”，也显示“此等偈颂亦自然显现”。“于世尊”(bhagavantaṃ)：此为与所回应之词相关，在“主”的意义上所作的业格活用，故（义注）言“世尊的”(bhagavato)。`Anacchariyā`（极稀有）即是`vuddhippattā acchariyā`（已达增长之稀有事）。因为‘a-’字亦有增长义，如在“无学法”(asekkhā dhammā)中。因经四阿僧祇又十万劫，仅为令含天界在内的世间分享法义而圆满诸波罗蜜，如今已证得法王位，于此却显示其无有热衷，故当知偈颂之义为“极稀有”，及其增长成就。由义理之门，偈颂是“极稀有”的。“成为行境”(gocarā ahesuṃ)即是“现起”(upaṭṭhahaṃsu)；而此现起是应被思惟的，故说“达到了应被思惟的状态”(parivitakkayitabbabhāvaṃ pāpuṇiṃsū)。

ကိစ္ဆေနာတိ န ဒုက္ခပ္ပဋိပဒါယ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ စတ္တာရောပိ မဂ္ဂါ သုခပ္ပဋိပဒါဝ ဟောန္တိ. ပါရမီပူရဏကာလေ ပန သရာဂသဒေါသသမောဟဿေဝ သတော အာဂတာဂတာနံ ယာစကာနံ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တံ သီသံ ကန္တိတွာ ဂလလောဟိတံ နီဟရိတွာ သုအဉ္ဇိတာနိ အက္ခီနိ ဥပ္ပာဋေတွာ ကုလဝံသပ္ပဒီပံ ပုတ္တံ မနာပစာရိနိံ ဘရိယန္တိ ဧဝမာဒီနိ ဒေန္တဿ အညာနိ စ ခန္တိဝါဒိသဒိသေသု အတ္တဘာဝေသု ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇာဒီနိ ပါပုဏန္တဿ အာဂမနီယပဋိပဒံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဟ-ဣတိ ဝါ ဗျတ္တန္တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ နိပါတော. ဧကံသတ္ထေတိ ကေစိ. ဟ ဗျတ္တံ ဧကံသေန ဝါ အလံ နိပ္ပယောဇနံ ဧဝံ ကိစ္ဆေန အဓိဂတံ ဓမ္မံ ဒေသေတုန္တိ ယောဇနာ. ဟလန္တိ ဝါ အလန္တိ ဣမိနာ သမာနတ္ထံ ပဒံ ‘‘ဟလန္တိ ဝဒါမီ’’တိအာဒီသု ဝိယ. ‘‘ပကာသိတ’’န္တိပိ ပဌန္တိ, ဒေသိတန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ ကိစ္ဆေန အဓိဂတဿ ဓမ္မဿ အလံ ဒေသိတံ ပရိယတ္တံ ဒေသိတံ, ကော အတ္ထော ဒေသိတေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ရာဂဒေါသပရေတေဟီတိ ရာဂဒေါသဖုဋ္ဌေဟိ, ဖုဋ္ဌဝိသေန ဝိယ သပ္ပေန ရာဂေန ဒေါသေန စ သမ္ဖုဋ္ဌေဟိ အဘိဘူတေဟီတိ [Pg.154] အတ္ထော. အထ ဝါ ရာဂဒေါသပရေတေဟီတိ ရာဂဒေါသာနုဂတေဟိ, ရာဂေန စ ဒေါသေန စ အနုဗန္ဓေဟီတိ အတ္ထော.

“以艰难”者，非指苦行道。诸佛之四道皆是乐行道。然于圆满波罗蜜时，当（菩萨）自身仍有贪、嗔、痴，对前来乞求者，割下装饰好的头颅，取出喉咙之血，挖出涂饰好的眼睛，将作为家族明灯的儿子与可爱的妻子等布施；以及在如忍辱仙人(Khantivādi)等生命中遭受切割、破坏等，此乃针对（菩萨）所行之道而言。“哈”(ha)或为不变词，意为“明显”。有者言其为“决定性”之意。其句义为：“我宣说如此艰难证得之法，已明显（或决定性地）足够了，（再多说也）无益。”“哈蓝”(halaṃ)或与“阿蓝”(alaṃ)（足够）同义，如“我说够了”等句。亦有读作“已阐明”(pakāsita)者，意即“已宣说”。此即是说：对于如此艰难证得之法，已宣说足够，已宣说圆满，再说有何意义呢？“为贪嗔所征服者”，即为贪嗔所触者，犹如被毒蛇之毒所触，为贪与嗔所触、所压倒之意。或者，“为贪嗔所征服者”，即随行于贪嗔者，为贪与嗔所追随之意。

ပဋိသောတဂါမိန္တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၆၅; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၈၁; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၇၂) နိစ္စဂါဟာဒီနံ ပဋိသောတံ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ အသုဘန္တိ ဧဝံ ဂတံ ပဝတ္တံ စတုသစ္စဓမ္မန္တိ အတ္ထော. ရာဂရတ္တာတိ ကာမရာဂေန ဘဝရာဂေန ဒိဋ္ဌိရာဂေန စ ရတ္တာ. န ဒက္ခန္တီတိ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာ အသုဘန္တိ ဣမိနာ သဘာဝေန န ပဿိဿန္တိ, တေ အပဿန္တေ ကော သက္ခိဿတိ အနိစ္စန္တိအာဒိနာ သဘာဝေန ယာထာဝတော ဓမ္မံ ဇာနာပေတုန္တိ အဓိပ္ပာယော. ရာဂဒေါသပရေတတာပိ နေသံ သမ္မုဠှဘာဝေနေဝါတိ အာဟ ‘‘တမောခန္ဓေန အာဝုဋာ’’တိ, အဝိဇ္ဇာရာသိနာ အဇ္ဈောတ္ထဋာတိ အတ္ထော.

“逆流而行”者，谓对“常”等执取逆向而行，即朝向无常、苦、无我、不净而行、而转起的四圣谛法。“为贪所染”者，谓为欲贪、有贪、见贪所染著之人。“不能见”者，谓彼等不能以无常、苦、无我、不净之自性如实观察，彼等既不能观察，又有谁能令其如实了知无常等法之真实性耶？此即其意。彼等为贪嗔所征服，亦是由于其愚痴之故，故曰“为黑暗蕴所覆”，意即为无明聚所笼罩。

အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတီတိ ကသ္မာ ပနဿ ဧဝံ စိတ္တံ နမိ, နနု ဧသ ‘‘မုတ္တောဟံ မောစေဿာမိ, တိဏ္ဏောဟံ တာရေဿာမိ,

“心倾向于少事”——然则为何他的心会如此倾向呢？难道他不是曾说：“我已解脱，我将令（他人）解脱；我已度脱，我将令（他人）度脱”……

ကိံ မေ အညာတဝေသေန, ဓမ္မံ သစ္ဆိကတေနိဓ;

သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိတွာ, တာရယိဿံ သဒေဝက’’န္တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၅၅) –

“我何须隐姓埋名，于此亲证圣法？我当证得一切知智，度脱天人世间。”

ပတ္ထနံ ကတွာ ပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တောတိ? သစ္စမေဝ, တဒေဝ ပစ္စဝေက္ခဏာနုဘာဝေန ပနဿ ဧဝံ စိတ္တံ နမိ. တဿ ဟိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ သတ္တာနံ ကိလေသဂဟနတံ ဓမ္မဿ စ ဂမ္ဘီရတံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ သတ္တာနံ ကိလေသဂဟနတာ စ ဓမ္မဂမ္ဘီရတာ စ သဗ္ဗာကာရေန ပါကဋာ ဇာတာ. အထဿ ‘‘ဣမေ သတ္တာ ကဉ္ဇိယပုဏ္ဏလာဗု ဝိယ တက္ကဘရိတစာဋိ ဝိယ ဝသာတေလပီတပိလောတိကာ ဝိယ အဉ္ဇနမက္ခိတဟတ္ထော ဝိယ စ ကိလေသဘရိတာ အတိသံကိလိဋ္ဌာ ရာဂရတ္တာ ဒေါသဒုဋ္ဌာ မောဟမုဠှာ, တေ ကိံ နာမ ပဋိဝိဇ္ဈိဿန္တီ’’တိ စိန္တယတော ကိလေသဂဟနပစ္စဝေက္ခဏာနုဘာဝေနပိ ဧဝံ စိတ္တံ နမိ.

（难道他）不是发愿、圆满波罗蜜，才证得一切知智的吗？诚然，然因其省察之威力，故其心如是倾向。彼于证得一切知智后，省察众生烦恼之深重及法之甚深，众生烦恼之深重与法之甚深，皆以一切方式显现无遗。于是彼心想：“此等众生，犹如充满米汤之葫芦，犹如充满酪浆之瓶，犹如浸透油脂之旧布，犹如涂抹眼药之手，充满烦恼，极度杂染，为贪欲所染，为嗔恚所害，为愚痴所迷，彼等将如何觉悟此法耶？”因省察烦恼深重之威力，其心亦如是倾向。

‘‘အယံ ဓမ္မော ပထဝီသန္ဓာရကဥဒကက္ခန္ဓော ဝိယ ဂမ္ဘီရော, ပဗ္ဗတေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဌပိတော သာသပေါ ဝိယ ဒုဒ္ဒသော, သတဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဿ ကောဋိ ဝိယ အဏု. မယာ ဟိ ဣမံ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ ဝါယမန္တေန အဒိန္နံ ဒါနံ နာမ နတ္ထိ, အရက္ခိတံ သီလံ နာမ နတ္ထိ, အပရိပူရိတာ ကာစိ ပါရမီ နာမ နတ္ထိ, တဿ မေ နိရုဿာဟံ ဝိယ မာရဗလံ ဝိဓမန္တဿပိ ပထဝီ [Pg.155] န ကမ္ပိတ္ထ, ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တဿပိ န ကမ္ပိတ္ထ, မဇ္ဈိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓေန္တဿပိ န ကမ္ပိတ္ထ, ပစ္ဆိမယာမေ ပန ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿေဝ မေ ဒသသဟဿိလောကဓာတု ကမ္ပိတ္ထ. ဣတိ မာဒိသေနပိ တိက္ခဉာဏေန ကိစ္ဆေနေဝါယံ ဓမ္မော ပဋိဝိဒ္ဓေါ, တံ လောကိယမဟာဇနာ ကထံ ပဋိဝိဇ္ဈိဿန္တီ’’တိ ဓမ္မဂမ္ဘီရတာယ ပစ္စဝေက္ခဏာနုဘာဝေနပိ ဧဝံ စိတ္တံ နမီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“此法犹如支撑大地之水轮般深邃，犹如以山覆盖之芥子般难见，犹如百分裂之发尖般微细。我为觉悟此法而精进时，未曾有未行之布施，未曾有未护之戒律，未曾有未圆满之任何波罗蜜。即使我仿佛毫不费力地驱散魔军，大地亦未震动；即使我于初夜忆念宿命，大地亦未震动；即使我于中夜清净天眼，大地亦未震动；唯我于后夜证悟缘起时，十千世界方始震动。如我这般具敏锐智慧者，尚且需艰难方能觉悟此法，世间凡夫大众又如何能觉悟耶？”当知，因省察法义深奥之威力，其心亦如是倾向。

အပိစ ဗြဟ္မုနာ ယာစိတေ ဒေသေတုကာမတာယပိဿ ဧဝံ စိတ္တံ နမိ. ဇာနာတိ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘မမ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တေ နမမာနေ မဟာဗြဟ္မာ ဓမ္မဒေသနံ ယာစိဿတိ, ဣမေ စ သတ္တာ ဗြဟ္မဂရုကာ, တေ ‘သတ္ထာ ကိရ ဓမ္မံ န ဒေသေတုကာမော အဟောသိ, အထ နံ မဟာဗြဟ္မာ ယာစိတွာ ဒေသာပေတိ, သန္တော ဝတ ဘော ဓမ္မော ပဏီတော’တိ မညမာနာ သုဿူသိဿန္တီ’’တိ. ဣဒမ္ပိဿ ကာရဏံ ပဋိစ္စ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ, နော ဓမ္မဒေသနာယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

再者，其心之所以倾向于少事，也是为了在梵天劝请时才生起说法之意欲。世尊知晓：“若我心倾向于少事，大梵天必将前来劝请我说法。此等众生敬重梵天，彼等将作是念：‘导师本不欲说法，然大梵天劝请后方始说法，此法实乃寂静殊胜！’如是彼等将更乐于听闻正法。”当知，此亦是其心因是故而倾向于少事，而非不欲说法。

၈. သဟမ္ပတိဿာတိ သော ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ သဟကော နာမ ထေရော ပဌမဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိယံ ကပ္ပာယုကဗြဟ္မာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော, တတြ နံ သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာတိ သဉ္ဇာနန္တိ. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဗြဟ္မုနော သဟမ္ပတိဿာ’’တိ. နဿတိ ဝတာတိ သော ကိရ ဣမံ သဒ္ဒံ တထာ နိစ္ဆာရေတိ, ယထာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုဗြဟ္မာနော သုတွာ သဗ္ဗေ သန္နိပတိံသု. အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာတိ ပညာမယေ အက္ခိမှိ အပ္ပံ ပရိတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟရဇံ ဧတေသံ ဧဝံသဘာဝါတိ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ. အပ္ပံ ရာဂါဒိရဇံ ယေသံ တေ သဘာဝါ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အဿဝနတာတိ ‘‘သယံ အဘိညာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ, အဿဝနတာယာတိ အတ္ထော. ဘဝိဿန္တီတိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ဒသပုညကိရိယဝသေန ကတာဓိကာရာ ပရိပါကဂတပဒုမာနိ ဝိယ သူရိယရသ္မိသမ္ဖဿံ ဓမ္မဒေသနံယေဝ အာကင်္ခမာနာ စတုပ္ပဒိကဂါထာဝသာနေ အရိယဘူမိံ ဩက္ကမနာရဟာ န ဧကော, န ဒွေ, အနေကသတသဟဿာ ဓမ္မဿ အညာတာရော ဘဝိဿန္တီတိ ဒဿေတိ.

8. 据说，于迦叶(Kassapa)世尊之教法中，有位名叫萨哈迦(Sahaka)的长老，修成初禅后，转生为初禅地之劫寿梵天，彼处诸梵天称其为“梵天主”(Sahampati Brahmā)。故经中言“梵天主”。据说，他发出“世间将毁”(nassati vata)之声，以致十千世界诸梵天闻后皆来集会。“少尘垢类”(apparajakkhajātikā)者，谓其智慧之眼仅有微少之贪、嗔、痴尘垢，具此自性者即为少尘垢类。此中应见之义为：贪等尘垢少者，其自性即为少尘垢类。“因不闻”(assavanatā)者，如同“自证知”(sayaṃ abhiññā)等句，此处主格作具格用，意即“因未听闻”。“将有”(bhavissanti)一词，显示于过去诸佛时，曾行十福业而积集善根者，犹如已成熟之莲苞，仅期盼着如日光照般的法音，于四句偈结束时，即堪能进入圣地，如此能了知正法者，非一非二，将有成百上千之众。

ပါတုရဟောသီတိ ပါတုဘဝိ. သမလေဟိ စိန္တိတောတိ သမလေဟိ ပူရဏကဿပါဒီဟိ ဆဟိ သတ္ထာရေဟိ စိန္တိတော. တေ ဟိ ပုရေတရံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ကဏ္ဋကေ ပတ္ထရမာနာ ဝိယ ဝိသံ သိဉ္စမာနာ ဝိယ [Pg.156] စ သမလံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မံ ဒေသယိံသု. တေ ကိရ ဗုဒ္ဓကောလာဟလာနုဿဝေန သဉ္ဇာတကုတူဟလာ လောကံ ဝဉ္စေတွာ ကောဟညေ ဌတွာ သဗ္ဗညုတံ ပဋိဇာနန္တာ ယံ ကိဉ္စိ အဓမ္မံယေဝ ဓမ္မောတိ ဒီပေသုံ. အပါပုရေတန္တိ ဝိဝရ ဧတံ. အမတဿ ဒွါရန္တိ အမတဿ နိဗ္ဗာနဿ ဒွါရဘူတံ အရိယမဂ္ဂံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဧတံ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနန္တရဓာနတော ပဘုတိ ပိဟိတံ နိဗ္ဗာနနဂရဿ မဟာဒွါရံ အရိယမဂ္ဂံ သဒ္ဓမ္မဒေသနာဟတ္ထေန အပါပုရ ဝိဝရ ဥဂ္ဃာဋေဟီတိ. သုဏန္တု ဓမ္မံ ဝိမလေနာနုဗုဒ္ဓန္တိ ဣမေ သတ္တာ ရာဂါဒိမလာနံ အဘာဝတော ဝိမလေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနုဗုဒ္ဓံ စတုသစ္စဓမ္မံ သုဏန္တု တာဝ ဘဂဝါတိ ယာစတိ.

“已出现”(pāturahosi)，即是已显现。“为有垢者所思”(samalehi cintito)者，谓为富兰那迦叶(Pūraṇa Kassapa)等六师所思虑。彼等于佛陀出世前，已于整个瞻部洲(Jambudīpa)散布邪法，犹如遍撒荆棘，亦如倾倒毒药，宣说有垢之邪见法。据说，彼等听闻将有佛出世之传言后，心生好奇，为欺骗世人，立于欺诈之位，自称一切知者，将一切非法宣说为正法。“请开启”(apāpureta)，即是请打开。“不死之门”(amatassa dvāra)者，即作为不死涅槃之门的圣道。此言意谓：自迦叶(Kassapa)世尊教法隐没以来，此通往涅槃城之大门——圣道，即已关闭，今请以宣说正法之手，将之开启、敞开、揭示。“愿闻无垢者所觉之法”(suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ)者，此乃祈请：世尊，愿此等众生，听闻由无贪等垢而清净无染之正等觉者所觉悟的四圣谛法。

သေလပဗ္ဗတော ဥစ္စော ဟောတိ ထိရော စ, န ပံသုပဗ္ဗတော မိဿကပဗ္ဗတော ဝါတိ အာဟ ‘‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော’’တိ. တဿတ္ထော ‘‘သေလမယေ ဧကဂ္ဃနေ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ယထာဌိတောဝ. န ဟိ တတ္ထ ဌိတဿ ဒဿနတ္ထံ ဂီဝုက္ခိပနပသာရဏာဒိကိစ္စံ အတ္ထီ’’တိ. တထူပမန္တိ တပ္ပဋိဘာဂံ သေလပဗ္ဗတူပမံ. ဓမ္မမယံ ပါသာဒန္တိ လောကုတ္တရဓမ္မမာဟ. သော ဟိ သဗ္ဗသော ပသာဒါဝဟော သဗ္ဗဓမ္မေ အတိက္ကမ္မ အဗ္ဘုဂ္ဂတဋ္ဌေန ပါသာဒသဒိသော စ, ပညာပရိယာယော ဝါ ဣဓ ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ. ပညာ ဟိ အဗ္ဘုဂ္ဂတဋ္ဌေန ပါသာဒေါတိ အဘိဓမ္မေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တထာ စာဟ –

石山高耸而坚固，非土山或杂山可比，故说“如立于石山之顶”(sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito)。其义为：“如同立于纯一坚实之岩山顶上。立于彼处者，为观览无需伸颈远望。”“如是譬喻”(tathūpamaṃ)，即与石山相应之譬喻。“法所成之宫殿”(dhammamayaṃ pāsādaṃ)，乃指殊胜之出世间法。此法能完全引生净信，且因其超越一切法而高耸，故犹如宫殿；或此处“法”字为智慧之同义词。智慧因其高耸之义，于阿毗达摩(Abhidhamma)中被喻为宫殿。如是说：

‘‘ပညာပါသာဒမာရုယှ, အသောကော သောကိနိံ ပဇံ;

ပဗ္ဗတဋ္ဌောဝ ဘူမဋ္ဌေ, ဓီရော ဗာလေ အဝေက္ခတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈);

登上智慧之殿堂，无忧观忧恼之众；如立山巅瞰平地，智者俯视愚痴者。

အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယထာ သေလပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ယထာဌိတောဝ စက္ခုမာ ပုရိသော သမန္တတော ဇနတံ ပဿေယျ, တထာ တွမ္ပိ သုမေဓ သုန္ဒရပည သဗ္ဗညုတညာဏေန သမန္တစက္ခု ဘဂဝါ ဓမ္မမယံ ပညာမယံ ပါသာဒမာရုယှ သယံ အပေတသောကော သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇာတိဇရာဘိဘူတံ ဇနတံ အဝေက္ခဿု ဥပဓာရယ ဥပပရိက္ခာတိ. အယံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ယထာ ဟိ ပဗ္ဗတပါဒေ သမန္တာ မဟန္တံ ခေတ္တံ ကတွာ တတ္ထ ကေဒါရပါဠီသု ကုဋိကာယော ကတွာ ရတ္တိံ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျုံ, စတုရင်္ဂသမန္နာဂတဉ္စ အန္ဓကာရံ အဿ, အထ တဿ ပဗ္ဗတဿ မတ္ထကေ ဌတွာ စက္ခုမတော ပုရိသဿ ဘူမိံ ဩလောကယတော နေဝ ခေတ္တံ, န ကေဒါရပါဠိယော, န ကုဋိယော, န တတ္ထ သယိတမနုဿာ ပညာယေယျုံ အနုဇ္ဇလဘာဝတော, ကုဋိကာသု ပန အဂ္ဂိဇာလာမတ္တမေဝ [Pg.157] ပညာယေယျ ဥဇ္ဇလဘာဝတော, ဧဝံ ဓမ္မပါသာဒံ အာရုယှ သတ္တနိကာယံ ဩလောကယတော တထာဂတဿ ယေ တေ အကတကလျာဏာ သတ္တာ, တေ ဧကဝိဟာရေ ဒက္ခိဏဇာဏုပဿေ နိသိန္နာပိ ဗုဒ္ဓစက္ခုဿ အာပါထံ နာဂစ္ဆန္တိ ဉာဏဂ္ဂိနာ အနုဇ္ဇလဘာဝတော အနုဠာရဘာဝတော စ, ရတ္တိံ ခိတ္တာ သရာ ဝိယ ဟောန္တိ. ယေ ပန ကတကလျာဏာ ဝေနေယျပုဂ္ဂလာ, တေ ဧဝဿ ဒူရေပိ ဌိတာ အာပါထမာဂစ္ဆန္တိ ပရိပက္ကဉာဏဂ္ဂိတာယ သမုဇ္ဇလဘာဝတော ဥဠာရသန္တာနတာယ စ, သော အဂ္ဂိ ဝိယ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတော ဝိယ စ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

此中大意为：犹如具眼之人立于石山之巅，即能环视周遭众人；同样地，具善慧、妙智、周遍眼之世尊，您亦登上此法所成、慧所成之宫殿，自身远离忧愁，观照此沉溺于忧愁、为生老所征服之众生，请您审视、考察他们。此中意趣为：犹如在山脚下开辟大片田地，于田埂上建起孤邸(kuṭi)，夜间点燃火焰，而四周一片黑暗；此时，若有具眼之人立于山顶俯瞰大地，则田地、田埂、孤邸，以及其中躺卧之人，皆因不亮而不可见，唯见孤邸中之火焰，因其明亮而可见。同样地，如来登上法宫殿俯瞰众生界时，彼等未行善法之众生，即使坐在同一精舍、在其右膝之侧，亦因其智慧之火不亮、不崇高，而无法进入佛眼之境，犹如黑夜中所射之箭。而彼等已行善法、堪受教化之人(veneyyapuggalā)，则因其智慧之火已成熟而明亮，心相续崇高，即使身在远处，亦能进入佛眼之境，彼犹如火焰，亦如雪山。此义亦如是说：

‘‘ဒူရေ သန္တော ပကာသေန္တိ, ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော;

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ, ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၀၄);

“善人虽远亦显耀，犹如巍巍雪山；恶人虽近亦不见，犹如黑夜射出之箭。”

ဥဋ္ဌေဟီတိ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနတ္ထံ စာရိကစရဏံ ယာစန္တော ဘဏတိ. ဥဋ္ဌေဟီတိ ဝါ ဓမ္မဒေသနာယ အပ္ပောဿုက္ကတာသင်္ခါတသင်္ကောစာပတ္တိတော ကိလာသုဘာဝတော ဥဋ္ဌဟ. ဝီရာတိအာဒီသု ဘဂဝါ သာတိသယစတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယဝန္တတာယ ဝီရော, ဒေဝပုတ္တမစ္စုကိလေသာဘိသင်္ခါရာနံ ဝိဇိတတ္တာ ဝိဇိတသင်္ဂါမော, ဇာတိကန္တာရာဒိတော ဝေနေယျသတ္ထံ ဝါဟနသမတ္ထတာယ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ ခေမပ္ပဒေသံ သမ္ပာပနသမတ္ထတာယ သတ္ထဝါဟော, ကာမစ္ဆန္ဒဣဏဿ အဘာဝတော အဏဏောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယော ဟိ ပရေသံ ဣဏံ ဂဟေတွာ ဝိနာသေတိ, သော တေဟိ ‘‘ဣဏံ ဒေဟီ’’တိ တဇ္ဇမာနောပိ ဖရုသံ ဝုစ္စမာနောပိ ဝမ္ဘမာနောပိ ဝဓိယမာနောပိ ကိဉ္စိ ပဋိပ္ပဟရိတုံ န သက္ကောတိ, သဗ္ဗံ တိတိက္ခတိ. တိတိက္ခကာရဏဉှိဿ တံ ဣဏံ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ယော ယမှိ ကာမစ္ဆန္ဒေန ရဇ္ဇတိ, တဏှာဂဟဏေန တံ ဝတ္ထုံ ဂဏှာတိ, သော တေန ဖရုသံ ဝုစ္စမာနောပိ ဝမ္ဘမာနောပိ ဝဓိယမာနောပိ ကိဉ္စိ ပဋိပ္ပဟရိတုံ န သက္ကောတိ, သဗ္ဗံ တိတိက္ခတိ. တိတိက္ခကာရဏဉှိဿ သော ကာမစ္ဆန္ဒော ဟောတိ ဃရသာမိကေဟိ ဝိဟေဌိယမာနာနံ ဣတ္ထီနံ ဝိယ. ကသ္မာ? ဣဏသဒိသတ္တာ ကာမစ္ဆန္ဒဿ.

“起来吧”是请求世尊(bhagavā)为说法而游行时所说。或者，“起来”是指从名为“于说法不热心”的退缩过患中，从疲劳的状态中起来。在“勇者”等词中，世尊因具有超胜的四种正勤之精进而为“勇者”；因战胜了天子魔、死魔、烦恼魔、行魔而为“战胜沙场者”；因有能力带领可教化之众出离生死旷野等，并使之到达名为涅槃的安稳之地而为“商队领袖”；因无感官欲望之债而当知为“无债者”。须知，若有人借了他人之债后不偿还，他即使被债主们以“还债”威逼，被粗言辱骂，被轻蔑，被殴打，也无法反击，只能忍受一切。他之所以忍受，其原因即是那笔债务。同样地，若有人对某事物生起感官欲望而贪著，以渴爱执取该事物，他即使因此被粗言辱骂，被轻蔑，被殴打，也无法反击，只能忍受一切。他之所以忍受，其原因即是那感官欲望，犹如被家主们骚扰的妇女一般。为何？因为感官欲望与债务相似故。

၉. အဇ္ဈေသနန္တိ ဂရုဋ္ဌာနီယံ ပယိရုပါသိတွာ ဂရုတရံ ပယောဇနံ ဥဒ္ဒိဿ အဘိပတ္ထနာ အဇ္ဈေသနာ, သာပိ အတ္ထတော ယာစနာ ဧဝ. ဗုဒ္ဓစက္ခုနာတိ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏေန စ အာသယာနုသယဉာဏေန စ. ဣမေသဉှိ ဒွိန္နံ ဉာဏာနံ ဗုဒ္ဓစက္ခူတိ နာမံ, သဗ္ဗညုတညာဏဿ သမန္တစက္ခူတိ. ဟေဋ္ဌိမာနံ [Pg.158] တိဏ္ဏံ မဂ္ဂဉာဏာနံ ဓမ္မစက္ခူတိ. အပ္ပရဇက္ခေတိအာဒီသု ယေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ပညာစက္ခုမှိ ရာဂါဒိရဇံ အပ္ပံ, တေ အပ္ပရဇက္ခာ. ယေသံ တံ မဟန္တံ, တေ မဟာရဇက္ခာ. ယေသံ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ တိက္ခာနိ, တေ တိက္ခိန္ဒြိယာ. ယေသံ တာနိ မုဒူနိ, တေ မုဒိန္ဒြိယာ. ယေသံ တေယေဝ သဒ္ဓါဒယော အာကာရာ သုန္ဒရာ, တေ သွာကာရာ. ယေ ကထိတကာရဏံ သလ္လက္ခေန္တိ, သုခေန သက္ကာ ဟောန္တိ ဝိညာပေတုံ, တေ သုဝိညာပယာ. ယေ ပရလောကဉ္စေဝ ဝဇ္ဇဉ္စ ဘယတော ပဿန္တိ, တေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော နာမ.

9. “恳请”(ajjhesanā)是亲近应尊敬者之后，为一更重要之目的而发出的祈愿，其义实为“请求”(yācanā)。“佛眼”是指了知他人根器利钝之智与了知他人意向及潜在烦恼之智。此二智名为“佛眼”，一切知智名为“遍眼”。下三道智名为“法眼”。在“少尘”等词中，如前所述，其慧眼中贪等尘垢少者，为“少尘者”；尘垢多者，为“多尘者”。信等诸根猛利者，为“利根者”；诸根迟钝者，为“钝根者”。信等相状美好者，为“善相者”。能领会所说之理，易于令其了悟者，为“易令悟者”。见来世与罪过(lokavajja)为可畏者，名为“见来世与罪过为可畏者”。

ဥပ္ပလာနိ ဧတ္ထ သန္တီတိ ဥပ္ပလိနီ, ဂစ္ဆောပိ ဇလာသယောပိ, ဣဓ ပန ဇလာသယော အဓိပ္ပေတော, တသ္မာ ဥပ္ပလိနိယန္တိ ဥပ္ပလဝနေတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣတော ပရေသုပိ ဧသေဝ နယော. အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနီတိ ယာနိ ဥဒကဿ အန္တော နိမုဂ္ဂါနေဝ ဟုတွာ ပုဿန္တိ ဝဍ္ဎန္တိ, တာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ. ဥဒကံ အစ္စုဂ္ဂမ္မ တိဋ္ဌန္တီတိ ဥဒကံ အတိက္ကမိတွာ တိဋ္ဌန္တိ. တတ္ထ ယာနိ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတာနိ သူရိယရသ္မိသမ္ဖဿံ အာဂမယမာနာနိ, တာနိ အဇ္ဇ ပုပ္ဖနကာနိ. ယာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ, တာနိ သွေ ပုပ္ဖနကာနိ. ယာနိ ဥဒကာ အနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ တတိယဒိဝသေ ပုပ္ဖနကာနိ. ဥဒကာ ပန အနုဂ္ဂတာနိ အညာနိပိ သရောဂဥပ္ပလာဒီနိ နာမ အတ္ထိ, ယာနိ နေဝ ပုပ္ဖိဿန္တိ မစ္ဆကစ္ဆပဘက္ခာနေဝ ဘဝိဿန္တိ, တာနိ ပါဠိံ နာရုဠှာနိ, အာဟရိတွာ ပန ဒီပေတဗ္ဗာနီတိ အဋ္ဌကထာယံ ပကာသိတာနိ. ယထေဝ ဟိ တာနိ စတုဗ္ဗိဓာနိ ပုပ္ဖာနိ, ဧဝမေဝ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝိပဉ္စိတညူ နေယျော ပဒပရမောတိ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ.

“此处有青莲”，故为“青莲池”(uppalinī)，此词可指灌木丛或水库，但此处意指水库，因此，“青莲池”应取“青莲林”(uppalavana)之义。于后亦同此理。“在水下沉没而生长者”(antonimuggaposīni)，是指那些沉没于水下而生长、发育者。“升出水面而住立者”(udakaṃ accuggamma tiṭṭhanti)，是指那些超越水面而住立者。其中，有已升出水面、正待阳光照射而即将于今日开花者；有与水面齐平而将于明日开花者；有尚未出水、在水下生长而将于第三日开花者。此外，尚有其他未出水者，如患病之青莲等，它们将永不开花，只会成为鱼鳖之食。这些虽未载于圣典，但义注(aṭṭhakathā)中阐明，亦应引来解说。犹如花有此四种，人(puggala)亦有四种：速知者、广演而知者、所引导者、文句为最者。

တတ္ထ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သဟ ဥဒါဟဋဝေလာယ ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ, အယံ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ နယေန သင်္ခိတ္တေန မာတိကာယ ဌပိယမာနာယ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ အရဟတ္တံ ဂဏှိတုံ သမတ္ထော ပုဂ္ဂလော ဥဂ္ဃဋိတညူတိ ဝုစ္စတိ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထေ ဝိဘဇိယမာနေ ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဝိပဉ္စိတညူ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥဒ္ဒေသတော ပရိပုစ္ဆတော ယောနိသော မနသိကရောတော ကလျာဏမိတ္တေ သေဝတော ဘဇတော ပယိရုပါသတော အနုပုဗ္ဗေန ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော နေယျော. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဗဟုမ္ပိ သုဏတော ဗဟုမ္ပိ ဘဏတော ဗဟုမ္ပိ ဓာရယတော [Pg.159] ဗဟုမ္ပိ ဝါစယတော န တာယ ဇာတိယာ ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ, တေန အတ္တဘာဝေန မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ အန္တမသော ဈာနံ ဝါ ဝိပဿနံ ဝါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ပဒပရမော. တတ္ထ ဘဂဝါ ဥပ္ပလဝနာဒိသဒိသံ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဩလောကေန္တော အဇ္ဇ ပုပ္ဖနကာနိ ဝိယ ဥဂ္ဃဋိတညူ, သွေ ပုပ္ဖနကာနိ ဝိယ ဝိပဉ္စိတညူ, တတိယဒိဝသေ ပုပ္ဖနကာနိ ဝိယ နေယျေ, မစ္ဆကစ္ဆပဘက္ခပုပ္ဖာနိ ဝိယ ပဒပရမေ စ အဒ္ဒသ, ပဿန္တော စ ‘‘ဧတ္တကာ အပ္ပရဇက္ခာ, ဧတ္တကာ မဟာရဇက္ခာ, တတြာပိ ဧတ္တကာ ဥဂ္ဃဋိတညူ’’တိ ဧဝံ သဗ္ဗာကာရတောဝ အဒ္ဒသ.

其中，若有某人(puggala)，仅在开示之际即通达法，此人能随顺如“四念处”等以简要方式所立之论母的教说，运用其智而证得阿罗汉果，此人被称为“速知者”。若有某人，于简说之义，于广演分析时方通达法，此人被称为“广演而知者”。若有某人，通过闻法、遍问、如理作意、亲近、结交、承事善友而次第通达法，此人被称为“所引导者”。若有某人，虽多闻、多说、多受持、多读诵，然于此生不能通达法，不能以此身生起道、果，乃至禅那或观(vipassanā)，此人被称为“文句为最者”。于是，世尊观察如青莲林般的十千世界，见到速知者犹如今日开花者，广演而知者犹如明日开花者，所引导者犹如第三日开花者，而文句为最者犹如为鱼鳖所食之花。观察时，他如此全方位地见到：“有如是多的少尘者，有如是多的多尘者，其中又有如是多的速知者。”

တတ္ထ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဣမသ္မိညေဝ အတ္တဘာဝေ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာ အတ္ထံ သာဓေတိ. ပဒပရမာနံ အနာဂတတ္ထာယ ဝါသနာ ဟောတိ. အထ ဘဂဝါ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အတ္ထာဝဟံ ဓမ္မဒေသနံ ဝိဒိတွာ ဒေသေတုကမျတံ ဥပ္ပာဒေတွာ ပုန သဗ္ဗေပိ တီသု ဘဝေသု သတ္တေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗဝသေန ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ အကာသိ. ယေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယေ တေ သတ္တာ ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ အဿဒ္ဓါ အစ္ဆန္ဒိကာ ဒုပ္ပညာ အဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ, ဣမေ တေ သတ္တာ အဘဗ္ဗာ. ကတမေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာ? ယေ တေ သတ္တာ န ကမ္မာဝရဏေန…ပေ… ဣမေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာ’’တိ (ဝိဘ. ၈၂၆-၈၂၇). တတ္ထ သဗ္ဗေပိ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေ ပဟာယ ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေယေဝ ဉာဏေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဧတ္တကာ ရာဂစရိတာ, ဧတ္တကာ ဒေါသ, မောဟ, ဝိတက္က, သဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓိစရိတာ’’တိ ဆ ကောဋ္ဌာသေ အကာသိ, ဧဝံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ စိန္တေသိ. ဧတ္ထ စ အပ္ပရဇက္ခာဒိဘဗ္ဗာဒိဝသေန အာဝဇ္ဇေန္တဿ ဘဂဝတော တေ သတ္တာ ပုဉ္ဇပုဉ္ဇာဝ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, န ဧကေကာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

其中，对前三种人，世尊的说法于此生即成就其利益。对文句为最者，则成为未来的熏习。其后，世尊了知对这四种人说法能带来利益，生起说法之欲，复将三界一切众生依其堪能与不堪能而分为两类。此即针对所说：“那些众生，具足业障、具足报障、具足烦恼障，无信、无欲、劣慧，不堪进入善法中的正性决定，此等众生为不堪能者。哪些众生为堪能者？那些众生，不具足业障……（等）……此等众生为堪能者。”（《分别论》826-827）于是，他舍弃一切不堪能的人，仅以智慧摄取堪能的人，并分为六类：“若干是贪行者，若干是瞋行者、痴行者、寻行者、信行者、觉行者。”如是划分后，他思惟：“我将如此说法。”于此，当知世尊在以少尘等、堪能等方式思察时，那些众生是成堆成堆地显现，而非一个一个地显现。

ပစ္စဘာသီတိ ပတိအဘာသိ. အပါရုတာတိ ဝိဝဋာ. အမတဿ ဒွါရာတိ အရိယမဂ္ဂေါ. သော ဟိ အမတသင်္ခါတဿ နိဗ္ဗာနဿ ဒွါရံ, သော မယာ ဝိဝရိတွာ ဌပိတော မဟာကရုဏူပနိဿယေန သယမ္ဘူဉာဏေန အဓိဂတတ္တာတိ ဒဿေတိ. ‘‘အပါရုတံ တေသံ အမတဿ ဒွါရ’’န္တိ ကေစိ ပဌန္တိ. ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓန္တိ သဗ္ဗေ အတ္တနော သဒ္ဓံ မုဉ္စန္တု ဝိဿဇ္ဇေန္တု ပဝေဒေန္တု, မယာ ဒေသိတေ ဓမ္မေ မယိ စ အတ္တနော သဒ္ဒဟနာကာရံ ဥဋ္ဌာပေန္တူတိ အတ္ထော. ပစ္ဆိမပဒဒွယေ အယမတ္ထော – အဟဉှိ အတ္တနော ပဂုဏံ သုပ္ပဝတ္တိတမ္ပိ ဣမံ ပဏီတံ [Pg.160] ဥတ္တမံ ဓမ္မံ ကာယဝါစာကိလမထသညီ ဟုတွာ န ဘာသိံ, န ဘာသိဿာမီတိ စိန္တေသိံ, ဣဒါနိ ပန သဗ္ဗော ဇနော သဒ္ဓါဘာဇနံ ဥပနေတု, ပူရေဿာမိ နေသံ သင်္ကပ္ပန္တိ. အန္တရဓာယီတိ သတ္ထာရံ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ အန္တရဟိတော, သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတောတိ အတ္ထော. သတ္ထုသန္တိကဉှိ ဥပဂတာနံ ဒေဝါနံ ဗြဟ္မာနဉ္စ တဿ ပုရတော အန္တရဓာနံ နာမ သကဋ္ဌာနဂမနမေဝ.

“回应”即是回答。“开启”即是打开。“不死之门”即是圣道。它确实是名为不死之涅槃的门，我以大悲为依止，以自证智（sayambhūñāṇa）证得后，已为众生开启，此偈颂显示了这一点。“不死之门已为他们开启”，有些人是这样读诵的。“愿他们放出信心”意即：愿所有人都放出、舍弃、表达他们的信心，愿他们在我所教导的法与对我本人建立起信心。最后两句的意思是：我因感知到身语的疲劳，心想：“即使我已善巧掌握此殊胜、无上之法，我也不说，将来也不说。”但现在，愿一切众生都成为信心的容器，我将满足他们的愿望。“隐没”意即：用香与花环等供养导师后消失，即是返回自己的住处。实际上，来到导师面前的诸天与梵天，在祂面前的所谓“隐没”，就是返回各自的住处。

ဗြဟ္မယာစနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

梵天劝请记释义终。

ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာဝဏ္ဏနာ

五比丘记释义

၁၀. ဧတဒဟောသီတိ ဧတံ အဟောသိ, ‘‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ အယံ ဓမ္မဒေသနာပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော ဥဒပါဒီတိ အတ္ထော. အာဠာရောတိ တဿ နာမံ. ဒီဃပိင်္ဂလော ကိရေသ. သော ဟိ တုင်္ဂသရီရတာယ ဒီဃော, ပိင်္ဂလစက္ခုတာယ ပိင်္ဂလော, တေနဿ ‘‘အာဠာရော’’တိ နာမံ အဟောသိ. ကာလာမောတိ ဂေါတ္တံ. ပဏ္ဍိတောတိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၈၄) ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတော, သမာပတ္တိပဋိလာဘသံသိဒ္ဓေန အဓိဂမဗာဟုသစ္စသင်္ခါတေန ပဏ္ဍိတဘာဝေန သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ဗျတ္တောတိ ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော, သမာပတ္တိပဋိလာဘပစ္စယေန ပါရိဟာရိကပညာသင်္ခါတေန ဗျတ္တဘာဝေန သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. မေဓာဝီတိ ဌာနုပ္ပတ္တိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော. အထ ဝါ မေဓာဝီတိ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာသင်္ခါတာယ တံတံဣတိကတ္တဗ္ဗတာပညာသင်္ခါတာယ စ မေဓာယ သမန္နာဂတောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အပ္ပရဇက္ခဇာတိကောတိ သမာပတ္တိယာ ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ နိက္ကိလေသဇာတိကော ဝိသုဒ္ဓသတ္တော. အာဇာနိဿတီတိ သလ္လက္ခေဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈိဿတိ.

10. “此事发生”意即：‘我应当先为谁说法呢？’这个与说法相应的思惟生起了。他的名字是阿罗逻（Āḷāra）。据说他身材高大，眼睛呈黄褐色。因为他身材高大，眼睛呈黄褐色，所以他的名字是‘阿罗逻’。卡拉玛（Kālāma）是他的族姓。“智者”（paṇḍita）（见《中部注疏》1.284）意即：具足智慧，即通过获得等至而成就的证悟与广闻。“聪睿者”（byatta）意即：具足聪睿，即以获得等至为缘的行护慧。“具慧者”（medhāvī）意即：具足急智。或者，此处的“具慧者”应理解为：具足三因结生慧与种种应作慧。“少尘者”（apparajakkhajātika）意即：因等至而镇伏烦恼，故为无烦恼性、清净有情。“他将了知”（ājānissati）意即：他将会识知、洞见。

ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ ဘဂဝတောပိ သဗ္ဗညုတညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဘဂဝါ ကိရ ဒေဝတာယ ကထိတေနေဝ နိဋ္ဌံ အဂန္တွာ သယမ္ပိ သဗ္ဗညုတညာဏေန ဩလောကေန္တော ဣတော သတ္တမဒိဝသမတ္ထကေ ကာလံ ကတွာ အာကိဉ္စညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တောတိ အဒ္ဒသ. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒီ’’တိ. မဟာဇာနိယောတိ သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ပတ္တဗ္ဗမဂ္ဂဖလတော [Pg.161] ပရိဟီနတ္တာ မဟတီ ဇာနိ ပရိဟာနိ အဿာတိ မဟာဇာနိယော. အက္ခဏေ နိဗ္ဗတ္တတ္ထာ ဣဓ ဓမ္မဒေသနဋ္ဌာနံ အာဂမနပါဒါပိ နတ္ထိ, အထာဟံ တတ္ထ ဂစ္ဆေယျံ, ဂန္တွာ ဒေသိယမာနံ ဓမ္မမ္ပိဿ သောတုံ သောတပသာဒေါပိ နတ္ထိ, ဧဝံ မဟာဇာနိယော ဇာတောတိ ဒဿေတိ. ကိံ ပန ဘဂဝတာ တံ အတ္တနော ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဓမ္မံ ဉာပေတုံ န သက္ကာတိ? အာမ န သက္ကာ, န ဟိ ပရတောဃောသမန္တရေန သာဝကာနံ ဓမ္မာဘိသမယော သမ္ဘဝတိ, အညထာ ဣတရပစ္စယရဟိတဿပိ ဓမ္မာဘိသမယေန ဘဝိတဗ္ဗံ, န စ တံ အတ္ထိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပာဒါယ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသောမနသိကာရော’’တိ (အ. နိ. ၂.၁၂၇).

“世尊也生起了智”意即：世尊也生起了一切知智。据说，世尊不以天神所说为定论，而是亲自以一切知智观察，见到（阿罗逻）于七日前命终，投生于无所有处。针对此，经中说：“世尊也生起了智”。“有大损失”意即：因于七日之内错失了本可证得的道与果，他有大损失、大衰损。“有大损失”显示了：由于他投生于非时（无佛法之时），既无法前来听法之地，即使我前往彼处，他也没有听闻所说法之耳根净色，如此便造成了巨大的损失。那么，世尊不能以自己的佛陀威力令他了知法吗？是的，不能。因为若无他音，声闻是不可能现观诸法的，否则，无其他因缘也应能现观法，但事实并非如此。如是所说：“诸比丘，有两种因缘能令正见生起：他音与如理作意。”（《增支部》2.127）

ဥဒကောတိ တဿ နာမံ, ရာမဿ ပန ပုတ္တတာယ ရာမပုတ္တော. အဘိဒေါသကာလကတောတိ အဍ္ဎရတ္တေ ကာလကတော. ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ ဣဓာပိ ကိရ ဘဂဝါ ဒေဝတာယ ကထိတဝစနေန သန္နိဋ္ဌာနံ အကတွာ သဗ္ဗညုတညာဏေန ဩလောကေန္တော ‘‘ဟိယျော အဍ္ဎရတ္တေ ကာလံ ကတွာ ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ အဒ္ဒသ, တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ.

优陀迦（Udaka）是他的名字，因是罗摩（Rāma）之子，故称罗摩子（Rāmaputta）。“昨夜去世”意即：于半夜去世。此处“世尊也生起了智”意即：据说，世尊不以天神所说之言为定论，而是以一切知智观察，见到“优陀迦·罗摩子于昨日半夜去世，投生于非想非非想处”，因此这么说。其余部分与前面类似。

ဗဟူပကာရာတိ ဗဟုဥပကာရာ. ပဓာနပဟိတတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသူတိ ပဓာနတ္ထာယ ပေသိတတ္တဘာဝံ ဝသနဋ္ဌာနေ ပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇနေန ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ အနုဗန္ဓနေန မုခေါဒကဒန္တကဋ္ဌဒါနာဒိနာ စ ဥပဋ္ဌဟိံသု. ကေ ပနေတေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ နာမ? ယေ တေ –

“多所助益”意即：有许多助益。“他们侍奉策励精勤者”意即：他们侍奉为了精进而派遣自己的（菩萨），即在住处打扫庭院，拿取衣钵，随行并提供洗脸水、齿木等。“那么，这五比丘是谁呢？”他们是——

ရာမော ဓဇော လက္ခဏော စာပိ မန္တီ;

ကောဏ္ဍညော စ ဘောဇော သုယာမော သုဒတ္တော;

ဧတေ တဒါ အဋ္ဌ အဟေသုံ ဗြာဟ္မဏာ;

ဆဠင်္ဂဝါ မန္တံ ဝိယာကရိံသူတိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၈၄;

ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.နိဒါနကထာ;

အပ. အဋ္ဌ. ၁.အဝိဒူရေနိဒါနကထာ);

罗摩、达乔（Dhajo）、拉克那（Lakkhaṇo）与曼提（Mantī），憍陈如、波阇（Bhojo）、苏亚马、善施；当时此八婆罗门，通达六支解密咒。

ဗောဓိသတ္တဿ ဇာတကာလေ သုပိနပဋိဂ္ဂါဟကာ စေဝ လက္ခဏပဋိဂ္ဂါဟကာ စ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာ. တေသု တယော ဒွေဓာ ဗျာကရိံသု ‘‘ဣမေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော အဂါရံ အဇ္ဈာဝသမာနော ရာဇာ ဟောဟိတိ စက္ကဝတ္တီ, ပဗ္ဗဇမာနော ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ပဉ္စ ဗြာဟ္မဏာ ဧကံသဗျာကရဏာ အဟေသုံ [Pg.162] ‘‘ဣမေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော အဂါရေ န တိဋ္ဌတိ, ဗုဒ္ဓေါဝ ဟောတီ’’တိ. တေသု ပုရိမာ တယော ယထာမန္တပဒံ ဂတာ. ဧတေ ဟိ လက္ခဏမန္တသင်္ခါတဝေဒဝစနာနုရူပံ ပဋိပန္နာ ဒွေ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာတိ ဝုတ္တနိယာမေန နိစ္ဆိနိတုံ အသက္ကောန္တာ ဝုတ္တမေဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု, န မဟာပုရိသဿ ဗုဒ္ဓဘာဝပ္ပတ္တိံ ပစ္စာသီသိံသု. ဣမေ ပန ကောဏ္ဍညာဒယော ပဉ္စ ‘‘ဧကံသတော ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဇာတနိစ္ဆယတ္တာ မန္တပဒံ အတိက္ကန္တာ. တေ အတ္တနာ လဒ္ဓံ တုဋ္ဌိဒါနံ ဉာတကာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘အယံ မဟာပုရိသော အဂါရေ န အဇ္ဈာဝသိဿတိ, ဧကန္တေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ နိဗ္ဗေမတိကာ ဗောဓိသတ္တံ ဥဒ္ဒိဿ သမဏပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ, တေသံ ပုတ္တာတိပိ ဝဒန္တိ, တံ အဋ္ဌကထာယံ ပဋိက္ခိတ္တံ. ဧတေ ကိရ ဒဟရကာလေဝ ဗဟူ မန္တေ ဇာနိံသု, တသ္မာ နေ ဗြာဟ္မဏာ အာစရိယဋ္ဌာနေ ဌပယိံသု. တေ ‘‘ပစ္ဆာ အမှေဟိ ပုတ္တဒါရဇဋံ ဆိန္ဒိတွာ န သက္ကာ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ ဒဟရကာလေယေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ရမဏီယာနိ သေနာသနာနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ ဝိစရိံသု. ကာလေန ကာလံ ပန ‘‘ကိံ ဘော မဟာပုရိသော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တော’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. မနုဿာ ‘‘ကုဟိံ တုမှေ မဟာပုရိသံ ပဿိဿထ, တီသု ပါသာဒေသု ဝိဝိဓနာဋကမဇ္ဈေ ဒေဝေါ ဝိယ သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တေ သုတွာ ‘‘န တာဝ မဟာပုရိသဿ ဉာဏံ ပရိပါကံ ဂစ္ဆတီ’’တိ အပ္ပောဿုက္ကာ ဝိဟရိံသုယေဝ.

菩萨诞生时，有八位婆罗门，既是解梦者，也是相师。其中三位作了两种授记：“具足这些相好者，若住于家中，将成为转轮王；若出家，则将成佛。”五位婆罗门则作了单一授记：“具足这些相好者，将不住于家中，必将成佛。”其中，前三位遵循密咒之文句。他们依循名为“相好密咒”的吠陀文句，无法确定“（未来）只有两种趣向，并无其他”这一说法，故只依所说而行，不曾期盼此大士能证得佛果。而憍陈如（Koṇḍañña）等五人，因确信“他必将成佛”，故超越了密咒之文句。他们将自己所得的赏赐送给亲戚，毫无疑惑地为菩萨而出家为沙门，并确信：“此大士将不住于家中，必将成佛。”也有人说他们是（另三位婆罗门的）儿子，但这在义注中被驳斥了。据说他们从小就通晓许多密咒，因此婆罗门们将他们置于阿阇梨之位。他们心想：“日后我们将无法斩断妻儿的纠缠而出家。”于是便在年少时出家，受用着舒适的住所四处游方。他们时常探问：“喂，那位大士已行大出离了吗？”人们回答：“你们哪里能见到那位大士？他正在三座宫殿中，如天神般享受着各种歌舞娱乐。”他们听后，心想：“那位大士的智慧尚未成熟。”便少所营务，安住等待。

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ’’တိ အာဟ. ကိံ ဥပကာရကာနံယေဝ ဧသ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အနုပကာရကာနံ န ဒေသေတီတိ? နော န ဒေသေတိ. ပရိစယဝသေန ဟေသ အာဠာရဉ္စေဝ ကာလာမံ ဥဒကဉ္စ ရာမပုတ္တံ ဩလောကေသိ. ဧတသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တေ ဌပေတွာ အညာသိကောဏ္ဍညံ အညော ပဌမံ ဓမ္မံ သစ္ဆိကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ကသ္မာ? တထာဝိဓဥပနိဿယတ္တာ. ပုဗ္ဗေ ကိရ ပုညကရဏကာလေ ဒွေ ဘာတရော အဟေသုံ. တေ စ ဧကတော သဿံ အကံသု. တတ္ထ ဇေဋ္ဌဿ ‘‘ဧကသ္မိံ သဿေ နဝ ဝါရေ အဂ္ဂသဿဒါနံ မယာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ အဟောသိ. သော ဝပ္ပကာလေ ဗီဇဂ္ဂံ နာမ ဒတွာ ဂဗ္ဘကာလေ ကနိဋ္ဌေန သဒ္ဓိံ မန္တေသိ ‘‘ဂဗ္ဘကာလေ ဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ဒဿာမီ’’တိ. ကနိဋ္ဌော ‘‘တရုဏသဿံ နာသေတုကာမောသီ’’တိ အာဟ. ဇေဋ္ဌော ကနိဋ္ဌဿ အနနုဝတ္တနဘာဝံ ဉတွာ ခေတ္တံ ဝိဘဇိတွာ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသတော ဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ခီရံ နီဟရိတွာ သပ္ပိဖာဏိတေန ယောဇေတွာ အဒါသိ, ပုထုကကာလေ ပုထုကံ ကာရေတွာ အဒါသိ[Pg.163], လာယနေ လာယနဂ္ဂံ, ဝေဏိကရဏေ ဝေဏဂ္ဂံ, ဝေဏိယော ပုရိသဘာရဝသေန ဗန္ဓိတွာ ကလာပကရဏေ ကလာပဂ္ဂံ, ခလေ ကလာပါနံ ဌပနဒိဝသေ ခလဂ္ဂံ, မဒ္ဒိတွာ ဝီဟီနံ ရာသိကရဏဒိဝသေ ခလဘဏ္ဍဂ္ဂံ, ကောဋ္ဌာဂါရေ ဓညဿ ပက္ခိပနဒိဝသေ ကောဋ္ဌဂ္ဂန္တိ ဧဝံ ဧကသ္မိံ သဿေ နဝ ဝါရေ အဂ္ဂဒါနံ အဒါသိ. ကနိဋ္ဌော ပန ခလတော ဓညံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဟဏဒိဝသေ အဒါသိ. တေသု ဇေဋ္ဌော အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရော ဇာတော, ကနိဋ္ဌော သုဘဒ္ဒပရိဗ္ဗာဇကော. ဣတိ ဧကသ္မိံ သဿေ နဝန္နံ အဂ္ဂဒါနာနံ ဒိန္နတ္တာ ဌပေတွာ ထေရံ အညော ပဌမံ ဓမ္မံ သစ္ဆိကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. ‘‘နဝန္နံ အဂ္ဂဒါနာနံ ဒိန္နတ္တာ’’တိ ဣဒဉ္စ တဿ ရတ္တညူနံ အဂ္ဂဘာဝတ္ထာယ ကတာဘိနီဟာရာနုရူပံ ပဝတ္တိတသာဝကပါရမိယာ စိဏ္ဏန္တေ ပဝတ္တိတတ္တာ ဝုတ္တံ. တိဏ္ဏမ္ပိ ဟိ ဗောဓိသတ္တာနံ တံတံပါရမိယာ သိခါပ္ပတ္တကာလေ ပဝတ္တိတံ ပုညံ အပုညံ ဝါ ဂရုတရဝိပါကမေဝ ဟောတိ, ဓမ္မဿ စ သဗ္ဗပဌမံ သစ္ဆိကိရိယာယ ဝိနာ ကထံ ရတ္တညူနံ အဂ္ဂဘာဝသိဒ္ဓီတိ? ‘‘ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ’’တိ ဣဒံ ပန ဥပကာရာနုဿရဏမတ္တကေနေဝ ဝုတ္တံ.

世尊为何在此说“五群比丘对我有大助益”呢？难道他只为有助益者说法，不为无助益者说法吗？并非不为他们说法。他只是因熟识而回顾了阿罗逻·迦蓝(Āḷāra Kālāma)与郁陀迦·罗摩子(Udaka Rāmaputta)。但在此佛国，除了阿若·憍陈如(Aññāsikoṇḍañña)，确实没有其他人能首先证悟法。为何？因其具备如此的依止。据说，往昔行福业时，有两兄弟一同耕种。其中，长兄心想：“在一季庄稼中，我应作九次最上供养。”于是，他在播种时布施了最上的种子；在孕穗时，他与弟弟商量说：“在孕穗时，我要剖开谷苞布施。”弟弟说：“你是想毁坏幼嫩的庄稼吗？”长兄知弟弟不愿随顺，便分了田地，从自己的份地中剖开谷苞，取出乳浆，与酥油、糖蜜调和后布施；在制作扁米时布施了扁米；在收割时布施了最先割下的；在捆束时布施了最先捆的；当把禾捆扎成束时布施了最上的禾束；在打谷场堆放禾束之日布施了场上最上的；在脱粒后堆积谷物之日布施了谷堆最上的；在将谷物装入谷仓之日布施了仓中最上的。如此，在一季庄稼中，他作了九次最上供养。而弟弟则只在从打谷场取谷之日作了一次布施。他们之中，长兄生成了阿若·憍陈如长老，弟弟生成了须跋陀(Subhadda)游行者。因此，因在一季庄稼中作了九次最上供养，除了该长老，确实没有其他人能首先证悟法。而“因作了九次最上供养”此语，是就此事而言，它符合他为成为久学第一者所作的誓愿，发生在他修行弟子波罗蜜的圆满阶段。因为对三类菩萨而言，当他们各自的波罗蜜达到顶峰时，所作的善业或不善业都会有极重的果报；并且，若不首先证悟法，又怎能成就久学第一者之位呢？而“五群比丘对我有大助益”此语，则纯粹是出于忆念其助益而说。

ဣသိပတနေ မိဂဒါယေတိ တသ္မိံ ကိရ ပဒေသေ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ သတ္တာဟံ နိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝီတိနာမေတွာ နိရောဓာ ဝုဋ္ဌာယ နာဂလတာဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတွာ အနောတတ္တဒဟေ မုခံ ဓောဝိတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာကာသေန အာဂန္တွာ နိပတန္တိ. တတ္ထ စီဝရံ ပါရုပိတွာ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စာ ဂမနကာလေပိ တတောယေဝ ဥပ္ပတိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဣတိ ဣသယော ဧတ္ထ နိပတန္တိ ဥပ္ပတန္တိ စာတိ တံ ဌာနံ ‘‘ဣသိပတန’’န္တိ သင်္ခံ ဂတံ, မိဂါနံ ပန အဘယတ္ထာယ ဒိန္နတ္တာ ‘‘မိဂဒါယော’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ’’တိ. အညေ ဗုဒ္ဓါ ပဌမံ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တာ အာကာသေန ဂန္တွာ တတ္ထေဝ ဩတရန္တိ, အမှာကံ ပန ဘဂဝါ ဥပကဿ အာဇီဝကဿ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ဥပကော ဣမံ အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နော, သော မံ ဒိသွာ သလ္လပိတွာ ဂမိဿတိ, အထ ပုန နိဗ္ဗိန္နော အာဂမ္မ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရိဿတီ’’တိ ဉတွာ အဋ္ဌာရသယောဇနံ မဂ္ဂံ ပဒသာဝ အဂမာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေန ဗာရာဏသီ, တေန စာရိကံ ပက္ကာမီ’’တိ.

在仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)，据说在佛陀尚未出世时，独觉佛们会在香醉山(Gandhamādana)度过七日，安住于灭尽定。出定后，他们嚼龙蔓枝作齿木，在阿耨达池(Anotatta)洗脸，取了衣钵，从空中前来降落于此。他们在此处披上衣，入城乞食，用完餐后，离开时也从此处飞升而去。因此，因仙人们在此降落与飞升，该地得名“仙人堕处”；又因其是施予鹿群无畏之处，故称“鹿野苑”。因此说“在仙人堕处鹿野苑”。其他的佛陀为作初次说法，是乘空而来，降落于此；但我们的世尊见到裸行顺命外道优波迦(Upaka)的依止，了知“优波迦正走在这条路上，他见到我后会与我交谈，然后离去，之后又会因厌离而回来证得阿罗汉果”，于是步行了十八由旬的路程。因此说“向波罗奈(Bārāṇasī)游行而去”。

၁၁. အန္တရာ စ ဂယံ အန္တရာ စ ဗောဓိန္တိ ဂယာယ စ ဗောဓိဿ စ ဝိဝရေ တိဂါဝုတန္တရေ ဌာနေ. ဗောဓိမဏ္ဍတော ဟိ ဂယာ တီဏိ ဂါဝုတာနိ, ဗာရာဏသီ [Pg.164] အဋ္ဌာရသ ယောဇနာနိ. ဥပကော ဗောဓိမဏ္ဍဿ စ ဂယာယ စ အန္တရေ ဘဂဝန္တံ အဒ္ဒသ. အန္တရာ-သဒ္ဒေန ပန ယုတ္တတ္တာ ဥပယောဂဝစနံ ကတံ. ဤဒိသေသု စ ဌာနေသု အက္ခရစိန္တကာ ‘‘အန္တရာ ဂါမဉ္စ နဒိဉ္စ ယာတီ’’တိ ဧဝံ ဧကမေဝ အန္တရာ-သဒ္ဒံ ပယုဇ္ဇန္တိ, သော ဒုတိယပဒေနပိ ယောဇေတဗ္ဗော ဟောတိ, အယောဇိယမာနေ ဥပယောဂဝစနံ န ပါပုဏာတိ သာမိဝစနဿ ပသင်္ဂေ အန္တရာ-သဒ္ဒယောဂေန ဥပယောဂဝစနဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. ဣဓ ပန ယောဇေတွာ ဧဝ ဝုတ္တော. အဒ္ဓါနမဂ္ဂန္တိ အဒ္ဓါနသင်္ခါတံ မဂ္ဂံ, ဒီဃမဂ္ဂန္တိ အတ္ထော. အဒ္ဓါနဂမနသမယဿ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘အဒ္ဓယောဇနံ ဂစ္ဆိဿာမီတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိဝစနတော (ပါစိ. ၂၁၈) အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂေါ ဟောတိ. ဗောဓိမဏ္ဍတော ပန ဂယာ တိဂါဝုတံ. ဝိပ္ပသန္နာနီတိ သုဋ္ဌု ပသန္နာနိ. ဣန္ဒြိယာနီတိ မနစ္ဆဋ္ဌာနိ ဣန္ဒြိယာနိ. ပရိသုဒ္ဓေါတိ နိဒ္ဒေါသော. ပရိယောဒါတောတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. နိရုပက္ကိလေသတာယေဝ ဟိ ဧသ ‘‘ပရိယောဒါတော’’တိ ဝုတ္တော, န သေတဘာဝေန. ဧတဿ ပရိယောဒါတတံ ဒိသွာဝ ဣန္ဒြိယာနံ ဝိပ္ပသန္နတံ အညာသိ, နယဂ္ဂါဟီပညာ ကိရေသာ တဿ အာဇီဝကဿ.

11. “在伽耶(Gayā)与菩提(Bodhi)之间”：在伽耶与菩提之间相隔三伽浮陀的空地上。从菩提座到伽耶有三伽浮陀，到波罗奈(Bārāṇasī)有十八由旬。优波迦在菩提座与伽耶之间看见了世尊。由于与“之间”(antarā)一词连用，故使用业格。在这些地方，语法家说“行于村与河之间”时，只用一个“之间”，它也必须与第二个词连用；若不连用，则业格无法成立，因为在需要所有格的情况下，由于与“之间”一词连用，需要的是业格。但在此处，已经连用说明了。“长途”(addhānamaggaṃ)：指名为长途的道路，意即远路。根据长途旅行时间的划分，从“应行走半由旬后进食”等语（律，波逸提218）可知，半由旬也算是长途。从菩提座到伽耶有三伽浮陀。“极清净”(vippasannāni)：非常清净。“诸根”(indriyāni)：指以意为第六的诸根。“纯净”(parisuddho)：无过失。“洁白”(pariyodāto)：是前者的同义词。此处说“洁白”是指无烦恼，而非指白色。正是见到他的清净，才了知其诸根极清净，据说那位裸行顺命外道具有善于把握要点的智慧。

သဗ္ဗာဘိဘူတိ သဗ္ဗံ တေဘူမကဓမ္မံ အဘိဘဝိတွာ ဌိတော. သဗ္ဗဝိဒူတိ သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မံ အဝေဒိံ အညာသိံ သဗ္ဗသော ဉေယျာဝရဏဿ ပဟီနတ္တာ. သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တောတိ သဗ္ဗေသု တေဘူမကဓမ္မေသု ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနာဒိနာ ကိလေသလေပေန အလိတ္တော. သဗ္ဗဉ္ဇဟောတိ သဗ္ဗံ တေဘူမကဓမ္မံ ဇဟိတွာ ဌိတော. အပ္ပဟာတဗ္ဗမ္ပိ ဟိ ကုသလာဗျာကတံ တပ္ပဋိဗဒ္ဓကိလေသပ္ပဟာနေန ပဟီနတ္တာ န ဟောတီတိ ဇဟိတမေဝ ဟောတိ. တဏှက္ခယေ ဝိမုတ္တောတိ တဏှက္ခယေ နိဗ္ဗာနေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဝိမုတ္တော. သယံ အဘိညာယာတိ သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မံ အတ္တနာဝ ဇာနိတွာ. ကမုဒ္ဒိသေယျန္တိ ကံ အညံ ‘‘အယံ မေ အာစရိယော’’တိ ဥဒ္ဒိသေယျံ.

“一切征服者”(sabbābhibhū)：已征服一切三界之法而住。“一切知者”(sabbavidū)：因已断尽所知障，我遍知一切四地之法。“于一切法无染者”(sabbesu dhammesu anūpalitto)：于一切三界之法，不被贪、嗔、痴等烦恼之垢所染。“一切舍弃者”(sabbañjaho)：已舍弃一切三界之法而住。即使是无需舍弃的善法与无记法，也因其相关的烦恼已被舍弃而不复存在，故亦是已舍弃。“于爱尽而解脱”(taṇhakkhaye vimutto)：以爱尽之涅槃为所缘而解脱。“由自证知”(sayaṃ abhiññāya)：由自己亲证了知一切四地之法。“我当指谁为师”(kamuddiseyyaṃ)：我当指谁为“此是我的老师”呢？

န မေ အာစရိယော အတ္ထီတိ လောကုတ္တရဓမ္မေ မယှံ အာစရိယော နာမ နတ္ထိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ လောကိယဓမ္မာနမ္ပိ ယာဒိသော လောကနာထဿ အဓိဂမော, န တာဒိသော အဓိဂမော ပရူပဒေသော အတ္ထိ, လောကုတ္တရဓမ္မေ ပနဿ လေသောပိ နတ္ထိ. နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ မယှံ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပဋိနိဓိဘူတော ပုဂ္ဂလော နာမ နတ္ထိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဟေတုနာ နယေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ သယံ ဗုဒ္ဓေါ. သီတိဘူတောတိ သဗ္ဗကိလေသဂ္ဂိနိဗ္ဗာပနေန သီတိဘူတော, ကိလေသာနံ ယေဝ နိဗ္ဗုတတ္တာ နိဗ္ဗုတော.

“我没有老师”：在出世间法上，我没有老师。虽然在世间法上，世尊的证悟也非他人教导所能及，但在出世间法上，则丝毫也无。“我没有匹敌者”(paṭipuggalo)：在戒等功德上，没有能与我匹敌之人。“正自觉者”：以因与理，自己觉悟了四圣谛。“已得清凉”(sītibhūto)：因熄灭了一切烦恼之火而变得清凉；因烦恼已被熄灭，故为“寂灭者”(nibbuto)。

ကာသိနံ [Pg.165] ပုရန္တိ ကာသိရဋ္ဌေ နဂရံ. အာဟဉ္ဆန္တိ အာဟနိဿာမိ. အမတဒုန္ဒုဘိန္တိ ဝေနေယျာနံ အမတာဓိဂမာယ ဥဂ္ဃောသနာဒိံ ကတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာ ‘‘အမတဒုန္ဒုဘီ’’တိ ဝုတ္တာ, ဓမ္မစက္ကပဋိလာဘာယ တံ အမတဘေရိံ ပဟရိဿာမီတိ ဂစ္ဆာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

“迦尸城”(kāsinaṃ puraṃ)：迦尸国之城。“我将敲击”(āhañchaṃ)：我将敲响。“不死之鼓”(amatadundubhiṃ)：为了让可教化者证得不死，导师所作的宣告等说法，被称为“不死之鼓”。此即是说：“为转法轮，我将前去敲响那不死之鼓。”

အရဟသိ အနန္တဇိနောတိ အနန္တဇိနောပိ ဘဝိတုံ ယုတ္တောတိ အတ္ထော. အနန္တဉာဏော ဇိတကိလေသောတိ အနန္တဇိနော. ဟုပေယျပါဝုသောတိ အာဝုသော ဧဝမ္ပိ နာမ ဘဝေယျ, ဧဝံဝိဓေ နာမ ရူပရတနေ ဤဒိသေန ဉာဏေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော. အယဉှိဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပစ္စယော ဇာတော. ကတာဓိကာရော ဟေသ. တထာ ဟိ ဘဂဝါ တေန သမာဂမနတ္ထံ ပဒသာဝ တံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ပက္ကာမီတိ ဝင်္ကဟာရဇနပဒံ နာမ အဂမာသိ.

“你堪为无边胜者”(arahasi anantajino)：意思是“你确实应是无边胜者”。因具无边智、已胜烦恼，故为“无边胜者”。“但愿如此，贤友”(hupeyyapāvuso)：意思是“贤友，诚然可能如此”。其意为：“在如此珍宝般的色身中，理应有这样的智慧。”这成了他出家的因缘。他是一位已作功德者。因此，世尊为了与他相遇，才步行走上那条路。“他离去”(pakkāmi)：他去了一个名为盘迦诃罗的地区。

တတ္ထေကံ မိဂလုဒ္ဒကဂါမကံ နိဿာယ ဝါသံ ကပ္ပေသိ, ဇေဋ္ဌကလုဒ္ဒကော တံ ဥပဋ္ဌာသိ. တသ္မိဉ္စ ဇနပဒေ စဏ္ဍာ မက္ခိကာ ဟောန္တိ. အထ နံ ဧကာယ စာဋိယာ ဝသာပေသုံ. မိဂလုဒ္ဒကော ဒူရံ မိဂဝံ ဂစ္ဆန္တော ‘‘အမှာကံ အရဟန္တေ မာ ပမဇ္ဇီ’’တိ စာပံ နာမ ဓီတရံ အာဏာပေတွာ အဂမာသိ သဒ္ဓိံ ပုတ္တဘာတုကေဟိ. သာ စဿ ဓီတာ ဒဿနီယာ ဟောတိ ကောဋ္ဌာသသမ္ပန္နာ. ဒုတိယဒိဝသေ ဥပကော ဃရံ အာဂတော တံ ဒါရိကံ သဗ္ဗံ ဥပစာရံ ကတွာ ပရိဝိသိတုံ ဥပဂတံ ဒိသွာ ရာဂေန အဘိဘူတော ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ အသက္ကောန္တော ဘာဇနေန ဘတ္တံ အာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဘတ္တံ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတွာ ‘‘သစေ စာပံ လဘာမိ, ဇီဝါမိ. နော စေ, မရာမီ’’တိ နိရာဟာရော သယိ. သတ္တမေ ဒိဝသေ မာဂဝိကော အာဂန္တွာ ဓီတရံ ဥပကဿ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိ. သာ ‘‘ဧကဒိဝသမေဝ အာဂန္တွာ ပုန နာဂတပုဗ္ဗော’’တိ အာဟ.

那时，他依靠一个猎鹿人的村落居住，年长的猎人服侍他。在那个地区有凶猛的苍蝇，于是他们让他住在一个大罐子里。猎人远行猎鹿时，吩咐他名为查帕(Cāpā)的女儿说：“不要怠慢了我们的阿罗汉。”然后就与儿子和兄弟们离开了。他的女儿容貌美丽，身材匀称。第二天，优婆迦(Upaka)来到他家，看见那女孩做完所有招待后前来服侍，被贪欲(rāga)所胜，甚至吃不下饭。他端着饭菜来到住所，将饭菜放在一边，心想：“如果能得到查帕，我就活下去；如果不能，我宁愿死去。”于是便绝食而卧。第七天，猎人回来，向女儿询问优婆迦的情况。她说：“他只来过一天，此后便未再来。”

မာဂဝိကော အာဂတဝေသေနေဝ နံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမီတိ တင်္ခဏံယေဝ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, အဖာသုက’’န္တိ ပါဒေ ပရာမသန္တော ပုစ္ဆိ. ဥပကော နိတ္ထုနန္တော ပရိဝတ္တတိယေဝ. သော ‘‘ဝဒ ဘန္တေ, ယံ မယာ သက္ကာ ကာတုံ, သဗ္ဗံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဥပကော ‘‘သစေ စာပံ လဘာမိ, ဇီဝါမိ, နော စေ, မယှမေဝ မရဏံ သေယျော’’တိ အာဟ. ဇာနာသိ ကိရ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ သိပ္ပန္တိ? န ဇာနာမီတိ. န, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ သိပ္ပံ အဇာနန္တေန သက္ကာ ဃရာဝါသံ အဓိဋ္ဌာတုန္တိ. သော အာဟ ‘‘နာဟံ ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ဇာနာမိ, အပိစ [Pg.166] တုမှာကံ မံသဟာရကော ဘဝိဿာမိ, မံသဉ္စ ဝိက္ကိဏိဿာမီ’’တိ. မာဂဝိကော ‘‘အမှာကမ္ပိ ဧတဒေဝ ရုစ္စတီ’’တိ ဥတ္တရသာဋကံ ဒတွာ ဃရံ အာနေတွာ ဓီတရံ အဒါသိ. တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဝိဇာယိ, ‘‘သုဘဒ္ဒေါ’’တိဿ နာမံ အကံသု. စာပါ တဿ ရောဒနကာလေ ‘‘မံသဟာရကဿ ပုတ္တ မိဂလုဒ္ဒကဿ ပုတ္တ မာ ရောဒိ မာ ရောဒီ’’တိအာဒီနိ ဝဒမာနာ ပုတ္တတောသနဂီတေန ဥပကံ ဥပ္ပဏ္ဍေသိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ တွံ မံ အနာထောတိ မညသိ, အတ္ထိ မေ အနန္တဇိနော နာမ သဟာယော, တဿာဟံ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. စာပါ ‘‘ဧဝမယံ အဋ္ဋီယတီ’’တိ ဉတွာ ပုနပ္ပုနံ ကထေသိ. သော ဧကဒိဝသံ အနာရောစေတွာဝ မဇ္ဈိမဒေသာဘိမုခေါ ပက္ကာမိ.

猎人一回来就立刻前去，抚摸着他的脚问道：“尊者，哪里不舒服？”优婆迦只是呻吟着翻来覆去。猎人说：“尊者请说，凡我能做的，我都去做。”优婆迦说：“如果我能得到查帕，我就能活；如果不能，我宁愿死去。”“尊者，您可知晓什么技艺吗？”“不知道。”“尊者，什么技艺都不会，是无法维持家庭生活的。”优婆迦说：“我虽然什么技艺都不会，但我可以为你们带回肉，也可以卖肉。”猎人说：“我们也喜欢这样。”便给了他一件上衣，带他回家，把女儿嫁给了他。他们同住后生下一个儿子，为他取名为善贤(Subhaddo)。每当孩子哭时，查帕就唱着哄孩子的歌来嘲讽优婆迦，说：“食肉者的儿子，猎鹿人的儿子，别哭，别哭。”优婆迦说：“贤妻，你以为我无所依靠吗？我有一位名为无尽胜者(Anantajina)的朋友，我要去他那里。”查帕知道他为此苦恼，却还一再地说这些话。有一天，他不辞而别，径直前往中土。

ဘဂဝါ စ တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ, အထ ခေါ ဘဂဝါ ပဋိကစ္စေဝ ဘိက္ခူ အာဏာပေသိ ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အနန္တဇိနောတိ ပုစ္ဆမာနော အာဂစ္ဆတိ, တဿ မံ ဒဿေယျာထာ’’တိ. ဥပကောပိ ခေါ ‘‘ကုဟိံ အနန္တဇိနော ဝသတီ’’တိ ပုစ္ဆန္တော အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ အာဂန္တွာ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ဌတွာ ‘‘ကုဟိံ အနန္တဇိနော’’တိ ပုစ္ဆိ. တံ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကံ နယိံသု. သော စ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ‘‘သဉ္ဇာနာထ မံ ဘဂဝါ’’တိ အာဟ. အာမ ဥပက သဉ္ဇာနာမိ, ကုဟိံ ပန တွံ ဝသိတ္ထာတိ. ဝင်္ကဟာရဇနပဒေ, ဘန္တေတိ. ဥပက မဟလ္လကောသိ ဇာတော, ပဗ္ဗဇိတုံ သက္ခိဿသီတိ. ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဘန္တေတိ. ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတွာ တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒါသိ. သော ကမ္မဋ္ဌာနေ ကမ္မံ ကရောန္တော အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ ကာလံ ကတွာ အဝိဟေသု နိဗ္ဗတ္တော, နိဗ္ဗတ္တိက္ခဏေယေဝ စ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အဝိဟေ နိဗ္ဗတ္တမတ္တာ ဟိ သတ္တ ဇနာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု, တေသံ သော အညတရော. ဝုတ္တဉှေတံ –

当时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇陀林。世尊预先吩咐比丘们说：“诸比丘，若有人来询问‘无尽胜者’，你们就带他来见我。”优婆迦也一路询问“无尽胜者住在哪里”，次第来到了舍卫城，站在精舍中央问道：“无尽胜者在哪里？”比丘们便带他去见世尊。他见到世尊后说：“世尊，您还认得我吗？”“是的，优婆迦，我认得你。你之前住在哪里呢？”“尊者，在槃迦诃罗(Vaṅkahāra)地区。”“优婆迦，你已经年老，还能出家吗？”“尊者，我能出家。”世尊为他剃度，并给予他业处(kammaṭṭhāna)。他在业处上用功，证得不还果(anāgāmiphala)，命终后投生到无烦天(Aviha)。他一投生就证得了阿罗汉果。确实，有七人一投生到无烦天就证得了阿罗汉果，他是其中之一。如是说：

‘‘အဝိဟံ ဥပပန္နာသေ, ဝိမုတ္တာ သတ္တ ဘိက္ခဝေါ;

ရာဂဒေါသပရိက္ခီဏာ, တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကံ.

有七位比丘，投生无烦天而得解脱；他们贪欲与瞋恚已尽，渡过了世间的缠缚。

‘‘ဥပကော ပလဂဏ္ဍော စ, ပုက္ကုသာတိ စ တေ တယော;

ဘဒ္ဒိယော ခဏ္ဍဒေဝေါ စ, ဗာဟုရဂ္ဂိ စ သင်္ဂိယော;

တေ ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, ဒိဗ္ဗယောဂံ ဥပစ္စဂု’’န္တိ. (သံ. နိ. ၁.၅၀, ၁၀၅);

优婆迦、婆罗犍荼(Palagaṇḍa)以及布估萨帝，此三人；还有跋提(Bhaddiya)、犍陀提婆(Khaṇḍadeva)、婆休罗耆(Bāhuraggi)和僧耆耶(Saṅgiya)；他们舍弃了人身，超越了天界之系缚。

၁၂. သဏ္ဌပေသုန္တိ ‘‘နေဝ အဘိဝါဒေတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ကတိကံ အကံသု. ဗာဟုလ္လိကောတိ စီဝရဗာဟုလ္လာဒီနံ အတ္ထာယ ပဋိပန္နော. ပဓာနဝိဗ္ဘန္တောတိ [Pg.167] ပဓာနတော ပုဗ္ဗေ အနုဋ္ဌိတဒုက္ကရစရဏတော ဝိဗ္ဘန္တော ဘဋ္ဌော ပရိဟီနော. အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာတိ စီဝရာဒိဗဟုဘာဝတ္ထာယ အာဝတ္တော. အပိစ ခေါ အာသနံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ အပိစ ခေါ ပနဿ ဥစ္စကုလေ နိဗ္ဗတ္တဿ အာသနမတ္တံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ဝဒိံသု. အသဏ္ဌဟန္တာတိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဗုဒ္ဓတေဇေန အဘိဘူတာ အတ္တနော ကတိကာယ ဌာတုံ အသက္ကောန္တာ. နာမေန စ အာဝုသောဝါဒေန စ သမုဒါစရန္တီတိ ‘‘ဂေါတမာ’’တိ စ ‘‘အာဝုသော’’တိ စ ဝဒန္တိ, ‘‘အာဝုသော ဂေါတမ, မယံ ဥရုဝေလာယံ ပဓာနကာလေ တုယှံ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝိစရိမှ, မုခေါဒကံ ဒန္တကဋ္ဌံ အဒမှ, ဝုတ္ထပရိဝေဏံ သမ္မဇ္ဇိမှ, ပစ္ဆာ တေ ကော ဝတ္တပဋိပတ္တိံ အကာသိ, ကစ္စိ အမှေသု ပက္ကန္တေသု န စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ဧဝရူပံ ကထံ ကထေန္တီတိ အတ္ထော.

12. “他们制定了协议”：指他们制定了“不应礼敬”等协议。“贪求丰足者”：指为了衣物等的丰足而修行的人。“从精进中退转者”：指从精进中，即从先前所行的苦行中，退转、败坏、堕落。“已转向于丰足”：指已转向于获得衣物等众多物品。“此外，他们还说‘至少应该为他准备座位’”：意思是说，对于这位出身高贵的人，至少应该给他准备一个座位。“无法安立”：指由于被佛陀的威力、佛陀的威德所压服，无法信守自己制定的协议。“他们以名字和‘贤友’之称来称呼他”：意思是说称呼“乔达摩”和“贤友”，并且说：“贤友乔达摩，我们在优楼频螺精进修行的时候，曾经为你拿着衣钵游行，给你漱口水和齿木，为你打扫住过的房舍，后来谁为你履行这些义务？我们离开后，你没有想念我们吗？”他们就是这样交谈的。

န စိရဿေဝါတိ အစိရေနေဝ. ကုလပုတ္တာတိ ဒုဝိဓာ ကုလပုတ္တာ ဇာတိကုလပုတ္တာ အာစာရကုလပုတ္တာ စ, ဧတေ ပန ဥဘယထာပိ ကုလပုတ္တာယေဝ. အဂါရသ္မာတိ ဃရာ. အဂါရာယ ဟိတံ အဂါရိယံ, ကသိဂေါရက္ခာဒိ ကုဋုမ္ဗပေါသနကမ္မံ ဝုစ္စတိ. နတ္ထိ ဧတ္ထ အဂါရိယန္တိ အနဂါရိယံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ. ပဗ္ဗဇန္တီတိ ဥပဂစ္ဆန္တိ ဥပသင်္ကမန္တိ. တဒနုတ္တရန္တိ တံ အနုတ္တရံ. ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ ပရိယောသာနံ, အရဟတ္တဖလန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဿ ဟိ အတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ ပဗ္ဗဇန္တိ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာတိ အတ္တနောယေဝ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ, အပရပ္ပစ္စယံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာတိ ပါပုဏိတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရိဿထ.

“不久之后”：即为不迟。“良家子”：良家子有两种，即出身的良家子与品行的良家子，但此处两者皆是良家子。“从家”：即从家宅。“在家之事”：对家有益的，即耕田、畜牧等维持家庭的事务。“无家”：此处没有在家之事。这是出家的同义词。“出家”：即趣向、趋近。“那无上”：即那个无上的。“梵行之终极”：指道梵行的终极，即是说阿罗汉果。良家子正是为此而出家。“于现法中”：即于此生中。“亲自以智慧亲证后”：指以自己的智慧亲证，意即不依赖他人。“具足而住”：指到达、成就而住。

ဣရိယာယာတိ ဒုက္ကရဣရိယာယ. ပဋိပဒါယာတိ ဒုက္ကရပဋိပတ္တိယာ. ဒုက္ကရကာရိကာယာတိ ပသတပသတမုဂ္ဂယူသာဒိအာဟရဏာဒိနာ ဒုက္ကရကရဏေန. ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာတိ မနုဿဓမ္မတော ဥပရိ. အလံ အရိယံ ကာတုန္တိ အလမရိယော, အရိယဘာဝါယ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, ဉာဏဒဿနမေဝ ဉာဏဒဿနဝိသေသော, အလမရိယော စ သော ဉာဏဒဿနဝိသေသော စာတိ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော. ဉာဏဒဿနန္တိ စ ဒိဗ္ဗစက္ခုပိ ဝိပဿနာပိ မဂ္ဂေါပိ ဖလမ္ပိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏမ္ပိ သဗ္ဗညုတညာဏမ္ပိ ဝုစ္စတိ. ‘‘အပ္ပမတ္တော သမာနော ဉာဏဒဿနံ အာရာဓေတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၁၁) ဟိ ဧတ္ထ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဉာဏဒဿနံ နာမ. ‘‘ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၃၅) ဧတ္ထ [Pg.168] ဝိပဿနာဉာဏံ. ‘‘အဘဗ္ဗာ တေ ဉာဏဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၁၉၆) ဧတ္ထ မဂ္ဂေါ. ‘‘အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၂၈) ဧတ္ထ ဖလံ. ‘‘ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ ‘အကုပ္ပာ မေ စေတောဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁; မဟာဝ. ၁၆) ဧတ္ထ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ. ‘‘ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ ‘သတ္တာဟကာလကတော အာဠာရော ကာလာမော’’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၈၄; ၂.၃၄၀; မဟာဝ. ၁၀) ဧတ္ထ သဗ္ဗညုတညာဏံ. ဣဓ ပန သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနော အရိယမဂ္ဂေါ သဗ္ဗညုတညာဏမေဝ ဝါ အဓိပ္ပေတံ.

“以行”：指以难行之行。“以道”：指以难行之道。“以苦行”：指以食用少量绿豆汁等难为之事。“超人法”：指超越人之法。“足以成就圣者”：即为圣者，是说有能力成就圣者状态。“足以成就圣者的特殊知见”：指知见本身就是一种特殊的知见，而这种特殊的知见足以成就圣者，故称“足以成就圣者的特殊知见”。“知见”：也指天眼、观、道、果、省察智，以及一切知智。如在“不放逸者能成就知见”中，此处的知见名为天眼。在“为知见而引导、倾向其心”中，是观智。在“他们不能为无上正等觉而有知见”中，是道。在“此是另一超人法，足以成就圣者的特殊知见，已证得的安乐住”中，是果。在“我的知见生起：‘我心解脱不动，此是最后生，今后无再有’”中，是省察智。在“我的知见生起：‘阿罗罗·卡拉玛(Āḷāro Kālāmo)已于七日前命终’”中，是一切知智。但在此处，意指作为一切知智之基础的圣道，或即是一切知智本身。

အဘိဇာနာထ မေ နောတိ အဘိဇာနာထ နု မေ. ဧဝရူပံ ပဘာဝိတမေတန္တိ ဧတ္ထ ဧဝရူပံ ဝါကျဘေဒန္တိ အတ္ထော, အပိ နု အဟံ ဥရုဝေလာယံ ပဓာနေ တုမှာကံ သင်္ဂဏှနတ္ထံ အနုက္ကဏ္ဌနတ္ထံ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝါ ဝါ အာဂန္တွာ ‘‘အာဝုသော, မယံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂမိဿာမာတိ မာ ဝိတက္ကယိတ္ထ, မယှံ ဩဘာသော ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနနိမိတ္တံ ဝါ ပညာယတီ’’တိ ဧဝရူပံ ကဉ္စိ ဝစနဘေဒံ အကာသိန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေ ဧကပဒေနေဝ သတိံ လဘိတွာ ဥပ္ပန္နဂါရဝါ ‘‘အဒ္ဓါ ဧသ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော’’တိ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ အာဟံသု. အသက္ခိ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ သညာပေတုန္တိ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ အဟ’’န္တိ ဇာနာပေတုံ အသက္ခိ. အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေသုန္တိ အညာယ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေသုံ အဘိနီဟရိံသု.

“你们不记得我了吗？”即“你们不认识我了吗？”。在此，“我曾如此容光焕发”意为“言语有如此差别”。（佛陀的意思是：）“又或者，当我在优楼频螺(Uruvelā)精进时，为了摄受你们、不让你们烦忧，我可曾不分昼夜地前来对你们说：‘贤友们，你们不要想“我们要去哪里”，我的光明或业处的相已显现’？我可曾说过这类话？”他们仅因一句话便重获正念，生起敬意，相信“此人确实已成佛了”，于是回答说：“世尊，不曾如此。”世尊确实能够让五比丘了知“我已成佛”。他们将心转向最终智，即为了证得阿罗汉果而发心。

ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

转法轮经释义

၁၃. ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာတိ ဒွေ ဣမေ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌာသာ, ဒွေ ဘာဂါတိ အတ္ထော. ဘာဂဝစနော ဟေတ္ထ အန္တ-သဒ္ဒေါ ‘‘ပုဗ္ဗန္တေ ဉာဏံ အပရန္တေ ဉာဏ’’န္တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၀၆၃) ဝိယ. ဣမဿ ပန ပဒဿ ဥစ္စာရဏသမကာလံ ပဝတ္တနိဂ္ဃောသော ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ဥပရိ ဘဝဂ္ဂံ ပတွာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံယေဝ သမယေ ပရိပက္ကကုသလမူလာ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓာယ ကတာဓိကာရာ အဋ္ဌာရသကောဋိသင်္ခါ ဗြဟ္မာနော သမာဂစ္ဆိံသု. ပစ္ဆိမဒိသာယ သူရိယော အတ္ထမေတိ, ပါစီနဒိသာယ အာသာဠှနက္ခတ္တေန ယုတ္တော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ [Pg.169] ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တံ အာရဘန္တော ‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာ’’တိအာဒိမာဟ.

13. “诸比丘，此二边”，意即此二部分，此二份。“边”(anta)一词在此表示部分，如同在“于前际有智，于后际有智”等（经文）中一样。当此语一经说出，凭借佛陀的威力，其声响下至无间地狱(Avīci)，上达有顶天，遍满一万个世界系。就在那时，一亿八千万善根成熟、已为觉悟真理作好准备的梵天众前来集会。当太阳在西方落下，与萨哈(Sāḷha)星相应的满月在东方升起之时，世尊开始宣说《转法轮经》，说道：“诸比丘，有此二边……”等等。

တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတေနာတိ ဂိဟိဗန္ဓနံ ဆေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇုပဂတေန. န သေဝိတဗ္ဗာတိ န ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗာ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ. ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါတိ ယော စ အယံ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမသုခဿ အနုယောဂေါ, ကိလေသကာမသံယုတ္တဿ သုခဿ အနုဂတောတိ အတ္ထော. ဟီနောတိ လာမကော. ဂမ္မောတိ ဂါမဝါသီနံ သန္တကော တေဟိ သေဝိတဗ္ဗတာယ. ပေါထုဇ္ဇနိကောတိ ပုထုဇ္ဇနေန အန္ဓဗာလဇနေန အာစိဏ္ဏော. အနရိယောတိ န အရိယော န ဝိသုဒ္ဓေါ န ဥတ္တမော, န ဝါ အရိယာနံ သန္တကော. အနတ္ထသံဟိတောတိ န အတ္ထသံဟိတော, ဟိတသုခါဝဟကာရဏံ အနိဿိတောတိ အတ္ထော. အတ္တကိလမထာနုယောဂေါတိ အတ္တနော ကိလမထဿ အနုယောဂေါ, ဒုက္ခကရဏံ ဒုက္ခုပ္ပာဒနန္တိ အတ္ထော. ဒုက္ခောတိ ကဏ္ဋကာပဿယသေယျာဒီဟိ အတ္တဗာဓနေဟိ ဒုက္ခာဝဟော. မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါတိ အရိယမဂ္ဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မဂ္ဂေါ ဟိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဧကော အန္တော, အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဧကော အန္တော, ဧတေ ဒွေ အန္တေ န ဥပေတိ န ဥပဂစ္ဆတိ, ဝိမုတ္တော ဧတေဟိ အန္တေဟိ, တသ္မာ ‘‘မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧတေသံ မဇ္ဈေ ဘဝတ္တာ မဇ္ဈိမာ, ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏတ္ထိကေဟိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော စ ပဋိပဒါတိ, တထာ လောဘော ဧကော အန္တော, ဒေါသော ဧကော အန္တော. သဿတံ ဧကံ အန္တံ, ဥစ္ဆေဒေါ ဧကော အန္တောတိ ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

在此，“出家者”指断除在家束缚而出家之人。“不应行”指不应习行、不应致力于此。所谓“于诸欲中耽溺欲乐之行”，即是致力于事物欲和烦恼欲之乐，意即随顺与烦恼欲相应的快乐。“卑劣”指低劣。“凡俗”指属于村民的，因其为村民所行。“凡夫所行”指为盲昧无知的凡夫所惯行。“非圣”指不是圣者的，不清净，不殊胜，或不属于圣者。“不与利相应”指不与利益相应，意即不依于能带来福祉与安乐的因缘。“致力于自我折磨之行”指致力于自身的疲累，意即制造痛苦、产生痛苦。“苦”指因卧荆棘床等自我折磨而带来痛苦。“中道”是针对圣道而说。道，因其不趋近、不走向耽溺欲乐之行此一端与致力于自我折磨之行此另一端，解脱于此二端，故称“中道”。因其处于此二者之中而为“中”，又因其应为欲求出离轮回之苦者所行而为“道”。同样地，贪是一端，嗔是一端；常见是一端，断见是一端，应依前述之理类推广说。

စက္ခုကရဏီတိအာဒီဟိ တမေဝ ပဋိပဒံ ထောမေတိ. ပညာစက္ခုံ ကရောတီတိ စက္ခုကရဏီ. သာ ဟိ စတုန္နံ သစ္စာနံ ဒဿနာယ သံဝတ္တတိ ပရိညာဘိသမယာဒိဘေဒဿ ဒဿနဿ ပဝတ္တနဋ္ဌေနာတိ ‘‘စက္ခုကရဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တယိဒံ သတိပိ ပဋိပဒါယ အနညတ္တေ အဝယဝဝသေန သိဇ္ဈမာနော အတ္ထော သမုဒါယေန ကတော နာမ ဟောတီတိ ဥပစာရဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒုတိယပဒံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဥပသမာယာတိ ကိလေသုပသမတ္ထာယ. အဘိညာယာတိ စတုန္နံ သစ္စာနံ အဘိဇာနနတ္ထာယ. သမ္ဗောဓာယာတိ တေသံယေဝ သမ္ဗုဇ္ဈနတ္ထာယ. နိဗ္ဗာနာယာတိ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ. အထ ဝါ နိဗ္ဗာနာယာတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနာယ. ‘‘ဥပသမာယာ’’တိ ဟိ ဣမိနာ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနံ ဂဟိတံ.

以“生眼”等语赞叹此道。能生慧眼，故为“生眼”。此道能导向四圣谛之见，因其能促使遍知、现观等不同层次的见解生起，故称“生眼”。此应知，虽然道与其组成部分并无不同，但由其各部分所成就的意义，可说是整体所为，这是以引申义而说。第二句（生智）是它的同义词。“为寂止”，是为了平息烦恼。“为胜智”，是为了完全了知四圣谛。“为正觉”，是为了觉悟它们。“为涅槃”，是为了证悟涅槃。或者，“为涅槃”是指无余涅槃，因为“为寂止”一词已含摄了有余涅槃。

ဣဒါနိ [Pg.170] တံ မဇ္ဈိမပ္ပဋိပဒံ သရူပတော ဒဿေတုကာမော ‘‘ကတမာ စ သာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အယမေဝါ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိဿဇ္ဇေသိ. တတ္ထ အယမေဝါတိ အဝဓာရဏဝစနံ အညဿ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂဿ အတ္ထိဘာဝပဋိသေဓနတ္ထံ. သတ္တာပဋိက္ခေပေါ ဟိ ဣဓ ပဋိသေဓနံ အလဗ္ဘမာနတ္တာ အညဿ မဂ္ဂဿ. အရိယောတိ ကိလေသာနံ အာရကတ္တာ အရိယော နိရုတ္တိနယေန. အရိပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိပိ အရိယော အရယော ပါပဓမ္မာ ယန္တိ အပဂစ္ဆန္တိ ဧတေနာတိ ကတွာ. အရိယေန ဘဂဝတာ ဒေသိတတ္တာ အရိယဿ အယန္တိပိ အရိယော, အရိယဘာဝပ္ပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတီတိပိ အရိယော. ဧတ္ထ ပန အရိယကရော အရိယောတိပိ ဥတ္တရပဒလောပေန အရိယ-သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ ဥပေတတ္တာ အဋ္ဌင်္ဂိကော. မဂ္ဂင်္ဂသမုဒါယေ ဟိ မဂ္ဂဝေါဟာရော, သမုဒါယော စ သမုဒါယီဟိ သမန္နာဂတော နာမ ဟောတိ. အယံ ပနေတ္ထ ဝစနတ္ထော – အတ္တနော အဝယဝဘူတာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ ဧတဿ သန္တီတိ အဋ္ဌင်္ဂိကောတိ. ပရမတ္ထတော ပန အင်္ဂါနိယေဝ မဂ္ဂေါ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယာဒီနိ ဝိယ, န စ အင်္ဂဝိနိမုတ္တော ဆဠင်္ဂေါ ဝေဒေါ ဝိယ. ကိလေသေ မာရေန္တော ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ နိရုတ္တိနယေန, နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတီတိ ဝါ မဂ္ဂေါ. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကရောန္တော ဂဝေသန္တော ဝိယ ဟောတိ. နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂီယတီတိ ဝါ မဂ္ဂေါ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယပုညကရဏတော ပဋ္ဌာယ တဒတ္ထပဋိပတ္တိတော. ဂမ္မတိ ဝါ တေဟိ ပဋိပဇ္ဇီယတီတိ မဂ္ဂေါ. ဧတ္ထ ပန အာဒိအန္တဝိပရိယာယေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

现在，为如实开示中道，（世尊）先问“彼为何者？”，然后以“正是此……”等方式回答。其中，“正是此”为决断语，旨在否定存在其他能导向涅槃之道。此处的否定，是指（其他道的）不存在，因为找不到其他的道。从词源学上说，“圣”(ariya)是因为远离(āraka)诸烦恼。又因其能导向断除怨敌(ari)，故为“圣”；怨敌即诸恶法，它们因此道而远离、消逝。又因其为圣者世尊所说，故为“圣”；又因其为圣者所行，故为“圣”；又因其能导向证得圣者之境，故为“圣”。此处当知，“圣”(ariya)一词是由“造圣者”(ariyakaro)省略了后半部分而形成的。“八支”(aṭṭhaṅgiko)是因为具足八个部分。道之名是用于道支的集合，而集合即是具足其组成部分。此处的文义是：其自身拥有八个组成部分，故为“八支”。然而，从胜义上说，诸支本身即是道，如五支乐器等；而非如六支吠陀，其本身与诸支分离。从词源学上说，“道”(magga)是因其在行进中灭除烦恼；或因其寻觅(maggati)、探求涅槃。圣道确实是以涅槃为所缘，犹如在探求。或因其为求涅槃者所寻觅，此从造作导向出离之福业开始，乃至实行其道。或因其为彼等所行、所实践，故为“道”。此处当知，此词的构成是通过首尾换位而形成的。

သေယျထိဒန္တိ နိပါတော, တဿ ကတမော သော ဣတိ စေတိ အတ္ထော, ကတမာနိ ဝါ တာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနီတိ. သဗ္ဗလိင်္ဂဝိဘတ္တိဝစနသာဓာရဏော ဟိ အယံ နိပါတော. ဧကမေကမ္ပိ အင်္ဂံ မဂ္ဂေါယေဝ. ယထာဟ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂေါ စေဝ ဟေတု စာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၀၃၉). ပေါရာဏာပိ ဘဏန္တိ ‘‘ဒဿနမဂ္ဂေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အဘိနိရောပနမဂ္ဂေါ သမ္မာသင်္ကပ္ပော…ပေ… အဝိက္ခေပမဂ္ဂေါ သမ္မာသမာဓီ’’တိ. နနု စ အင်္ဂါနိ သမုဒိတာနိ မဂ္ဂေါ အန္တမသော သတ္တင်္ဂဝိကလဿ အရိယမဂ္ဂဿ အဘာဝတောတိ? သစ္စမေတံ သစ္စသမ္ပဋိဝေဓေ, မဂ္ဂပ္ပစ္စယတာယ ပန ယထာသကံ ကိစ္စကရဏေန ပစ္စေကမ္ပိ တာနိ မဂ္ဂေါယေဝ, အညထာ သမုဒိတာနမ္ပိ တေသံ မဂ္ဂကိစ္စံ န သမ္ဘဝေယျာတိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီသု သမ္မာ ပဿတီတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာ သင်္ကပ္ပေတိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ [Pg.171] နိဗ္ဗာနသင်္ခါတေ အာရမ္မဏေ အဘိနိရောပေတီတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာ ဝဒတိ ဧတာယာတိ သမ္မာဝါစာ, သမ္မာ ကရောတိ ဧတေနာတိ သမ္မာကမ္မံ, တဒေဝ သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာ အာဇီဝတိ ဧတေနာတိ သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာ ဝါယမတိ ဥဿဟတီတိ သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာ သရတိ အနုဿရတီတိ သမ္မာသတိ, သမ္မာ သမာဓိယတိ စိတ္တံ ဧတေနာတိ သမ္မာသမာဓီတိ ဧဝံ နိဗ္ဗစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ အယံ ခေါ သာ ဘိက္ခဝေတိ တမေဝ ပဋိပဒံ နိဂမေန္တော အာဟ. တဿတ္ထော – ယွာယံ စတ္တာရောပိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေ ဧကတော ကတွာ ကထိတော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, အယံ ခေါ သာ ဘိက္ခဝေ…ပေ… နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီတိ.

“亦即”(seyyathidaṃ)是个连接词，其意为“彼为何者？”或“彼八支为何？”。此连接词通用于一切性、格、数。每一支本身即是道。如《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)所说：“正见既是道，亦是因。”(Dha. Sa. 1039) 古师亦言：“见之道为正见，发起之道为正思……不散乱之道为正定。”（问：）难道不是诸支聚合方为道，以至于缺少一支的七支圣道即不存在吗？（答：）在彻见真理时，此说是正确的。但就作为道的缘而言，因各支能各尽其职，故一一皆是道；否则，即使聚合，它们也无法成办道的作用。于正见等中，“正见”是因其正确地见；“正思”是因其正确地将相应法投向名为涅槃的所缘；“正语”是因其以此而正确地言说；“正业”是因其以此而正确地作业，此即正业；“正命”是因其以此而正确地活命；“正精进”是因其正确地努力、策励；“正念”是因其正确地忆念、随念；“正定”是因其心以此而正确地专注。应如是了知其释义。现在，（世尊）为总结此道而说：“诸比丘，此即是……”其义为：此八支道，乃是合说四种出世间道而成，“诸比丘，此即是……导向涅槃。”

၁၄. ဧဝံ မဇ္ဈိမပဋိပဒံ သရူပတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၃၀) ဒုက္ခန္တိ ဧတ္ထ ဒု-ဣတိ အယံ သဒ္ဒေါ ကုစ္ဆိတေ ဒိဿတိ. ကုစ္ဆိတဉှိ ပုတ္တံ ‘‘ဒုပုတ္တော’’တိ ဝဒန္တိ, ခံ-သဒ္ဒေါ ပန တုစ္ဆေ. တုစ္ဆဉှိ အာကာသံ ‘‘ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဒဉ္စ ပဌမသစ္စံ ကုစ္ဆိတံ အနေကဥပဒ္ဒဝါဓိဋ္ဌာနတော, တုစ္ဆံ ဗာလဇနပရိကပ္ပိတဓုဝသုဘသုခတ္တဘာဝဝိရဟိတတော, တသ္မာ ကုစ္ဆိတတ္တာ တုစ္ဆတ္တာ စ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ ပနေတံ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ ‘‘အရိယသစ္စ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. အရိယပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗဉှိ သစ္စံ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘အရိယသစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အရိယဿ တထာဂတဿ သစ္စန္တိပိ အရိယသစ္စံ. တထာဂတေန ဟိ သယံ အဓိဂတတ္တာ ပဝေဒိတတ္တာ တတော ဧဝ စ အညေဟိ အဓိဂမနီယတ္တာ တံ တဿ ဟောတီတိ. အထ ဝါ ဧတဿ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ အရိယဘာဝသိဒ္ဓိတော အရိယသာဓကံ သစ္စန္တိပိ အရိယသစ္စံ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဥတ္တရပဒလောပေန. အဝိတထဘာဝေန ဝါ အရဏီယတ္တာ အဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ အရိယံ သစ္စန္တိပိ အရိယသစ္စံ. သစ္စတ္ထံ ပန စတုန္နမ္ပိ သစ္စာနံ ပရတော ဧကဇ္ဈံ ဒဿယိဿာမ.

14. 如此依其自性开示中道后，现在为说明四圣谛而说“诸比丘，此……”等语。于此(《清净道论》(Visuddhimagga) II, 530)，在“苦”(dukkha)一词中，“du”这一音节见于“可鄙”之义，人们称不肖子为“duputta”；而“kha”这一音节则指“空虚”，空旷的天空被称为“kha”。这第一圣谛，因是诸多祸患的立足处而可鄙，又因凡夫所构想的常、美、乐、我之性全然不具而空虚，是故因其可鄙与空虚而被称为“苦”。又因佛陀等圣者们能洞见此谛，故称“圣谛”。圣者所应洞见的真理，依前分省略后分之法而被称为“圣谛”。圣者如来的真理，亦是“圣谛”。因为它由如来亲自证得并开示，也因此而能为他人所证得，故它属于如来。或者，因证悟此谛能成就圣者位，故此成就圣者的真理，亦如前例省略后分而称“圣谛”。又或因其真实不虚，应被趋赴、应被证得，此圣者的真理亦称“圣谛”。至于四谛的真实义，我们将在后面一并说明。

ဣဒါနိ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ဇာတိပိ ဒုက္ခာ’’တိအာဒိမာဟ. တတြာယံ ဇာတိ-သဒ္ဒေါ အနေကတ္ထော. တထာ ဟေသ ‘‘ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၁; မ. နိ. ၁.၁၄၈) ဧတ္ထ ဘဝေ အာဂတော. ‘‘အတ္ထိ, ဝိသာခေ, နိဂဏ္ဌာ နာမ သမဏဇာတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၁) ဧတ္ထ နိကာယေ. ‘‘ဇာတိ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာ’’တိ (ဓာတု. ၇၁) ဧတ္ထ သင်္ခတလက္ခဏေ. ‘‘ယံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ပဌမံ စိတ္တံ [Pg.172] ဥပ္ပန္နံ ပဌမံ ဝိညာဏံ ပါတုဘူတံ, တဒုပါဒါယ သာဝဿ ဇာတီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၄) ဧတ္ထ ပဋိသန္ဓိယံ. ‘‘သမ္ပတိဇာတော, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၁; မ. နိ. ၃.၂၀၇) ဧတ္ထ ပသူတိယံ. ‘‘အက္ခိတ္တော အနုပကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေနာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၀၃) ဧတ္ထ ကုလေ. သွာယမိဓ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမနံ, တာဝ ပဝတ္တေသု ခန္ဓေသု, ဣတရေသံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေသွေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယမ္ပိ စ ပရိယာယကထာဝ, နိပ္ပရိယာယတော ပန တတ္ထ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တမာနာနံ သတ္တာနံ ယေ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ, တေသံ ပဌမပါတုဘာဝေါ ဇာတိ နာမ.

现在为了依其自性说明苦圣谛而说“生也是苦”等。于此，“生”(jāti)一词有多种含义。例如，在“一生或二生”(《长部》(Dīgha Nikāya) 1.31;《中部》(Majjhima Nikāya) 1.148)中，它指存在；在“毘舍佉，有一种沙门部派叫尼乾陀(Nigaṇṭhā)”(《增支部》(Aṅguttara Nikāya) 3.71)中，它指部派；在“生由二蕴所摄”(《界论》(Dhātukathā) 71)中，它指有为相；在“最初在母胎中生起的心，最初显现的识，依此说为他的生”(《大义释》(Mahāniddesa) 124)中，它指结生；在“阿难，菩萨刚诞生了”(《长部》2.31;《中部》3.207)中，它指分娩；在“不受种姓的指责”(《长部》1.303)中，它指家族。于此，当知“生”对胎生者而言，是指从结生开始直到出母胎为止持续的诸蕴；对其他有情而言，则仅指结生刹那。这只是方便说，非方便说（究竟而言），则是在各处出生的有情，其诸蕴的首次显现，名为“生”。

ကသ္မာ ပနေသာ ဒုက္ခာတိ စေ? အနေကေသံ ဒုက္ခာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော. အနေကာနိ ဟိ ဒုက္ခာနိ. သေယျထိဒံ – ဒုက္ခဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ သင်္ခါရဒုက္ခံ ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ ပရိယာယဒုက္ခံ နိပ္ပရိယာယဒုက္ခန္တိ. တတ္ထ ကာယိကစေတသိကာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သဘာဝတော စ နာမတော စ ဒုက္ခတ္တာ ဒုက္ခဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ. သုခါ ဝေဒနာ ဝိပရိဏာမဒုက္ခုပ္ပတ္တိဟေတုတော ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ. ဥပေက္ခာ ဝေဒနာ စေဝ သေသာ စ တေဘူမကာ သင်္ခါရာ ဥဒယဗ္ဗယပီဠိတတ္တာ သင်္ခါရဒုက္ခံ. ကဏ္ဏသူလဒန္တသူလရာဂဇပရိဠာဟဒေါသဇပရိဠာဟာဒိကာယိကစေတသိကာ အာဗာဓာ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗတော ဥပက္ကမဿ စ အပါကဋဘာဝတော ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ. ဒွတ္တိံသကမ္မကာရဏာဒိသမုဋ္ဌာနော အာဗာဓော အပုစ္ဆိတွာဝ ဇာနိတဗ္ဗတော ဥပက္ကမဿ စ ပါကဋဘာဝတော အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ. ဌပေတွာ ဒုက္ခဒုက္ခံ သေသဒုက္ခံ သစ္စဝိဘင်္ဂေ အာဂတံ ဇာတိအာဒိ သဗ္ဗမ္ပိ တဿ တဿ ဒုက္ခဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ပရိယာယဒုက္ခံ. ဒုက္ခဒုက္ခံ ပန နိပ္ပရိယာယဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ. တတြာယံ ဇာတိ ယံ တံ ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တာဒီသု (မ. နိ. ၃.၂၄၆ အာဒယော) ဘဂဝတာပိ ဥပမာဝသေန ပကာသိတံ အာပါယိကံ ဒုက္ခံ, ယဉ္စ သုဂတိယမ္ပိ မနုဿလောကေ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကာဒိဘေဒံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ဒုက္ခာ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

然而，为何说生是苦？因为它是众多苦的所依处。确实存在多种苦，即：苦苦、变易苦、行苦、隐蔽苦、显露苦、间接苦、直接苦。其中，身和心的痛苦感受，就其自性和名称而言都是苦，故称为苦苦。乐受，因是变易苦生起的因，故为变易苦。舍受以及其余三界诸行，因受生灭的逼迫，故为行苦。耳痛、牙痛、由贪生起的燃烧、由瞋生起的燃烧等身心疾病，因需询问才能知道，且其起因不明显，故为隐蔽苦。由三十二种业行等生起的疾病，不需询问即可知道，且其起因明显，故为显露苦。除了苦苦，其余在《谛分别》(Saccavibhaṅga)中提到的生等一切，因是各种苦的所依处，故为间接苦。而苦苦则称为直接苦。这里所说的生，正如世尊在《愚人贤人经》(Bālapaṇḍitasutta)等（《中部》3.246等）中用譬喻所开示的，是恶趣之苦，以及即使在善趣的人间，由入胎等原因所生起的苦的所依处。因此古人说——

‘‘ဇာယေထ နော စေ နရကေသု သတ္တော;

တတ္ထဂ္ဂိဒါဟာဒိကမပ္ပသယှံ;

လဘေထ ဒုက္ခံ န ကုဟိံ ပတိဋ္ဌံ;

ဣစ္စာဟ ဒုက္ခာတိ မုနီဓ ဇာတိံ.

若有情不生于地狱，彼处火烧等难忍之苦，则无所依而不得受。是故此世牟尼说，生即是苦。

‘‘ဒုက္ခံ [Pg.173] တိရစ္ဆေသု ကသာပတောဒ-ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိဘဝံ အနေကံ;

ယံ တံ ကထံ တတ္ထ ဘဝေယျ ဇာတိံ;

ဝိနာ တဟိံ ဇာတိ တတောပိ ဒုက္ခာ.

于畜生中，鞭刺杖击等所生种种苦，若无其生，彼苦何有？是故彼生亦是苦。

‘‘ပေတေသု ဒုက္ခံ ပန ခုပ္ပိပါသာ-ဝါတာတပါဒိပ္ပဘဝံ ဝိစိတ္တံ;

ယသ္မာ အဇာတဿ န တတ္ထ အတ္ထိ;

တသ္မာပိ ဒုက္ခံ မုနိ ဇာတိမာဟ.

于饿鬼中，饥渴风热等所生种种苦，不生者则无有彼苦。是故牟尼亦说生是苦。

‘‘တိဗ္ဗန္ဓကာရေ စ အသယှ သီတေ;

လောကန္တရေ ယံ အသုရေသု ဒုက္ခံ;

န တံ ဘဝေ တတ္ထ န စဿ ဇာတိ;

ယတော အယံ ဇာတိ တတောပိ ဒုက္ခာ.

于世界间隙(lokantara)，极暗难忍严寒苦，及阿修罗(asura)所有苦，若无其生彼苦无。是故此生亦是苦。

‘‘ယဉ္စာပိ ဂူထနရကေ ဝိယ မာတု ဂဗ္ဘေ;

သတ္တော ဝသံ စိရမတော ဗဟိ နိက္ခမဉ္စ;

ပပ္ပောတိ ဒုက္ခမတိဃောရမိဒမ္ပိ နတ္ထိ;

ဇာတိံ ဝိနာ ဣတိပိ ဇာတိ အယဉှိ ဒုက္ခာ.

如处粪坑母胎中，有情久住及出胎，所遭极其怖畏苦，若无其生则无此。是故，此生诚为苦。

‘‘ကိံ ဘာသိတေန ဗဟုနာ နနု ယံ ကုဟိဉ္စိ;

အတ္ထီဓ ကိဉ္စိဒပိ ဒုက္ခမိဒံ ကဒါစိ;

နေဝတ္ထိ ဇာတိဝိရဟေန ယတော မဟေသိ;

ဒုက္ခာတိ သဗ္ဗပဌမံ ဣမမာဟ ဇာတိ’’န္တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၄၁;

ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၁၉၁;

မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၅;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၂-၃၃);

何需多言？于此世，无论何处何时有，任何些微此等苦，若无其生则绝无。是故大仙首先说，此生即是众苦首。

ဇရာပိ ဒုက္ခာတိ ဧတ္ထ ပန ဒုဝိဓာ ဇရာ သင်္ခတလက္ခဏဉ္စ ခဏ္ဍိစ္စာဒိသမ္မတော သန္တတိယံ ဧကဘဝပရိယာပန္နက္ခန္ဓပုရာဏဘာဝေါ စ, သာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. သာ ပနေသာ ဇရာ သင်္ခါရဒုက္ခဘာဝတော စေဝ ဒုက္ခဝတ္ထုတော စ ဒုက္ခာ. ယဉှိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂသိထိလဘာဝဣန္ဒြိယဝိကာရဝိရူပတာယောဗ္ဗနဝိနာသဝီရိယာဝိသာဒသတိမတိဝိပ္ပဝါသပရပရိဘဝါဒိအနေကပစ္စယံ ကာယိကစေတသိကံ ဒုက္ခမုပ္ပဇ္ဇတိ, ဇရာ တဿ ဝတ္ထု. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“老也是苦”。于此，老有二种：一种是作为有为法之相的老，即所谓的牙齿毁坏等；另一种是包含于一期生命中的诸蕴的衰败状态，此处意指后者。此老，因是行苦，且是苦的所依处，故是苦。因为肢体松弛、诸根变异、容貌毁坏、青春消逝、精力衰退、记忆丧失、受人轻视等诸多原因，而生起身心之苦，老即是其所依处。因此古人说——

‘‘အင်္ဂါနံ သိထိလီဘာဝါ, ဣန္ဒြိယာနံ ဝိကာရတော;

ယောဗ္ဗနဿ ဝိနာသေန, ဗလဿ ဥပဃာတတော.

肢体渐松弛，诸根亦变异，青春已消逝，气力亦衰损。

‘‘ဝိပ္ပဝါသာ [Pg.174] သတာဒီနံ, ပုတ္တဒါရေဟိ အတ္တနော;

အပ္ပသာဒနီယတော စေဝ, ဘိယျော ဗာလတ္တပတ္တိယာ.

记忆等丧失，不为妻儿喜，容貌不悦人，更复归愚痴。

‘‘ပပ္ပောတိ ဒုက္ခံ ယံ မစ္စော, ကာယိကံ မာနသံ တထာ;

သဗ္ဗမေတံ ဇရာဟေတု, ယသ္မာ တသ္မာ ဇရာ ဒုခါ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၄၂;

ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၁၉၂;

မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၅;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၂-၃၃);

凡人所遭受，如是身心苦，皆以老为因，是故老为苦。

ဗျာဓိပိ ဒုက္ခောတိ ဣဒံ ပဒံ ဝိဘင်္ဂေ ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသပါဠိယံ န အာဂတံ, တေနေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေပိ ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသေ တံ န ဥဒ္ဓဋံ, ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တပါဠိယံယေဝ ပန ဥပလဗ္ဘတိ, တသ္မာ တတ္ထေဝိမဿ ဝစနေ အညတ္ထ စ အဝစနေ ကာရဏံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

“病也是苦”。此句在《分别论》(Vibhaṅga)的苦谛解释(dukkhasaccaniddesa)中未出现，因此《清净道论》(Visuddhimagga)的苦谛解释中也未引用。然而，此句仅见于《转法轮经》(Dhammacakkappavattanasutta)中，是故应当探究其仅出现于彼处而未见于他处的原因。

မရဏမ္ပိ ဒုက္ခန္တိ ဧတ္ထာပိ ဒုဝိဓံ မရဏံ သင်္ခတလက္ခဏဉ္စ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဇရာမရဏံ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၇၁). ဧကဘဝပရိယာပန္နဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဗန္ဓဝိစ္ဆေဒေါ စ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘နိစ္စံ မရဏတော ဘယ’’န္တိ (သု. နိ. ၅၈၁; ဇာ. ၁.၁၁.၈၈), တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတံ. ဇာတိပစ္စယမရဏံ ဥပက္ကမမရဏံ သရသမရဏံ အာယုက္ခယမရဏံ ပုညက္ခယမရဏန္တိပိ တဿေဝ နာမံ. တယိဒံ ဒုက္ခဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ဒုက္ခန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“死也是苦”。于此，死有二种：一种是作为有为法之相的死，对此而说“老死由二蕴所摄”（《界论》71）；另一种是包含于一期生命中的命根相续的断绝，对此而说“常畏于死”（《经集》581；《本生》I, 11.88），此处意指后者。缘生而死、横死、寿尽而死、福尽而死，皆是其名。当知此死因是苦的所依处，故是苦。因此古人说——

‘‘ပါပဿ ပါပကမ္မာဒိ-နိမိတ္တမနုပဿတော;

ဘဒ္ဒဿာပသဟန္တဿ, ဝိယောဂံ ပိယဝတ္ထုကံ;

မီယမာနဿ ယံ ဒုက္ခံ, မာနသံ အဝိသေသတော.

恶人见恶业等相，善人难忍离爱物，临终心苦无分别。

‘‘သဗ္ဗေသဉ္စာပိ ယံ သန္ဓိ-ဗန္ဓနစ္ဆေဒနာဒိကံ;

ဝိတုဇ္ဇမာနမမ္မာနံ, ဟောတိ ဒုက္ခံ သရီရဇံ.

一切有情关节断，要害被刺身苦生。

‘‘အသယှမပ္ပဋိကာရံ, ဒုက္ခဿေတဿိဒံ ယတော;

မရဏံ ဝတ္ထု တေနေတံ, ဒုက္ခမိစ္စေဝ ဘာသိတ’’န္တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၄၃;

ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၁၉၃;

မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၅;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၂-၃၃);

此苦难忍无方治，死亡乃为其所依，是故经中如是说，死亡本身即是苦。

ဣမသ္မိဉ္စ ဌာနေ ‘‘သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ’’တိ ဝိဘင်္ဂေ ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသေ အာဂတံ, ဣဓ ပန တံ နတ္ထိ, တတ္ထာပိ ကာရဏံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ.

在此处，“忧、悲、苦、恼、绝望也是苦”见于《分别论》(Vibhaṅga)苦谛的解释中，而此处却没有，其中的缘由应当探究。

အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခောတိ ဧတ္ထ အပ္ပိယသမ္ပယောဂေါ နာမ အမနာပေဟိ သတ္တသင်္ခါရေဟိ သမောဓာနံ. သောပိ ဒုက္ခဝတ္ထုတော ဒုက္ခော. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“与不喜爱者结合是苦”，于此，与不喜爱者结合是指与不合意的有情及诸行聚合。那也因其是苦事而为苦。古人曾说：

‘‘ဒိသွာဝ [Pg.175] အပ္ပိယေ ဒုက္ခံ, ပဌမံ ဟောတိ စေတသိ;

တဒုပက္ကမသမ္ဘူတ-မထ ကာယေ ယတော ဣဓ.

“初见不喜爱者，苦痛先生于心；而后由彼所致，身苦亦随之生。

‘‘တတော ဒုက္ခဒွယဿာပိ, ဝတ္ထုတော သော မဟေသိနာ;

ဒုက္ခော ဝုတ္တောတိ ဝိညေယျော, အပ္ပိယေဟိ သမာဂမော’’တိ.

“是故当知，会遇不爱者，乃二苦之事，大仙说之为苦。”

ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခောတိ ဧတ္ထ ပန ပိယဝိပ္ပယောဂေါ နာမ မနာပေဟိ သတ္တသင်္ခါရေဟိ ဝိနာဘာဝေါ. သောပိ သောကဒုက္ခဿ ဝတ္ထုတော ဒုက္ခော. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“与喜爱者别离是苦”，于此，与喜爱者别离是指与合意的有情及诸行分离。那也因其是忧苦之事而为苦。因此古人说：

‘‘ဉာတိဓနာဒိဝိယောဂါ;

သောကသရသမပ္ပိတာ ဝိတုဇ္ဇန္တိ;

ဗာလာ ယတော တတောယံ;

ဒုက္ခောတိ မတော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ.

“因与亲族、财富等别离，愚人被忧愁之箭所射中而苦恼；是故与喜爱者别离，被认为是苦。”

ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အဟော ဝတ မယံ န ဇာတိဓမ္မာ အဿာမာ’’တိအာဒီသု အလဗ္ဘနေယျဝတ္ထူသု ဣစ္ဆာဝ ‘‘ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝုတ္တာ, သာပိ ဒုက္ခဝတ္ထုတော ဒုက္ခာ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“所求不得亦是苦”，于此，对于“啊，愿我们不为生法者！”等不可得之事物的欲求，即被称为“所求不得，那也是苦”。那也因其是苦事而为苦。古人因此说：

‘‘တံ တံ ပတ္ထယမာနာနံ, တဿ တဿ အလာဘတော;

ယံ ဝိဃာတမယံ ဒုက္ခံ, သတ္တာနံ ဣဓ ဇာယတိ.

“于此，有情希求此物彼物，因不得彼物此物，而生起充满失望之苦。

‘‘အလဗ္ဘနေယျဝတ္ထူနံ, ပတ္ထနာ တဿ ကာရဏံ;

ယသ္မာ တသ္မာ ဇိနော ဒုက္ခံ, ဣစ္ဆိတာလာဘမဗြဝီ’’တိ.

“其原因为希求不可得之物；是故，胜利者说，所欲不遂是苦。”

သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာတိ ဧတ္ထ ပန ယသ္မာ ဣန္ဓနမိဝ ပါဝကော, လက္ခမိဝ ပဟရဏာနိ, ဂေါရူပံ ဝိယ ဍံသမကသာဒယော, ခေတ္တမိဝ လာယကာ, ဂါမံ ဝိယ ဂါမဃာတကာ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကမေဝ ဇာတိအာဒယော နာနပ္ပကာရေဟိ ဝိဗာဓေန္တာ တိဏလတာဒီနိ ဝိယ ဘူမိယံ, ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါနိ ဝိယ ရုက္ခေသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနဉ္စ အာဒိဒုက္ခံ ဇာတိ, မဇ္ဈေဒုက္ခံ ဇရာ, ပရိယောသာနဒုက္ခံ မရဏံ, မနောရထဝိဃာတပ္ပတ္တာနဉ္စ ဣစ္ဆာဝိဃာတဒုက္ခံ ဣစ္ဆိတာလာဘောတိ ဧဝံ နာနပ္ပကာရတော ဥပပရိက္ခိယမာနာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဝ ဒုက္ခာတိ ယဒေတံ ဧကမေကံ ဒဿေတွာ ဝုစ္စမာနံ အနေကေဟိပိ ကပ္ပေဟိ န သက္ကာ အနဝသေသတော ဝတ္တုံ, တသ္မာ တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဧကဇလဗိန္ဒုမှိ သကလသမုဒ္ဒဇလရသံ ဝိယ ယေသု ကေသုစိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေသု သင်္ခိပိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သံခိတ္တေန [Pg.176] ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –

“简而言之，五取蕴是苦”，于此，犹如燃料之于火，靶子之于武器，牛之于蚊虻，田地之于收割者，村庄之于毁村者，生等诸苦也以种种方式折磨着五取蕴，并且，犹如地上的草木藤蔓，树上的花果枝叶，它们只在五取蕴中生起。再者，对于五取蕴，生是初始之苦，老是中间之苦，死是终结之苦；对于愿望受挫者，欲求不得之苦即是所欲不遂。如是，从种种方面省察，五取蕴即是苦。此事若一一展示而说，纵经多劫亦不能尽。是故，为将所有此苦，犹如一滴水中的全海水味，总摄于五取蕴中而开示，世尊说：“简而言之，五取蕴是苦。”古人因此说：

‘‘ဇာတိပ္ပဘုတိကံ ဒုက္ခံ, ယံ ဝုတ္တမိဓ တာဒိနာ;

အဝုတ္တံ ယဉ္စ တံ သဗ္ဗံ, ဝိနာ ဧတေ န ဝိဇ္ဇတိ.

“如是者于此所说，以生为首的诸苦，以及一切未说之苦，离此(五蕴)皆不存在。

‘‘ယသ္မာ တသ္မာ ဥပါဒါန-က္ခန္ဓာ သင်္ခေပတော ဣမေ;

ဒုက္ခာတိ ဝုတ္တာ ဒုက္ခန္တ-ဒေသကေန မဟေသိနာ’’တိ.

“是故，宣说苦之终极的大仙，将此诸取蕴总摄而说为苦。”

ဧဝံ သရူပတော ဒုက္ခသစ္စံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သမုဒယသစ္စံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သံ-ဣတိ အယံ သဒ္ဒေါ ‘‘သမာဂမော သမေတ’’န္တိအာဒီသု သံယောဂံ ဒီပေတိ, ဥ-ဣတိ အယံ ‘‘ဥပ္ပန္နံ ဥဒိတ’’န္တိအာဒီသု ဥပ္ပတ္တိံ. အယ-သဒ္ဒေါ ပန ကာရဏံ ဒီပေတိ. ဣဒဉ္စာပိ ဒုတိယသစ္စံ အဝသေသပစ္စယသမာယောဂေ သတိ ဒုက္ခဿုပ္ပတ္တိကာရဏန္တိ ဒုက္ခဿ သံယောဂေ ဥပ္ပတ္တိကာရဏတ္တာ ‘‘ဒုက္ခသမုဒယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ယာယံ တဏှာတိ ယာ အယံ တဏှာ. ပေါနောဗ္ဘဝိကာတိ ပုနဗ္ဘဝကရဏံ ပုနဗ္ဘဝေါ ဥတ္တရပဒလောပေန, ပုနဗ္ဘဝေါ သီလမေတိဿာတိ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ. နန္ဒီရာဂေန သဟဂတာတိ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘နန္ဒနတော ရဇ္ဇနတော စ နန္ဒီရာဂဘာဝံ သဗ္ဗာသု အဝတ္ထာသု အပ္ပစ္စက္ခာယ ဝုတ္တိယာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ’’တိ. တတြတတြာဘိနန္ဒိနီတိ ယတြ ယတြ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ, တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ.

如是依其自性开示苦圣谛后，如今为开示集圣谛而说“诸比丘，此是苦集”等。于此，“sam”此音在“samāgamo”(聚合)、“sameta”(会合)等词中表示结合；“u”此音在“uppannaṃ”(已生)、“uditaṃ”(已起)等词中表示生起；而“aya”此音则表示原因。并且，此第二圣谛，在其余诸缘聚合时，是苦生起之因，因其是苦结合生起之因，故称“苦集”。“此即是爱”者，即“此爱”是也。“能致后有”(Ponobbhavikā)者，“后有”(punabbhavo)是“后有之作者”(punabbhavakaraṇaṃ)的省略；其性为后有，故为“能致后有”。“与喜贪俱行”(Nandīrāgena sahagatā)者，即与喜贪俱行。此义为：因其在一切状态中不舍离喜悦与染着之相，故为“与喜贪俱行”。“处处喜乐”(Tatratatrābhinandinī)者，即于其所生起的每一个有(生命形态)中，处处喜乐。

သေယျထိဒန္တိ နိပါတော, တဿ သာ ကတမာတိ စေတိ အယမတ္ထော. ရူပတဏှာဒိဘေဒေန ဆဗ္ဗိဓာယေဝ တဏှာ ပဝတ္တိအာကာရဘေဒတော ကာမတဏှာဒိဝသေန တိဝိဓာ ဝုတ္တာ. ရူပတဏှာယေဝ ဟိ ယဒါ စက္ခုဿ အာပါထမာဂတံ ရူပါရမ္မဏံ ကာမဿာဒဝသေန အဿာဒယမာနာ ပဝတ္တတိ, တဒါ ကာမတဏှာ နာမ ဟောတိ. ယဒါ တဒေဝါရမ္မဏံ ဓုဝံ သဿတန္တိ ပဝတ္တာယ သဿတဒိဋ္ဌိယာ သဒ္ဓိံ ပဝတ္တတိ, တဒါ ဘဝတဏှာ နာမ ဟောတိ. သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတော ဟိ ရာဂေါ ‘‘ဘဝတဏှာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယဒါ ပန တဒေဝါရမ္မဏံ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတီတိ ပဝတ္တာယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ သဒ္ဓိံ ပဝတ္တတိ, တဒါ ဝိဘဝတဏှာ နာမ ဟောတိ. ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ဟိ ရာဂေါ ‘‘ဝိဘဝတဏှာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧသ နယော သဒ္ဒတဏှာဒီသုပိ.

“即”(seyyathidaṃ)是虚词，其义为“彼为何者？”。爱，依色爱等所缘之别有六种，然依其发生方式之别，则说为欲爱等三种。确实，当色爱于进入眼门之色所缘，以欲乐之方式品味而转起时，即名为“欲爱”。当它于同一所缘，与“是常、是恒”而转起的常见俱行时，即名为“有爱”。确实，与常见俱行的贪被称为“有爱”。复次，当它于同一所缘，与“被断、被毁”而转起的断见俱行时，即名为“无有爱”。确实，与断见俱行的贪被称为“无有爱”。此理亦适用于声爱等。

ကသ္မာ [Pg.177] ပနေတ္ထ တဏှာဝ သမုဒယသစ္စံ ဝုတ္တာတိ? ဝိသေသဟေတုဘာဝတော. အဝိဇ္ဇာ ဟိ ဘဝေသု အာဒီနဝံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တီ ဒိဋ္ဌိအာဒိဥပါဒါနဉ္စ တတ္ထ တတ္ထ အဘိနိဝိသမာနံ တဏှံ အဘိဝဍ္ဎေတိ, ဒေါသာဒယောပိ ကမ္မဿ ကာရဏံ ဟောန္တိ, တဏှာ ပန တံတံဘဝယောနိဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိသတ္တာအာဝါသသတ္တနိကာယကုလဘောဂိဿရိယာဒိဝိစိတ္တတံ အဘိပတ္ထေန္တီ ကမ္မဝိစိတ္တတာယ ဥပနိဿယတံ ကမ္မဿ စ သဟာယဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တီ ဘဝါဒိဝိစိတ္တတံ နိယမေတိ, တသ္မာ ဒုက္ခဿ ဝိသေသဟေတုဘာဝတော အညေသုပိ အဝိဇ္ဇာဥပါဒါနကမ္မာဒီသု သုတ္တေ အဘိဓမ္မေ စ အဝသေသကိလေသာကုသလမူလာဒီသု ဝုတ္တေသု ဒုက္ခဟေတူသု ဝိဇ္ဇမာနေသု တဏှာဝ ‘‘သမုဒယသစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

为何于此唯说渴爱为集谛？因其为殊胜之因。确实，无明遮蔽诸有之过患，并使见等取(diṭṭhiādiupādāna)于处处执取，从而增长渴爱；嗔等亦为业之因。然渴爱则希求种种有、生类、趣、识住、有情居、有情种类、家世、财富、主权等之变化，作为业变化的强力近缘，并作为业的助伴，而决定了有等的变化。是故，因其为苦之殊胜因，纵然在经与阿毗达摩(Abhidhamma)中，于无明、取、业等，以及其余烦恼、不善根等已说之苦因存在的情况下，亦当知唯有渴爱被称为“集谛”。

ဣဒါနိ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယသ္မာ နိ-သဒ္ဒေါ အဘာဝံ, ရောဓ-သဒ္ဒေါ စ စာရကံ ဒီပေတိ, တသ္မာ အဘာဝေါ ဧတ္ထ သံသာရစာရကသင်္ခါတဿ ဒုက္ခရောဓဿ သဗ္ဗဂတိသုညတ္တာ, သမဓိဂတေ ဝါ တသ္မိံ သံသာရစာရကသင်္ခါတဿ ဒုက္ခရောဓဿ အဘာဝေါ ဟောတိ တပ္ပဋိပက္ခတ္တာတိပိ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဒုက္ခဿ ဝါ အနုပ္ပာဒနိရောဓပစ္စယတ္တာ ဒုက္ခနိရောဓံ. ဒုက္ခနိရောဓံ ဒဿေန္တေန စေတ္ထ ‘‘ယော တဿာယေဝ တဏှာယာ’’တိအာဒိနာ နယေန သမုဒယနိရောဓော ဝုတ္တော, သော ကသ္မာ ဝုတ္တောတိ စေ? သမုဒယနိရောဓေန ဒုက္ခနိရောဓော. ဗျာဓိနိမိတ္တဝူပသမေန ဗျာဓိဝူပသမော ဝိယ ဟိ ဟေတုနိရောဓေန ဖလနိရောဓော, တသ္မာ သမုဒယနိရောဓေနေဝ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, န အညထာ. တေနာဟ –

如今为开示苦灭圣谛而说：“诸比丘，此是苦灭”等。于此，因“ni”音表“无”，而“rodha”音表“牢狱”，故于此，被称为轮回牢狱的苦已灭，因其空于一切趣；或因已证得彼，被称为轮回牢狱的苦即不存在，因其与苦对立，故称“苦灭”。或因其是苦不生起、息灭之缘，故为苦灭。于此，开示苦灭时，以“即彼渴爱之……”等理，宣说了集之灭。若问：为何如是说？因集灭故苦灭。确实，犹如病相平息则病平息，因灭故果灭。是故，唯有因集之灭，苦方能灭，非由他法。故说：

‘‘ယထာပိ မူလေ အနုပဒ္ဒဝေ ဒဠှေ;

ဆိန္နောပိ ရုက္ခော ပုနရေဝ ရူဟတိ;

ဧဝမ္ပိ တဏှာနုသယေ အနူဟတေ;

နိဗ္ဗတ္တတီ ဒုက္ခမိဒံ ပုနပ္ပုန’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၃၈);

“犹如根未伤而坚固，树虽被砍倒，仍复生长；如是渴爱随眠(taṇhānusaya)未根除，此苦亦复再生再起。”

ဣတိ ယသ္မာ သမုဒယနိရောဓေနေဝ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ ဘဂဝါ ဒုက္ခနိရောဓံ ဒဿေန္တော သမုဒယနိရောဓေန ဒေသေသိ. သီဟသမာနဝုတ္တိနော ဟိ တထာဂတာ. တေ ဒုက္ခံ နိရောဓေန္တာ ဒုက္ခနိရောဓဉ္စ ဒေသေန္တာ ဟေတုမှိ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, န ဖလေ. ယထာ ဟိ သီဟော ယေနတ္တနိ သရော ခိတ္တော, တတ္ထေဝ အတ္တနော [Pg.178] ဗလံ ဒဿေတိ, န သရေ, တထာ ဗုဒ္ဓါနံ ကာရဏေ ပဋိပတ္တိ, န ဖလေ. တိတ္ထိယာ ပန သုဝါနဝုတ္တိနော. တေ ဒုက္ခံ နိရောဓေန္တာ ဒုက္ခနိရောဓဉ္စ ဒေသေန္တာ အတ္တကိလမထာနုယောဂဒေသနာဒီဟိ ဖလေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, န ဟေတုမှိ. ယထာ ဟိ သုနခါ ကေနစိ လေဍ္ဍုပ္ပဟာရေ ဒိန္နေ ဘုဿန္တာ လေဍ္ဍုံ ခါဒန္တိ, န ပဟာရဒါယကေ ဥဋ္ဌဟန္တိ, ဧဝံ အညတိတ္ထိယာ ဒုက္ခံ နိရောဓေတုကာမာ ကာယခေဒမနုယုဇ္ဇန္တိ, န ကိလေသနိရောဓနံ, ဧဝံ တာဝ ဒုက္ခနိရောဓဿ သမုဒယနိရောဓဝသေန ဒေသနာယ ပယောဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

如是，因唯有由集灭，苦方能灭，是故世尊在开示苦灭时，以集灭来教导。确实，诸如来有如狮子之行。他们于灭苦及教导苦灭时，是于因上用功，非于果上。犹如狮子，它会向射箭者施展其力，而非攻击射中自身的箭；如是，诸佛之行在于因，非在于果。而外道则有如狗之行。他们于灭苦及教导苦灭时，以自我折磨之教导等，于果上用功，非于因上。犹如狗，被人以土块击中时，吠叫着啃咬土块，而不扑向投掷者；如是，其他外道欲灭苦者，勤行于身体之疲困，而非烦恼之止息。如是，当知以集灭的方式教导苦灭有此目的。

အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော. တဿာယေဝ တဏှာယာတိ တဿာ ‘‘ပေါနောဗ္ဘဝိကာ’’တိ ဝတွာ ကာမတဏှာဒိဝသေန ဝိဘတ္တတဏှာယ. ဝိရာဂေါ ဝုစ္စတိ မဂ္ဂေါ. ‘‘ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၅; သံ. နိ. ၃.၁၂, ၅၉) ဟိ ဝုတ္တံ. ဝိရာဂေန နိရောဓော ဝိရာဂနိရောဓော, အနုသယသမုဂ္ဃာတတော အသေသော ဝိရာဂနိရောဓော အသေသဝိရာဂနိရောဓော. အထ ဝါ ဝိရာဂေါတိ ပဟာနံ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ အနုသယသမုဂ္ဃာတတော အသေသော ဝိရာဂေါ အသေသော နိရောဓောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ယောဇနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထတော ပန သဗ္ဗာနေဝ ဧတာနိ နိဗ္ဗာနဿ ဝေဝစနာနိ. ပရမတ္ထတော ဟိ ဒုက္ခနိရောဓော အရိယသစ္စန္တိ နိဗ္ဗာနံ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ ပန တံ အာဂမ္မ တဏှာ ဝိရဇ္ဇတိ စေဝ နိရုဇ္ဈတိ စ, တသ္မာ ‘‘ဝိရာဂေါ’’တိ စ ‘‘နိရောဓော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. ယသ္မာ စ တဒေဝ အာဂမ္မ တဿာ စာဂါဒယော ဟောန္တိ, ကာမဂုဏာလယာဒီသု စေတ္ထ ဧကောပိ အာလယော နတ္ထိ, တသ္မာ စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယောတိ ဝုစ္စတိ.

此处的含义如下：`彼渴爱`是指那被称为“导向再生”(ponobbhavikā)，并依欲爱(kāmataṇhā)等而划分的渴爱。`离贪`(virāga)被称为道，如经中所说：“由离贪而解脱。”由离贪而止息，即是“离贪止息”；由于彻底根除诸随眠，故为“无余离贪止息”。或者，`离贪`被称为舍断(pahāna)，因此，由于彻底根除诸随眠，所以无余的离贪即是无余的止息，于此应作如是理解。然而，从义理上说，所有这些都是涅槃的同义词。就胜义而言，苦的止息此一圣谛，即被称为涅槃。再者，因为依靠它，渴爱得以离染并止息，故被称为“离贪”与“止息”。又因为依靠它，才有对渴爱的舍离等，并且于此，对诸欲乐等无有丝毫执取，故被称为“舍离、舍遣、解脱、无执取”。

ဣဒါနိ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါအရိယသစ္စံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ’’တိအာဒိမာဟ. ယသ္မာ ပနေတံ အရိယသစ္စံ ဒုက္ခနိရောဓံ ဂစ္ဆတိ အာရမ္မဏဝသဧန တဒဘိမုခဘူတတ္တာ, ပဋိပဒါ စ ဟောတိ ဒုက္ခနိရောဓပ္ပတ္တိယာ, တသ္မာ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ဝုစ္စတိ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ. ကော ပန နေသံ ဒုက္ခာဒီနံ သစ္စဋ္ဌောတိ? ယော ပညာစက္ခုနာ ဥပပရိက္ခိယမာနာနံ မာယာဝ ဝိပရီတော, မရီစိဝ ဝိသံဝါဒကော, တိတ္ထိယာနံ အတ္တာ ဝိယ အနုပလဗ္ဘသဘာဝေါ စ န ဟောတိ, အထ ခေါ ဗာဓနပ္ပဘဝသန္တိနိယျာနပ္ပကာရေန တစ္ဆာဝိပရီတဘူတဘာဝေန အရိယဉာဏဿ ဂေါစရော ဟောတိယေဝ, ဧသ အဂ္ဂိလက္ခဏံ ဝိယ လောကပကတိ ဝိယ စ တစ္ဆာဝိပရီတဘူတဘာဝေါ သစ္စဋ္ဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ အဂ္ဂိလက္ခဏံ နာမ ဥဏှတ္တံ. တဉှိ ကတ္ထစိ ကဋ္ဌာဒိဥပါဒါနဘေဒေ ဝိသံဝါဒကံ ဝိပရီတံ [Pg.179] အဘူတံ ဝါ ကဒါစိပိ န ဟောတိ, ‘‘ဇာတိဓမ္မာ ဇရာဓမ္မာ, အထော မရဏဓမ္မိနော’’တိ (အ. နိ. ၅.၅၇) ဧဝံ ဝုတ္တဇာတိအာဒိကာ လောကပကတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဧကစ္စာနံ တိရစ္ဆာနာနံ တိရိယံ ဒီဃတာ, မနုဿာဒီနံ ဥဒ္ဓံ ဒီဃတာ, ဝုဒ္ဓိနိဋ္ဌပ္ပတ္တာနံ ပုန အဝဍ္ဎနန္တိ ဧဝမာဒိကာ စ လောကပကတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

现在，为开示导向苦灭之道圣谛，世尊说：“诸比丘，此即导向苦灭之道”等。因为此圣谛以苦灭为所缘而朝向于它，并且是证得苦灭的行道，故被称为“导向苦灭之道”。其余的如前所述。那么，苦等诸谛的谛义为何？当以慧眼审察时，它不像幻术那样颠倒，不像阳焰那样骗人，也不像外道之我那样自性不可得；反之，它以逼迫、生起、寂静、出离的方式，真实不颠倒地成为圣智的所缘。此真实不颠倒的自性，犹如火的特性与世间的常态，当知即是谛义。于此，火的特性即是热性。它在任何时候，都不会因薪柴等燃料的不同而有欺骗性、颠倒或不实。如所说的“有生法、老法，以及死法”等生等现象，当知即是世间的常态。亦有人说：“某些旁生长而横，人类等长而竖，达到生长顶点后不再增长等，亦是世间的常态。”

အပိစ –

再者——

နာဗာဓကံ ယတော ဒုက္ခံ, ဒုက္ခာ အညံ န ဗာဓကံ;

ဗာဓကတ္တနိယာမေန, တတော သစ္စမိဒံ မတံ.

苦具逼迫性，苦外无他逼迫；以逼迫为定法，故此谛被视为实。

တံ ဝိနာ နာညတော ဒုက္ခံ, န ဟောတိ န စ တံ တတော;

ဒုက္ခဟေတုနိယာမေန, ဣတိ သစ္စံ ဝိသတ္တိကာ.

离此则苦不生，此亦非由苦起；以其为苦因之定法，故说渴爱是真谛。

နာညာ နိဗ္ဗာနတော သန္တိ, သန္တံ န စ န တံ ယတော;

သန္တဘာဝနိယာမေန, တတော သစ္စမိဒံ မတံ.

涅槃外无静，寂静唯此是；以其寂静性，此谛被视为实。

မဂ္ဂါ အညံ န နိယျာနံ, အနိယျာနော န စာပိ သော;

တစ္ဆနိယျာနဘာဝတ္တာ, ဣတိ သော သစ္စသမ္မတော.

除道无出离，此道即出离；以其真出离，此谛被公认。

ဣတိ တစ္ဆာဝိပလ္လာသ-ဘူတဘာဝံ စတူသုပိ;

ဒုက္ခာဒီသွဝိသေသေန, သစ္စဋ္ဌံ အာဟု ပဏ္ဍိတာတိ. (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၁၈၉);

如是真实不颠倒，于四苦等皆无别；智者称此为谛义。

၁၅. ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသူတိ ဣတော ပုဗ္ဗေ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိနာ န အနုဿုတေသု အဿုတပုဗ္ဗေသု စတုသစ္စဓမ္မေသု. စက္ခုန္တိအာဒီနိ ဉာဏဝေဝစနာနေဝ. ဉာဏမေဝ ဟေတ္ထ ပစ္စက္ခတော ဒဿနဋ္ဌေန စက္ခု ဝိယာတိ စက္ခု, ဉာဏဋ္ဌေန ဉာဏံ, ပကာရတော ဇာနနဋ္ဌေန ပညာ, ပဋိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ, သစ္စပ္ပဋိစ္ဆာဒကဿ မောဟန္ဓကာရဿ ဝိဓမနတော ဩဘာသနဋ္ဌေန အာလောကောတိ ဝုတ္တံ. တံ ပနေတံ စတူသု သစ္စေသု လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

15. “于往昔未曾听闻”是指于此之前，未曾以“此是苦”等方式听闻过，于往昔未曾听闻的四谛法。“眼”等只是智的同义词。此处的智，因有亲见之义，如眼一般，故为“眼”；因有知晓之义，故为“智”；因有辨知诸相之义，故为“慧”；因有通达之义，故为“明”；因有驱散遮蔽真谛之无明黑暗，及有光明之义，故为“光”。当知此智于四谛中，被指示为世间与出世间和合之法。

၁၆. ယာဝကီဝဉ္စာတိ ယတ္တကံ ကာလံ. တိပရိဝဋ္ဋန္တိ သစ္စဉာဏကိစ္စဉာဏကတဉာဏသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ပရိဝဋ္ဋာနံ ဝသေန တိပရိဝဋ္ဋံ. သစ္စဉာဏာဒိဝသေန ဟိ တယော ပရိဝဋ္ဋာ ဧတဿာတိ တိပရိဝဋ္ဋန္တိ ဝုစ္စတိ ဉာဏဒဿနံ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ဣဒံ ဒုက္ခသမုဒယ’’န္တိ ဧဝံ စတူသု သစ္စေသု ယထာဘူတဉာဏံ သစ္စဉာဏံ နာမ. တေသုယေဝ ‘‘ပရိညေယျံ [Pg.180] ပဟာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဇာနနဉာဏံ ကိစ္စဉာဏံ နာမ. ‘‘ပရိညာတံ ပဟီနံ သစ္ဆိကတံ ဘာဝိတ’’န္တိ ဧဝံ တဿ ကတဘာဝဇာနနဉာဏံ ကတဉာဏံ နာမ. ဒွါဒသာကာရန္တိ တေသံယေဝ ဧကေကသ္မိံ သစ္စေ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ အာကာရာနံ ဝသေန ဒွါဒသာကာရံ. ဉာဏဒဿနန္တိ ဧတေသံ တိပရိဝဋ္ဋာနံ ဒွါဒသန္နံ အာကာရာနံ ဝသေန ဥပ္ပန္နဉာဏသင်္ခါတံ ဒဿနံ.

16. “乃至(Yāvakīvañca)”是“只要(yattakaṃ kālaṃ)”的意思。“三转(tiparivaṭṭa)”是依谛智、事智、已作智这三转而言。因为此智见具有谛智等三转，故被称为“三转”。于此，于四谛中，如“此是苦圣谛”、“此是苦集圣谛”等如实了知，名为谛智(saccañāṇa)。即于彼等（四谛）中，了知“应被遍知”、“应被断除”、“应被作证”、“应被修习”等所应作之事的智，名为事智(kiccañāṇa)。了知“已被遍知”、“已被断除”、“已被作证”、“已被修习”等已作之事的智，名为已作智(katañāṇa)。“十二行相(dvādasākāra)”是指于每一谛中各有三行相，故为十二行相。“智见(ñāṇadassana)”是指依此三转十二行相而生起的，即名为“智”的“见”。

အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိန္တိ ဥတ္တရဝိရဟိတံ သဗ္ဗသေဋ္ဌံ သမ္မာ သာမဉ္စ ဗောဓိံ. အထ ဝါ ပသတ္ထံ သုန္ဒရဉ္စ ဗောဓိံ. ဗောဓီတိ စ ဘဂဝတော အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဣဓာဓိပ္ပေတော. သာဝကာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အနုတ္တရာ ဗောဓိ ဟောတိ, န ဟောတီတိ? န ဟောတိ. ကသ္မာ? အသဗ္ဗဂုဏဒါယကတ္တာ. တေသဉှိ ကဿစိ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အရဟတ္တဖလမေဝ ဒေတိ, ကဿစိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ, ကဿစိ ဆ အဘိညာ, ကဿစိ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ, ကဿစိ သာဝကပါရမီဉာဏံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏမေဝ ဒေတိ, ဗုဒ္ဓါနံ ပန သဗ္ဗဂုဏသမ္ပတ္တိံ ဒေတိ အဘိသေကော ဝိယ ရညော သဗ္ဗလောကိဿရိယဘာဝံ. တသ္မာ အညဿ ကဿစိပိ အနုတ္တရာ ဗောဓိ န ဟောတီတိ. အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိန္တိ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟံ ပတ္တော ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတောတိ ဧဝံ ပဋိဇာနိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒီတိ အဓိဂတဂုဏာနံ ယာထာဝတော ဒဿနသမတ္ထံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဉ္စ ပန မေ ဥဒပါဒိ. အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တီတိ အယံ မယှံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ အကုပ္ပာ ပဋိပက္ခေဟိ န ကောပေတဗ္ဗာတိ ဧဝံ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ. တတ္ထ ဒွီဟာကာရေဟိ အကုပ္ပတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ မဂ္ဂသင်္ခါတကာရဏတော စ အာရမ္မဏတော စ. သာ ဟိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ သမုစ္ဆိန္နကိလေသာနံ ပုန အနိဝတ္တနတာယ ကာရဏတောပိ အကုပ္ပာ, အကုပ္ပဓမ္မံ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တတာယ အာရမ္မဏတောပိ အကုပ္ပာ အနာကုပ္ပာရမ္မဏာနံ လောကိယသမာပတ္တီနံ တဒဘာဝတော. အန္တိမာတိ ပစ္ဆိမာ. နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ ဣဒါနိ ပုန အညော ဘဝေါ နာမ နတ္ထီတိ.

“无上正等觉”意为无有更高者、最殊胜、由自己正确证得的觉悟。或者，是值得称赞的、善妙的觉悟。此处的“菩提”，意指世尊的阿罗汉道。声闻的阿罗汉道是无上菩提吗？不是。为何？因为它不能给予一切功德。他们的阿罗汉道，对某些人只给予阿罗汉果，对某些人给予三明，对某些人给予六神通，对某些人给予四无碍解，对某些人给予声闻波罗蜜智。对独觉也只给予独觉菩提智，而佛陀的（菩提）则给予一切功德的圆满，犹如国王的灌顶能带来对全世界的主权。因此，其他任何人的菩提都不是无上菩提。“我已现等觉”即我宣称：“我已现等觉，已达到，已通达而住立。”“我的智与见生起”是指我生起了能够如实见到所证功德的省察智。“我的解脱不动摇”是指（我生起了这样的智：）“我的此阿罗汉果解脱是不可动摇的，不会被敌对者所动摇。”此处当知“不动摇”有二因：从因（道）而言，从所缘而言。因由四道根除的烦恼不再复返，故从因而言不动摇；因它以不动摇法——涅槃——为所缘而转起，故从所缘而言不动摇，这与以非不动摇为所缘的世间定不同。“最后身”即最终身。“如今再无后有”是指如今再无名为“有”的后有。

ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိန္တိ ဣမသ္မိံ နိဂ္ဂါထကေ သုတ္တေ. နိဂ္ဂါထကဉှိ သုတ္တံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနသဟိတံ ‘‘ဝေယျာကရဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဘညမာနေတိ ဘဏိယမာနေ, ဒေသိယမာနေတိ အတ္ထော. ဝိရဇန္တိ အပါယဂမနီယရာဂရဇာဒီနံ ဝိဂမေန ဝိရဇံ. ဝီတမလန္တိ အနဝသေသဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာမလာပဂမေန ဝီတမလံ[Pg.181]. ပဌမမဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသရဇာဘာဝေန ဝါ ဝိရဇံ, ပဉ္စဝိဓဒုဿီလျမလာပဂမေန ဝီတမလံ. ဓမ္မစက္ခုန္တိ ဗြဟ္မာယုသုတ္တေ (မ. နိ. ၂.၃၈၃ အာဒယော) ဟေဋ္ဌိမာ တယော မဂ္ဂါ ဝုတ္တာ, စူဠရာဟုလောဝါဒေ (မ. နိ. ၃.၄၁၆ အာဒယော) အာသဝက္ခယော, ဣဓ ပန သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ အဓိပ္ပေတော. စတုသစ္စသင်္ခါတေသု ဓမ္မေသု တေသံ ဒဿနဋ္ဌေန စက္ခူတိ ဓမ္မစက္ခု, ဟေဋ္ဌိမေသု ဝါ တီသု မဂ္ဂဓမ္မေသု ဧကံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသင်္ခါတံ စက္ခူတိ ဓမ္မစက္ခု, သမထဝိပဿနာဓမ္မနိဗ္ဗတ္တတာယ သီလာဒိတိဝိဓဓမ္မက္ခန္ဓဘူတတာယ ဝါ ဓမ္မမယံ စက္ခူတိပိ ဓမ္မစက္ခု, တဿ ဥပ္ပတ္တိအာကာရဒဿနတ္ထံ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ အာဟ. နနု စ မဂ္ဂဉာဏံ အသင်္ခတဓမ္မာရမ္မဏံ, န သင်္ခတဓမ္မာရမ္မဏန္တိ? သစ္စမေတံ, ယသ္မာ တံ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စဝသေန သဗ္ဗသင်္ခတံ အသမ္မောဟပ္ပဋိဝေဓဝသေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ တထာ ဝုတ္တံ.

`于此解说时`是指于此无偈颂的经中。无偈颂而有问答的经被称为`解说`。`当被宣说时`，意即当被言说、开示时。`离尘`是指因离去导向恶趣的贪欲等尘垢而离尘。`离垢`是指因无余舍离邪见、疑等垢而离垢。或者，因无初道所断的烦恼尘而为离尘，因舍离五种恶戒垢而为离垢。`法眼`：在《梵寿经》(Brahmāyusutta)中说的是下三道，在《教诫罗睺罗小经》(Cūḷarāhulovāda Sutta)中说的是漏尽，但此处意指须陀洹道。于四谛法中，因有见之义，故为眼，即是法眼；或于下三道法中，名为须陀洹道之眼，即是法眼；或由止观法所生，或由戒等三法蕴所成，故为法所成之眼，亦是法眼。为显示其生起之相，而说：“凡是集法，彼皆是灭法。”（问：）道智不是以无为法为所缘，而非有为法吗？此言真实。因为它以灭为所缘，依其作用，以无痴通达的方式，洞见一切有为法而生起，故作是说。

၁၇. ဓမ္မစက္ကေတိ ပဋိဝေဓဉာဏဉ္စေဝ ဒေသနာဉာဏဉ္စ ပဝတ္တနဋ္ဌေန စက္ကန္တိ ဓမ္မစက္ကံ. ဗောဓိပလ္လင်္ကေ နိသိန္နဿ ဟိ စတူသု သစ္စေသု ဥပ္ပန္နံ ဒွါဒသာကာရံ ပဋိဝေဓဉာဏမ္ပိ, ဣသိပတနေ နိသိန္နဿ ဒွါဒသာကာရာယ သစ္စဒေသနာယ ပဝတ္တကံ ဒေသနာဉာဏမ္ပိ ဓမ္မစက္ကံ နာမ. ဥဘယမ္ပိ ဟေတံ ဒသဗလဿ ဥရေ ပဝတ္တဉာဏမေဝ. တဒုဘယံ ဣမာယ ဒေသနာယ ပကာသေန္တေန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ နာမ. တံ ပနေတံ ဓမ္မစက္ကံ ယာဝ အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရော အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာတိ, တာဝ ဘဂဝါ ပဝတ္တေတိ နာမ ပဝတ္တနကိစ္စဿ အနိဋ္ဌိတတ္တာ. ပတိဋ္ဌိတေ ပဝတ္တိတံ နာမ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနန္တရဓာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ, ဧတ္တကံ ကာလံ အပ္ပဝတ္တပုဗ္ဗဿ ပဝတ္တိတတ္တာ. တံ သန္ဓာယ ‘‘ပဝတ္တိတေ စ ပန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကေ ဘုမ္မာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသု’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဘုမ္မာတိ ဘူမဋ္ဌကဒေဝတာ. သဒ္ဒမနုဿာဝေသုန္တိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သာဓုကာရံ ဒတွာ ‘‘ဧတံ ဘဂဝတာ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ အနုဿာဝယိံသု. ဩဘာသောတိ သဗ္ဗညုတညာဏာနုဘာဝေန ပဝတ္တော စိတ္တပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနော ဩဘာသော. သော ဟိ တဒါ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဝိရောစိတ္ထ. အညာသိ ဝတ ဘော ကောဏ္ဍညောတိ ဣမဿပိ ဥဒါနဿ ဥဒါဟရဏဃောသော ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝတော ဟိ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဿ အာရမ္ဘေ ဝိယ ပရိသမာပနေပိ အတိဝိယ ဥဠာရတမံ ပီတိသောမနဿံ ဥဒပါဒိ.

17. 所谓`法轮`，是因通达智与说法智具有转起之义，故名为轮。于菩提座下对四谛生起的十二行相通达智，及于仙人堕处为开示十二行相之谛而转起的说法智，皆名为法轮。这两者都是十力者心中生起的智慧。世尊通过这次开示来阐明此二者，即是转法轮。这个法轮，直到阿若憍陈如(Aññāsi Koṇḍañña)长老与十八亿梵天一同安住于须陀洹果，世尊都持续转动着它，因为转动之事尚未终了。当他们安住之后，才称为已经转动，因为从迦叶(Kassapa)正等觉的教法隐没直到佛陀出世期间，这个法轮从未转动过，现在才转动了。因此说：“当世尊转动法轮时，地居天众高声传告”等等。其中，`地居天`指居住于地的天神。`高声传告`指他们齐声喝采，说出“此乃世尊……”等语而传告。`光明`是指由一切知智的威力所生起，由心与时节所生的光明。当时这光明超越了诸天的神力而照耀。“阿若憍陈如确实已了知！”——这句自说语的声音传遍了十千世界。世尊在转动法轮的开始与圆满之时，都生起了极其殊胜的喜与悦。

၁၈. ဒိဋ္ဌော [Pg.182] အရိယသစ္စဓမ္မော ဧတေနာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော. ဧသ နယော သေသပဒေသုပိ. ဧတ္ထ စ ဒဿနံ နာမ ဉာဏဒဿနတော အညမ္ပိ အတ္ထီတိ တံနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ပတ္တဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တံ. ပတ္တိ စ ဉာဏသမ္ပတ္တိတော အညာပိ ဝိဇ္ဇတီတိ တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ဝိဒိတဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တံ. သာ ပနေသာ ဝိဒိတဓမ္မတာ ဧကဒေသတောပိ ဟောတီတိ နိပ္ပဒေသတော ဝိဒိတဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိယောဂါဠှဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တံ. တေနဿ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိံယေဝ ဒီပေတိ. မဂ္ဂဉာဏဉှိ ဧကာဘိသမယဝသေန ပရိညာဒိကိစ္စံ သာဓေန္တံ နိပ္ပဒေသေန စတုသစ္စဓမ္မံ သမန္တတော ဩဂါဠှံ နာမ ဟောတိ. သပ္ပဋိဘယကန္တာရသဒိသာ သောဠသဝတ္ထုကာ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ စ တိဏ္ဏာ ဝိစိကိစ္ဆာ အနေနာတိ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော. ပဝတ္တိအာဒီသု ‘‘ဧဝံ နုခေါ န နုခေါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တိကာ ဝိဂတာ သမုစ္ဆိန္နာ ကထံကထာ အဿာတိ ဝိဂတကထံကထော. ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တောတိ သာရဇ္ဇကရာနံ ပါပဓမ္မာနံ ပဟီနတ္တာ တပ္ပဋိပက္ခေသု စ သီလာဒီသု ဂုဏေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဝိသာရဒဘာဝံ ဝေယျတ္တိယံ ပတ္တော အဓိဂတော. သွာယံ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တိသုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝေါ ကတ္ထာတိ အာဟ ‘‘သတ္ထုသာသနေ’’တိ. အတ္တနာ ပစ္စက္ခတော အဓိဂတတ္တာ န ပရံ ပစ္စေတိ, ပရဿ သဒ္ဓါယ ဧတ္ထ နပ္ပဝတ္တတိ, န တဿ ပရော ပစ္စေတဗ္ဗော အတ္ထီတိ အပရပ္ပစ္စယော.

18. 以彼已见圣谛法，故为`见法者`。其余诸句亦同此理。此处，所谓`见`，除了智见外，尚有其他，为排除彼等，故说`得法者`。所谓`得`，除了以智达成外，尚有其他，为作区分，故说`知法者`。然而，此知法性亦可为片面，为显示其无余了知之状态，故说`彻悟法者`。此即显示其对圣谛的圆满觉悟。道智以一次现观的方式成办遍知等事，无余、周遍地洞彻四圣谛法。已度脱如险恶荒野般的十六事、八事疑惑，故为`度疑者`。于流转等事中，“是耶？非耶？”如是生起的犹豫已离、已断，故为`离疑者`。`得无畏者`：因已断除能致胆怯的恶法，且于戒等对治之德中善安住，故获得无畏、练达。此无畏与善安住的状态于何处？曰：`于导师之教法中`。`不依他者`：因由自己亲证而得，不信于他，不因他人之信而行，于彼亦无应信之他人。

လဘေယျာဟန္တိ လဘေယျံ အဟံ, အာယာစနဝစနမေတံ. ဧဟီတိ အာယာစိတာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒါနံ အနုမတဘာဝပ္ပကာသနဝစနံ, တသ္မာ ဧဟိ သမ္ပဋိစ္ဆာဟိ ယထာယာစိတံ ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒဝိသေသန္တိ အတ္ထော. ဣတိ-သဒ္ဒေါ တဿ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါပဋိလာဘနိမိတ္တဝစနပရိယောသာနဒဿနော. တဒဝသာနော ဟိ တဿ ဘိက္ခုဘာဝေါ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူတိ ဘဂဝတော ဝစနေန အဘိနိပ္ဖန္နာ သာဝ တဿ အာယသ္မတော ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ အဟောသီ’’တိ. စရ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယသင်္ခါတံ ဗြဟ္မစရိယံ သမဓိဂစ္ဆ. ကိမတ္ထံ? သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ. ဣဓာပိ ‘‘အဝေါစာ’’တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ‘‘နဝ ကောဋိသဟဿာနီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀; ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၇) ဝုတ္တပ္ပဘေဒါနံ အနေကသဟဿာနံ သံဝရဝိနယာနံ သမာဒိယိတွာ ဝတ္တနေန ဥပရိဘူတာ အဂ္ဂဘူတာ သမ္ပဒါတိ ဥပသမ္ပဒါ.

“愿我得”意思是“愿我能获得”，这是祈求的话。“来”是对被请求出家受具足戒的人表示允许，意思是“来吧，接受你所请求的出家和具足戒”。Iti (此)字表明了标志着他获得‘来比丘’具足戒之语的终结，至此他便成为比丘。因此说：“由于世尊说‘来，比丘’这句话，这位具寿就获得了‘来比丘’具足戒”。“修习梵行”是指要证得上三道的梵行。为了什么目的？为了完全灭尽苦。这里也要和（世尊）“说”联系起来理解。（见《清净道论》1.20；《无碍解道释》1.1.37）所说的无数种律仪和调伏，通过受持和实践，超越上位，是最殊胜的成就，故称具足戒。

၁၉. နီဟာရဘတ္တောတိ နီဟဋဘတ္တော, ဂါမတော ဘိက္ခံ နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ ဒိန္နဘတ္တောတိ အတ္ထော. ဘဂဝါ ဟိ ဒဟရကုမာရကေ ဝိယ တေ ဘိက္ခူ [Pg.183] ပရိဟရန္တော ပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယပိ ဂါမံ အပဝိသိတွာ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ဝသိ.

19. “尼哈罗食”(Nīhārabhatto)意思是取出的食物，即比丘们从村里取出乞食后施与的食物。因为世尊像照顾年幼的孩童一样照料那些比丘，从开始修行之日起，甚至为了托钵乞食也不进入村庄，只住在精舍里。

ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《转法轮经》释义终。

အနတ္တလက္ခဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

无我相经释义

၂၀. အာမန္တေသီတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနတော ပဋ္ဌာယ အနုက္ကမေန သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတေ အညာသိကောဏ္ဍညပ္ပမုခေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ‘‘ဣဒါနိ တေသံ အာသဝက္ခယာယ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ပဉ္စမိယာ ပက္ခဿ အာမန္တေသိ. အနတ္တာတိ အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန အသာမိကဋ္ဌေန သုညတဋ္ဌေန အတ္တပဋိက္ခေပဋ္ဌေနာတိ ဧဝံ စတူဟိ ကာရဏေဟိ အနတ္တာ. တတ္ထ ‘‘ဥပ္ပန္နံ ရူပံ ဌိတိံ မာ ပါပုဏာတု, ဌာနပ္ပတ္တံ မာ ဇီရတု, ဇရပ္ပတ္တံ မာ ဘိဇ္ဇတု, ဥဒယဗ္ဗယေဟိ မာ ကိလမယတူ’’တိ န ဧတ္ထ ကဿစိ ဝသီဘာဝေါ အတ္ထိ, သွာယမဿ အဝသဝတ္တနဋ္ဌော. သာမိဘူတဿ ကဿစိ အဘာဝေါ အသာမိကဋ္ဌော. နိဝါသီကာရကဝေဒကအဓိဋ္ဌာယကဝိရဟေန တတော သုညတာ သုညတဋ္ဌော. ပရပရိကပ္ပိတအတ္တသဘာဝါဘာဝေါ ဧဝ အတ္တပဋိက္ခေပဋ္ဌော. ဣဒါနိ အနတ္တတံယေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ရူပဉ္စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အတ္တာ အဘဝိဿာတိ ကာရကော ဝေဒကော သယံဝသီတိ ဧဝံဘူတော အတ္တာ အဘဝိဿာတိ အဓိပ္ပာယော. ဧဝဉှိ သတိ ရူပဿ အာဗာဓာယ သံဝတ္တနံ အယုဇ္ဇမာနကံ သိယာ. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အနတ္တာ, တသ္မာ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတီ’’တိ ရူပဿ အနတ္တတာယ ဒုက္ခတာ ဝိဘာဝိတာ ဝိယ ဒိဿတိ, တထာပိ ‘‘ယသ္မာ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ အနတ္တာ’’တိ ပါကဋာယ သာဗာဓတာယ ရူပဿ အတ္တသာရာဘာဝေါ ဝိဘာဝိတော, တတော ဧဝ စ ‘‘န စ လဗ္ဘတိ ရူပေ ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ’’ ရူပေ ကဿစိ အနိဿရတာ တဿ စ အဝသဝတ္တနာကာရော ဒဿိတော. ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

20. “（佛陀）招呼”：世尊在阿沙荼月(āsāḷhī)满月日，从转法轮开始，次第地使以阿若憍陈如(Aññāsikoṇḍañña)为首的五比丘众安立于须陀洹果，心想：“现在我将为他们宣说能灭尽诸漏的法”，于是在（该）半月的第五日招呼他们。所谓“无我”，是从四种意义上来说的：无自在义、无主宰义、空义、否定自我义。其中，“已生之色不要让它持续存在，持续存在的不要让它衰老，衰老的不要让它坏灭，不要让它在生灭中感到疲厌”，在这里没有任何人能做主，这就是无自在义。没有主人存在，就是无主宰义。由于没有居住者、造作者、感受者、主宰者，所以是空，这就是空义。对于他人所虚构的自我体性并不存在，这就是否定自我义。现在为了进一步阐明无我，世尊说了“诸比丘，这色”等。这里“若有我”，意思是说，如果存在一个能作者、能感受者、能自主者这样的“我”，那么色法导致痛苦就不合理了。虽然这里似乎显示色法因其无我性而导致痛苦，但实际上，是通过色法导致痛苦这一明显的特性，来阐明色法没有实在的自我。进而又说“对于色法，是无法做到‘让我的色这样，不要让我的色那样’的”，这显示了在色中没有任何主宰权，也就是无自在的样子。受等等也是同样的道理。

၂၁. တံ ကိံမညထ ဘိက္ခဝေတိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? ဧတ္တကေန ဌာနေန အနတ္တလက္ခဏမေဝ ကထိတံ, န အနိစ္စဒုက္ခလက္ခဏာနိ, ဣဒါနိ တာနိ ဒဿေတွာ [Pg.184] သမောဓာနေတွာ တီဏိပိ လက္ခဏာနိ ဒဿေတုံ ဣဒမာရဒ္ဓန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနိစ္စံ ဘန္တေတိ ဘန္တေ ယသ္မာ ဟုတွာ န ဟောတိ, တသ္မာ အနိစ္စံ. ယသ္မာ ပုဗ္ဗေ အသန္တံ ပစ္စယသမဝါယေန ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပုန ဘင်္ဂုပဂမနေန န ဟောတိ, တသ္မာ န နိစ္စန္တိ အနိစ္စံ, အဒ္ဓုဝန္တိ အဓိပ္ပာယော. အထ ဝါ ဥပ္ပာဒဝယဝန္တတာယ တာဝကာလိကတာယ ဝိပရိဏာမကောဋိယာ နိစ္စပ္ပဋိက္ခေပတောတိ ဣမေဟိပိ ကာရဏေဟိ အနိစ္စံ. ဧတ္ထ ခဏေ ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန နိရုဇ္ဈနဝသေန စ ပဝတ္တနတော ဥပ္ပာဒဝယဝန္တတာ. တင်္ခဏိကတာယ တာဝကာလိကတာ. ဝိပရိဏာမဝန္တတာယ ဝိပရိဏာမကောဋိ. ရူပဉှိ ဥပ္ပာဒါဒိဝိကာရာပဇ္ဇနေန ဝိပရိဏာမန္တံ ဝိနာသံ ပါပုဏာတိ. နိစ္စသဘာဝါဘာဝေါ ဧဝ နိစ္စပဋိက္ခေပေါ. အနိစ္စာ ဟိ ဓမ္မာ, တေနေဝ အတ္တနော အနိစ္စဘာဝေန အတ္ထတော နိစ္စတံ ပဋိက္ခိပန္တိ နာမ.

21. “诸比丘，你们对此作何思惟？”此为何故而说？此处仅阐述了无我相，而未说无常相和苦相。现在为了显示这些法相，并使其融会贯通，从而显示全部三种法相，故当知此（段落）的缘起。“‘无常’，尊者”，因为生起之后就会消失，所以是无常。因为原本不存在，由于因缘聚合而生起，之后又会坏灭消失，所以不是恒常的，这就是无常，也就是不稳固的意思。或者说，因为具有生灭，所以是短暂的；因为具有变异的终点，所以否定了恒常，由于这些原因，所以是无常。在这里，因为以一刹那又一刹那生起和灭亡的方式流转，所以具有生灭。因为是刹那间的，所以是短暂的。因为具有变异性，所以具有变异的终点。色法因为生起等变化而变易，最终坏灭。恒常的自性不存在，这就是对恒常的否定。诸法是无常的，因此，它们以自身的无常性，从根本上否定了恒常性。

ဒုက္ခံ ဘန္တေတိ ဘန္တေ ပဋိပီဠနာကာရေန ဒုက္ခံ. ဥပ္ပာဒဇရာဘင်္ဂဝသေန ဟိ ရူပဿ နိရန္တရံ ဗာဓတိ, ပဋိပီဠနာကာရေနဿ ဒုက္ခတာ. အထ ဝါ သန္တာပဋ္ဌေန ဒုက္ခမဋ္ဌေန ဒုက္ခဝတ္ထုကဋ္ဌေန သုခပဋိက္ခေပဋ္ဌေန စာတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဒုက္ခံ. ဧတ္ထ စ သန္တာပေါ နာမ ဒုက္ခဒုက္ခတာဒိဝသေန သန္တာပနံ ပရိဒဟနံ. တတော ဧဝဿ ဒုဿဟတာယ ဒုက္ခမတာ. တိဿန္နံ ဒုက္ခတာနံ သံသာရဒုက္ခဿ စ အဓိဋ္ဌာနတာယ ဒုက္ခဝတ္ထုကတာ. သုခသဘာဝါဘာဝေါ ဧဝ သုခပဋိက္ခေပေါ. ဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ ဇရာယ မရဏေန စ ဝိပရိဏာမသဘာဝံ. ကလ္လံ နူတိ ယုတ္တံ နု. တန္တိ ဧဝံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ရူပံ. ဧတံ မမာတိ တဏှာဂါဟော မမင်္ကာရဘာဝတော. ဧသောဟမသ္မီတိ မာနဂါဟော အဟင်္ကာရဘာဝတော. ဧသော မေ အတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိဂါဟော အတ္တဘာဝဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟတော. တဏှာဂါဟော စေတ္ထ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတဝသေန, မာနဂါဟော နဝဝိဓမာနဝသေန, ဒိဋ္ဌိဂါဟော ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမေသံ တိဏ္ဏံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဂါဟာနံ ဝသေန ယုတ္တံ နု တံ သမနုပဿိတုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

尊者，“苦”，是以逼迫义为苦。因为色的生、老、坏不断地逼恼，其逼迫的方式即是苦性。或由热恼义、苦义、苦事义及违逆乐义此四种原因，（色）是苦。此中，热恼即是以苦苦等而烧灼、遍烧。由此，因其难忍而为苦。作为三苦与轮回苦的所依处，故为苦事。乐的自性不存在即是违逆乐。“变易法”是指有被老、死所变易的自性。“岂适当耶？”即“岂合适耶？”“彼”，即如此无常、苦、变易法之色。“此是我的”是贪取，因有“我所”想；“此是我”是慢取，因有“我”想；“此是我的我”是见取，因执取自体颠倒。此中，贪取应知为一百零八种爱行，慢取应知为九种慢，见取应知为六十二见。意思是说：“依此贪、慢、见三取而如此随观，岂合适耶？”

ဣတိ ဘဂဝါ အနိစ္စဒုက္ခဝသေန အနတ္တလက္ခဏံယေဝ ဒဿေသိ. ဘဂဝါ ဟိ ကတ္ထစိ အနိစ္စဝသေန အနတ္တတံ ဒဿေတိ, ကတ္ထစိ ဒုက္ခဝသေန, ကတ္ထစိ ဥဘယဝသေန. တထာ ဟိ ‘‘စက္ခု အတ္တာတိ ယော ဝဒေယျ, တံ န ဥပပဇ္ဇတိ, စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေဝ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ, တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. ‘စက္ခု အတ္တာ’တိ [Pg.185] ယော ဝဒေယျ, ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ’’တိ ဣမသ္မိဉ္စ ဆဆက္ကသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၄၂၂) အနိစ္စဝသေန အနတ္တတံ ဒဿေသိ. ‘‘ရူပဉ္စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ…ပေ… ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’တိ ဣမသ္မိံယေဝ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တေ ဒုက္ခဝသေန အနတ္တတံ ဒဿေသိ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ, ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ, ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေ သော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ ဣမသ္မိံ အရဟန္တသုတ္တေ (သံ. နိ. ၃.၇၆-၇၇) ဥဘယဝသေန အနတ္တတံ ဒဿေသိ. ကသ္မာ? အနိစ္စံ ဒုက္ခဉ္စ ပါကဋံ, အနတ္တာ အပါကဋံ. ပရိဘောဂဘာဇနာဒီသု ဟိ ဘိန္နေသု ‘‘အဟော အနိစ္စ’’န္တိ ဝဒန္တိ, ‘‘အဟော အနတ္တာ’’တိ ပန ဝတ္တာ နာမ နတ္ထိ. သရီရေ ဂဏ္ဍပိဠကာသု ဝါ ဥဋ္ဌိတာသု ကဏ္ဋကေန ဝါ ဝိဒ္ဓါ ‘‘အဟော ဒုက္ခ’’န္တိ ဝဒန္တိ, ‘‘အဟော အနတ္တာ’’တိ ပန ဝတ္တာ နာမ နတ္ထိ. ကသ္မာ? ဣဒဉှိ အနတ္တလက္ခဏံ နာမ အဝိဘူတံ ဒုဒ္ဒသံ ဒုပ္ပညာပနံ. တထာ ဟိ သရဘင်္ဂါဒယောပိ သတ္ထာရော နာဒ္ဒသံသု, ကုတော ပညာပနာ, တေန နံ ဘဂဝါ အနိစ္စဝသေန ဝါ ဒုက္ခဝသေန ဝါ ဥဘယဝသေန ဝါ ဒဿေသိ. တယိဒံ ဣမသ္မိမ္ပိ တေပရိဝဋ္ဋေ အနိစ္စဒုက္ခဝသေနေဝ ဒဿိတံ. ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

如是，世尊以无常与苦开示了无我相。诚然，世尊有时以无常开示无我，有时以苦，有时以两者。譬如，在《六六经》(Chachakkasutta, ma. ni. 3.422)中，世尊以无常开示无我：“若有人言‘眼是我’，此不成立，因眼之生灭可知。凡生灭可知者，若执为我，则成‘我生我灭’，是故不成立。若有人言‘眼是我’，则眼是无我。”于此《无我相经》(Anattalakkhaṇasutta)中，则以苦开示无我：“诸比丘，若此色是我……则于色可得随意：‘愿我色如此，愿我色不如此。’”于《阿罗汉经》(Arahantasutta, saṃ. ni. 3.76-77)中，则以两者开示无我：“诸比丘，色是无常，无常者是苦，是苦者是无我。凡无我者，应以正慧如是如实知见：‘此非我所，此非我，此非我之我。’”为何？因为无常与苦是显而易见的，无我则不显见。譬如，当所用的器皿等物损坏时，人们会说：“啊，无常！”但无人会说：“啊，无我！”当身上生起脓疮、疖子，或被刺所伤时，人们会说：“啊，苦！”但无人会说：“啊，无我！”为何？因为此无我相不显、难见、难令知解。诚然，即使是萨拉邦咖(Sarabhaṅga)等导师也未曾得见，更何况开示？因此，世尊以无常，或以苦，或以两者来开示它。于此三转中，此（无我相）亦是以无常与苦而开示。于受等（诸蕴）亦是此理。

၂၂. တသ္မာတိဟာတိ တသ္မာ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. တိ-ကာရ ဟ-ကာရာ နိပါတာ, ယသ္မာ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ, တသ္မာတိ အတ္ထော. ယံ ကိဉ္စီတိ အနဝသေသပရိယာဒါနမေတံ. ယန္တိ ဟိ သာမညေန အနိယမဒဿနံ, ကိဉ္စီတိ ပကာရတော ဘေဒံ အာမသိတွာ အနိယမဒဿနံ. ဥဘယေနပိ အတီတံ ဝါ…ပေ… သန္တိကေ ဝါ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ယာဒိသံ ဝါ တာဒိသံ ဝါ နပုံသကနိဒ္ဒေသာရဟံ သဗ္ဗံ ဗျာပေတွာ သင်္ဂဏှာတိ, တသ္မာ အနဝသေသပရိယာဒါနမေတံ ‘‘ယံ ကိဉ္စီ’’တိ. ဧဝဉ္စ သတိ အညေသုပိ နပုံသကနိဒ္ဒေသာရဟေသု ပသင်္ဂံ ဒိသွာ တတ္ထ အဓိပ္ပေတတ္ထံ အဓိစ္စ ပဝတ္တနတော အတိပ္ပသင်္ဂဿ နိယမနတ္ထံ ‘‘ရူပ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပဒဒွယေနပိ ရူပဿ အသေသပရိဂ္ဂဟော ကတော ဟောတိ. အထဿ အတီတာဒိဝိဘာဂံ အာရဘတိ ‘‘အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိအာဒိနာ. တဉှိ ကိဉ္စိ အတီတံ ကိဉ္စိ အနာဂတာဒိဘေဒန္တိ. ဧသ နယော ဝေဒနာဒီသုပိ.

22. “Tasmātiha”即是说“tasmā”（因此）。“ti”和“ha”是助词。其义为：因为此五蕴是无常、苦、无我，“因此”。“凡任何”(yaṃ kiñci)是无余遍取。“Yaṃ”（凡）是普遍地表示不限定；“kiñci”（任何）是通过触及种类的差别来表示不限定。两者共同周遍、总括了所有适合以中性词指称的，无论是过去……乃至……近的，或少或多，或这样或那样的事物。因此，“凡任何”是无余遍取。如此，见其可能关涉其他适合以中性词指称者，为了限定其意趣，避免过度延伸，故说“色”。如是，以此二词，便完成了对色的无余摄取。接着，以“过去、未来、现在”等开始对其作过去等分别。因为某些是过去，某些是未来等差别。于受等（诸蕴）亦是此理。

တတ္ထ ရူပံ တာဝ အဒ္ဓါသန္တတိသမယခဏဝသေန စတုဓာ အတီတံ နာမ ဟောတိ, တထာ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ. တတ္ထ အဒ္ဓါဝသေန တာဝ ဧကဿ ဧကသ္မိံ [Pg.186] ဘဝေ ပဋိသန္ဓိတော ပုဗ္ဗေ အတီတံ, စုတိတော ဥဒ္ဓမနာဂတံ, ဥဘိန္နမန္တရေ ပစ္စုပ္ပန္နံ. သန္တတိဝသေန သဘာဂေကဥတုသမုဋ္ဌာနဧကာဟာရသမဥဋ္ဌာနဉ္စ ပုဗ္ဗာပရိယဝသေန ဝတ္တမာနမ္ပိ ပစ္စုပ္ပန္နံ, တတော ပုဗ္ဗေ ဝိသဘာဂဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနံ အတီတံ, ပစ္ဆာ အနာဂတံ. စိတ္တဇံ ဧကဝီထိဧကဇဝနဧကသမာပတ္တိသမုဋ္ဌာနံ ပစ္စုပ္ပန္နံ, တတော ပုဗ္ဗေ အတီတံ, ပစ္ဆာ အနာဂတံ. ကမ္မသမုဋ္ဌာနဿ ပါဋိယေက္ကံ သန္တတိဝသေန အတီတာဒိဘေဒေါ နတ္ထိ. တေသံယေဝ ပန ဥတုအာဟာရစိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ဥပတ္ထမ္ဘကဝသေန တဿ အတီတာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သမယဝသေန ဧကမုဟုတ္တပုဗ္ဗဏှသာယနှရတ္တိဒိဝါဒီသု သမယေသု သန္တာနဝသေန ပဝတ္တမာနံ တံတံသမယဝန္တံ ရူပံ ပစ္စုပ္ပန္နံ နာမ, တတော ပုဗ္ဗေ အတီတံ, ပစ္ဆာ အနာဂတံ. ခဏဝသေန ဥပ္ပာဒါဒိက္ခဏတ္တယပရိယာပန္နံ ပစ္စုပ္ပန္နံ, တတော ပုဗ္ဗေ အတီတံ, ပစ္ဆာ အနာဂတံ, ဣဒမေဝေတ္ထ နိပ္ပရိယာယံ, သေသာ ပရိယာယကထာ.

其中，色法依时期、相续、时节、刹那四种方式而有过去、未来、现在。就时期而言，在一期生命中，结生之前为过去，死后为未来，二者之间为现在。就相续而言，同类时节所生与同类食物所生，依前后次第而转起的，是现在；在此之前，异类时节与食物所生者为过去，其后为未来。心生色，于一条心路、一个速行、一个等至中生起者，是现在；在此之前为过去，其后为未来。业生色，就其自身相续而言，无有过去等差别。然而，当知其过去等状态，是依支持它的时节、食物、心生色而定。就时节而言，于一须臾、午前、傍晚、夜间、白天等时节中，依相续而转起，属于该时节之色，名为现在；在此之前为过去，其后为未来。就刹那而言，包含生、住、灭三刹那者，是现在；在此之前为过去，其后为未来。于此，唯此为直接说，其余为间接说。

အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ စက္ခာဒိပဉ္စဝိဓံ ရူပံ အတ္တဘာဝံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တတ္တာ အဇ္ဈတ္တံ, သေသံ တတော ဗာဟိရတ္တာ ဗဟိဒ္ဓါ. အပိစ နိယကဇ္ဈတ္တမ္ပိ ဣဓ အဇ္ဈတ္တံ, ပရပုဂ္ဂလိကမ္ပိ စ ဗဟိဒ္ဓါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါတိ စက္ခာဒီနိ နဝ, အာပေါဓာတုဝဇ္ဇာ တိဿော ဓာတုယော စာတိ ဒွါဒသဝိဓံ ရူပံ ဃဋ္ဋနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတော ဩဠာရိကံ, သေသံ တတော ဝိပရီတတ္တာ သုခုမံ. ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဟီနပဏီတဘာဝေါ ပရိယာယတော နိပ္ပရိယာယတော စ. တတ္ထ အကနိဋ္ဌာနံ ရူပတော သုဒဿီနံ ရူပံ ဟီနံ, တဒေဝ သုဒဿာနံ ရူပတော ပဏီတံ. ဧဝံ ယာဝ နရကသတ္တာနံ ရူပံ, တာဝ ပရိယာယတော ဟီနပဏီတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နိပ္ပရိယာယတော ပန ယံ အာရမ္မဏံ ကတွာ အကုသလဝိပါကဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဟီနံ အနိဋ္ဌဘာဝတော. ယံ ပန အာရမ္မဏံ ကတွာ ကုသလဝိပါကဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ပဏီတံ ဣဋ္ဌဘာဝတော. ယထာ ဟိ အကုသလဝိပါကော သယံ အနိဋ္ဌော အနိဋ္ဌေ ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဣဋ္ဌေ, ဧဝံ ကုသလဝိပါကောပိ သယံ ဣဋ္ဌော ဣဋ္ဌေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န အနိဋ္ဌေ. ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါတိ ယံ သုခုမံ, တဒေဝ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈသဘာဝတ္တာ ဒူရေ, ဣတရံ သုပ္ပဋိဝိဇ္ဈသဘာဝတ္တာ သန္တိကေ. အပိစေတ္ထ ဩကာသတောပိ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဒူရသန္တိကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တံ သဗ္ဗန္တိ တံ အတီတာဒီဟိ ပဒေဟိ ဝိသုံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သဗ္ဗံ ရူပံ. သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

内或外：眼等五种色法，因依止自身而转起，故为内色；其余色法，因在自身之外，故为外色。再者，当知此处的内色是指自身的，外色是指他人的。粗或细：眼等九种色，以及除了水界之外的三种界，共十二种色法，因能被触及故，为粗色；其余色法与此相反，故为细色。劣或胜：此处的劣与胜，有间接与直接之分。就间接而言，从色究竟天(akaniṭṭhā)之色而言，善现天(sudassī)之色为劣；而善现天(sudassī)之色，从善见天(sudassā)之色而言，则为胜。如是，乃至地狱有情之色，皆当如是间接了知其劣与胜。就直接而言，若以某所缘为境而生起不善异熟识，则因其不悦意故为劣；若以某所缘为境而生起善异熟识，则因其悦意故为胜。犹如不善异熟识本身不悦意，故只生于不悦意之境，不生于悦意之境；同样，善异熟识本身悦意，故只生于悦意之境，不生于不悦意之境。远或近：细色因其难以通达之自性故为远；粗色因其易于通达之自性故为近。再者，此处的远与近，亦当从空间而知。彼一切：即是前面以过去等词语分别指出之所有色法。应以正慧观：当以与观(vipassanā)相应的道智来观察。

ယာ [Pg.187] ကာစိ ဝေဒနာတိအာဒီသု ပန သန္တတိဝသေန စ ခဏဝသေန စ ဝေဒနာယ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၄၉၇ အာဒယော) သန္တတိဝသေန ဧကဝီထိဧကဇဝနဧကသမာပတ္တိပရိယာပန္နာ ဧကဝိဓဝိသယသမာယောဂပ္ပဝတ္တာ စ ဒိဝသမ္ပိ ဗုဒ္ဓရူပံ ပဿန္တဿ ဓမ္မံ သုဏန္တဿ ပဝတ္တသဒ္ဓါဒိသဟိတဝေဒနာ ပစ္စုပ္ပန္နာ, တတော ပုဗ္ဗေ အတီတာ, ပစ္ဆာ အနာဂတာ. ခဏဝသေန ခဏတ္တယပရိယာပန္နာ ပစ္စုပ္ပန္နာ, တတော ပုဗ္ဗေ အတီတာ, ပစ္ဆာ အနာဂတာ. အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေါ နိယကဇ္ဈတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဩဠာရိကသုခုမဘေဒေါ ‘‘အကုသလာ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ, ကုသလာဗျာကတာ ဝေဒနာ သုခုမာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၁၁) ဝုတ္တေန ဇာတိသဘာဝပုဂ္ဂလလောကိယလောကုတ္တရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဇာတိဝသေန တာဝ အကုသလဝေဒနာ သာဝဇ္ဇကိရိယဟေတုတော ကိလေသသန္တာပသဘာဝတော စ အဝူပသန္တဝုတ္တီတိ ကုသလဝေဒနာယ ဩဠာရိကာ, သဗျာပါရတော သဥဿာဟတော သဝိပါကတော ကိလေသသန္တာပသဘာဝတော သာဝဇ္ဇတော စ ဝိပါကာဗျာကတာယ ဩဠာရိကာ, သဝိပါကတော ကိလေသသန္တာပသဘာဝတော သဗျာပဇ္ဇတော သာဝဇ္ဇတော စ ကိရိယာဗျာကတာယ ဩဠာရိကာ, ကုသလာဗျာကတာ ပန ဝုတ္တဝိပရိယာယတော အကုသလာယ သုခုမာ. ဒွေပိ ကုသလာကုသလဝေဒနာ သဗျာပါရတော သဥဿာဟတော သဝိပါကတော စ ယထာယောဂံ ဒုဝိဓာယပိ အဗျာကတာယ ဩဠာရိကာ, ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဒုဝိဓာပိ အဗျာကတာ တာဟိ သုခုမာ. ဧဝံ တာဝ ဇာတိဝသေန ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

再者，关于“诸受”等，当从相续与刹那两方面，了知受的过去、未来、现在。其中(《清净道论》(Visuddhimagga) 2.497等)，就相续而言：于同一心路、同一速行、同一等至中生起，以及与单一所缘相应而转起之受——例如整日瞻仰佛陀色身者、听闻佛法者所生起与信等相应的受，名为现在受；在此之前为过去受，在此之后为未来受。就刹那而言：包含三刹那者，是现在受；在此之前为过去受，在此之后为未来受。内外之分，当依自身而知。粗细之分，当依《分别论》(Vibhaṅga 11)所说“不善受为粗，善与无记受为细”等方式，从种类、自性、个人(puggala)、世间与出世间等角度来辨别。首先就种类而言：不善受因是应受谴责之行之因，具烦恼热恼之自性，且不安息，故较善受为粗；因其有功用性、有劳作性、有异熟果报、烦恼热恼性、应受谴责性，故较异熟无记受为粗；因其有异熟果报、烦恼热恼性、有恼害性、应受谴责性，故较唯作无记受为粗。而善与无记受则与上述相反，较不善受为细。两种善、不善受，因其有功用性、有劳作性、有异熟果报，故相应地较两种无记受为粗；反之，两种无记受较彼等为细。如是，首先当了知从种类区分的粗细差别。

သဘာဝဝသေန ပန ဒုက္ခဝေဒနာ နိရဿာဒတော သဝိပ္ဖာရတော ဥဗ္ဗေဇနီယတော အဘိဘဝနတော စ ဣတရာဟိ ဒွီဟိ ဩဠာရိကာ, ဣတရာ ပန ဒွေ သာတတော သန္တတော ပဏီတတော မနာပတော မဇ္ဈတ္တတော စ ယထာယောဂံ ဒုက္ခာယ သုခုမာ. ဥဘော ပန သုခဒုက္ခာ သဝိပ္ဖာရတော ခေါဘကရဏတော ပါကဋတော စ အဒုက္ခမသုခါယ ဩဠာရိကာ, သာ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန တဒုဘယတော သုခုမာ. ဧဝံ သဘာဝဝသေန ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုဂ္ဂလဝသေန ပန အသမာပန္နဿ ဝေဒနာ နာနာရမ္မဏဝိက္ခိတ္တဘာဝတော သမာပန္နဿ ဝေဒနာယ ဩဠာရိကာ, ဝိပရိယာယေန ဣတရာ သုခုမာ. ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝသေန ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. လောကိယလောကုတ္တရဝသေန ပန သာသဝါ ဝေဒနာ လောကိယာ. သာ အာသဝုပ္ပတ္တိဟေတုတော [Pg.188] ဩဃနိယတော ယောဂနိယတော ဂန္ထနိယတော နီဝရဏိယတော ဥပါဒါနိယတော သံကိလေသိကတော ပုထုဇ္ဇနသာဓာရဏတော စ အနာသဝါယ ဩဠာရိကာ, သာ ဝိပရိယာယေန သာသဝါယ သုခုမာ. ဧဝံ လောကိယလောကုတ္တရဝသေန ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

就自性而言：苦受因其无味、多逼迫、令人怖畏、能制伏故，较其余二受为粗；其余二受则相应地，因其悦意、寂静、殊妙、适意、中舍故，较苦受为细。乐受与苦受二者，因其多逼迫、令人动乱、明显故，较不苦不乐受为粗；不苦不乐受则与前述相反，较彼二者为细。如是，当了知自性的粗细差别。就个人(puggala)而言：未入定者的受，因其所缘散乱故，较入定者的受为粗；反之，后者为细。如是，当了知个人的粗细差别。就世间与出世间而言：有漏受是世间的。它因是诸漏生起之因、如瀑流、如轭、如结缚、如盖障、如执取、是杂染、是凡夫共通故，较无漏受为粗；无漏受则与此相反，较有漏受为细。如是，当了知世间与出世间的粗细差别。

တတ္ထ ဇာတိအာဒိဝသေန သမ္ဘေဒေါ ပရိဟရိတဗ္ဗော. အကုသလဝိပါကကာယဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာ ဟိ ဝေဒနာ ဇာတိဝသေန အဗျာကတတ္တာ သုခုမာပိ သမာနာ သဘာဝါဒိဝသေန ဩဠာရိကာ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အဗျာကတာ ဝေဒနာ သုခုမာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ. အသမာပန္နဿ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ, သာသဝါ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ’’တိ (ဝိဘ. ၁၁). ယထာ စ ဒုက္ခဝေဒနာ, ဧဝံ သုခါဒယောပိ ဇာတိဝသေန ဩဠာရိကာ, သဘာဝါဒိဝသေန သုခုမာ ဟောန္တိ. တသ္မာ ယထာ ဇာတိအာဒိဝသေန သမ္ဘေဒေါ န ဟောတိ, တထာ ဝေဒနာနံ ဩဠာရိကသုခုမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေယျထိဒံ – အဗျာကတာ ဇာတိဝသေန ကုသလာကုသလာဟိ သုခုမာ. န တတ္ထ ‘‘ကတမာ အဗျာကတာ, ကိံ ဒုက္ခာ, ကိံ သုခါ, ကိံ သမာပန္နဿ, ကိံ အသမာပန္နဿ, ကိံ သာသဝါ, ကိံ အနာသဝါ’’တိ ဧဝံ သဘာဝါဒိဘေဒေါ ပရာမသိတဗ္ဗော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

此处当避免因种类等而混淆。与不善异熟身识相应的受，虽然就种类而言是无记故为细，但就自性等方面而言，却是粗的。正如所说：“无记受是细的，苦受是粗的。未入定者的受是粗的，有漏受是粗的。”（《分别论》11）犹如苦受，乐受等亦是就种类而言为粗，就自性等方面而言为细。因此，当如是了知诸受的粗细，以避免因种类等而产生混淆。例如，无记受，就种类而言，较善与不善受为细。不应在此探究“何者是无记？何者是苦？何者是乐？何者是入定者？何者是未入定者？何者是有漏？何者是无漏？”如是，不应执着于自性等方面的差别。此理适用于一切处。

အပိစ ‘‘တံ တံ ဝါ ပန ဝေဒနံ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ သုခုမာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ ဝစနတော အကုသလာဒီသုပိ လောဘသဟဂတာယ ဒေါသသဟဂတဝေဒနာ အဂ္ဂိ ဝိယ အတ္တနော နိဿယဒဟနတော ဩဠာရိကာ, လောဘသဟဂတာ သုခုမာ. ဒေါသသဟဂတာပိ နိယတာ ဩဠာရိကာ, အနိယတာ သုခုမာ. နိယတာပိ ကပ္ပဋ္ဌိတိကာ ဩဠာရိကာ, ဣတရာ သုခုမာ. ကပ္ပဋ္ဌိတိကာသုပိ အသင်္ခါရိကာ ဩဠာရိကာ, ဣတရာ သုခုမာ. လောဘသဟဂတာ ပန ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ ဩဠာရိကာ, ဣတရာ သုခုမာ. သာပိ နိယတာ ကပ္ပဋ္ဌိတိကာ အသင်္ခါရိကာ ဩဠာရိကာ, ဣတရာ သုခုမာ, အဝိသေသေန အကုသလာ ဗဟုဝိပါကာ ဩဠာရိကာ, အပ္ပဝိပါကာ သုခုမာ. ကုသလာ ပန အပ္ပဝိပါကာ ဩဠာရိကာ, ဗဟုဝိပါကာ သုခုမာ.

再者，依“依此或彼受，当见受有粗有细”之说，于不善等法中，与嗔俱生受，犹如火般焚烧自身所依，故为粗；与贪俱生受则为细。与嗔俱生受，若是定法(niyata)则为粗，若是不定法(aniyata)则为细。于定法中，若是住劫者则为粗，其余则为细。于住劫者中，若是无行则为粗，其余则为细。然而，与贪俱生受，若与见相应则为粗，其余则为细。此受若是定法、住劫、无行则为粗，其余则为细。总而言之，不善受中，多异熟者为粗，少异熟者为细。而善受中，少异熟者为粗，多异熟者为细。

အပိစ ကာမာဝစရကုသလာ ဩဠာရိကာ, ရူပါဝစရာ သုခုမာ, တတော အရူပါဝစရာ, တတော လောကုတ္တရာ. ကာမာဝစရာ စ ဒါနမယာ ဩဠာရိကာ, သီလမယာ သုခုမာ, တတော ဘာဝနာမယာ. ဘာဝနာမယာပိ ဒုဟေတုကာ ဩဠာရိကာ[Pg.189], တိဟေတုကာ သုခုမာ. တိဟေတုကာပိ သသင်္ခါရိကာ ဩဠာရိကာ, အသင်္ခါရိကာ သုခုမာ. ရူပါဝစရာ ပဌမဇ္ဈာနိကာ ဩဠာရိကာ…ပေ… ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာ သုခုမာဝ. အရူပါဝစရာ အာကာသာနဉ္စာယတနသမ္ပယုတ္တာ ဩဠာရိကာ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမ္ပယုတ္တာ သုခုမာဝ. လောကုတ္တရာ စ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ ဩဠာရိကာ…ပေ… အရဟတ္တမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သုခုမာဝ. ဧသ နယော တံတံဘူမိဝိပါကကိရိယဝေဒနာသု ဒုက္ခာဒိအသမာပန္နာဒိသာသဝါဒိဝသေန ဝုတ္တဝေဒနာသု စ.

又，欲界善为粗，色界善为细，无色界善更细，出世间善则最细。欲界善中，布施所成为粗，持戒所成为细，修习所成则更细。修习所成中，二因者为粗，三因者为细。三因者中，有行者为粗，无行者为细。色界善中，初禅为粗……乃至……第五禅为最细。无色界善中，与空无边处相应者为粗……乃至……与非想非非想处相应者为最细。出世间善中，与预流道(sotāpattimagga)相应者为粗……乃至……与阿罗汉道相应者为最细。此理亦适用于各界之异熟、唯作诸受，以及依苦等、未入定等、有漏等所说之诸受。

ဩကာသဝသေန စာပိ နိရယေ ဒုက္ခာ ဩဠာရိကာ, တိရစ္ဆာနယောနိယံ သုခုမာ…ပေ… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ သုခုမာဝ. ယထာ စ ဒုက္ခာ, ဧဝံ သုခါပိ သဗ္ဗတ္ထ ယထာနုရူပံ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဝတ္ထုဝသေန စာပိ ဟီနဝတ္ထုကာ ယာ ကာစိ ဝေဒနာ ဩဠာရိကာ, ပဏီတဝတ္ထုကာ သုခုမာ. ဟီနပ္ပဏီတဘေဒေ ယာ ဩဠာရိကာ, သာ ဟီနာ. ယာ စ သုခုမာ, သာ ပဏီတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒူရပဒံ ပန အကုသလာ ဝေဒနာ ကုသလာဗျာကတာဟိ ဝေဒနာဟိ ဒူရေ, သန္တိကပဒံ အကုသလာ ဝေဒနာ အကုသလာယ ဝေဒနာယ သန္တိကေတိအာဒိနာ နယေန ဝိဘတ္တံ. တသ္မာ အကုသလာ ဝေဒနာ ဝိသဘာဂတော အသံသဋ္ဌတော အသရိက္ခတော စ ကုသလာဗျာကတာဟိ ဒူရေ, တထာ ကုသလာဗျာကတာ အကုသလာယ. ဧသ နယော သဗ္ဗဝါရေသု. အကုသလာ ပန ဝေဒနာ သဘာဂတော စ သံသဋ္ဌတော စ သရိက္ခတော စ အကုသလာယ သန္တိကေတိ. တံတံဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာနံ ပန သညာဒီနမ္ပိ ဧဝမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

依处而言，地狱的苦为粗，畜生道的苦为细……乃至……他化自在天的（乐）为最细。如同苦受，乐受也应在一切处所根据情况相应地搭配。依事(vatthu)而言，凡依于低劣事的任何感受为粗，依于殊胜事的感受为细。在低劣和殊胜的区分中，粗的感受是低劣的，细的感受是殊胜的，应当这样理解。就“远”一词而言，不善的感受与善的、无记的感受是遥远的；就“近”一词而言，不善的感受与不善的感受是邻近的，像这样来区分。因此，不善的感受因为性质不同、不相混杂、不相似，所以与善和无记的感受是遥远的；同样，善和无记的感受与不善的感受也是遥远的。这个道理适用于所有情况。然而，不善的感受因其同类、相混杂、相似，而与不善的感受为近。与各种感受相应的想等法，也应当同样理解。

၂၃. သုတဝါတိ အာဂမာဓိဂမသင်္ခါတေန ဗာဟုသစ္စေန သမန္နာဂတတ္တာ သုတဝါ. နိဗ္ဗိန္ဒတီတိ ဥက္ကဏ္ဌတိ. ဧတ္ထ စ နိဗ္ဗိဒါတိ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာ အဓိပ္ပေတာ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ဝိရာဂဝသေန စတ္တာရော မဂ္ဂါ ကထိတာ. ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိရာဂေန မဂ္ဂေနေဝ ဟေတုဘူတေန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိဝသေန ဝိမုစ္စတိ. ဣမိနာ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ ကထိတာနိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတီတိ ဣမိနာ ပန ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ကထိတံ. ခီဏာ ဇာတီတိအာဒီဟိ တဿ ဘူမိ. တေန ဟိ ဉာဏေန အရိယသာဝကော ပစ္စဝေက္ခန္တော ‘‘ခီဏာ ဇာတီ’’တိအာဒီနိ ပဇာနာတိ. ကတမာ ပနဿ ဇာတိ ခီဏာ, ကထဉ္စ နံ ပဇာနာတီတိ? န တာဝဿ အတီတာ ဇာတိ ခီဏာ ပုဗ္ဗေဝ ခီဏတ္တာ, န အနာဂတာ အနာဂတေ ဝါယာမာဘာဝတော, န ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယာ ပန မဂ္ဂဿ အဘာဝိတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဧကစတုပဉ္စဝေါကာရဘဝေသု ဧကစတုပဉ္စက္ခန္ဓပ္ပဘေဒါ ဇာတိ, သာ မဂ္ဂဿ ဘာဝိတတ္တာ အနုပ္ပာဒဓမ္မတံ [Pg.190] အာပဇ္ဇနေန ခီဏာ, တံ သော မဂ္ဂဘာဝနာယ ပဟီနကိလေသေ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကိလေသာဘာဝေ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကမ္မံ အာယတိံ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ ဟောတီတိ ဇာနန္တော ပဇာနာတိ.

23. 多闻者，是因具足听闻与通达所成就的广博知识而被称为多闻。厌离，即生起厌倦之心。此处所谓厌离，特指趣向出离的观(vipassanā)。由厌离而离染，此处离染是指四道。因离染而解脱，即以离染之道为因，以止息解脱而解脱。由此宣说了四沙门果。于解脱中，证知“我已解脱”，这是省察智。所谓“生已尽”等，是其境界。圣弟子以这样的智慧省察，了知“生已尽”等。那么，是何种生已尽？又如何了知呢？不是其过去的生已尽，因为它早已灭尽；也不是未来的生，因为于未来无功用故；也不是现在的生。而是指，那由于未修习道而可能在一蕴、四蕴、五蕴有中生起的一蕴、四蕴、五蕴差别的生，如今因修习了道，已达不生法而被灭尽。他省察到通过修道已断除的烦恼，并了知在烦恼已尽的情况下，即使业还存在，未来也不会再结生。

ဝုသိတန္တိ ဝုတ္ထံ ပရိဝုတ္ထံ, ကတံ စရိတံ နိဋ္ဌိတန္တိ အတ္ထော. ဗြဟ္မစရိယန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကေန ဟိ သဒ္ဓိံ သတ္တ သေက္ခာ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ ဝသန္တိ နာမ, ခီဏာသဝေါ ဝုတ္ထဝါသော, တသ္မာ အရိယသာဝကော အတ္တနော ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ပစ္စဝေက္ခန္တော ‘‘ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ ပဇာနာတိ. ကတံ ကရဏီယန္တိ စတူသု သစ္စေသု စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ပရိညာပဟာနသစ္ဆိကိရိယာဘာဝနာဝသေန သောဠသဝိဓမ္ပိ ကိစ္စံ နိဋ္ဌာပိတန္တိ အတ္ထော. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာဒယော ဟိ တံ ကိစ္စံ ကရောန္တိ, ခီဏာသဝေါ ကတကရဏီယော. တသ္မာ အရိယသာဝကော အတ္တနော ကရဏီယံ ပစ္စဝေက္ခန္တော ‘‘ကတံ ကရဏီယ’’န္တိ ပဇာနာတိ. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣဒါနိ ပုန ဣတ္ထဘာဝါယ ဧဝံသောဠသကိစ္စဘာဝါယ, ကိလေသက္ခယာယ ဝါ မဂ္ဂဘာဝနာကိစ္စံ မေ နတ္ထီတိ ပဇာနာတိ. အထ ဝါ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣတ္ထဘာဝါ ဣမသ္မာ ဧဝံပကာရာ ဣဒါနိ ဝတ္တမာနက္ခန္ဓသန္တာနာ အပရံ ခန္ဓသန္တာနံ မယှံ နတ္ထိ, ဣမေ ပန ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ တိဋ္ဌန္တိ ဆိန္နမူလကာ ရုက္ခာ ဝိယ. တေ စရိမကဝိညာဏနိရောဓေန အနုပါဒါနော ဝိယ ဇာတဝေဒေါ နိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ ပဇာနာတိ.

“梵行已住”(vusitaṃ brahmacariyaṃ)，意思是已修习、已圆满、已完成、已究竟。梵行(brahmacariya)是指道梵行(maggabrahmacariya)。凡夫善人(puthujjanakalyāṇaka)与七有学(satta sekkhā)一同修习的称为道梵行，漏尽者(khīṇāsava)则是已住梵行。因此，圣弟子(ariyasāvaka)观察自己所住的梵行，了知“梵行已住”。“所作已办”(kataṃ karaṇīyaṃ)，意思是在四圣谛(catūsu saccesu)中，通过四道(catūhi maggehi)，以遍知(pariññā)、断除(pahāna)、作证(sacchikiriyā)、修习(bhāvanā)等方式，完成十六种应作之事。凡夫善人等也做这些事，但漏尽者是所作已办者。因此，圣弟子观察自己应作之事，了知“所作已办”。“不再有此有”(nāparaṃ itthattāya)，意思是现在为了成为这样的十六种应作之事，或者为了灭尽烦恼(kilesakkhaya)而修道，我已没有需要再做的事情。又或者，“不再有此有”，意思是从此生开始，我不再有其他五蕴(pañcakkhandhā)相续的产生，这些五蕴已经被完全了解，就像断了根的树一样。它们将在最后的心识(carimaviññāṇa)灭尽时，像无薪之火一样熄灭，如是了知。

၂၄. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ တေ ဘိက္ခူ သကမနာ တုဋ္ဌမနာ, ပီတိသောမနဿေဟိ ဝါ သမတ္တမနာ ဟုတွာ ကရဝီကရုတမဉ္ဇုနာ ကဏ္ဏသုခေန ပဏ္ဍိတဇနဟဒယာနံ အမတာဘိသေကသဒိသေန ဗြဟ္မဿရေန ဘာသတော ဘဂဝတော ဝစနံ သုကထိတံ သုလပိတံ ‘‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ သုဂတာ’’တိ မတ္ထကေန သမ္ပဋိစ္ဆန္တာ အနုမောဒိံသု စေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု စာတိ အတ္ထော. အယဉှိ အဘိနန္ဒ-သဒ္ဒေါ ‘‘အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅; ၄.၁၁၄, ၁၁၈) တဏှာယပိ အာဂတော. ‘‘အန္နမေဝါဘိနန္ဒန္တိ, ဥဘယေ ဒေဝမာနုသာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၄၃) ဥပဂမနေပိ.

24. 那些比丘对世尊所说感到欢喜，他们意念专注，心满意足，内心充满喜悦与快乐，以无比美妙动听、悦耳怡人，宛如以甘露灌顶贤者之心般的梵音，聆听世尊所说善语妙言，并且以头顶恭敬地接受，赞同并接受：“正是如此，世尊！正是如此，善逝(sugata)！”这就是“欢喜”(abhinanda)的意思。然而，“欢喜”这个词，在“他欢喜、赞颂”等句中，也用来表示渴爱(taṇhā)；如同“天人和人类都欢喜食物”等句中那样，也用来表示趋近、接近(upagamana)。

‘‘စိရပ္ပဝါသိံ ပုရိသံ, ဒူရတော သောတ္ထိမာဂတံ;

ဉာတိမိတ္တာ သုဟဇ္ဇာ စ, အဘိနန္ဒန္တိ အာဂတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၁၉;

ဝိ. ဝ. ၈၆၁) –

久离家乡之人，从远方平安归来；亲戚朋友和善友，都欢喜他的到来。

အာဒီသု [Pg.191] သမ္ပဋိစ္ဆနေပိ. ‘‘အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၀၅) အနုမောဒနေပိ. သွာယမိဓ အနုမောဒနသမ္ပဋိစ္ဆနေသု ယုဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနုမောဒိံသု စေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု စာ’’တိ. အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ အနုပ္ပာဒနိရောဓေန နိရုဇ္ဈမာနေဟိ အာသဝေဟိ အနုပါဒါယ အဂ္ဂဟေတွာ ကဉ္စိ ဓမ္မံ ‘‘အဟံ မမာ’’တိ အနာဒိယိတွာဝ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု. ဆ အရဟန္တောတိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ဆ ဇနာ အရဟန္တော. အညေသံ ပန ဒေဝဗြဟ္မာနမ္ပိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိသမ္ဘဝတော ဣဒံ မနုဿအရဟန္တေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဆ မနုဿာ အရဟန္တော ဟောန္တီ’’တိ.

在其他例子中，也用于“领受”(sampaṭicchana)义。如在“欢喜、随喜”(abhinanditvā anumoditvā)等(中部. 1.205)句中，也用于“随喜”(anumodana)义。此处的“欢喜”适用于随喜和领受。因此说“他们随喜并且领受”。不执取诸漏(āsava)而心解脱——以诸漏不生起而灭尽的方式，不执取任何法作为“我”或“我的”，不加以执著，心便解脱。六位阿罗汉——是指与世尊一起的六位阿罗汉。但是，由于其他天界(deva)和梵天(brahmā)也可能证得阿罗汉果(arahatta)，因此这里特别指人间阿罗汉，所以说“有六位人间阿罗汉”。

အနတ္တလက္ခဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《无我相经》释义终。

ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

五比丘记述终。

ယသဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

耶舍出家记述释义

၂၅. ဣဒါနိ ယသဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဒဿေတုံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ – ဟေမန္တိကောတိအာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၂; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃.၃၉) ယတ္ထ သုခံ ဟောတိ ဟေမန္တကာလေ ဝသိတုံ, အယံ ဟေမန္တိကော. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပနေတ္ထ ဝစနတ္ထော – ဟေမန္တေ ဝါသော ဟေမန္တံ ဥတ္တရပဒလောပေန, ဟေမန္တံ အရဟတီတိ ဟေမန္တိကော. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ဝဿိကော ပါသာဒေါ နာတိဥစ္စော ဟောတိ နာတိနီစော, ဒွါရဝါတပါနာနိပိဿ နာတိဗဟူနိ နာတိတနူနိ, ဘူမတ္ထရဏပစ္စတ္ထရဏခဇ္ဇဘောဇ္ဇာနိပေတ္ထ မိဿကာနေဝ ဝဋ္ဋန္တိ. ဟေမန္တိကေ ထမ္ဘာပိ ဘိတ္တိယောပိ နီစာ ဟောန္တိ, ဒွါရဝါတပါနာနိ တနုကာနိ သုခုမဆိဒ္ဒါနိ, ဥဏှပ္ပဝေသနတ္ထာယ ဘိတ္တိနိယျူဟာနိ ဟရိယန္တိ, ဘူမတ္ထရဏပစ္စတ္ထရဏနိဝါသနပါရုပနာနိ ပနေတ္ထ ဥဏှဝိကိရိယာနိ ကမ္ဗလာဒီနိ ဝဋ္ဋန္တိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇံ သိနိဒ္ဓံ ကဋုကသန္နိဿိတဉ္စ. ဂိမှိကေ ထမ္ဘာပိ ဘိတ္တိယောပိ ဥစ္စာ ဟောန္တိ, ဒွါရဝါတပါနာနိ ပနေတ္ထ ဗဟူနိ ဝိပုလဇာတာနိ ဟောန္တိ, ဘူမတ္ထရဏာနိ သီတဝိကိရိယာနိ ဒုကူလမယာနိ ဝဋ္ဋန္တိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇာနိ မဓုရရသသီတဝိကိရိယာနိ, ဝါတပါနသမီပေသု စေတ္ထ နဝါ စာဋိယော ဌပေတွာ ဥဒကဿ ပူရေတွာ နီလုပ္ပလာဒီဟိ သဉ္ဆာဒေန္တိ, တေသု တေသု ပဒေသေသု ဥဒကယန္တာနိ ကရောန္တိ, ယေဟိ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဝိယ ဥဒကဓာရာ နိက္ခမန္တိ.

25. 如今为示耶舍(Yasa)出家，以“彼时”等语开始叙述。此处是对难解词句的释义——关于“冬住处”(hemantiko)等词（见《长部注》2.42；《增支部注》2.3.39），凡冬季适宜居住之处，即是冬住处。其余亦同此理。此处的词义是：“冬住”(hemante vāso)省略后分词为“冬”(hemantaṃ)，“适合冬天”(hemantaṃ arahati)即是“冬住处”(hemantiko)。其余亦同此理。其中，雨季殿堂不高不低，门窗不多不少，此处的地铺、床罩、硬食与软食等宜混用。冬住处的柱与壁皆低，门窗窄小，缝隙细密，为使暖气进入而设墙壁凸出部，此处的地铺、床罩、衣物与卧具宜用毛毯等保暖之物，食物则油腻且带辛辣。夏住处的柱与壁皆高，门窗多而宽大，地铺宜用细麻布等清凉之物，食物则味甜而性凉，又于窗边置新瓮，注满水，覆以青莲等，于各处设置喷水装置，水流出时犹如天降雨水。

နိပ္ပုရိသေဟီတိ [Pg.192] ပုရိသဝိရဟိတေဟိ. န ကေဝလဉ္စေတ္ထ တူရိယာနေဝ နိပ္ပုရိသာနိ, သဗ္ဗဋ္ဌာနာနိပိ နိပ္ပုရိသာနေဝ. ဒေါဝါရိကာပိ ဣတ္ထိယောဝ, နဟာပနာဒိပရိကမ္မကရာပိ ဣတ္ထိယောဝ. ပိတာ ကိရ ‘‘တထာရူပံ ဣဿရိယသုခသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝမာနဿ ပုရိသံ ဒိသွာ ပရိသင်္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သာ မေ ပုတ္တဿ မာ အဟောသီ’’တိ သဗ္ဗကိစ္စေသု ဣတ္ထိယောဝ ဌပါပေသိ. ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟီတိ ရူပသဒ္ဒါဒီဟိ ပဉ္စဟိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ. သမပ္ပိတဿာတိ သမ္မာ အပ္ပိတဿ, ဥပေတဿာတိ အတ္ထော. သမင်္ဂီဘူတဿာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပရိစာရယမာနဿာတိ ပရိတော စာရယမာနဿ, တသ္မိံ တသ္မိံ ကာမဂုဏေ ဣန္ဒြိယာနိ စာရယမာနဿာတိ အတ္ထော. အာဠမ္ဗရန္တိ ပဏဝံ. ဝိကေသိကန္တိ မုတ္တကေသံ, ဝိပ္ပကိဏ္ဏကေသန္တိ အတ္ထော. ဝိက္ခေဠိကန္တိ ဝိဿန္ဒမာနလာလံ. ဝိပ္ပလပန္တိယောတိ ဝိရုဒ္ဓံ ပလပန္တိယော ဝါ ရုဒန္တိယော ဝါ. သုသာနံ မညေတိ အာမကသုသာနံ ဝိယ အဒ္ဒသ သကံ ပရိဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ သံဝေဂဝသေန ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ, သံဝေဂဝသပ္ပဝတ္တံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေသီတိ အတ္ထော.

“无男子”(nippurisehi)是指没有男子。不仅此处的乐器无男子（演奏），所有地方也都没有男子。守门人是女子，沐浴等侍奉者也是女子。据说其父心想：“（我儿）享受着如此王权福乐，若见到其他男人，恐会生起（出离之）想。愿此事不要发生在我儿身上。”因此让所有事务皆由女子担当。“五欲”(pañcahi kāmaguṇehi)是指色、声等五种欲乐的组成部分。“受用者”(samappitassa)是指完全地受用，意即具足。“具足”(samaṅgībhūtassa)是其同义词。“受侍奉者”(paricārayamānassa)是（被娱乐）围绕之意，即于种种欲尘中驱驰诸根之义。“阿蓝婆罗”(āḷambara)是指小鼓(paṇava)。“散发”(vikesikaṃ)是指披头散发，即头发散乱之义。“流涎”(vikkheḷikaṃ)是指流着口水。“谵语者”(vippalapantiyo)是指说着矛盾的话或哭泣的人。“视为冢间”(susānaṃ maññe)是说，如同看见弃尸地一般看待自己的侍从，这是（上下文的）关联。“发出感兴语”(udānaṃ udānesi)是因悚动而发出感兴语，意即发出因悚动而起的话语。

၂၆. ဣဒံ ခေါ ယသာတိ ဘဂဝါ နိဗ္ဗာနံ သန္ဓာယာဟ. တဉှိ တဏှာဒီဟိ ကိလေသေဟိ အနုပဒ္ဒုတံ အနုပဿဋ္ဌဉ္စ. အနုပုဗ္ဗိံ ကထန္တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၇၅; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၆၉) ဒါနာနန္တရံ သီလံ, သီလာနန္တရံ သဂ္ဂံ, သဂ္ဂါနန္တရံ မဂ္ဂန္တိ ဧဝမနုပဋိပါဋိကထံ. တတ္ထ ဒါနကထာ နာမ ‘‘ဣဒံ ဒါနံ နာမ သုခါနံ နိဒါနံ, သမ္ပတ္တီနံ မူလံ, ဘောဂါနံ ပတိဋ္ဌာ, ဝိသမဂတဿ တာဏံ လေဏံ ဂတိ ပရာယဏံ, ဣဓလောကပရလောကေသု ဒါနသဒိသော အဝဿယော ပတိဋ္ဌာ အာရမ္မဏံ တာဏံ လေဏံ ဂတိ ပရာယဏံ နတ္ထိ. ဣဒဉှိ အဝဿယဋ္ဌေန ရတနမယသီဟာသနသဒိသံ, ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန မဟာပထဝီသဒိသံ, အာရမ္မဏဋ္ဌေန အာလမ္ဗနရဇ္ဇုသဒိသံ, ဣဒဉှိ ဒုက္ခနိတ္ထရဏဋ္ဌေန နာဝါ, သမဿာသနဋ္ဌေန သင်္ဂါမသူရော, ဘယပရိတ္တာဏဋ္ဌေန သုသင်္ခတနဂရံ, မစ္ဆေရမလာဒီဟိ အနုပလိတ္တဋ္ဌေန ပဒုမံ, တေသံ နိဒဟနဋ္ဌေန အဂ္ဂိ, ဒုရာသဒဋ္ဌေန အာသီဝိသော, အသန္တာသနဋ္ဌေန သီဟော, ဗလဝန္တဋ္ဌေန ဟတ္ထီ, အဘိမင်္ဂလသမ္မတဋ္ဌေန သေတဥသဘော, ခေမန္တဘူမိသမ္ပာပနဋ္ဌေန ဝလာဟကော အဿရာဇာ. ဒါနံ နာမေတံ မယာ ဂတမဂ္ဂေါ, မယှေဝေသော ဝံသော, မယာ ဒသ ပါရမိယော ပူရေန္တေန ဝေလာမမဟာယညာ မဟာဂေါဝိန္ဒမဟာယညာ မဟာသုဒဿနမဟာယညာ ဝေဿန္တရမဟာယညာတိ အနေကေ မဟာယညာ ပဝတ္တိတာ, သသဘူတေန ဇလိတေ [Pg.193] အဂ္ဂိက္ခန္ဓေ အတ္တာနံ နိယျာတေန္တေန သမ္ပတ္တယာစကာနံ စိတ္တံ ဂဟိတံ. ဒါနဉှိ လောကေ သက္ကသမ္ပတ္တိံ ဒေတိ, မာရသမ္ပတ္တိံ ဗြဟ္မသမ္ပတ္တိံ စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ သာဝကပါရမိဉာဏံ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ အဘိသမ္ဗောဓိဉာဏံ ဒေတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဒါနဂုဏပ္ပဋိသံယုတ္တကထာ.

26. 世尊针对涅槃而说：“耶舍，此实...”，因为它不为贪爱等烦恼所困扰，亦不为其所扰乱。“次第说”(anupubbiṃ kathaṃ)（见《长部注》2.75；《中部注》2.69）是指布施之后说持戒，持戒之后说生天，生天之后说道，如此次第的言说。其中，布施说是指：“此布施，实为安乐之因，成就之根，资财之基，险恶中人之庇护、归依、去处、终趣。于此世他世，无有如布施之依靠、立足处、所缘、庇护、归依、去处、终趣。此（布施），以依靠义，如宝狮子座；以立足义，如大地；以所缘义，如攀缘索；此又以度苦义，如舟船；以安慰义，如战阵勇士；以护怖畏义，如善建之城；以不染悭吝等垢义，如莲花；以焚烧彼等（悭吝）义，如火焰；以难近义，如毒蛇；以不怖畏义，如狮子；以强力义，如大象；以公认吉祥义，如白牛；以达安稳地义，如云马王。此布施，是我所行之道，是我之传承。我圆满十波罗蜜时，曾行韦拉玛(Velāma)大施、大果文达(Mahāgovinda)大施、大善见(Mahāsudassana)大施、韦桑达拉(Vessantara)大施等无数大施。身为兔子时，于燃烧的火堆中布施自身，以此获取了前来乞求者的心。布施于世间能给予帝释之成就、魔王之成就、梵天之成就、转轮王之成就，以及声闻波罗蜜智、独觉菩提智、无上正等菩提智。”如是等与布施功德相应的言说。

ယသ္မာ ပန ဒါနံ ဒဒန္တော သီလံ သမာဒါတုံ သက္ကောတိ, တသ္မာ တဒနန္တရံ သီလကထံ ကထေသိ. ဒါနဉှိ နာမ ဒက္ခိဏေယျေသု ဟိတဇ္ဈာသယေန ပူဇနဇ္ဈာသယေန ဝါ အတ္တနော သန္တကဿ ပရေသံ ပရိစ္စဇနံ, တသ္မာ ဒါယကော သတ္တေသု ဧကန္တဟိတဇ္ဈာသယော ပုရိသပုဂ္ဂလော, ပရေသံ ဝါ သန္တကံ ဟရတီတိ အဋ္ဌာနမေတံ. တသ္မာ ဒါနံ ဒဒန္တော သီလံ သမာဒါတုံ သက္ကောတီတိ ဒါနာနန္တရံ သီလံ ဝုတ္တံ. အပိစ ဒါနကထာ တာဝ ပစုရဇနေသုပိ ပဝတ္တိယာ သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ သုကရတ္တာ သီလေ ပတိဋ္ဌာနဿ ဥပါယဘာဝတော စ အာဒိတော ကထိတာ. ပရိစ္စာဂသီလော ဟိ ပုဂ္ဂလော ပရိဂ္ဂဟဝတ္ထူသု နိဿင်္ဂဘာဝတော သုခေနေဝ သီလာနိ သမာဒိယတိ, တတ္ထ စ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော ဟောတိ. သီလေန ဒါယကပဋိဂ္ဂါဟကဝိသုဒ္ဓိတော ပရာနုဂ္ဂဟံ ဝတွာ ပရပီဠာနိဝတ္တိဝစနတော ကိရိယဓမ္မံ ဝတွာ အကိရိယဓမ္မဝစနတော ဘောဂယသသမ္ပတ္တိဟေတုံ ဝတွာ ဘဝသမ္ပတ္တိဟေတုဝစနတော စ ဒါနကထာနန္တရံ သီလကထာ ကထိတာ.

然而，因行布施者亦能受持戒，故于布施之后说示戒论。所谓布施，即是以利益之心或恭敬之心，将自己的所有物舍予福田。因此，布施者是对众生有纯粹利益之心的善人，不可能夺取他人所有物。是故，因行布施者能受持戒，故于布施之后说戒。再者，布施论之所以首先被说示，乃因其在众人中流传，普遍适用，易于实行，且是安住于戒的方法。具舍离品性之人，因对所执取之物无执着，故能轻易受持诸戒，并善安住于其中。因戒能令施者与受者清净，说了利益他人，又说了不伤害他人；说了应行之法，又说了不应行之法；说了获得财富与名声之因，又说了获得善有之因，故于布施论后说示戒论。

သီလကထာ နာမ ‘‘သီလံ နာမေတံ အဝဿယော ပတိဋ္ဌာ အာရမ္မဏံ တာဏံ လေဏံ ဂတိ ပရာယဏံ. သီလံ နာမေတံ မမ ဝံသော, အဟံ သင်္ခပါလနာဂရာဇကာလေ ဘူရိဒတ္တနာဂရာဇကာလေ စမ္ပေယျနာဂရာဇကာလေ သီလဝရာဇကာလေ မာတုပေါသကဟတ္ထိရာဇကာလေ ဆဒ္ဒန္တဟတ္ထိရာဇကာလေတိ အနန္တေသု အတ္တဘာဝေသု သီလံ ပရိပူရေသိံ. ဣဓလောကပရလောကသမ္ပတ္တီနဉှိ သီလသဒိသော အဝဿယော သီလသဒိသာ ပတိဋ္ဌာ အာရမ္မဏံ တာဏံ လေဏံ ဂတိ ပရာယဏံ နတ္ထိ, သီလာလင်္ကာရသဒိသော အလင်္ကာရော နတ္ထိ, သီလပုပ္ဖသဒိသံ ပုပ္ဖံ နတ္ထိ, သီလဂန္ဓသဒိသော ဂန္ဓော နတ္ထိ. သီလာလင်္ကာရေန ဟိ အလင်္ကတံ သီလကုသုမပိဠန္ဓနံ သီလဂန္ဓာနုလိတ္တံ သဒေဝကောပိ လောကော ဩလောကေန္တော တိတ္တိံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝမာဒိသီလဂုဏပ္ပဋိသံယုတ္တကထာ.

所谓戒论，即是与戒之功德相应的言论，如：“所谓戒，是依止、是所住、是所缘、是救护、是庇护所、是归趣、是究竟依处。所谓戒，是我的家风，我于桑喀巴拉(Saṅkhapāla)龙王、布利达陀(Bhūridatta)龙王、瞻波(Campeyya)龙王、尸罗婆(Sīlava)王、孝养母(Mātuposaka)象王、六牙(Chaddanta)象王等无量生中，圆满了戒。于此世他世的成就中，无有依止、所住、所缘、救护、庇护所、归趣、究竟依处能与戒相比；无有庄严能与戒庄严相比；无有花能与戒花相比；无有香能与戒香相比。以戒庄严而庄严，以戒花为头饰，以戒香涂身者，包括天神在内的世间看之亦不厌足。”

ဣဒံ ပန သီလံ နိဿာယ အယံ သဂ္ဂေါ လဗ္ဘတီတိ ဒဿနတ္ထံ သီလာနန္တရံ သဂ္ဂကထံ ကထေသိ. သဂ္ဂကထာ နာမ ‘‘အယံ သဂ္ဂေါ နာမ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ[Pg.194], နိစ္စမေတ္ထ ကီဠာ, နိစ္စံ သမ္ပတ္တိယော လဗ္ဘန္တိ, စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ နဝုတိဝဿသတသဟဿာနိ ဒိဗ္ဗသုခံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘန္တိ, တာဝတိံသာ တိဿော စ ဝဿကောဋိယော သဋ္ဌိ စ ဝဿသတသဟဿာနီ’’တိ ဧဝမာဒိသဂ္ဂဂုဏပဋိသံယုတ္တကထာ. သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ ကထယန္တာနဉှိ ဗုဒ္ဓါနံ မုခံ နပ္ပဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘အနေကပရိယာယေန ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဂ္ဂကထံ ကထေယျ’’န္တိအာဒိ.

为开示“依此戒可得生天”，故于戒之后说示生天论。所谓生天论，即是与天界功德相应的言论，如：“此天界是可意、可爱、可喜的，于彼处恒有嬉戏，恒得成就。四大王天(Cātumahārājikā)之天众得享九百万年天界之乐与天界之成就，三十三天(Tāvatiṃsa)之天众得享三千六百万年。”诸佛宣说天界之成就时，口亦不能尽说。如所说言：“诸比丘，我实能以多种方式说示生天论。”等。

ဧဝံ သဂ္ဂကထာယ ပလောဘေတွာ ပုန ဟတ္ထိံ အလင်္ကရိတွာ တဿ သောဏ္ဍံ ဆိန္ဒန္တော ဝိယ အယမ္ပိ သဂ္ဂေါ အနိစ္စော အဒ္ဓုဝေါ, န ဧတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၁၇၇; ပါစိ. ၄၁၇) နယေန ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ ကထေသိ. တတ္ထ အာဒီနဝေါတိ ဒေါသော, အနိစ္စတာဒိနာ အပ္ပဿာဒတာဒိနာ စ ဒူသိတဘာဝေါတိ အတ္ထော. အထ ဝါ အာဒီနံ ဝါတိ ပဝတ္တတီတိ အာဒီနဝေါ, ပရမကပဏတာ. တထာ စ ကာမာ ယထာဘူတံ ပစ္စဝေက္ခန္တာနံ ပစ္စုပတိဋ္ဌန္တိ. ဩကာရောတိ လာမကဘာဝေါ နိဟီနဘာဝေါ အသေဋ္ဌေဟိ သေဝိတဗ္ဗတာ သေဋ္ဌေဟိ န သေဝိတဗ္ဗတာ စ. သံကိလေသောတိ တေဟိ သတ္တာနံ သံကိလိဿနံ, ဝိဗာဓေတဗ္ဗတာ ဥပတာပေတဗ္ဗတာတိ အတ္ထော.

如是，以生天论引诱后，复如装饰大象后斩其鼻，为开示此天界亦是无常、不坚固，不应于此生起欲贪，故以“诸欲少味，多苦多恼，于此过患更多”（《中部》1.177；《律藏·波逸提》417）等方式，说示诸欲的过患、卑劣与染污。其中，“过患”（ādīnava）即过失，义为因无常等及少味等而有的过失相。或“导向祸患”（ādīnaṃ vāti）故为过患，意为极度匮乏。诸欲亦如是如实地呈现于如实省察者面前。“卑劣”（okāra）即低劣相、卑下相，为非圣者所习行，为圣者所不习行。“染污”（saṃkilesa）即众生因此而染污，义为应被损害、应被烧恼。

ဧဝံ ကာမာဒီနဝေန တဇ္ဇေတွာ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယတ္တကာ စ ကာမေသု အာဒီနဝါ, ပဋိပက္ခတော တတ္တကာဝ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသာ. အပိစ ‘‘နေက္ခမ္မံ နာမေတံ အသမ္ဗာဓံ အသံကိလိဋ္ဌံ, နိက္ခန္တံ ကာမေဟိ, နိက္ခန္တံ ကာမသညာယ, နိက္ခန္တံ ကာမဝိတက္ကေဟိ, နိက္ခန္တံ ကာမပရိဠာဟေဟိ, နိက္ခန္တံ ဗျာပါရတော’’တိအာဒိနာ နယေန နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဈာနာဒီသု စ ဂုဏေ ဝိဘာဝေသိ ဝဏ္ဏေသိ. ဧတ္ထ စ သဂ္ဂံ ကထေတွာ သွာယံ သဂ္ဂေါ ရာဂါဒီဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌော, သဗ္ဗထာပိ အနုပက္ကိလိဋ္ဌော အရိယမဂ္ဂေါတိ ဒဿနတ္ထံ သဂ္ဂါနန္တရံ မဂ္ဂေါ ကထေတဗ္ဗော. မဂ္ဂဉ္စ ကထေန္တေန တဒဓိဂမုပါယသန္ဒဿနတ္ထံ သဂ္ဂပရိယာပန္နာပိ ပဂေဝ ဣတရေ သဗ္ဗေပိ ကာမာ နာမ ဗဟွာဒီနဝါ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ, ဟီနာ ဂမ္မာ ပေါထုဇ္ဇနိကာ အနရိယာ အနတ္ထသဉှိတာတိ တေသံ ဩကာရော လာမကဘာဝေါ, သဗ္ဗေပိ ဘဝါ ကိလေသာနံ ဝတ္ထုဘူတာတိ တတ္ထ သံကိလေသော, သဗ္ဗသံကိလေသဝိပ္ပမုတ္တံ နိဗ္ဗာနန္တိ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသော [Pg.195] စ ကထေတဗ္ဗောတိ ကာမေသု အာဒီနဝေါ ဩကာရော သံကိလေသော နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသော ပကာသိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

如是，以诸欲之过患警示后，即开示出离之利益。诸欲有多少过患，从反面而言，出离即有多少利益。复次，以“所谓出离，即是无碍、无染，已出离诸欲，已出离欲想，已出离欲寻，已出离欲恼，已出离事务”等方式，开示出离之利益，并分别赞叹出家与禅定等之功德。于此，说示生天后，为开示“此天界为贪等所染污，而圣道则全然无染”，故于生天之后，应说示道。说示道时，为开示证得彼道之方法，故应说示：即使是天界所摄之欲，更何况其余一切欲，皆有多过患，是无常、不坚固、变易法，此为诸欲之过患；是卑劣、粗鄙、凡夫所行、非圣、无义相应，此为彼等之卑劣；一切有皆为烦恼之所依，此为其中之染污；从一切染污中解脱即是涅槃，此为出离之利益。当知，如是开示了诸欲之过患、卑劣、染污，以及出离之利益。

ကလ္လစိတ္တန္တိ ကမ္မနိယစိတ္တံ, ဟေဋ္ဌာ ပဝတ္တိတဒေသနာယ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ စိတ္တဒေါသာနံ ဝိဂတတ္တာ ဥပရိဒေသနာယ ဘာဇနဘာဝူပဂမနေန ကမ္မက္ခမစိတ္တန္တိ အတ္ထော. အဿဒ္ဓိယာဒယော ဝါ ယသ္မာ စိတ္တဿ ရောဂဘူတာ တဒါ တဿ ဝိဂတာ, တသ္မာ ကလ္လစိတ္တံ အရောဂစိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဒိဋ္ဌိမာနာဒိကိလေသဝိဂမေန မုဒုစိတ္တံ, ကာမစ္ဆန္ဒာဒိဝိဂမေန ဝိနီဝရဏစိတ္တံ, သမ္မာပဋိပတ္တိယံ ဥဠာရပီတိပါမောဇ္ဇယောဂေန ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ. တတ္ထ သဒ္ဓါသမ္ပတ္တိယာ ပသန္နစိတ္တံ ယဒါ ဘဂဝါ အညာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ ကလ္လစိတ္တန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒဝိဂမေန အရောဂစိတ္တံ. မုဒုစိတ္တန္တိ ဗျာပါဒဝိဂမေန မေတ္တာဝသေန အကဌိနစိတ္တံ. ဝိနီဝရဏစိတ္တန္တိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဝိဂမေန ဝိက္ခေပဿ ဝိဂတတ္တာ တေန အပိဟိတစိတ္တံ. ဥဒဂ္ဂစိတ္တန္တိ ထိနမိဒ္ဓဝိဂမေန သမ္ပဂ္ဂဟဝသေန အလီနစိတ္တံ. ပသန္နစိတ္တန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာဝိဂမေန သမ္မာပဋိပတ္တိယံ အဓိမုတ္တစိတ္တန္တိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သာမုက္ကံသိကာတိ သာမံ ဥက္ကံသိကာ, အတ္တနာယေဝ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဟိတာ, သယမ္ဘူဉာဏေန ဒိဋ္ဌာ အသာဓာရဏာ အညေသန္တိ အတ္ထော. ကာ စ ပန သာတိ? အရိယသစ္စဒေသနာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂ’’န္တိ.

“堪能心(kallacittaṃ)”指堪能之心，因于下方所说之法中已离不信等心垢，于上方教法中能成法器，此为其义。或谓，不信等为心之疾，彼既已离，故称堪能心为无病心。远离邪见、我慢等诸烦恼为柔软心(muducittaṃ)，远离欲贪等为离盖心(vinīvaraṇacittaṃ)，于正行中与殊胜喜悦、欢欣相应为高举心(udaggacittaṃ)。此处，当世尊了知其以信具足而心清净(pasannacittaṃ)时，此为关联。或谓，“堪能心”是远离欲贪的无病心；“柔软心”是远离瞋恚，由慈而成的不刚强心；“离盖心”是远离掉举和恶作，散乱已息，故为无覆蔽心；“高举心”是远离昏沉和睡眠，由策励而成的不消沉心；“清净心”是远离疑惑，于正行中胜解之心——义当如是了知。“佛所自证法(Sāmukkaṃsikā)”是自己提升、亲自抉择、把握之法，以自生智(sayambhūñāṇa)所见，不与他人共有之义。此法为何？即圣谛之教说。是故说“苦、集、灭、道”。

သေယျထာပီတိအာဒိနာ ဥပမာဝသေန တဿ ကိလေသပ္ပဟာနံ အရိယမဂ္ဂုပ္ပာဒဉ္စ ဒဿေတိ. အပဂတကာဠကန္တိ ဝိဂတကာဠကံ. သမ္မဒေဝါတိ သုဋ္ဌု ဧဝ. ရဇနန္တိ နီလပီတာဒိရင်္ဂဇာတံ. ပဋိဂ္ဂဏှေယျာတိ ဂဏှေယျ, ပဘဿရံ ဘဝေယျ. တသ္မိံယေဝ အာသနေတိ တဿံယေဝ နိသဇ္ဇာယံ. ဧတေနဿ လဟုဝိပဿကတာ တိက္ခပညတာ သုခပဋိပဒခိပ္ပာဘိညတာ စ ဒဿိတာ ဟောတိ. ဝိရဇန္တိအာဒိ ဝုတ္တနယမေဝ. တတြိဒံ ဥပမာသံသန္ဒနံ – ဝတ္ထံ ဝိယ စိတ္တံ, ဝတ္ထဿ အာဂန္တုကမလေဟိ ကိလိဋ္ဌဘာဝေါ ဝိယ စိတ္တဿ ရာဂါဒိမလေဟိ သံကိလိဋ္ဌဘာဝေါ, ဓောဝနသိလာ ဝိယ အနုပုဗ္ဗိကထာ, ဥဒကံ ဝိယ သဒ္ဓါ, ဥဒကေန တေမေတွာ တေမေတွာ ဦသဂေါမယဆာရိကခါရကေဟိ ကာဠကပဒေသေ သမ္မဒ္ဒိတွာ ဝတ္ထဿ ဓောဝနပယောဂေါ ဝိယ သဒ္ဓါသိနေဟေန တေမေတွာ တေမေတွာ သတိသမာဓိပညာဟိ ဒေါသေ သိထိလေ ကတွာ သီလသုတာဒိဝိဓိနာ စိတ္တဿ သောဓနေ ဝီရိယာရမ္ဘော, တေန ပယောဂေန ဝတ္ထေ ကာဠကာပဂမော ဝိယ ဝီရိယာရမ္ဘေန ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနံ, ရင်္ဂဇာတံ [Pg.196] ဝိယ အရိယမဂ္ဂေါ, တေန သုဒ္ဓဿ ဝတ္ထဿ ပဘဿရဘာဝေါ ဝိယ ဝိက္ခမ္ဘိတကိလေသဿ စိတ္တဿ မဂ္ဂေန ပရိယောဒပနန္တိ.

“正如”(Seyyathāpi)等句，是以譬喻显示其烦恼之断除与圣道之生起。“离垢(apagatakāḷakaṃ)”即已离垢染。“善(sammadeva)”即极好。“染料(rajana)”即青黄等色。“善受(paṭiggaṇheyya)”即善于接受（染料），变得光洁。“于彼座上(tasmiṃyeva āsane)”即于同一坐处。由此显示其速观、利智、乐行道与速证。“离染(viraja)”等义如前所述。此中譬喻之对应如下：心如布，布有外来尘垢之染污如心有贪等诸垢之染污，洗衣石如次第说法(anupubbikathā)，水如信。以水反复浸湿，用盐土、牛粪、灰、碱在污渍处揉搓来洗衣，如以信之润泽反复浸润，用念、定、慧使（心的）过失松软，再以戒、闻等方法发起精进净化自心。由彼作用，布上污渍去除，如由发起精进，镇伏诸烦恼。染料如圣道，由此清净之布变得光洁，如已镇伏烦恼之心由道而得清净。

၂၇. အဿဒူတေတိ အာရုဠှအဿေ ဒူတေ. ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရန္တိ ဣဒ္ဓိကိရိယံ. အဘိသင်္ခရေသီတိ အဘိသင်္ခရိ, အကာသီတိ အတ္ထော. ကိမတ္ထန္တိ စေ? ဥဘိန္နံ ပဋိလဘိတဗ္ဗဝိသေသန္တရာယနိသေဓနတ္ထံ. ယဒိ ဟိ သော ပုတ္တံ ပဿေယျ, ပုတ္တဿပိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိ သေဋ္ဌိဿပိ ဓမ္မစက္ခုပဋိလာဘော န သိယာ. အဒိဋ္ဌသစ္စောပိ ဟိ ‘‘ဒေဟိ တေ မာတုယာ ဇီဝိတ’’န္တိ ယာစန္တော ကထဉှိ နာမ ဝိက္ခေပံ ပဋိဗာဟိတွာ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ ဓမ္မစက္ခုံ ပဋိလဘေယျ, ယသော စ ဧဝံ တေန ယာစိယမာနော ကထံ တံ ဝိက္ခေပံ ပဋိဗာဟိတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟေယျ.

27. “骑马信使(assadūta)”指骑马的信使。“神通作用(iddhābhisaṅkhāra)”指神通行为。“造作(abhisaṅkhari)”即是造作，为“作”之义。若问为何？是为了防止对两者将证得的殊胜成就产生障碍。因为如果他（长者）见到儿子，儿子将无法证得阿罗汉果，长者也无法获得法眼。一个未见谛者，若请求说“请给你母亲生命吧”，又如何能排除散乱，依世尊的教法运用其智而获得法眼呢？而耶舍(Yasa)被如此请求，又如何能排除那散乱而安住于阿罗汉位呢？

ဧတဒဝေါစာတိ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ အဗ္ဘနုမောဒမာနော ဧတံ ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. အဘိက္ကန္တ-သဒ္ဒေါ စာယမိဓ အဗ္ဘနုမောဒနေ, တသ္မာ သာဓု သာဓု ဘန္တေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

“如是说(etadavoca)”是指随喜世尊的教法，说了“妙哉，世尊(abhikkantaṃ bhante)”等语。“妙哉(abhikkanta)”一词于此是随喜之意，故等同于说“善哉，善哉，世尊”。

‘‘ဘယေ ကောဓေ ပသံသာယံ, တုရိတေ ကောတူဟလစ္ဆရေ;

ဟာသေ သောကေ ပသာဒေ စ, ကရေ အာမေဍိတံ ဗုဓော’’တိ. –

怖畏瞋恚赞叹时，仓促好奇惊叹时；嬉笑悲伤净信处，智者应作重复语。

ဣမိနာဝ လက္ခဏေန ဣဓ ပသာဒဝသေန ပသံသာဝသေန စာယံ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေယျထာပီတိအာဒိနာ စတူဟိ ဥပမာဟိ ဘဂဝတော ဒေသနံ ထောမေတိ. တတ္ထ နိက္ကုဇ္ဇိတန္တိ အဓောမုခဌပိတံ, ဟေဋ္ဌာမုခဇာတံ ဝါ. ဥက္ကုဇ္ဇေယျာတိ ဥပရိမုခံ ကရေယျ. ပဋိစ္ဆန္နန္တိ တိဏပဏ္ဏာဒိဆာဒိတံ. ဝိဝရေယျာတိ ဥဂ္ဃာဋေယျ. မူဠှဿာတိ ဒိသာမူဠှဿ. မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျာတိ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ‘‘ဧသ မဂ္ဂေါ’’တိ ဝဒေယျ. အန္ဓကာရေတိ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသီ အဍ္ဎရတ္တိ ဃနဝနသဏ္ဍမေဃပဋလေဟိ စတုရင်္ဂတမေ.

由此特征可知，此处因净信与赞叹之故而说两遍。以“犹如”(Seyyathāpi)等四种譬喻赞扬世尊之教法。其中，“倒置(nikkujjitaṃ)”是指面朝下放置。“扶正(ukkujjeyya)”是指使之正面朝上。“覆盖(paṭicchannaṃ)”是指以草叶等覆盖。“揭开(vivareyya)”是指开启。“为迷路者(mūḷhassa)”是指为迷失方向之人。“指路(maggaṃ ācikkheyya)”是指抓住其手说：“此是路。”“在黑暗中(andhakāre)”是指在黑月十四日的半夜，由浓密森林与厚重云层等构成的四重黑暗之时。

ဧဝံ ဒေသနံ ထောမေတွာ ဣမာယ ဒေသနာယ ရတနတ္တယေ ပသန္နစိတ္တော ပသန္နာကာရံ ကရောန္တော ‘‘ဧသာဟ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧသာဟန္တိ ဧသော အဟံ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတူတိ မံ ဘဂဝါ ‘‘ဥပါသကော အယ’’န္တိ ဧဝံ ဓာရေတု, ဇာနာတူတိ အတ္ထော. အဇ္ဇတဂ္ဂေတိ ဧတ္ထာယံ အဂ္ဂ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထေ, တသ္မာ အဇ္ဇတဂ္ဂေတိ အဇ္ဇတံ အာဒိံ ကတွာတိ [Pg.197] ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အဇ္ဇတန္တိ အဇ္ဇဘာဝံ. ‘‘အဇ္ဇဒဂ္ဂေ’’တိ ဝါ ပါဌော, ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော, အဇ္ဇ အဂ္ဂံ ကတွာတိ အတ္ထော. ပါဏုပေတန္တိ ပါဏေဟိ ဥပေတံ. ယာဝ မေ ဇီဝိတံ ပဝတ္တတိ, တာဝ ဥပေတံ, အနညသတ္ထုကံ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ သရဏံ ဂတံ ဥပါသကံ ကပ္ပိယကာရကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု ဇာနာတု. အဟဉှိ သစေပိ မေ တိခိဏေန အသိနာ သီသံ ဆိန္ဒေယျ, နေဝ ဗုဒ္ဓံ ‘‘န ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝါ, ဓမ္မံ ‘‘န ဓမ္မော’’တိ ဝါ, သံဃံ ‘‘န သံဃော’’တိ ဝါ ဝဒေယျန္တိ ဧဝံ အတ္တသန္နိယျာတနေန သရဏံ အဂမာသိ. ဧဝံ ‘‘အဘိက္ကန္တ’’န္တိအာဒီနံ အနုတ္တာနပဒတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော, ဝိတ္ထာရော ပန ဟေဋ္ဌာ ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍဝဏ္ဏနာယံ အာဂတောယေဝါတိ ဣဓ န ဒဿိတော.

如是赞叹教法后，因彼教法而于三宝生起净信，显现净信之相而说“此我”等语。此处“此我”(esāhaṃ)即“此我”(eso ahaṃ)。“祈请世尊忆持我为优婆塞”，意为请世尊了知“此是优婆塞”。“从今日始”(ajjatagge)中，“始”(agga)字为初始义，故应理解为“以今日为始”。“今日”(ajja)即今日之事。“从今日始”(ajjadagge)亦可为另一读法，其中“d”为连音，意为“以今日为始”。“尽形寿”(pāṇupetaṃ)即具足生命。只要我一息尚存，便恒常归依，不以他师，以三归依而归依。祈请世尊忆持我为优婆塞、净人。我纵使被人以利剑斩首，也绝不说佛“非佛”、法“非法”、僧“非僧”，如是献上自身而作归依。如是，“妙哉”等不甚明了之词义，当如是了知。其详尽解释已于下方《维兰迦品释义》中述及，故此处不予展示。

၂၈. ဘူမိံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿာတိ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌမတ္ထံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ. ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေသီတိ ယထာ တံ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ တတ္ထ နိသိန္နောဝ ယသံ ကုလပုတ္တံ ပဿတိ, တထာ အဓိဋ္ဌာသီတိ အတ္ထော. အဓိဝါသေတူတိ သမ္ပဋိစ္ဆတု. အဇ္ဇတနာယာတိ ယံ မေ တုမှေသု သက္ကာရံ ကရောတော အဇ္ဇ ဘဝိဿတိ ပုညဉ္စ ပီတိပါမောဇ္ဇဉ္စ, တဒတ္ထာယ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေနာတိ ဘဂဝါ ကာယင်္ဂံ ဝါ ဝါစင်္ဂံ ဝါ အစောပေတွာ အဗ္ဘန္တရေယေဝ ခန္တိံ ကရောန္တော တုဏှီဘာဝေန အဓိဝါသေသိ, သေဋ္ဌိဿ အနုဂ္ဂဟတ္ထံ မနသာဝ သမ္ပဋိစ္ဆီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစာတိ တဿ ကိရ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဿ ဥပနိဿယံ ဩလောကေန္တော အနေကာသု ဇာတီသု စီဝရာဒိအဋ္ဌပရိက္ခာရဒါနံ ဒိသွာ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ အဝေါစ. သော တာဝဒေဝ ဘဏ္ဍု ကာသာဝဝသနော အဋ္ဌဟိ ဘိက္ခုပရိက္ခာရေဟိ သရီရေ ပဋိမုက္ကေဟေဝ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရော ဝိယ ဘဂဝန္တံ နမဿမာနောဝ နိသီဒိ. ယော ဟိ စီဝရာဒိကေ အဋ္ဌ ပရိက္ခာရေ ပတ္တစီဝရမေဝ ဝါ သောတာပန္နာဒိအရိယဿ ပုထုဇ္ဇနဿေဝ ဝါ သီလသမ္ပန္နဿ ဒတွာ ‘‘ဣဒံ ပရိက္ခာရဒါနံ အနာဂတေ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝါယ ပစ္စယော ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေတိ, တဿ တံ သတိ အဓိကာရသမ္ပတ္တိယံ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ဣဒ္ဓိမယပရိက္ခာရလာဘာယ သံဝတ္တတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

28. “观察地者”(Bhūmiṃ paccavekkhantassa)，即观察自己所见之事。“平息了神通作用”(Iddhābhisaṅkhāraṃ paṭippassambhesi)，意即，他（佛陀）作意，令那位长者居士就坐在那里便能看见耶舍良家子。“请接受”(Adhivāsetu)，即请接纳。“为今日故”(Ajjatanāya)，即为我今日对您们行恭敬供养所将获得的福德与喜悦故。“世尊以默然接受”，意为世尊身不动、口不言，仅于内心中忍可，以默然接受。此即是说，为摄受长者故，仅以心意接纳。“世尊说：‘善来，比丘！’”，据说世尊观察他以神通化作的衣钵之近因，见其于多生多世中曾布施衣等八资具，故说：“善来，比丘！”。他即刻剃除须发，身着袈裟，八种比丘资具自然披戴于身，犹如六十夏之长老，向世尊顶礼后坐下。须知，若有人布施衣等八资具，或仅是衣钵，予入流等圣者或具戒凡夫，并发愿：“愿此资具布施，于未来成为得‘善来比丘’之缘”，当其因缘具足，得遇诸佛时，此愿便会成就，获得神通化作的资具。

၂၉. ပဏီတေနာတိ ဥတ္တမေန. သဟတ္ထာတိ သဟတ္ထေန. သန္တပ္ပေတွာတိ သုဋ္ဌု တပ္ပေတွာ, ပရိပုဏ္ဏံ သုဟိတံ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာ. သမ္ပဝါရေတွာတိ သုဋ္ဌု ပဝါရေတွာ, အလံ အလန္တိ ဟတ္ထသညာယ ပဋိက္ခိပါပေတွာ. ဘုတ္တာဝိန္တိ ဘုတ္တဝန္တံ[Pg.198]. ဩနီတပတ္တပါဏိန္တိ ပတ္တတော ဩနီတပါဏိံ, အပနီတဟတ္ထန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဩနိတ္တပတ္တပါဏိ’’န္တိပိ ပါဌော, တဿတ္ထော – ဩနိတ္တံ နာနာဘူတံ ဝိနာဘူတံ ပတ္တံ ပါဏိတော အဿာတိ ဩနိတ္တပတ္တပါဏိ, တံ ဩနိတ္တပတ္တပါဏိံ, ဟတ္ထေ စ ပတ္တဉ္စ ဓောဝိတွာ ဧကမန္တံ ပတ္တံ နိက္ခိပိတွာ နိသိန္နန္တိ အတ္ထော. ဧကမန္တံ နိသီဒိံသူတိ ဘဂဝန္တံ ဧဝံဘူတံ ဉတွာ ဧကသ္မိံ ဩကာသေ နိသီဒိံသူတိ အတ္ထော. ဓမ္မိယာ ကထာယာတိအာဒီသု တင်္ခဏာနုရူပါယ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကအတ္ထံ သန္ဒဿေတွာ ကုသလေ စ ဓမ္မေ သမာဒပေတွာ တတ္ထ စ နံ သမုတ္တေဇေတွာ သဥဿာဟံ ကတွာ တာယ စ သဥဿာဟတာယ အညေဟိ စ ဝိဇ္ဇမာနဂုဏေဟိ သမ္ပဟံသေတွာ ဓမ္မရတနဝဿံ ဝဿိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

29. “以上妙的”(Paṇītena)，即最上等的。“亲手”(Sahatthā)，即用自己的手。“令其满足”(Santappetvā)，即令其善为满足，圆满、充足、如其所需。“令其表示满足后”(Sampavāretvā)，即令其善为表示满足，以“够了，够了”的手势使其拒绝。“食毕”(Bhuttāviṃ)，即已食者。“手离钵”(Onītapattapāṇiṃ)，即手从钵中移开，意为手已拿开。“手钵已净”(Onittapattapāṇiṃ)亦是另一读法，其义为：onitta指分离，即钵与手分离，故为“手钵已净”。意为洗净手与钵，将钵置于一旁后坐下。“坐于一旁”(Ekamantaṃ nisīdiṃsu)，意为了知世尊已如是（食毕），便在一处坐下。“以法说”等，是指以契合彼时之法说，开示现法、后世之义，于善法中劝导、策励、令其热忱，并以此热忱及其他现有功德令其欣喜，降下法宝之雨后，从座而去。

ယသဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

耶舍出家记释义终。

စတုဂိဟိသဟာယပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

四位在家同伴出家记释义

၃၀. ဣဒါနိ တဿ သဟာယာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဒဿေန္တော ‘‘အဿောသုံ ခေါ’’တိအာဒိမာဟ. တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ – သေဋ္ဌိနော စ အနုသေဋ္ဌိနော စ ယေသံ ကုလာနံ တာနိ သေဋ္ဌာနုသေဋ္ဌီနိ ကုလာနိ, တေသံ သေဋ္ဌာနုသေဋ္ဌီနံ ကုလာနံ, ပဝေဏိဝသေန အာဂတေဟိ သေဋ္ဌီဟိ စ အနုသေဋ္ဌီဟိ စ သမန္နာဂတာနံ ကုလာနန္တိ အတ္ထော. ဝိမလောတိအာဒီနိ တေသံ ပုတ္တာနံ နာမာနိ. ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာတိ ကေသဉ္စ မဿုဉ္စ ဩရောပေတွာ. ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနီတိ ကသာယရသပီတာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာနံ အနုစ္ဆဝိကာနိ ဝတ္ထာနိ. ဩရကောတိ ဦနကော လာမကော. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ.

30. 今为开示其同伴之出家，而说“彼等听闻”等语。此处为不甚明了之词的释义：“长者与次长者之家”(seṭṭhānuseṭṭhīnaṃ kulānaṃ)，意为世代相承、具足长者与次长者的家族。“毗摩罗”(Vimala)等是彼等之子的名字。“剃除须发”(Kesamassuṃ ohāretvā)，即剃落头发与胡须。“袈裟衣”(Kāsāyāni vatthāni)，即以树皮汁等染成、适合梵行者穿着的衣服。“下劣的”(Orako)，即不足的、低劣的。其余部分如前已说。

စတုဂိဟိသဟာယပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

四位在家同伴出家记释义终。

ပညာသဂိဟိသဟာယပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

五十位在家同伴出家记释义

၃၁. ပညာသမတ္တာနံ ဂိဟိသဟာယာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယပိ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဝုတ္တမေဝ. ဣမေသံ ပန သဗ္ဗေသံ ပုဗ္ဗယောဂေါ ဝတ္တဗ္ဗောတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယသအာဒီနံ [Pg.199] ကုလပုတ္တာနံ အယံ ပုဗ္ဗယောဂေါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝဂ္ဂဗန္ဓနေနာတိ ဂဏဗန္ဓနေန, ဧကီဘူတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနာထသရီရာနီတိ အနာထာနိ မတကဠေဝရာနိ. ပဋိဇဂ္ဂန္တာတိ ဗဟိ နီဟရိတွာ ဈာပေန္တာ.

31. 关于五十位在家同伴出家事，应说之义，如前已说。然今当说彼等一切之宿缘，为开示此，而说“此是耶舍等良家子之宿缘”等语。此处，“结成一组”(vaggabandhanena)即结成团体，意为成为一体。“无依之身”(Anāthasarīrāni)即无人照管的尸体。“照管”(Paṭijaggantā)即抬出焚烧。

ပညာသဂိဟိသဟာယပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五十位在家同伴出家记释义终。

မာရကထာဝဏ္ဏနာ

魔罗记释义

၃၂. ဣဒါနိ သရဏဂမနူပသမ္ပဒံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၄၁) – မုတ္တာဟန္တိ မုတ္တော အဟံ. စာရိကန္တိ အနုပုဗ္ဗဂမနစာရိကံ, ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု အနုက္ကမေန ဂမနသင်္ခါတံ စာရိကန္တိ အတ္ထော. စရထာတိ ဒိဝသံ ယောဇနပရမံ ဂစ္ဆန္တာ စရထ. မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထာတိ ဧကေန မဂ္ဂေန ဒွီသု ဂတေသု ဧကသ္မိံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ဧကေန တုဏှီဘူတေန ဌာတဗ္ဗံ ဟောတိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ. အာဒိကလျာဏန္တိ အာဒိမှိ ကလျာဏံ သုန္ဒရံ ဘဒ္ဒကံ, တထာ မဇ္ဈပရိယောသာနေသု. အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဉ္စ နာမေတံ သာသနဿ စ ဒေသနာယ စ ဝသေန ဒုဗ္ဗိဓံ. တတ္ထ သာသနဿ သီလံ အာဒိ, သမထဝိပဿနာမဂ္ဂါ မဇ္ဈံ, ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာနံ. သီလသမာဓယော ဝါ အာဒိ, ဝိပဿနာမဂ္ဂါ မဇ္ဈံ, ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာနံ. သီလသမာဓိဝိပဿနာ ဝါ အာဒိ, မဂ္ဂေါ မဇ္ဈံ, ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာနံ. ဒေသနာယ ပန စတုပ္ပဒိကဂါထာယ တာဝ ပဌမပါဒေါ အာဒိ, ဒုတိယတတိယာ မဇ္ဈံ, စတုတ္ထော ပရိယောသာနံ. ပဉ္စပဒဆပ္ပဒါနံ ပဌမပါဒေါ အာဒိ, အဝသာနပါဒေါ ပရိယောသာနံ, သေသာ မဇ္ဈံ. ဧကာနုသန္ဓိကဿ သုတ္တဿ နိဒါနံ အာဒိ, ဣဒမဝေါစာတိ ပရိယောသာနံ, သေသံ မဇ္ဈံ. အနေကာနုသန္ဓိကဿ သုတ္တဿ မဇ္ဈေ ဗဟုကမ္ပိ အနုသန္ဓိ မဇ္ဈမေဝ, နိဒါနံ အာဒိ, ဣဒမဝေါစာတိ ပရိယောသာနံ. သာတ္ထန္တိ သာတ္ထကံ ကတွာ ဒေသေထ. သဗျဉ္ဇနန္တိ ဗျဉ္ဇနေဟိ စေဝ ပဒေဟိ စ ပရိပူရံ ကတွာ ဒေသေထ. ကေဝလပရိပုဏ္ဏန္တိ သကလပရိပုဏ္ဏံ. ပရိသုဒ္ဓန္တိ နိရုပက္ကိလေသံ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ. ပကာသေထာတိ အာဝိ ကရောထ.

32. 如今，为示皈依与具足戒，而说“尔时，世尊……”等。于此，这是次第句释义（《相应部》注1.1.141）：“我已解脱”即“我已解脱”。“游行”即次第游行，义为依次于村、镇、王都中行走的游行。“你们当游行”是说，每日行不超过一由旬而游行。“勿二人由一道”是说，若二人行于一道，一人说法时，另一人须默然安住，是故如是说。“初善”即初时善、美、好，中、后亦然。而这初、中、后，以教法与说法故，有二种。其中，于教法，戒为初，止观之道为中，果与涅槃为后；或戒与定为初，观之道为中，果与涅槃为后；或戒、定、观为初，道为中，果与涅槃为后。于说法，四句偈之第一句为初，第二、三句为中，第四句为后。五句、六句偈之第一句为初，最后一句为后，其余为中。单义理经之因缘为初，“[世尊]如是说”为后，其余为中。多义理经，中间纵有多义理亦仅为中，因缘为初，“[世尊]如是说”为后。“有义”是说，讲说时要有义理。“有文”是说，讲说时要文句具足。“完全圆满”即是全然圆满。“清净”即是无烦恼。“梵行”即含摄三学之教法梵行。“阐明”即是显明。

အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာတိ ပညာစက္ခုမှိ အပ္ပကိလေသရဇသဘာဝါ, ဒုကူလသာဏိယာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဝိယ စတုပ္ပဒိကဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပတ္တုံ သမတ္ထာ [Pg.200] သတ္တာ သန္တီတိ အတ္ထော. ပရိဟာယန္တီတိ အလာဘပရိဟာနိယာ ဓမ္မတော ပရိဟာယန္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘အနဓိဂတံ နာဓိဂစ္ဆန္တာ ဝိသေသာဓိဂမတော ပရိဟာယန္တီ’’တိ. သေနာနိဂမောတိ သေနာယ နိဂမော. ပဌမကပ္ပိကာနံ ကိရ တသ္မိံ ဌာနေ သေနာနိဝေသော အဟောသိ, တသ္မာ သော ပဒေသော ‘‘သေနာနိဂမော’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘သေနာနိဂါမော’’တိပိ ပါဌော, သေနာနိ နာမ သုဇာတာယ ပိတာ, တဿ ဂါမောတိ အတ္ထော. တေနုပသင်္ကမိဿာမီတိ နာဟံ တုမှေ ဥယျောဇေတွာ ပရိဝေဏာဒီနိ ကာရေတွာ ဥပဋ္ဌာကာဒီဟိ ပရိစရိယမာနော ဝိဟရိဿာမိ, တိဏ္ဏံ ပန ဇဋိလာနံ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ ပါဋိဟာရိယသဟဿာနိ ဒဿေတွာ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတုံ ဥပသင်္ကမိဿာမိ.

“薄尘种性”是说，于慧眼中烦恼尘垢少，犹如被细麻布所覆，有众生能于四句偈之末证得阿罗汉果。“退失”是说，因未得而退失，从法退失。是故说：“未证得者不能证得，从殊胜的证得中退失”。“军将村”(Senānigama)即军队之村。据说，初劫时，彼处曾为军营，是故彼地被称为“军将村”。亦有读作“Senānigāmo”者，Senāni是善生(Sujātā)父亲之名，义为“他的村庄”。“我将前往彼处”是说，我并非遣派你们，建造精舍等，由侍者等服侍而住，而是为三位结发外道示现二千五百神通后，为说法而前往。

၃၃. မာရော ပါပိမာတိ အတ္တနော ဝိသယံ အတိက္ကမိတုံ ပဋိပန္နေ သတ္တေ မာရေတီတိ မာရော, ပရေ ပါပေ နိယောဇေတိ, သယံ ဝါ ပါပေ နိယုတ္တောတိ ပါပိမာ. အညာနိပိဿ ကဏှော အဓိပတိ ဝသဝတ္တီ အန္တကော နမုစိ ပမတ္တဗန္ဓူတိအာဒီနိ ဗဟူနိ နာမာနိ, ဣဓ ပန နာမဒွယမေဝ ဂဟိတံ. ဥပသင်္ကမီတိ ‘‘အယံ သမဏော ဂေါတမော မဟာယုဒ္ဓံ ဝိစာရေန္တော ဝိယ ‘မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ, ဓမ္မံ ဒေသေထာ’တိ သဋ္ဌိ ဇနေ ဥယျောဇေတိ, ဣမသ္မိံ ပန ဧကသ္မိမ္ပိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ မယှံ စိတ္တဿ သာတံ နတ္ထိ, ဧဝံ ဗဟူသု ဒေသေန္တေသု ကုတော ဘဝိဿတိ, ပဋိဗာဟာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိ.

33. “魔罗(Māra)、恶者(pāpimā)”：因其杀害行于超越其境界之道的众生，故为“魔罗”；又因其令他人作恶，或自己行于恶，故为“恶者”。他亦有黑、主、自在者、终结者、那牟奇(Namuci)、放逸者之友等众多别名，然此处仅取二名。“走近”是说，（魔）如是思惟：“此沙门乔达摩(Gotama)犹如谋划大战，派遣六十人说：‘勿二人由一道，当说法。’如今，仅此一人说法，我心已无愉悦，若众多人说法，岂能有之？我当阻止他！”于是走近。

သဗ္ဗပါသေဟီတိ သဗ္ဗေဟိ ကိလေသပါသေဟိ. ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာတိ ယေ ဒိဗ္ဗကာမဂုဏသင်္ခါတာ မာနုသကကာမဂုဏသင်္ခါတာ စ ကိလေသပါသာ နာမ အတ္ထိ, သဗ္ဗေဟိ တေဟိ တွံ ဗဒ္ဓေါတိ ဝဒတိ. မဟာဗန္ဓနဗဒ္ဓေါတိ မဟတာ ကိလေသဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓေါ, မဟတိ ဝါ ဗန္ဓနေ ဗဒ္ဓေါ, ကိလေသဗန္ဓနဿ ဌာနဘူတေ ဘဝစာရကေ ဗဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. န မေ သမဏ မောက္ခသီတိ သမဏ တွံ မမ ဝိသယတော န မုစ္စိဿသိ. ‘‘န မေ သမဏ မောက္ခသီ’’တိ စ ဣဒံ မာရော ‘‘မုတ္တာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပါသေဟီ’’တိ ဘဂဝတော ဝစနံ အသဒ္ဒဟန္တော ဝဒတိ, သဒ္ဒဟန္တောပိ ဝါ ‘‘ဧဝမယံ ပရေသံ သတ္တာနံ မောက္ခာယ ဥဿာဟံ န ကရေယျာ’’တိ သန္တဇ္ဇေန္တော ကောဟညေ ဌတွာ ဝဒတိ.

“一切缚”即一切烦恼缚。“诸天及人”是说，有名为天界欲乐与人界欲乐之烦恼缚，（魔）言：“你被所有彼等所缚。”“为大缚所缚”义为，为巨大之烦恼缚所缚，或为大系缚所缚，即于作为烦恼缚之处所的有轮中被缚。“沙门，汝不得脱于我”是说：“沙门，你无法从我的境界中解脱。”而“沙门，汝不得脱于我”此言，是魔罗不信世尊所说“诸比丘，我已从一切缚中解脱”而说；或虽信此言，然为恐吓世尊，使其不为其他众生之解脱而精进，故住于欺诈而说。

နိဟတောတိ တွံ မယာ နိဟတော, နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝံ ဂမိတော ပရာဇိတောတိ အတ္ထော. အန္တလိက္ခေ စရန္တေ ပဉ္စာဘိညေပိ ဗန္ဓတီတိ အန္တလိက္ခစရော. ရာဂပါသော ဟိ အန္တလိက္ခစရေသုပိ ကိစ္စသာဓနတော ‘‘အန္တလိက္ခစရော’’တိ [Pg.201] ဝုစ္စတိ, တေနေဝ နံ မာရောပိ အန္တလိက္ခစရောတိ မညတိ. မနသိ ဇာတောတိ မာနသော, မနသမ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

“你已被击败”义为，你已被我击败，已令你至无所依，已被战胜。“空中行者”(antalikkhacaro)是说，能缚于空中行走之五神通者。贪缚(rāgapāsa)因其于空中行者亦能成事，故被称为“空中行者”，是故魔罗亦认为它（贪缚）是空中行者。“意生”(mānaso)即于意中生，义为与心相应。其余于此，其义自明。

မာရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

魔事释义终。

ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒါကထာဝဏ္ဏနာ

出家与具足戒事释义

၃၄. ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိကာယ ပန ပါဠိယာ ယော ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒါဝိနိစ္ဆယော ဝတ္တဗ္ဗော, တံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခံ ကုလပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေန္တေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယေ ပုဂ္ဂလာ ပဋိက္ခိတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. သယံ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗောတိ ကေသစ္ဆေဒနာဒီနိ သယံ ကရောန္တေန ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော. ကေသစ္ဆေဒနံ ကာသာယစ္ဆာဒနံ သရဏဒါနန္တိ ဟိ ဣမာနိ တီဏိ ကရောန္တော ‘‘ပဗ္ဗာဇေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧတေသု ဧကံ ဒွေ ဝါပိ ကရောန္တော တထာ ဝေါဟရီယတိယေဝ, တသ္မာ ဧတံ ပဗ္ဗာဇေဟီတိ ကေသစ္ဆေဒနံ ကာသာယစ္ဆာဒနဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပဇ္ဈာယံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗာဇေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ခဏ္ဍသီမံ နေတွာတိ ဘဏ္ဍုကမ္မာရောစနပရိဟရဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. တေန သဘိက္ခုကေ ဝိဟာရေ အညမ္ပိ ‘‘ဧတဿ ကေသေ ဆိန္ဒာ’’တိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. ပဗ္ဗာဇေတွာတိ ကေသစ္ဆေဒနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘိက္ခုတော အညော ပဗ္ဗာဇေတုံ န လဘတီတိ သရဏဒါနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘သာမဏေရော ပနာ’’တိအာဒိ. ဘဗ္ဗရူပေါတိ ဘဗ္ဗသဘာဝေါ. တမေဝတ္ထံ ပရိယာယန္တရေန ဝိဘာဝေတိ ‘‘သဟေတုကော’’တိ. ဉာတောတိ ပါကဋော. ယသဿီတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတော.

34. 于“诸比丘(bhikkhave)，我允许”等巴利文中，为详细阐明所说的出家(pabbajjā)与受具足戒(upasampadā)之裁决(vinicchayo)，故说“为欲出家之良家子剃度者”等。于此，“被拒绝之人(puggalā paṭikkhittā)”是其关联。“应自行令其出家”(sayaṃ pabbājetabbo)是指应自行为其剃发等。行剃发(kesacchedanaṃ)、披袈裟(kāsāyacchādanaṃ)、授三皈(saraṇadānaṃ)此三事者，称为“令出家”。于此三事中，若仅行一二事者，亦作此称。故“你当令其出家”(etaṃ pabbājehīti)是针对剃发与披袈裟而言。“依止戒师(upajjhāya)令出家”其理亦然。“引至小界(khaṇḍasīmaṃ)”，是为了避免宣布剃度仪式而说。因此，在有比丘的住处，他人不得说“当为彼剃发”。“令出家已”(pabbājetvā)是针对剃发而言。“比丘之外者不得令出家”是针对授三皈而言。因此说“然而沙弥”等。“堪能者”(bhabbarūpo)即具堪能之性。复以异门阐明此义，说“有因缘者”(sahetuko)。“知名”(ñāto)即显赫。“有名望者”(yasassī)即具足眷属圆满。

ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဂန္ဓာသယောကာသဝသေန အသုစိဇေဂုစ္ဆပဋိကူလဘာဝံ ပါကဋံ ကရောန္တေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ကေသာ နာမေတေ ဝဏ္ဏတောပိ ပဋိကူလာ, သဏ္ဌာနတောပိ ဂန္ဓတောပိ အာသယတောပိ ဩကာသတောပိ ပဋိကူလာ. မနုညေပိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၈၃; ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆; သာရတ္ထ. ဋီ. ပါရာဇိကကဏ္ဍ ၂.၁၆၂) ဟိ ယာဂုပတ္တေ ဝါ ဘတ္တပတ္တေ ဝါ ကေသဝဏ္ဏံ ကိဉ္စိ ဒိသွာ ‘‘ကေသမိဿကမိဒံ, ဟရထ န’’န္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တိ, ဧဝံ ကေသာ ဝဏ္ဏတော ပဋိကူလာ. ရတ္တိံ ဘုဉ္ဇန္တာပိ ကေသသဏ္ဌာနံ အက္ကဝါကံ ဝါ မကစိဝါကံ ဝါ ဆုပိတွာ [Pg.202] တထေဝ ဇိဂုစ္ဆန္တိ, ဧဝံ သဏ္ဌာနတော ပဋိကူလာ. တေလမက္ခနပုပ္ဖဓူမာဒိသင်္ခါရဝိရဟိတာနဉ္စ ကေသာနံ ဂန္ဓော ပရမဇေဂုစ္ဆော ဟောတိ, တတော ဇေဂုစ္ဆတရော အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိတ္တာနံ. ကေသာ ဟိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော အပ္ပဋိကူလာပိ သိယုံ, ဂန္ဓေန ပန ပဋိကူလာယေဝ. ယထာ ဟိ ဒဟရဿ ကုမာရကဿ ဝစ္စံ ဝဏ္ဏတော ဟလိဒ္ဒိဝဏ္ဏံ, သဏ္ဌာနတောပိ ဟလိဒ္ဒိပိဏ္ဍိသဏ္ဌာနံ. သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ဆဍ္ဍိတဉ္စ ဥဒ္ဓုမာတကကာဠသုနခသရီရံ ဝဏ္ဏတော တာလပက္ကဝဏ္ဏံ, သဏ္ဌာနတော ဝဋ္ဋေတွာ ဝိဿဋ္ဌမုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနံ, ဒါဌာပိဿ သုမနမကုဠသဒိသာ, တံ ဥဘယမ္ပိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော သိယာ အပ္ပဋိကူလံ, ဂန္ဓေန ပန ပဋိကူလမေဝ, ဧဝံ ကေသာပိ သိယုံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော အပ္ပဋိကူလာ, ဂန္ဓေန ပန ပဋိကူလာယေဝါတိ. ယထာ ပန အသုစိဋ္ဌာနေ ဂါမနိဿန္ဒေန ဇာတာနိ သူပေယျပဏ္ဏာနိ နာဂရိကမနုဿာနံ ဇေဂုစ္ဆာနိ ဟောန္တိ အပရိဘောဂါနိ, ဧဝံ ကေသာပိ ပုဗ္ဗလောဟိတမုတ္တကရီသပိတ္တသေမှာဒိနိဿန္ဒေန ဇာတတ္တာ ပရမဇေဂုစ္ဆာတိ ဧဝံ အာသယတော ပဋိကူလာ. ဣမေ စ ကေသာ နာမ ဂူထရာသိမှိ ဥဋ္ဌိတကဏ္ဏကံ ဝိယ ဧကတိံသကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ဇာတာ, တေ သုသာနသင်္ကာရဋ္ဌာနာဒီသု ဇာတသာကံ ဝိယ ပရိခါဒီသု ဇာတကမလကုဝလယာဒိပုပ္ဖံ ဝိယ စ အသုစိဋ္ဌာနေ ဇာတတ္တာ ပရမဇေဂုစ္ဆာတိ ဧဝံ ဩကာသတော ပဋိကူလာတိအာဒိနာ နယေန တစပဉ္စကဿ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ပဋိကူလဘာဝံ ပကာသေန္တေနာတိ အတ္ထော.

以颜色(vaṇṇa)、形状(saṇṭhāna)、气味(gandha)、来源(āsaya)、处所(okāsa)的方式，来显明其不净(asuci)、可厌(jeguccha)、可憎(paṭikūla)之性，是其关联。其中，头发(kesā)从颜色、形状、气味、来源、处所各方面而言皆是可憎的。即使在悦意的粥碗(yāgupatta)或饭钵(bhattapatta)中，若见到一丝头发，也会厌恶地说：“此中有发，拿走！”因此，头发在颜色上是可憎的。晚上吃饭时，若触到头发的形状，会误以为是某种草的纤维或虫丝而同样感到厌恶，因此，头发在形状上是可憎的。未经涂油、饰花、熏香等处理的头发，其气味极为可厌，投入火中则更可厌。头发即便在颜色和形状上不可憎，在气味上也必然是可憎的。譬如，幼儿的粪便，颜色如姜黄(haliddi)，形状如姜黄块；又如弃于垃圾堆中肿胀发黑的狗尸，颜色如棕榈果，形状如滚圆散置的鼓，其牙齿亦如茉莉花蕾，此二者即便在颜色和形状上或不可憎，在气味上也必然是可憎的。头发亦复如是，即便在颜色和形状上不可憎，在气味上也必然是可憎的。又如在不净之处，由村落污水所生的蔬菜，城市人不食，以为可厌；头发亦然，由脓(pubba)、血(lohita)、尿(mutta)、粪(karīsa)、胆汁(pitta)、痰(semha)等流溢物中长出，故极为可厌，因此，头发在来源上是可憎的。此头发如粪堆中生起的蛆虫，生于三十一部分(ekatiṃsakoṭṭhāsa)之堆中，又如生于墓地、垃圾堆等处的蔬菜，或生于护城河等处的莲花(kamala)、睡莲(kuvalaya)等花，因生于不净之处，故极为可厌，因此，头发在处所上是可憎的。如是以颜色等方式，显明皮五法(tacapañcaka)的可憎之性，即是此义。

နိဇ္ဇီဝနိဿတ္တဘာဝံ ဝါ ပါကဋံ ကရောန္တေနာတိ ဣမေ ကေသာ နာမ သီသကဋာဟပလိဝေဌနစမ္မေ ဇာတာ. တတ္ထ ယထာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတေသု ကုန္ထတိဏေသု န ဝမ္မိကမတ္ထကော ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကုန္ထတိဏာနိ ဇာတာနီ’’တိ, နာပိ ကုန္ထတိဏာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဇာတာနီ’’တိ, ဧဝမေဝ န သီသကဋာဟပလိဝေဌနစမ္မံ ဇာနာတိ ‘‘မယိ ကေသာ ဇာတာ’’တိ, နာပိ ကေသာ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ သီသကဋာဟပလိဝေဌနစမ္မေ ဇာတာ’’တိ. အညမညံ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏရဟိတာ ဧတေ ဓမ္မာ. ဣတိ ကေသာ နာမ ဣမသ္မိံ သရီရေ ပါဋိယေက္ကော ကောဋ္ဌာသော အစေတနော အဗျာကတော သုညော နိဿတ္တော ထဒ္ဓေါ ပထဝီဓာတူတိအာဒိနာ နယေန နိဇ္ဇီဝနိဿတ္တဘာဝံ ပကာသေန္တေန. ပုဗ္ဗေတိ ပုရိမဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ. မဒ္ဒိတသင်္ခါရောတိ နာမရူပဝဝတ္ထာနေန စေဝ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဝသေန စ ဉာဏေန ပရိမဒ္ဒိတသင်္ခါရော. ဘာဝိတဘာဝနောတိ ကလာပသမ္မသနာဒိနာ သဗ္ဗသော ကုသလဘာဝနာယ ပူရဏေန ဘာဝိတဘာဝနော.

或显明其无生命、无有情(nijjīvanissattabhāva)之性。这些头发生长在头盖皮上。譬如蚁冢顶上长出的草，蚁冢不知“我身上长出了草”，草亦不知“我长在蚁冢上”；同样，头盖皮不知“我身上长出了头发”，头发亦不知“我长在头盖皮上”。此等诸法，相互间无观照与省察。是故，头发于此身中，是一独立部分，无心(acetana)、无记(abyākata)、空(suñña)、无有情(nissatta)、坚硬(thaddha)、属地界(pathavīdhātu)等，以此方式显明其无生命、无有情之性。“往昔”(pubbe)是指于往昔诸佛处。“已摧伏诸行”(madditasaṅkhāra)是指以辨别名色(nāmarūpa)与把握缘(paccaya)之智，而摧伏诸行。“已修习圆满”(bhāvitabhāvana)是指通过聚思惟(kalāpasammasana)等，以一切善之修习而圆满，故为已修习圆满者。

အဒိန္နံ [Pg.203] န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗဇ္ဇာ န ရုဟတီတိ ဝဒန္တိ. အနုညာတဥပသမ္ပဒါတိ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေန အနုညာတဥပသမ္ပဒါ. ဌာနကရဏသမ္ပဒန္တိ ဧတ္ထ ဥရာဒီနိ ဌာနာနိ, သံဝုတာဒီနိ ကရဏာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အနုနာသိကန္တံ ကတွာ ဒါနကာလေ အန္တရာ ဝိစ္ဆေဒံ အကတွာ ဒါတဗ္ဗာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကသမ္ဗန္ဓာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ မ-ကာရန္တံ ကတွာ ဒါနသမယေ ဝိစ္ဆေဒံ ကတွာ. သဗ္ဗမဿ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဒသသိက္ခာပဒဝိနိမုတ္တံ ပရာမာသာပရာမာသာဒိဘေဒံ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. အာဘိသမာစာရိကေသု ဝိနေတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ သေခိယဥပဇ္ဈာယဝတ္တာဒိအာဘိသမာစာရိကသီလမနေန ပူရေတဗ္ဗံ, တတ္ထ စ ကတ္တဗ္ဗဿ အကရဏေ အကတ္တဗ္ဗဿ စ ကရဏေ ဒဏ္ဍကမ္မာရဟော ဟောတီတိ ဒီပေတိ.

在此，他们说“不与取是不允许的”，（因此）出家不成立。“允许的具足戒”是指通过白四羯磨允许的具足戒。在此，“处所与行为的成就”应被理解为：处所是胸部等，行为是防护等。为了表明应在结尾处作鼻音，布施时中间不间断地给予，所以说“一相连贯”。“中断”是指在结尾处作“m”音，在布施时中断。“应告知他一切适宜与不适宜之事”是指：应告知他十学处之外，关于可触碰与不可触碰等区别的适宜与不适宜之事。“应以威仪法调伏”，这表明他应圆满众学法、戒师的义务等威仪戒；并且指出，若应做的不做，不应做的反做，则应受惩罚(daṇḍakamma)。

ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒါကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

出家与受具足戒事释义终。

ဒုတိယမာရကထာဝဏ္ဏနာ

第二魔罗事释义

၃၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝဿံဝုဋ္ဌောတိအာဒိကာယ ပန ပါဠိယာ အယံ အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ. ယောနိသောမနသိကာရာတိ ဥပါယမနသိကာရေန, အနိစ္စာဒီသု အနိစ္စာဒိတော မနသိကရဏေနာတိ အတ္ထော. ယောနိသော သမ္မပ္ပဓာနာတိ ဥပါယဝီရိယေန, အနုပ္ပန္နာကုသလာနုပ္ပာဒနာဒိဝိဓိနာ ပဝတ္တဝီရိယေနာတိ အတ္ထော. ဝိမုတ္တီတိ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ ဝုတ္တာ. အဇ္ဈဘာသီတိ ‘‘အယံ အတ္တနာ ဝီရိယံ ကတွာ အရဟတ္တံ ပတွာပိ န တုဿတိ, ဣဒါနိ အညေသမ္ပိ ‘ပါပုဏာထာ’တိ ဥဿာဟံ ကရောတိ, ပဋိဗာဟေဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ အဘာသိ. မာရပါသေနာတိ ကိလေသပါသေန. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ.

35. 对于“尔时，世尊雨季安居结束后”等巴利文，以下是其中新词的释义。“如理作意”(Yonisomanasikāra)是指以善巧的方法作意，即对无常等法作无常等想。“如理正勤”(Yoniso sammappadhāna)是指以善巧的精进，即以“未生之恶令不生”等方法发起的精进。“解脱”(vimutti)，此处以其最胜义，是指阿罗汉果的解脱。“告言”(Ajjhabhāsi)是指（魔罗）心想：“此人自己精进证得阿罗汉果尚不满足，如今还激励他人说‘你们也应证得’，我定要阻止他。”如此想后便说了话。“魔罗之缚”(Mārapāsa)是指烦恼之缚。其余的在此皆如前述。

ဒုတိယမာရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

第二魔罗事释义终。

ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယကထာဝဏ္ဏနာ

贤善品事释义

၃၆. တိံသဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယဝတ္ထုမှိ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာတိ ယထာအဇ္ဈာသယံ ဝိဟရိတွာ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဝသန္တာနံ ဆာယူဒကာဒီနံ ဝိပတ္တိံ ဝါ အဖာသုကသေနာသနံ ဝါ မနုဿာနံ အဿဒ္ဓါဒိဘာဝံ ဝါ အာဂမ္မ [Pg.204] အနဘိရတိ နာမ နတ္ထိ, တေသံ သမ္ပတ္တိယာ ‘‘ဣဓ ဖာသုံ ဝိဟရာမာ’’တိ အဘိရမိတွာ စိရဝိဟာရောပိ နတ္ထိ. ယတ္ထ ပန တထာဂတေ ဝိဟရန္တေ သတ္တာ သရဏေသု ဝါ တီသု ပတိဋ္ဌဟန္တိ, သီလာနိ ဝါ သမာဒိယန္တိ, ပဗ္ဗဇန္တိ ဝါ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒီနံ ဝါ ပရေသံ ဥပနိဿယော ဟောတိ, တတ္ထ ဗုဒ္ဓါ သတ္တေ တာသု သမ္ပတ္တီသု ပတိဋ္ဌာပနအဇ္ဈာသယေန ဝသန္တိ, တာသံ အဘာဝေ ပက္ကမန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယထာအဇ္ဈာသယံ ဝိဟရိတွာ’’တိ. အဇ္ဈောဂါဟေတွာတိ ပဝိသိတွာ. တိံသမတ္တာတိ တိံသပမာဏာ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ.

36. 在三十位贤善品(Bhaddavaggiya)比丘的故事中，“随其所乐而住”即是“随其意向而住”。诸佛住于一处时，不会因为树荫、水源等的匮乏，或住所不适，或人们不信等而心生不乐；也不会因为这些条件具足，想着“我们在此安住”而乐于久住。然而，若如来所住之处，有众生安住于三皈依、受持诸戒、出家，或成为他人证得须陀洹道(sotāpattimagga)等的助缘，诸佛便会为了让众生安住于这些成就中而依其意向居住；若无此等因缘，则会离去。因此说“随其意向而住”。“潜入”(Ajjhogāhetvā)即是“进入”。“三十之数”(Tiṃsamattā)即是“三十的数量”。其余的在此皆如前述。

ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

贤善品事释义终。

ဥရုဝေလပါဋိဟာရိယကထာဝဏ္ဏနာ

优楼频螺神通事迹释义

၃၇-၃၈. ဥရုဝေလကဿပဝတ္ထုမှိ ဇဋိလောတိ ဇဋာဓရော. ဇဋာ အဿ အတ္ထီတိ ဟိ ဇဋိလော. နေတီတိ နာယကော, သာမံ ဝိနေတိ အတ္တနော လဒ္ဓိံ သိက္ခာပေတီတိ ဝိနာယကော. သစေ တေ ကဿပ အဂရူတိ ကဿပ သစေ တုယှံ ဘာရိယံ အဖာသုကံ ကိဉ္စိ နတ္ထိ. အဂျာဂါရေတိ အဂ္ဂိသာလာယံ. ဥဘိန္နံ သဇောတိဘူတာနန္တိ ဥဘောသု သဇောတိဘူတေသု ပဇ္ဇလိတေသု. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော နာမ.

37-38. 在优楼频螺迦叶(Uruvelakassapa)的故事中，“结发者”(jaṭila)即是持发髻者。因为他有发髻，所以是“结发者”。所谓领导者，是因为他能引导；因为他能调伏自己并教导自己的见解，所以是调御者。“迦叶，若对你无碍”是指：迦叶，如果你没有任何沉重或不适。“在火室中”即是在火堂中。“二者皆已发光”是指两者都已发光、燃烧。“Yatra hi nāma”即是“yo nāma”之义。

၃၉. အဇ္ဇဏှောတိ အဇ္ဇ ဧကဒိဝသံ. အဂ္ဂိသာလမှီတိ အဂျာဂါရေ. သုမနမနသောတိ သုန္ဒရစိတ္တသင်္ခါတမနော. တေဇောဓာတူသု ကုသလောတိ တေဇောကသိဏသမာပတ္တီသု ကုသလော. ဥဒိစ္ဆရေတိ ဥလ္လောကေသုံ, ပရိဝါရေသုန္တိ ဝါ အတ္ထော. ပတ္တမှိ ဩဒဟိတွာတိ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ. ဓုဝဘတ္တေနာတိ နိစ္စဘတ္တေန.

39. “今日”是指今天这一天。“在火堂中”即是在火屋中。“悦意心”是指美好的心。“于火界善巧”是指于火遍处定善巧。“Udicchare”是指仰望，或有“围绕”之义。“放入钵中”即是置于钵中。“以常食”即是以固定的食物。

၄၀. အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တ-သဒ္ဒေါ ခယေ ဝတ္တတိ, တေန ပရိက္ခီဏာယရတ္တိယာတိ အတ္ထော. ဧတေ ဟိ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ အာဂတာ. နိယာမော ကိရေသ ဒေဝတာနံ, ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓါနံ ဝါ ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ဝါ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တာ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ အာဂစ္ဆန္တိ. အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ အဘိရူပဆဝိဝဏ္ဏာ, ဣဋ္ဌဝဏ္ဏာ မနာပဝဏ္ဏာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒေဝတာ ဟိ မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆမာနာ ပကတိဝဏ္ဏံ ပကတိဣဒ္ဓိံ [Pg.205] ဇဟိတွာ ဩဠာရိကံ အတ္တဘာဝံ ကတွာ အတိရေကဝဏ္ဏဝတ္ထာလင်္ကာရကာယာဒီဟိ ဩဘာသံ မုဉ္စမာနာဒိဝသေန စ ဒိဗ္ဗံ ဣဒ္ဓါနုဘာဝဉ္စ နိမ္မိနိတွာ နဋသမဇ္ဇာဒီနိ ဂစ္ဆန္တာ မနုဿာ ဝိယ အဘိသင်္ခတေန ကာယေန အာဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ကာမာဝစရာ အနဘိသင်္ခတေနပိ အာဂန္တုံ သက္ကောန္တိ ဩဠာရိကရူပတ္တာ. တထာ ဟိ တေ ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခာ, ရူပါဝစရာ ပန အနဘိသင်္ခတေန ကာယေန အာဂန္တုံ န သက္ကောန္တိ သုခုမတရရူပတ္တာ. တေသဉှိ အတိသုခုမောဝ အတ္တဘာဝေါ, န တေန ဣရိယာပထကပ္ပနံ ဟောတိ. တသ္မာ ဗြဟ္မလောကေပိ ဗြဟ္မာနော ယေဘုယျေန နိမ္မိတရူပေနေဝ ပဝတ္တန္တိ. မူလပဋိသန္ဓိရူပဉှိ နေသံ အတိဝိယ သုခုမမဟာရူပံ, ကေဝလံ တံ စိတ္တုပ္ပာဒဿ နိဿယာဓိဋ္ဌာနဘူတံ သဏ္ဌာနဝန္တံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ.

40. 在“夜已深”(abhikkantāya rattiyā)一句中，“深”(abhikkanta)一词有“消逝”之义，因此意思是“夜已消逝”。这四大天王是在中夜刚过之时到来的。据说，这是诸天的规矩：当他们前来侍奉佛陀或佛陀的弟子时，总是在中夜过后前来。“殊胜的容色”(abhikkantavaṇṇā)是指美好的肤色容貌，也就是说，是悦意、可爱的容貌。诸天来到人间时，会舍弃其自然的容色与神通，化作粗显的身体，以超胜的容色、衣饰、庄严等放射光明，并创造出天界的神通威力，就像去参加舞乐集会的人们一样，以构造的身体前来。其中，欲界天人因为形体粗显，即使不构造身体也能前来，因为他们食用段食。而色界天人因为形体更为微细，无法以非构造的身体前来。他们的身体实在太微细了，无法以此维持行住坐卧的姿态。因此，在梵天界，梵天们也大都以化现的色身行事。他们的根本结生色身是极其微细的大色身，它仅仅作为心识生起的依处与基础而具有形态地存续着。

ကေဝလကပ္ပန္တိ ဧတ္ထ ကေဝလ-သဒ္ဒဿ အနဝသေသတ္တံ အတ္ထော, ကပ္ပ-သဒ္ဒဿ သမန္တဘာဝေါ, တသ္မာ ကေဝလကပ္ပံ ဝနသဏ္ဍန္တိ အနဝသေသံ သမန္တတော ဝနသဏ္ဍန္တိ အတ္ထော. အနဝသေသံ ဖရိတုံ သမတ္ထဿပိ ဟိ ဩဘာသဿ ကေနစိ ကာရဏေန ဧကဒေသဖရဏမ္ပိ သိယာ, အယံ ပန သဗ္ဗသော ဖရတီတိ ဒဿေတုံ သမန္တတ္ထော ကပ္ပ-သဒ္ဒေါ ဂဟိတော. အထ ဝါ ဤသံ အသမတ္ထံ ကေဝလကပ္ပံ. ဘဂဝတော ပဘာယ အနောဘာသိတမေဝ ဟိ ပဒေသံ ဒေဝတာ အတ္တနော ပဘာယ ဩဘာသေန္တိ. န ဟိ ဘဂဝတော ပဘာ ကာယစိ ပဘာယ အဘိဘူယတိ, သူရိယာဒီနမ္ပိ ပန ပဘံ သာ အဘိဘုယျ တိဋ္ဌတီတိ. ဩဘာသေတွာတိ ဝတ္ထာလင်္ကာရသရီရသမုဋ္ဌိတာယ အာဘာယ ဖရိတွာ, စန္ဒော ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ ဧကောဘာသံ ဧကပဇ္ဇောတံ ကရိတွာတိ အတ္ထော. ဒေဝတာနဉှိ သရီရာဘာ ဒသဒွါဒသယောဇနမတ္တဋ္ဌာနံ တတော ဘိယျောပိ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, တထာ ဝတ္ထာဘရဏာဒီသု သမုဋ္ဌိတာ ပဘာ. စတုဒ္ဒိသာတိ စတူသု ဒိသာသု. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယံ နာမ.

于“kevalakappaṃ”（遍及全部）中，“kevala”一词义为“无余”，“kappa”一词义为“周遍”，是故，“kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ”（遍及全部的林苑）之义为“毫无遗漏地周遍整个林苑”。纵使有能遍照一切之光明，亦或因某些缘故仅能照耀部分区域，然此处取有“周遍”义之“kappa”一词，正是为显示此光明能完全普照一切。又或者，“kevalakappaṃ”有“几近”、“略有未及”之义。因为诸天仅以自身光明，照亮世尊光明未及之处。世尊之光明不为任何光明所压倒，其光明甚至超越、压倒日月等之光明。“照亮后”（obhāsetvā），即是以从衣饰与身体发出之光芒遍照，犹如日月，形成一片光明。诸天之身光能照耀十至十二由旬之地，乃至更远；从衣饰等所生起之光明亦复如是。“四方”（catuddisā）即于四方。“Yatra hi nāma”即“yaṃ nāma”。

၄၃. အင်္ဂမဂဓာတိ ဥဘော အင်္ဂမဂဓရဋ္ဌဝါသိနော. ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယန္တိ ဣဒ္ဓိဘူတံ ပါဋိဟာရိယံ, န အာဒေသနာနုသာသနီပါဋိဟာရိယန္တိ အတ္ထော. တိဝိဓဉှိ ပါဋိဟာရိယံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယန္တိ. တတ္ထ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝ’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ (ဒီ. နိ. ၁.၂၃၈-၂၃၉; မ. နိ. ၁.၁၄၇; သံ. နိ. ၂.၇၀; ၅.၈၃၄) ဣဒ္ဓိဝိဓမေဝ [Pg.206] ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ. ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ အာဒိသတိ, စေတသိကမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိတက္ကိတမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိစာရိတမ္ပိ အာဒိသတိ ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော’’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ (ပဋိ. မ. ၃.၃၀) ပရဿ စိတ္တံ ဉတွာ ကထနံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ. ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဧဝမနုသာသတိ ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ, ဧဝံ မနသိ ကရောထ, မာ ဧဝံ မာနသာ ကရိတ္ထ, ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’’’တိ (ပဋိ. မ. ၃.၃၀) ဧဝမာဒိနယပ္ပဝတ္တာ သာဝကာနံ ဗုဒ္ဓါနဉ္စ သဗ္ဗကာလံ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဒေသနာ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

43. “鸯伽(Aṅga)与摩揭陀(Magadha)”，是指鸯伽国与摩揭陀国二者之居民。“神通神变”（iddhipāṭihāriya）是属于神通之神变，其义非指“记心神变”（ādesanāpāṭihāriya）与“教诫神变”（anusāsanīpāṭihāriya）。神变有三种，即神通神变、记心神变、教诫神变。其中，如“于此，比丘由一变多，由多变一，或显或隐”等（长部1.238-239；中部1.147；相应部2.70；5.834）所示之神通变化，即是神通神变。如“于此，比丘能辨知其他有情、其他个人之心、心所、寻、伺，谓：‘汝心如是，汝心如彼’”等（无碍解道3.30）所示，了知他心而说，即是记心神变。如“于此，比丘如是教诫：‘应如是寻，莫如是寻；应如是作意，莫如是作意；应断此，应具足此而住’”等（无碍解道3.30）所示，于一切时为声闻与诸佛所应说之法，即是教诫神变。

တတ္ထ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁) ပါဋိဟာရိယပဒဿ ဝစနတ္ထံ ပဋိပက္ခဟရဏတော ရာဂါဒိကိလေသာပနယနတော ပါဋိဟာရိယန္တိ ဝဒန္တိ. ဘဂဝတော ပန ပဋိပက္ခာ ရာဂါဒယော န သန္တိ ယေ ဟရိတဗ္ဗာ, ပုထုဇ္ဇနာနမ္ပိ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ အဋ္ဌဂုဏသမန္နာဂတေ စိတ္တေ ဟတပဋိပက္ခေ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ဝတ္တတိ, တသ္မာ တတ္ထ ပဝတ္တဝေါဟာရေန စ န သက္ကာ ဣဓ ပါဋိဟာရိယန္တိ ဝတ္တုံ. သစေ ပန မဟာကာရုဏိကဿ ဘဂဝတော ဝေနေယျဂတာ စ ကိလေသာ ပဋိပက္ခာ, တေသံ ဟရဏတော ပါဋိဟာရိယန္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ သတိ ယုတ္တမေတံ. အထ ဝါ ဘဂဝတော စ သာသနဿ စ ပဋိပက္ခာ တိတ္ထိယာ, တေသံ ဟရဏတော ပါဋိဟာရိယံ. တေ ဟိ ဒိဋ္ဌိဟရဏဝသေန ဒိဋ္ဌိပ္ပကာသနေ အသမတ္ထဘာဝေန စ ဣဒ္ဓိအာဒေသနာနုသာသနီဟိ ဟရိတာ အပနီတာ ဟောန္တီတိ. ပဋီတိ ဝါ အယံ သဒ္ဒေါ ပစ္ဆာတိ ဧတဿ အတ္ထံ ဗောဓေတိ ‘‘တသ္မိံ ပဋိပဝိဋ္ဌမှိ, အညော အာဂဉ္ဆိ ဗြာဟ္မဏော’’တိအာဒီသု (စူဠနိ. ဝတ္ထုဂါထာ ၄) ဝိယ, တသ္မာ သမာဟိတေ စိတ္တေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေန ကတကိစ္စေန ပစ္ဆာ ဟရိတဗ္ဗံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ ပဋိဟာရိယံ, အတ္တနော ဝါ ဥပက္ကိလေသေသု စတုတ္ထဇ္ဈာနမဂ္ဂေဟိ ဟရိတေသု ပစ္ဆာ ဟရဏံ ပဋိဟာရိယံ, ဣဒ္ဓိအာဒေသနာနုသာသနိယော စ ဝိဂတူပက္ကိလေသေန ကတကိစ္စေန သတ္တဟိတတ္ထံ ပုန ပဝတ္တေတဗ္ဗာ, ဟရိတေသု စ အတ္တနော ဥပက္ကိလေသေသု ပရသတ္တာနံ ဥပက္ကိလေသဟရဏာနိ ဟောန္တီတိ ပဋိဟာရိယာနိ ဘဝန္တိ, ပဋိဟာရိယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ. ပဋိဟာရိယေ ဝါ ဣဒ္ဓိအာဒေသနာနုသာသနီသမုဒါယေ ဘဝံ ဧကေကံ ပါဋိဟာရိယန္တိ ဝုစ္စတိ. ပဋိဟာရိယံ ဝါ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ မဂ္ဂေါ စ ပဋိပက္ခဟရဏတော, တတ္ထ ဇာတံ နိမိတ္တဘူတေ, တတော ဝါ အာဂတန္တိ ပါဋိဟာရိယံ. သွာတနာယာတိ သွေ ဒါတဗ္ဗဿ အတ္ထာယ.

于此（《自说经注》第一节），论师言“神变”（pāṭihāriya）一词，其义为：因能去除对敌，因能去除贪等烦恼，故称“神变”。然于世尊，实无贪等对敌须被去除。纵使凡夫，于离随烦恼、具足八功德、已摧毁对敌之心，亦能生起神通。是故，此处不可依世俗之语用而说为“神变”。然若言大悲世尊视所化度者之烦恼为对敌，因去除彼等而称为“神变”，如是则为合理。又或者，外道为世尊及教法之对敌，因能去除彼等，故称“神变”。彼等实因邪见被破，无力宣说己见，而由神通、记心、教诫所折服、去除。又，“paṭi”一词表“之后”义，如“彼入后，复有婆罗门至”（《小义释》事义偈第四首）等句。是故，于心等持、离随烦恼、所作已办后，其后所应行使之去除，即是“神变”。又或者，于自身随烦恼为第四禅与道所去除后，其后之去除（即是神变）。神通、记心与教诫，为有情之利益，于离随烦恼、所作已办后，应复行使。于自身随烦恼已去除时，为他有情去除随烦恼之行，即成“神变”。神变即是神变。又或者，于神通、记心、教诫之集合中，所生起之每一分，皆称为“神变”。又或者，第四禅与道，因能去除对敌（烦恼），故为神变；于其中生起，或为其相，或从其而来者，即是“神变”。“为明日”（svātanāya）即为明日应施之物。

၄၄. ပံသုကူလံ [Pg.207] ဥပ္ပန္နံ ဟောတီတိ ပရိယေသမာနဿ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ. ဝိစိတ္တပါဋိဟာရိယဒဿနတ္ထာဝ သာ ပရိယေသနာ. ယသ္မာ ပါဏိနာ ဖုဋ္ဌမတ္တေ သာ ပေါက္ခရဏီ နိမ္မိတာ အဟောသိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပါဏိနာ ပေါက္ခရဏိံ ခဏိတွာ’’တိ.

44. “粪扫衣已生起”，是指寻求者以获得之方式而生起。彼寻求实为示现种种神变。因彼莲池仅以手触及便被化现，是故说“以手掘池”。

၄၆-၄၉. ဇဋိလာတိ တာပသာ. တေ ဟိ ဇဋာဓာရိတာယ ဣဓ ‘‘ဇဋိလာ’’တိ ဝုတ္တာ. အန္တရဋ္ဌကာသု ဟိမပါတသမယေတိ ဟေမန္တဿ ဥတုနော အဗ္ဘန္တရဘူတေ မာဃမာသဿ အဝသာနေ စတဿော, ဖဂ္ဂုဏမာသဿ အာဒိမှိ စတဿောတိ ဧဝံ ဥဘိန္နမန္တရေ အဋ္ဌရတ္တီသု ဟိမပတနကာလေ. နေရဉ္ဇရာယ ဥမ္မုဇ္ဇန္တီတိ ကေစိ တသ္မိံ တိတ္ထသမ္မတေ ဥဒကေ ပဌမံ နိမုဂ္ဂသကလသရီရာ တတော ဥမ္မုဇ္ဇန္တာ ဝုဋ္ဌဟန္တိ ဥပ္ပိလဝန္တိ. နိမုဇ္ဇန္တီတိ သသီသံ ဥဒကေ ဩသီဒန္တိ. ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနမ္ပိ ကရောန္တီတိ ပုနပ္ပုနံ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနာနိပိ ကရောန္တိ. တတ္ထ ဟိ ကေစိ ‘‘ဧကုမ္မုဇ္ဇနေနေဝ ပါပသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ, တေ ဥမ္မုဇ္ဇနမေဝ ကတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဥမ္မုဇ္ဇနံ ပန နိမုဇ္ဇနမန္တရေန နတ္ထီတိ အဝိနာဘာဝတော နိမုဇ္ဇနမ္ပိ တေ ကရောန္တိယေဝ. ယေပိ ‘‘ဧကနိမုဇ္ဇနေနေဝ ပါပသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ, တေပိ ဧကဝါရမေဝ နိမုဇ္ဇိတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ အဝိနာဘာဝတော ဥမ္မုဇ္ဇနမ္ပိ ကတွာ ပက္ကမန္တိ. အပရေ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနာနိ ကတွာ နဟာတေ ပါပသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ, တေ ကာလေန ကာလံ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနာနိ ကရောန္တိ. တေ သဗ္ဗေပိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဥမ္မုဇ္ဇန္တိပိ နိမုဇ္ဇန္တိပိ ဥမ္မုဇ္ဇနနိမုဇ္ဇနမ္ပိ ကရောန္တီ’’တိ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ နိမုဇ္ဇနပုဗ္ဗကံ ဥမ္မုဇ္ဇနံ, နိမုဇ္ဇနမေဝ ပန ကရောန္တာ ကတိပယာ, ဥမ္မုဇ္ဇနံ တဒုဘယဉ္စ ကရောန္တာ ဗဟူတိ တေသံ ယေဘုယျဘာဝဒဿနတ္ထံ ဥမ္မုဇ္ဇနံ ပဌမံ ဝုတ္တံ.

46-49. 结发者(Jaṭila)即苦行者。他们因蓄有发辫，于此被称为“结发者”。于降雪时节的间八日(Antaraṭṭhaka)，即冬季期间，在摩伽(Māgha)月最后四夜与发古纳(Phagguṇa)月最初四夜，这二者之间的八个夜晚降雪之时。在尼连禅河(Nerañjarā)中，有些人于此被认为是圣地的水中，先是全身沉入，然后浮出、站立或漂浮。沉入者，是连头沉入水中。也做浮沉者，是反复进行浮出与沉入。于此，有些人持“仅一浮出，便得罪净”之见，他们只做浮出便离去。然而，浮出不能没有沉入，因其不相离性，他们也必然做了沉入。而持“仅一沉入，便得罪净”之见者，他们也只沉入一次，并以上述同样的不相离之理，也做了浮出后才离开。另一些人持“反复浮沉沐浴，方得罪净”之见，他们则时时进行浮沉。针对所有这些人而说“（他们）也浮出，也沉入，也做浮沉”。于此，虽然浮出以沉入为前，但只做沉入者少，而做浮出及二者（浮沉）者多，为显示其多数，故先说浮出。

၅၀-၅၁. ဥဒကဝါဟကောတိ ဥဒကောဃော. ရေဏုဟတာယာတိ ရဇောဂတာယ, ရဇောကိဏ္ဏာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. နေဝ စ ခေါ တွံ ကဿပ အရဟာတိ ဧတေန တဒါ ကဿပဿ အသေက္ခဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ, နာပိ အရဟတ္တမဂ္ဂသမာပန္နောတိ ဧတေန သေက္ခဘာဝံ. ဥဘယေနပိဿ အနရိယဘာဝမေဝ ဒီပေတိ. သာပိ တေ ပဋိပဒါ နတ္ထိ, ယာယ တွံ အရဟာ ဝါ အဿသိ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နောတိ ဣမိနာ ပနဿ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဘာဝမ္ပိ ပဋိက္ခိပတိ. တတ္ထ ပဋိပဒါတိ သီလဝိသုဒ္ဓိအာဒယော ဆ ဝိသုဒ္ဓိယော. ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယ အရိယမဂ္ဂေါတိ ပဋိပဒါ. အဿသီတိ [Pg.208] ဘဝေယျာသိ. စိရပဋိကာတိ စိရကာလတော ပဋ္ဌာယ, နာဂဒမနတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော. ခါရိကာဇမိဿန္တိ ဧတ္ထ ခါရီတိ အရဏီကမဏ္ဍလုသူစိအာဒယော တာပသပရိက္ခာရာ, တံ ဟရဏကာဇံ ခါရိကာဇံ. အဂ္ဂိဟုတမိဿန္တိ ဒဗ္ဗိအာဒိအဂ္ဂိပူဇောပကရဏံ.

50-51. 水流冲击者(udakavāhaka)即洪水。尘垢覆盖者(reṇuhatā)即已染尘，意为布满灰尘。迦叶(Kassapa)啊，“你并非阿罗汉(arahā)”，以此否定了迦叶的无学(asekkha)位；“亦非已得阿罗汉道者”，以此否定其有学(sekkha)位。此二者皆明示其为凡夫(anariya)之境。你亦无此行道(paṭipadā)，能藉此成为阿罗汉或证得阿罗汉道，以此亦否定其为善凡夫(kalyāṇaputhujjana)之可能。于此，行道指戒清净(sīlavisuddhi)等六种清净。依此而行向圣道(ariyamagga)，故为行道。“成为(assasi)”意为“你会成为”。“长久以来(cirapaṭikā)”意为从很久以前开始，即从调伏龙时开始。“持担(khārikāja)”中，“担(khārī)”指钻木取火具(araṇī)、水瓶(kamaṇḍalu)、针(sūci)等苦行者资具(tāpasaparikkhāra)，运载彼等之担即是持担。“火祭用具(aggihuta)”指勺(dabbi)等供火用具。

၅၂-၅၃. ဥပသဂ္ဂေါတိ ဥပဒ္ဒဝေါ. ဣဒါနိ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ ပါဋိဟာရိယသဟဿာနိ ဧကတော ဂဏေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဘဂဝတော အဓိဋ္ဌာနေန ပဉ္စ ကဋ္ဌသတာနိ န ဖာလိယိံသူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. နာဂဒမနာဒီနိ ပန သောဠသ ပါဋိဟာရိယာနိ ဣဓ န ဂဏိတာနိ, တေဟိ သဒ္ဓိံ သောဠသာတိရေကအဍ္ဎုဍ္ဎပါဋိဟာရိယသဟဿာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

52-53. 障碍(Upasagga)即是灾患(upaddava)。如今，为了一并计算并展示两千五百个神变，而开始宣说“因世尊的决意，五百根木柴未能劈开”等事。然而，调伏龙等十六个神变于此未被计入，当知与彼等合计，共有超过两千五百一十六个神变。

အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

炽燃经释义

၅၄. ဣဒါနိ တဿ ဘိက္ခုသဟဿဿ အာဒိတ္တပရိယာယဒေသနာယ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေတိ ဂယာနာမိကာယ နဒိယာ အဝိဒူရေ ဘဝတ္တာ ဂါမော ဂယာ နာမ, တဿံ ဂယာယံ ဝိဟရတိ. သမီပတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. ဂယာဂါမဿ ဟိ အဝိဒူရေ ဂယာတိ ဧကာ ပေါက္ခရဏီပိ အတ္ထိ နဒီပိ ဂယာသီသနာမကော ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ပိဋ္ဌိပါသာဏောပိ. ယတ္ထ ဘိက္ခုသဟဿဿ ဩကာသော ပဟောတိ, ဘဂဝါ တတ္ထ ဝိဟရတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဂယာသီသေ’’တိ, ဂယာဂါမဿ အာသန္နေ ဂယာသီသနာမကေ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ ဝိဟရတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ တေသံ သပ္ပာယဓမ္မဒေသနံ ဝိစိနိတွာ တံ ဒေသေဿာမီတိ အာမန္တေသိ. ဘဂဝါ ဟိ တံ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရံ သမဏသဟဿံ အာဒါယ ဂယာသီသံ ဂန္တွာ တေန ပရိဝါရိတော နိသီဒိတွာ ‘‘ကတရာ နု ခေါ ဧတေသံ ဓမ္မကထာ သပ္ပာယာ’’တိ စိန္တေန္တော ‘‘ဣမေ သာယံ ပါတံ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တိ, ဣမေသံ ဒွါဒသာယတနာနိ အာဒိတ္တာနိ သမ္ပဇ္ဇလိတာနိ ဝိယ ကတွာ ဒဿေဿာမိ, ဧဝံ ဣမေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ သက္ခိဿန္တီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနမကာသိ. အထ နေသံ တထာ ဒေသေတုံ ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဣမံ အာဒိတ္တပရိယာယံ အဘာသိ.

54. 如今，为显示那一千位比丘因听闻《炽燃经》说法而证得阿罗汉果，故而开始“尔时，世尊…”等经文。于此，“于伽耶(Gayā)的象头山(Gayāsīsa)住”，是说：因离名为伽耶的河不远，有村名伽耶，世尊即住于伽耶村。此处的地格是用于表达邻近之义。伽耶村附近，确实有名为伽耶的池、河，以及一块名为象头山、状如象额的平顶石。世尊住在能容纳一千位比丘之处。因此说“于象头山”，意即住在伽耶村附近，名为象头山的平顶石上。“告诸比丘”，是说世尊思择了适合他们的法说，为宣说此法而告之。世尊带领那一千位身披神通所成衣钵的沙门，来到象头山，为众人围绕而坐，心想：“何等法说对他们是适宜的呢？”于是决断：“此辈早晚事火，我当为他们开示十二处犹如燃起、炽盛，这样他们便能证得阿罗汉果。”于是，为对他们如是说法，便以“诸比丘，一切皆在燃烧”等语，宣说了这部《炽燃经》。

တတ္ထ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၄.၂၃) သဗ္ဗံ နာမ စတုဗ္ဗိဓံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ အာယတနသဗ္ဗံ သက္ကာယသဗ္ဗံ ပဒေသသဗ္ဗန္တိ. တတ္ထ –

于此（《相应部·义注》3.4.23），所谓“一切”有四种：总一切、处一切、有身一切、一分一切。其中——

‘‘န [Pg.209] တဿ အဒ္ဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ ကိဉ္စိ;

အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ;

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ;

တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူ’’တိ (မဟာနိ. ၁၅၆;

စူဠနိ. ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၃၂;

ပဋိ. မ. ၁.၁၂၁) –

于此无有未见事，亦无未识未知法；应知一切皆彻知，故称如来普眼者。

ဣဒံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထာ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၃) ဣဒံ အာယတနသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗဓမ္မမူလပရိယာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁) ဣဒံ သက္ကာယသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝါ ပဌမသမန္နာဟာရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တံ မနော မာနသံ တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတူ’’တိ ဣဒံ ပဒေသသဗ္ဗံ နာမ. ဣတိ ပဉ္စာရမ္မဏမတ္တံ ပဒေသသဗ္ဗံ, တေဘူမကာ ဓမ္မာ သက္ကာယသဗ္ဗံ, စတုဘူမကာ ဓမ္မာ အာယတနသဗ္ဗံ, ယံ ကိဉ္စိ နေယျံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ. ပဒေသသဗ္ဗံ သက္ကာယသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ တဿ တေဘူမကဓမ္မေသုပိ ဧကဒေသဿ အသင်္ဂဏှနတော. သက္ကာယသဗ္ဗံ အာယတနသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ လောကုတ္တရဓမ္မာနံ အသင်္ဂဏှနတော. အာယတနသဗ္ဗံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အာယတနသဗ္ဗေန စတုဘူမကဓမ္မာဝ ပရိဂ္ဂဟိတာ, န လက္ခဏပညတ္တိယောတိ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ အာယတနသဗ္ဗံ အဓိပ္ပေတံ, တတ္ထာပိ ဣဓ ဝိပဿနုပဂဓမ္မာဝ ဂဟေတဗ္ဗာ.

此名一切总。“诸比丘，我将为你们宣说一切，你们谛听”（相应部4.23），此名处一切。“诸比丘，我将为你们宣说一切法根本法门”（中部1.1），此名有身一切。“在一切法中，最初生起作意，即心、意、意识、与此相应的识界”，此名局部一切。如此，仅五种所缘是局部一切，三地诸法是有身一切，四地诸法是处一切，凡所应知者是一切总。局部一切不能达到有身一切，因为它没有含摄三地诸法的一部分。有身一切不能达到处一切，因为它没有含摄出世间法。处一切不能达到一切总。为什么呢？因为处一切仅仅含摄四地诸法，而不含摄相与施设。然而，在这部经中，意指处一切，即使如此，这里也应该只选取与观相应的法。

စက္ခူတိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၉၆; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၄.၁) ဒွေ စက္ခူနိ ဉာဏစက္ခု စေဝ မံသစက္ခု စ. တတ္ထ ဉာဏစက္ခု ပဉ္စဝိဓံ ဗုဒ္ဓစက္ခု ဓမ္မစက္ခု သမန္တစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခု ပညာစက္ခူတိ. တေသု ဗုဒ္ဓစက္ခု နာမ အာသယာနုသယဉာဏဉ္စေဝ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏဉ္စ, ယံ ‘‘ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၉; မ. နိ. ၁.၂၈၃) အာဂတံ. ဓမ္မစက္ခု နာမ ဟေဋ္ဌိမာ တယော မဂ္ဂါ တီဏိ စ ဖလာနိ, ယံ ‘‘ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၅၅; သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁) အာဂတံ. သမန္တစက္ခု နာမ သဗ္ဗညုတညာဏံ, ယံ ‘‘ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၇၀; မ. နိ. ၁.၂၈၂) အာဂတံ. ဒိဗ္ဗစက္ခု နာမ အာလောကဝဍ္ဎနေန ဥပ္ပန္နဉာဏံ, ယံ ‘‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေနာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၄၈, ၂၈၄) အာဂတံ. ပညာစက္ခု နာမ စတုသစ္စပရိစ္ဆေဒကဉာဏံ, ယံ ‘‘စက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁; မဟာဝ. ၁၅) အာဂတံ. မံသစက္ခုပိ ဒုဝိဓံ သသမ္ဘာရစက္ခု ပသာဒစက္ခူတိ. တေသု ယွာယံ အက္ခိကူပကေ အက္ခိပဋလေဟိ ပရိဝါရိတော မံသပိဏ္ဍော, ယတ္ထ စတဿော ဓာတုယော ဝဏ္ဏဂန္ဓရသောဇာ သမ္ဘဝေါ ဇီဝိတံ [Pg.210] ဘာဝေါ စက္ခုပ္ပသာဒေါ ကာယပ္ပသာဒေါတိ သင်္ခေပတော တေရသ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ, ဝိတ္ထာရတော ပန စတဿော ဓာတုယော ဝဏ္ဏဂန္ဓရသောဇာ သမ္ဘဝေါတိ ဣမေ နဝ စတုသမုဋ္ဌာနဝသေန ဆတ္တိံသ, ဇီဝိတံ ဘာဝေါ စက္ခုပ္ပသာဒေါ ကာယပ္ပသာဒေါတိ ဣမေ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ တာဝ စတ္တာရောတိ စတ္တာလီသ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ, ဣဒံ သသမ္ဘာရစက္ခု နာမ. ယံ ပနေတ္ထ သေတမဏ္ဍလပရိစ္ဆိန္နေန ကဏှမဏ္ဍလေန ပရိဝါရိတေ ဒိဋ္ဌိမဏ္ဍလေ သန္နိဝိဋ္ဌံ ရူပဒဿနသမတ္ထံ ပသာဒမတ္တံ, ဣဒံ ပသာဒစက္ခု နာမ. တဿ တတော ပရေသဉ္စ သောတာဒီနံ ဝိတ္ထာရကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၄၃၆) ဝုတ္တာဝ.

眼（《法集论》注释596；《相应部》注释3.4.1）有两种眼：智眼和肉眼。其中，智眼有五种：佛眼、法眼、遍见眼、天眼和慧眼。佛眼是指了知众生意乐、随眠的智慧，以及了知众生根器优劣的智慧，正如经文“以佛眼观照世间”（《长部》2.69；《中部》1.283）所说。法眼是指下三道和三果，正如经文“离尘无垢的法眼生起”（《长部》1.355；《相应部》5.1081）所说。遍见眼是指一切知智，正如经文“登上高楼，具遍见眼”（《长部》2.70；《中部》1.282）所说。天眼是指通过光明增长而生起的智慧，正如经文“以清净的天眼”（《中部》1.148, 284）所说。慧眼是指能辨知四圣谛的智慧，正如经文“眼生起”（《相应部》5.1081；《大品》15）所说。肉眼也分为两种：具支眼和净色眼。具支眼是指被眼眶和眼睑包围的肉团，此处简略地说有十三种组成部分：四大、色、香、味、食素、生起、命根、性根、眼净色和身净色；若详细地说，四大、色、香、味、食素、生起这九种，由四因生起，故有三十六种，命根、性根、眼净色和身净色这四种由业而生，总共有四十种组成部分，这叫做具支眼。而其中，安立于被白睛所限、被黑睛所围的瞳仁中，能见色法的净色本身，此名净色眼。关于它以及其他如耳根等的详细说明，已在《清净道论》（《清净道论》2.436）中说。

တတ္ထ ယဒိဒံ ပသာဒစက္ခု, တဉ္စ ဂဟေတွာ ဘဂဝါ ‘‘စက္ခု အာဒိတ္တ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာဒိတ္တန္တိ ပဒိတ္တံ, သမ္ပဇ္ဇလိတံ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ ဧကဇာလီဘူတန္တိ အတ္ထော. စက္ခုသန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ, စက္ခုဿ ဝါ ကာရဏဘူတဿ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ. ကာမံ ရူပါလောကမနသိကာရာဒယောပိ တဿ ဝိညာဏဿ ကာရဏံ, တေ ပန သာဓာရဏကာရဏံ, စက္ခု အသာဓာရဏန္တိ အသာဓာရဏကာရဏေနာယံ နိဒ္ဒေသော ယထာ ‘‘ယဝင်္ကုရော’’တိ. သောတဝိညာဏာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. စက္ခုသန္နိဿိတော ဖဿော စက္ခုသမ္ဖဿော, စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တဖဿဿေတံ အဓိဝစနံ. သောတသမ္ဖဿာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတန္တိ စက္ခုသမ္ဖဿံ မူလပစ္စယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနဝေဒနာ. စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝေဒနာယ စက္ခုသမ္ဖဿဿ ပစ္စယဘာဝေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. စက္ခုသမ္ဖဿော ဟိ သဟဇာတာယ ဝေဒနာယ သဟဇာတာဒိဝသေန, အသဟဇာတာယ ဥပနိဿယာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ. တေနေဝ ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. သောတဒွါရဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန မနောတိ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ မနောဒွါရဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဓမ္မာတိ ဓမ္မာရမ္မဏံ. မနောဝိညာဏန္တိ သဟာဝဇ္ဇနကံ ဇဝနံ. မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော ဖဿော. ဝေဒယိတန္တိ အာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ သဒ္ဓိံ ဇဝနဝေဒနာ. ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝေဒနာယ ဂဟဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. အာဝဇ္ဇနံ ဝါ ဘဝင်္ဂတော အမောစေတွာ မနောတိ သာဝဇ္ဇနံ ဘဝင်္ဂံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဓမ္မာတိ ဓမ္မာရမ္မဏမေဝ. မနောဝိညာဏန္တိ ဇဝနဝိညာဏံ. မနောသမ္ဖဿောတိ [Pg.211] ဘဝင်္ဂါဝဇ္ဇနသဟဇာတော ဖဿော. ဝေဒယိတန္တိ ဇဝနသဟဇာတာ ဝေဒနာ, ဘဝင်္ဂါဝဇ္ဇနသဟဇာတာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

其中，就此净色眼，世尊说“眼在燃烧”等语。此处“燃烧”意为炽燃、猛烈燃烧，犹如十一重火焰交织成一片。依眼而生的识为眼识，或以眼为因所生的识为眼识。虽然色、光明、作意等也是此识之因，但它们是共通之因，眼是不共之因，故作此说，例如“麦芽”。耳识等也是同样的道理。依眼而生的触为眼触，这是与眼识相应的触之异名。耳触等也是同样的道理。由眼触为缘生起受，即以眼触为根本缘所生的领受、推度、确定、速行之受。而对于与眼识相应的受来说，眼触作为缘是无需赘言的，因为眼触对于俱生之受，是以俱生等方式为缘；对于非俱生之受，是以依止等方式为缘。因此说“由眼触为缘生起乐、或苦、或不苦不乐受”。耳门之受等也是同样的道理。此处“意”指的是有分心，因意门即以此为意。“法”指的是法所缘。“意识”指的是与转向俱起的速行。“意触”指的是与有分俱生的触。“受”指的是转向受与速行受。而对于与有分相应的受，则无需赘言。或者，应将“意”视为未脱离有分而带有转向的有分心。“法”就是法所缘。“意识”就是速行识。“意触”就是与有分、转向俱生的触。“受”就是与速行俱生的受，与有分、转向俱生的受亦可成立。

ရာဂဂ္ဂိနာတိအာဒီသု ရာဂေါဝ အနုဒဟနဋ္ဌေန အဂ္ဂီတိ ရာဂဂ္ဂိ. ရာဂေါ ဟိ တိခိဏံ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သတ္တေ အနုဒဟတိ ဈာပေတိ, တသ္မာ ‘‘အဂ္ဂီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣတရေသုပိ ဒွီသု ဧသေဝ နယော. တတြိမာနိ ဝတ္ထူနိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၅; ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၉၂၄) – ဧကာ ဒဟရဘိက္ခုနီ စိတ္တလပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဥပေါသထာဂါရံ ဂန္တွာ ဒွါရပါလရူပံ ဩလောကယမာနာ ဌိတာ. အထဿာ အန္တော ရာဂေါ တိခိဏတရော ဟုတွာ ဥပ္ပန္နော, တသ္မာ တံသမုဋ္ဌာနာ တေဇောဓာတု အတိဝိယ တိခိဏဘာဝေန သဒ္ဓိံ အတ္တနာ သဟဇာတဓမ္မေဟိ ဟဒယပဒေသံ ဈာပေသိ ယထာ တံ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု သန္နိဿယံ, တေန သာ ဘိက္ခုနီ ဈာယိတွာ ကာလမကာသိ. ဘိက္ခုနိယော ဂစ္ဆမာနာ ‘‘အယံ ဒဟရာ ဌိတာ, ပက္ကောသထ န’’န္တိ အာဟံသု. ဧကာ ဂန္တွာ ‘‘ကသ္မာ ဌိတာသီ’’တိ ဟတ္ထေ ဂဏှိ. ဂဟိတမတ္တာ ပရိဝတ္တိတွာ ပပတာ. ဣဒံ တာဝ ရာဂဿ အနုဒဟနတာယ ဝတ္ထု.

于“贪火”等词中，贪，因有焚烧之性，故为贪火。贪于生起时，变得猛烈，焚烧、烧尽有情，是故说为“火”。其余二者（嗔、痴）亦复如是。于此有如下故事（《长部注》3.305；《分别论注》924）：一位年轻的比丘尼(bhikkhunī)到了吉达拉山(Cittalapabbata)寺的布萨(uposatha)堂，站在那里凝视着门卫的形象。其时，她内心的贪欲变得更为猛烈而生起，是故，彼所生起的火界，以极猛烈之势，连同与己俱生之法，焚烧其心处，犹如外在的火界焚烧其所依。因此，那位比丘尼被烧而死。众比丘尼走过时说：“这位年轻的比丘尼站着，去叫她。”其中一人前去，抓住她的手问：“你为何站在这里？”刚被抓住，她即翻身倒下。这便是贪具有焚烧之性的故事。

ဒေါသဿ ပန အနုဒဟနတာယ မနောပဒေါသိကာ ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၇-၄၈) ကိရ ဧကော ဒေဝပုတ္တော ‘‘နက္ခတ္တံ ကီဠိဿာမီ’’တိ သပရိဝါရော ရထေန ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ. အထညော နိက္ခမန္တော တံ ပုရတော ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဘော အယံ ကပဏော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝိယ ဧတံ ဒိသွာ ပီတိယာ ဥဒ္ဓုမာတော ဝိယ ဘိဇ္ဇမာနော ဝိယ စ ဂစ္ဆတီ’’တိ ကုဇ္ဈတိ. ပုရတော ဂစ္ဆန္တောပိ နိဝတ္တိတွာ တံ ကုဒ္ဓံ ဒိသွာ ကုဒ္ဓါ နာမ သုဝိဇာနာ ဟောန္တီတိ ကုဒ္ဓဘာဝမဿ ဉတွာ ‘‘တွံ ကုဒ္ဓေါ မယှံ ကိံ ကရိဿသိ, အယံ သမ္ပတ္တိ မယာ ဒါနသီလာဒီနံ ဝသေန လဒ္ဓါ, န တုယှံ ဝသေနာ’’တိ ပဋိကုဇ္ဈတိ. ဧကသ္မိဉှိ ကုဒ္ဓေ ဣတရော အကုဒ္ဓေါ ရက္ခတိ. ကုဒ္ဓဿ ဟိ သော ကောဓော ဣတရသ္မိံ အကုဇ္ဈန္တေ အနုပါဒါနော ဧကဝါရမေဝ ဥပ္ပတ္တိယာ အနာသေဝနော စာဝေတုံ န သက္ကောတိ, ဥဒကံ ပတွာ အဂ္ဂိ ဝိယ နိဗ္ဗာယတိ, တသ္မာ အကုဒ္ဓေါ တံ စဝနတော ရက္ခတိ. ဥဘောသု ပန ကုဒ္ဓေသု ဧကဿ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတိ, တဿပိ ကောဓော ဣတရဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဥဘော ကန္ဒန္တာနံယေဝ ဩရောဓာနံ စဝန္တိ. ဥဘောသု ဟိ ကုဒ္ဓေသု ဘိယျော ဘိယျော အညမညမှိ ပရိဝဍ္ဎနဝသေန တိခိဏသမုဒါစာရော နိဿယဒဟနရသော [Pg.212] ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဟဒယဝတ္ထုံ နိဒ္ဒဟန္တော အစ္စန္တသုခုမာလံ ကရဇကာယံ ဝိနာသေတိ, တတော သကလောပိ အတ္တဘာဝေါ အန္တရဓာယတိ. ဣဒံ ဒေါသဿ အနုဒဟနတာယ ဝတ္ထု.

关于嗔的焚烧之性，当观察意愤天(Manopadosikā devā)的诸天。据说（《长部注》1.47-48），其中一位天子心想：“我要去参加庆典”，便带着随从乘车前往大道。这时，另一位正要出门的天子看见他走在前面，就生气地说：“喂，这个可怜的家伙，好像从未见过似的，看到这个就高兴得膨胀起来，像要裂开般地走着。”前面走的那位也回头看见他发怒，因知“发怒者容易被认出”，明白他生气的状态后，就反唇相讥：“你生气能奈我何？这些财富是我通过布施、持戒等善行获得的，不是靠你。”当一方发怒而另一方不发怒时，不发怒者能保护（发怒者）。因为发怒者的怒气在不发怒者身上无所取著，只生起一次而不被助长，故无法使其堕落，犹如火遇到水即熄灭，所以不发怒者能保护他免于堕落。但当双方都发怒时，一方的怒气成为另一方的缘，另一方的怒气也成为这一方的缘，于是二者皆在（其宫女）哭喊声中堕落。因为当双方都发怒时，嗔心互相增长，以猛烈之行相、焚烧所依之性而生起，烧毁心所依处，摧毁极其微妙的业生身，于是整个自体就会消失。这便是嗔具有焚烧之性的故事。

မောဟဿ ပန အနုဒဟနတာယ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. မောဟဝသေန ဟိ တေသံ သတိသမ္မောသော ဟောတိ, တသ္မာ ခိဍ္ဍာဝသေန အာဟာရကာလံ အတိဝတ္တေတွာ ကာလံ ကရောန္တိ. တေ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၅-၄၆) ကိရ ပုညဝိသေသာဓိဂတေန မဟန္တေန အတ္တနော သိရိဝိဘဝေန နက္ခတ္တံ ကီဠန္တာ တာယ သမ္ပတ္တိမဟန္တတာယ ‘‘အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇိမှ, န ပရိဘုဉ္ဇိမှာ’’တိပိ န ဇာနန္တိ. အထ ဧကာဟာရာတိက္ကမနတော ပဋ္ဌာယ နိရန္တရံ ခါဒန္တာပိ ပိဝန္တာပိ စဝန္တိယေဝ န တိဋ္ဌန္တိ. ကသ္မာ? ကမ္မဇတေဇဿ ဗလဝတာယ. မနုဿာနဉှိ ကမ္မဇတေဇော မန္ဒော, ကရဇကာယော ဗလဝါ. တေသံ တေဇဿ မန္ဒတာယ ကရဇကာယဿ ဗလဝတာယ သတ္တာဟမ္ပိ အတိက္ကမိတွာ ဥဏှောဒကအစ္ဆယာဂုအာဒီဟိ သက္ကာ ဝတ္ထုံ ဥပတ္ထမ္ဘေတုံ. ဒေဝါနံ ပန တေဇော ဗလဝါ ဟောတိ ဥဠာရပုညနိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဥဠာရဂရုသိနိဒ္ဓသုဓာဟာရဇိရဏတော စ, ကရဇံ မန္ဒံ မုဒုသုခုမာလဘာဝတော. တေနေဝ ဟိ ဘဂဝါ ဣန္ဒသာလဂုဟာယံ ပကတိပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တံ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ‘‘ဩဠာရိကကာယံ အဓိဋ္ဌာဟီ’’တိ အာဟ, တသ္မာ တေ ဧကံ အာဟာရဝေလံ အတိက္ကမိတွာ သဏ္ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. ယထာ နာမ ဂိမှာနံ မဇ္ဈနှိကေ တတ္တပါသာဏေ ဌပိတံ ပဒုမံ ဝါ ဥပ္ပလံ ဝါ သာယနှသမယေ ဃဋသတေနပိ သိဉ္စိယမာနံ ပါကတိကံ န ဟောတိ ဝိနဿတိယေဝ, ဧဝမေဝ ပစ္ဆာ နိရန္တရံ ခါဒန္တာပိ ပိဝန္တာပိ စဝန္တိယေဝ န တိဋ္ဌန္တိ.

再者，关于痴的焚烧之性，当观察戏忘天(Khiḍḍāpadosikā devā)。因于痴，他们失去正念，是故因耽于嬉戏而错过进食时间，从而命终。据说（《长部注》1.45-46），他们凭借殊胜福业所获得的巨大威德，在庆典中嬉戏，由于其财富极其广大，甚至不知道“我们是否已进食”。从错过一餐开始，即使不断吃喝，也终将堕落而无法存续。为何？因为业生之火的力量强大。人类的业生之火微弱，而业生身强健。由于火界微弱而业生身强健，即使过了七天，也能用温水、清粥等来维持身体。但天众的（业生之）火则很强大，因其由殊胜福业所生，且能消化殊胜、厚重、甘美的甘露食；其业生身则因柔软细滑而微弱。正因如此，世尊(Bhagavā)在因达娑罗窟(Indasālaguhā)中对无法站立在普通地面上的帝释天王(Sakka devarāja)说：“你应当化现出粗重身。”所以，他们错过一餐时间就无法存续。犹如盛夏正午置于热石上的红莲或青莲，即使傍晚用百瓶水浇灌也无法恢复原状而终将枯萎；同样，他们即使随后不断吃喝，也终将堕落而无法存续。

ကော ပန တေသံ အာဟာရော, ကာ အာဟာရဝေလာတိ? သဗ္ဗေသမ္ပိ ကာမာဝစရဒေဝါနံ သုဓာ အာဟာရော, သော ဟေဋ္ဌိမေဟိ ဟေဋ္ဌိမေဟိ ဥပရိမာနံ ဥပရိမာနံ ပဏီတတမော ဟောတိ. တံ ယထာသကံ ဒိဝသဝသေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တိ. ကေစိ ပန ‘‘ဗိဠာရပဒပ္ပမာဏံ သုဓာဟာရံ ဘုဉ္ဇန္တိ. သော ဇိဝှာယ ဌပိတမတ္တော ယာဝ ကေသဂ္ဂနခဂ္ဂါ ကာယံ ဖရတိ, တေသံယေဝ ဒိဝသဝသေန သတ္တဒိဝသံ ယာပနသမတ္ထောဝ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

那么，他们的食物是什么？进食的时间又是什么？一切欲界天众都以甘露为食，对上层天众而言，其甘露比下层天众的更为殊胜。他们按照各自天界的日期，每日进食。有些人则说：“他们食用猫爪印大小的甘露食。此食只要一放在舌上，就能遍满全身，直至发梢与指甲尖。仅此一食，就足以按照他们各自天界的日期，维持七天之久。”

ကေ ပန တေ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ နာမ ဒေဝါတိ? ဣမေ နာမာတိ အဋ္ဌကထာယံ ဝိစာရဏာ နတ္ထိ, ‘‘ကမ္မဇတေဇော ဗလဝါ ဟောတိ, ကရဇံ မန္ဒ’’န္တိ အဝိသေသေန [Pg.213] ဝုတ္တတ္တာ ပန ယေ ကေစိ ကဗဠီကာရာဟာရူပဇီဝိနော ဧဝံ ကရောန္တိ, တေ ဧဝံ စဝန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘နိမ္မာနရတိပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော တေ ဒေဝါ. ခိဍ္ဍာယ ပဒုဿနမတ္တေနေဝ ဟေတေ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာတိ ဝုတ္တာ’’တိ. မနောပဒေါသိကာ ပန စာတုမဟာရာဇိကာတိ အဋ္ဌကထာယမေဝ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာပိ စာတုမဟာရာဇိကာယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ တာဝ ရာဂါဒယော တယော အနုဒဟနဋ္ဌေန ‘‘အဂ္ဂီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဇာတိအာဒိတ္တယံ ပန နာနပ္ပကာရဒုက္ခဝတ္ထုဘာဝေန အနုဒဟနတော အဂ္ဂိ. သောကာဒီနံ အနုဒဟနတာ ပါကဋာယေဝ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒုက္ခလက္ခဏံ ကထိတံ စက္ခာဒီနံ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ အာဒိတ္တဘာဝေန ဒုက္ခမတာယ ဒုက္ခဘာဝဿ ကထိတတ္တာ.

那么，所谓“戏忘天”(khiḍḍāpadosikā)是哪些天神呢？义注中对此没有探讨，只笼统地说“业生之火强，身生之火弱”，因此当知：任何以抟食为生的有情若如此行，便会如此堕殁。但有人说：“他们是化乐天(nimmānaratī)与他化自在天。仅因嬉戏而败坏，故被称为戏忘天。”至于心败坏天(Manopadosikā)，义注中则说他们是四大王天。但也有人说：“戏忘天也是四大王天。”如是，当知贪等三者，以其焚烧之义而为“火”。而生等三者，则因是种种苦事而焚烧，故为火。忧等的焚烧则极其明显。其余如前已说。是故，于此经中，因宣说了眼等十一处被十一火燃烧的苦性，故说示了苦相。

အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《燃火教说经》释义终。

ဥရုဝေလပါဋိဟာရိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

优楼频螺神通事释义终。

ဗိမ္ဗိသာရသမာဂမကထာဝဏ္ဏနာ

频婆娑罗相会记释义

၅၅. ဣဒါနိ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ဂယာသီသေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ’’တိအာဒီသု ယာ သာ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘လဋ္ဌိဝနေတိ တာလုယျာနေ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ တာလုယျာနေတိ တာလရုက္ခာနံ ဗဟုဘာဝတော ဧဝံလဒ္ဓနာမေ ဥယျာနေ. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာတိအာဒီသု အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာတိ ယေ ဥဘတောပက္ခိကာ, တေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. တေ ကိရ ဧဝံ စိန္တယိံသု ‘‘သစေ နော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ စောဒေဿန္တိ ‘ကသ္မာ တုမှေ သမဏံ ဂေါတမံ ဝန္ဒိတ္ထာ’တိ, တေသံ ‘ကိံ အဉ္ဇလိမတ္တကရဏေနပိ ဝန္ဒိတံ ဟောတီ’တိ ဝက္ခာမ. သစေ နော သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ စောဒေဿန္တိ ‘ကသ္မာ ဘဂဝန္တံ န ဝန္ဒိတ္ထာ’တိ, ‘ကိံ သီသေန ဘူမိံ ပဟရန္တေနေဝ ဝန္ဒိတံ ဟောတိ, နနု အဉ္ဇလိကမ္မမ္ပိ ဝန္ဒနာ ဧဝါ’တိ ဝက္ခာမာ’’တိ. နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာတိ ‘‘ဘော ဂေါတမ, အဟံ အသုကဿ ပုတ္တော ဒတ္တော နာမ မိတ္တော နာမ ဣဓ အာဂတော’’တိ ဝဒန္တာ နာမံ သာဝေန္တိ နာမ, ‘‘ဘော ဂေါတမ, အဟံ ဝါသေဋ္ဌော နာမ ကစ္စာနော နာမ ဣဓာဂတော’’တိ ဝဒန္တာ ဂေါတ္တံ သာဝေန္တိ နာမ. ဧတေ ကိရ ဒလိဒ္ဒါ ဇိဏ္ဏကုလပုတ္တာ ပရိသမဇ္ဈေ နာမဂေါတ္တဝသေန ပါကဋာ ဘဝိဿာမာတိ ဧဝံ [Pg.214] အကံသု. ယေ ပန တုဏှီဘူတာ နိသီဒိံသု, တေ ကေရာဋိကာ စေဝ အန္ဓဗာလာ စ. တတ္ထ ကေရာဋိကာ ‘‘ဧကံ ဒွေ ကထာသလ္လာပေ ကရောန္တေ ဝိဿာသိကော ဟောတိ, အထ ဝိဿာသေ သတိ ဧကံ ဒွေ ဘိက္ခာ အဒါတုံ န ယုတ္တ’’န္တိ တတော အတ္တာနံ မောစေန္တာ တုဏှီ နိသီဒန္တိ. အန္ဓဗာလာ အညာဏတာယေဝ အဝက္ခိတ္တာ မတ္တိကာပိဏ္ဍော ဝိယ ယတ္ထ ကတ္ထစိ တုဏှီဘူတာ နိသီဒန္တိ.

55. 现在，为解释“尔时，世尊在象头山(Gayāsīsa)随意安住后”等句中未明了的词义，开始解说“于杖林，即于棕榈园”等。此中，所谓棕榈园，是因园中多有棕榈树而得名。于“有些人……向世尊所在处合掌”等句中，所谓“合掌”是针对那些两边派的人而说。据说他们如是思惟：“若有邪见者质问我等：‘汝等何故礼敬沙门乔达摩？’我等将答：‘仅合掌岂能算作礼敬？’若有正见者质问我等：‘汝等何故不礼敬世尊？’我等将答：‘岂非唯头面触地才算礼敬？合掌之行不亦是礼敬乎？’”所谓“通报姓名与种姓”者，如言“贤者乔达摩，我乃某某之子，名达多，名密多，今来至此”，此谓通报名；如言“贤者乔达摩，我乃婆舍多族，名迦旃延，今来至此”，此谓通报姓。据说，此等贫穷、年迈的良家子，为于众中以名姓而显扬，故作是行。而默然坐者，则有狡猾者与愚痴者。此中，狡猾者心想：“交谈一两句便会产生信任，既有信任，若不布施一两件东西则不相应。”为脱此事，故默然坐。愚痴者则因无知，犹如被弃之土块，于任何处皆默然坐。

ကိသကောဝဒါနောတိ ဧတ္ထ ကိသကာနံ ဩဝဒါနော ကိသကောဝဒါနောတိ ဣမံ တာဝ အတ္ထဝိကပ္ပံ ဒဿေတုံ ‘‘တာပသစရိယာယ ကိသသရီရတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဂ္ဂိဟုတ္တန္တိ အဂ္ဂိပရိစရဏံ. ရူပါဒယောဝ ဣဓ ကာမနီယဋ္ဌေန ‘‘ကာမာ’’တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဧတေ ရူပါဒယော ကာမေ’’တိ. ယညာ အဘိဝဒန္တီတိ ယာဂဟေတု ဣဇ္ဈန္တီတိ ဝဒန္တိ. ဥပဓီသူတိ ဧတ္ထ စတ္တာရော ဥပဓီ ကာမုပဓိ ခန္ဓုပဓိ ကိလေသုပဓိ အဘိသင်္ခါရုပဓီတိ. ကာမာပိ ဟိ ‘‘ယံ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ကာမာနံ အဿာဒေါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၆၇) ဧဝံ ဝုတ္တဿ သုခဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ဥပဓီယတိ ဧတ္ထ သုခန္တိ ဣမိနာ ဝစနတ္ထေန ‘‘ဥပဓီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ခန္ဓာပိ ခန္ဓမူလကဿ ဒုက္ခဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော, ကိလေသာပိ အပါယဒုက္ခဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော, အဘိသင်္ခါရာပိ ဘဝဒုက္ခဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ‘‘ဥပဓီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေသု ခန္ဓုပဓိ ဣဓာဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓုပဓီသု မလန္တိ ဉတွာ’’တိ. ယညာ မလမေဝ ဝဒန္တီတိ ယာဂဟေတု မလမေဝ ဣဇ္ဈတီတိ ဝဒန္တိ. ယိဋ္ဌေတိ မဟာယာဂေ. ဟုတေတိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကတ္တဗ္ဗအဂ္ဂိပရိစရဏေ. ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ ကာမဘဝေ အလဂ္ဂံ, တဗ္ဗိနိမုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

于“瘦者教诫”(Kisakovadāna)一句，为示“瘦者之教诫”此义，故说“因行苦行而身瘦”等。“祭火”(aggihutta)者，谓侍奉火。此中，色等法以可爱之义而被称为“欲”(kāma)，故云“此等色等欲”。所谓“祭祀增盛”(yaññā abhivadanti)，是说他们宣称“因祭祀而得成就”。于“诸依”(upadhīsu)一句，依有四种：欲依、蕴依、烦恼依、行依。欲，因是经中所说“缘五欲而生起乐与喜，此是诸欲之味”(中部尼柯耶 1.167)之乐的所依处，以“乐依止于此”之语义，故被称为“依”。蕴，因是蕴所引生之苦的所依处；烦恼，因是恶趣之苦的所依处；诸行，因是有之苦的所依处，故皆被称为“依”。此中意指蕴依，故云“知蕴依为垢”。所谓“祭祀唯是垢”(yaññā malameva vadanti)，是说他们宣称“因祭祀而唯成就垢”。“已祭”(yiṭṭha)者，于大祭祀中。“已供”(huta)者，于日日当行之侍火中。“于欲有不著”(kāmabhave asatta)者，谓于欲有不执著，即已从中解脱。

၅၇-၅၈. အာသီသနာတိ ပတ္ထနာ. ဒိဗ္ဗသုဝဏ္ဏေသုပိ သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏဿ သဗ္ဗသေဋ္ဌတ္တာ ‘‘သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော’’တိ ဝုတ္တံ. ယထေဝ ဟိ မနုဿပရိဘောဂေ သုဝဏ္ဏေ ယုတ္တိကတံ ဟီနံ, တတော ရသဝိဒ္ဓံ သေဋ္ဌံ, ရသဝိဒ္ဓတော အာကရုပ္ပန္နံ, တတော ယံ ကိဉ္စိ ဒိဗ္ဗံ သေဋ္ဌံ, ဧဝံ ဒိဗ္ဗသုဝဏ္ဏေသုပိ စာမီကရတော သာတကုမ္ဘံ, သာတကုမ္ဘတော ဇမ္ဗုနဒံ, ဇမ္ဗုနဒတော သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏံ, တသ္မာ တံ သဗ္ဗသေဋ္ဌံ. သိင်္ဂီနိက္ခန္တိ စ နိက္ခပရိမာဏေန သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏေန ကတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋံ. ဦနကနိက္ခေန ကတဉှိ ဃဋ္ဋနမဇ္ဇနက္ခမံ န ဟောတိ, အတိရေကေန ကတံ ဃဋ္ဋနမဇ္ဇနံ ခမတိ, ဝဏ္ဏဝန္တံ ပန န ဟောတိ, ဖရုသဓာတုကံ ခါယတိ, နိက္ခေန ကတံ ဃဋ္ဋနမဇ္ဇနဉ္စေဝ ခမတိ ဝဏ္ဏဝန္တဉ္စ ဟောတိ. နိက္ခံ ပန ဝီသတိသုဝဏ္ဏန္တိ ကေစိ[Pg.215]. ပဉ္စဝီသတိသုဝဏ္ဏန္တိ အပရေ. မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘နိက္ခံ နာမ ပဉ္စသုဝဏ္ဏာ’’တိ ဝုတ္တံ. သုဝဏ္ဏော နာမ စတုဓရဏန္တိ ဝဒန္တိ.

57-58. “希望”(āsīsana)即是期愿。在天金之中，因犀角金(siṅgīsuvaṇṇa)最为殊胜，故说“色如犀角金尼卡”(siṅgīnikkhasavaṇṇo)。犹如人间所用之金，人工合成者为劣，以汞点化者为胜，矿山所产者又胜于以汞点化者，而任何天金皆胜于此。同样，在天金之中，赤金(sātakumbha)胜于纯金(cāmīkara)，阎浮提金(jambunada)胜于赤金，犀角金胜于阎浮提金，是故其最为殊胜。“犀角金尼卡”(siṅgīnikkha)乃是以一尼卡(nikkha)计量的犀角金所制之金片。若不足一尼卡所制，则不堪摩擦磨治；若超过一尼卡所制，虽堪摩擦磨治，然无光泽，且显粗糙；以一尼卡所制者，既堪摩擦磨治，又具光泽。关于尼卡，有人说为二十苏瓦那(suvaṇṇa)，另一些人说为二十五苏瓦那。但在《中部义注》(Majjhimanikāyaṭṭhakathā)中则说：“一个尼卡为五苏瓦那。”据说一个苏瓦那为四陀兰那(dharaṇa)。

ဒသသု အရိယဝါသေသု ဝုတ္ထဝါသောတိ –

已安住于十种圣住处(ariyavāsa)者，即：

‘‘ဣဓ, (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၈; အ. နိ. ၁၀.၂၀) ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဧကာရက္ခော စတုရာပဿေနော ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော သမဝယသဋ္ဌေသနော အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော သုဝိမုတ္တစိတ္တော သုဝိမုတ္တပညော.

“诸比丘，于此，比丘已断五支(pañcaṅgavippahīna)、具足六支(chaḷaṅgasamannāgata)、具一守护(ekārakkha)、具四依止(caturāpassena)、已舍离个别谛(panuṇṇapaccekasacca)、寻求已止息(samavayasaṭṭhesano)、思惟不混浊(anāvilasaṅkappa)、身行已寂静(passaddhakāyasaṅkhāra)、心善解脱(suvimuttacitta)、慧善解脱(suvimuttapañña)。

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是已断五支者呢？诸比丘，于此，比丘已断除贪欲(kāmacchanda)，已断除瞋恚(byāpāda)，已断除昏沉睡眠(thīnamiddha)，已断除掉举追悔(uddhaccakukkucca)，已断除疑(vicikicchā)。诸比丘，如是，比丘即为已断五支者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော, ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是具足六支(chaḷaṅgasamannāgata)者呢？诸比丘，于此，比丘以眼见色后，不喜不忧，具念正知，安住于舍；以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，不喜不忧，具念正知，安住于舍。诸比丘，如是，比丘即为具足六支者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတာရက္ခေန စေတသာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是具一守护(ekārakkha)者呢？诸比丘，于此，比丘具足为念所护之心(satārakkhena cetasā)。诸比丘，如是，比丘即为具一守护者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是具四依止(caturāpassena)者呢？诸比丘，于此，比丘审虑后受用一事，审虑后忍受一事，审虑后避离一事，审虑后去除一事。诸比丘，如是，比丘即为具四依止者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ[Pg.216], သဗ္ဗာနိ တာနိ နုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ ပနုဏ္ဏာနိ စတ္တာနိ ဝန္တာနိ မုတ္တာနိ ပဟီနာနိ ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是已舍离个别谛(panuṇṇapaccekasacca)者呢？诸比丘，于此，凡是众多沙门、婆罗门的种种个别谛，比丘已将彼等全部推开、舍弃、抛弃、吐出、释放、断除、舍遣。诸比丘，如是，比丘即为已舍离个别谛者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာမေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဘဝေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是寻求已止息(samavayasaṭṭhesano)者呢？诸比丘，于此，比丘的欲求(kāmesanā)已断，有求(bhavesanā)已断，梵行之求(brahmacariyesanā)已寂止。诸比丘，如是，比丘即为寻求已止息者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာမသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော ပဟီနော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是思惟不混浊(anāvilasaṅkappa)者呢？诸比丘，于此，比丘的欲思惟(kāmasaṅkappa)已断，瞋思惟(byāpādasaṅkappa)已断，害思惟(vihiṃsāsaṅkappa)已断。诸比丘，如是，比丘即为思惟不混浊者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是身行已寂静(passaddhakāyasaṅkhāra)者呢？诸比丘，于此，比丘因断乐、断苦，以及先前喜、忧的灭没，进入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。诸比丘，如是，比丘即为身行已寂静者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရာဂါစိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ.

“诸比丘，比丘如何是心善解脱(suvimuttacitta)者呢？诸比丘，于此，比丘的心从贪(rāga)解脱，从瞋(dosa)解脱，从痴(moha)解脱。诸比丘，如是，比丘即为心善解脱者。”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ, ‘ဒေါသော မေ ပဟီနော…ပေ… မောဟော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၈; အ. နိ. ၁၀.၂၀) –

“诸比丘，比丘如何是慧善解脱(suvimuttapañña)者呢？诸比丘，于此，比丘了知：‘我的贪(rāga)已断，根已断绝，犹如断顶的棕榈树，已归于无有，于未来世为不生之法’；‘我的瞋(dosa)已断……痴(moha)已断，根已断绝，犹如断顶的棕榈树，已归于无有，于未来世为不生之法。’诸比丘，如是，比丘即为慧善解脱者。”

ဧဝမာဂတေသု ဒသသု အရိယဝါသေသု ဝုတ္ထဝါသော.

（此人）已安住于如是所说的十种圣住处中。

တတ္ထ ဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝါသာ, အရိယာနံ ဧဝ ဝါသာတိ အရိယဝါသာ အနရိယာနံ တာဒိသာနံ ဝါသာနံ အသမ္ဘဝတော. အရိယာတိ စေတ္ထ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန [Pg.217] ခီဏာသဝါ ဂဟိတာ. ဧကာရက္ခောတိ ဧကာ သတိသင်္ခါတာ အာရက္ခာ ဧတဿာတိ ဧကာရက္ခော. ခီဏာသဝဿ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၄၈; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၀.၂၀) ဟိ တီသု ဒွါရေသု သဗ္ဗကာလေ သတိ အာရက္ခကိစ္စံ သာဓေတိ. တေနေဝဿ စရတော စ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ.

在此居住，是为“住”(vāsā)。唯圣者住，故为“圣住”(ariyavāsā)，因为非圣者不可能有此等住处。此处所称“圣者”，是以最上等的解释(ukkaṭṭhaniddesa)指称漏尽者(khīṇāsavā)。“一守护”(ekārakkho)，即他有以念(sati)为名的唯一守护。因为漏尽者（长部义注3.348；增支部义注3.10.20）于三门，念在一切时皆能完成守护之任务。因此，经中说，他无论行走、站立、睡眠或清醒，智见(ñāṇadassana)都恒常现起。

စတုရာပဿေနောတိ စတ္တာရိ အပဿေနာနိ အပဿယာ ဧတဿာတိ စတုရာပဿေနော. သင်္ခါယာတိ ဉာဏေန (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၈). ပဋိသေဝတီတိ ဉာဏေန ဉတွာ သေဝိတဗ္ဗယုတ္တကမေဝ သေဝတိ. တဿ ဝိတ္ထာရော ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈) နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတီတိ ဉာဏေန ဉတွာ အဓိဝါသေတဗ္ဗယုတ္တကမေဝ အဓိဝါသေတိ. ဝိတ္ထာရော ပနေတ္ထ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ခမော ဟောတိ သီတဿာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၄) နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရိဝဇ္ဇေတီတိ ဉာဏေန ဉတွာ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗယုတ္တကမေဝ ပရိဝဇ္ဇေတိ. တဿ ဝိတ္ထာရော ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စဏ္ဍံ ဟတ္ထိံ ပရိဝဇ္ဇေတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိနောဒေတီတိ ဉာဏေန ဉတွာ ဝိနောဒေတဗ္ဗမေဝ ဝိနောဒေတိ နုဒတိ နီဟရတိ အန္တော ဝသိတုံ န ဒေတိ. တဿ ဝိတ္ထာရော ‘‘ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

“四依止者”(caturāpasseno)，即他有四种依止(apassena)。“思择”(saṅkhāya)，即以智慧（长部义注3.308）。“受用”(paṭisevati)，即以智慧了知后，只受用应受用之物。其详尽的解释应通过“如理思择而受用衣”(ma. ni. 1.23; a. ni. 6.58)等方法来了知。“忍受”(adhivāseti)，即以智慧了知后，只忍受应忍受之事。其详尽的解释应通过“如理思择而能忍耐寒冷”(ma. ni. 1.24)等方法来了知。“避开”(parivajjeti)，即以智慧了知后，只避开应避开之物。其详尽的解释应通过“如理思择而避开凶恶的象”等方法来了知。“驱除”(vinodeti)，即以智慧了知后，只驱除应驱除之法，将其驱逐、移除，不让其住于内心。其详尽的解释应通过“对已生起的欲寻，不忍受之”等方法来了知。

ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စောတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၃၈; ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၄၈) ‘‘ဣဒမေဝ ဒဿနံ သစ္စံ, ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ ဧဝံ ပါဋိယေက္ကံ ဂဟိတတ္တာ ပစ္စေကသင်္ခါတာနိ ဒိဋ္ဌိသစ္စာနိ ပနုဏ္ဏာနိ နီဟဋာနိ ပဟီနာနိ အဿာတိ ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော. ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနန္တိ ဗဟူနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ဧတ္ထ စ သမဏာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇုပဂတာ. ဗြာဟ္မဏာတိ ဘောဝါဒိနော. ပုထုပစ္စေကသစ္စာနီတိ ဗဟူနိ ပါဋေက္ကသစ္စာနိ, ‘‘ဣဒမေဝ ဒဿနံ သစ္စံ, ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ ပါဋိယေက္ကံ ဂဟိတာနိ ဗဟူနိ သစ္စာနီတိ အတ္ထော. နုဏ္ဏာနီတိ နီဟဋာနိ. ပနုဏ္ဏာနီတိ သုဋ္ဌု နီဟတာနိ. စတ္တာနီတိ ဝိဿဋ္ဌာနိ. ဝန္တာနီတိ ဝမိတာနိ. မုတ္တာနီတိ ဆိန္နဗန္ဓနာနိ ကတာနိ. ပဟီနာနီတိ ပဇဟိတာနိ. ပဋိနိဿဋ္ဌာနီတိ ယထာ န ပုန စိတ္တံ အာရောဟန္တိ, ဧဝံ ပဋိဝိဿဇ္ဇိတာနိ. သဗ္ဗာနေဝ စေတာနိ အရိယမဂ္ဂါဓိဂမတော ပုဗ္ဗေ ဂဟိတဿ ဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟဿ ဝိဿဋ္ဌဘာဝဝေဝစနာနိ.

“已破除个别真理者”(panuṇṇapaccekasacco)（增支部义注2.4.38；长部义注3.348），是指他已破除、移除、舍断了被称为“个别真理”(paccekasacca)的诸见，此等见解乃因执着“唯此见为真，唯此为真理”而个别执取。“众多沙门婆罗门”(puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ)，是指许多沙门和婆罗门。于此，沙门是指出家者，婆罗门是指以“菩”(bho)为称谓者。“多种个别真理”(puthupaccekasaccāni)，是指许多个别真理，意即因执着“唯此见为真，唯此为真理”而个别执取的许多真理。“已移除”(nuṇṇāni)，即已去除。“已善移除”(panuṇṇāni)，即已完全去除。“已舍”(cattāni)，即已放弃。“已吐”(vantāni)，即已吐出。“已解脱”(muttāni)，即已斩断束缚。“已断”(pahīnāni)，即已舍弃。“已舍遣”(paṭinissaṭṭhāni)，即已放下，以致不再生起于心。所有这些词，都是对在证得圣道前所执持的见取被舍弃这一状态的不同表述。

သမဝယသဋ္ဌေသနောတိ [Pg.218] (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၄၈; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၀.၂၀) ဧတ္ထ အဝယာတိ အနူနာ. သဋ္ဌာတိ နိဿဋ္ဌာ. သမ္မာ အဝယာ သဋ္ဌာ ဧသနာ အဿာတိ သမဝယသဋ္ဌေသနော, သမ္မာ ဝိဿဋ္ဌသဗ္ဗဧသနောတိ အတ္ထော. ‘‘ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိအာဒီဟိ မဂ္ဂဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ ကထိတာ ရာဂါဒီနံ ပဟီနဘာဝဒီပနတော. ‘‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော’’တိအာဒီဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာမုခေန အရိယဖလံ ကထိတံ. အဓိဂတေ ဟိ အဂ္ဂဖလေ သဗ္ဗသော ရာဂါဒီနံ အနုပ္ပာဒဓမ္မတံ ပဇာနာတိ, တဉ္စ ပဇာနနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏန္တိ. တတ္ထ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟာနပစ္စေကသစ္စာပနောဒနဧသနာသမဝယသဇ္ဇနာနိ ‘‘သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ အဓိဝါသေတိ ပရိဝဇ္ဇေတိ ဝိနောဒေတီ’’တိ ဝုတ္တေသု အပဿေနေသု ဝိနောဒနာ စ မဂ္ဂကိစ္စာနေဝ, ဣတရေ စ မဂ္ဂေနေဝ သမိဇ္ဈန္တိ.

“寻求已善舍离者”(samavayasaṭṭhesano)（长部义注3.348；增支部义注3.10.20），于此，“无缺”(avayā)即不减。“舍”(saṭṭhā)即舍弃。正确、无缺而舍弃了寻求，故为“寻求已善舍离者”，意即已完全舍弃一切寻求。“心从贪欲解脱”等句，因其开示了贪等已断，故说明了道的作为之完成。“我贪已断”等句，则通过省察的方式宣说了圣果。因为当证得最高果位时，便了知贪等诸法完全不复生起，此了知即是省察智。于此，五支的断除、个别真理的破除、寻求的善舍离等，以及在“思择而受用、忍受、避开、驱除”等所说的依止中，“驱除”是道的作为，其余各项也由道而成就。

ဒသဗလောတိ ကာယဗလသင်္ခါတာနိ ဉာဏဗလသင်္ခါတာနိ စ ဒသ ဗလာနိ ဧတဿာတိ ဒသဗလော. ဒုဝိဓဉှိ တထာဂတဿ ဗလံ ကာယဗလံ ဉာဏဗလဉ္စ. တေသု ကာယဗလံ ဟတ္ထိကုလာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ –

“十力者”(dasabalo)，即他拥有十种力。如来之力有二种：身力与智力。其中，身力应依象之族类来了知。古人曾如是说——

‘‘ကာဠာဝကဉ္စ ဂင်္ဂေယျံ, ပဏ္ဍရံ တမ္ဗပိင်္ဂလံ;

ဂန္ဓမင်္ဂလဟေမဉ္စ, ဥပေါသထဆဒ္ဒန္တိမေ ဒသာ’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၈;

သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၂၂;

အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၀.၂၁;

ဝိဘ. အဋ္ဌ ၇၆;

ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၅;

ဗု. ဝံ. အဋ္ဌ. ၁.၃၉;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၄၄;

စူဠနိ. အဋ္ဌ. ၈၁);

“迦罗婆迦与恒伽， 般陀罗、铜色、黄褐， 香、吉祥与雪山象， 布萨、六牙，此为十。”

ဣမာနိ ဟိ ဒသ ဟတ္ထိကုလာနိ. တတ္ထ ကာဠာဝကန္တိ ပကတိဟတ္ထိကုလံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယံ ဒသန္နံ ပုရိသာနံ ကာယဗလံ, တံ ဧကဿ ကာဠာဝကဿ ဟတ္ထိနော. ယံ ဒသန္နံ ကာဠာဝကာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ဂင်္ဂေယျဿ. ယံ ဒသန္နံ ဂင်္ဂေယျာနံ, တံ ဧကဿ ပဏ္ဍရဿ. ယံ ဒသန္နံ ပဏ္ဍရာနံ, တံ ဧကဿ တမ္ဗဿ. ယံ ဒသန္နံ တမ္ဗာနံ, တံ ဧကဿ ပိင်္ဂလဿ. ယံ ဒသန္နံ ပိင်္ဂလာနံ, တံ ဧကဿ ဂန္ဓဟတ္ထိနော. ယံ ဒသန္နံ ဂန္ဓဟတ္ထီနံ, တံ ဧကဿ မင်္ဂလဿ. ယံ ဒသန္နံ မင်္ဂလာနံ, တံ ဧကဿ ဟေမဝတဿ. ယံ ဒသန္နံ ဟေမဝတာနံ, တံ ဧကဿ ဥပေါသထဿ. ယံ ဒသန္နံ ဥပေါသထာနံ, တံ ဧကဿ ဆဒ္ဒန္တဿ. ယံ ဒသန္နံ ဆဒ္ဒန္တာနံ, တံ ဧကဿ တထာဂတဿ ကာယဗလံ. နာရာယနသံဃာတဗလန္တိပိ ဣဒမေဝ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ နာရာ ဝုစ္စန္တိ ရသ္မိယော, တာ ဗဟူ နာနာဝိဓာ တတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ နာရာယနံ, ဝဇိရံ, တသ္မာ ဝဇိရသံဃာတဗလန္တိ အတ္ထော. တဒေတံ ပကတိဟတ္ထိဂဏနာယ ဟတ္ထီနံ ကောဋိသဟဿာနံ, ပုရိသဂဏနာယ ဒသန္နံ [Pg.219] ပုရိသကောဋိသဟဿာနံ ဗလံ ဟောတိ. ဣဒံ တာဝ တထာဂတဿ ကာယဗလံ.

此为十种象族。其中，黑象(kāḷāvaka)当知为普通象族。十人之身力，为一头黑象之力。十头黑象之力，为一头恒伽象(Gaṅgeyya)之力。十头恒伽象之力，为一头般陀罗象(Paṇḍara)之力。十头般陀罗象之力，为一头红棕象(Tamba)之力。十头红棕象之力，为一头淡黄象(Piṅgala)之力。十头淡黄象之力，为一头香象(Gandhahatthī)之力。十头香象之力，为一头吉祥象(Maṅgala)之力。十头吉祥象之力，为一头雪山象(hemavata)之力。十头雪山象之力，为一头布萨象(uposatha)之力。十头布萨象之力，为一头六牙象(Chaddanta)之力。十头六牙象之力，为如来之身力。此亦称为那罗延(nārāyana)合集之力。于此，“那罗”(nārā)为光，因其生众多各异之光，故称“那罗延”，即金刚(vajiraṃ)，是故其义为金刚合集之力。此若以普通象计，为百亿象之力；若以人计，为百亿人之力。此即如来身力。

ဉာဏဗလံ ပန ပါဠိယံ အာဂတမေဝ. တတြာယံ ပါဠိ (မ. နိ. ၁.၁၄၈; အ. နိ. ၁၀.၂၁) –

至于智力，则已见于圣典。其圣典如下（《中部》1.148；《增支部》10.21）：

‘‘ဒသ ခေါ ပနိမာနိ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနိ, ယေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. ကတမာနိ ဒသ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယမ္ပိ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမ္ပိ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ, ယံ ဗလံ အာဂမ္မ တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. (၁)

“舍利弗，如来有此十种如来力，具足此力之如来，自称处牛王位，于众中作狮子吼，转梵轮。何为十？舍利弗，于此，如来如实了知是处为是处，非处为非处。舍利弗，如来如实了知是处为是处，非处为非处，此亦为如来之如来力。依此力故，如来自称处牛王位，于众中作狮子吼，转梵轮。（1）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဌာနသော ဟေတုသော ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၂)

“再者，舍利弗，如来如实了知过去、未来、现在诸业受持之所依、因由与果报……（2）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၃)

“再者，舍利弗，如来如实了知遍趣一切处之道……（3）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော အနေကဓာတုံ နာနာဓာတုံ လောကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၄)

“复次，舍利弗，如来如实了知多界、种种界之世间……（4）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၅)

“复次，舍利弗，如来如实了知众生之种种意乐……（5）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၆)

“再者，舍利弗，如来如实了知其他有情、其他个人之根器优劣……（6）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဝုဋ္ဌာနံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၇)

“再者，舍利弗，如来如实了知诸禅、解脱、等持、等至之杂染、清净与出定……（7）

‘‘ပုန [Pg.220] စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ? ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ…ပေ…. (၈)

“再者，舍利弗，如来能忆念种种宿住。即：一生、二生……乃至……如是，具行相、具细节地忆念种种宿住……（8）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ…ပေ…. (၉)

“再者，舍利弗，如来以清净、超人之天眼，见诸众生死时、生时，卑劣、高贵，美色、丑色，善趣、恶趣，了知众生随其业而受生……（9）

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ, ယံ ဗလံ အာဂမ္မ တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. ဣမာနိ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဒသ တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနီ’’တိ. (၁၀)

“再者，舍利弗，如来由诸漏尽，于现法中，自证知、作证、具足无漏之心解脱、慧解脱而住……舍利弗，此亦为如来之如来力，依此力故，如来自称处牛王位，于众中作狮子吼，转梵轮。舍利弗，此即如来之十种如来力。”（10）

တတ္ထ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၈; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၀.၂၁; ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၇၆၀) ဌာနဉ္စ ဌာနတောတိ ကာရဏဉ္စ ကာရဏတော. ‘‘ယေ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ ဟေတူ ပစ္စယာ ဥပ္ပာဒါယ, တံ တံ ဌာနံ. ယေ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ န ဟေတူ န ပစ္စယာ ဥပ္ပာဒါယ, တံ တံ အဋ္ဌာန’’န္တိ ပဇာနန္တော ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပီတိ ယေန ဉာဏေန.

于此，“是处为是处”者，即“是原因为是原因”。“诸法为某些法生起之因、之缘者，此为是处。诸法非为某些法生起之因、之缘者，此为非处。”如是了知，即是如实了知是处为是处，非处为非处。“此亦”(yampi)者，谓“依此智”(yena ñāṇena)。

ကမ္မသမာဒါနာနန္တိ သမာဒိယိတွာ ကတာနံ ကုသလာကုသလကမ္မာနံ, ကမ္မမေဝ ဝါ ကမ္မသမာဒါနံ. ဌာနသော ဟေတုသောတိ ပစ္စယတော စေဝ ဟေတုတော စ. တတ္ထ ဂတိဥပဓိကာလပယောဂါ ဝိပါကဿ ဌာနံ, ကမ္မံ ဟေတု.

“业受持”者，谓受持后所造之善、不善业，或单指业本身。“依处、依因”者，谓依缘与依因。其中，趣、所依、时、加行为果报之处，业为因。

သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိန္တိ သဗ္ဗဂတိဂါမိနိဉ္စ အဂတိဂါမိနိဉ္စ. ပဋိပဒန္တိ မဂ္ဂံ. ယထာဘူတံ ပဇာနာတီတိ ဗဟူသုပိ မနုဿေသု ဧကမေဝ ပါဏံ ဃာတေန္တေသု ကာမံ သဗ္ဗေသမ္ပိ စေတနာ တဿေဝေကဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယာရမ္မဏာ, တံ ပန ကမ္မံ တေသံ နာနာကာရံ. တေသု ဟိ ဧကော အာဒရေန ဆန္ဒဇာတော ကရောတိ, ဧကော ‘‘ဧဟိ တွမ္ပိ ကရောဟီ’’တိ ပရေဟိ နိပ္ပီဠိတော ကရောတိ, ဧကော သမာနစ္ဆန္ဒော [Pg.221] ဝိယ ဟုတွာ အပ္ပဋိဗာဟိယမာနော ဝိစရတိ, တသ္မာ တေသု ဧကော တေနေဝ ကမ္မေန နိရယေ နိဗ္ဗတ္တတိ, ဧကော တိရစ္ဆာနယောနိယံ, ဧကော ပေတ္တိဝိသယေ. တံ တထာဂတော အာယူဟနက္ခဏေယေဝ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန အာယူဟိတတ္တာ ဧသ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဧသ တိရစ္ဆာနယောနိယံ, ဧသ ပေတ္တိဝိသယေ’’တိ ဇာနာတိ. နိရယေ နိဗ္ဗတ္တမာနမ္ပိ ‘‘ဧသ မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဧသ ဥဿဒနိရယေ’’တိ ဇာနာတိ. တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တမာနမ္ပိ ‘‘ဧသ အပါဒကော ဘဝိဿတိ, ဧသ ဒွိပါဒကော, ဧသ စတုပ္ပာဒေါ, ဧသ ဗဟုပ္ပာဒေါ’’တိ ဇာနာတိ. ပေတ္တိဝိသယေ နိဗ္ဗတ္တမာနမ္ပိ ‘‘ဧသ နိဇ္ဈာမတဏှိကော ဘဝိဿတိ, ဧသ ခုပ္ပိပါသိကော, ဧသ ပရဒတ္တူပဇီဝီ’’တိ ဇာနာတိ. တေသု စ ကမ္မေသု ‘‘ဣဒံ ကမ္မံ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎိဿတိ, ဧတံ အညေန ဒိန္နာယ ပဋိသန္ဓိယာ ဥပဓိဝေပက္ကံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဇာနာတိ.

“遍行一切处”是指遍行于趣与非趣。“道”是指道。如实了知，譬如许多人一同杀害一个有情，虽然所有人的思都是以同一个命根为所缘，但他们的业却有种种不同。其中有人因喜爱而做，有人被他人强迫而做，有人如同随喜般不加阻碍地行事，因此，他们之中有人因这个业而投生于那落迦，有人投生于畜生道，有人投生于饿鬼界。如来在造业的那一刻就能知道：“以这种方式造业，此人会投生于那落迦，此人会投生于畜生道，此人会投生于饿鬼界。”对于要投生于那落迦的人，也能知道：“此人会投生于大那落迦，此人会投生于增地狱(Ussadaniraya)。”对于要投生于畜生道的人，也能知道：“此人会成为无足者，此人会成为二足者，此人会成为四足者，此人会成为多足者。”对于要投生于饿鬼界的人，也能知道：“此人会是焦渴者，此人会是饥渴者，此人会是依他施活命者。”对于这些业，也能知道：“此业将牵引结生，彼业将成为在由另一业所给予的结生中成熟的果报。”

တထာ သကလဂါမဝါသိကေသု ဧကတော ပိဏ္ဍပါတံ ဒဒမာနေသု ကာမံ သဗ္ဗေသမ္ပိ စေတနာ ပိဏ္ဍပါတာရမ္မဏာဝ, တံ ပန ကမ္မံ တေသံ နာနာကာရံ. တေသု ဟိ ဧကော အာဒရေန ကရောတီတိ သဗ္ဗံ ပုရိမသဒိသံ. တသ္မာ တေသု စ ကေစိ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ, ကေစိ မနုဿလောကေ. တံ တထာဂတော အာယူဟနက္ခဏေယေဝ ဇာနာတိ. ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန အာယူဟိတတ္တာ ဧသ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဧသ ဒေဝလောကေ, တတ္ထာပိ ဧသ ခတ္တိယကုလေ, ဧသ ဗြာဟ္မဏကုလေ, ဧသ ဝေဿကုလေ, ဧသ သုဒ္ဒကုလေ, ဧသ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီသု, ဧသ နိမ္မာနရတီသု, ဧသ တုသိတေသု, ဧသ ယာမေသု, ဧသ တာဝတိံသေသု, ဧသ စာတုမဟာရာဇိကေသု, ဧသ ဘုမ္မဒေဝေသူ’’တိအာဒိနာ တတ္ထ တတ္ထ ဟီနပဏီတသုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏအပ္ပပရိဝါရမဟာပရိဝါရတာဒိဘေဒံ တံ တံ ဝိသေသံ အာယူဟနက္ခဏေယေဝ ဇာနာတိ.

又如全村居民一同布施团食时，虽然所有人的思都是以团食为所缘，但他们的业却各有不同。其中，有人以恭敬心而做，其余皆与前述相同。因此，他们当中有些人会投生于天界，有些人会投生于人界。如来在造业的瞬间就能知道：“以这种方式造业，此人会投生于人界，此人会投生于天界。并且，此人会生于刹帝利家，此人会生于婆罗门家，此人会生于吠舍家，此人会生于首陀罗家；此人会投生于他化自在天，此人会投生于化乐天(Nimmānaratī)，此人会投生于兜率天，此人会投生于夜摩天，此人会投生于三十三天，此人会投生于四大王天，此人会投生于地居天等等。”像这样，如来在造业的瞬间就能知道各处卑劣、高贵、美色、丑色、眷属少、眷属多等种种差别。

တထာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေန္တေသုယေဝ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန ဧသ ကိဉ္စိ သလ္လက္ခေတုံ န သက္ခိဿတိ, ဧသ မဟာဘူတမတ္တမေဝ ဝဝတ္ထပေဿတိ, ဧသ ရူပပရိဂ္ဂဟေ ဧဝ ဌဿတိ, ဧသ အရူပပရိဂ္ဂဟေယေဝ, ဧသ နာမရူပပရိဂ္ဂဟေယေဝ, ဧသ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေယေဝ, ဧသ လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာယမေဝ, ဧသ ပဌမဖလေယေဝ, ဧသ ဒုတိယဖလေ ဧဝ, ဧသ တတိယဖလေ ဧဝ, ဧသ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ဇာနာတိ. ကသိဏပရိကမ္မံ ကရောန္တေသုပိ ‘‘ဣမဿ ပရိကမ္မမတ္တမေဝ ဘဝိဿတိ, ဧသ နိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေဿတိ, ဧသ အပ္ပနံ ဧဝ ပါပုဏိဿတိ, ဧသ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ဂဏှိဿတီ’’တိ ဇာနာတိ.

同样地，当修行者开始修习观(vipassanā)时，他知道：“以此方式，此人将不能辨识任何法，此人将只辨别四大，此人将只停留在色的把握上，此人将只停留在无色的把握上，此人将只停留在名色的把握上，此人将只停留在缘的把握上，此人将只停留在以相为所缘的观上；此人将只证得初果，此人将只证得二果，此人将只证得三果，此人将证得阿罗汉果。”当修行者进行遍处预备修行时，他也知道：“此人将只能完成预备修行，此人将会生起相，此人将会证得安止，此人将以禅那为基础建立观并证得阿罗汉果。”

အနေကဓာတုန္တိ [Pg.222] စက္ခုဓာတုအာဒီဟိ, ကာမဓာတုအာဒီဟိ ဝါ ဓာတူဟိ ဗဟုဓာတုံ. နာနာဓာတုန္တိ တာသံယေဝ ဓာတူနံ ဝိလက္ခဏတ္တာ နာနပ္ပကာရဓာတုံ. လောကန္တိ ခန္ဓာယတနဓာတုလောကံ. ယထာဘူတံ ပဇာနာတီတိ တာသံ ဓာတူနံ အဝိပရီတတော သဘာဝံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ.

“多界”是指由眼界等，或欲界等众多界。“种种界”是指因彼等诸界特征各异，故为种种界。“世间”是指蕴、处、界世间。“如实了知”是指彻知彼等诸界的不颠倒自性。

နာနာဓိမုတ္တိကတန္တိ ဟီနာဒီဟိ အဓိမုတ္တီဟိ နာနာဓိမုတ္တိကဘာဝံ. ပရသတ္တာနန္တိ ပဓာနသတ္တာနံ. ပရပုဂ္ဂလာနန္တိ တတော ပရေသံ ဟီနသတ္တာနံ. ဧကတ္ထမေဝ ဝါ ဧတံ ပဒဒွယံ, ဝေနေယျဝသေန ပန ဒွေဓာ ဝုတ္တံ. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တန္တိ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ ပရဘာဝဉ္စ အပရဘာဝဉ္စ, ဝုဒ္ဓိဉ္စ ဟာနိဉ္စာတိ အတ္ထော.

“种种胜解”是指因胜解有卑劣等差别，故为种种胜解。“他有情”是指主要有情。“他人(parapuggala)”是指次于彼等的卑劣有情。或者，此二词实为一义，但依所化有情而分为二说。“诸根之胜劣”是指信等诸根的胜与劣，即增长与衰退之义。

ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနန္တိ ပဌမာဒီနံ စတုန္နံ ဈာနာနံ, ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ, သဝိတက္ကသဝိစာရာဒီနံ တိဏ္ဏံ သမာဓီနံ, ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိအာဒီနဉ္စ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တီနံ. သံကိလေသန္တိ ဟာနဘာဂိယဓမ္မံ. ဝေါဒါနန္တိ ဝိသေသဘာဂိယဓမ္မံ. ဝုဋ္ဌာနန္တိ ‘‘ဝေါဒါနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနံ, တမှာ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာန’’န္တိ (ဝိဘ. ၈၂၈) ဧဝံ ဝုတ္တံ ပဂုဏဇ္ဈာနဉ္စေဝ ဘဝင်္ဂဖလသမာပတ္တိယော စ. ဟေဋ္ဌိမံ ဟေဋ္ဌိမဉှိ ပဂုဏဇ္ဈာနံ ဥပရိမဿ ဥပရိမဿ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ဝေါဒါနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဘဝင်္ဂေန သဗ္ဗဈာနေဟိ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ, ဖလသမာပတ္တိယာ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ. တမေတံ သန္ဓာယ ‘‘တမှာ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗဉာဏာနဉ္စ ဝိတ္ထာရကထာယ ဝိနိစ္ဆယော သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၇၆၀) ဝုတ္တော. ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဒိဗ္ဗစက္ခုအာသဝက္ခယဉာဏကထာ ပန ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍေ (ပါရာ. ၁၂) ဝိတ္ထာရိတာယေဝ.

“禅那、解脱、等持、等至”是指初禅等四种禅那，“有色见诸色”等八种解脱，有寻有伺等三种等持，以及初禅等至等九种次第等至。“杂染”是指退分法。“清净”是指胜分法。“出定”是指如《分别论》(Vibhaṅga. 828)所说：“清净亦是出定，从彼彼等持出定亦是出定”，这是指熟练的禅那以及有分和果等至。因为下下熟练的禅那是上上禅那的近因，所以说“清净亦是出定”。通过有分可从所有禅那出定，通过果等至可从灭尽定出定。此即是所谓“从彼彼等持出定亦是出定”之意。关于一切智的详细解说，在《分别论义注》(Vibhaṅga-aṭṭhakathā)即《痴论疏》(Sammohavinodanī)中已说。而宿住随念智、天眼智、漏尽智的论述，则在《维兰迦品》(Verañjakaṇḍa)中已详细阐述。

ဣမာနိ ခေါ သာရိပုတ္တာတိ ယာနိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဒသ ခေါ ပနိမာနိ, သာရိပုတ္တ, တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနီ’’တိ အဝေါစံ, ဣမာနိ တာနီတိ အပ္ပနံ ကရောတိ. တတ္ထ ပရဝါဒိကထာ ဟောတိ ‘‘ဒသဗလဉာဏံ နာမ ပါဋိယေက္ကံ နတ္ထိ, သဗ္ဗညုတညာဏဿေဝါယံ ပဘေဒေါ’’တိ, တံ န တထာ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညမေဝ ဟိ ဒသဗလဉာဏံ, အညံ သဗ္ဗညုတညာဏံ. ဒသဗလဉာဏံ သကသကကိစ္စမေဝ ဇာနာတိ, သဗ္ဗညုတညာဏံ တမ္ပိ တတော အဝသေသမ္ပိ ပဇာနာတိ. ဒသဗလဉာဏေသု ဟိ ပဌမံ ကာရဏာကာရဏမေဝ ဇာနာတိ, ဒုတိယံ ကမ္မန္တရဝိပါကန္တရမေဝ, တတိယံ ကမ္မပရိစ္ဆေဒမေဝ, စတုတ္ထံ ဓာတုနာနတ္တကာရဏမေဝ[Pg.223], ပဉ္စမံ သတ္တာနံ အဇ္ဈာသယာဓိမုတ္တိမေဝ, ဆဋ္ဌံ ဣန္ဒြိယာနံ တိက္ခမုဒုဘာဝမေဝ, သတ္တမံ ဈာနာဒီဟိ သဒ္ဓိံ တေသံ သံကိလေသာဒိမေဝ, အဋ္ဌမံ ပုဗ္ဗေနိဝုတ္ထက္ခန္ဓသန္တတိမေဝ, နဝမံ သတ္တာနံ စုတိပဋိသန္ဓိမေဝ, ဒသမံ သစ္စပရိစ္ဆေဒမေဝ. သဗ္ဗညုတညာဏံ ပန ဧတေဟိ ဇာနိတဗ္ဗဉ္စ တတော ဥတ္တရိဉ္စ ပဇာနာတိ, ဧတေသံ ပန ကိစ္စံ န သဗ္ဗံ ကရောတိ. တဉှိ ဈာနံ ဟုတွာ အပ္ပေတုံ န သက္ကောတိ, ဣဒ္ဓိ ဟုတွာ ဝိကုဗ္ဗိတုံ န သက္ကောတိ, မဂ္ဂေါ ဟုတွာ ကိလေသေ ခေပေတုံ န သက္ကောတိ. ဣတိ ယထာဝုတ္တကာယဗလေန စေဝ ဉာဏဗလေန စ သမန္နာဂတတ္တာ ဘဂဝါ ‘‘ဒသဗလော’’တိ ဝုစ္စတိ.

舍利弗，我先前所说“舍利弗，如来有此十种如来力”，即是指这些。于此，有他宗之论：“十力智并非独立存在，它只是遍知智的一种分类”，不应作如是见。十力智和遍知智是不同的。十力智只知道各自的任务，而遍知智则知道这些以及这些之外的。在十力智中，第一力只知道处与非处；第二力只知道业与异熟的差别；第三力只知道业的分别；第四力只知道诸界种种的原因；第五力只知道众生的意乐和胜解；第六力只知道诸根的利钝；第七力只知道禅定等的杂染等；第八力只知道过去所住蕴的相续；第九力只知道众生的死与结生；第十力只知道谛的分别。然而，遍知智知道这些所应知的，以及比这些更多的，但它不能完成所有这些（十力）的任务。例如，它不能成为禅定而入定，不能成为神通而示现神变，不能成为道而断尽烦恼。如是，由于具备了如上所说的身力以及智力，世尊才被称为“十力者”。

ဒသဟိ အသေက္ခေဟိ အင်္ဂေဟိ ဥပေတောတိ ‘‘အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, အသေက္ခော သမ္မာသင်္ကပ္ပော, အသေက္ခာ သမ္မာဝါစာ, အသေက္ခော သမ္မာကမ္မန္တော, အသေက္ခော သမ္မာအာဇီဝေါ, အသေက္ခော သမ္မာဝါယာမော, အသေက္ခာ သမ္မာသတိ, အသေက္ခော သမ္မာသမာဓိ, အသေက္ခံ သမ္မာဉာဏံ, အသေက္ခာ သမ္မာဝိမုတ္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၈, ၃၆၀) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ ဒသဟိ အသေက္ခဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော. အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော စ သဗ္ဗေ ဖလသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ဧဝ. ဧတ္ထ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဉာဏန္တိ ဒွီသု ဌာနေသု ပညာဝ ကထိတာ ‘‘သမ္မာ ဒဿနဋ္ဌေန သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာ ပဇာနနဋ္ဌေန သမ္မာဉာဏ’’န္တိ. အတ္ထိ ဟိ ဒဿနဇာနနာနံ ဝိသယေ ပဝတ္တိအာကာရဝိသေသော. သမ္မာဝိမုတ္တီတိ ဣမိနာ ပန ပဒေန ဝုတ္တာဝသေသာ ဖလသမာပတ္တိသဟဂတဓမ္မာ သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အရိယဖလသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ ဟိ သဗ္ဗသော ပဋိပက္ခတော ဝိမုတ္တတံ ဥပါဒါယ ဝိမုတ္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘန္တိ.

具备十种无学支，即是“无学正见、无学正思惟、无学正语、无学正业、无学正命、无学正精进、无学正念、无学正定、无学正智、无学正解脱”（长部3.348, 360）。如是说者，即是具足十种无学法。无学正见等一切皆是与果相应的诸法。于此，正见和正智二处所说者皆是慧，即“以正见之义为正见，以正了知之义为正智”。见与知在所缘及行相上确有差别。至于“正解脱”一词，当知其包含了其余与果定俱行的诸法。与圣果相应的诸法，皆因从其对治法解脱故得名为“解脱”。

၅၉. ဝစနသဒ္ဒေန အပ္ပသဒ္ဒန္တိ အာရာမုပစာရေန ဂစ္ဆတော အဒ္ဓိကဇနဿပိ ဝစနသဒ္ဒေန အပ္ပသဒ္ဒံ. နဂရနိဂ္ဃောသသဒ္ဒေနာတိ အဝိဘာဝိတတ္ထေန နဂရေ မနုဿာနံ နိဂ္ဃောသသဒ္ဒေန. မနုဿေဟိ သမာဂမ္မ ဧကဇ္ဈံ ပဝတ္တိတသဒ္ဒေါ ဟိ နိဂ္ဃောသော. အနုသဉ္စရဏဇနဿာတိ အန္တောသဉ္စာရိနော ဇနဿ. မနုဿာနံ ရဟဿကိရိယဋ္ဌာနိယန္တိ မနုဿာနံ ရဟဿကရဏဿ ယုတ္တံ အနုစ္ဆဝိကံ. ဝိဝေကာနုရူပန္တိ ဧကီဘာဝဿ အနုရူပံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

59. “以言语声稀少”，是说即使是行经园林近处的旅人，其言语声亦稀少。“以城市喧嚣声”，是说城市中人们无法分辨的喧嚣声。盖因人们聚集一处所发之声即是喧嚣。“往来人群”，是说于内往来之人。“适合人类秘密行事之处”，是说适合人类秘密行事之恰当、适宜之处。“与独处相应”，是说与独处之状态相称。其余于此，其义自明。

ဗိမ္ဗိသာရသမာဂမကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

频婆娑罗相遇事释义，终。

သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

舍利弗目犍连出家事释义

၆၀. ဣဒါနိ [Pg.224] ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန သဉ္စယော ပရိဗ္ဗာဇကော’’တိအာဒီသု အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနံ ဒဿေန္တော ‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သာရီဗြာဟ္မဏိယာ ပုတ္တော သာရိပုတ္တော, မောဂ္ဂလ္လီဗြာဟ္မဏိယာ ပုတ္တော မောဂ္ဂလ္လာနော. အမှာကံ ကိရ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၈၉-၁၉၀; ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀ သာရိပုတ္တတ္ထေရဝတ္ထု) ဘဂဝတော နိဗ္ဗတ္တိတော ပုရေတရမေဝ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟနဂရဿ အဝိဒူရေ ဥပတိဿဂါမေ သာရီဗြာဟ္မဏိယာ နာမ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တံဒိဝသမေဝဿ သဟာယောပိ ရာဇဂဟဿေဝ အဝိဒူရေ ကောလိတဂါမေ မောဂ္ဂလ္လီဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တာနိ ကိရ ဒွေပိ ကုလာနိ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ အာဗဒ္ဓပဋိဗဒ္ဓသဟာယာနေဝ. တေသံ ဒွိန္နံ ဧကဒိဝသမေဝ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒံသု. ဒသမာသစ္စယေန ဇာတာနမ္ပိ တေသံ ဆသဋ္ဌိ ဓာတိယော ဥပနယိံသု. နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ သာရီဗြာဟ္မဏိယာ ပုတ္တဿ ဥပတိဿဂါမေ ဇေဋ္ဌကုလဿ ပုတ္တတ္တာ ‘‘ဥပတိဿော’’တိ နာမံ အကံသု, ဣတရဿ ကောလိတဂါမေ ဇေဋ္ဌကုလဿ ပုတ္တတ္တာ ‘‘ကောလိတော’’တိ နာမံ အကံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဂိဟိကာလေ ဥပတိဿော ကောလိတောတိ ဧဝံ ပညာယမာနနာမာ’’တိ.

60. 今为解释“尔时，有删阇耶(Sañcaya)遍行者”等句中前所未见之词，而说“舍利弗与目犍连”等。于此，舍利(Sārī)婆罗门女之子为舍利弗，目犍连(Moggallī)婆罗门女之子为目犍连。据说，于我等世尊出世前，舍利弗即已在王舍城(Rājagaha)不远处的伍巴谛萨(Upatissa)村，于名舍利之婆罗门女腹中结生。同日，其友亦于王舍城不远处之拘利多(Kolita)村，于名目犍连之婆罗门女腹中结生。据说此二家族，乃至七代以来，皆为关系密切之友。彼二人于同日举行护胎仪式。十月期满出生后，各有六十六位乳母照料。于命名之日，因舍利婆罗门女之子为伍巴谛萨村第一家族之子，故为之取名“伍巴谛萨”；另一位因是拘利多村第一家族之子，故为之取名“拘利多”。是故说：“在家时，其名分别为伍巴谛萨与拘利多，以此而为人知。”

အဍ္ဎတေယျသတမာဏဝကပရိဝါရာတိ ဧတ္ထ ပဉ္စပဉ္စသတမာဏဝကပရိဝါရာတိပိ ဝဒန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထာယံ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၈၉-၁၉၀) –

“有二百五十青年为眷属”，于此亦有说“各有五百青年为眷属”。此说见于《增支部义注》(Aṅguttaranikāya-aṭṭhakathā)：

‘‘ဥပတိဿမာဏဝကဿ ကီဠနတ္ထာယ နဒိံ ဝါ ဥယျာနံ ဝါ ဂမနကာလေ ပဉ္စ သုဝဏ္ဏသိဝိကာသတာနိ ပရိဝါရာနိ ဟောန္တိ, ကောလိတမာဏဝကဿ ပဉ္စ အာဇညရထသတာနိ. ဒွေပိ ဇနာ ပဉ္စပဉ္စမာဏဝကသတပရိဝါရာ ဟောန္တီ’’တိ.

“伍巴谛萨青年为游戏而前往河边或园林时，有五百顶金色轿子随行；拘利多青年则有五百辆良种马车。二人皆各有五百青年为眷属。”

ရာဇဂဟေ စ အနုသံဝစ္ဆရံ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ နာမ ဟောတိ. တေသံ ဒွိန္နမ္ပိ ဧကဋ္ဌာနေယေဝ မဉ္စကံ ဗန္ဓန္တိ. ဒွေပိ ဧကတောဝ နိသီဒိတွာ သမဇ္ဇံ ပဿိတွာ ဟသိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဟသန္တိ, သံဝေဂဋ္ဌာနေ သံဝိဇ္ဇန္တိ, ဒါယံ ဒါတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ဒါယံ ဒေန္တိ. တေသံ ဣမိနာဝ နိယာမေန ဧကဒိဝသံ သမဇ္ဇံ ပဿန္တာနံ ပရိပါကဂတတ္တာ ဉာဏဿ ပုရိမဒိဝသေသု ဝိယ ဟသိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဟာသော ဝါ သံဝေဂဋ္ဌာနေ သံဝိဇ္ဇနံ ဝါ ဒါယံ ဒါတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ဒါယဒါနံ ဝါ နာဟောသိ. ဒွေပိ [Pg.225] ပန ဇနာ ဧဝံ စိန္တယိံသု ‘‘ကိံ ဧတ္ထ ဩလောကေတဗ္ဗံ အတ္ထိ, သဗ္ဗေပိမေ အပ္ပတ္တေ ဝဿသတေ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ဂမိဿန္တိ, အမှေဟိ ပန ဧကံ မောက္ခဓမ္မံ ဂဝေသိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ နိသီဒိံသု. တတော ကောလိတော ဥပတိဿံ အာဟ ‘‘သမ္မ ဥပတိဿ, န တွံ အညဒိဝသေသု ဝိယ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော, အနတ္တမနဓာတုကောသိ, ကိံ တေ သလ္လက္ခိတ’’န္တိ. ‘‘သမ္မ ကောလိတ, ဧတေသံ ဩလောကနေ သာရော နတ္ထိ, နိရတ္ထကမေတံ, အတ္တနော မောက္ခဓမ္မံ ဂဝေသိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ စိန္တယန္တော နိသိန္နောမှီတိ. တွံ ပန ကသ္မာ အနတ္တမနောတိ. သောပိ တထေဝ အာဟ. အထဿ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကဇ္ဈာသယတံ ဉတွာ ဥပတိဿော ဧဝမာဟ ‘‘အမှာကံ ဥဘိန္နံ သုစိန္တိတံ, မောက္ခဓမ္မံ ပန ဂဝေသန္တေဟိ ဧကာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, ကဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇာမာ’’တိ.

在王舍城(Rājagaha)，每年都有名为“山顶集会”(Giraggasamajja)的庆典。彼等二人亦于同一处搭建看台。二人同坐一处观看集会，于应笑处笑，于应悚惧处悚惧，于应布施处布施。然彼等二人于某日观看集会，因智慧成熟故，不像往常那样，于应笑处笑，或于应悚惧处悚惧，或于应布施处布施。两人都这样想：“这里有什么好看的呢？所有这些人活不到一百岁就会消失不见，我等当寻求解脱之法。”于是彼等心怀此念坐着。之后，拘利(Kolita)对伍巴谛萨(Upatissa)说：“友伍巴谛萨，汝今日不像往常那样欢喜快乐，心绪低落，汝有何所思？”“友拘利，观看此等毫无意义，实为无益，我正思惟寻求解脱之法而坐。”“汝又为何不乐？”拘利亦如是答。伍巴谛萨知彼等二人心意相同，就说：“我等二人所思甚善，为寻求解脱之法，应当出家，当于谁处出家？”

တေန ခေါ ပန သမယေန သဉ္စယော ပရိဗ္ဗာဇကော ရာဇဂဟေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ. တေ ‘‘တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ ပဉ္စဟိ မာဏဝကသတေဟိ သဒ္ဓိံ သဉ္စယဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိံသု. တေသံ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဉ္စယော အတိရေကလာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော အဟောသိ. တေ ကတိပါဟေနေဝ သဗ္ဗံ သဉ္စယဿ သမယံ ပရိမဒ္ဒိတွာ ‘‘အာစရိယ, တုမှာကံ ဇာနနသမယော ဧတ္တကောဝ, ဥဒါဟု ဥတ္တရိပိ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သဉ္စယော ‘‘ဧတ္တကောဝ, သဗ္ဗံ တုမှေဟိ ဉာတ’’န္တိ အာဟ. တဿ ကထံ သုတွာ စိန္တယိံသု ‘‘ဧဝံ သတိ ဣမဿ သန္တိကေ ဗြဟ္မစရိယဝါသော နိရတ္ထကော, မယံ မောက္ခဓမ္မံ ဂဝေသိတုံ နိက္ခန္တာ, သော ဣမဿ သန္တိကေ ဥပ္ပာဒေတုံ န သက္ကာ, မဟာ ခေါ ပန ဇမ္ဗုဒီပေါ, ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော စရန္တာ အဝဿံ မောက္ခဓမ္မဒေသကံ အာစရိယံ လဘိဿာမာ’’တိ. တေ တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ယတ္ထ ယတ္ထ ပဏ္ဍိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ အတ္ထီ’’တိ သုဏန္တိ, တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ ပဉှသာကစ္ဆံ ကရောန္တိ, တေဟိ ပုဋ္ဌံ ပဉှံ အညော ကထေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ, တေ ပန တေသံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ. ဧဝံ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ နိဝတ္တိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ အာဂန္တွာ ‘‘သမ္မ ကောလိတ, ယော ပဌမံ အမတံ အဓိဂစ္ဆတိ, သော အာရောစေတူ’’တိ ကတိကံ အကံသု. ဣမမေဝ ဝတ္ထုံ သင်္ခိပိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘တတြ နေသံ မဟာဇနံ ဒိသွာ…ပေ… ကတိကံ အကံသူ’’တိ အာဟ.

那时，游方者散若夷(Sañcaya)与一大群游方者同住在王舍城。他们二人便与五百名青年一起，在散若夷座下出家。自从他们出家后，散若夷获得了极大的利养与名声。他们没过多久就通晓了散若夷的全部学说，于是问道：“老师，您所知的仅止于此，还是有更进一步的法？”散若夷答曰：“仅止于此，你们已全部了知。”听闻此言，他们心想：“这样的话，在他座下修梵行是无益的。我们是为了寻求解脱之法而出家，这在他这里是不可能证得的。瞻部洲(Jambudīpa)如此广大，我们游历村镇王都，必定能找到宣说解脱之法的老师。”从那时起，他们一听说何处有博学的沙门或婆罗门，便前往彼处进行问答论议。无人能解答他们所提出的问题，而他们却能解答别人的问题。就这样遍访了整个瞻部洲后，他们返回原处，并相互约定：“友拘利，谁先证得不死之法，务必告知对方。”为简要说明此事，（经中）说道：“彼等在那里看见了很多人……（中略）……彼等做了约定。”

တတ္ထ ဆန္နပရိဗ္ဗာဇကဿာတိ သေတပဋဓရဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ. တေန နာယံ နဂ္ဂပရိဗ္ဗာဇကောတိ ဒဿေတိ. ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေနာတိအာဒီသု ပါသာဒိကေနာတိ ပသာဒါဝဟေန သာရုပ္ပေန သမဏာနုစ္ဆဝိကေန. အဘိက္ကန္တေနာတိ [Pg.226] ဂမနေန. ပဋိက္ကန္တေနာတိ နိဝတ္တနေန. အာလောကိတေနာတိ ပုရတော ဒဿနေန. ဝိလောကိတေနာတိ ဣတော စိတော ဒဿနေန. သမိဉ္ဇိတေနာတိ ပဗ္ဗသင်္ကောစနေန. ပသာရိတေနာတိ တေသံယေဝ ပသာရဏေန. သဗ္ဗတ္ထ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ, တသ္မာ သတိသမ္ပဇညကေဟိ ဝဘိသင်္ခတတ္တာ ပါသာဒိကအဘိက္ကန္တပဋိက္ကန္တအာလောကိတဝိလောကိတသမိဉ္ဇိတပသာရိတော ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဩက္ခိတ္တစက္ခူတိ ဟေဋ္ဌာခိတ္တစက္ခု. ဣရိယာပထသမ္ပန္နောတိ တာယ ပါသာဒိကအဘိက္ကန္တာဒိတာယ သမ္ပန္နဣရိယာပထော. အတ္ထိကေဟိ ဥပညာတန္တိ ‘‘မရဏေ သတိ အမတေနပိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ အနုမာနဉာဏေန ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဥပဂတံ နိဗ္ဗာနံ နာမ, တံ မဂ္ဂန္တော ပရိယေသန္တော ယန္နူနာဟံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓေယျန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သုဒိန္နကဏ္ဍေ ဝုတ္တပ္ပကာရန္တိ ‘‘ဒါနပတီနံ ဃရေသု သာလာ ဟောန္တိ, အာသနာနိ စေတ္ထ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဥပဋ္ဌာပိတံ ဥဒကကဉ္ဇိယံ, တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ. သစေ ဣစ္ဆန္တိ, ဒါနပတီနမ္ပိ သန္တကံ ဂဏှန္တိ, တသ္မာ တမ္ပိ အညတရဿ ကုလဿ ဤဒိသာယ သာလာယ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ.

于此，“缠那游方者”(Channaparibbājaka)是指身穿白衣的游方者。此言表明他并非裸形外道。关于“威仪具足地前进”等句，“威仪”(pāsādikena)是指能引人净信、与沙门身份相称的举止。“前进”(abhikkantena)指行走。“后退”(paṭikkantena)指返回。“前瞻”(ālokitena)指向前看。“环顾”(vilokitena)指向四处看。“屈身”(samiñjitena)指肢体收缩。“伸展”(pasāritena)指肢体伸展。在所有这些词中，（巴利语的）工具格用于表示情状特征，因此，（经文）说他“威仪具足地前进、后退、前瞻、环顾、屈身、伸展”，这是指其行为是由正念正知所造作的。“低垂眼目”(okkhittacakkhu)指眼目向下看。“具足威仪”(iriyāpathasampanno)指他具备了那样威仪具足的行住坐卧。“为求义者所知”(Atthikehi upaññātaṃ)一句，其关联如下：以“有死，则必有不死”的推论智慧，得知有名为“涅槃”者，为寻求此法，心想“我应紧随此比丘之后”。如《苏定那品》(Sudinnakaṇḍe)中所说的方式：“在施主家中有厅堂，其中设有座位，备有水和米汤，出家人乞食后，坐于此处进食。若有需要，亦可取用施主之物。”因此，（此处的“墙角”）也应被理解为某个家族中此类厅堂的某个墙角。

အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ဘာသဿူတိ ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘အဟံ ဥပတိဿော နာမ, တွံ ယထာသတ္တိယာ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ပါဝဒ, ဧတံ နယသတေန နယသဟဿေန ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ မယှံ ဘာရော’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ. နိရောဓော စ နိရောဓုပါယော စ ဧကဒေသသရူပေကသေသနယေန ‘‘နိရောဓော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. ပဋိပါဒေန္တောတိ နိဂမေန္တော. ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ ဧတ္ထ ပရိဗ္ဗာဇကော ပဌမပဒဒွယမေဝ သုတွာ သဟဿနယသမ္ပန္နေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ဣတရပဒဒွယံ သောတာပန္နကာလေ နိဋ္ဌာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“无论少说或多说”，游方者心想：“我名叫伍巴谛萨(Upatissa)，你尽力或少或多地说吧，以百种乃至千种理趣去通达，是我的责任。”便如是说。为显示“‘灭’与‘灭之道’是依‘部分相似而存一’之理而总说为‘灭’”，故云“或者……”等。“阐述”，即是总结。听闻此法门后，生起离尘离垢之法眼——于此，游方者仅听闻前两句，便安住于具足千种理趣的须陀洹果。当知，后两句是在证得须陀洹果时究竟通达的。

ဗဟုကေဟိ ကပ္ပနဟုတေဟီတိ ဧတ္ထ ဒသ ဒသကာနိ သတံ, ဒသ သတာနိ သဟဿံ, သဟဿာနံ သတံ သတသဟဿံ, သတသဟဿာနံ သတံ ကောဋိ, ကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ ပကောဋိ, ပကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ ကောဋိပကောဋိ, ကောဋိပကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ ဧကနဟုတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“于‘众多那由他劫’中，当知：十个十为一百，十个百为一千，百个千为十万，百个十万为一俱胝(koṭi)。百个‘俱胝乘以十万’为一波俱胝(pakoṭi)。百个‘波俱胝乘以十万’为一俱胝波俱胝(koṭipakoṭi)。百个‘俱胝波俱胝乘以十万’为一个那由他(nahuta)。”

၆၁. အထ [Pg.227] ခေါ သာရိပုတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန မောဂ္ဂလ္လာနော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမီတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၈၉-၁၉၀; ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀ သာရိပုတ္တတ္ထေရဝတ္ထု) သောတာပန္နော ဟုတွာ ဥပရိဝိသေသေ အပ္ပဝတ္တန္တေ ‘‘ဘဝိဿတိ ဧတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ထေရံ အာဟ ‘‘ဘန္တေ, မာ ဥပရိ ဓမ္မဒေသနံ ဝဍ္ဎယိတ္ထ, ဧတ္တကမေဝ ဟောတု, ကဟံ အမှာကံ သတ္ထာ ဝသတီ’’တိ. ဝေဠုဝနေ ပရိဗ္ဗာဇကာတိ. ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ပုရတော ယာထ, မယှံ ဧကော သဟာယကော အတ္ထိ, အမှေဟိ စ အညမညံ ကတိကာ ကတာ ‘ယော ပဌမံ အမတံ အဓိဂစ္ဆတိ, သော အာရောစေတူ’တိ, အဟံ တံ ပဋိညံ မောစေတွာ သဟာယကံ ဂဟေတွာ တုမှာကံ ဂတမဂ္ဂေနေဝ သတ္ထု သန္တိကံ အာဂမိဿာမီ’’တိ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ထေရဿ ပါဒေသု နိပတိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ထေရံ ဥယျောဇေတွာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမာဘိမုခေါ အဂမာသိ.

61. “于是，游方者舍利弗往诣游方者目犍连之处。”——（舍利弗）成为须陀洹后，见长老（阿说示）未继续开示更高深的法，心想：“此中必有缘故。”便对长老说：“尊者，请勿再增说法义，至此即可。我等导师住于何处？”（长老答：）“在竹林(Veḷuvana)。”（舍利弗说：）“尊者，您请先行。我有一位同伴，我等曾互相约定：‘谁先证得不死，当告知对方。’我将去履行此约，带上同伴，循您所行之路，前往导师之处。”说罢，他以五体投地礼长老足，右绕三匝，送别长老后，朝游方者园林而去。

၆၂. သာရိပုတ္တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစာတိ ‘‘အဇ္ဇ မယှံ သဟာယဿ မုခဝဏ္ဏော န အညဒိဝသေသု ဝိယ, အဒ္ဓါ အနေန အမတံ အဓိဂတံ ဘဝိဿတီ’’တိ အမတာဓိဂမံ ပုစ္ဆန္တော ဧတဒဝေါစ. သောပိဿ ‘‘အာမာဝုသော, အမတံ အဓိဂတ’’န္တိ ပဋိဇာနိတွာ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတွာ တမေဝ ဂါထံ အဘာသိ. ဂါထာပရိယောသာနေ မောဂ္ဂလ္လာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ…ပေ… ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒီ’’တိ. ဂစ္ဆာမ မယံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သန္တိကေတိ ‘‘ကဟံ သမ္မ သတ္ထာ ဝသတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဝေဠုဝနေ ကိရ သမ္မ, ဧဝံ နော အာစရိယေန အဿဇိတ္ထေရေန ကထိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ဧဝမာဟ.

62. “（目犍连）对游方者舍利弗说了这番话”——（目犍连心想：）“今天我朋友的面色不同往日，他必定已证得不死。”为询问证得不死之事，便说了这番话。舍利弗回答说：“是的，贤友，已证得不死。”并叙说全部经过，复述了那首偈颂。偈颂诵毕，游方者目犍连证得须陀洹果。是故经中说：“于是，游方者目犍连……生起法眼。”“贤友，我等去至世尊之处”——（此句是因）目犍连问：“朋友，导师住于何处？”舍利弗答：“朋友，据说在竹林，我等之师阿说示(Assaji)长老是这么说的。”听后，（目犍连）便如是说。

သာရိပုတ္တတ္ထေရော စ နာမေသ သဒါပိ အာစရိယပူဇကောဝ, တသ္မာ သဟာယံ မောဂ္ဂလ္လာနံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧဝမာဟ ‘‘အမှေဟိ အဓိဂတံ အမတံ အမှာကံ အာစရိယဿ သဉ္စယပရိဗ္ဗာဇကဿပိ ကထေဿာမ, ဗုဇ္ဈမာနော ပဋိဝိဇ္ဈိဿတိ, အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော အမှာကံ သဒ္ဒဟိတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂမိဿတိ, ဗုဒ္ဓါနံ ဒေသနံ သုတွာ မဂ္ဂဖလပ္ပဋိဝေဓံ ကရိဿတီ’’တိ. တတော ဒွေပိ ဇနာ သဉ္စယဿ သန္တိကံ အဂမံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ယေန သဉ္စယော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိံသူ’’တိ. ဥပသင်္ကမိတွာ စ ‘‘အာစရိယ, တွံ ကိံ ကရောသိ, လောကေ ဗုဒ္ဓေါ [Pg.228] ဥပ္ပန္နော, သွာက္ခာတော ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော, အာယာမ ဒသဗလံ ပဿိဿာမာ’’တိ. သော ‘‘ကိံ ဝဒထ တာတာ’’တိ တေပိ ဝါရေတွာ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပဝတ္တိမေဝ နေသံ ဒီပေတိ. တေ ‘‘အမှာကံ ဧဝရူပေါ အန္တေဝါသိကဝါသော နိစ္စမေဝ ဟောတု, တုမှာကံ ပန ဂမနံ ဝါ အဂမနံ ဝါ ဇာနာထာ’’တိ အာဟံသု. သဉ္စယော ‘‘ဣမေ ဧတ္တကံ ဇာနန္တာ မမ ဝစနံ န ကရိဿန္တီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ တာတာ, အဟံ မဟလ္လကကာလေ အန္တေဝါသိကဝါသံ ဝသိတုံ န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. တေ အနေကေဟိပိ ကာရဏသတေဟိ တံ ဗောဓေတုံ အသက္ကောန္တာ အတ္တနော ဩဝါဒေ ဝတ္တမာနံ ဇနံ အာဒါယ ဝေဠုဝနံ အဂမံသု. ပဉ္စသု အန္တေဝါသိကသတေသု အဍ္ဎတေယျသတာ နိဝတ္တိံသု, အဍ္ဎတေယျသတာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အဂမံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ တာနိ အဍ္ဎတေယျာနိ ပရိဗ္ဗာဇကသတာနိ အာဒါယ ယေန ဝေဠုဝနံ တေနုပသင်္ကမိံသူ’’တိ.

舍利弗长老素来恭敬师长，因此他对同伴游方者目犍连说：“我等已证得不死，亦当告知我等之师散惹耶(Sañcaya)游方者。若能解悟，彼即通达；若不通达，亦将信我等而往诣世尊之处，听闻佛陀说法，便能证得道果。”于是二人同往散惹耶之处。是故经中说：“于是，舍利弗与目犍连往诣游方者散惹耶之处。”抵达后，他们说：“老师，世间已有佛陀出世，正法已被善说，僧团亦善随行，我等同去拜见十力世尊吧！”他却说：“孩子们，你们说什么？”并阻止他们，只为他们宣说名利之事。他们说：“我等常愿为您的弟子，至于您去或不去，请自决断。”散惹耶自知：“此二人所知甚多，不会听从我言。”便说：“孩子们，你们去吧，我年事已高，不能再作弟子了。”二人虽以数百道理劝说，终不能令其信服，便带着听从他们教导的众人前往竹林。五百弟子中，二百五十人留下，二百五十人与他们同去。是故经中说：“于是，舍利弗与目犍连带着二百五十名游方者，往竹林而去。”

ဝိမုတ္တေတိ ယထာဝုတ္တလက္ခဏေ နိဗ္ဗာနေ တဒါရမ္မဏာယ ဖလဝိမုတ္တိယာ အဓိမုတ္တေ နေ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ဗျာကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

“于‘解脱’(vimutte)句：其关联为，世尊向已决意于以具如前所述特相之涅槃为所缘的果解脱的舍利弗与目犍连宣说。

ဧဝံ ဗျာကရိတွာ စ သတ္ထာ စတုပရိသမဇ္ဈေ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နေသံ ပရိသာယ စရိယဝသေန ဓမ္မဒေသနံ ဝဍ္ဎေသိ, ဌပေတွာ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကေ သဗ္ဗေပိ အဍ္ဎတေယျသတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. သတ္ထာ ‘‘ဧထ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ, သဗ္ဗေသံ ကေသမဿု အန္တရဓာယိ, ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရံ ကာယပဋိဗဒ္ဓံ အဟောသိ. အဂ္ဂသာဝကာနမ္ပိ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရံ အာဂတံ, ဥပရိမဂ္ဂတ္တယကိစ္စံ ပန န နိဋ္ဌာတိ. ကသ္မာ? သာဝကပါရမီဉာဏဿ မဟန္တတာယ. အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော သတ္တမေ ဒိဝသေ မဂဓရဋ္ဌေ ကလ္လဝါဠဂါမကံ ဥပနိဿာယ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ထိနမိဒ္ဓံ ဩက္ကမန္တော သတ္ထာရာ သံဝေဇိတော ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ တထာဂတေန ဒိန္နံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ သုဏန္တောဝ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ ပတ္တော. သာရိပုတ္တတ္ထေရောပိ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော အဒ္ဓမာသံ အတိက္ကမိတွာ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ တမေဝ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ သူကရခတလေဏေ ဝိဟရန္တော အတ္တနော ဘာဂိနေယျဿ ဒီဃနခပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟသုတ္တန္တေ ဒေသိယမာနေ သုတ္တာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ ပရဿ ဝဍ္ဎိတဘတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တော ဝိယ သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ ပတ္တော. တေနေဝါဟ ‘‘မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော သတ္တဟိ ဒိဝသေဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော, သာရိပုတ္တတ္ထေရော အဒ္ဓမာသေနာ’’တိ.

世尊如是开示后，于四众中说法，顺应其根机而增益法教。除两位上首弟子外，所有二百五十位游行者皆证得阿罗汉果。世尊伸出手说：“来！诸比丘！”彼等即刻须发自落，神变衣钵穿着于身。两位上首弟子亦得神变衣钵，然上三道果之功用尚未完成。何以故？因其声闻波罗蜜智广大故。其后，具寿大目犍连于出家第七日，在摩揭陀(Magadha)国迦罗瓦罗村(Kallavāḷagāmaka)附近修习沙门法时，为昏沉所袭，经世尊警策而遣除之。听闻如来所说界业处后，即完成上三道果之功用，达于声闻波罗蜜智之顶峰。舍利弗尊者于出家半月后，与世尊同住王舍城(Rājagaha)附近之猪窟(Sūkarakhataleṇa)。当世尊对其外甥长爪(Dīghanakha)游行者开示《受遍取经》(Vedanāpariggahasuttanta)时，舍利弗随经文之义而运其智，犹如享用他人所进之食，亦达声闻波罗蜜智之顶峰。是故言：“大目犍连长老七日证得阿罗汉，舍利弗长老半月证得。”

ယဒိပိ [Pg.229] မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတ္တော, ဓမ္မသေနာပတိ တတော စိရေန, ဧဝံ သန္တေပိ သာရိပုတ္တတ္ထေရောဝ မဟာပညတရော. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဟိ သာဝကာနံ သမ္မသနစာရံ ယဋ္ဌိကောဋိယာ ဥပ္ပီဠေန္တော ဝိယ ဧကဒေသမေဝ သမ္မသန္တော သတ္တ ဒိဝသေ ဝါယမိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော. သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဌပေတွာ ဗုဒ္ဓါနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနဉ္စ သမ္မသနစာရံ သာဝကာနံ သမ္မသနစာရံ နိပ္ပဒေသံ သမ္မသိ, ဧဝံ သမ္မသန္တော အဒ္ဓမာသံ ဝါယမိ. ဥက္ကံသဂတဿ သာဝကာနံ သမ္မသနစာရဿ နိပ္ပဒေသေန ပဝတ္တိယမာနတ္တာ သာဝကပါရမီဉာဏဿ စ တထာ ပရိပါစေတဗ္ဗတ္တာ. ယထာ ဟိ ပုရိသော ‘‘ဝေဏုယဋ္ဌိံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ မဟာဇဋံ ဝေဏုံ ဒိသွာ ‘‘ဇဋံ ဆိန္ဒန္တဿ ပပဉ္စော ဘဝိဿတီ’’တိ အန္တရေန ဟတ္ထံ ပဝေသေတွာ သမ္ပတ္တမေဝ ယဋ္ဌိံ မူလေ စ အဂ္ဂေ စ ဆိန္ဒိတွာ အာဒါယ ပက္ကမေယျ, သော ကိဉ္စာပိ ပဌမတရံ ဂစ္ဆတိ, ယဋ္ဌိံ ပန သာရံ ဝါ ဥဇုံ ဝါ န လဘတိ. အပရော တထာရူပမေဝ ဝေဏုံ ဒိသွာ သစေ သမ္ပတ္တယဋ္ဌိံ ဂဏှိဿာမိ, သာရံ ဝါ ဥဇုံ ဝါ န လဘိဿာမီတိ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ မဟန္တေန သတ္ထေန ဝေဏုဇဋံ ဆိန္ဒိတွာ သာရာ စေဝ ဥဇူ စ ယဋ္ဌိယော ဥစ္စိနိတွာ အာဒါယ ပက္ကမေယျ, အယံ ကိဉ္စာပိ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆတိ, ယဋ္ဌိယော ပန သာရာ စေဝ ဥဇူ စ လဘတိ, ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ထေရာနံ ပဓာနံ.

纵然大目犍连长老不久即证阿罗汉果，法将舍利弗证果较迟，即便如此，舍利弗长老仍具更大智慧。大目犍连长老观察声闻之行境，犹如以杖尖按压，仅观察一部分，精勤七日而证阿罗汉果。舍利弗长老则除诸佛与独觉之行境，对声闻之行境作了无遗漏的全面观察，如是精勤半月。此乃因其所观察之声闻行境最为超胜，且其声闻波罗蜜智亦须如是圆满成熟。譬如有人欲取竹杖，见一大竹丛，心想：“若砍此丛，恐多障碍。”便伸手于其间，取现成之竹杖，断其根梢而离去。此人虽先得竹杖，然不得坚实、正直者。另一人见同样竹丛，心想：“若取现成竹杖，将不得坚实、正直者。”便束紧衣角，以大刀砍伐竹丛，拣选坚实、正直之竹杖后离去。此人虽后得竹杖，然所得者皆为坚实、正直。此二位长老之精勤，其成就亦如是。

သမ္မသနစာရော စ နာမေတ္ထ ဝိပဿနာဘူမိ ဝေဒိတဗ္ဗာ သမ္မသနံ စရတိ ဧတ္ထာတိ သမ္မသနစာရောတိ ကတွာ. တတ္ထ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မသနစာရော ဒသသဟဿလောကဓာတုယံ သတ္တသန္တာနဂတာ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓါ စ သင်္ခါရာတိ ဝဒန္တိ. ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသူတိ အပရေ. တထာ ဟိ အတ္တနိယဝသေန ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒနယံ ဩတရိတွာ ဆတ္တိံသကောဋိသတသဟဿမုခေန ဗုဒ္ဓါနံ မဟာဝဇိရဉာဏံ ပဝတ္တံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သသန္တာနဂတေဟိ သဒ္ဓိံ မဇ္ဈိမဒေသဝါသီသတ္တသန္တာနဂတာ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓါ စ သင်္ခါရာ သမ္မသနစာရောတိ ဝဒန္တိ. ဇမ္ဗုဒီပဝါသီသန္တာနဂတာတိ ကေစိ. သသန္တာနဂတေ သဗ္ဗဓမ္မေ ပရသန္တာနဂတေ စ သန္တာနဝိဘာဂံ အကတွာ ဗဟိဒ္ဓါဘာဝသာမညတော သမ္မသနံ, အယံ သာဝကာနံ သမ္မသနစာရော. မောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ပန ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မေပိ သသန္တာနဝိဘာဂေန ကေစိ ကေစိ ဥဒ္ဓရိတွာ သမ္မသိ, တဉ္စ ခေါ ဉာဏေန ဖုဋ္ဌမတ္တံ ကတွာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဋ္ဌိကောဋိယာ ဥပ္ပီဠေန္တော ဝိယ ဧကဒေသမေဝ သမ္မသန္တော’’တိ. တတ္ထ ဉာဏေန နာမ ယာဝတာ နေယျံ ဝတ္တိတဗ္ဗံ, တာဝတာ အဝတ္တနတော ‘‘ယဋ္ဌိကောဋိယာ ဥပ္ပီဠေန္တော [Pg.230] ဝိယာ’’တိ ဝုတ္တံ, အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာယ အဘာဝတော ‘‘ဧကဒေသမေဝ သမ္မသန္တော’’တိ ဝုတ္တံ. ဓမ္မသေနာပတိနောပိ ယထာဝုတ္တသာဝကာနံ ဝိပဿနာယ ဘူမိယေဝ သမ္မသနစာရော. တတ္ထ ပန ထေရော သာတိသယံ နိရဝသေသံ အနုပဒဉ္စ သမ္မာ ဝိပဿိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သာဝကာနံ သမ္မသနစာရံ နိပ္ပဒေသံ သမ္မသီ’’တိ.

此处当知，所谓“观察行”(sammasanacāro)，即是观(vipassanā)之地，因于此中行观察，故名“观察行”。其中，诸佛之观察行，据说为遍及十千世界(dasasahassalokadhātu)中众生相续的诸行，以及非根所系的诸行。另有人说，是遍及百千亿轮围世界。如是，依于自身而通达缘起之理，诸佛之大金刚智经由三十六万亿门而运转。独觉之观察行，据说包含其自身相续中的诸行，以及中土(majjhimadesa)区域众生相续中的诸行和非根所系的诸行。亦有人说，是瞻部洲(Jambudīpa)居民相续中的诸行。于自身相续之一切法及他人相续之法，不作相续之分别，仅依外在之共相而观察，此即声闻之观察行。然而，目犍连尊者于外在诸法，亦加以拣择，仅观察其中一部分，且仅以智慧触及而已。故言：“犹如以杖尖按压，仅观察一部分。”此中，其智未能遍及一切所应知者，故说“犹如以杖尖按压”；因无逐法而观之慧，故说“仅观察一部分”。法将(Dhammasenāpati)之观察行，亦即如前所述声闻之观地。然此长老以超胜、无遗、次第随观的方式如实而观。故言：“于声闻之观察行，作无遗漏的观察。”

ဧတ္ထ စ သုက္ခဝိပဿကာ လောကိယာဘိညပ္ပတ္တာ ပကတိသာဝကာ မဟာသာဝကာ အဂ္ဂသာဝကာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါတိ ဆသု ဇနေသု သုက္ခဝိပဿကာနံ ဈာနာဘိညာဟိ အနဓိဂတပညာနေပုညတ္တာ အန္ဓာနံ ဝိယ ဣစ္ဆိတပဒေသောက္ကမနံ ဝိပဿနာကာလေ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဓမ္မဘာဝနာ နတ္ထိ, တေ ယထာပရိဂ္ဂဟိတဓမ္မမတ္တေယေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တိ. လောကိယာဘိညပ္ပတ္တာ ပန ပကတိသာဝကာ ယေန မုခေန ဝိပဿနံ အာရဘန္တိ, တတော အညေနပိ ဝိပဿနံ ဝိတ္ထာရိကံ ကာတုံ သက္ကောန္တိ ဝိပုလဉာဏတ္တာ. မဟာသာဝကာ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နတ္တာ တတော သာတိသယံ ဝိပဿနံ ဝိတ္ထာရိကံ ကာတုံ သက္ကောန္တိ. အဂ္ဂသာဝကေသု ဒုတိယော အဘိနီဟာရသမ္ပတ္တိယာ သမာဓာနဿ သာတိသယတ္တာ ဝိပဿနံ တတောပိ ဝိတ္ထာရိကံ ကရောတိ. ပဌမော ပန တတောပိ မဟာပညတာယ သာဝကေဟိ အသာဓာရဏံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝိတ္ထာရိကံ ကရောတိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တေဟိပိ မဟာဘိနီဟာရတာယ အတ္တနော အဘိနီဟာရာနုရူပံ တတောပိ ဝိတ္ထာရိကံ ဝိပဿနံ ကရောန္တိ. ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မဒေဝ ပရိပူရိတပညာပါရမီပဘာဝိတာ သဗ္ဗညုတညာဏာဓိဂမဿ အနုရူပါ ယထာ နာမ ကတဝါလဝေဓပရိစယေန သရဘင်္ဂသဒိသေန ဓနုဂ္ဂဟေန ခိတ္တော သရော အန္တရာ ရုက္ခလတာဒီသု အသဇ္ဇမာနော လက္ခေယေဝ ပတတိ, န သဇ္ဇတိ န ဝိရဇ္ဇတိ, ဧဝံ အန္တရာ အသဇ္ဇမာနာ အဝိရဇ္ဇမာနာ ဝိပဿနာ သမ္မသနီယဓမ္မေသု ယာထာဝတော နာနာနယေဟိ ပဝတ္တတိ, ယံ ‘‘မဟာဝဇိရဉာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

于此六种人中：纯观行者、证得世间神通的普通声闻、大弟子、上首弟子、辟支佛与正等觉者。纯观行者因未以禅那和神通获得智慧善巧，就像盲人一样，于行观(vipassanā)时无法随意修习所欲之法，只能依照自己所掌握的法来增长观智。证得世间神通的普通声闻，能够以开始修观的那个门径为基础，凭借广大的智慧，用其他门径来扩展观智。大弟子因宿愿具足，能够更加超胜地扩展观智。上首弟子中的第二位，因宿愿与定力具足且超胜，能够比大弟子更加扩展观智。第一位上首弟子则凭借其更广大的智慧，以声闻弟子所不共的方式来扩展观智。辟支佛因其伟大的宿愿，能够依照自己的宿愿，比上首弟子更加扩展观智。诸佛的观智则与圆满的智慧波罗蜜所熏修的一切知智相应，犹如技艺纯熟的弓手，如萨拉邦咖(Sarabhaṅga)者，所射之箭，中途不着于树木藤蔓等，唯中其的，不滞碍、不偏离；同样，诸佛的观智于应思择之法中，不滞碍、不偏离，而是以种种方法如实地运行，这被称为“大金刚智”。

ဧတေသု စ သုက္ခဝိပဿကာနံ ဝိပဿနာစာရော ခဇ္ဇောတပ္ပဘာသဒိသော, အဘိညပ္ပတ္တပကတိသာဝကာနံ ဒီပပ္ပဘာသဒိသော, မဟာသာဝကာနံ ဥက္ကာပ္ပဘာသဒိသော, အဂ္ဂသာဝကာနံ ဩသဓိတာရကပ္ပဘာသဒိသော, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ စန္ဒပ္ပဘာသဒိသော, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ရသ္မိသဟဿပဋိမဏ္ဍိတသရဒသူရိယမဏ္ဍလသဒိသော ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ. တထာ သုက္ခဝိပဿကာနံ ဝိပဿနာစာရော အန္ဓာနံ [Pg.231] ယဋ္ဌိကောဋိယာ ဂမနသဒိသော, လောကိယာဘိညပ္ပတ္တပကတိသာဝကာနံ ဒဏ္ဍကသေတုဂမနသဒိသော, မဟာသာဝကာနံ ဇင်္ဃသေတုဂမနသဒိသော, အဂ္ဂသာဝကာနံ သကဋသေတုဂမနသဒိသော, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ မဟာဇင်္ဃမဂ္ဂဂမနသဒိသော, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ မဟာသကဋမဂ္ဂဂမနသဒိသော. တထာ ဗုဒ္ဓါနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနဉ္စ ဝိပဿနာ စိန္တာမယဉာဏသံဝဍ္ဎိတတ္တာ သယမ္ဘူဉာဏဘူတာ, ဣတရေသံ သုတမယဉာဏသံဝဍ္ဎိတတ္တာ ပရောပဒေသသမ္ဘူတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

在这些人中，纯观行者的观行像萤火虫的光，证得世间神通的普通弟子像灯光，大弟子像火炬的光，上首弟子像晨星的光，辟支佛像月光，正等觉者像被千道光芒庄严的秋日太阳。同样，纯观行者的观行像盲人靠杖尖走路，证得世间神通的普通弟子像走在独木桥上，大弟子像走在人行桥上，上首弟子像走在车行桥上，辟支佛像走在宽阔的步行道上，正等觉者像走在宽阔的车马道上。又，诸佛与辟支佛的观智因由思所成慧而增长，故为自生智；其他人的观智因由闻所成慧而增长，故从他人教导而生，应知如此。

ဣဒါနိ ဥဘိန္နမ္ပိ ထေရာနံ ပုဗ္ဗယောဂံ ဒဿေတုံ ‘‘အတီတေ ကိရာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

现在为了说明两位长老过去的因缘，而说“过去，据说……”等。此等皆义理明显。

၆၃. ဂိရိဗ္ဗဇနဂရန္တိ သမန္တာ ပဗ္ဗတပရိက္ခိတ္တံ ဝဇသဒိသံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဂိရိဗ္ဗဇန္တိ ဧဝံလဒ္ဓနာမံ ရာဇဂဟနဂရံ. ဥသူယနကိရိယာယ ကမ္မဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘ဥပယောဂတ္ထေ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ.

63. 山围城(Giribbaja)，即王舍城(Rājagaha)，其得名乃因四周为群山所围绕，状如牛栏(vaja)。就嫉妒行为(usūyanakiriyā)的业格(kamma)而言，故说“或为所用义(upayogatthe)”。

သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

舍利弗目犍连出家事释义终。

ဥပဇ္ဈာယဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

戒师职责事释义

၆၄. ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ ဥပဇ္ဈာယော, နတ္ထိ ဥပဇ္ဈာယော ဧတေသန္တိ အနုပဇ္ဈာယကာ. တေနာဟ ‘‘ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇံ ဥပနိဇ္ဈာယကေန ဂရုနာ ဝိရဟိတာ’’တိ. တတ္ထ ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇန္တိ ခုဒ္ဒကံ မဟန္တဉ္စ ဝဇ္ဇံ. ဝုဒ္ဓိအတ္ထော ဟိ အယမကာရော ‘‘ဖလာဖလ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ. ဥတ္တိဋ္ဌပတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဥစ္ဆိဋ္ဌ-သဒ္ဒသမာနတ္ထော ဥတ္တိဋ္ဌ-သဒ္ဒေါ. တေနေဝါဟ ‘‘တသ္မိဉှိ မနုဿာ ဥစ္ဆိဋ္ဌသညိနော, တသ္မာ ဥတ္တိဋ္ဌပတ္တန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ပိဏ္ဍာယ စရဏကပတ္တန္တိ ဣမိနာ ပန ပတ္တဿ သရူပဒဿနမုခေန ဥစ္ဆိဋ္ဌကပ္ပနာယ ကာရဏံ ဝိဘာဝိတံ. တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရဏကပတ္တေ.

64. “能详察罪与非罪者”，故为戒师(upajjhāyo)；无戒师者，称为“无戒师者”(anupajjhāyakā)。是故说：“缺少能详察罪与非罪的尊重师长”。此中，“罪与非罪”(vajjāvajja)指微小与重大的过失。此处的“阿”(ā)字有“集合”义，如“种种果实”(phalāphala)等词。于“uttiṭṭhapattanti”一句中，“uttiṭṭha”一词与“ucchiṭṭha”(残食)同义。是故说：“因为人们对那钵有残食之想，故称为uttiṭṭhapattanti”。而“为乞食而行之钵”一句，则通过说明此钵的本相，阐明了其被视为残食的原因。“在那”(tasmiṃ)即指“在那为乞食而行之钵中”。

၆၅. သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာတိ ဧတ္ထ ဂရုဘာဝေါ ဂါရဝံ, ပါသာဏစ္ဆတ္တံ ဝိယ ဂရုကရဏီယတာ. သဟ ဂါရဝေနာတိ သဂါရဝါ. ဂရုနာ ကိသ္မိဉ္စိ ဝုတ္တေ ဂါရဝဝသေန ပတိဿဝနံ ပတိဿော, ပတိဿဝဘူတံ တံသဘာဂဉ္စ ယံကိဉ္စိ ဂါရဝန္တိ အတ္ထော. သဟ ပတိဿေနာတိ သပ္ပတိဿာ, ဩဝါဒံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တာတိ အတ္ထော[Pg.232]. ပတိဿီယတီတိ ဝါ ပတိဿော, ဂရုကာတဗ္ဗော. တေန သဟ ပတိဿေနာတိ သပ္ပတိဿာ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဗျဉ္ဇနဝိစာရံ အကတွာ အတ္ထမတ္တမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဂရုကဘာဝဉ္စေဝ ဇေဋ္ဌကဘာဝဉ္စ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာဟူတိ သာဓု. လဟူတိ အဂရု, မမ တုယှံ ဥပဇ္ဈာယဘာဝေ ဘာရိယံ နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော. ဩပါယိကန္တိ ဥပါယပဋိသံယုတ္တံ တေ ဥပဇ္ဈာယဂ္ဂဟဏံ ဣမိနာ ဥပါယေန တွံ မေ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဘာရော ဇာတောသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပတိရူပန္တိ အနုရူပံ တဝ ဥပဇ္ဈာယဂ္ဂဟဏန္တိ အတ္ထော. ပါသာဒိကေနာတိ ပသာဒါဝဟေန ကာယဝစီပယောဂေန. သမ္ပာဒေဟီတိ တိဝိဓသိက္ခံ နိပ္ဖာဒေဟီတိ အတ္ထော. ကာယေန ဝါတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါဒိံ ဒဿေန္တော ကာယေန ဝါ ဝိညာပေတိ. ဂဟိတော တယာ…ပေ… ဝိညာပေတီတိ ‘‘သာဟူ’’တိအာဒီသု ဧကံ ဝဒန္တောယေဝ ဣမမတ္ထံ ဝိညာပေတီတိ ဝုစ္စတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒမေဝ ဟီ’’တိအာဒိ. သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆနံ သန္ဓာယာတိ ဥပဇ္ဈာယေန ‘‘သာဟူ’’တိ ဝုတ္တေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆနဝစနံ သန္ဓာယ. ကသ္မာ နပ္ပမာဏန္တိ အာဟ ‘‘အာယာစနဒါနမတ္တေန ဟီ’’တိအာဒိ, သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ‘‘ဥပဇ္ဈာယော မေ, ဘန္တေ, ဟောဟီ’’တိ အာယာစနမတ္တေန, ဥပဇ္ဈာယဿ စ ‘‘သာဟူ’’တိအာဒိနာ ဒါနဝစနမတ္တေနာတိ အတ္ထော. န ဧတ္ထ သမ္ပဋိစ္ဆနံ အင်္ဂန္တိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ သမ္ပဋိစ္ဆနဝစနံ ဧတ္ထ ဥပဇ္ဈာယဂ္ဂဟဏေ အင်္ဂံ န ဟောတိ.

65. 有恭敬、有随顺者——于此，尊重之态为“恭敬”(gārava)，如石伞般应受敬重。心怀恭敬，故为“有恭敬者”。当尊者有所言说时，以恭敬心应诺，凡属敬重范畴的言行皆是此意。心怀随顺，故为“有随顺者”，其义为领受教诫。或可解为：“应诺”(patisso)即“应受尊重者”，与之相应即为“有随顺者”。于义注(aṭṭhakathā)中，未作字句辨析，仅为开示义理而言：“呈现尊重与尊长之态”。善哉——即认可。轻——即不重，其义为：在我与你的戒师(upajjhāya)关系中，并无重担。合宜——即与方法相应。这是说：“通过这个方法，你从今以后就成了我的责任”。相称——其义为：你受戒师之事是相称的。以威仪——即以能引生净信的身、语之行。当成就——其义为：当圆满成就三学。或以身——即以身显示合掌等手印，或以身告知。你已接受……让他人知道——是说：当说“善哉”等词时，仅说其中一词，即是让他人知道此义。因此说：“唯此而已……”等。善哉，是针对领受而言——即针对戒师说“善哉”后，共住弟子回答“善哉”的领受之语。为何不是标准？答曰：“因为仅由请求与给予……”等，其义为：仅凭共住弟子“尊者，请做我的戒师”的请求之语，以及戒师“善哉”等的给予之语。于此，领受并非构成部分——于此受戒师之事中，共住弟子的领受之语，并非构成部分。

၆၆. သမ္မာဝတ္တနာတိ သမ္မာပဝတ္တိ. အဿာတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ. တာဒိသမေဝ မုခဓောဝနောဒကံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဥတုမှိ သရီရသဘာဝေ စ ဧကာကာရေ တာဒိသမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. ဒွေ စီဝရာနီတိ ပါရုပနံ သံဃာဋိဉ္စ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘သံဃာဋိယော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗဉှိ စီဝရံ သံဃဋိတတ္တာ သံဃာဋီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဒဝီတိဟာရေဟီတိ ဧတ္ထ ပဒံ ဝီတိဟရတိ ဧတ္ထာတိ ပဒဝီတိဟာရော, ပဒဝီတိဟရဏဋ္ဌာနံ ဒူတဝိလမ္ဗိတံ အကတွာ သမဂမနေ ဒွိန္နံ ပဒါနံ အန္တရေ မုဋ္ဌိရတနမတ္တံ. ပဒါနံ ဝါ ဝီတိဟရဏံ အဘိမုခံ ဟရိတွာ နိက္ခေပေါ ပဒဝီတိဟာရောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣတော ပဋ္ဌာယာတိ ‘‘န ဥပဇ္ဈာယဿ ဘဏမာနဿာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တ န-ကာရတော ပဋ္ဌာယ. သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ‘‘ဤဒိသေသု ဂိလာနောပိ န မုစ္စတီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အညမ္ပိ ဟိ ယထာဝုတ္တံ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ အနာဒရိယေန အကရောန္တဿ အဂိလာနဿ ဝတ္တဘေဒေ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋမေဝ. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘အဂိလာနေန ဟိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန သဋ္ဌိဝဿေနပိ သဗ္ဗံ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ [Pg.233] ကာတဗ္ဗံ, အနာဒရေန အကရောန္တဿ ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋံ. န-ကာရပဋိသံယုတ္တေသု ပန ပဒေသု ဂိလာနဿပိ ပဋိက္ခိတ္တကိရိယံ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝါ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၆၄). အာပတ္တိယာ အာသန္နဝါစန္တိ အာပတ္တိဇနကမေဝ ဝစနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယာယ ဟိ ဝါစာယ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သာ ဝါစာ တဿာ အာပတ္တိယာ အာသန္နာတိ ဝုစ္စတိ.

66. 正行——即是正当的行为。“彼”(Assa)——指共住弟子。应给予同样的洗脸水——即应根据时节与身体状况，以同样的方式给予。两件衣——是指遮身衣与僧伽梨(saṅghāṭi)。若尔，为何说“诸僧伽梨”(saṅghāṭiyo)？答曰：“因为一切衣都由缝合而成，故称僧伽梨”。以步距(Padavītihārehi)——于此，“步”(pada)于此“跨越”(vītiharati)，故为“步距”(padavītihāro)，即跨步之处。不拖延而同行时，两步之间相隔一拳一肘。或“步的跨越”(padānaṃ vītiharaṇaṃ)是面向前方迈出而放下，于此应如是理解其义。从此处开始——即从“对正在说法的戒师……不”一文中“不”字开始。于一切处当知为恶作罪——这是为了开示“于此等情况，病人亦不免”。此外，对未如前说、以不恭敬心而不行对戒师义务的无病者，于违犯义务的各种情况，皆为恶作(dukkaṭa)。因此将说：“无病的共住弟子，即便年届六十，亦应行一切对戒师的义务，以不恭敬心而不行者，于违犯义务时得恶作罪。然于与‘不’字相关的文句中，病人若作所遮止的行为，亦得恶作罪。”（《大品义注》六四页）。近罪语——是指能引生罪过的言语。凭借何种言语而犯下罪过，该言语即被称为此罪的近因。

စီဝရေန ပတ္တံ ဝေဌေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥတ္တရာသင်္ဂဿ ဧကေန ကဏ္ဏေန ဝေဌေတွာ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဂါမေတိ ဂါမပရိယာပန္နေ တာဒိသေ ကိသ္မိဉ္စိ ပဒေသေ. အန္တရဃရေတိ အန္တောဂေဟေ. ပဋိက္ကမနေတိ အာသနသာလာယံ. တိက္ခတ္တုံ ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော, အာဒိမှိ မဇ္ဈေ အန္တေတိ ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဥပကဋ္ဌောတိ အာသန္နော. ဓောတဝါလိကာယာတိ နိရဇာယ ပရိသုဒ္ဓဝါလိကာယ. သစေ ပဟောတီတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘န ကေနစိ ဂေလညေန အဘိဘူတော ဟောတီ’’တိ. ပရိဝေဏံ ဂန္တွာတိ ဥပဇ္ဈာယဿ ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ.

以衣裹钵(Cīvarena pattaṃ veṭhetvā)——于此，是指在《疑难义释》(gaṇṭhipada)中所说：“用上衣(uttarāsaṅga)的一角包裹”。于村落中(Gāme)——即在村落范围内的某个此类地方。于家中(Antaraghare)——即在房屋内部。于退处(Paṭikkamane)——即在集会堂(āsanasālā)。应三次询问饮水(Tikkhattuṃ pānīyena pucchitabboti)——此为关联句，其义为：在开始、中间、结束时，如此三次询问。近处(Upakaṭṭho)——即邻近。以洗净的沙(Dhotavālikāya)——即以无尘、清净的沙。“若其能够”(Sace pahoti)——此句阐明前文之义，即“未被任何疾病所压倒”。前往僧房(Pariveṇaṃ gantvā)——即前往戒师(upajjhāya)的僧房。

ဥပဇ္ဈာယဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《对戒师义务论》之释义 终。

၆၇. သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ္တကထာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ.

67. 《共住弟子义务论》其义已明。

နသမ္မာဝတ္တနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

非正行等论之释义

၆၈. နသမ္မာဝတ္တနာဒိကထာယံ ဂေဟဿိတပေမန္တိ ‘‘ပိတာ မေ အယ’’န္တိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နပေမံ. ဥပဇ္ဈာယမှိ ပိတုစိတ္တုပဋ္ဌာနမေဝ ဟိ ဣဓ ဂေဟဿိတပေမံ နာမ. န ဟိ ဣဒံ အကုသလပက္ခိယံ ဂေဟဿိတပေမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စာနံ ပဟီနာနုဂေဓာနံ တဒသမ္ဘဝတော, န စ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ သံကိလေသေ နိယောဇေတိ, ဂေဟဿိတပေမသဒိသတ္တာ ပန ပေမမုခေန မေတ္တာသိနေဟော ဣဓ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘တေသု ဧကော ဝတ္တသမ္ပန္နော ဘိက္ခု…ပေ… တေသံ အနာပတ္တီ’’တိ ဝစနတော သစေ ဧကော ဝတ္တသမ္ပန္နော ဘိက္ခု ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ အပ္ပောဿုက္ကာ ဟောထ, အဟံ တုမှာကံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ အန္တေဝါသိကံ ဝါ ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ, ဩဝဒိတဗ္ဗံ ဩဝဒိဿာမိ, ဣတိ ကရဏီယေသု ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ ဝဒတိ, တေ ဧဝ ဝါ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒယော ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ကေဝလံ အပ္ပောဿုက္ကာ ဟောထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဝတ္တံ ဝါ န သာဒိယန္တိ[Pg.234], တတော ပဋ္ဌာယ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ အနာပတ္တီတိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

68. 于《不如法行等事释义》中，“居家之爱”是指因认为“此是我父”而生起的爱。此处所谓的居家之爱，即是对戒师生起如父之心。这并非指已证悟真理、断除贪爱者所不可能生起的不善品居家之爱，世尊也不会让比丘陷入染污。当知，此处是以爱为名，表达类似居家亲情的慈爱。根据“他们中有一位具足义务的比丘……他们无罪”之文，如果有一位具足义务的比丘说：“尊者，请不要忧虑，我将照顾您生病的同住弟子或弟子，我会劝诫应受劝诫者，我会尽力做应做之事”；或者那些同住弟子等人说：“尊者，请您安心”，或者不愿履行义务，那么从那时起，阿阇梨和戒师就没有罪过。其余部分显而易见。

နသမ္မာဝတ္တနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

不如法行等事释义终。

ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

罗陀婆罗门事之释义

၆၉. ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုမှိ ကိသော အဟောသီတိ ခါဒိတုံ ဝါ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝါ အသက္ကောန္တော တနုကော အဟောသိ အပ္ပမံသလောဟိတော. ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတောတိ သဉ္ဇာတုပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဘာဝေါ ပဏ္ဍုပလာသပ္ပဋိဘာဂေါ. ဓမနိသန္ထတဂတ္တောတိ ပရိယာဒိန္နမံသလောဟိတတ္တာ သိရာဇာလေနေဝ သန္ထရိတဂတ္တော. အဓိကာရန္တိ အဓိကိရိယံ, သက္ကာရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကတံ ဇာနန္တီတိ ကတညုနော, ကတံ ပါကဋံ ကတွာ ဇာနန္တီတိ ကတဝေဒိနော. ကိံ ပန ထေရော ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ အနုညာတံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒဉ္စ န ဇာနာတီတိ? နော န ဇာနာတိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ကထာဟံ, ဘန္တေ, တံ ဗြာဟ္မဏံ ပဗ္ဗာဇေမိ ဥပသမ္ပာဒေမီ’’တိ ကသ္မာ အာဟာတိ ဣမံ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကိဉ္စာပိ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော’’တိအာဒိ. ပရိမဏ္ဍလေဟီတိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ. အညထာ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗံ အညထာ ဝဒတီတိ ‘‘ဘန္တေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ဗန္ဓေ’’တိ ဝဒတိ.

69. 于罗陀婆罗门事中，他因无法吃喝而变得消瘦，身体瘦弱，血肉稀少。变得极度苍白，如同枯叶一般。因血肉已尽，全身青筋毕露，犹如被脉络网所覆盖。所谓“恭敬”，即是恭敬、尊重。知晓他人所为者为“知恩者”，将他人所为显扬者为“报恩者”。难道长老不知世尊在波罗奈城允许以三皈依出家和受具足戒吗？非不知也。若然，为何又问“尊者，我该如何为那位婆罗门剃度和授具足戒呢？”针对此疑问而说“即使具寿舍利弗……”等。“圆满”即是完整。又如，当说而错说，即当说“尊者(bhante)”却说成“bandhe”。

၇၁-၇၃. သမနန္တရာတိ အနန္တရံ. ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမံ ကရောတီတိ သိက္ခာပဒဝီတိက္ကမံ ကရောတိ. အတ္တဘာဝပရိဟရဏတ္ထံ နိဿီယန္တီတိ နိဿယာ, ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနာဒိကာ စတ္တာရော ပစ္စယာ. တတ္ထ ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနန္တိ ဇင်္ဃပိဏ္ဍိယဗလေန စရိတွာ အာလောပမတ္တံ လဒ္ဓဘောဇနံ. အတိရေကလာဘောတိ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဘိက္ခာဟာရလာဘတော အဓိကလာဘော သံဃဘတ္တာဒိ. တတ္ထ သကလဿ သံဃဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ. ကတိပယေ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ. နိမန္တေတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ နိမန္တနံ. သလာကံ ဂါဟာပေတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ သလာကဘတ္တံ. ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကဒိဝသံ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပက္ခိကံ. ဥပေါသထေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥပေါသထိကံ. ပါဋိပဒဒိဝသေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပါဋိပဒိကံ. ဝိတ္ထာရကထာ နေသံ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ.

71-73. “紧接着”即是无间。“违越制订”即是违犯学处。“为维持自身而依止”即是依止，指团食等四种资具。其中“团食”是指以腿力行走乞食而获得的一口之食。“额外利得”是指比“依止团食”所说的比丘食物之外获得的更多利益，例如僧食等。其中，应布施给整个僧团的食物称为僧食。指定给少数比丘的食物称为指定食。受邀后提供的食物称为邀请食。通过抽签分配的食物称为筹食。在一个半月中的某一天提供的食物称为半月食。在布萨日提供的食物称为布萨食。在每月初一日提供的食物称为初一日食。关于这些的详细解释将在《坐卧处犍度释义》中阐明。

ဝိဟာရောတိ [Pg.235] ပါကာရပရိစ္ဆိန္နော သကလော အာဝါသော. အဍ္ဎယောဂေါတိ

所谓精舍，是指由围墙围绕的整个住处。所谓半屋形屋，是指

ဒီဃပါသာဒေါ. ဂရုဠသဏ္ဌာနပါသာဒေါတိပိ ဝဒန္တိ. ပါသာဒေါတိ စတုရဿပါသာဒေါ. ဟမ္မိယန္တိ မုဏ္ဍစ္ဆဒနပါသာဒေါ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ဝိဟာရော နာမ ဒီဃမုခပါသာဒေါ, အဍ္ဎယောဂေါ ဧကပဿစ္ဆဒနကသေနာသနံ, တဿ ကိရ ဧကပဿေ ဘိတ္တိ ဥစ္စတရာ ဟောတိ, ဣတရပဿေ နီစာ, တေန တံ ဧကပဿစ္ဆဒနကံ ဟောတိ, ပါသာဒေါ အာယတစတုရဿပါသာဒေါ, ဟမ္မိယံ မုဏ္ဍစ္ဆဒနံ စန္ဒိကင်္ဂဏယုတ္တ’’န္တိ. ဂုဟာတိ ပဗ္ဗတဂုဟာ. ပူတိမုတ္တန္တိ ယံ ကိဉ္စိ မုတ္တံ. ယထာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောပိ ကာယော ‘‘ပူတိကာယော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ အဘိနဝမ္ပိ မုတ္တံ ပူတိမုတ္တမေဝ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

长形殿。也有人说金翅鸟形殿。殿是指方形殿。楼阁是指平顶殿。另有人说：“精舍是长面前殿；半屋形屋是单坡屋顶的住所，据说它的一侧墙壁较高，另一侧较低，因此是单坡屋顶的；殿是长方形殿；楼阁是平顶的，附有月光庭院。”洞窟是指山洞。腐尿是指任何尿液。正如金色的身体也称为“臭身”一样，新鲜的尿液也只是腐尿。其余意义显而易见。

ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

罗陀婆罗门事之释义终。

အာစရိယဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

阿阇梨义务事之释义

၇၅. ဥပသေနဝတ္ထုမှိ အာစိဏ္ဏန္တိ စရိတံ ဝတ္တံ အနုဓမ္မတာ. ကစ္စိ ဘိက္ခု ခမနီယန္တိ ဘိက္ခု ကစ္စိ တုယှံ ဣဒံ စတုစက္ကံ နဝဒွါရံ သရီရယန္တံ ခမနီယံ သက္ကာ ခမိတုံ သဟိတုံ ပရိဟရိတုံ, န ကိဉ္စိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေတီတိ. ကစ္စိ ယာပနီယန္တိ ကစ္စိ သဗ္ဗကိစ္စေသု ယာပေတုံ သက္ကာ, န ကိဉ္စိ အန္တရာယံ ဒဿေတီတိ. ဇာနန္တာပိ တထာဂတာတိဧဝမာဒိ ယံ ပရတော ‘‘ကတိ ဝဿောသိ တွံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိ, တဿ ပရိဟာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – တထာဂတာ နာမ ဇာနန္တာပိ သစေ တာဒိသံ ပုစ္ဆာကာရဏံ ဟောတိ, ပုစ္ဆန္တိ. သစေ ပန တာဒိသံ ပုစ္ဆာကာရဏံ နတ္ထိ, ဇာနန္တာပိ န ပုစ္ဆန္တိ. ယသ္မာ ပန ဗုဒ္ဓါနံ အဇာနနံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘အဇာနန္တာပီ’’တိ န ဝုတ္တံ. ကာလံ ဝိဒိတွာ ပုစ္ဆန္တီတိ သစေ တဿာ ပုစ္ဆာယ သော ကာလော ဟောတိ, ဧဝံ တံ ကာလံ ဝိဒိတွာ ပုစ္ဆန္တိ. သစေ န ဟောတိ, ဧဝမ္ပိ ကာလံ ဝိဒိတွာဝ န ပုစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ပုစ္ဆန္တာပိ စ အတ္ထသံဟိတံ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ, ယံ အတ္ထနိဿိတံ ကာရဏနိဿိတံ, တဒေဝ ပုစ္ဆန္တိ, နော အနတ္ထသံဟိတံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အနတ္ထသံဟိတေ သေတုဃာတော တထာဂတာနံ. သေတု ဝုစ္စတိ မဂ္ဂေါ, မဂ္ဂေနေဝ တာဒိသဿ ဝစနဿ ဃာတော သမုစ္ဆေဒေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

75. 在优波先那的故事中，“惯行”（āciṇṇa）即是行持、义务和随法性。“比丘，尚可忍耐否？”是问：比丘，你这四轮九门的身体机器，尚可忍耐、承受、维持，不生起任何痛苦吗？“尚可维持否？”是问：在一切事务中尚可维持，不出现任何障碍吗？“如来虽知”等，是为说明后面以“比丘，汝具几夏？”等方式提问，是为了显示其行持。此中简要义理是：如来虽知，若有提问的因缘，则问；若无提问的因缘，虽知亦不问。然因诸佛实无所不知，故不说“不知亦问”。“知时而问”意即：若是提问之时，则知其时而问；若非其时，亦知其时而不问。如来提问时，亦问与义相应者，即问依于义、依于理者，不问与义不相应者。何以故？因于如来，与义不相应者乃是断道（setughāta）。道（setu）即是道（magga），是说此类言语会断绝、断灭道。

ဣဒါနိ အတ္ထသံဟိတန္တိ ဧတ္ထ ယံ အတ္ထနိဿိတံ ဝစနံ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒွီဟိ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာကာရေဟီတိ ကာရဏေဟိ[Pg.236]. ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေဿာမာတိ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယုတ္တံ သုတ္တံ ဝါ ပုဗ္ဗစရိတကာရဏယုတ္တံ ဇာတကံ ဝါ ကထယိဿာမ. သာဝကာနံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမာတိ သာဝကာနံ ဝါ တာယ ပုစ္ဆာယ ဝီတိက္ကမံ ပါကဋံ ကတွာ ဂရုကံ ဝါ လဟုကံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမ အာဏံ ဌပေဿာမ. အတိလဟုန္တိ အတိသီဃံ.

现在，关于“与义相应”，为显示如来所问乃依于义之言，故说“以二行相”等。此中“行相”（ākārehi）即是因缘。“我将说法”，意即我将说示与事件起因相应的经，或与过去行履因缘相应的本生故事。“我将为声闻制立学处”，意即我将通过该提问，显明声闻的过犯，从而制立或重或轻的学处，设立教令。“过速”（atilahum）即是非常迅速。

၇၆. အညတိတ္ထိယဝတ္ထုမှိ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗောတိ ပုဗ္ဗေ အညတိတ္ထိယော ဘူတောတိ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော. ဧတ္ထ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃.၆၂) စ တိတ္ထံ ဇာနိတဗ္ဗံ, တိတ္ထကရော ဇာနိတဗ္ဗော, တိတ္ထိယာ ဇာနိတဗ္ဗာ, တိတ္ထိယသာဝကာ ဇာနိတဗ္ဗာ. တတ္ထ တိတ္ထံ နာမ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော. ဧတ္ထ ဟိ သတ္တာ တရန္တိ ဥပ္ပိလဝန္တိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တိ, တသ္မာ ‘‘တိတ္ထ’’န္တိ ဝုစ္စန္တိ. တာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ဥပ္ပာဒေတာ တိတ္ထကရော နာမ ပူရဏကဿပါဒိကော. တဿ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗဇိတာ တိတ္ထိယာ နာမ. တေ ဟိ တိတ္ထေ ဇာတာတိ တိတ္ထိယာ, ယထာဝုတ္တံ ဝါ ဒိဋ္ဌိဂတသင်္ခါတံ တိတ္ထံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ တိတ္ထိကာ, တိတ္ထိကာ ဧဝ တိတ္ထိယာ. တေသံ ပစ္စယဒါယကာ တိတ္ထိယသာဝကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနောတိ သဟဓမ္မိကေန ဝုစ္စမာနော, ကရဏတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ. ပဉ္စဟိ သဟဓမ္မိကေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗတ္တာ, တေသံ ဝါ သန္တကတ္တာ ‘‘သဟဓမ္မိက’’န္တိ လဒ္ဓနာမေန ဗုဒ္ဓပညတ္တေန သိက္ခာပဒေန ဝုစ္စမာနောတိ အတ္ထော. ပသူရောတိ တဿ နာမံ. ပရိဗ္ဗာဇကောတိ ဂိဟိဗန္ဓနံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇ္ဇုပဂတော.

76. 在外道的故事中，“曾为外道”（aññatitthiyapubba）是指过去曾是外道。于此，应当了解“外道”（tittha）、“外道师”（titthakaro）、“外道者”（titthiyā）、“外道声闻”（titthiyasāvaka）。其中，所谓“外道”（tittha）是指六十二种邪见。众生在其中（试图）渡越、漂浮、沉没，因此被称为“外道”（tittha，渡口）。那些邪见的创立者，如富兰那迦叶（Pūraṇa Kassapa）等，被称为“外道师”。接受他们的教义而出家的人，被称为“外道者”。他们生于外道中，所以是“外道者”（titthiyā）；或者如所说，他们拥有被归类为邪见的“外道”（tittha），因此是“外道家”（titthikā），“外道家”即是“外道者”。那些给他们供养的人，应当知道是“外道声闻”。“如法地被说”（sahadhammikaṃ vuccamāno）的意思是被同法者所说，此处属格作工具格解。因为要向五种同法者学习，或者因为他们属于同一类，所以用“同法者”这个名称，意为被佛陀制定的学处所说。“巴宿拉”（Pasūra）是他的名字。“游方者”（Paribbājaka）是指舍弃在家束缚而出家的人。

တံယေဝ တိတ္ထာယတနန္တိ ဧတ္ထ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိသင်္ခါတံ တိတ္ထမေဝ အာယတနန္တိ တိတ္ထာယတနံ, တိတ္ထံ ဝါ ဧတေသံ အတ္ထီတိ တိတ္ထိနော, တိတ္ထိယာ, တေသံ အာယတနန္တိပိ တိတ္ထာယတနံ. အာယတနန္တိ စ ‘‘အဿာနံ ကမ္ဗောဇော အာယတနံ, ဂုန္နံ ဒက္ခိဏပထော အာယတန’’န္တိ ဧတ္ထ သဉ္ဇာတိဋ္ဌာနံ အာယတနံ နာမ.

那即是外道处（titthāyatana）。此处，“外道处”是指那被归类为六十二种邪见的“外道”（tittha）本身就是“处”（āyatana），因此是“外道处”。或者，因为他们拥有“外道”（tittha），所以是外道（titthin），即外道徒众（titthiya），他们的“处”（āyatana）也是“外道处”。“处”（āyatana）的意思，就像“剑浮沙（Kamboja）是马的产地，南道是牛的产地”那样，这里“处”指的是产生的地方。

‘‘မနောရမေ အာယတနေ, သေဝန္တိ နံ ဝိဟင်္ဂမာ;

ဆာယံ ဆာယတ္ထိနော ယန္တိ, ဖလတ္ထံ ဖလဘောဇိနော’’တိ. (အ. နိ. ၅.၃၈) –

于可爱乐处，翔鸟群栖息；求荫荫下憩，觅果果中食。

ဧတ္ထ သမောသရဏဋ္ဌာနံ. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိမုတ္တာယတနာနီ’’တိ (အ. နိ. ၅.၂၆) ဧတ္ထ ကာရဏံ, တံ ဣဓ သဗ္ဗမ္ပိ လဗ္ဘတိ. သဗ္ဗေပိ ဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ သဉ္ဇာယမာနာ ဣမာသုယေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌီသု သဉ္ဇာယန္တိ, သမောသရမာနာပိ ဧတာသုယေဝ သမောသရန္တိ သန္နိပတန္တိ, ဒိဋ္ဌိဂတိကဘာဝေ စ နေသံ ဣမာယေဝ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော [Pg.237] ကာရဏံ, တသ္မာ ယထာဝုတ္တံ တိတ္ထမေဝ သဉ္ဇာတိအာဒိနာ အတ္ထေန အာယတနန္တိ တိတ္ထာယတနံ, တေနေဝတ္ထေန တိတ္ထီနံ အာယတနန္တိပိ တိတ္ထာယတနံ.

此处是归集之处。“诸比丘，有五种解脱处（vimuttāyatana）”（增支部5.26）此处是其原因，所有这些都可在此处获得。所有持见者（diṭṭhigatika）产生时，都在这六十二种见解中产生；聚集时，也汇集、聚集到这些见解中。他们成为持见者的原因是这六十二种见解。因此，如前所说，由于产生等意义，‘外道’（tittha）本身即是‘处’（āyatana），故称‘外道处’（titthāyatana）；同样地，以此意义，外道众的‘处’（āyatana）也称为‘外道处’（titthāyatana）。

အာယသ္မတော နိဿာယ ဝစ္ဆာမီတိ ဧတ္ထ အာယသ္မတောတိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ, အာယသ္မန္တံ နိဿာယ ဝသိဿာမီတိ အတ္ထော. ဗျတ္တော…ပေ… ဝုတ္တလက္ခဏောယေဝါတိ ပရိသုပဋ္ဌာပကဗဟုဿုတံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ပဉ္စဟုပါလိ အင်္ဂေဟီတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ.

“依止具寿（āyasmato），我将居住。”此处“具寿”（āyasmato）是属格（sāmivacana），用于“关系”（upayoga）义，意为“我将依止具寿而住”。“善巧……乃至……如前所述之特质”——此乃针对能良好侍奉僧团、广学多闻者而言。至于“优波离（Upāli）具足五法”等，将在后面阐明。

အာစရိယဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

师事说释义终。

ပဏာမနာခမာပနာကထာဝဏ္ဏနာ

驱摈与乞忏说释义

၈၀. ယံ ပုဗ္ဗေ လက္ခဏံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော, ‘‘တေနေဝ လက္ခဏေန နိဿယန္တေဝါသိကဿ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ပေါတ္ထကေသု ပါဌော ဒိဿတိ, ‘‘န တေနေဝ လက္ခဏေန နိဿယန္တေဝါသိကဿ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝံ ပနေတ္ထ ပါဌော ဝေဒိတဗ္ဗော. သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ဝုတ္တလက္ခဏေန နိဿယန္တေဝါသိကဿ အာပတ္တိ န ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧဝံ ပနေတ္ထ အတ္ထောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အညထာ ‘‘နိဿယန္တေဝါသိကေန ဟိ ယာဝ အာစရိယံ နိဿာယ ဝသတိ, တာဝ သဗ္ဗံ အာစရိယဝတ္တံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ဝိရုဇ္ဈေယျ. ဣဒဉှိ ဝစနံ နိဿယန္တေဝါသိကဿ အမုတ္တနိဿယဿေဝ ဝတ္တံ အကရောန္တဿ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. တသ္မာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ယထာဝုတ္တဝတ္တံ အကရောန္တဿ နိဿယမုတ္တကဿ အမုတ္တကဿပိ အာပတ္တိ, နိဿယန္တေဝါသိကဿ ပန အမုတ္တနိဿယဿေဝ အာပတ္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. တေနေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေပိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၄၁) ဉာတိပလိဗောဓကထာယံ –

80. “先前所说的特征”是有关联的。在诸典籍中可见此读法：“应依此特征得知依止弟子的犯戒。”但于此处，应作如是解：“不应依此特征得知依止弟子的犯戒。”于此处也应如是理解其义：不应以对同住弟子所说的特征来得知依止弟子的犯戒。否则，便会与“依止弟子只要依止阿阇梨而住，即应行对阿阇梨应尽的全部义务”此说相违。此说阐明了未解除依止的依止弟子，若不行其义务，即有犯戒。是故当知：同住弟子若不如说行其义务，则无论是否解除依止，皆有犯戒；而依止弟子，则仅于未解除依止时方有犯戒。因此，在《清净道论》(Visuddhimagga)的亲属障碍论中也说——

‘‘ဉာတီတိ ဝိဟာရေ အာစရိယုပဇ္ဈာယသဒ္ဓိဝိဟာရိကအန္တေဝါသိကသမာနုပဇ္ဈာယကသမာနာစရိယကာ, ဃရေ မာတာ ပိတာ ဘဂိနီ ဘာတာတိ ဧဝမာဒိကာ. တေ ဂိလာနာ ဣမဿ ပလိဗောဓာ ဟောန္တိ, တသ္မာ သော ပလိဗောဓော ဥပဋ္ဌဟိတွာ တေသံ ပါကတိကကရဏေန ဥပစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ဥပဇ္ဈာယော တာဝ ဂိလာနော သစေ လဟုံ န ဝုဋ္ဌာတိ, ယာဝဇီဝံ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. တထာ [Pg.238] ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယော ဥပသမ္ပဒါစရိယော သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ဥပသမ္ပာဒိတပဗ္ဗာဇိတအန္တေဝါသိကသမာနုပဇ္ဈာယကာ စ. နိဿယာစရိယ ဥဒ္ဒေသာစရိယ နိဿယန္တေဝါသိက ဥဒ္ဒေသန္တေဝါသိကသမာနာစရိယကာ ပန ယာဝ နိဿယဥဒ္ဒေသာ အနုပစ္ဆိန္နာ, တာဝ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာ’’တိ –

“所谓‘亲属’，在寺院中，是阿阇梨、戒师(upajjhāya)、同住弟子、弟子、同戒师者、同阿阇梨者；在家中，是母亲、父亲、姐妹、兄弟等。他们若生病，则成为此人的障碍。因此，应通过侍奉、使他们恢复正常来断除此障碍。其中，戒师若生病，倘若不能速愈，应终身照顾。同样，为之出家的阿阇梨、为之受具足戒的阿阇梨、同住弟子、所度之弟子、同戒师者也应如此。至于依止阿阇梨、教授阿阇梨、依止弟子、教授弟子、同阿阇梨者，则只要依止与教授未断，即应照顾。”

ဝိဘာဂေန ဝုတ္တံ. အယဉ္စ ဝိဘာဂေါ ‘‘တေနေဝ လက္ခဏေန နိဿယန္တေဝါသိကဿ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝံ ပါဌေ သတိ န ယုဇ္ဇေယျ. အယဉှိ ပါဌော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ဝိယ နိဿယန္တေဝါသိကဿပိ ယထာဝုတ္တဝတ္တံ အကရောန္တဿ နိဿယမုတ္တကဿ အမုတ္တကဿပိ အာပတ္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ, တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော.

此乃分别而说。若有“应依此特征得知依止弟子的犯戒”之读法，则此分别便不恰当。因为此读法表明：如同同住弟子，依止弟子若不如说行其义务，则无论是否解除依止，皆有犯戒。是故，于此处应依已说之理趣而取其读法。

ပဗ္ဗဇ္ဇဥပသမ္ပဒဓမ္မန္တေဝါသိကေဟိ ပန…ပေ… တာဝ ဝတ္တံ ကာတဗ္ဗန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယဥပသမ္ပဒါစရိယဓမ္မာစရိယာနံ

“而出家、受具足戒、学法弟子……应履行义务”是指，对出家阿阇梨、受具足戒阿阇梨、法阿阇梨应履行义务。

ဧတေဟိ ယထာဝုတ္တဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယေန သိက္ခာပဒါနိ ဒိန္နာနိ, အယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယော. ယေန ဥပသမ္ပဒကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာ, အယံ ဥပသမ္ပဒါစရိယော. ယော ဥဒ္ဒေသံ ပရိပုစ္ဆံ ဝါ ဒေတိ, အယံ ဓမ္မာစရိယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

此等人应如前说行其义务。其中，授予学处(sikkhāpada)者，是出家阿阇梨。诵受具足戒羯磨语(upasampadākammavācā)者，是受具足戒阿阇梨。传授教诵或解答疑问者，当知是法阿阇梨。其余之义，于此已显而易见。

ပဏာမနာခမာပနာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

逐出与求恕论释义 终。

နိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ

依止止息论释义

၈၃. နိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိကထာယံ ဒိသံ ဂတောတိ ပုန အာဂန္တုကာမော အနာဂန္တုကာမော ဝါ ဟုတွာ ဝါသတ္ထာယ ကဉ္စိ ဒိသံ ဂတော. ဘိက္ခုနော သဘာဂတန္တိ ပေသလဘာဝံ. ဩလောကေတွာတိ ဥပပရိက္ခိတွာ. ဝိဗ္ဘန္တေ…ပေ… တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ သစေ ကေနစိ ကရဏီယေန တဒဟေဝ ဂန္တုံ အသက္ကောန္တော ကတိပါဟေန ဂမိဿာမီတိ ဂမနေ သဥဿာဟော ဟောတိ, ရက္ခတီတိ ဝဒန္တိ. မာ ဣဓ ပဋိက္ကမီတိ မာ ဣဓ ပဝိသိ. တတြေဝ ဝသိတဗ္ဗန္တိ တတ္ထေဝ နိဿယံ ဂဟေတွာ ဝသိတဗ္ဗံ. တံယေဝ ဝိဟာရံ…ပေ… ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဥပဇ္ဈာယေန ပရိစ္စတ္တတ္တာ ဥပဇ္ဈာယသမောဓာနပရိဟာရော နတ္ထိ, တသ္မာ ဥပဇ္ဈာယေန သမောဓာနဂတဿပိ အာစရိယဿ သန္တိကေ ဂဟိတနိဿယော န ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ.

83. 于依止止息论中，“已往某方”是说，或欲返回，或不欲返回，为居住而前往某方。“比丘的同类性”是指品行端正。“观察后”即是审查后。“迷失……应往彼处”者，于此，若因某事当日不能前往，但有数日后前往的热忱，则称之为“守护”。“莫入于此”即是莫进入此。“应住彼处”是说，应于彼处取得依止而住。“可住于同一寺院”者，于此，因已被戒师(upajjhāya)舍弃，故无须与戒师会合，是故，即使后来与戒师会合，于阿阇梨处所受的依止亦不止息。

အာစရိယမှာ [Pg.239] နိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓီသု အာစရိယော ပက္ကန္တော ဝါ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ပက္ကန္တောတိ ဒိသံ ဂတော’’တိအာဒိနာ ဥပဇ္ဈာယဿ ပက္ကမနေ ယော ဝိနိစ္ဆယော ဝုတ္တော, သော တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဣဓာပိ သက္ကာ ဝိညာတုန္တိ တံ အဝတွာ ‘‘ကောစိ အာစရိယော အာပုစ္ဆိတွာ ပက္ကမတီ’’တိအာဒိနာ အညောယေဝ နယော အာရဒ္ဓေါ, အယဉ္စ နယော ဥပဇ္ဈာယပက္ကမနေပိ ဝေဒိတဗ္ဗောယေဝ. ဤဒိသေသု ဟိ ဌာနေသု ဧကတ္ထ ဝုတ္တလက္ခဏံ အညတ္ထာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သစေ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ နိဝတ္တတိ, ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဧတ္တာဝတာ ဒိသာပက္ကန္တော နာမ ဟောတီတိ အန္တေဝါသိကေ အနိက္ခိတ္တဓုရေပိ နိဿယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. အာစရိယုပဇ္ဈာယာ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမ္မ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တီတိ ဗဟိဥပစာရသီမာယံ အန္တေဝါသိကသဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဝသနဋ္ဌာနတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမ္မ အညသ္မိံ သေနာသနေ ဝသန္တိ, အန္တောဥပစာရသီမာယံ ပန ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာပိ ဝသတော နိဿယော န ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. ‘‘သစေပိ အာစရိယော မုဉ္စိတုကာမောဝ ဟုတွာ နိဿယပဏာမနာယ ပဏာမေတီ’’တိအာဒိ သဗ္ဗံ ဥပဇ္ဈာယဿ အာဏတ္တိယမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

于从阿阇梨处止息依止中，有“阿阇梨已离去”等语。于此，关于戒师(upajjhāya)离去所作的“离去即前往他方”等抉择，因其可以同样之理趣在此得知，故不复言。而另起“若有阿阇梨告辞而去”等新理趣，此理趣于戒师离去时亦当知晓。于此等处，于一处所说之特征，于另一处亦当得见。若越过二投石所及(leḍḍupāta)而返回，依止即止息。于此，以此即名为“往他方去”，故即使弟子未舍其职责，依止亦止息。阿阇梨与戒师越过二投石所及，住于他寺者，是在近住区界外，从弟子与同住弟子的住处，越过二投石所及，住于其他卧坐处。若在近住区界内，则虽越过二投石所及而住，依止亦不止息。“若阿阇梨欲舍离而行依止之驱逐”等一切，于戒师之教令亦当知晓。其余之义，于此已显而易见。

နိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

依止止息论释义 终。

ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗပဉ္စကကထာဝဏ္ဏနာ

可受具足戒五法论释义

၈၄. ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတေနာတိအာဒီသု န သာမဏေရော ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတွာ သာမဏေရော န ဂဟေတဗ္ဗော. အယမတ္ထော အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထာယံ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၂၅၁-၂၅၃) ဝုတ္တောယေဝ.

84. 于“诸比丘(bhikkhu)，具足五支者”等句中，“不应令沙弥(sāmaṇera)侍立”是指：作为戒师(upajjhāya)，不应收沙弥。此义已于《增支部义注》(Aṅguttaranikāyaṭṭhakathā)中说。

‘‘အတ္တာနမေဝ ပဌမံ, ပတိရူပေ နိဝေသယေ;

အထညမနုသာသေယျ, န ကိလိဿေယျ ပဏ္ဍိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၈) –

“智者先自住，置于相应处，而后教他人，不为恼所困。” (dha. pa. 158)

ဣမဿ အနုရူပဝသေန ပဌမံ တာဝ အတ္တသမ္ပတ္တိယံ နိယောဇေတုံ ‘‘န အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, န အာပတ္တိအင်္ဂဝသေန. တတ္ထ အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေနာတိ အသေက္ခဿ သီလက္ခန္ဓော အသေက္ခော သီလက္ခန္ဓော နာမ. အသေက္ခဿ အယန္တိ ဟိ အသေက္ခော, သီလက္ခန္ဓော. ဧဝံ [Pg.240] သဗ္ဗတ္ထ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသင်္ခါတဿ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဿပိ အသေက္ခတာ ဥပပန္နာ. အသေက္ခသီလန္တိ စ န မဂ္ဂဖလမေဝ အဓိပ္ပေတံ, အထ ခေါ ယံကိဉ္စိ အသေက္ခသန္တာနေ ပဝတ္တသီလံ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကဿ သီလဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ. သမာဓိက္ခန္ဓာဒီသုပိ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓပရိယောသာနေသု အယမေဝ နယော. တသ္မာ ယထာ သီလသမာဓိပညက္ခန္ဓာ မိဿကာ အဓိပ္ပေတာ, ဧဝံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓောပီတိ တဒင်္ဂဝိမုတ္တိအာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, န ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ ဧဝ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပန လောကိယမေဝ. တေနေဝ သံယုတ္တနိကာယဋ္ဌကထာယံ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၃၅) ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ လောကိယလောကုတ္တရသီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိယော ကထိတာ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဟောတိ, တံ လောကိယမေဝါ’’တိ.

为与此相应，首先为令其成就自身，而说“以无学戒蕴”等，并非就堕罪之构成要素而言。于此，“以无学戒蕴”者，无学之戒蕴，名为无学戒蕴。此乃无学之（戒蕴），故为无学戒蕴。于一切处皆然。如是，则被称为解脱智见的省察智亦成就无学性。而所谓无学戒，并非仅指道与果，而是指于无学相续中生起的任何戒，因此处意指世间与出世间混合之戒。于定蕴等乃至解脱蕴亦同此理。是故，正如戒、定、慧蕴意指混合者，解脱蕴亦然，应知亦有支分解脱等，而不仅是镇伏解脱。然而，解脱智见则仅是世间的。是故，《相应部义注》(Saṃyuttanikāyaṭṭhakathā)中说：“前四句宣说了世间与出世间的戒、定、慧、解脱；解脱智见即是省察智，其仅为世间。”

အဿဒ္ဓေါတိအာဒီသု တီသု ဝတ္ထူသု သဒ္ဓါ ဧတဿ နတ္ထီတိ အဿဒ္ဓေါ. သုက္ကပက္ခေ သဒ္ဒဟတီတိ သဒ္ဓေါ, သဒ္ဓါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိပိ သဒ္ဓေါ. နတ္ထိ ဧတဿ ဟိရီတိ အဟိရိကော, အကုသလသမာပတ္တိယာ အဇိဂုစ္ဆမာနဿေတံ အဓိဝစနံ. ဟိရီ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟိရိမာ. န ဩတ္တပ္ပတီတိ အနောတ္တပ္ပီ, အကုသလသမာပတ္တိယာ န ဘာယတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဗ္ဗိပရီတော ဩတ္တပ္ပီ. ကုစ္ဆိတံ သီဒတီတိ ကုသီတော, ဟီနဝီရိယဿေတံ အဓိဝစနံ. အာရဒ္ဓံ ဝီရိယံ ဧတဿာတိ အာရဒ္ဓဝီရိယော, သမ္မပ္ပဓာနယုတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. မုဋ္ဌာ သတိ ဧတဿာတိ မုဋ္ဌဿတိ, နဋ္ဌဿတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပဋ္ဌိတာ သတိ ဧတဿာတိ ဥပဋ္ဌိတဿတိ, နိစ္စံ အာရမ္မဏာဘိမုခပ္ပဝတ္တသတိဿေတံ အဓိဝစနံ.

在“无信”(Assaddho)等三事中，“无信”是指此人没有信心。“有信”(Saddho)是指对善法有信心，或者说此人具有信心。“无惭”(Ahiriko)是指此人没有惭愧心，这是对不厌恶不善行为者的称谓。“有惭”(Hirimā)是指此人具有惭愧心。“无愧”(Anottappī)是指没有羞耻心，也就是对不善行为不感到恐惧的意思。与此相反的就是“有愧”(Ottappī)。“懈怠”(Kusīto)是指懒惰，这是对缺乏精进者的称谓。“精进”(Āraddhavīriyo)是指此人具有精进，这是对与正精进相应者的称谓。“失念”(Muṭṭhassati)是指此人失去正念，也就是丧失正念的意思。“具念”(Upaṭṭhitassati)是指此人具有正念，这是对正念持续专注于目标者的称谓。

အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော စ အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော စ အာပဇ္ဇိတွာ အဝုဋ္ဌိတော. သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ အန္တံ ဂဏှာတိ ဂါဟယတီတိ ဝါ အန္တဂ္ဂါဟိကာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. ပုရိမာနိ ဒွေ ပဒါနီတိ ‘‘န ပဋိဗလော ဟောတိ အန္တေဝါသိံ ဝါ သဒ္ဓိဝိဟာရိံ ဝါ ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဝါ ဥပဋ္ဌာပေတုံ ဝါ, အနဘိရတံ ဝူပကာသေတုံ ဝါ ဝူပကာသာပေတုံ ဝါ’’တိ ဣမာနိ ဒွေ ပဒါနိ.

于增上戒中戒有缺损，于行为中行有缺损，犯戒而不改正。认为有常见或断灭的边际，并执取或使他人执取，称为边执见，是邪见。前面的两个部分是：“没有能力亲自或让弟子或同住者照顾病人，或使他人照顾病人；也没有能力使不乐者安住，或使他们安住”。此为前二句。

အဘိဝိသိဋ္ဌော ဥတ္တမော သမာစာရောတိ အဘိသမာစာရော, အဘိသမာစာရောဝ သိက္ခိတဗ္ဗတော သိက္ခာတိ အာဘိသမာစာရိကာ သိက္ခာ, အဘိသမာစာရံ ဝါ အာရဗ္ဘ ပညတ္တာ သိက္ခာ အာဘိသမာစာရိကာ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘူတာတိ [Pg.241] အာဒိဗြဟ္မစရိယကာ, ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နသိက္ခာယေတံ အဓိဝစနံ. တေနေဝ ‘‘ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ, ခန္ဓကဝတ္တပရိယာပန္နံ အာဘိသမာစာရိက’’န္တိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၁) ဝုတ္တံ. တသ္မာ သေက္ခပဏ္ဏတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ သိက္ခိတဗ္ဗတော သဗ္ဗာပိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နာ ပဏ္ဏတ္တီတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. တေနေဝ ဂဏ္ဌိပဒေပိ ဝုတ္တံ ‘‘သေက္ခပဏ္ဏတ္တိယန္တိ ပါရာဇိကမာဒိံ ကတွာ သိက္ခိတဗ္ဗသိက္ခာပဒပညတ္တိယ’’န္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

最胜的、最高的行持称为“增上行仪”(Abhisamācāra)。因为增上行仪是应该学习的，所以称为“增上行仪学处”(Ābhisamācārikā sikkhā)；或者说，依增上行仪而制定的学处是增上行仪学处。这是梵行道的根本，所以称为“最初梵行”(Ādibrahmacariya)。这是对包含在两个《分别》(Ubhatovibhaṅga)中的学处的称谓。因此，《清净道论》(Visuddhimagga)中说：“包含在两个《分别》(Ubhatovibhaṅga)中的是最初梵行(ādibrahmacariya)，包含在犍度(khandhaka)和行事(vatta)中的是增上行仪(ābhisamācārika)”。因此，在“有学规定”(Sekkhapaṇṇatti)这里，应该理解为所有包含在两个《分别》(Ubhatovibhaṅga)中的规定，因为它们是应该学习的。因此，《疑难义释》(gaṇṭhipada)中也说：“‘有学规定’是指以波罗夷(pārājika)为首的应该学习的学处(sikkhāpada)规定”。其余的含义在此处是明显的。

ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗပဉ္စကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《应受具足戒五法》释义 终。

အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

外道前事释义

၈၆. အညတိတ္ထိယဝတ္ထုမှိ အာဇီဝကော အစေလကောတိ ဒုဝိဓော နဂ္ဂပရိဗ္ဗာဇကောတိ အာဟ ‘‘နဂ္ဂပရိဗ္ဗာဇကဿေဝ အာဇီဝကဿ ဝါ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အာဇီဝကော ဥပရိ ဧကမေဝ ဝတ္ထံ ဥပကစ္ဆကေ ပဝေသေတွာ ပရိဒဟတိ, ဟေဋ္ဌာ နဂ္ဂေါ. အစေလကော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ နဂ္ဂေါယေဝ.

86. 关于其他外道(Aññatitthiya)之事，经中说裸行顺命外道(ājīvaka)和裸形外道(acelaka)是两种裸体行者，即“裸形行者或裸行顺命外道”等。其中，裸行顺命外道是上半身穿一件衣服，从腋下塞入并围裹，下半身裸体。裸形外道则是完全一丝不挂。

၈၇. အာမိသကိဉ္စိက္ခသမ္ပဒါနံ နာမ အပ္ပမတ္တကဿေဝ ဒေယျဓမ္မဿ အနုပ္ပဒါနံ. ရူပူပဇီဝိကာတိ အတ္တနော ရူပံယေဝ နိဿာယ ဇီဝန္တိယော. ဝေသိယာ ဂေါစရော မိတ္တသန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ အဿာတိ ဝေသိယာဂေါစရော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တာ ယောဗ္ဗနာတီတာ ဝါတိ ဥဘယေနပိ မဟလ္လိကာ အနိဝိဒ္ဓကုမာရိယောဝ ဝဒတိ. ဘိက္ခုနိယော နာမ ဥဿန္နဗြဟ္မစရိယာ, တထာ ဘိက္ခူပိ. တေသံ အညမညဝိသဘာဂဝတ္ထုဘာဝတော သန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမနေ ကတိပါဟေနေဝ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယော သိယာတိ အာဟ ‘‘တာဟိ သဒ္ဓိံ ခိပ္ပမေဝ ဝိဿာသော ဟောတိ, တတော သီလံ ဘိဇ္ဇတီ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

87. “微物施与”(Āmisakiñcikkhasampadāna)是指施与哪怕是极少量的应施物。“依色活命者”(Rūpūpajīvikā)是指仅仅依靠自身容貌为生的女子。“淫女行处”(Vesiyāgocara)是指因友谊或亲善关系而应当前去拜访的地方。此理于一切处皆然。“已届青春或青春已过”(Yobbanappattā yobbanātītā vā)，两者皆指成熟的未婚女子。比丘尼是梵行隆盛者，比丘也是如此。由于他们彼此是不同性质的对象，若因亲善关系而互相拜访，不久就会对梵行造成危害，所以说“与她们很快就会变得亲近，然后戒行就会被破坏”。其余部分在此都很明显。

အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《外道前事》释义 终。

ပဉ္စာဗာဓဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

五种病患事释义

၈၈. ပဉ္စာဗာဓဝတ္ထုမှိ နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ကနိဋ္ဌင်္ဂုလိနခပိဋ္ဌိ အဓိပ္ပေတာ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ‘‘တဉ္စေ နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏမ္ပိ ဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတံ [Pg.242] ဟောတိ, န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ သာမညတော လက္ခဏံ ဒဿိတံ, တသ္မာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သရီရာဝယဝေသု နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏံ ဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတဉ္စေ, န ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. ဧဝဉ္စ သတိ နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏမ္ပိ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတဉ္စေ, သဗ္ဗတ္ထ ဝဋ္ဋတီတိ အာပန္နံ, တဉ္စ န သာမညတော အဓိပ္ပေတန္တိ ပဒေသဝိသေသေယေဝ နိယမေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. သစေ ဟိ အဝိသေသေန နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏံ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတံ ဝဋ္ဋေယျ, ‘‘နိဝါသနပါရုပနေဟိ ပကတိပအစ္ဆန္နေ ဌာနေ’’တိ ပဒေသနိယမံ န ကရေယျ, တသ္မာ နိဝါသနပါရုပနေဟိ ပကတိပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနတော အညတ္ထ နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏံ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ, နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏတော ခုဒ္ဒကတရံ ပန အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဝါ ဌိတံ ဟောတု, ဝဋ္ဋတိ နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏတော ခုဒ္ဒကတရဿ ဝဍ္ဎနကပက္ခေ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဝါ ဌိတဿ မုခါဒီသုယေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ.

88. 在五种病患事(Pañcābādhavatthu)中，关于“指甲盖大小”(nakhapiṭṭhippamāṇa)，此处意指“小指指甲盖”(kaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhi)。在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都如此说。“如果指甲盖大小的（赘生物）处于增长状态，则不应令其出家”——以此普遍地揭示其特征。因此，若身体任何部位有指甲盖大小且处于增长状态的（赘生物），则不被允许，此理成立。既然如此，那么指甲盖大小的（赘生物）若处于非增长状态，在任何地方都应被允许，此义亦可推得。但此并非普遍意指，而是限定于特定部位来开示，故说“如果……”等。若不加区分地允许处于非增长状态的指甲盖大小的（赘生物），则不会有“在下衣和上衣通常遮盖之处”的部位限定。因此，在下衣和上衣通常遮盖之处以外，即使指甲盖大小的（赘生物）处于非增长状态，也是不被允许的，此理成立。然而，小于指甲盖大小的（赘生物），无论处于非增长状态还是增长状态，都是允许的，因为小于指甲盖大小且无论处于增长或非增长状态的（赘生物），仅在面部等处被禁止。

ဂဏ္ဍေပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပန မုခါဒီသု ကောလဋ္ဌိမတ္တတော ခုဒ္ဒကတရောပိ ဂဏ္ဍော န ဝဋ္ဋတီတိ ဝိသုံ န ဒဿိတော. ‘‘မုခါဒိကေ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတောပိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဟိ တတ္ထ ဝုတ္တံ, တထာပိ ကုဋ္ဌေ ဝုတ္တနယေန မုခါဒီသု ကောလဋ္ဌိပ္ပမာဏတော ခုဒ္ဒကတရောပိ ဂဏ္ဍော န ဝဋ္ဋတီတိ ဝိညာယတိ, တသ္မာ အဝဍ္ဎနကပက္ခေ ဌိတောပီတိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန ကောလဋ္ဌိမတ္တတော ခုဒ္ဒကတရောပိ န ဝဋ္ဋတီတိ အယမတ္ထော ဒဿိတောယေဝါတိ အယမမှာကံ ခန္တိ. ပကတိဝဏ္ဏေ ဇာတေတိ ရောဂဟေတုကဿ ဝိကာရဝဏ္ဏဿ အဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကောလဋ္ဌိမတ္တကောတိ ဗဒရဋ္ဌိပ္ပမာဏော. သုဆဝိံ ကာရေတွာတိ သဉ္ဇာတဆဝိံ ကာရေတွာ. ‘‘သဉ္ဆဝိံ ကာရေတွာ’’တိပိ ပါဌော, ဝိဇ္ဇမာနဆဝိံ ကာရေတွာတိ အတ္ထော. ပဒုမပုဏ္ဍရီကပတ္တဝဏ္ဏန္တိ ရတ္တပဒုမသေတပဒုမဝသေန ပဒုမပတ္တဝဏ္ဏံ. သောသဗျာဓီတိ ခယရောဂေါ.

关于痈(gaṇḍa)，也应以此理趣抉择。然而，在面部等处，小于枣核(kolaṭṭhi)大小的痈也是不被允许的，这一点并未单独开示。因为在那里只说了“在面部等未遮盖之处，即使处于非增长状态，也是不被允许的”。尽管如此，根据关于麻风病(kuṭṭha)中所说之理，可知在面部等处，小于枣核大小的痈也是不被允许的。因此，在“即使处于非增长状态”(avaḍḍhanakapakkhe ṭhitopi)一句中，“pi”字(也)有总括未说之义。由此，“小于枣核大小的也是不被允许的”此义即已开示，此为我等所忍可。“生于自然肤色”(pakativaṇṇe jāte)，是针对没有因病而变异的肤色而言。“枣核大小”(kolaṭṭhimatta)，即如枣核(badaraṭṭhi)般大小。“使生好皮”(suchaviṃ kāretvā)，即使之生出皮肤。亦有读作“使有皮”(sañchaviṃ kāretvā)，意即使之有皮肤存在。“莲花白莲花瓣之色”(padumapuṇḍarīkapattavaṇṇa)，即红莲花与白莲花瓣的颜色。“消耗病”(sosabyādhi)，即痨病(khayaroga)。

ပဉ္စာဗာဓဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五种病患事释义 终。

ရာဇဘဋာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

王臣等事释义

၉၀-၉၆. ရာဇဘဋာဒိဝတ္ထူသု [Pg.243] အာဟံသူတိ မနုဿာ ဝဒိံသု. တသ္မာ…ပေ… ဧဝမာဟာတိ ယသ္မာ သယံ ဓမ္မဿာမီ, တသ္မာ ဘိက္ခူဟိ အပဗ္ဗာဇိတဗ္ဗံ စောရံ အင်္ဂုလိမာလံ ပဗ္ဗာဇေတွာ အာယတိံ အကရဏတ္ထာယ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေန္တော ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဓဇဗန္ဓော စောရော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော, ယော ပဗ္ဗာဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ အာဟ. ဥပရမန္တီတိ ဝိရမန္တိ နိဝတ္တန္တိ. ဘိန္ဒိတွာတိ အန္ဒုဗန္ဓနံ ဘိန္ဒိတွာ. ဆိန္ဒိတွာတိ သင်္ခလိကဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ. မုဉ္စိတွာတိ ရဇ္ဇုဗန္ဓနံ မုဉ္စိတွာ. ဝိဝရိတွာတိ ဂါမဗန္ဓနာဒီသု ဂါမဒွါရာဒီနိ ဝိဝရိတွာ. အပဿမာနာနံ ဝါ ပလာယတီတိ ပုရိသဂုတ္တိယံ ပုရိသာနံ အပဿမာနာနံ ပလာယတိ. ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎန္တိ ထောကံ ထောကံ.

90-96. 在王臣等事中，“他们说”(āhaṃsu)即人们说。“因此……乃至……如此说”：因为他自己是法主，所以在为不应出家者——盗贼鸯掘摩罗(Aṅgulimāla)授戒后，为了未来不再发生此事，在为比丘们制定学处时说：“诸比丘，不应为被通缉的盗贼授戒，若授戒者，得恶作罪。”“停止”(uparamanti)即止息、返回。“破坏”(bhinditvā)即打破门闩。“切断”(chinditvā)即斩断锁链。“解开”(muñcitvā)即解开绳索。“打开”(vivaritvā)即在村庄被封锁等情况下，打开村门等。“或在未被看见时逃跑”，即在守卫的人们未看见时逃跑。“一部分一部分地”(upaḍḍhupaḍḍhaṃ)即一点点地。

၉၇. အဘိသေကာဒီသု ဗန္ဓနာဂါရာဒီနိ သောဓေန္တိ, တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သဗ္ဗသာဓာရဏေန ဝါ နယေနာ’’တိ. သစေ သယမေဝ ပဏ္ဏံ အာရောပေန္တိ, န ဝဋ္ဋတီတိ တာ ဘုဇိဿိတ္ထိယော ‘‘မယမ္ပိ ဒါသိယော ဟောမာ’’တိ သယမေဝ ဒါသိပဏ္ဏံ လိခါပေန္တိ, န ဝဋ္ဋတိ. တက္ကံ သီသေ အာသိတ္တကသဒိသာဝ ဟောန္တီတိ ယထာ အဒါသေ ကရောန္တာ တက္ကေန သီသံ ဓောဝိတွာ အဒါသံ ကရောန္တိ, ဧဝံ အာရာမိကဝစနေန ဒိန္နတ္တာ အဒါသာဝ တေတိ အဓိပ္ပာယော. တက္ကာသိဉ္စနံ ပန သီဟဠဒီပေ စာရိတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. နေဝ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တန္တိ ကပ္ပိယဝစနေန ဒိန္နေပိ သံဃဿ အာရာမိကဒါသတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. နိဿာမိကဒါသော နာမ ယဿ သာမိကာ သပုတ္တဒါရာဒယော မတာ ဟောန္တိ, န ကောစိ တဿ ပရိဂ္ဂါဟကော, သောပိ ပဗ္ဗာဇေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, တံ ပန အတ္တနာပိ ဘုဇိဿံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ ရဋ္ဌေ သာမိနော, တေဟိပိ ကာရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဒေဝဒါသိပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တီသု ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဒါသဿ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တနော သာမိကေ ဒိသွာ ပလာယန္တဿ အာပတ္တိ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

97. 在灌顶等仪式中会清理监狱等场所，针对此事而说“或依通例”。如果她们自己呈上文书，是不允许的。那些自由女说“我们也是女奴”，自己书写女奴文书，是不允许的。“如同头上被浇了酸乳”，其意是：如同在使人成为非奴隶时，用酸乳为其洗头而使其成为非奴隶一样，因为是依净人(ārāmika)之言而给予的，所以他们就是非奴隶。然而，他们说浇酸乳是狮子岛(Sīhaḷadīpa)的习俗。经中说“不应令其出家”，是因为即使是以如法之言给予，他们也是僧团的净人奴隶，故如此说。所谓无主奴隶，即其主人连同妻儿等都已去世，无人占有他，这种人也不应令其出家，但可以自己使之成为自由人。或者，那个国家的主人也可以让他成为自由人。“可以为天神庙奴之子授戒”，这在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都如此说。他们说，奴隶出家后见到自己的主人而逃跑，没有罪过。其余各处皆已明了。

ရာဇဘဋာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

王臣等事释义 终。

နိဿယမုစ္စနကကထာဝဏ္ဏနာ

依止解脱释义

၁၀၃. နိဿယမုစ္စနကဿ [Pg.244] ဝတ္တေသု ပဉ္စကဆက္ကေသု ပန ဥဘယာနိ ခေါ ပန…ပေ… အနုဗျဉ္ဇနသောတိ ဧတ္ထ ‘‘သဗ္ဗောပိ စာယံ ပဘေဒေါ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ဉာတာယံ ဉာတော ဟောတီ’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အာပတ္တိံ ဇာနာတီတိအာဒီသု စ ‘‘ပါဌေ အဝတ္တမာနေပိ ‘ဣဒံ နာမ ကတွာ ဣဒံ အာပဇ္ဇတီ’တိ ဇာနာတိ စေ, ဝဋ္ဋတီ’’တိ တတ္ထေဝ ဝုတ္တံ. တဉ္စ ခေါ ပုဗ္ဗေ ပါဌေ ပဂုဏေ ကတေတိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ စ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနမ္ပိ ဧသေဝ နယောတိ စ ကေစိ ဝဒန္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

103. 在舍离依止的五法与六法中，以及……乃至随形好方面，此处，在三部《疑难义释》(gaṇṭhipada)中都说：“所有这些差别，若了知了《纲要注》之义，即为已知。”在“知罪”等方面，在彼处亦说：“即使经诵中未出现，但若知道‘做了某事会犯某罪’，即可。”又有人说，此应理解为之前已熟习经诵，且阿阇梨(ācariya)与戒师(upajjhāya)亦持此理趣。其余部分在此处皆已明了。

နိဿယမုစ္စနကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

依止解脱释义 终。

ရာဟုလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

罗睺罗事释义

၁၀၅. ရာဟုလဝတ္ထုမှိ တတ္ထေဝ ဝိဟရိံသူတိ သဗ္ဗေပိ တေ အရဟတ္တံ ပတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ အရိယာ နာမ မဇ္ဈတ္တာဝ ဟောန္တီတိ ရညော ပဟိတသာသနံ ဒသဗလဿ အနာရောစေတွာဝ တတ္ထ ဝိဟရိံသု. ဧကဒိဝသံ ဇာတံ ကာဠုဒါယိံ နာမ အမစ္စန္တိ အယံ ကိရ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၂၅) ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ကုလပ္ပသာဒကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဗောဓိသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံယေဝ အမစ္စဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဇာတဒိဝသေ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဇာတောတိ တံ ဒိဝသံယေဝ ဒုကူလစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနတ္ထာယ နယိံသု. ဗောဓိသတ္တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဗောဓိရုက္ခော ရာဟုလမာတာ စတဿော နိဓိကုမ္ဘိယော အာရောဟနိယဟတ္ထီ ကဏ္ဍကော ဆန္နော ကာဠုဒါယီတိ ဣမေ သတ္တ ဧကဒိဝသေ ဇာတတ္တာ သဟဇာတာ နာမ အဟေသုံ. အထဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ သကလနဂရဿ ဥဒဂ္ဂစိတ္တဒိဝသေ ဇာတောတိ ဥဒါယီတွေဝ နာမံ အကံသု. ထောကံ ကာဠဓာတုကတ္တာ ပန ကာဠုဒါယီ နာမ ဇာတော. သော ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကုမာရကီဠံ ကီဠန္တော ဝုဒ္ဓိံ အဂမာသိ.

105. 在罗睺罗的故事中：所有那些比丘证得阿罗汉果后，从那时起即为圣者，心无偏袒，因此他们没有将国王的旨意禀告给十力者，就留住于彼处。有一天，一位名叫黑优陀夷的大臣出生了。据说，这位黑优陀夷在莲花上佛(Padumuttara)时代，出生于天鹅城(Haṃsavatī)的一户望族。他在听闻导师说法时，见到导师将一位比丘置于“令家族欢喜者”中的第一位，便发愿要得到那个地位。他一生行善，轮回于天人之中，在我们菩萨入母胎的那一天，他也在迦毗罗卫(Kapilavatthu)的一户大臣家投生。因为与菩萨同日出生，所以在出生那天，人们便将他放在细布垫上，带去侍奉菩萨。与菩萨一同出生的共有七位，被称为“同生者”：菩提树、罗睺罗(Rāhula)之母、四个宝藏瓮、坐骑大象、犍陟马(Kaṇḍaka)、车匿(Channa)以及黑优陀夷(Kāḷudāyī)。在他命名那天，因全城欢腾，故为他取名为优陀夷(Udāyī)。又因他肤色略黑，故被称为黑优陀夷。他与菩萨一同嬉戏，渐渐长大。

သဋ္ဌိမတ္တာဟိ [Pg.245] ဂါထာဟီတိ –

大约六十首偈颂——

‘‘အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ;

ဖလေသိနော ဆဒနံ ဝိပ္ပဟာယ;

တေ အစ္စိမန္တောဝ ပဘာသယန္တိ;

သမယော မဟာဝီရ ဘာဂီရသာနံ. (ထေရဂါ. ၅၂၇)

尊者，树木今如火炭，落叶而求果；彼等似火焰，光芒四射；大雄，此乃启程之时。（长老偈 527）

‘‘နာတိသီတံ နာတိဥဏှံ, နာတိဒုဗ္ဘိက္ခဆာတကံ;

သဒ္ဒလာ ဟရိတာ ဘူမိ, ဧသ ကာလော မဟာမုနီ’’တိ. –

不寒亦不暑，无饥亦无馑。沃土披翠色，大牟尼，应时临。——

အာဒိကာဟိ သဋ္ဌိမတ္တာဟိ ဂါထာဟိ. ‘‘ပေါက္ခရဝဿန္တိ ပေါက္ခရပတ္တဝဏ္ဏမုဒက’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ပေါက္ခရပတ္တပ္ပမာဏံ မဇ္ဈေ ဥဋ္ဌဟိတွာ အနုက္ကမေန သတပဋလံ သဟဿပဋလံ ဟုတွာ ဝဿနကဝဿန္တိပိ ဝဒန္တိ. တသ္မိံ ကိရ ဝဿန္တေ တေမေတုကာမာဝ တေမေန္တိ, န ဣတရေ. ဧကောပိ ရာဇာ ဝါ…ပေ… ဂတော နတ္ထီတိ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပက္ကန္တေသု ဉာတီသု ဧကောပိ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ‘‘သွေ အမှာကံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ နိမန္တေတွာ ဂတော နတ္ထိ. ပိတာပိဿ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇာ ‘‘မယှံ ပုတ္တော မမ ဂေဟံ အနာဂန္တွာ ကဟံ ဂမိဿတီ’’တိ အနိမန္တေတွာဝ အဂမာသိ, ဂန္တွာ ပန ဂေဟေ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ယာဂုအာဒီနိ ပဋိယာဒါပေတွာ အာသနာနိ ပညာပေသိ.

由最初大约六十首偈颂所赞。在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“‘莲花雨’(Pokkharavassa)是指如莲叶颜色的水。”也有人说，雨滴如莲叶大小，从中间升起，次第化为百层、千层而降下。据说，下此雨时，只有想淋湿的人才会淋湿，其他人则不会。听完说法后离去的亲属中，没有一个国王或大臣邀请说：“请明天接受我们的供养。”他的父亲净饭大王(Suddhodana)心想：“我的儿子不来我家，还能去哪里呢？”便没有邀请就离开了。但他回去后，还是在家里为两万名比丘准备了粥等食物，并铺设了座位。

ကုလနဂရေတိ ဉာတိကုလဿ နဂရေ. ဥဏှီသတော ပဋ္ဌာယာတိ သီသတော ပဋ္ဌာယ. ဥဏှီသန္တိ ဟိ ဥဏှီသသဒိသတ္တာ ဘဂဝတော ပရိပုဏ္ဏနလာဋဿ ပရိပုဏ္ဏသီသဿ စ ဧတံ အဓိဝစနံ. ဘဂဝတော ဟိ ဒက္ခိဏကဏ္ဏစူဠိကတော ပဋ္ဌာယ မံသပဋလံ ဥဋ္ဌဟိတွာ သကလနလာဋံ ဆာဒယမာနံ ပူရယမာနံ ဂန္တွာ ဝါမကဏ္ဏစူဠိကာယ ပတိဋ္ဌိတံ သဏှတမတာယ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏတာယ ပဘဿရတာယ ပရိပုဏ္ဏတာယ စ ရညော ဗဒ္ဓဥဏှီသပဋ္ဋော ဝိယ ဝိရောစတိ. ဘဂဝတော ကိရ ဣမံ လက္ခဏံ ဒိသွာ ရာဇူနံ ဥဏှီသပဋ္ဋံ အကံသု. အညေ ပန ဇနာ အပရိပုဏ္ဏသီသာ ဟောန္တိ, ကေစိ ကပ္ပသီသာ, ကေစိ ဖလသီသာ, ကေစိ အဋ္ဌိသီသာ, ကေစိ တုမ္ဗသီသာ, ကေစိ ကုမ္ဘသီသာ, ကေစိ ပဗ္ဘာရသီသာ, ဘဂဝတော ပန အာရဂ္ဂေန ဝဋ္ဋေတွာ ဌပိတံ ဝိယ သုပရိပုဏ္ဏံ ဥဒကပုဗ္ဗုဠသဒိသမ္ပိ ဟောတိ. တေနေဝ ဥဏှီသဝေဌိတသီသသဒိသတ္တာ ဥဏှီသံ ဝိယ သဗ္ဗတ္ထ ပရိမဏ္ဍလသီသတ္တာ စ ဥဏှီသသီသောတိ ဘဂဝါ ဝုစ္စတိ.

“亲族之城”(Kulanagara)指亲族的城市。“从顶髻(uṇhīsa)开始”意思是自头顶开始。顶髻之所以这样称呼，是因为它与世尊圆满的额头和圆满的头部相似，是它们的同义词。据说，世尊右耳发际生起一层肉，覆盖并充满整个额头，到达左耳发际，因其极为光滑、色如黄金、光明、圆满，犹如国王所戴的头巾般闪耀。据说国王们见到世尊此相后，才制作了头巾。然而其他人的头部并不圆满，有的头如瓦片，有的头如水果，有的头如骨，有的头如葫芦，有的头如罐子，有的头如山崖。而世尊的头部则极为圆满，犹如用圆规画出一般，亦如水泡。正因其头如缠头巾，且处处圆满，故世尊被称为“顶髻头”(uṇhīsasīsa)。

နရသီဟဂါထာဟိ [Pg.246] နာမ အဋ္ဌဟိ ဂါထာဟီတိ –

由名为“人中狮子偈”(Narasīhagāthā)的八首偈颂所赞——

‘‘သိနိဒ္ဓနီလမုဒုကုဉ္စိတကေသော;

သူရိယနိမ္မလတလာဘိနလာဋော;

ယုတ္တတုင်္ဂမုဒုကာယတနာသော;

ရံသိဇာလဝိတတော နရသီဟော’’တိ. (ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.သန္တိကေနိဒါနကထာ;

အပ. အဋ္ဌ. ၁.သန္တိကေနိဒါနကထာ) –

青丝润泽弯复卷，额如朗日净无瑕；鼻梁秀挺甚轩昂，光鬘遍覆人中狮子。

ဧဝမာဒိကာဟိ အဋ္ဌဟိ ဂါထာဟိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန –

由以此为首的八首偈颂所赞。然而在《疑难义释》中：

‘‘စက္ကဝရင်္ကိတရတ္တသုပါဒေါ;

လက္ခဏမဏ္ဍိတအာယတပဏှိ;

စာမရဆတ္တဝိဘူသိတပါဒေါ;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

赤足善妙轮相印，足跟广长众相严，拂尘宝伞饰妙足，此乃汝父人中狮子。

‘‘သကျကုမာရဝရော သုခုမာလော;

လက္ခဏစိတ္တိကပုဏ္ဏသရီရော;

လောကဟိတာယ ဂတော နရဝီရော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

释迦族中尊贵子，身相圆满妙庄严，为利世间人中勇，此乃汝父人中狮子。

‘‘ပုဏ္ဏသသင်္ကနိဘော မုခဝဏ္ဏော;

ဒေဝနရာန ပိယော နရနာဂေါ;

မတ္တဂဇိန္ဒဝိလာသိတဂါမီ;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

面如满月清辉皎，人天敬爱人中龙，步态安详如醉象，此乃汝父人中狮子。

‘‘ခတ္တိယသမ္ဘဝအဂ္ဂကုလီနော;

ဒေဝမနုဿနမဿိတပါဒေါ;

သီလသမာဓိပတိဋ္ဌိတစိတ္တော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

剎帝利族高贵生，人天顶礼其双足，心安住于戒与定，此乃汝父人中狮子。

‘‘အာယတယုတ္တသုသဏ္ဌိတနာသော;

ဂေါပခုမော အဘိနီလသုနေတ္တော;

ဣန္ဒဓနူအဘိနီလဘမူကော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

鼻梁修长甚匀称，睫如牛王眼绀青，眉如帝弓色深蓝，此乃汝父人中狮子。

‘‘ဝဋ္ဋသုဝဋ္ဋသုသဏ္ဌိတဂီဝေါ[Pg.247];

သီဟဟနူ မိဂရာဇသရီရော;

ကဉ္စနသုစ္ဆဝိဥတ္တမဝဏ္ဏော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

颈项圆润甚匀称，狮子之颔兽王身，肤色光洁如黄金，此乃汝父人中狮子。

‘‘သိနိဒ္ဓသုဂမ္ဘိရမဉ္ဇုသဃောသော;

ဟိင်္ဂုလဗန္ဓုကရတ္တသုဇိဝှော;

ဝီသတိဝီသတိသေတသုဒန္တော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

梵音润泽甚深远，舌色赤红如真丹，四十白齿皆齐密，此乃汝父人中狮子。

‘‘အဉ္ဇနဝဏ္ဏသုနီလသုကေသော;

ကဉ္စနပဋ္ဋဝိသုဒ္ဓနလာဋော;

ဩသဓိပဏ္ဍရသုဒ္ဓသုဥဏ္ဏော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော.

发色绀青如眼影，额广清净如金板，眉间白毫洁如星，此乃汝父人中狮子。

‘‘ဂစ္ဆတိနိလပထေ ဝိယ စန္ဒော;

တာရဂဏာပရိဝေဌိတရူပေါ;

သာဝကမဇ္ဈဂတော သမဏိန္ဒော;

ဧသ ဟိ တုယှ ပိတာ နရသီဟော’’တိ. (ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.သန္တိကေနိဒါနကထာ) –

皎月行空碧落间，繁星簇拥绕身旋。沙门之王居弟子中，此乃汝父人中狮子。

ဣမာ နဝ ဂါထာယောပိ ဧတ္ထ ဒဿိတာ, တာ ပန ‘‘အဋ္ဌဟိ ဂါထာဟီ’’တိ ဝစနေန န သမေန္တိ. ဥဏှီသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပါဒတလာတိ ဝုတ္တာနုက္ကမောပိ တတ္ထ န ဒိဿတိ. ဘိက္ခာယ စရတီတိ ဘိက္ခာစာရော.

此处虽然也显示了九首偈颂，然而与“八首偈颂”的说法不符。从顶髻(uṇhīsa)到足底(pādatala)的次第，在那里也没有显示出来。行乞食(bhikkhāya carati)者，称为乞食行者(bhikkhācāro)。

ဥတ္တိဋ္ဌေတိ ဥတ္တိဋ္ဌိတွာ ပရေသံ ဃရဒွါရေ ဌတွာ ဂဟေတဗ္ဗပိဏ္ဍေ. နပ္ပမဇ္ဈေယျာတိ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တံ ဟာပေတွာ ပဏီတဘောဇနာနိ ပရိယေသန္တော ဥတ္တိဋ္ဌေ ပမဇ္ဇတိ နာမ, သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ပန နပ္ပမဇ္ဇတိ နာမ, ဧဝံ ကရောန္တော ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ. ဓမ္မန္တိ အနေသနံ ပဟာယ သပဒါနံ စရန္တော တမေဝ ဘိက္ခာစရိယဓမ္မံ သုစရိတံ စရေ. သုခံ သေတီတိ ဒေသနာမတ္တမေတံ, ဧဝံ ပနေတံ ဘိက္ခာယ စရိယဓမ္မံ စရန္တော ဓမ္မစာရီ ဣဓလောကေ စ ပရလောကေ စ စတူဟိပိ ဣရိယာပထေဟိ သုခံ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော.

“应奋起”(Uttiṭṭhe)是指奋起站立在别人家门口，收取供养的食物。如果放弃托钵乞食(piṇḍacārika)的规矩，而去寻求美味的食物，这就叫做于奋起行中放逸(pamajjati)；然而如果按顺序挨家托钵乞食，就不叫做放逸(nappamajjati)。这样去做，就能做到于奋起行中不放逸。“法”(Dhamma)是指舍弃不如法的求食方式，按照次第托钵乞食，好好地奉行这种乞食的修行方法。“安乐睡”(Sukhaṃ seti)这只是一个说法，如此奉行乞食之法的行者(dhammacārī)，无论在此世还是在来世，都能以四种威仪安乐地生活，此即其义。

ဒုတိယဂါထာယ [Pg.248] န နံ ဒုစ္စရိတန္တိ ဝေသိယာဒိဘေဒေ အဂေါစရေ စရန္တော နံ ဘိက္ခာစရိယဓမ္မံ ဒုစ္စရိတံ စရတိ နာမ, ဧဝံ အစရိတွာ တံ ဓမ္မံ စရေ သုစရိတံ, န နံ ဒုစ္စရိတံ စရေ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဣမံ ပန ဒုတိယဂါထံ ပိတု နိဝေသနံ ဂန္တွာ အဘာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ ထေရဂါထာသံဝဏ္ဏနာယံ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅၆ နန္ဒတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒုတိယဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျာ’တိ ဂါထာယ ပိတရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ‘ဓမ္မံ စရေ သုစရိတ’န္တိ ဂါထာယ မဟာပဇာပတိံ သောတာပတ္တိဖလေ ရာဇာနဉ္စ သကဒါဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ. ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာယမ္ပိ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၂ နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထု) ဝုတ္တံ ‘‘ပုနဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျာ’တိ ဂါထာယ ပိတရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘ဓမ္မံ စရေ’တိ ဂါထာယ မဟာပဇာပတိံ သောတာပတ္တိဖလေ ရာဇာနဉ္စ သကဒါဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ.

在第二首偈颂中，“不应行于邪行”是指在妓女等不适宜之处游走，即是邪行其乞食之法。不如此行，则应善行此法，不应行于邪行。其余的含义如前所述。应知此第二偈是去到父亲的住所后所说。因此，在《长老偈释义》(Theragāthāsaṃvaṇṇanā)中，法护(Dhammapāla)长老说：“第二天入村乞食时，他以‘奋起不放逸’一偈令其父安住于入流果，去到住所后，又以‘应善行正法’一偈令摩诃波阇波提安住于入流果，令国王安住于一来果。”在《法句义注》(Dhammapadaṭṭhakathā)中也说：“第二天入村乞食时，他以‘奋起不放逸’一偈令其父安住于入流果，又以‘应善行正法’一偈令摩诃波阇波提安住于入流果，令国王安住于一来果。”

ဓမ္မပါလဇာတကံ သုတွာ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာသီတိ ပုနေကဒိဝသံ ရာဇနိဝေသနေ ကတပါတရာသော ဧကမန္တံ နိသိန္နေန ရညာ ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ ဒုက္ကရကာရိကကာလေ ဧကာ ဒေဝတာ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘ပုတ္တော တေ ကာလကတော’တိ အာဟ. အဟံ တဿာ ဝစနံ အသဒ္ဒဟန္တော ‘န မယှံ ပုတ္တော ဗောဓိံ အပ္ပတွာ ကာလံ ကရောတီ’တိ ပဋိက္ခိပိန္တိ ဝုတ္တေ ဣဒါနိ ကထံ သဒ္ဒဟိဿထ, ပုဗ္ဗေပိ အဋ္ဌိကာနိ ဒဿေတွာ ‘ပုတ္တော တေ မတော’တိ ဝုတ္တေ န သဒ္ဒဟိတ္ထာ’’တိ ဣမိဿာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ မဟာဓမ္မပါလဇာတကံ ကထေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ.

听闻《法护本生》(Dhammapālajātaka)而安住于不还果之事如下：有一次，国王在王宫用过早餐后，坐在一旁。当国王说：“尊者，在您行苦行时，一位天神来见我，说：‘您的儿子死了。’我不信她的话，反驳道：‘我的儿子未证菩提是不会死的。’”时，世尊以此为缘起，说道：“如今您如何能信？以前即使给您看骨头，说‘您的儿子死了’，您也不信。”然后讲了《大法护本生》(Mahādhammapālajātaka)。国王听后，安住于不还果。

ကေသဝိဿဇ္ဇနန္တိ ကုလမရိယာဒဝသေန ကေသောရောပနံ. ပဋ္ဋဗန္ဓောတိ ယုဝရာဇပဋ္ဋဗန္ဓော. အဘိနဝဃရပ္ပဝေသနမဟော ဃရမင်္ဂလံ, ဝိဝါဟကရဏမဟော အာဝါဟမင်္ဂလံ. ဆတ္တမင်္ဂလန္တိ ယုဝရာဇဆတ္တမင်္ဂလံ. ဇနပဒကလျာဏီတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၂၂) ဇနပဒမှိ ကလျာဏီ ဥတ္တမာ ဆသရီရဒေါသရဟိတာ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတာ. သာ ဟိ ယသ္မာ နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ နာတိကိသာ နာတိထူလာ နာတိကာဠာ နာစ္စောဒါတာတိ အတိက္ကန္တာ မာနုသံ ဝဏ္ဏံ, အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗံ ဝဏ္ဏံ, တသ္မာ ဆသရီရဒေါသရဟိတာ. ဆဝိကလျာဏံ မံသကလျာဏံ နဟာရုကလျာဏံ အဋ္ဌိကလျာဏံ ဝယကလျာဏန္တိ ဣမေဟိ ပန ပဉ္စဟိ ကလျာဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ပဉ္စကလျာဏသမန္နာဂတာ နာမ. တဿာ ဟိ အာဂန္တုကောဘာသကိစ္စံ နတ္ထိ. အတ္တနော သရီရောဘာသေနေဝ ဒွါဒသဟတ္ထဋ္ဌာနေ [Pg.249] အာလောကံ ကရောတိ, ပိယင်္ဂုသာမာ ဝါ ဟောတိ သုဝဏ္ဏသာမာ ဝါ, အယမဿာ ဆဝိကလျာဏတာ. စတ္တာရော ပနဿာ ဟတ္ထပါဒါ မုခပရိယောသာနဉ္စ လာခါရသပရိကမ္မကတံ ဝိယ ရတ္တပဝါဠရတ္တကမ္ဗလသဒိသံ ဟောတိ, အယမဿာ မံသကလျာဏတာ. ဝီသတိ ပန နခပတ္တာနိ မံသတော အမုတ္တဋ္ဌာနေ လာခါရသပူရိတာနိ ဝိယ မုတ္တဋ္ဌာနေ ခီရဓာရာသဒိသာနိ ဟောန္တိ, အယမဿာ နဟာရုကလျာဏတာ. ဒွတ္တိံသ ဒန္တာ သုဖုသိတာ သုဓောတဝဇိရပန္တိ ဝိယ ခါယန္တိ, အယမဿာ အဋ္ဌိကလျာဏတာ. ဝီသတိဝဿသတိကာပိ သမာနာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဝိယ ဟောတိ နိဝလိပလိတာ, အယမဿာ ဝယကလျာဏတာ. ဣတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ကလျာဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ဇနပဒကလျာဏီတိ ဝုစ္စတိ.

剃发仪式是依照家族传统进行的剪发。太子加冕是指王储的册封仪式。新房入住的庆典是房屋的乔迁典礼，结婚仪式是婚礼庆典。华盖典礼是指王储的华盖仪式。所谓“国美人”(Janapadakalyāṇī)，是指国内最美丽的女子，具备六种身体上的无瑕疵和五种美。因为她既不太高也不太矮，既不太瘦也不太胖，既不太黑也不太白，超越了人类的肤色，但又没有达到天人的肤色，所以被称为六种身体上的无瑕疵。她的皮肤之美、血肉之美、指甲之美、骨骼之美、青春之美，这五种美使她被称为具备五种美。她不需要外来的光芒，自身皮肤的光泽就能照亮十二肘的范围，肤色如同小米一般，或是如同黄金一般，这就是她的皮肤之美。她的四肢末端和嘴唇，如同涂抹了朱砂，像红珊瑚或红色毛毯一样鲜艳，这就是她的血肉之美。她的二十个指甲，与肌肉相连的地方像是涂满了朱砂，而与肌肉分离的地方又像流淌的乳汁，这就是她的指甲之美。她的三十二颗牙齿洁白光亮，像磨亮的金刚石一样闪耀，这就是她的骨骼之美。即使已经一百二十岁，看起来也像十六岁的少女一样，没有皱纹和白发，这就是她的青春之美。因为具备这五种美，所以被称为“国美人”。

တုဝဋန္တိ သီဃံ. သောပိ ဘဂဝန္တံ ‘‘ပတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတ္တုံ အဝိသဟမာနော ဝိဟာရံယေဝ အဂမာသီတိ. သော ကိရ တထာဂတေ ဂါရဝေန ‘‘ပတ္တံ ဝေါ ဘန္တေ ဂဏှထာ’’တိ ဝတ္တုံ နာသက္ခိ. ဧဝံ ပန စိန္တေသိ ‘‘သောပါနသီသေ ပတ္တံ ဂဏှိဿတီ’’တိ. သတ္ထာ တသ္မိမ္ပိ ဌာနေ န ဂဏှိ. ဣတရော ‘‘သောပါနပါဒမူလေ ဂဏှိဿတီ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ တတ္ထာပိ န ဂဏှိ. ဣတရော ‘‘ရာဇင်္ဂဏေ ဂဏှိဿတီ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ တတ္ထာပိ န ဂဏှိ. ကုမာရော နိဝတ္တိတုကာမော အရုစိယာ ဂစ္ဆန္တော သတ္ထု ဂါရဝေန ‘‘ပတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ အသက္ကောန္တော ‘‘ဣဓ ဂဏှိဿတိ, ဧတ္ထ ဂဏှိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တော ဂစ္ဆတိ. ဇနပဒကလျာဏိယာ စ ဝုတ္တဝစနံ တဿ ဟဒယေ တိရိယံ ပတိတွာ ဝိယ ဌိတံ. နန္ဒကုမာရဉှိ အဘိသေကမင်္ဂလံ န တထာ ပီဠေသိ, ယထာ ဇနပဒကလျာဏိယာ ဝုတ္တဝစနံ, တေနဿ စိတ္တသန္တာပေါ ဗလဝါ အဟောသိ. အထ နံ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိဝတ္တိဿတိ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိဝတ္တိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တမေဝ သတ္ထာ ဝိဟာရံ နေတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိဿသိ နန္ဒာ’’တိ အာဟ. သော ဗုဒ္ဓဂါရဝေန ‘‘န ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ အဝတွာ ‘‘အာမ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘တေန ဟိ နန္ဒံ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ ဝတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနိစ္ဆမာနံယေဝ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေသီ’’တိ. ‘‘သတ္ထာ ကပိလပုရံ ဂန္တွာ တတိယဒိဝသေ နန္ဒံ ပဗ္ဗာဇေသီ’’တိ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာယံ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၂ နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထု) ဝုတ္တံ, အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထာယံ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၃၀) ပန –

“迅速地”意即迅速。他也无法对世尊说“请拿钵”，便一直走到了精舍。据说，他由于对如来的恭敬，而无法说出“尊者，请拿您的钵”。他心想：“他会在台阶顶上接钵。”但导师在那个地方没有接。他又想：“他会在台阶脚下接钵。”导师在那里也没有接。他又想：“他会在王家庭院里接钵。”导师在那里也没有接。王子想回去，不情愿地走着，但由于对导师的恭敬，既无法说出“请拿钵”，又一直想着“他会在这里接，他会在这里接”地走着。而国美(Janapadakalyāṇiyā)所说的话，犹如横梗在他心中。对难陀王子来说，灌顶大典带来的苦恼，不如国美所说的话，因此他内心的苦恼很强烈。就在他想着“他会在这里回去，他会在这里回去”时，导师已将他带到精舍，问道：“难陀，你要出家吗？”他出于对佛陀的恭敬，没有说“我不要出家”，而说：“是的，我要出家。”导师说：“那么，就让难陀出家吧。”于是令他出家。因此经中说：“世尊令不情愿的他出了家。”《法句义注》(Dhammapadaṭṭhakathā)中说：“导师去到迦毗罗卫(Kapilapura)，第三天令难陀出家。”而《增支部义注》(Aṅguttaranikāyaṭṭhakathā)则说——

‘‘မဟာသတ္တောပိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော လောကာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော ရာဇဂဟတော ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ပဌမဒဿနေနေဝ [Pg.250] ပိတရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ, ပုနဒိဝသေ ပိတု နိဝေသနံ ဂန္တွာ ရာဟုလမာတာယ ဩဝါဒံ ကတွာ သေသဇနဿပိ ဓမ္မံ ကထေသိ, ပုနဒိဝသေ နန္ဒကုမာရဿ အဘိသေကဂေဟပ္ပဝေသနအာဝါဟမင်္ဂလေသု ဝတ္တမာနေသု တဿ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ကုမာရံ ပတ္တံ ဂါဟာပေတွာ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝိဟာရာဘိမုခေါ ပါယာသီ’’တိ –

“大士证得一切智后，转动殊胜法轮利益世间。从王舍城(Rājagaha)前往迦毗罗卫(Kapilavatthu)，初次见面便使父王安住于入流果。次日再到父王的住所，为罗睺罗的母亲说法开示，又为其余的人说法。又一日，在难陀王子的灌顶、新居入伙与婚礼庆典正在进行时，世尊前往他的住所，让王子拿起钵，朝精舍走去，以便令他出家。”

ဝုတ္တံ, ဣဓ ပန ‘‘ဘဂဝါ ကပိလပုရံ အာဂန္တွာ ဒုတိယဒိဝသေ နန္ဒံ ပဗ္ဗာဇေသီ’’တိ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗမ္ပေတံ အာစရိယေန တံတံဘာဏကာနံ တထာ တထာ အနုဿဝဝသေန ပရိဟရိတွာ အာဂတဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထ တထာ တထာ ဝုတ္တန္တိ နတ္ထေတ္ထ အာစရိယဝစနေ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓော.

（前文）已说，但此处又说：“世尊来到迦毗罗卫城，第二天就令难陀出家。”所有这些，都是由于诸位阿阇梨依据不同诵经师的口传而传承下来，因此在不同之处有不同的说法，其言教并无前后矛盾之处。

ဗြဟ္မရူပဝဏ္ဏန္တိ ဗြဟ္မရူပသမာနရူပံ. တျဿာတိ တေ အဿ. ဝဋ္ဋာနုဂတန္တိ ဝဋ္ဋပရိယာပန္နံ. သဝိဃာတန္တိ ဒုက္ခသဟိတတ္တာ သဝိဃာတံ, သဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. သတ္တဝိဓံ အရိယဓနန္တိ –

“梵天形色”是指与梵天相似的形色。“Tyassa”是指“te assa”（他的）。“轮回所随”是指属于轮回。“有恼害”是因为与苦俱行而有恼害，意思是“有苦”。七种圣财是——

‘‘သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ, ဟိရိဩတ္တပ္ပိယံ ဓနံ;

သုတဓနဉ္စ စာဂေါ စ, ပညာ ဝေ သတ္တမံ ဓန’’န္တိ. (အ. နိ. ၇.၅-၆) –

“信财、戒财，惭、愧亦为财；闻财与舍财，慧为第七财。”

ဧဝံ ဝုတ္တံ သတ္တဝိဓံ အရိယဓနံ. ဥဉ္ဆာစရိယာယာတိ ဘိက္ခာစရိယာယ. ပုတ္တသိနေဟော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သကလသရီရံ ခေါဘေတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ပုတ္တပေမံ ဘန္တေ…ပေ… အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီ’’တိ. ပုတ္တသိနေဟော ဟိ ဗလဝဘာဝတော သဟဇာတပီတိဝေဂဿ သဝိပ္ဖာရတာယ တံသမုဋ္ဌာနရူပဓမ္မေဟိ ဖရဏဝသေန သကလသရီရံ အာလောဠေတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော နာမ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

如是说此七种圣财。“行乞”即是“比丘行”。当对子女的爱生起时，它会扰乱全身，冲击骨髓而停留，因此说：“尊者，对子女的爱……乃至……冲击骨髓而停留”。因为对子女的爱力量强大，伴随与生俱来的喜悦的强烈冲击，由于从它产生的色法遍布，它会扰乱全身，冲击骨髓而停留。所谓“yatra hi nāma”即是“yo nāma”。其余的在此都很明显。

ရာဟုလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

罗睺罗事释义终。

သိက္ခာပဒဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

学处与罚业事释义

၁၀၆. အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာမဏေရာနံ ဒသ သိက္ခာပဒါနီတိအာဒီသု သိက္ခိတဗ္ဗာနိ ပဒါနိ သိက္ခာပဒါနိ, သိက္ခာကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော. သိက္ခာယ ဝါ ပဒါနိ သိက္ခာပဒါနိ, အဓိသီလအဓိစိတ္တအဓိပညာသိက္ခာယ အဓိဂမုပါယာတိ [Pg.251] အတ္ထော. အတ္ထတော ပန ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိယော, တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ပနေတ္ထ တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗာ. သရသေနေဝ ပတနသဘာဝဿ အန္တရာ ဧဝ အတိပါတနံ အတိပါတော, သဏိကံ ပတိတုံ အဒတွာ သီဃံ ပါတနန္တိ အတ္ထော. အတိက္ကမ္မ ဝါ သတ္ထာဒီဟိ အဘိဘဝိတွာ ပါတနံ အတိပါတော, ပါဏဿ အတိပါတော ပါဏာတိပါတော, ပါဏဝဓော ပါဏဃာတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပါဏောတိ စေတ္ထ ဝေါဟာရတော သတ္တော, ပရမတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. တသ္မိံ ပန ပါဏေ ပါဏသညိနော ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရပ္ပဝတ္တာ ဝဓကစေတနာ ပါဏာတိပါတော, တတော ပါဏာတိပါတာ.

106. “比丘们，我允许沙弥们受持十学处”等。在这些当中，应学之事即是学处，意为学习的部分。或学之基础是为学处，意为达成增上戒、增上心、增上慧学的方法。但就意义而言，此处是指与欲界善心相应的诸戒离，以及与它们相应的法，都应通过此而被领会。对于有生命而会自然殒灭者，在其（寿尽）之前就使其过度殒灭，即是‘堕越’(atipāto)，意即不让其缓慢殒灭而使其迅速殒灭。或者，以刀剑等武器攻击、征服后使其殒灭，亦是‘堕越’。对生命的堕越即是杀生(pāṇātipāto)，也就是说杀害生命、断其性命。此处所说的‘生命’(pāṇa)，就世俗言说而言是‘有情’，就胜义而言是‘命根’。对于该生命，有‘是生命’之想，通过身门或语门之一，生起切断命根之加行的杀害意图，即是杀生；（此学处即是）远离杀生。

ဝေရမဏီတိ ဝေရဟေတုတာယ ဝေရသညိတံ ပါဏာတိပါတာဒိပါပဓမ္မံ မဏတိ, ‘‘မယိ ဣဓ ဌိတာယ ကထမာဂစ္ဆသီ’’တိ ဝါ တဇ္ဇေန္တီ ဝိယ နီဟရတီတိ ဝေရမဏီ. ဝိရမတိ ဧတာယာတိ ဝါ ဝိရမဏီတိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ‘‘ဝေရမဏီ’’တိ ဝုတ္တံ. အတ္ထတော ပန ဝေရမဏီတိ ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိယော. သာ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒိံ ဝိရမန္တဿ ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာနတိက္ကမော သေတုဃာတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၇၀၄) ဝုတ္တာ. ကာမဉ္စေသာ ဝေရမဏီ နာမ လောကုတ္တရာပိ အတ္ထိ, ဣဓ ပန သမာဒါနဝသပ္ပဝတ္တာ ဝိရတိ အဓိပ္ပေတာတိ လောကုတ္တရာယ ဝိရတိယာ သမာဒါနဝသေန ပဝတ္တိအသမ္ဘဝတော ကာမာဝစရကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိယော ဂဟေတဗ္ဗာ.

“戒离”(veramaṇī)，是指由于能制伏导致怨敌(vera)的杀生等恶法，或如斥责‘我在此，你为何来？’一般将其驱除，故称“戒离”。或应说，因其而止息(viramati)，故称“止息”(viramaṇī)，但依词源学法则说为“戒离”(veramaṇī)。但就意义而言，“戒离”是指与欲界善心相应的诸戒离。如《分别论》(Vibhaṅga)中所说：‘对于远离杀生者，于彼之时，有对杀生之远离、止息、防护、戒离、不作、不行、不犯、不越限、毁桥。’虽然此戒离亦有出世间的，但此处意指由受持而生起的戒离，因为出世间的戒离不可能由受持而生起，故应理解为与欲界善心相应的诸戒离。

အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီတိအာဒီသု အဒိန္နဿ အာဒါနံ အဒိန္နာဒါနံ, ပရဿဟရဏံ, ထေယျံ စောရိကာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ အဒိန္နန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ. ယတ္ထ ပရော ယထာကာမကာရိတံ အာပဇ္ဇန္တော အဒဏ္ဍာရဟော အနုပဝဇ္ဇော စ ဟောတိ, တသ္မိံ ပန ပရပရိဂ္ဂဟိတေ ပရပရိဂ္ဂဟိတသအဉနော တဒါဒါယကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ထေယျစေတနာ အဒိန္နာဒါနံ.

在“离不与取”等（学处）中，“不与取”(adinnādāna)是拿取未给予之物，意即夺取他人之物、偷盗、窃取。此处“未给予”是指为他人所有之物。对于他人所拥有的、他人可随意处置而无罚无咎之物，有“是他人所有”之想，生起夺取该物之加行的偷盗意图，即是“不与取”。

အဗြဟ္မစရိယံ နာမ အသေဋ္ဌစရိယံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ. သာ ဟိ ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၁၇၇; ၂.၄၂) ဟီဠိတတ္တာ အသေဋ္ဌာ အပ္ပသတ္ထာ စရိယာတိ ဝါ အသေဋ္ဌာနံ နိဟီနာနံ ဣတ္ထိပုရိသာနံ စရိယာတိ ဝါ အသေဋ္ဌစရိယံ, အသေဋ္ဌစရိယတ္တာ အဗြဟ္မစရိယန္တိ စ ဝုစ္စတိ[Pg.252], အတ္ထတော ပန အသဒ္ဓမ္မသေဝနာဓိပ္ပာယေန ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ မဂ္ဂေနမဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ အဗြဟ္မစရိယံ.

“非梵行”(abrahmacariya)是卑劣的行为，即两两交合。由于被‘诸欲少味、多苦、多恼，于此过患更多’（《中部》1.177; 2.42）等语所呵责，故为卑劣、不被称赞的行为；或为卑劣男女之行，故称“卑劣行”。因其是卑劣行，故称“非梵行”。但就意义而言，怀着行非法之意，通过身门而生起的、能引发性交行为的意图，即是“非梵行”。

မုသာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ ဝတ္ထု, ဝါဒေါတိ တဿ ဘူတတော တစ္ဆတော ဝိညာပနံ. လက္ခဏတော ပန အတထံ ဝတ္ထုံ တထတော ပရံ ဝိညာပေတုကာမဿ တထာဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ မုသာဝါဒေါ မုသာ ဝဒီယတိ ဝုစ္စတိ ဧတာယာတိ ကတွာ.

“妄语”(musā)是指不实、不真的事物；“语”(vādo)是将其宣说为真实。从特征上说，欲将不实之事向他人宣说为真实，由此生起的、能引发如是宣说的意图，即是“妄语”(musāvādo)，因为通过它而说妄语。

သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာတိ ဧတ္ထ သုရာတိ ပူဝသုရာ ပိဋ္ဌသုရာ ဩဒနသုရာ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ သမ္ဘာရသံယုတ္တာတိ ပဉ္စ သုရာ. မေရယန္တိ ပုပ္ဖာသဝေါ ဖလာသဝေါ မဓွာသဝေါ ဂုဠာသဝေါ သမ္ဘာရသံယုတ္တောတိ ပဉ္စ အာသဝါ. တတ္ထ ပူဝေ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ တဇ္ဇံ ဥဒကံ ဒတွာ မဒ္ဒိတွာ ကတာ ပူဝသုရာ. ဧဝံ သေသသုရာပိ. ကိဏ္ဏာတိ ပန တဿာ သုရာယ ဗီဇံ ဝုစ္စတိ, ယေ သုရာမောဒကာတိ ဝုစ္စန္တိ, တေ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ. ဟရီတကီသာသပါဒိနာနာသမ္ဘာရေဟိ သံယောဇိတာ သမ္ဘာရသံယုတ္တာ. မဓုကတာလနာဠိကေရာဒိပုပ္ဖရသော စိရပရိဝါသိတော ပုပ္ဖာသဝေါ. ပနသာဒိဖလရသော ဖလာသဝေါ. မုဒ္ဒိကာရသော မဓွာသဝေါ. ဥစ္ဆုရသော ဂုဠာသဝေါ. ဟရီတကအာမလကကဋုကဘဏ္ဍာဒိနာနာသမ္ဘာရာနံ ရသော စိရပရိဝါသိတော သမ္ဘာရသံယုတ္တော. တံ သဗ္ဗမ္ပိ မဒကရဏဝသေန မဇ္ဇံ ပိဝန္တံ မဒယတီတိ ကတွာ. ပမာဒဋ္ဌာနန္တိ ပမာဒကာရဏံ. ယာယ စေတနာယ တံ မဇ္ဇံ ပိဝန္တိ, တဿာ ဧတံ အဓိဝစနံ. သုရာမေရယမဇ္ဇေ ပမာဒဋ္ဌာနံ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနံ, တသ္မာ သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ.

关于“酒、烈酒、麻醉品与放逸处”(Surāmerayamajjappamādaṭṭhāna)：此处“酒”(surā)有五种：糕饼酒(pūvasurā)、米麦粉酒(piṭṭhasurā)、米饭酒(odanasurā)、酒曲发酵酒(kiṇṇapakkhittā)、配料混合酒(sambhārasaṃyuttā)。“烈酒”(meraya)有五种发酵饮品：花酿(pupphāsava)、果酿(phalāsava)、蜜酿(madhvāsava)、糖酿(guḷāsava)、配料混合酿(sambhārasaṃyutta)。其中，将糕饼放入容器中，加入适量水，揉搓制成的，是糕饼酒。其余的酒也是如此。“酒曲”(kiṇṇa)是指酒的种子，那些被称为“酒曲丸”(surāmodaka)的，将其放入制成的即是酒曲发酵酒。用诃梨勒(Harītaka)、芥子(Sāsapa)等各种配料混合而成的，是配料混合酒。由甘露花(Madhuka)、棕榈(Tāla)、椰子(Nāḷikera)等花汁，经久发酵而成的，是花酿。由波罗蜜(Panasa)等果汁制成的，是果酿。由葡萄(Muddikā)汁制成的，是蜜酿。由甘蔗(Ucchu)汁制成的，是糖酿。由诃梨勒(Harītaka)、余甘子(Āmalaka)、辛辣香料(Kaṭukabhaṇḍa)等各种配料的汁液，经久发酵而成的，是配料混合酿。所有这些，因其能致醉，使饮者迷醉，故为“麻醉品”(majja)。“放逸处”(pamādaṭṭhāna)即放逸之因。此（放逸处）是人饮彼麻醉品时之意图的同义词。酒、烈酒、麻醉品是放逸之因，故称“酒、烈酒、麻醉品与放逸处”。因此，（此学处是）远离作为放逸之因的酒、烈酒与麻醉品。

ဝိကာလဘောဇနာတိ အရုဏုဂ္ဂမနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မဇ္ဈနှိကာ. အယံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ အရိယာနံ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏော ဘောဇနဿ ကာလော နာမ, တဒညော ဝိကာလော. ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဘောဇနံ, ယာဂုဘတ္တာဒိ သဗ္ဗံ ယာဝကာလိကဝတ္ထု. ယထာ စ ‘‘ရတ္တူပရတော’’တိ (ဒီ. ၁.၁၀, ၁၉၄; မ. နိ. ၁.၂၉၃; ၃.၁၄) ဧတ္ထ ရတ္တိယာ ဘောဇနံ ရတ္တီတိ ဥတ္တရပဒလောပေန ဝုစ္စတိ, ဧဝမေတ္ထ ဘောဇနဇ္ဈောဟရဏံ ဘောဇနန္တိ. ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဝိကာလဘောဇနံ, တတော ဝိကာလဘောဇနာ, ဝိကာလေ ယာဝကာလိကဝတ္ထုဿ အဇ္ဈောဟရဏာတိ အတ္ထော. အထ ဝါ န ဧတ္ထ ကမ္မသာဓနော ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတ္ထဝါစကော ဘောဇနသဒ္ဒေါ, အထ ခေါ ဘာဝသာဓနော အဇ္ဈောဟရဏတ္ထဝါစကော ဂဟေတဗ္ဗော[Pg.253], တသ္မာ ဝိကာလေ ဘောဇနံ အဇ္ဈောဟရဏံ ဝိကာလဘောဇနံ. ကဿ ပန အဇ္ဈောဟရဏန္တိ? ယာမကာလိကာဒီနံ အနုညာတတ္တာ ဝိကာလဘောဇန-သဒ္ဒဿ ဝါ ယာဝကာလိကဇ္ဈောဟရဏေ နိရုဠှတ္တာ ယာဝကာလိကဿာတိ ဝိညာယတိ, အတ္ထတော ပန ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဝိကာလေ ယာဝကာလိကဇ္ဈောဟရဏစေတနာ ‘‘ဝိကာလဘောဇန’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

关于“非时食”(Vikālabhojana)：从黎明升起至正午，此为佛陀等圣者惯常进食之时，此外则为非时。“食”(bhojana)，就其可食之义而言，是指粥、饭等一切“时限药”(yāvakālika)之物。正如在‘夜分止息’(rattūparato)一词中，夜间的进食被称为‘夜分’(ratti)，是通过省略后半部分而得，同样地，在此处“食”(bhojana)是指进食的动作(bhojanajjhoharaṇa)。在非时进食是为“非时食”，因此，“非时食”的含义是在非时吞咽时限药之物。或者，此处“食”(bhojana)字并非指作业义的“被食之物”，而是应取为行为义的“吞咽”(ajjhoharaṇa)，故在非时吞咽是为非时食。那么是吞咽什么呢？由于“非时浆”(yāmakālika)等是被允许的，且“非时食”一词已约定俗成地用于指吞咽时限药，故可知是指吞咽时限药。但就意义而言，应知通过身门而生起的、在非时吞咽时限药的意图，即是“非时食”。

နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာတိ ဧတ္ထ သာသနဿ အနနုလောမတ္တာ ဝိသူကံ ပဋာဏီဘူတံ ဒဿနန္တိ ဝိသူကဒဿနံ. နစ္စာဒီနဉှိ ဒဿနံ သဆန္ဒရာဂပ္ပဝတ္တိတော သင်္ခေပတော ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀; ဓ. ပ. ၁၈၃) ဘဂဝတော သာသနံ န အနုလောမေတိ. နစ္စဉ္စ ဂီတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဝိသူကဒဿနဉ္စ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနံ. အတ္တနာ ပယောဇိယမာနံ ပရေဟိ ပယောဇာပိယမာနဉ္စေတ္ထ နစ္စံ နစ္စဘာဝသာမညတော ပါဠိယံ ဧကေနေဝ နစ္စ-သဒ္ဒေန ဂဟိတံ, တထာ ဂီတဝါဒိတ-သဒ္ဒေဟိ ဂါယနဂါယာပနဝါဒနဝါဒါပနာနိ, တသ္မာ အတ္တနာ နစ္စနနစ္စာပနာဒိဝသေန နစ္စာ စ ဂီတာ စ ဝါဒိတာ စ အန္တမသော မယူရနစ္စာဒိဝသေနပိ ပဝတ္တာနံ နစ္စာဒီနံ ဝိသူကဘူတာ ဒဿနာ စ ဝေရမဏီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နစ္စာဒီနိ အတ္တနာ ပယောဇေတုံ ဝါ ပရေဟိ ပယောဇာပေတုံ ဝါ ပယုတ္တာနိ ပဿိတုံ ဝါ နေဝ ဘိက္ခူနံ န ဘိက္ခုနီနံ ဝဋ္ဋတိ. ဒဿနေန စေတ္ထ သဝနမ္ပိ သင်္ဂဟိတံ ဝိရူပေကသေသနယေန. ယထာ သကံ ဝိသယအာလောစနသဘာဝတာယ ဝါ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သဝနကိရိယာယပိ ဒဿနသင်္ခေပသမ္ဘဝတော ‘‘ဒဿနာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ’’တိ. ဒဿနကမျတာယ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဿတော ဧဝ စေတ္ထ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ, ဌိတနိသိန္နသယနောကာသေ ပန အာဂတံ ဂစ္ဆန္တဿ ဝါ အာပါထဂတံ ပဿတော သိယာ သံကိလေသော, န ဝီတိက္ကမော.

关于“观听跳舞、歌唱、音乐与不当表演”：此处，因与教法不相应，故称“不当的”(visūkaṃ)，即敌对的；观看不当的表演即是“观看不当表演”(visūkadassanaṃ)。观看跳舞等会引生贪欲，故与世尊“诸恶莫作”（《长部》2.90；《法句经》183）等教法不相应。跳舞、歌唱、音乐与不当表演，合称为“观听跳舞、歌唱、音乐与不当表演”。此处，自己跳舞或教人跳舞，因同为跳舞，故在圣典中仅以一“舞”字概括；歌唱与音乐二词亦同理，包含自唱、教唱、自奏、教奏。因此，此处应理解为远离自己跳舞、教人跳舞等，乃至孔雀舞等，以及歌唱、音乐等不当的表演。比丘和比丘尼既不应自己从事，也不应教人从事，亦不应观听。此处“观看”一词，依“异形存一”(virūpekasesanayena)的语法规则，亦包含“听闻”。正如五识(pañca viññāṇa)的听闻行为，因其自身有认知所缘的自性，亦可被概括为“观看”，故只说“观看”。因此有言：“五识不能了知任何法，除了仅仅是偶然的接触。”因欲观看而前往观看者，方为违犯；若在站立、安坐、躺卧之处，有表演前来，或行走时进入视线范围而看见，则可能有烦恼，但不算违犯。

မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာတိ ဧတ္ထ မာလာတိ ယံ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ မာလာ-သဒ္ဒေါ လောကေ ဗဒ္ဓမာလဝါစကော, သာသနေ ပန ရုဠှိယာ ပုပ္ဖေသုပိ ဝုတ္တော, တသ္မာ ယံ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ ဗဒ္ဓမဗဒ္ဓံ ဝါ, တံ သဗ္ဗံ ‘‘မာလာ’’တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂန္ဓန္တိ ဝါသစုဏ္ဏဓူမာဒိကံ ဝိလေပနတော အညံ ယံ ကိဉ္စိ ဂန္ဓဇာတံ. ဝိလေပနန္တိ ဝိလေပနတ္ထံ ပိသိတွာ ပဋိယတ္တံ ယံ ကိဉ္စိ ဆဝိရာဂကရဏံ. ပိဠန္ဓနံ ဓာရဏံ, ဦနဋ္ဌာနပူရဏံ မဏ္ဍနံ, ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂဝသေန စ သာဒိယနံ [Pg.254] ဝိဘူသနံ. တေနေဝ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀) မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယဉ္စ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၉၃) ‘‘ပိဠန္ဓန္တော ဓာရေတိ နာမ, ဦနဋ္ဌာနံ ပူရေန္တော မဏ္ဍေတိ နာမ, ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂဝသေန စ သာဒိယန္တော ဝိဘူသေတိ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပရမတ္ထဇောတိကာယံ ပန ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယံ (ခု. ပါ. အဋ္ဌ. ၂.ပစ္ဆိမပဉ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘မာလာဒီသု ဓာရဏာဒီနိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. ဌာနံ ဝုစ္စတိ ကာရဏံ, တသ္မာ ယာယ ဒုဿီလျစေတနာယ တာနိ မာလာဓာရဏာဒီနိ မဟာဇနော ကရောတိ, သာ ဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနံ.

关于“佩戴、装饰、装扮花鬘、香、涂香之处”：于此，“花鬘”(mālā)是任何花。虽然在世间，“mālā”一词意为串起来的花环，但在教法中，依惯例也指花朵。因此，任何花，无论串起或未串起，都应被视为“花鬘”。“香”是指除了涂香之外的任何香类，如香粉、熏香等。“涂香”是指为了涂抹而研磨准备的任何能美化肤色的东西。穿戴即是“佩戴”，填补不足之处即是“装饰”，藉由香气和肤色之美化而享受即是“装扮”。因此，在《长部义注》(Dīghanikāya-aṭṭhakathā)和《中部义注》(Majjhimanikāya-aṭṭhakathā)中说：“穿戴者名为佩戴，填补不足之处者名为装饰，藉由香气和肤色之美化而享受者名为装扮。”但在《胜义光明》(Paramatthajotikā)即《小部义注》(Khuddaka-aṭṭhakathā)中仅说：“花鬘等应按顺序与佩戴等相配。”“处”被称为原因。因此，大众进行佩戴花鬘等行为所凭借的不善思，即是“佩戴、装饰、装扮之处”。

ဥစ္စာသယနမဟာသယနာတိ ဧတ္ထ ဥစ္စာတိ ဥစ္စ-သဒ္ဒေန သမာနတ္ထံ ဧကံ သဒ္ဒန္တရံ. သေတိ ဧတ္ထာတိ သယနံ, ဥစ္စာသယနဉ္စ မဟာသယနဉ္စ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ. ဥစ္စာသယနံ ဝုစ္စတိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ မဉ္စာဒိ. မဟာသယနံ အကပ္ပိယတ္ထရဏေဟိ အတ္ထတံ အာသန္ဒာဒိ. အာသနဉ္စေတ္ထ သယနေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယသ္မာ ပန အာဓာရေ ပဋိက္ခိတ္တေ တဒါဓာရာ ကိရိယာ ပဋိက္ခိတ္တာဝ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, အတ္ထတော ပန တဒုပဘောဂဘူတနိသဇ္ဇာနိပဇ္ဇနေဟိ ဝိရတိ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အထ ဝါ ဥစ္စာသယနမဟာသယနသယနာတိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ ဧကသေသနယေန အယံ နိဒ္ဒေသော ကတော ယထာ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ, အာသနကိရိယာပုဗ္ဗကတ္တာ သယနကိရိယာယ သယနဂ္ဂဟဏေနေဝ အာသနမ္ပိ ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

关于“高床大床”：于此，“uccā”是另一个与“ucca”（高）同义的词。于此而卧，故为“床”。高床与大床，即是“高床大床”。“高床”被称为超过尺寸的床等。“大床”是指铺有不适宜铺盖的椅等。于此，应知坐具亦为“床”所含摄。因为当所依处被禁止时，依于其上的行为亦被禁止，故只说“离高床大床”。但就意义而言，应知此乃显示远离对其的享用，即坐与卧。或者，此说明是依“总合省略法”(ekasesanaya)而作，意为“于高床大床而卧”，犹如“名色缘六处”。因为坐的行为先于卧的行为，故以取“卧”即应知亦含摄了“坐”。

ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ. ရဇတန္တိ ကဟာပဏော လောဟမာသကော ဇတုမာသကော ဒါရုမာသကောတိ ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တိ, တဿ ဥဘယဿပိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏံ. တိဝိဓဉ္စေတ္ထ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ကာယေန ဝါစာယ မနသာတိ. တတ္ထ ကာယေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဥဂ္ဂဏှနံ, ဝါစာယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဥဂ္ဂဟာပနံ, မနသာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ သာဒိယနံ. တိဝိဓမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဧကသေသနယေန ဝါ ဂဟေတွာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟဏာ’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ နေဝ ဥဂ္ဂဟေတုံ န ဥဂ္ဂဟာပေတုံ န ဥပနိက္ခိတ္တံ ဝါ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမာနိ ပန ဒသ သိက္ခာပဒါနိ ဂဟဋ္ဌာနမ္ပိ သာဓာရဏာနိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁၃) ‘‘ဥပါသကဥပါသိကာနံ နိစ္စသီလဝသေန ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ, သတိ ဝါ ဥဿာဟေ ဒသ, ဥပေါသထင်္ဂဝသေန အဋ္ဌာတိ ဣဒံ ဂဟဋ္ဌသီလ’’န္တိ. ဧတ္ထ ဟိ ဒသာတိ သာမဏေရေဟိ ရက္ခိတဗ္ဗသီလမာဟ [Pg.255] ဃဋိကာရာဒီနံ ဝိယ. ပရမတ္ထဇောတိကာယံ ပန ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယံ (ခု. ပါ. အဋ္ဌ. ၂.သာဓာရဏဝိသေသဝဝတ္ထာန) ‘‘အာဒိတော ဒွေ စတုတ္ထပဉ္စမာနိ ဥပါသကာနံ သာမဏေရာနဉ္စ သာဓာရဏာနိ နိစ္စသီလဝသေန, ဥပေါသထသီလဝသေန ပန ဥပါသကာနံ သတ္တမဋ္ဌမံ စေကံ အင်္ဂံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆိမဝဇ္ဇာနိ သဗ္ဗာနိပိ သာမဏေရေဟိ သာဓာရဏာနိ, ပစ္ဆိမံ ပန သာမဏေရာနမေဝ ဝိသေသဘူတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ ‘‘သတိ ဝါ ဥဿာဟေ ဒသာ’’တိ ဣမိနာ န သမေတိ. နာသနဝတ္ထူတိ လိင်္ဂနာသနာယ ဝတ္ထု, အဓိဋ္ဌာနံ ကာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

关于“接受金银”：于此，“金”是黄金。“银”是指迦哈巴那(kahāpaṇa)、金属摩沙迦、树胶摩沙迦、木质摩沙迦等通货。接受此二者，即是“接受金银”。于此，接受有三种：以身、以语、以意。其中，以身接受是拿取，以语接受是叫人拿取，以意接受是认可。此三种接受，通过一般解释或总合省略法而总括地被称为“接受”。因此，不应拿取，不应叫人拿取，也不应认可已存放之物。再者，这十学处也通于在家人。如《清净道论》(Visuddhimagga)中所说：“对优婆塞、优婆夷而言，常戒为五学处，若有热忱则为十学处，布萨支则为八学处，此为在家戒。”于此，“十”是指如陶师等沙弥所应守护之戒。但在《胜义光明》(Paramatthajotikā)即《小部义注》(Khuddakaṭṭhakathā)中说：“起初的二条及第四、第五条，是优婆塞与沙弥共通的常戒。至于布萨戒，对优婆塞而言，将第七、第八合为一支，除最后一条外，其余皆与沙弥共通；而最后一条则为沙弥所特有。”此说与“若有热忱则为十”不相符。“灭摈事”是指导致身份灭摈之事，据说“决意”是其原因。

၁၀၇. ကိန္တီတိ ကေန နု ခေါ ဥပါယေန. ‘‘အတ္တနော ပရိဝေဏန္တိ ဣဒံ ပုဂ္ဂလိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အယမေတ္ထ ဂဏ္ဌိပဒကာရာနံ အဓိပ္ပာယော – ‘‘ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တသေနာသန’’န္တိ ဣမိနာ တဿ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တံ သံဃိကသေနာသနံ ဝုတ္တံ, ‘‘အတ္တနော ပရိဝေဏ’’န္တိ ဣမိနာပိ တဿေဝ ပုဂ္ဂလိကသေနာသနံ ဝုတ္တန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ အမှာကံ ခန္တိ – ‘‘ယတ္ထ ဝါ ဝသတီ’’တိ ဣမိနာ သံဃိကံ ဝါ ဟောတု ပုဂ္ဂလိကံ ဝါ, တဿ နိဗဒ္ဓဝသနကသေနာသနံ ဝုတ္တံ. ‘‘ယတ္ထ ဝါ ပဋိက္ကမတီ’’တိ ဣမိနာ ပန ယံ အာစရိယဿ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ ဝသနဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာနာဒိနိမိတ္တံ နိဗဒ္ဓံ ပဝိသတိ, တံ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ တဒုဘယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဘယေနပိ အတ္တနော ပရိဝေဏဉ္စ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တသေနာသနဉ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ အတ္တနော ပရိဝေဏန္တိ ဣမိနာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒဿိတံ, ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တသေနာသနန္တိ ဣမိနာ ပန တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ. တဒုဘယမ္ပိ သံဃိကံ ဝါ ဟောတု ပုဂ္ဂလိကံ ဝါ, အာဝရဏံ ကာတဗ္ဗမေဝါတိ. မုခဒွါရိကန္တိ မုခဒွါရေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဒဏ္ဍကမ္မံ ကတွာတိ ဒဏ္ဍကမ္မံ ယောဇေတွာ. ဒဏ္ဍေန္တိ ဝိနေန္တိ ဧတေနာတိ ဒဏ္ဍော, သောယေဝ ကာတဗ္ဗတ္တာ ကမ္မန္တိ ဒဏ္ဍကမ္မံ, အာဝရဏာဒိ.

107. “如何”是“究竟以何方法”。在《疑难义释》中说：“‘自己的住处’，这是针对个人而说。”此处《疑难义释》的作者的意趣是：以“雨住后所得的床座”说的是他雨住后所得的僧团床座；以“自己的住处”也说的是他自己的个人床座。此处，我们的意见是：以“或于何处住”说的是他固定居住的床座，无论是僧团的或个人的；而以“或于何处去”说的是他为了侍奉等而固定进入的阿阇梨或戒师的住处，那是阿阇梨、戒师的住处。因此，为了显示此二者，(义注)说：“以两者说明了自己的住处和雨住后所得的床座。”其中，以“自己的住处”显示了阿阇梨、戒师的住处；以“雨住后所得的床座”则显示了他自己的住处。此二者无论是僧团的或个人的，都必须加以遮挡。“口门食”是指用口来食用。“行罚业后”是指施加罚业。用此来惩罚、调伏，故为“罚”(daṇḍa)。其本身应被施行，故为“业”，即是“罚业”，如遮挡等。

သိက္ခာပဒဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

学处与罚业事论释义终。

အနာပုစ္ဆာဝရဏဝတ္ထုအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

未经请示而遮止等事论释义

၁၀၈. ဒဏ္ဍကမ္မမဿ ကရောထာတိ အဿ ဒဏ္ဍကမ္မံ ယောဇေထ အာဏာပေထ. ဒဏ္ဍကမ္မန္တိ ဝါ နိဂ္ဂဟကမ္မံ, တသ္မာ နိဂ္ဂဟမဿ ကရောထာတိ ဝုတ္တံ [Pg.256] ဟောတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ ဤဒိသေသု ဌာနေသု. သေနာသနဂ္ဂါဟော စ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ ဣမိနာ စ ဆိန္နဝဿော စ ဟောတီတိ ဒီပေတိ. သစေ အာကိဏ္ဏဒေါသောဝ ဟောတိ, အာယတိံ သံဝရေ န တိဋ္ဌတိ, နိက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ သစေ ယာဝတတိယံ ဝုစ္စမာနော န ဩရမတိ, သံဃံ အပလောကေတွာ နာသေတဗ္ဗော. ပုန ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစမာနောပိ အပလောကေတွာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗောတိ ဝဒန္တိ. ပစ္ဆိမိကာယ ဝဿာဝါသိကံ လစ္ဆတီတိ ပစ္ဆိမိကာယ ပုန ဝဿံ ဥပဂတတ္တာ လစ္ဆတိ. အပလောကေတွာ လာဘော ဒါတဗ္ဗောတိ ဆိန္နဝဿတာယ ဝုတ္တံ. ဣတရာနိ ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနီတိ ဝိကာလဘောဇနာဒီနိ ပဉ္စ. အစ္စယံ ဒေသာပေတဗ္ဗောတိ ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒေသာပေတဗ္ဗော.

108. “应当对他施行惩罚”意即：应当对他施加惩罚，命令他。惩罚即是制裁，因此是说“应当对他施行制裁”。此理适用于所有此类情况。住处之争已平息，这表明他的雨安居已中断。如果他过失累累，未来不能住于防护，就应该驱逐。此处如果被训诫至第三次仍不停止，就应该禀告僧团后予以灭摈(nāsana)。如果他再次请求出家，诸师说：应该禀告僧团后方可让他出家。参加后安居的人可以得到安居衣，因为他再次参加了雨安居的缘故。禀告僧团后才能给予利养，这是针对已经中断安居的人说的。其余的五学处(sikkhāpada)是指非时食等五条。应该让他忏罪，也就是用“尊者，我犯了过”等方式让他忏悔。

အနာပုစ္ဆာဝရဏဝတ္ထုအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

未经请示而遮止等事论释义终。

ပဏ္ဍကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

黄门事论释义

၁၀၉. ပဏ္ဍကဝတ္ထုမှိ ‘‘ယော ကာဠပက္ခေ ဣတ္ထီ ဟောတိ, ဇုဏှပက္ခေ ပုရိသော, အယံ ပက္ခပဏ္ဍကော’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ, အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ကာဠပက္ခေ ပဏ္ဍကော ဟောတိ, ဇုဏှပက္ခေ ပနဿ ပရိဠာဟော ဝူပသမ္မတီ’’တိ အပဏ္ဍကပက္ခေ ပရိဠာဟဝူပသမဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ပဏ္ဍကပက္ခေ ဥဿန္နပရိဠာဟတာ ပဏ္ဍကဘာဝါပတ္တီတိ ဝိညာယတိ, တသ္မာ ဣဒမေဝေတ္ထ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ဣတ္ထိဘာဝေါ ပုမ္ဘာဝေါ ဝါ နတ္ထိ ဧတဿာတိ အဘာဝကော. တသ္မိံ ယေဝဿ ပက္ခေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါရိတာတိ ဧတ္ထ ‘‘အပဏ္ဍကပက္ခေ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပဏ္ဍကပက္ခေ နာသေတဗ္ဗော’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘အပဏ္ဍကပက္ခေ ပဗ္ဗဇိတော သစေ ကိလေသက္ခယံ ပါပုဏာတိ, န နာသေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ ပဏ္ဍကဿ ကိလေသက္ခယာသမ္ဘဝတော ခီဏကိလေသဿ စ ပဏ္ဍကဘာဝါနုပပတ္တိတော. အဟေတုကပဋိသန္ဓိကထာယဉှိ အဝိသေသေန ပဏ္ဍကဿ အဟေတုကပဋိသန္ဓိတာ ဝုတ္တာ. အာသိတ္တဥသူယပက္ခပဏ္ဍကာနဉ္စ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယေဝ ပဏ္ဍကသဘာဝေါ, န ပဝတ္တိယံယေဝါတိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ အဟေတုကပဋိသန္ဓိနိဒ္ဒေသေ ဇစ္စန္ဓဗဓိရာဒယော ဝိယ ပဏ္ဍကော ဇာတိသဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ န နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဣဓာပိ [Pg.257] စတုတ္ထပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၂၃၃) ‘‘အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေ ဒဿေန္တေန ပဏ္ဍကတိရစ္ဆာနဂတဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ တယော ဝတ္ထုဝိပန္နာ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ, တေသံ သဂ္ဂေါ အဝါရိတော, မဂ္ဂေါ ပန ဝါရိတော’’တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ.

109. 于黄门(paṇḍaka)事中，有人言：“于黑月分是女人，于白月分是男人，此为半月黄门(pakkhapaṇḍaka)。”然于义注中说：“于黑月分是黄门，于白月分其热恼平息。”因说于非黄门之月分热恼平息，故知于黄门之月分热恼炽盛而成为黄门，是故于此应作此根本理解。“此人无女性或男性特征”，故为无性者。于其为黄门之月分，出家是被禁止的。于此，三部《疑难义释》中皆言：“应于非黄门之月分令其出家，于黄门之月分予以灭摈。”然有人言：“若于非黄门之月分出家后，证得诸漏尽，则不应予以灭摈。”此仅为彼等之见，因黄门不可能断尽烦恼，而断尽烦恼者亦不成黄门故。于无因结生之论述中，已无差别地宣说黄门是无因结生者。诸师言：灌精黄门、嫉妒黄门与半月黄门，从结生之时起即是黄门之性，而非于生命过程中形成。是故，于无因结生之解释中，黄门不像天生盲、聋等，未以“生”字加以限定。于此第四波罗夷(pārājika)之释义中亦无差别地说道：“在说明不堪能之人时说：‘黄门、傍生、二性人此三类，为根器毁坏之无因结生者，彼等生天之道未被遮止，然圣道则被遮止。’”

ပဏ္ဍကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

黄门事论释义终。

ထေယျသံဝါသကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

贼住者事论释义

၁၁၀. ထေယျသံဝါသကဝတ္ထုမှိ ကောလညာတိ မာတုဝံသေ ပိတုဝံသေ စ ဇာတာ မာတာပိတုပ္ပဘုတိသဗ္ဗဉာတယော. ထေယျာယ သံဝါသော ဧတဿာတိ ထေယျသံဝါသကော. သော စ န သံဝါသမတ္တဿေဝ ထေနကော ဣဓာဓိပ္ပေတော, အထ ခေါ လိင်္ဂဿ တဒုဘယဿ စ ထေနကောပီတိ အာဟ ‘‘တယော ထေယျသံဝါသကာ’’တိအာဒိ. န ယထာဝုဍ္ဎံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတီတိ ယထာဝုဍ္ဎံ ဘိက္ခူနံ ဝါ သာမဏေရာနံ ဝါ ဝန္ဒနံ န သာဒိယတိ. ယထာဝုဍ္ဎံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတီတိ အတ္တနာ မုသာဝါဒံ ကတွာ ဒဿိတဝဿာနုရူပံ ယထာဝုဍ္ဎံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတိ. ဘိက္ခုဝဿဂဏနာဒိကောတိ ဣမိနာ န ဧကကမ္မာဒိကောဝ ဣဓ သံဝါသော နာမာတိ ဒဿေတိ.

110. 于贼住者事中，“具家世者”(kolañña)指于母系、父系中出生，母亲、父亲等所有亲族。“以盗窃而共住者”，是为贼住者(theyyasaṃvāsaka)。于此，其意并非仅指盗取共住，亦指盗取比丘相，或盗取此二者，故说“三类贼住者”等。“不按长幼次第接受礼敬”意即：不接受比丘或沙弥按戒腊次第的礼敬。“按长幼次第接受礼敬”意即：自己说妄语后，接受与所说戒腊相应的、按长幼次第的礼敬。“比丘的戒腊计算等”，以此表明，于此，共住并非仅指同一羯磨等。

ရာဇ…ပေ… ဘယေနာတိ ဧတ္ထ ဘယ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော ‘‘ရာဇဘယေန ဒုဗ္ဘိက္ခဘယေနာ’’တိအာဒိနာ. သံဝါသံ နာဓိဝါသေတိ, ယာဝ သော သုဒ္ဓမာနသောတိ ရာဇဘယာဒီဟိ ဂဟိတလိင်္ဂတာယ သော သုဒ္ဓမာနသော ယာဝ သံဝါသံ နာဓိဝါသေတီတိ အတ္ထော. ယော ဟိ ရာဇဘယာဒိံ ဝိနာ ကေဝလံ ဘိက္ခူ ဝဉ္စေတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ သံဝသိတုကာမတာယ လိင်္ဂံ ဂဏှာတိ, သော အသုဒ္ဓစိတ္တတာယ လိင်္ဂဂ္ဂဟဏေနေဝ ထေယျသံဝါသကော နာမ ဟောတိ. အယံ ပန တာဒိသေန အသုဒ္ဓစိတ္တေန ဘိက္ခူ ဝဉ္စေတုကာမတာယ အဘာဝတော ယာဝ သံဝါသံ နာဓိဝါသေတိ, တာဝ ထေယျသံဝါသကော နာမ န ဟောတိ. တေနေဝ ‘‘ရာဇဘယာဒီဟိ ဂဟိတလိင်္ဂါနံ ‘ဂိဟီ မံ သမဏောတိ ဇာနန္တူ’တိ ဝဉ္စနာစိတ္တေ သတိပိ ဘိက္ခူနံ ဝဉ္စေတုကာမတာယ အဘာဝါ ဒေါသော န ဇာတော’’တိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ဝူပသန္တဘယတာ [Pg.258] ဣဓ သုဒ္ဓစိတ္တတာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဧဝဉ္စ သတိ သော ဝူပသန္တဘယော ယာဝ သံဝါသံ နာဓိဝါသေတိ, တာဝ ထေယျသံဝါသကော န ဟောတီတိ အယမတ္ထော ဝိညာယတိ. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထေ ဝိညာယမာနေ အဝူပသန္တဘယဿ သံဝါသသာဒိယနေပိ ထေယျသံဝါသကတာ န ဟောတီတိ အာပဇ္ဇေယျ, န စ အဋ္ဌကထာယံ အဝူပသန္တဘယဿ သံဝါသသာဒိယနေပိ အထေယျသံဝါသကတာ ဒဿိတာ. သဗ္ဗပါသဏ္ဍိယဘတ္တာနိ ဘုဉ္ဇန္တောတိ စ ဣမိနာ အဝူပသန္တတယေနပိ သံဝါသံ အသာဒိယန္တေနေဝ ဝသိတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ. တေနေဝ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ ‘‘ယသ္မာ ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ သံဃိကံ ဂဏှန္တဿ သံဝါသံ ပရိဟရိတုံ ဒုက္ကရံ, တသ္မာ သဗ္ဗပါသဏ္ဍိယဘတ္တာနိ ဘုဉ္ဇန္တောတိ ဣဒံ ဝုတ္တ’’န္တိ, တသ္မာ ရာဇဘယာဒီဟိ ဂဟိတလိင်္ဂတာယေဝေတ္ထ သုဒ္ဓစိတ္တတာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“国王……乃至……因怖畏”，于此，“怖畏”一词应逐一连结，如“因王难怖畏、因饥馑怖畏”等。“不乐共住，直至他心清净”，其义为：因王难怖畏等而披上比丘相者，只要他不乐于共住，即是心清净者。因为，凡非因王难怖畏等，而纯粹为欺骗诸比丘、意欲与彼等共住而披上比丘相者，彼因心不净，仅以披相便成贼住者。而此人因无此种欺骗诸比丘之不净心意，只要他不乐于共住，便不成贼住者。是故，三部《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中皆言：“因王难怖畏等而披上比丘相者，即使存有‘愿在家人知我为沙门’的欺瞒之心，但因无意欺骗诸比丘，故无过失。”然有人言：“于此，心清净是指怖畏已平息。”若然，则怖畏已平息者，只要他不乐于共住，便不成贼住者，此义可知。但若作此解，则会导致怖畏未平息者即使乐于共住亦不成贼住者，而义注(Aṭṭhakathā)中并未说明怖畏未平息者即使乐于共住亦非贼住者。“食用一切外道食”，以此表明，即使怖畏未平息，亦应不乐共住而住。是故，三部《疑难义释》中皆言：“因来到寺院后，若领受僧物，则难以避免共住，故说‘食用一切外道食’。”因此，于此应理解为，因王难怖畏等而披上比丘相，即是此处所说的心清净。

သဗ္ဗပါသဏ္ဍိယဘတ္တာနီတိ သဗ္ဗသာမယိကာနံ သာဓာရဏံ ကတွာ ဝီထိစတုက္ကာဒီသု ဌပေတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တာနိ. ကာယပရိဟာရိယာနီတိ ကာယေန ပရိဟရိတဗ္ဗာနိ. အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆန္တီတိ အဘိမုခံ ဂစ္ဆန္တိ. ကမ္မန္တာနုဋ္ဌာနေနာတိ ကသိဂေါရက္ခာဒိကမ္မကရဏေန. တဒေဝ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆတီတိ စီဝရာနိ နိဝါသနပါရုပနဝသေန အာဒါယ ပတ္တဉ္စ အံသကူဋေ လဂ္ဂေတွာ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆတိ. နာပိ သယံ ဇာနာတီတိ ‘‘ယော ဧဝံ ပဗ္ဗဇတိ, သော ထေယျသံဝါသကော နာမ ဟောတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဧဝံ ကာတုံ န လဘတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမဏော န ဟောတီ’’တိ ဝါ န ဇာနာတိ. ယော ဧဝံ ပဗ္ဗဇတိ, သော ထေယျသံဝါသကော နာမ ဟောတီတိ ဣဒံ ပန နိဒဿနမတ္တံ. အနုပသမ္ပန္နကာလေယေဝါတိ ဣမိနာ ဥပသမ္ပန္နကာလေ သုတွာ သစေပိ နာရောစေတိ, ထေယျသံဝါသကော န ဟောတီတိ ဒီပေတိ.

“一切外道食”指为所有宗派者所共用、放置于街道十字路口等处而施予的食物。“以身携带的”指用身体携带的物品。“走上前去”指向前走去。“从事工作”指做耕种、护牛等工作。“带着同样的衣钵前往寺院”指以穿、披的方式带着诸衣，并将钵挂在肩上，前往寺院。“他自己也不知道”指他不知道“如是出家者，名为贼住者”，或“不许如此做”，或“如是出家者非沙门”。“如是出家者，名为贼住者”，此仅为例示。“仅在未受具足戒时”，以此表明，若于受具足戒时听闻此事后，即便不告知，亦不成贼住者。

သိက္ခံ အပ္ပစ္စက္ခာယ…ပေ… ထေယျသံဝါသကော န ဟောတီတိ ဣဒံ ဘိက္ခူဟိ ဒိန္နလိင်္ဂဿ အပရိစ္စတ္တတ္တာ န လိင်္ဂထေနကော ဟောတိ, လိင်္ဂါနုရူပဿ သံဝါသဿ သာဒိတတ္တာ နာပိ သံဝါသထေနကော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. ဧကော ဘိက္ခု ကာသာယေ သဥဿာဟောဝ ဩဒါတံ နိဝါသေတွာတိ ဧတ္ထာပိ ဣဒမေဝ ကာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပရတော သာမဏေရော သလိင်္ဂေ ဌိတောတိအာဒိနာ သာမဏေရဿ ဝုတ္တဝိဓာနေသုပိ အထေယျသံဝါသကပက္ခေ အယမေဝ နယော. ဘိက္ခုနိယာပိ ဧသေဝ နယောတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ‘‘သာပိ ဟိ ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနာ’’တိအာဒိနာ ဝိဘာဝေတိ. ယော ကောစိ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတောတိ [Pg.259] သာမဏေရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မဟာပေဠာဒီသူတိ ဧတေန ဂိဟိသန္တကံ ဒဿိတံ. သယံ သာမဏေရောဝ…ပေ… ထေယျသံဝါသကော န ဟောတီတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ထေယျသံဝါသကော န ဟောတိ, ပါရာဇိကံ ပန အာပဇ္ဇတိယေဝ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

“不舍学处……非贼住者”，如是说，此乃因未舍弃诸比丘所予之相，故非为盗相者；又因乐于与比丘相相应的共住，故亦非为盗共住者。“一比丘热衷于袈裟，却穿上白衣”，于此亦应视为同理。此外，“沙弥住于自相”等，就为沙弥所说的规定而言，于非贼住者方面，亦是此理。“比丘尼亦是此理”，此义由“她亦希求在家状态”等句阐明。“任何年长出家者”是针对沙弥而说。“大箱等”，以此显示在家人的所有物。“沙弥自己……非贼住者”，此处，虽非贼住者，然实犯波罗夷罪。其余在此已明。

ထေယျသံဝါသကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

贼住者事论释义终。

တိတ္ထိယပက္ကန္တကကထာဝဏ္ဏနာ

投奔外道者论释义

တိတ္ထိယပက္ကန္တကကထာယံ တေသံ လိင်္ဂေ အာဒိန္နမတ္တေ တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ဟောတီတိ ‘‘တိတ္ထိယော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဂတဿ လိင်္ဂဂ္ဂဟဏေနေဝ တေသံ လဒ္ဓိပိ ဂဟိတာယေဝ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ကေနစိ ပန ‘‘တေသံ လိင်္ဂေ အာဒိန္နမတ္တေ လဒ္ဓိယာ ဂဟိတာယပိ အဂ္ဂဟိတာယပိ တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ ‘‘တိတ္ထိယော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဂတဿ လိင်္ဂသမ္ပဋိစ္ဆနတော အညံ လဒ္ဓိဂ္ဂဟဏံ နာမ အတ္ထိ. လိင်္ဂသမ္ပဋိစ္ဆနေနေဝ ဟိ သော ဂဟိတလဒ္ဓိကော ဟောတိ. တေနေဝ ‘‘ဝီမံသနတ္ထံ ကုသစီရာဒီနိ…ပေ… ယာဝ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ, တာဝ တံ လဒ္ဓိ ရက္ခတိ. သမ္ပဋိစ္ဆိတမတ္တေ တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. နဂ္ဂေါဝ အာဇီဝကာနံ ဥပဿယံ ဂစ္ဆတိ, ပဒဝါရေ ပဒဝါရေ ဒုက္ကဋန္တိ ‘‘အာဇီဝကော ဘဝိဿ’’န္တိ အသုဒ္ဓစိတ္တေန ဂမနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. နဂ္ဂေန ဟုတွာ ဂမနပစ္စယာပိ ဒုက္ကဋာ န မုစ္စတိယေဝ. ကူဋဝဿံ ဂဏေန္တောတိ ကူဋဝဿံ ဂဏေတွာ သံဝါသံ သာဒိယန္တောတိ အဓိပ္ပာယော.

于投奔外道者论中，一旦接受彼等之相，即成投奔外道者。此乃因，对怀“我将成外道”之念而去者，仅接受其相，彼等之见亦即被接受，故如是说。然有人言：“接受彼等之相时，无论其见是否被接受，皆成投奔外道者。”此说不应采纳。盖因对怀“我将成外道”之念而去者，除接受其相外，别无所谓接受其见之事。实由接受其相，彼即成已受其见者。是故说：“为考察而取草衣等……乃至未接受时，彼即守护（原有之）见。一旦接受，即成投奔外道者。”裸体前往裸行顺命外道(ājīvaka)住处，步步得恶作罪，乃因怀“我将成裸行顺命外道”之不净心前往，故说为恶作。因裸体前往，亦不免于恶作。“计算虚假雨安居”者，意指计算虚假雨安居后，乐于共住。

တိတ္ထိယပက္ကန္တကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

投奔外道者论释义终。

၁၁၁. တိရစ္ဆာနဂတဝတ္ထု ဥတ္တာနမေဝ.

111. 与畜生行淫者之事，其义自明。

မာတုဃာတကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

杀母等事论释义

၁၁၂. မာတုဃာတကာဒိဝတ္ထူသု အပဝါဟနန္တိ အပဂမနံ, ပတိကရဏန္တိ အတ္ထော. ယထာ သမာနဇာတိကဿ ဝိကောပနေ ကမ္မံ ဂရုတရံ, န တထာ ဝိဇာတိကဿာတိ အာဟ ‘‘မနုဿိတ္ထိဘူတာ’’တိ. ပုတ္တသမ္ဗန္ဓေန မာတုပိတုသမညာ[Pg.260], ဒတ္တကိတ္တိမာဒိဝသေနပိ ပုတ္တဝေါဟာရော လောကေ ဒိဿတိ, သော စ ခေါ ပရိယာယတောတိ နိပ္ပရိယာယသိဒ္ဓတံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇနိကာ မာတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ မနုဿတ္တဘာဝေ ဌိတဿေဝ ကုသလဓမ္မာနံ တိက္ခဝိသဒသူရဘာဝါပတ္တိ ယထာ တံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဗောဓိသတ္တာနံ ဗောဓိတ္တယနိဗ္ဗတ္တိယံ, ဧဝံ မနုဿတ္တဘာဝေ ဌိတဿေဝ အကုသလဓမ္မာနမ္ပိ တိက္ခဝိသဒသူရဘာဝါပတ္တီတိ အာဟ ‘‘သယမ္ပိ မနုဿဇာတိကေနေဝါ’’တိ. စုတိအနန္တရံ ဖလံ အနန္တရံ နာမ, တသ္မိံ အနန္တရေ နိယုတ္တံ, တံနိဗ္ဗတ္တနေန အနန္တရကရဏသီလံ, အနန္တရပယောဇနံ ဝါ အာနန္တရိယံ, တေန အာနန္တရိယေန မာတုဃာတကကမ္မေန. ပိတုဃာတကေပိ ယေန မနုဿဘူတော ဇနကော ပိတာ သယမ္ပိ မနုဿဇာတိကေနေဝ သတာ သဉ္စိစ္စ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော, အယံ အာနန္တရိယေန ပိတုဃာတကကမ္မေန ပိတုဃာတကောတိအာဒိနာ သဗ္ဗံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ပိတုဃာတကေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ.

112. 于杀母等事中，“驱离”(apavāhana)即“离开”(apagamana)，其义为“对治”(patikaraṇa)。伤害同族，其业更重，异族则不然，故说“曾为人类女性”。父母之称谓，乃缘于子女关系；世间亦可见以养子、义子等方式而有子女之称谓，然彼仅为转说。为显非由转说而成之义，故说“生母”。犹如住于人身时，善法能达锐利、明晰、勇健之境——如三菩萨证得三菩提时；如是，住于人身时，不善法亦能达锐利、明晰、勇健之境，故说“（杀者）自己亦须是人”。死后立即感果，名为“无间”；与此无间相关，能生此果，具造作无间之性，或以无间为所为，是为“无间业”。由此杀母之无间业（而为杀母者）。于杀父，亦是此理：生父曾是人，杀者自己亦是人，蓄意断其命，此人因杀父之无间业而为杀父者等，一切皆应了知，故说“于杀父，亦是此理”。

ပရိဝတ္တိတလိင်္ဂမ္ပိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၂၈; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၇၅; ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၀၉) မာတရံ ပိတရံ ဝါ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တဿ အာနန္တရိယကမ္မံ ဟောတိယေဝ. သတိပိ ဟိ လိင်္ဂပရိဝတ္တေ သော ဧဝ ဧကကမ္မနိဗ္ဗတ္တော ဘဝင်္ဂပ္ပဗန္ဓော ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဗန္ဓော စ, နာညောတိ. ယော ပန သယံ မနုဿော တိရစ္ဆာနဘူတံ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ, သယံ ဝါ တိရစ္ဆာနဘူတော မနုဿဘူတံ, တိရစ္ဆာနဘူတောယေဝ ဝါ တိရစ္ဆာနဘူတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ, တဿ ကမ္မံ အာနန္တရိယံ န ဟောတိ, ဘာရိယံ ပန ဟောတိ, အာနန္တရိယံ အာဟစ္စေဝ တိဋ္ဌတိ. ဧဠကစတုက္ကံ သင်္ဂါမစတုက္ကံ စောရစတုက္ကဉ္စေတ္ထ ကထေတဗ္ဗံ. ‘‘ဧဠကံ မာရေမီ’’တိ အဘိသန္ဓိနာပိ ဟိ ဧဠကဋ္ဌာနေ ဌိတံ မနုဿော မနုဿဘူတံ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ မာရေန္တော အာနန္တရိယံ ဖုသတိ မရဏာဓိပ္ပာယေနေဝ အာနန္တရိယဝတ္ထုနော ဝိကောပိတတ္တာ. ဧဠကာဘိသန္ဓိနာ ပန မာတာပိတိအအသန္ဓိနာ ဝါ ဧဠကံ မာရေန္တော အာနန္တရိယံ န ဖုသတိ အာနန္တရိယဝတ္ထုအဘာဝတော. မာတာပိတိအဘိသန္ဓိနာ မာတာပိတရော မာရေန္တော ဖုသတေဝ. ဧသ နယော ဣတရသ္မိမ္ပိ စတုက္ကဒွယေ. ယထာ စ မာတာပိတူသု, ဧဝံ အရဟန္တေပိ ဧတာနိ စတုက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗတ္ထ ဟိ ပုရိမံ အဘိသန္ဓိစိတ္တံ အပ္ပမာဏံ, ဝဓကစိတ္တံ ပန တဒါရမ္မဏံ ဇီဝိတိန္ဒြိယဉ္စ အာနန္တရိယာနာနန္တရဘာဝေ ပမာဏံ. ကတာနန္တရိယကမ္မော စ ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ ပဋိဗာဟိဿာမီ’’တိ သကလစက္ကဝါဠံ မဟာစေတိယပ္ပမာဏေဟိ ကဉ္စနထူပေဟိ ပူရေတွာပိ သကလစက္ကဝါဠံ ပူရေတွာ နိသိန္နဿ [Pg.261] ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာပိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သံဃာဋိကဏ္ဏံ အမုဉ္စန္တော ဝိစရိတွာပိ ကာယဿ ဘေဒါ နိရယမေဝ ဥပပဇ္ဇတိ, ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ န လဘတိ.

即使是性别已转变者，若杀害其母或其父，也同样构成无间业。因为即使性别转变，由同一业所生的有分心流与命根之流依然是同一个，并无不同。然而，若自己是人而杀害已投生为畜生的母亲或父亲，或自己已投生为畜生而杀害身为人的父母，或自己已投生为畜生而杀害也投生为畜生的父母，其业不成为无间业，但却是重业，仅邻近于无间业。于此，应述说羊之四法、战场之四法与盗贼之四法。即使怀着“我要杀羊”的意图，若在羊的位置上站着的是身为人的母亲或父亲，而人杀害了他们，他还是触及了无间业，因为他以致死的意图伤害了无间业的对象。但若怀着杀羊的意图而杀了羊，或并非怀着杀父母的意图而杀了羊，则不触及无间业，因为无间业的对象不存在。若怀着杀父母的意图而杀害父母，则必然触及无间业。此准则亦适用于其余两组四法。如于父母，于阿罗汉亦应了知此等四法。在所有情况中，前行的意图心并非衡量的标准；杀害心、其所缘，以及命根，才是构成无间业与非无间业的标准。已造无间业者，即使怀着“我将阻止此业的果报”之心，用等同于整个轮围世界的黄金塔充满整个轮围世界来供养，或对充满整个轮围世界而坐的比丘僧团作大布施，乃至紧随世尊、执持其僧伽梨角而行，身坏之后也必生于地狱，且不得出家。

၁၁၅. ဣစ္ဆမာနန္တိ ဩဒါတဝတ္ထဝသနံ ဣစ္ဆမာနံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဂိဟိဘာဝေ သမ္ပဋိစ္ဆိတမတ္တေယေဝါ’’တိ. သံဃဘေဒကကထာဝိတ္ထာရော ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ. စတုန္နံ ကမ္မာနန္တိ အပလောကနာဒီနံ စတုန္နံ ကမ္မာနံ. ဒုဋ္ဌစိတ္တေနာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ဝဓကစိတ္တေနာ’’တိ. ဝဓကစေတနာယ ဟိ ဒူသိတစိတ္တံ ဣဓ ဒုဋ္ဌစိတ္တံ နာမ. လောဟိတံ ဥပ္ပာဒေတီတိ ဧတ္ထ တထာဂတဿ အဘေဇ္ဇကာယတာယ ပရူပက္ကမေန စမ္မစ္ဆေဒံ ကတွာ လောဟိတပဂ္ဃရဏံ နာမ နတ္ထိ, သရီရဿ ပန အန္တောယေဝ ဧကသ္မိံ ဌာနေ လောဟိတံ သမောသရတိ, အာဃာတေန ပကုပ္ပမာနံ သဉ္စိတံ ဟောတိ. ဒေဝဒတ္တေန ပဝိဒ္ဓသိလတော ဘိဇ္ဇိတွာ ဂတသက္ခလိကာပိ တထာဂတဿ ပါဒန္တံ ပဟရိ, ဖရသုနာ ပဟဋော ဝိယ ပါဒေါ အန္တောလောဟိတောယေဝ အဟောသိ. ဇီဝကော ပန တထာဂတဿ ရုစိယာ သတ္ထကေန စမ္မံ ဆိန္ဒိတွာ တမှာ ဌာနာ ဒုဋ္ဌလောဟိတံ နီဟရိတွာ ဖာသုမကာသိ, တေနဿ ပုညကမ္မမေဝ အဟောသိ. တေနာဟ ‘‘ဇီဝကော ဝိယာ’’တိအာဒိ.

115. “欲求者”是指欲求穿着白衣者。因此说“仅在于接受在家身份之时”。关于破僧(saṅghabheda)的详细论述，将于后文阐明。“四种羯磨”是指征询(apalokana)等四种羯磨。“以恶意”，此句义由“以杀心”阐明。此处所谓“恶意”，实指被杀害之思所污染的心。关于“令出血”：在此，由于如来之身不可伤害，故无所谓经由他人攻击而割破皮肤流血之事；而是身体内部某处血液汇集，因嗔恨而扰动、积聚。提婆达多所投掷的石头碎裂飞出的石片，击中了如来的脚，脚内部出血，犹如被斧头砍中一般。而耆婆则依如来之意，用刀割开皮肤，从该处放出恶血，使之舒适，因此这对他而言实是福业。因此说“如耆婆”等。

အထ ယေ ပရိနိဗ္ဗုတေ တထာဂတေ စေတိယံ ဘိန္ဒန္တိ, ဗောဓိံ ဆိန္ဒန္တိ, ဓာတုမှိ ဥပက္ကမန္တိ, တေသံ ကိံ ဟောတီတိ? ဘာရိယံ ကမ္မံ ဟောတိ အာနန္တရိယသဒိသံ. သဓာတုကံ ပန ထူပံ ဝါ ပဋိမံ ဝါ ဗာဓမာနံ ဗောဓိသာခံ ဆိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ တတ္ထ နိလီနာ သကုဏာ စေတိယေ ဝစ္စံ ပါတေန္တိ, ဆိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ပရိဘောဂစေတိယတော ဟိ သရီရစေတိယံ ဂရုတရံ. စေတိယဝတ္ထုံ ဘိန္ဒိတွာ ဂစ္ဆန္တေ ဗောဓိမူလေပိ ဆိန္ဒိတွာ ဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယာ ပန ဗောဓိသာခါ ဗောဓိဃရံ ဗာဓတိ, တံ ဂေဟရက္ခဏတ္ထံ ဆိန္ဒိတုံ န လဘတိ. ဗောဓိအတ္ထဉှိ ဂေဟံ, န ဂေဟတ္ထာယ ဗောဓိ. အာသနဃရေပိ ဧသေဝ နယော. ယသ္မိံ ပန အာသနဃရေ ဓာတု နိဟိတာ ဟောတိ, တဿ ရက္ခဏတ္ထာယ ဗောဓိသာခံ ဆိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဗောဓိဇဂ္ဂနတ္ထံ ဩဇောဟရဏသာခံ ဝါ ပူတိဋ္ဌာနံ ဝါ ဆိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ, သတ္ထု ရူပကာယပဋိဇဂ္ဂနေ ဝိယ ပုညမ္ပိ ဟောတိ.

那么，于如来般涅槃后，破坏塔庙(cetiya)、砍伐菩提树(bodhi)、侵损舍利(dhātu)者，会如何呢？其业极重，等同无间业(ānantariya-kamma)。然而，若菩提树枝妨碍到有舍利的塔(thūpa)或像(paṭimā)，则可以砍掉。即使有鸟栖于其上，在塔庙排泄，也同样可以砍掉。因为身骨塔庙(sarīra-cetiya)比受用塔庙(paribhoga-cetiya)更重要。若塔庙的地基被菩提树根生长破坏，也可以砍掉并移除。然而，若菩提树枝妨碍到菩提树殿(bodhighara)，不可为了保护殿堂而砍掉它，因为殿堂是为菩提树而建，而非菩提树为殿堂而生。于座堂(āsanaghara)，准则亦同。然而，若座堂中供奉有舍利，为了保护它，可以砍掉菩提树枝。为了养护菩提树，砍掉吸取养分的枝条(ojoharaṇa-sākhā)或腐烂之处(pūtiṭṭhāna)，是允许的；此举亦有福德，犹如照料导师的色身。

မာတုဃာတကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

弑母等事论释义终。

ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

双性人事论释义

၁၁၆. ဥဘတော [Pg.262] ဗျဉ္ဇနမဿ အတ္ထီတိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကောတိ ဣမိနာ အသမာနာဓိကရဏဝိသယော ဗာဟိရတ္ထသမာသောယံ, ပုရိမပဒေ စ ဝိဘတ္တိအလောပေါတိ ဒဿေတိ. ဗျဉ္ဇနန္တိ စေတ္ထ ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ပုရိသနိမိတ္တဉ္စ အဓိပ္ပေတံ. အထ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဧကမေဝ ဣန္ဒြိယံ, ဥဒါဟု ဒွေတိ? ဧကမေဝ ‘‘ယဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? နော. ယဿ ဝါ ပန ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? နော’’တိ (ယမ. ၃.ဣန္ဒြိယယမက.၁၈၈) ဧကသ္မိံ သန္တာနေ ဣန္ဒြိယဒွယဿ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ, တဉ္စ ခေါ ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ, ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ. ယဒိ ဧဝံ ဒုတိယဗျဉ္ဇနကဿ အဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ. ဣန္ဒြိယဉှိ ဗျဉ္ဇနကာရဏံ ဝုတ္တံ, တဉ္စ တဿ နတ္ထီတိ? ဝုစ္စတေ – န တဿ ဣန္ဒြိယံ ဒုတိယဗျဉ္ဇနကာရဏံ. ကသ္မာ? သဒါ အဘာဝတော. ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဟိ ယဒါ ဣတ္ထိယာ ရာဂစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ ပုရိသဗျဉ္ဇနံ ပါကဋံ ဟောတိ, ဣတ္ထိဗျဉ္ဇနံ ပဋိစ္ဆန္နံ ဂုဠှံ ဟောတိ, တထာ ဣတရဿ ဣတရံ. ယဒိ စ တေသံ ဣန္ဒြိယံ ဒုတိယဗျဉ္ဇနကာရဏံ ဘဝေယျ, သဒါပိ ဗျဉ္ဇနဒွယံ တိဋ္ဌေယျ, န ပန တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ ‘‘န တဿ တံ ဗျဉ္ဇနကာရဏံ, ကမ္မသဟာယံ ပန ရာဂစိတ္တမေဝေတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ.

116. 具有两种性征者(ubhatobyañjanaka)，即所谓“双性人”。这是一个不同格关系的外在语义复合词，并且显示了前一词的格尾未被省略。此处的“性征”(byañjana)是指女性特征与男性特征。那么，双性人究竟具有一根(indriya)还是两种根呢？只有一种根。“当女性根生起时，男性根是否也生起？否。当男性根生起时，女性根是否也生起？否。”(yam. 3.indriyayamaka.188) 由于在同一相续中二根是被否定的，因此女性双性人具有女根，男性双性人具有男根。如果这样，那么第二性征就应该不存在了。因为（经中）说根是性征的成因，而（这种根）在他们（双性人）那里并不存在。对此可以说：第二性征不是他们的根造成的。为什么呢？因为它总是处于不显现的状态。当女性双性人生起贪心(rāgacitta)时，男性性征会显现，而女性性征会隐藏起来；同样地，当男性双性人生起贪心时，女性性征会显现，而男性性征会隐藏起来。如果他们的根能造成第二性征，那么两种性征应该总是并存的，但事实并非如此，因此应该知道，“根不是性征的成因，而是贪心，业力是其助缘。”

ယသ္မာ စဿ ဧကမေဝ ဣန္ဒြိယံ ဟောတိ, တသ္မာ ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကော သယမ္ပိ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ပရမ္ပိ ဂဏှာပေတိ. ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကော ပရံ ဂဏှာပေတိ, သယံ ပန န ဂဏှာတိ. ယဒိ ပဋိသန္ဓိယံ ပုရိသလိင်္ဂံ, ယဒိ ပဋိသန္ဓိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂန္တိ စ ပဋိသန္ဓိယံ လိင်္ဂသဗ္ဘာဝေါ ကုရုန္ဒိယံဝုတ္တော, သော စ အယုတ္တော. ပဝတ္တိယံယေဝ ဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ သမုဋ္ဌဟန္တိ, န ပဋိသန္ဓိယံ. ပဋိသန္ဓိယံ ပန ဣန္ဒြိယမေဝ သမုဋ္ဌာတိ, န လိင်္ဂါဒီနိ. န စ ဣန္ဒြိယမေဝ လိင်္ဂန္တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ ဣန္ဒြိယလိင်္ဂါနံ ဘိန္နသဘာဝတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၆၃၂) –

因其只有一个根，所以女性双性人既能自己受孕，也能让别人受孕；男性双性人只能让别人受孕，自己不能受孕。如果说“结生时是男根，结生时是女根”等等，说结生时性别的本质就已确定，此说见于《古仑谛》(Kurundī)，然此说不当。因为性别特征只在生命延续的过程中产生，而不是在结生的时候。结生的时候只产生根，而不是性别特征等等。也不能说“根就是性别”，因为根和性别特征的性质不同。《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)（法集论义注632）中也这样说过——

‘‘ဣတ္ထတ္တံ ဣတ္ထိဘာဝေါတိ ဥဘယံ ဧကတ္ထံ, ဣတ္ထိသဘာဝေါတိ အတ္ထော. အယံ ကမ္မဇော ပဋိသန္ဓိသမုဋ္ဌိတော. ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိ ပန ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပဋိစ္စ ပဝတ္တေ သမုဋ္ဌိတံ. ယထာ ဗီဇေ သတိ ဗီဇံ ပဋိစ္စ ဗီဇပစ္စယာ ရုက္ခော ဝဍ္ဎိတွာ သာခါဝိဋပသမ္ပန္နော ဟုတွာ အာကာသံ ပူရေတွာ [Pg.263] တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝ ဣတ္ထိဘာဝသင်္ခါတေ ဣတ္ထိန္ဒြိယေ သတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ ဟောန္တိ. ဗီဇံ ဝိယ ဟိ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ, ဗီဇံ ပဋိစ္စ ဝဍ္ဎိတွာ အာကာသံ ပူရေတွာ ဌိတရုက္ခော ဝိယ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပဋိစ္စ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ ပဝတ္တေ သမုဋ္ဌဟန္တိ. တတ္ထ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ န စက္ခုဝိညေယျံ, မနောဝိညေယျမေဝ. ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ စက္ခုဝိညေယျာနိပိ မနောဝိညေယျာနိပီ’’တိ.

“女性状态”与“女性性别”两者是同一个意思，指的是女性的本质。这是由业力所生，在结生时产生的。至于女性的形相等等，则是依赖女性根而在生命延续中产生和显现的。如同种子存在，依赖种子这个条件，树木生长，枝繁叶茂，充满空间而屹立；同样的，在被称为“女性状态”的女性根存在时，就会有女性的形相等等。女性根就像种子。正如树木依赖种子生长，枝繁叶茂，充满空间而屹立，同样地，女性的形相等等也是依赖女性根而在生命延续中产生和显现的。其中，女性根不是眼识所能识别的，只能被意识识别。而女性形相等等，既可以被眼识识别，也可以被意识识别。

တေနေဝါဟ ‘‘တတ္ထ ဝိစာရဏက္ကမော ဝိတ္ထာရတော အဋ္ဌသာလိနိယာ ဓမ္မသင်္ဂဟဋ္ဌကထာယ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.

因此说：“此中考察的次第，应当在《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)（法集论义注）中详细了知。”

ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

双性人事释义终。

အနုပဇ္ဈာယကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

无戒师等事释义

၁၁၇. သိက္ခာပဒံ အပညတ္တံ ဟောတီတိ ဣဓေဝ ပညတ္တံ သိက္ခာပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပဇ္ဈံ အဂ္ဂါဟာပေတွာတိ ‘‘ဥပဇ္ဈာယော မေ, ဘန္တေ, ဟောဟီ’’တိ ဧဝံ ဥပဇ္ဈံ အဂ္ဂါဟာပေတွာ. ကမ္မဝါစာယ ပန ဥပဇ္ဈာယကိတ္တနံ ကတံယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညထာ ‘‘ပုဂ္ဂလံ န ပရာမသတီ’’တိ ဝုတ္တကမ္မဝိပတ္တိသမ္ဘဝတော ကမ္မံ ကုပ္ပေယျ, တေနေဝ ‘‘ဥပဇ္ဈာယံ အကိတ္တေတွာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဥပဇ္ဈံ အဂ္ဂါဟာပေတွာ’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. ယထာ စ အပရိပုဏ္ဏပတ္တစီဝရဿ ဥပသမ္ပာဒနကာလေ ကမ္မဝါစာယ ‘‘ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ အသန္တဝတ္ထုံ ကိတ္တေတွာ ကမ္မဝါစာယ ကတာယပိ ဥပသမ္ပဒါ ရုဟတိ, ဧဝံ ‘‘အယံ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော အာယသ္မတော ဓမ္မရက္ခိတဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော’’တိ အသန္တံ ပုဂ္ဂလံ ကိတ္တေတွာ ကေဝလံ သန္တပဒနီဟာရေန ကမ္မဝါစာယ ကတာယ ဥပသမ္ပဒါ ရုဟတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘ကမ္မံ ပန န ကုပ္ပတီ’’တိ. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အနုပဇ္ဈာယကော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော, ယော ဥပသမ္ပာဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတွာ ‘‘သော စ ပုဂ္ဂလော အနုပသမ္ပန္နော’’တိ အဝုတ္တတ္တာ ကမ္မဝိပတ္တိလက္ခဏဿ စ အသမ္ဘဝတော ‘‘တံ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ပဏ္ဍကပဉ္စမော ကမ္မံ ကရေယျ, အကမ္မံ န စ ကရဏီယ’’န္တိအာဒိဝစနတော (မဟာဝ. ၃၉၀) ပဏ္ဍကာဒီနမ္ပိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကပရိယန္တာနံ ဂဏပူရကဘာဝေယေဝ ကမ္မံ ကုပ္ပတိ, န အညထာတိ အာဟ ‘‘ဥဘတောဗျဉ္ဇနကုပဇ္ဈာယပရိယောသာနေသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ.

117. 所谓“未制定学处(sikkhāpada)”，是针对此处已制定的学处而说。“未请得戒师”者，即未作“尊者，请为我作戒师(upajjhāya)”之请求。然当知，于羯磨语(kammavācā)中，戒师之名号确实已被称说。若非如此，则因“未涉及其人(puggala)”而可能导致羯磨不成，使羯磨失效。是故不说“未称说戒师”，而说“未请得戒师”。譬如衣钵(pattacīvara)未具足者受具足戒(upasampadā)时，羯磨语中虽称说“衣钵具足”此不实之事，然所作羯磨语及所受具足戒仍然成就；同理，若称说“此佛护(Buddharakkhita)乃具寿法护之求具足戒者”，虽无此人，仅依现成词句作成羯磨语，其具足戒亦得成就。是故说“然羯磨不失效”。“诸比丘(bhikkhu)，不应为无戒师者授具足戒，若授者，得恶作(dukkaṭa)罪。”仅说至此，未言“而彼人未得具足戒”，又无羯磨不成之相，故（认为其未得戒之说）不应被采纳。依（《大品》）所说“诸比丘，若五人僧团作羯磨，以黄门(paṇḍaka)为第五人，此为无效羯磨，不应作”(mahāva. 390)等语，可知黄门乃至双性人等，唯有在作为补足僧数者时，羯磨方才失效，非在其他情形。故说：“乃至以双性人为戒师等诸事，此理亦同。”

အနုပဇ္ဈာယကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无戒师等事释义终。

အပတ္တကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

无犯等事释义

၁၁၈. အညေ [Pg.264] ဝါ ဘိက္ခူ ဒါတုကာမာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အနာမဋ္ဌပိဏ္ဍပါတန္တိ အဂ္ဂဟိတအဂ္ဂံ ပိဏ္ဍပါတံ. သာမဏေရဘာဂသမကော အာမိသဘာဂေါတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ သာမဏေရာနံ အာမိသဘာဂဿ သမကမေဝ ဒိယျမာနတ္တာ ဝိသုံ သာမဏေရဘာဂေါ နာမ နတ္ထိ, ဟေဋ္ဌာ ဂစ္ဆန္တံ ပန ဘတ္တံ ကဒါစိ မန္ဒံ ဘဝေယျ, တသ္မာ ဥပရိ အဂ္ဂဟေတွာ သာမဏေရပါဠိယာဝ ဂဟေတွာ ဒါတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော. နိယတပဗ္ဗဇ္ဇဿေဝ စာယံ ဘာဂေါ ဒီယတိ. တေနေဝ ‘‘အပက္ကံ ပတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

118. “或者有其他比丘想要布施”，此乃关联。‘未触碰的团食’是指未取用上分的团食。‘与沙弥份量等同的食物份量’于此，虽然因为给予沙弥的食物份量是等同的，所以并无名为‘沙弥份’的单独份量，但往下传的食物有时可能会变少，因此其意为：不应从上层取，而应从沙弥的队列中取了再给予。此份量仅给予已确定要出家者。因此说了‘钵未熟’等语。

အပတ္တကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

犯罪者等事之释义 终。

ဟတ္ထစ္ဆိန္နာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

断手者等事之释义

၁၁၉. အဇပဒကေတိ အဇပဒသဏ္ဌာနေ ပဒေသေ. ဗြဟ္မုဇုဂတ္တောတိ ဗြဟ္မာ ဝိယ ဥဇုဂတ္တော. အဝသေသော သတ္တောတိ ဣမိနာ လက္ခဏေန ရဟိတသတ္တော. ဧတေန ဌပေတွာ မဟာပုရိသံ စက္ကဝတ္တိဉ္စ ဣတရေ သတ္တာ ခုဇ္ဇပက္ခိကာတိ ဒဿေတိ. ယေဘုယျေန ဟိ သတ္တာ ခန္ဓေ ကဋိယံ ဇာဏူသူတိ တီသု ဌာနေသု နမန္တိ. တေ ကဋိယံ နမန္တာ ပစ္ဆတော နမန္တိ, ဣတရေသု ဒွီသု ဌာနေသု နမန္တာ ပုရတော နမန္တိ. ဒီဃသရီရာ ပန ဧကေန ပဿေန ဝင်္ကာ ဟောန္တိ, ဧကေ မုခံ ဥန္နာမေတွာ နက္ခတ္တာနိ ဂဏယန္တာ ဝိယ စရန္တိ, ဧကေ အပ္ပမံသလောဟိတာ သူလသဒိသာ ဟောန္တိ, ဧကေ ပုရတော ပဗ္ဘာရာ ဟောန္တိ, ပဝေဓမာနာ ဂစ္ဆန္တိ. ပရိဝဋုမောတိ သမန္တတော ဝဋ္ဋလော.

119. “如羊足迹”是指形状如山羊脚印的地方。“身如梵天直”是指身躯像梵天一样正直。“其余有情”是指不具备此特征的有情。此是表明，除了大士与转轮王外，其他有情都是弯曲驼背的。因为大多数有情在肩、腰、膝三处弯曲。他们在腰部弯曲时是向后弯，在其他两处弯曲时是向前弯。而身材高大者，身体会偏向一侧；有些人仰着头走路，犹如在数星星；有些人血肉稀少，瘦如木桩；有些人腹部前突，颤抖着行走。“圆润”是指周身圆满。

အဋ္ဌိသိရာစမ္မသရီရောတိ အဋ္ဌိသိရာစမ္မမတ္တသရီရော. ကပ္ပသီသောတိ ဒွိဓာဘူတသီသော. ကေကရောတိ တိရိယံ ပဿန္တော. ‘‘ဥဒကတာရကာ နာမ ဥဒကပုဗ္ဗုဠ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အက္ခိတာရကာတိ အက္ခိဘဏ္ဍကာ. နိပ္ပခုမက္ခီတိ အက္ခိဒလလောမေဟိ ဝိရဟိတအက္ခိကော. ပခုမ-သဒ္ဒေါ ဟိ လောကေ အက္ခိဒလလောမေသု နိရုဠှော. ပဋင်္ဂမဏ္ဍူကော နာမ မဟာမုခမဏ္ဍူကော. ဧဠမုခေါတိ နိစ္စပဂ္ဃရဏကလာလမုခေါ. သဗ္ဗဉ္စေတန္တိ ‘‘ကစ္ဆုဂတ္တော ဝါ’’တိအာဒိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဝါတဏ္ဍိကောတိ အဏ္ဍကေသု ဝုဒ္ဓိရောဂေန သမန္နာဂတော. ဝိကဋောတိ တိရိယံ ဂမနပါဒေဟိ သမန္နာဂတော, ယဿ စ စင်္ကမတော [Pg.265] ဇာဏုကာ ဗဟိ ဂစ္ဆန္တိ. ပဏှောတိ ပစ္ဆတော ပရိဝတ္တပါဒေဟိ သမန္နာဂတော, ယဿ စင်္ကမတော ဇာဏုကာ အန္တော ပဝိသန္တိ.

“骨筋皮身”是指仅有骨、筋、皮的身体。“分头”是指头颅一分为二。“斜视”是指斜着看。《疑难义释》中说：“水星即是水泡”。“眼星”是指眼珠。“无睫”是指没有眼睫毛的人。世间所说的“睫毛”一词，即指眼睑上的毛发。“大嘴蛙”是指一种大嘴的青蛙。“流涎”是指口中常流唾液。“所有这些”是针对“或有疥癣之身”等而言。“阴囊肿大”是指患有睾丸增大疾病的人。“跛行”是指行走时双脚向外撇，膝盖也向外突出的人。“反踵”是指行走时双脚向后翻，膝盖向内收的人。

ကုဒဏ္ဍပါဒတာယ ကာရဏံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘မဇ္ဈေ သင်္ကုဋိတပါဒတ္တာ’’တိ. အဂ္ဂေ သင်္ကုဋိတပါဒတ္တာတိ ကုဏ္ဍပါဒတာယ ကာရဏနိဒဿနံ. ကုဏ္ဍပါဒဿေဝ ဂမနသဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ပိဋ္ဌိပါဒဂ္ဂေန စင်္ကမန္တော’’တိ. မမ္မနန္တိ ခလိတဝစနံ. ယော ဧကမေဝ အက္ခရံ စတုပဉ္စက္ခတ္တုံ ဝဒတိ, တဿေတံ အဓိဝစနံ.

以“因脚掌中间弯曲”来阐明“短足”的成因。“因脚掌前端弯曲”是“钩足”成因的说明。以“用脚背前端行走”来阐明钩足者的行走姿态。“结巴”是指言语错乱，是称呼那些将一个音节重复说四五遍的人。

ဟတ္ထစ္ဆိန္နာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

断手者等事之释义 终。

အလဇ္ဇီနိဿယဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

无惭者依止事之释义

၁၂၀. နိဿယပဋိသံယုတ္တဝတ္ထူသု ဘိက္ခူဟိ သမာနော သီလာဒိဂုဏဘာဂေါ အဿာတိ ဘိက္ခုသဘာဂေါ, တဿ ဘာဝေါ ဘိက္ခုသဘာဂတာ. ဒွေ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဝသိတွာ ဂန္တုကာမေန အနိဿိတေန ဝသိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ယာဝ ဘိက္ခုသဘာဂတံ ဇာနာမီ’’တိ အာဘောဂံ ဝိနာပိ အနိဿိတေန ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဘိက္ခုသဘာဂတံ ပန ဇာနန္တော ‘‘သွေ ဂမိဿာမိ, ကိံ မေ နိဿယေနာ’’တိ အရုဏံ ဥဋ္ဌပေတုံ န လဘတိ. ‘‘ပုရာရုဏာ ဥဋ္ဌဟိတွာဝ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဘောဂေန သယန္တဿ သစေ အရုဏော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ, ဝဋ္ဋတိ. ‘‘သတ္တာဟံ ဝသိဿာမီ’’တိ အာလယံ ကရောန္တေန ပန နိဿယော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ‘‘သတ္တာဟမတ္တံ ဝသိဿာမိ, ကိံ ဘိက္ခုသဘာဂတာဇာနနေနာ’’တိ ဇာနနေ ဓုရံ နိက္ခိပိတွာ ဝသိတုံ န လဘတိ, ဘိက္ခုသဘာဂတံ ဥပပရိက္ခိတွာ နိဿယော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

120. 在依止相应事中，与诸比丘有同等的戒等功德分，是为“比丘同分”；此状态即是“比丘同分性”。此中，想住二三日即离去者，可以不依止而住，其意为：即使没有作“直至我了知其比丘同分性为止”的念头，不依止而住也是允许的。然而，了知比丘同分性者，若想“我明日即走，何需依止”，则不得在无依止的状态下迎来黎明。若作意“我将于黎明前起身离开”而睡，倘若黎明已升起，亦可。但若心存“我将住七日”之念者，则必须求取依止，不得因想“我只住七日，何需了知比丘同分性”而放弃了知的责任，其义为：应先审察比丘同分性，然后求取依止。

ဂမိကာဒိနိဿယဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

行旅者等依止事之释义

၁၂၁. အန္တရာမဂ္ဂေ ဝိဿမန္တော ဝါ…ပေ… အနာပတ္တီတိ အသတိ နိဿယဒါယကေ အနာပတ္တိ. တဿ နိဿာယာတိ ပါဠိအနုရူပတော ဝုတ္တံ, တံ နိဿာယာတိ အတ္ထော. သစေ ပန အာသာဠှီမာသေ…ပေ… တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ သစေ သော ဝဿူပနာယိကာယ အာသန္နာယ ဂန္တုကာမော သုဏာတိ ‘‘အသုကော မဟာထေရော အာဂမိဿတီ’’တိ, တဉ္စေ အာဂမေတိ, ဝဋ္ဋတိ. အာဂမေန္တဿေဝ [Pg.266] စေ ဝဿူပနာယိကဒိဝသော ဟောတိ, ဟောတု, ဂန္တဗ္ဗံ တတ္ထ, ယတ္ထ နိဿယဒါယကံ လဘတိ. ကေစိ ပန ‘‘သစေ သော ဂစ္ဆန္တော ဇီဝိတန္တရာယံ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယံ ဝါ ပဿတိ, တတ္ထေဝ ဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ.

121. “于中途休息时……无犯”是指在没有能授予依止者的情况下无犯。“依止于彼”是随顺圣典所说，其义为“依止于他”。“若于萨哈(Āsāḷhī)月……应往彼处”于此，若临近雨安居时，欲行者听闻“某某大长老将至”，则可以等待他。纵使在等待期间即是雨安居开始之日，亦无妨，应前往能获得依止授予者之处。然而，亦有人说：“若行路时预见生命之危或梵行之危，则应即住于彼处。”

ဂေါတ္တေန အနုဿာဝနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

以姓氏作宣告之许可释义

၁၂၂. ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ အာယသ္မတော’’တိ နာမကိတ္တနဿ အနုဿာဝနာယ အာဂတတ္တာ ‘‘နာဟံ ဥဿဟာမိ ထေရဿ နာမံ ဂဟေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ, ‘‘အာယသ္မတော ပိပ္ပလိဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော’’တိ ဧဝံ နာမံ ဂဟေတုံ န ဥဿဟာမီတိ အတ္ထော. ‘‘ဂေါတ္တေနပိ အနုဿာဝေတု’’န္တိ ဝစနတော ယေန ဝေါဟာရေန ဝေါဟရတိ, တေန ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. ‘‘ကောနာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ ပုဋ္ဌေနပိ ဂေါတ္တမေဝ နာမံ ကတွာ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ, တသ္မာ စတုဗ္ဗိဓေသု နာမေသု ယေန ကေနစိ နာမေန အနုဿာဝနာ ကာတဗ္ဗာတိ ဝဒန္တိ. ဧကဿ ဗဟူနိ နာမာနိ ဟောန္တိ, တတ္ထ ဧကံ နာမံ ဉတ္တိယာ, ဧကံ အနုဿာဝနာယ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ အဘိန္နာဟိ အနုဿာဝနာဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ. ကိဉ္စာပိ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ အာယသ္မတော’’တိ ပါဠိယံ ‘‘အာယသ္မတော’’တိ ပဒံ ပစ္ဆာ ဝုတ္တံ, ကမ္မဝါစာပါဠိယံ ပန ‘‘အယံ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော အာယသ္မတော ဓမ္မရက္ခိတဿာ’’တိ ပဌမံ လိခိတန္တိ တံ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝုတ္တန္တိ န ပစ္စေတဗ္ဗံ. ပါဠိယဉှိ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ အာယသ္မတော’’တိ အတ္ထမတ္တံ ဒဿိတံ, တသ္မာ ပါဠိယံ အဝုတ္တောပိ ‘‘အယံ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော အာယသ္မတော ဓမ္မရက္ခိတဿာ’’တိ ကမ္မဝါစာပါဠိယံ ပယောဂေါ ဒဿိတော. ‘‘န မေ ဒိဋ္ဌော ဣတော ပုဗ္ဗေ ဣစ္စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော’’တိ စ ‘‘အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အတ္ထကုသလော’’တိ စ ပဌမံ ‘‘အာယသ္မာ’’တိ ပယောဂဿ ဒဿနတောတိ ဝဒန္တိ. ကတ္ထစိ ‘‘အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရဿာ’’တိ ဝတွာ ကတ္ထစိ ကေဝလံ ‘‘ဗုဒ္ဓရက္ခိတဿာ’’တိ သာဝေတိ, သာဝနံ ဟာပေတီတိ န ဝုစ္စတိ နာမဿ အဟာပိတတ္တာတိ ဧကေ. သစေ ကတ္ထစိ ‘‘အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတဿာ’’တိ ဝတွာ ကတ္ထစိ ‘‘ဗုဒ္ဓရအခတဿာယသ္မတော’’တိ သာဝေတိ, ပါဌာနုရူပတ္တာ ခေတ္တမေဝ ဩတိဏ္ဏန္တိပိ ဧကေ. ဗျဉ္ဇနဘေဒပ္ပသင်္ဂတော အနုဿာဝနာနံ တံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. သစေ ပန သဗ္ဗဋ္ဌာနေပိ ဧတေနေဝ ပကာရေန ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတိ.

122. “‘某某是具寿某某的’——这是为了在宣告中称名而来。说‘我不敢称长老之名’，其义是：‘我不敢称呼具寿毕钵罗(Pippali)之名，（因为我是）他的求受具足戒者’。由‘也可以用姓氏宣告’可知，用他惯用的称呼即可。当被问及‘你的戒师叫什么名字’时，以姓氏为名而说也是可以的。因此，他们说，在四种名称中，可以用任何一种名称来宣告。一个人可能有许多名字，若一个名字用于白，另一个名字用于宣告，则不可以，宣告在意义和文句上都应是无差别的。虽然在巴利（经）文中‘某某是具寿某某的’一句，‘具寿’一词在后，但在羯磨语的巴利文中，‘此佛护是具寿法护(Dhammarakkhita)的’却是先写的，不应认为那是颠倒的顺序。因为在巴利（经）文中‘某某是具寿某某的’只是显示其义，因此，巴利（经）文中未说的‘此佛护是具寿法护的’这一用法，在羯磨语的巴利文中显示了出来。又如‘我此前未曾见过，此乃具寿舍利弗’及‘具寿舍利弗善于义理’，（他们）说，因为这些例子显示了‘具寿’一词在前面的用法。一些人说：在某处说‘具寿佛护长老的’，在某处仅宣告为‘佛护的’，因为名字没有被省略，所以不能说是省略了宣告。另一些人说：若在某处说‘具寿佛护的’，而在另一处宣告为‘佛护具寿的’，因为符合文句，所以只是进入了（不同的）范围。（还有人）说：因为有导致文句差异的可能，那在宣告中是不可以的。但若在所有地方都用此种方式说，则是可以的。

ဒွေဥပသမ္ပဒါပေက္ခာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

二求受具足戒者等事之释义

၁၂၃. ဧကာနုဿာဝနေတိ [Pg.267] ဧတ္ထ ဧကတော အနုဿာဝနံ ဧတေသန္တိ ဧကာနုဿာဝနာတိ အသမာနာဓိကရဏဝိသယော ဗာဟိရတ္ထသမာသောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဒွေ ဧကတောအနုဿာဝနေ’’တိ. တတ္ထ ဧကတောတိ ဧကက္ခဏေတိ အတ္ထော, ဝိဘတ္တိအလောပေန စာယံ နိဒ္ဒေသော. ပုရိမနယေနေဝ ဧကတောအနုဿာဝနေ ကာတုန္တိ ‘‘ဧကေန ဧကဿ, အညေန ဣတရဿာ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဒွီဟိ ဝါ တီဟိ ဝါ အာစရိယေဟိ ဧကေန ဝါ ဧကတောအနုဿာဝနေ ကာတုံ.

123. 此处“Ekānussāvana”（一次宣告）是指“这些人有一次宣告”，应被视为非同格的外义复合词。因此才说“二种一次宣告”。其中“ekato”（一起）的意思是“在同一时刻”，这是省略了格变化的解释。应依前述方法作一次宣告，即如前所说“一人对一人，另一人对另一人”等，由二或三或一阿阇梨一起作宣告。

ဥပသမ္ပဒါဝိဓိကထာဝဏ္ဏနာ

受具足戒仪轨论之释义

၁၂၆. ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ ဥပဇ္ဈာတိ ဣမိနာ ဥပဇ္ဈာယသဒ္ဒသမာနတ္ထော ဥပဇ္ဈာသဒ္ဒေါပီတိ ဒဿေတိ.

126. “审察罪与非罪者”，故为“戒师(upajjhā)”，此句是为了说明“upajjhā”一词与“upajjhāya”（戒师）一词意义相同。

စတ္တာရောနိဿယာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

四依止等论之释义

၁၃၀. သမ္ဘောဂေတိ ဓမ္မသမ္ဘောဂေ အာမိသသမ္ဘောဂေ စ. အနာပတ္တိ သမ္ဘောဂေ သံဝါသေတိ ဧတ္ထ စ အယမဓိပ္ပာယော – ယသ္မာ အယံ ဩသာရဏကမ္မဿ ကတတ္တာ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော, တသ္မာ န ဥက္ခိတ္တကေန သဒ္ဓိံ သမ္ဘောဂါဒိပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ, နာပိ အလဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ အလဇ္ဇီလက္ခဏာနုပပတ္တိတော. ယော ဟိ ဥစ္ဆုရသကသဋာနံ သတ္တာဟကာလိကယာဝဇီဝိကတ္တာ ဝဋ္ဋတိ ဝိကာလေ ဥစ္ဆု ခါဒိတုန္တိ သညံ ဥပ္ပာဒေတွာ တံ ခါဒိတွာ တပ္ပစ္စယာ ပါစိတ္တိယံ န ပဿတိ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ တထာသညိတာယ, ယော ဝါ ပန အာပတ္တိမာပန္နဘာဝံ ပဋိဇာနိတွာ ‘‘န ပဋိကရောမီ’’တိ အဘိနိဝိသတိ, အယံ –

130. 共住，即法共住与资具共住。此处“共住、共活无罪”的含义是：因为此人已作撤销羯磨(osāraṇakamma)，住于正常状态，因此与被举罪者(ukkhittaka)共住等不构成波逸提罪，与无耻者(alajjī)共用（物品）也不构成恶作罪，因其不具备无耻者的特征。例如，有人生起“甘蔗汁等属于七日药(sattāhakālika)或终身药(yāvajīvika)，故非时嚼食甘蔗是允许的”之想，嚼食后因有如是想而不见因此犯波逸提罪。或者，有人承认自己已犯罪，却执意“我不忏悔”，此人——

‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတိ;

အဂတိဂမနဉ္စ ဂစ္ဆတိ, ဧဒိသော ဝုစ္စတိ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂလော’’တိ. (ပရိ. ၃၅၉) –

“故意而犯罪，覆藏其所犯，行于非行处，此谓无耻人。”

ဝုတ္တလက္ခဏေ အပတနတော အလဇ္ဇီ နာမ န ဟောတိ. တသ္မာ ယထာ ပုဗ္ဗေ ယာဝ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ကတံ, တာဝ တေန သဒ္ဓိံ သမ္ဘောဂေ သံဝါသေ စ အနာပတ္တိ, ဧဝမိဓာပီတိ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တိဋ္ဌာနေယေဝ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ[Pg.268]. န ဟိ ဘဂဝါ အလဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ သမ္ဘောဂပစ္စယာ အာပတ္တိသမ္ဘဝေ သတိ ‘‘အနာပတ္တိ သမ္ဘောဂေ သံဝါသေ’’တိ ဝဒတိ. တတော ယမေတ္ထ ကေနစိ ‘‘အနာပတ္တိ သမ္ဘောဂေ သံဝါသေ’’တိ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယေန အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ, ‘‘အလဇ္ဇီပရိဘောဂပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ ပန အာပဇ္ဇတိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဗဟုဓာ ပပဉ္စိတံ, န တံ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

因不落入上述特征，故不名为无耻者。因此，正如之前在尚未作举罪羯磨时，与那人共住、共活都无罪一样，这里也是如此，当知“无罪”是在全然无罪的情况下所说。世尊绝不会在与无耻者共住会构成犯罪的情况下，说“共住、共活无罪”。因此，此处有人根据“共住、共活无罪”，说此波逸提罪无罪，却又说“但因共用无耻者的物品会犯恶作罪”，并对此做了种种繁琐的解释，这不应取其为要义。其余的在此是显而易见的。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

于《普端严》律义注之《心义灯》中

မဟာခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大犍度释义终。

၂. ဥပေါသထက္ခန္ဓကံ

2. 布萨犍度

သန္နိပါတာနုဇာနနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

集会许可等论之释义

၁၃၂. ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ [Pg.269] တရန္တိ ပ္လဝန္တိ ဧတ္ထ ဗာလာတိ တိတ္ထံ. ဣတောတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ လဒ္ဓိတော. တံ ကထေန္တီတိ ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ဒိဝသေ မုဟုတ္တေ ဝါ ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ ကထေန္တိ.

132. 于《布萨犍度》中。“愚人于此渡越、漂浮”，故为“渡口”(tittha)。“于此”(ito)指于此教法中获得。“他们宣说”，即以“应于某日或某时做此事”等方式宣说。

၁၃၄. ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ’’တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ဝိတ္ထာရတော အာဂတမေဝါတိ န ဣဓ ဝိတ္ထာရယိဿာမ, အတ္ထိကေဟိ ပန တတောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

134. “尊者，请听我说”等句中应说之义，已在《论母义注》(Mātikāṭṭhakathā，即《度疑》义注之“序言释义”)中广说，此处不再详述，有需要者当从彼处获取。

၁၃၅. အာပဇ္ဇိတွာ ဝါ ဝုဋ္ဌိတောတိ ဧတ္ထ အာရောစိတာပိ အာပတ္တိ အသန္တီ နာမ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘ယဿ ပန ဧဝံ အနာပန္နာ ဝါ အာပတ္တိ အာပဇ္ဇိတွာ စ ပန ဝုဋ္ဌိတာ ဝါ ဒေသိတာ ဝါ အာရောစိတာ ဝါ, တဿ သာ အာပတ္တိ အသန္တီ နာမ ဟောတီ’’တိ. မုသာဝါဒေါ နာမ ဝစီဘေဒပစ္စယာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘န မုသာဝါဒလက္ခဏေနာ’’တိ. ဘဂဝတော ပန ဝစနေနာတိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ကိံ ဟောတိ? ‘‘ဒုက္ကဋံ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန. ဝစီဒွါရေ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယသ္မာ ယဿ ဘိက္ခုနော အဓမ္မိကာယ ပဋိညာယ တုဏှီဘူတဿ နိသိန္နဿ မနောဒွါရေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ, ယသ္မာ ပန အာဝိ ကာတဗ္ဗံ န အာဝိ အကာသိ, တေနဿ ဝစီဒွါရေ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တိ ဟောတိ.

135. “犯后而出者”，于此当知，已告白之罪亦名为不存在。因此《论母义疏》(Mātikāṭṭhakathā)（《度疑》之“缘起释”）中说：“若某人未犯罪，或犯后已出罪，或已发露，或已告白，则其罪名为不存在。”所谓妄语，是以言语破坏为缘而有；（此罪）并非以妄语的体相（而成立）。然而，依世尊之言，于故作妄语，有何（罪）？依“是恶作”此言，（得）恶作罪。由语门之不作为而生罪，是因为若有比丘对非法之承诺默然安坐，其意门无罪；然因应公开而未公开，故其于语门有不作为而生之罪。

ဝါစာတိ ဝါစာယ, ယ-ကာရလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသော. ကေနစိ မနုဇေန ဝါစာယ အနာလပန္တောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဂိရံ နော စ ပရေ ဘဏေယျာတိ ‘‘ဣမေ သောဿန္တီ’’တိ ပရပုဂ္ဂလေ သန္ဓာယ သဒ္ဒမ္ပိ န နိစ္ဆာရေယျ. အာပဇ္ဇေယျ ဝါစသိကန္တိ ဝါစတော သမုဋ္ဌိတံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျ.

“语”(vācā)即“以语”(vācāya)，此为省略ya字母之解释。应结合为“不与任何人以语交谈”。“不应向他人言语”，即不应针对他人，想着“这些人会听到”而发出任何声音。“当犯语（罪）”，即当犯由言语而生之罪。

အန္တရာယကရောတိ ဝိပ္ပဋိသာရဝတ္ထုတာယ ပါမောဇ္ဇာဒိသမ္ဘဝံ နိဝါရေတွာ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ အဓိဂမာယ အန္တရာယကရော. တဿ ဘိက္ခုနော ဖာသု ဟောတီတိ [Pg.270] အဝိပ္ပဋိသာရမူလကာနံ ပါမောဇ္ဇာဒီနံ ဝသေန တဿ ဘိက္ခုနော သုခါ ပဋိပဒါ သမ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော.

“作障碍”，即因其为追悔之事，能阻止喜悦等生起，从而对证得初禅等构成障碍。“彼比丘得安乐”，意为依无追悔为根之喜悦等，彼比丘成就安乐之道。

သန္နိပါတာနုဇာနနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

集会许可等事之释义终。

သီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

结界许可事之释义

၁၃၈. ဣတရောပီတိ သုဒ္ဓပံသုပဗ္ဗတာဒိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဟတ္ထိပ္ပမာဏော နာမ ပဗ္ဗတော ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ အဍ္ဎဋ္ဌမရတနုဗ္ဗေဓော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကေန န ဝဋ္ဋတိ, တသ္မာ. ဒွတ္တိံသပလဂုဠပိဏ္ဍပ္ပမာဏတာ ထူလတာယ ဂဟေတဗ္ဗာ, န တုလဂဏနာယ. အန္တောသာရမိဿကာနန္တိ အန္တောသာရရုက္ခေဟိ မိဿကာနံ. သူစိဒဏ္ဍကပ္ပမာဏောတိ သီဟဠဒီပေ လေခနဒဏ္ဍပ္ပမာဏောတိ ဝဒန္တိ, သော စ ကနိဋ္ဌင်္ဂုလိပရိမာဏောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတန္တိ နဝမူလသာခါနိဂ္ဂမနံ. ပရဘာဂေ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ဌိတေသု အဋ္ဌသု မဂ္ဂေသု ဧကိဿာ ဒိသာယ ဧကံ, အပရာယ ဧကန္တိ ဧဝံ စတူသု ဌာနေသု ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

138. “其他亦”，是指纯沙山等。所谓“象等大”之山，是指其下方高达七肘半。“因此”，即因为一（标志）不足，因此（如是说）。三十二帕拉（pala）糖球之量，应取其粗细，而非以重量计算。“内实杂木”，即与内有实心之树木相杂者。“针杆量”，在狮子洲（Sīhaḷadīpa，即斯里兰卡）被称为“书写杆量”，当知其量如小指大小。“此”，即新根与新枝之生出。“于后分可宣说”，即在向外延伸的八条道路中，于一个方向取一，另一方向取一，如是在四个地方宣说即可。

ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥတ္တရန္တိယာ ဘိက္ခုနိယာ အန္တရဝါသကော တေမိယတီတိ သိက္ခာကရဏီယံ အာဂတလက္ခဏေန တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အန္တရဝါသကံ အနုက္ခိပိတွာ တိတ္ထေန ဝါ အတိတ္ထေန ဝါ ဥတ္တရန္တိယာ ဘိက္ခုနိယာ ဧကဒွင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ အန္တရဝါသကော တေမိယတိ. ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ ဂဟဏဉ္စေတ္ထ ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ ဘိက္ခုနိယာ ဝသေန နဒီလက္ခဏဿ ပါဠိယံ အာဂတတ္တာ တေနေဝ နယေန ဒဿနတ္ထံ ကတံ. သီမံ ဗန္ဓန္တာနံ နိမိတ္တံ ဟောတီတိ အယံ ဝုတ္တလက္ခဏာ နဒီ သမုဒ္ဒံ ဝါ ပဝိသတု တဠာကံ ဝါ, ပဘဝတော ပဋ္ဌာယ နိမိတ္တံ ဟောတိ. အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ အာဝရဏံ ပဝတ္တတိယေဝါတိ အာဝရဏံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ သန္ဒတိယေဝ. အပ္ပဝတ္တမာနာတိ အသန္ဒမာနုဒကာ. အာဝရဏဉှိ ပတွာ နဒိယာ ယတ္တကေ ပဒေသေ ဥဒကံ အသန္ဒမာနံ သန္တိဋ္ဌတိ, တတ္ထ နဒီနိမိတ္တံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဥပရိ သန္ဒမာနဋ္ဌာနေယေဝ ဝဋ္ဋတိ, အသန္ဒမာနဋ္ဌာနေ ပန ဥဒကနိမိတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဌိတမေဝ ဟိ ဥဒကနိမိတ္တေ ဝဋ္ဋတိ, န သန္ဒမာနံ. တေနေဝါဟ ‘‘ပဝတ္တနဋ္ဌာနေ နဒီနိမိတ္တံ, အပ္ပဝတ္တနဋ္ဌာနေ ဥဒကနိမိတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. နဒိံ ဘိန္ဒိတွာတိ မာတိကာမုခဒွါရေန နဒီကူလံ ဘိန္ဒိတွာ. ဥက္ခေပိမန္တိ ကူပတော ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“任何处渡（河）之比丘尼下衣湿”，依学处所示之相，即覆蔽三处（timaṇḍala）并提起下衣后，于渡口或非渡口渡（河）之比丘尼，其下衣纵仅湿一二指量亦（为湿）。此处仅取比丘尼为例，是因《比丘尼分别》(Bhikkhunīvibhaṅga)中已有以比丘尼为例说明河相之巴利（圣典）文句，故为依此法所示。“（此河）可为结界者之标志”，即此所述之河，不论其入海或入湖，从其源头开始即可为标志。“覆障而流”，意为水漫过障碍物流动。“不流”，即不流动之水。障碍物所在之处，若河水不流而停滞，则此处不可作为河之标志。仅在其上方流动之处方可，于不流之处，则可作为水之标志。于水之标志，唯静止者方可，流动者则不可。因此说：“流动处可作河之标志，不流处可作水之标志。”“破河”，即由水道（mātikā）口破开河岸。“可汲取”，即如从井中汲取。

သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာတိ [Pg.271] တိကောဏရစ္ဆာသဏ္ဌာနာ. မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနာတိ မုဒိင်္ဂဘေရီ ဝိယ မဇ္ဈေ ဝိတ္ထတာ ဥဘောသု ကောဋီသု သင်္ကောဋိတာ ဟောတိ. ဥပစာရံ ဌပေတွာတိ ပစ္ဆာ သီမံ ဗန္ဓန္တာနံ သီမာယ ဩကာသံ ဌပေတွာ. အန္တောနိမိတ္တဂတေဟိ ပနာတိ ဧကဿ ဂါမဿ ဥပဍ္ဎံ အန္တော ကတ္တုကာမတာယ သတိ သဗ္ဗေသံ အာဂမနေ ပယောဇနံ နတ္ထီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. အာဂန္တဗ္ဗန္တိ စ သာမီစိဝသေန ဝုတ္တံ, နာယံ နိယမော ‘‘အာဂန္တဗ္ဗမေဝါ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘အာဂမနမ္ပိ အနာဂမနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အဗဒ္ဓါယ ဟိ သီမာယ နာနာဂါမခေတ္တာနံ နာနာသီမသဘာဝတ္တာ တေသံ အနာဂမနေပိ ဝဂ္ဂကမ္မံ န ဟောတိ, တသ္မာ အနာဂမနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဗဒ္ဓါယ ပန သီမာယ ဧကသီမဘာဝတော ပုန အညသ္မိံ ကမ္မေ ကရိယမာနေ အန္တော သီမဂတေဟိ အာဂန္တဗ္ဗမေဝါတိ အာဟ ‘‘အဝိပ္ပဝါသသီမာ…ပေ… အာဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. နိမိတ္တကိတ္တနကာလေ အသောဓိတာယပိ သီမာယ နေဝတ္ထိ ဒေါသော နိမိတ္တကိတ္တနဿ အပလောကနာဒီသု အညတရာဘာဝတော.

“三岔路形”，即三岔路之形状。“鼓形”，即如手鼓（mudiṅgabherī），中间宽而两端窄。“留出近处”，即为后结界者留出界之空间。所谓“界内之人”，是针对想将村庄的一半划入界内，而认为所有人前来并无必要的情况所说。“应来”，是出于合宜而说，并非“必须来”之规定。因此说：“来亦可，不来亦可。”因为于未结之界，各村之田地各有其界，故彼等不来亦不成不和合羯磨，因此不来亦可。然于已结之界，因其为一界，若复作他业，则界内之人必须前来，故说：“无离宿界……应来。”宣说标志之时，即便界未清除，亦无过失，因为宣说标志并非征求同意（apalokana）等羯磨中的一种。

ဘဏ္ဍုကမ္မာပုစ္ဆနံ သန္ဓာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ-ဂဟဏံ. သုခကရဏတ္ထန္တိ သဗ္ဗေသံ သန္နိပါတနပရိဿမံ ပဟာယ အပ္ပတရေဟိ သုခကရဏတ္ထံ. ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ ဂဏှာတီတိ ဝီသတိဝဂ္ဂကရဏီယပရမတ္တာ သံဃကမ္မဿ ကမ္မာရဟေန သဒ္ဓိံ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ ဂဏှာတိ. ဣဒဉ္စ နိသိန္နာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. ဟေဋ္ဌိမန္တတော ဟိ ယတ္ထ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ နိသီဒိတုံ သက္ကောန္တိ, တတ္တကေ ပဒေသေ သီမံ ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတိ. န သက္ခိဿန္တီတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ ဗဒ္ဓဘာဝံ အသလ္လက္ခေတွာ ‘‘သမာနသံဝါသကမေဝ သမူဟနိဿာမာ’’တိ ဝါယမန္တာ န သက္ခိဿန္တိ. ဗဒ္ဓါယ ဟိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ တံ အသမူဟနိတွာ ‘‘သမာနသံဝါသကသီမံ သမူဟနိဿာမာ’’တိ ကတာယပိ ကမ္မဝါစာယ အသမူဟတာဝ ဟောတိ သီမာ. ပဌမဉှိ အဝိပ္ပဝါသံ သမူဟနိတွာ ပစ္ဆာ သီမာ သမူဟနိတဗ္ဗာ. ဧကရတနပ္ပမာဏာ သုဝိညေယျတရာ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကရတနပ္ပမာဏာ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဧကင်္ဂုလမတ္တာပိ သီမန္တရိကာ ဝဋ္ဋတိယေဝ. တတ္တကေနပိ ဟိ သီမာ အသမ္ဘိန္နာဝ ဟောတိ.

所谓《询问羯磨事》(Bhaṇḍukammāpucchanaṃ)，是指为了询问羯磨而受戒。所谓《为了安乐》(Sukhakaraṇatthaṃ)，是说免除大众聚集的劳累，为了让少数人能够安乐行事。所谓《召集二十一位比丘》(Ekavīsati bhikkhū gaṇhāti)，是因为僧伽事务(saṅghakamma)最多需要二十人作为法定人数，所以与堪作羯磨者(kammāraha)一起召集二十一位比丘。这是就坐着而言的。从最低限度来说，凡是能够容纳二十一位比丘安坐的地方，就可以在那个范围内划定界线。所谓《不能成办》(Na sakkhissanti)，是因为没有考虑到无离衣界(avippavāsasīmā)已经划定的事实，企图“仅仅去除共住界(samānasaṃvāsaka)”，最终不能成功。因为已经划定的无离衣界如果不能先去除，即使宣称“我们将去除共住界”，这样的羯磨语(kammavācā)也不能真正去除界线。必须先去除无离衣界，然后才能去除（共住）界。因为‘一肘量(ekaratanappamāṇā)更容易辨认’，所以说“一肘量是允许的”。即使只留下一指(ekaṅgula)的界间地(sīmantarikā)也是允许的。因为即使是这样微小的间距，界线仍然是不混淆的。

အဝသေသနိမိတ္တာနီတိ မဟာသီမာယ ဗာဟိရပဿေ နိမိတ္တာနိ. ခဏ္ဍသီမတော ပဋ္ဌာယ ဗန္ဓနံ အာစိဏ္ဏံ, အာစိဏ္ဏကရဏေနေဝ စ သမ္မောဟော န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ခဏ္ဍသီမတောဝ ပဋ္ဌာယ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ’’တိ. ကုဋိဂေဟေတိ ကုဋိဃရေ, ဘူမိဃရေတိ အတ္ထော. ဥဒုက္ခလန္တိ ခုဒ္ဒကာဝါဋံ. နိမိတ္တံ န ကာတဗ္ဗန္တိ တံ ရာဇိံ ဝါ ဥဒုက္ခလံ ဝါ နိမိတ္တံ န ကာတဗ္ဗံ.

所谓《余留的标相》(Avasesanimittāni)，是指大界(mahāsīmā)外部的标相。从残界(khaṇḍasīmā)开始划定是惯例，因为依惯例行事就不会迷惑，所以说“应该从残界开始划定”。所谓《孤邸屋》(Kuṭigeha)，是指在孤邸屋(kuṭighara)中，意思是地屋(bhūmighara)。所谓《臼》(Udukkhalaṃ)，是指小坑(khuddakāvāṭa)。所谓《不应作标相》(Nimittaṃ na kātabbaṃ)，是指那个犁沟(rāji)或者臼，不应该作为标相。

ဟေဋ္ဌာ [Pg.272] န ဩတရတီတိ ဘိတ္တိတော ဩရံ နိမိတ္တာနိ ဌပေတွာ ကိတ္တိတတ္တာ ဟေဋ္ဌာ အာကာသပ္ပဒေသံ န ဩတရတိ. ဟေဋ္ဌာပိ ဩတရတီတိ သစေ ဟေဋ္ဌာ အန္တောဘိတ္တိယံ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသော ဟောတိ, ဩတရတိ. ဩတရမာနာ စ ဥပရိသီမပ္ပမာဏေန န ဩတရတိ, သမန္တာ ဘိတ္တိပ္ပမာဏေန ဩတရတိ. ဩတရဏာနောတရဏံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သစေ ဟေဋ္ဌာ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသော ဟောတိ, ဩတရတိ. နော စေ, န ဩတရတီတိ အဓိပ္ပာယော. သဗ္ဗော ပါသာဒေါ သီမဋ္ဌော ဟောတီတိ ဥပရိမတလေန သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓဘိတ္တိကော ဝါ ဟောတု မာ ဝါ, သဗ္ဗောပိ ပါသာဒေါ သီမဋ္ဌောဝ ဟောတိ.

所谓《不下延》(Heṭṭhā na otarati)，是指因为在墙的此侧设立标志并宣称，所以界线下方的空间部分不向下延伸。所谓《下方也延伸》(Heṭṭhāpi otarati)，是指如果下方墙内有容纳二十一位比丘的空间，就可以延伸。延伸的时候，不会按照上方界线的范围延伸，而是按照四周墙壁的范围延伸。是否延伸，应按照之前所说的方法理解：如果下方有容纳二十一位比丘的空间，就可以延伸；如果没有，则不延伸，此是其意。所谓《整个楼阁都属于界内》(Sabbo pāsādo sīmaṭṭho hoti)，是指不管上层地面与墙壁是否连成一体，整个楼阁都属于界内。

တာလမူလကပဗ္ဗတေတိ တာလမူလသဒိသေ ပဗ္ဗတေ. သော စ ဟေဋ္ဌာ မဟန္တော ဟုတွာ အနုပုဗ္ဗေန တနုကော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဏဝသဏ္ဌာနော မဇ္ဈေ တနုကော ဟောတိ မူလေ အဂ္ဂေ စ ဝိတ္ထတော. ဟေဋ္ဌာ ဝါ မဇ္ဈေ ဝါတိ မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနဿ ဟေဋ္ဌာ ပဏဝသဏ္ဌာနဿ မဇ္ဈေ. အာကာသပဗ္ဘာရန္တိ ဘိတ္တိယာ အပရိက္ခိတ္တပဗ္ဘာရံ. အန္တောလေဏံ ဟောတီတိ ပဗ္ဗတဿ အန္တော လေဏံ ဟောတိ. သီမာမာဠကေတိ ခဏ္ဍသီမာမာဠကေ. မဟာသီမံ သောဓေတွာ ဝါ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ မဟာသီမဂတာ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသံ ဝါ အာနေတဗ္ဗာ, သီမတော ဝါ ဗဟိ ကာတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန ‘‘မဟာသီမဂတေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ သာခံ ဝါ ပါရောဟံ ဝါ အနာမသိတွာ ဌာတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော’’တိ ဝုတ္တံ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပုရိမနယေပီတိ ခဏ္ဍသီမာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ မဟာသီမာယ ဩဏတရုက္ခေပိ. ဥက္ခိပါပေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ခဏ္ဍသီမာယ အန္တော ဌိတတ္တာ ရုက္ခဿ တတ္ထ ဌိတော ဟတ္ထပါသံယေဝ အာနေတဗ္ဗောတိ ဥက္ခိပါပေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

《棕榈根山》(Tālamūlakapabbata)是指形如棕榈根的山。应当理解为，此山下部大，向上逐渐变细。形如腰鼓(paṇava)者，中间细，根部与顶部宽。所谓《下方或中部》，是指手鼓(mudiṅga)的下方或腰鼓(paṇava)的中间。所谓《露天山坡》(Ākāsapabbhāra)，是指没有墙壁围绕的山坡。所谓《内有洞窟》(Antoleṇaṃ hoti)，是指山内有洞窟。所谓《界台》(Sīmāmāḷaka)，是指残界(khaṇḍasīmā)的界台。或者应清净大界后举行羯磨，其意为：大界内的比丘应被带入伸手所及(hatthapāsa)之处，或应被置于界外。然而，《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“其意为：大界内的比丘站立时不应触摸其树枝或新芽。”此说不应采纳。以前述方法，也适用于从残界长出而倾斜进入大界的树木上。不适宜通过对他作举罪羯磨来行事。因为树在残界之内，站在那里的人应被带入伸手所及之处，所以不适宜通过对他作举罪羯磨来行事。

၁၄၀. ပါရယတီတိ အဇ္ဈောတ္ထရတိ. ပါရာတိ သီမာပေက္ခော ဣတ္ထိလိင်္ဂနိဒ္ဒေသော. အဿာတိ ဘဝေယျ. ဣဓာဓိပ္ပေတနာဝါယ ပမာဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယာ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန…ပေ… တယော ဇနေ ဝဟတီ’’တိ. ဣမိနာ စ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော ခုဒ္ဒကာ နာဝါ ဝိဇ္ဇမာနာပိ ဣဓ အသန္တပက္ခံ ဘဇတီတိ ဒီပေတိ. အဝဿံ လဗ္ဘနေယျာ ဓုဝနာဝါဝ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ ကတောတိ ပါဌသေသော. ပရတီရေ သမ္မုခဋ္ဌာနေတိ ဩရိမတီရေ သဗ္ဗပရိယန္တနိမိတ္တဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ. သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အန္တော ဌိတေ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသဂတေ ကတွာတိ ဧတ္ထ သစေ ဧကံ ဂါမခေတ္တံ ဟောတိ, ဥဘောသု တီရေသု သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အန္တော ဌိတေ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသဂတေ ကတွာ [Pg.273] သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. နာနာဂါမက္ခေတ္တံ စေ, သမာနသံဝါသကသီမာဗန္ဓနကာလေ အနာဂန္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အဝိပ္ပဝါသသီမာသမ္မုတိယံ ပန အာဂန္တဗ္ဗမေဝ. ယသ္မာ ဥဘောသု တီရေသု နိမိတ္တကိတ္တနမတ္တေန ဒီပကော သင်္ဂဟိတော နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ ဒီပကေပိ နိမိတ္တာနိ ဝိသုံ ကိတ္တေတဗ္ဗာနေဝါတိ အာဟ ‘‘ဒီပကဿ ဩရိမန္တေ စ ပါရိမန္တေ စ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒီပကသိခရန္တိ ဒီပကမတ္ထကံ. ပဗ္ဗတသဏ္ဌာနာတိ ဒီပကဿ ဧကတော အဓိကတရတ္တာ ဝုတ္တံ.

140. 所谓“渡越”(pārayati)，即是覆盖(ajjhottharati)。“彼岸”(pārā)，是就界(sīmā)而言的阴性词指示。“应是”(assā)，即“可能有”(bhaveyya)。此处为显示所指船只的尺寸而说：“以最远的界限……乃至……能载三人。”此言亦表明，即使有小于所述尺寸的船，在此也归于不存在一类。应有必须可得的固定渡船，这是其关联。“砍树所造”是应补充的文句。所谓“在对岸的正对面处”，即在此岸最终标志的正对面处。“使所有标志内的比丘们进入伸手所及后”，此处是说，如果（两岸）属于一个村田，则应使两岸所有标志内的比丘们进入伸手所及后，再予以同意（结界）。若是不同的村田，在结共住界(samānasaṃvāsakasīmābandhana)时，（对岸的比丘）不来也可以；但在同意不离衣界(avippavāsasīmā)时，则必须前来。因为仅凭宣告两岸的标志，岛屿尚不能被包含在内，所以岛屿的标志也必须分别宣告，故说：“岛屿的此岸与彼岸也应宣告标志。”所谓“岛屿之顶”(dīpakasikhara)，即岛屿的顶部。所谓“如山形”(pabbatasaṇṭhāna)，是因岛屿的一边更高而说。

သီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《允许（结）界论》释义终。

ဥပေါသထာဂါရာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

布萨堂等论释义

၁၄၂. ဝတ္ထုဝသေန ဝုတ္တန္တိ ‘‘မယဉ္စမှာ အသမ္မတာယ ဘူမိယာ နိသိန္နာ ပါတိမောက္ခံ အဿုမှာ’’တိ ဝတ္ထုမှိ ပါတိမောက္ခသဝနဿ အာဂတတ္တာ ဝုတ္တံ. ဥပေါသထပ္ပမုခံ နာမ ဥပေါသထာဂါရဿ သမ္မုခဋ္ဌာနံ. ပါဠိယံ ‘‘ပဌမံ နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတွာ သီမာသမ္မုတိယံ ဝိယ ‘‘ပဗ္ဗတနိမိတ္တံ ပါသာဏနိမိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဝိသေသေတွာ နိမိတ္တာနံ အဒဿိတတ္တာ ‘‘ခုဒ္ဒကာနိ ဝါ…ပေ… ယာနိ ကာနိစိ နိမိတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော.

142. 所谓“依事而说”(vatthuvasena vuttaṃ)，是因在“我等曾在未经承诺的地界上坐着听闻波罗提木叉”之事中，提到了听闻波罗提木叉，故如此说。所谓“布萨堂前”(uposathappamukhaṃ)，即布萨堂(uposathāgāra)的正对面处。在巴利文中仅说到“应先宣告诸相”，并未像结界(sīmāsammuti)时那样，以“山相、石相”等方式具体指明诸相，因此说“小的……乃至任何诸相”。与“适宜宣告”(kittetuṃ vaṭṭati)一句相关联。

အဝိပ္ပဝါသသီမာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

论允许不离衣界之释义

၁၄၄. အဿာတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ. ဒွေပိ သီမာယောတိ ပဌမံ ဝုတ္တာ အဝိပ္ပဝါသသီမာ သမာနသံဝါသကသီမာ စ. န ကမ္မဝါစံ ဝဂ္ဂံ ကရောန္တီတိ ကမ္မဝါစံ န ဘိန္ဒန္တိ, ကမ္မံ န ကောပေန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိ ဧတ္ထ. ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ န ဩတ္ထရတီတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. သီမာသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာသင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဧကမ္ပိ ကုလံ ပဝိဋ္ဌံ ဝါတိ အဘိနဝကတဂေဟေသု သဗ္ဗပဌမံ ဧကမ္ပိ ကုလံ ပဝိဋ္ဌံ အတ္ထိ. အဂတံ ဝါတိ ပေါရာဏကဂါမေ အညေသု ဂေဟာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတေသု ဧကမ္ပိ ကုလံ အဂတံ အတ္ထိ.

144. “她的”(Assā)，即比丘尼(bhikkhunī)僧团的。所谓“两种界”，即是先前所说的“不离衣界”与“共住界(samānasaṃvāsakasīmā)”。“不使羯磨语(kammavācā)分裂”，其意为：不破坏羯磨语，不毁坏羯磨。所谓“此处”，即指“除去村庄及村庄附近”之处。因为说了“除去村庄及村庄附近”，所以（界）不覆盖村庄及村庄附近。所谓“仅算作界”，即算作不离衣界。或者“即使一户人家已迁入”，是指在新造的房屋中，最先有了一户人家迁入。或者“未离去”，是指在旧村中，当其他人舍宅离去后，尚有一家未离去。

အဝိပ္ပဝါသသီမာ န သမူဟန္တဗ္ဗာတိ မဟာသီမံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. နိရာသင်္ကဋ္ဌာနေသု ဌတွာတိ စေတိယင်္ဂဏာဒီနံ ခဏ္ဍသီမာယ အနောကာသတ္တာ ဝုတ္တံ. ခဏ္ဍသီမဉှိ ဗန္ဓန္တာ တာဒိသံ ဌာနံ ပဟာယ အညသ္မိံ ဝိဝိတ္တေ ဩကာသေ ဗန္ဓန္တိ[Pg.274]. အပ္ပေဝ နာမ သမူဟနိတုံ သက္ခိဿန္တီတိ အဝိပ္ပဝါသသီမံယေဝ သမူဟနိတုံ သက္ခိဿန္တိ, န ခဏ္ဍသီမံ. ပဋိဗန္ဓိတုံ ပန န သက္ခိဿန္တေဝါတိ ခဏ္ဍသီမာယ အညာတတ္တာ န သက္ခိဿန္တိ. န သမူဟနိတဗ္ဗာတိ ခဏ္ဍသီမံ အဇာနန္တေဟိ န သမူဟနိတဗ္ဗာ. ဥပေါသထဿ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ အဝသေသကမ္မဝသေန သမာနသံဝါသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“不离衣界不应废除”，这是针对大界(mahāsīma)而说。至于“立于无碍处”，是因支提(cetiya)庭院等处不适宜作为部分界(khaṇḍasīmā)而说。因为在结部分界时，他们会避开此类场所，而在其他僻静之处结界。或许他们能够废除的，只是不离衣界，而非部分界。然而，他们不能重新结（界），是因为（那）部分界不为人知，所以不能。所谓“不应废除”，是指不了解部分界者不应废除。由于布萨(uposatha)是分别举行的，故应通过其余的羯磨来了解其共住性。

ဂါမသီမာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

村界等论之释义

၁၄၇. အပရိစ္ဆိန္နာယာတိ ဗဒ္ဓသီမာဝသေန အကတပရိစ္ဆေဒါယ. ယေန ကေနစိ ခဏိတွာ အကတောတိ အန္တမသော တိရစ္ဆာနေနပိ ခဏိတွာ အကတော. တဿ အန္တောဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတော ကမ္မံ ကောပေတီတိ ဣမိနာ ဗဟိပရိစ္ဆေဒတော ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတော ကမ္မံ န ကောပေတီတိ ဒီပေတိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ‘‘ပရိစ္ဆေဒဗ္ဘန္တရေ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတောပိ ပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိ အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ ဌိတောပိ ကမ္မံ ကောပေတိ, ဣဒံ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု သန္နိဋ္ဌာန’’န္တိ, တတ္ထ ‘‘အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ ဌိတောပိ ကမ္မံ ကောပေတီ’’တိ ဣဒံ နေဝ ပါဠိယံ, န အဋ္ဌကထာယံ ဥပလဗ္ဘတိ. ယဒိ စေတံ ဒွိန္နံ သံဃာနံ ဝိသုံ ဥပေါသထာဒိကမ္မကရဏာဓိကာရေ ဝုတ္တတ္တာ ဥဒကုက္ခေပတော ဗဟိ အညံ ဥဒကုက္ခေပံ အနတိက္ကမိတွာ ဥပေါသထာဒိကရဏတ္ထံ ဌိတော သံဃော သီမာသမ္ဘေဒသမ္ဘဝတော ကမ္မံ ကောပေတီတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တံ သိယာ, ဧဝံ သတိ ယုဇ္ဇေယျ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယံ ဝုတ္တံ ‘‘အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒန္တိ ဒုတိယံ ဥဒကုက္ခေပံ အနတိက္ကန္တောပိ ကောပေတိ. ကသ္မာ? အတ္တနော ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ပရေသံ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ အဇ္ဈောတ္ထဋတ္တာ သီမာသမ္ဘေဒေါ ဟောတိ, တသ္မာ ကောပေတီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု သန္နိဋ္ဌာန’’န္တိ စ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ သဗ္ဗာသုပိ အဋ္ဌကထာသု သီမာသမ္ဘေဒဿ အနိစ္ဆိတတ္တာ. တေနေဝ ဟိ ‘‘အတ္တနော စ အညေသဉ္စ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒဿ အန္တရာ အညော ဥဒကုက္ခေပေါ သီမန္တရိကတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. အညေ ပနေတ္ထ အညထာပိ ပပဉ္စေန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

147. 所谓“无界限”(aparicchinnāya)，是指未曾以结界的方式划定界限。所谓“未曾由任何一者挖掘而成”，是指甚至未曾由畜生挖掘而成。“在其内部，站于伸手所及(hatthapāsa)之外者，会毁坏羯磨”，此言表明，从外部界限来看，无论站在何处，都不会毁坏羯磨。然而，《论母义注》(Mātikā-aṭṭhakathā)（《疑惑度脱义注·序论释义》）中说：“即使站在界限之内，离开伸手所及之处，但只要未超越另一个同样大小的界限，也会毁坏羯磨，此为所有义注之定论。”于此，“只要未超越另一个同样大小的界限，也会毁坏羯磨”之说，在巴利圣典及义注中皆不可得。若此说是针对两个僧团分别举行布萨(uposatha)等羯磨的权责而说，即站在掷水界之外，但未超越另一个掷水界而举行布萨等羯磨的僧团，因有发生界限混淆(sīmāsambheda)的可能而会毁坏羯磨，若作此解，则为合理。因此，《论母义注》的《隐义阐明》(Līnatthappakāsanī)中说：“所谓‘另一个同样大小的界限’，是指即使未超越第二个掷水界也会毁坏羯磨。为何？因自身的掷水界与他人的掷水界相互重叠，导致界限混淆，故会毁坏羯磨。”而“此为所有义注之定论”一句，亦应作此意理解，因为所有义注皆不希望界限混淆。是故有言：“应在自身与他人的掷水界之间，另设一掷水界，以作界限间隔。”于此，其他[论师]另有种种阐述，不应采纳。

သဗ္ဗတ္ထ သံဃော နိသီဒတီတိ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ နိသီဒတိ. ဥဒကုက္ခေပသီမာကမ္မံ နတ္ထီတိ ယသ္မာ သဗ္ဗောပိ နဒီပဒေသော ဘိက္ခူဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋော[Pg.275], တသ္မာ သမန္တတော နဒိယာ အဘာဝါ ဥဒကုက္ခေပေ ပယောဇနံ နတ္ထိ. ဥဒကုက္ခေပပ္ပမာဏာ သီမန္တရိကာ သုဝိညေယျတရာ ဟောတိ, သီမာသမ္ဘေဒသင်္ကာ န စ သိယာတိ သာမီစိဒဿနတ္ထံ ‘‘အညော ဥဒကုက္ခေပေါ သီမန္တရိကတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ယတ္တကေန ပန သီမာသမ္ဘေဒေါ န ဟောတိ, တတ္တကံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. တေနေဝါဟု ပေါရာဏာ ‘‘ယတ္တကေန သီမာသင်္ကရော န ဟောတိ, တတ္တကမ္ပိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဦနကံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒမ္ပိ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ပရိသဝသေန ဝဍ္ဎနတော သီမာသမ္ဘေဒသင်္ကာ သိယာတိ တံနိဝါရဏတ္ထမေဝ ဝုတ္တံ.

“僧团于一切处皆可坐”，是指不离开伸手所及(hatthapāsa)而坐。“无掷水界之羯磨”，是因所有河流区域皆为比丘(bhikkhu)所遍住，故四周无河，于掷水界无此功用。以掷水为量的界限间隔更易了知，且可无界限混淆之虞，为示妥善，故说“应为界限间隔而另设一掷水界”。只要不导致界限混淆，设立多大范围皆可。是故古人云：“只要不造成界限混杂，设立多少皆可。”然而，“不足量则不可”，此说亦是为了防止掷水界因周围区域扩展而有界限混淆之虞，故为此而说。

ဂစ္ဆန္တိယာ ပန နာဝါယ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဥဒကုက္ခေပမနတိက္ကမိတွာ ပရိဝတ္တမာနာယ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သီမံ ဝါ သောဓေတွာတိ ဧတ္ထ သီမသောဓနံ နာမ ဂါမသီမာဒီသု ဌိတာနံ ဟတ္ထပါသာနယနာဒိ. ‘‘နဒိံ ဝိနာသေတွာ တဠာကံ ကရောန္တီ’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ပါဠိ ဗဒ္ဓါ’’တိ, ဟေဋ္ဌာနဒိံ အာဝရိတွာ ပါဠိ ဗဒ္ဓါတိ အတ္ထော. ဆဍ္ဍိတမောဒကန္တိ တဠာကရက္ခဏတ္ထံ ဧကမန္တေန ဆဍ္ဍိတမုဒကံ. ဒေဝေ အဝဿန္တေတိ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာလေ ဝဿာနေပိ ဒေဝေ အဝဿန္တေ. ဥပ္ပတိတွာတိ ဥတ္တရိတွာ. ဂါမနိဂမသီမံ ဩတ္ထရိတွာ ပဝတ္တတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဝဿကာလေ စတ္တာရော မာသေ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နာ ပဝတ္တတိ. ဝိဟာရသီမန္တိ ဗဒ္ဓသီမံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

然而，在行进的船上不应作（布萨）。于此应知，若船只回转而未越过泼水所及之处，则可以作。又“净化其界”者，此处净化界限，是指将在村界等处的人带入伸手所及(hatthapāsa)之处等。“毁河作池”一语，阐明了“下游筑堤”之义，意即拦截下游河水而筑堤。“已倾泻之水”，是指为保护池塘而倾泻至一旁的水。“天不降雨”，是指在少雨之时，即使雨季天也不降雨。“上涨”，即是越过。“漫过村镇之界而流”，是指如前所述，在雨季四个月中不间断地流动。“寺院界”，是指已结之界而言。

အဂမနပထေတိ ယတ္ထ တဒဟေဝ ဂန္တွာ ပစ္စာဂန္တုံ န သက္ကာ ဟောတိ, တာဒိသေ ပဒေသေ အရညသီမာသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီတိ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တေသန္တိ မစ္ဆဗန္ဓာနံ. ဂမနပရိယန္တဿ ဩရတောတိ ဂမနပရိယန္တဿ ဩရိမဘာဂေ ဒီပကံ ပဗ္ဗတဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န သမုဒ္ဒပ္ပဒေသံ.

“非行路处”，是指无法在当日往返之处。在那样的地方，即算作森林界，这是指七阿邦答勒(abbhantara)的界限而言。“他们”，是指渔夫。“行路止境之内侧”，是指行路止境之内侧的岛屿和山，而非指海域。

၁၄၈. သံသဋ္ဌဝိဋပါတိ ဣမိနာ အညမညဿ အာသန္နတံ ဒီပေတိ. ဗဒ္ဓါ ဟောတီတိ ပစ္ဆိမဒိသာဘာဂေ သီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဿာ ပဒေသန္တိ ယတ္ထ ဌတွာ ဘိက္ခူဟိ ကမ္မံ ကာတုံ သက္ကာ ဟောတိ, တာဒိသံ ပဒေသံ. ယတ္ထ ပန ဌိတေဟိ ကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကာ ဟောတိ, တာဒိသံ ပဒေသံ အန္တောကရိတွာ ဗန္ဓန္တာ သီမာယ သီမံ သမ္ဘိန္ဒန္တိ နာမ. ဒွိန္နံ သီမာနံ နိမိတ္တံ ဟောတီတိ နိမိတ္တဿ သီမတော ဗာဟိရတ္တာ သီမာသမ္ဘေဒေါ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. သီမာသင်္ကရံ ကရောတီတိ ဝဍ္ဎိတွာ သီမပ္ပဒေသံ ပဝိဋ္ဌေ ဒွိန္နံ သီမာနံ ဂတဋ္ဌာနဿ ဒုဝိညေယျတ္တာ ဝုတ္တံ, န ပန တတ္ထ ကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ. န ဟိ သီမာ တတ္တကေန [Pg.276] အသီမာ ဟောတိ, ဒွေ ပန သီမာ ပစ္ဆာ ဝဍ္ဎိတေန ရုက္ခေန အဇ္ဈောတ္ထဋတ္တာ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဧကတ္ထ ဌတွာ ကမ္မံ ကရောန္တေဟိ ဣတရံ သောဓေတွာ ကာတဗ္ဗံ.

148. “枝条交错”：此词表示彼此靠近。“已结”：是指西方的界限而言。“其区域”：是指比丘们能够站立作羯磨的区域。然而，若将无法站立作羯磨的区域包含在内而结界，则名为破坏界限。“（一物）成为两个界的标相”：是说因为标相在界之外，故不发生界的破坏。“造成界的混淆”：是说（树木）长大后进入了界的区域，由于两个界所占之处难以分辨，故如此说，并非为了表明在那里不应作羯磨。界并不会仅因此就成为无界。然而，两个界因后来长大的树木所覆盖而连为一体，因此，在一个界中作羯磨时，应先净化另一个界。

ဂါမသီမာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

村界等论释义终。

ဥပေါသထဘေဒါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

布萨分裂等论释义

၁၄၉. အဓမ္မေန ဝဂ္ဂံ ဥပေါသထကမ္မန္တိ ဧတ္ထ ယတ္ထ စတ္တာရော ဝသန္တိ, တတ္ထ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော အနုညာတော. ယတ္ထ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဝသန္တိ, တတ္ထ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထော. ဣဓ ပန တထာ အကတွာ စတုန္နံ ဝသနဋ္ဌာနေ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထဿ ကတတ္တာ တိဏ္ဏံ ဝသနဋ္ဌာနေ စ ပါတိမောက္ခဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ‘‘အဓမ္မေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ သဗ္ဗေဝ န သန္နိပတိံသု, ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ စ သံဃမဇ္ဈံယေဝ အာဂစ္ဆတိ, န ဂဏမဇ္ဈံ, တသ္မာ ‘‘ဝဂ္ဂ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

149. “非法别众布萨羯磨”：于此，凡有四位比丘居住之处，即被允许诵波罗提木叉。凡有二或三位比丘居住之处，则行清净布萨。但此处并非如此行事：在有四位比丘居住之处行了清净布萨，而在有三位比丘居住之处却诵了波罗提木叉，因此称为“非法”。因为并非所有人都已集会，且欲清净(chandapārisuddhi)只来到僧团中，不来到众中，因此称为“别众”。

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကထာဝဏ္ဏနာ

诵波罗提木叉论释义

၁၅၀. ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ ‘‘သုတာ ခေါ ပနာယသ္မန္တေဟီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါနံ, သုတာ ခေါ ပနာယသ္မန္တေဟိ စတ္တာရော ပါရာဇိကာ ဓမ္မာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ‘‘တတ္ထာယသ္မန္တေ ပုစ္ဆာမိ ကစ္စိတ္ထ ပရိသုဒ္ဓါ, ဒုတိယမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ…ပေ… တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ ဝတွာ ‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါန’န္တိအာဒိနာ နယေန အဝသေသေ သုတေန သာဝိတေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. သုတေနာတိ သုတပဒေန. သဝရဘယန္တိ ဝနစရကဘယံ. တေနာဟ ‘‘အဋဝိမနုဿဘယ’’န္တိ. ‘‘အဝသေသံ သုတေန သာဝေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော နိဒါနုဒ္ဒေသေ အနိဋ္ဌိတေ သုတေန သာဝေတဗ္ဗံ နာမ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ဒုတိယာဒီသု ဥဒ္ဒေသေသူ’’တိ. ဥဒ္ဒိဋ္ဌဥဒ္ဒေသာပေက္ခဉှိ အဝသေသဂ္ဂဟဏံ, တသ္မာ နိဒါနေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေ ပါရာဇိကုဒ္ဒေသာဒီသု ယသ္မိံ ဝိပ္ပကတေ အန္တရာယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တေန သဒ္ဓိံ အဝသေသံ သုတေန သာဝေတဗ္ဗံ.

150. “我如是持”：在“诸具寿已闻”之处，应先说“我如是持”，然后说：“具寿们，序分已诵，诸具寿已闻四波罗夷(pārājika)法。”因此，在《解惑》(Kaṅkhāvitaraṇī)义注的序释中说：“于此，我问诸具寿：‘汝等清净否？’第二遍问……（乃至）……是故默然。”说了“我如是持”之后，以“具寿们，序分已诵”等方式，当以“已闻”宣告剩余部分时，即为已诵。所谓“以已闻”，即是以“已闻”之语。“萨瓦拉人之怖”即林行者之怖，因此说“林中非人之怖”。根据“剩余部分应以‘已闻’宣告”，是说在序分尚未诵完时，不存在所谓的以“已闻”宣告，因此说“在第二等诵中”。因为“剩余部分”是相对于已诵的部分而言的，所以当序分已诵，在诵波罗夷等部分时，若于其中发生中断而出现障碍，则应将那一部分连同剩余部分以“已闻”的方式宣告。

တီဟိပိ [Pg.277] ဝိဓီဟီတိ ဩသာရဏကထနသရဘညေဟိ. ဧတ္ထ စ အတ္ထံ ဘဏိတုကာမတာယ သုတ္တဿ ဩသာရဏာ ဩသာရဏံ နာမ. တဿေဝ အတ္ထပ္ပကာသနာ ကထနံ နာမ. သုတ္တဿ တဒတ္ထဿ ဝါ သရေန ဘဏနံ သရဘညံ နာမ. သဇ္ဈာယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ ‘‘သဇ္ဈာယံ ကရောမီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ. ဩသာရေတွာ ပန ကထေန္တေနာတိ ပဌမံ ဥဿာရေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထံ ကထေန္တေန. မနုဿာနံ ပန ‘‘ဘဏာဟီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဥစ္စတရေ နိသိန္နေနပိ မနုဿာနံ ဘဏာဟီတိ ဝိသေသေတွာယေဝ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ, အဝိသေသေတွာ ပန န ဝဋ္ဋတိ. သဇ္ဈာယံ ကရောန္တေနာတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိသီဒိတွာ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တေန. ထေရောတိ ယော ကောစိ အတ္တနာ ဝုဍ္ဎတရော. ဧကံ အာပုစ္ဆိတွာတိ ဧကံ ဝုဍ္ဎတရံ အာပုစ္ဆိတွာ. အပရော အာဂစ္ဆတီတိ အပရော တတောပိ ဝုဍ္ဎတရော အာဂစ္ဆတိ.

“以三种方式”，即通过引述、解说、讽诵。于此，为欲解说义理而引述经文，称为“引述”。阐释其义，称为“解说”。以声调诵读经文或其义，称为“讽诵”。“决意诵习后”，即是生起“我今诵习”之心。“引述后解说者”，即先举出（经文）后解说义理者。对在家人说“请说”是适合的，于此，即使对坐在更高处的人，也应特别指明而说“请说”，若不特别指明则不适合。“正在诵习者”，即在任何地方坐着诵习者。“长老”，即任何比自己年长的比丘。“请示一人后”，即请示一位年长者后。“另一人来”，即另一位比他更年长者到来。

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

诵波罗提木叉论释义终。

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကအဇ္ဈေသနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

请求诵波罗提木叉等论释义

၁၅၅. စောဒနာဝတ္ထု နာမ ဧကံ နဂရံ. သံဃဥပေါသထာဒိဘေဒေန နဝဝိဓန္တိ သံဃေ ဥပေါသထော ဂဏေ ဥပေါသထော ပုဂ္ဂလေ ဥပေါသထောတိ ဧဝံ ကာရကဝသေန တယော, သုတ္တုဒ္ဒေသော ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထော အဓိဋ္ဌာနုပေါသထောတိ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗာကာရဝသေန တယော, စာတုဒ္ဒသိကော ပန္နရသိကော သာမဂ္ဂီဥပေါသထောတိ ဧဝံ ဒိဝသဝသေန တယောတိ နဝဝိဓံ. စတုဗ္ဗိဓံ ဥပေါသထကမ္မန္တိ အဓမ္မေန ဝဂ္ဂံ ဥပေါသထကမ္မံ, အဓမ္မေန သမဂ္ဂံ ဥပေါသထကမ္မံ, ဓမ္မေန ဝဂ္ဂံ ဥပေါသထကမ္မံ, ဓမ္မေန သမဂ္ဂံ ဥပေါသထကမ္မန္တိ ဧဝံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဥပေါသထကမ္မံ. ဒုဝိဓံ ပါတိမောက္ခန္တိ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခံ ဘိက္ခုနီပါတိမောက္ခန္တိ ဒုဝိဓံ ပါတိမောက္ခံ. နဝဝိဓံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသန္တိ ဘိက္ခူနံ ပဉ္စ ဥဒ္ဒေသာ, ဘိက္ခုနီနံ ဌပေတွာ အနိယတုဒ္ဒေသံ အဝသေသာ စတ္တာရောတိ နဝဝိဓံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ.

155. Codanāvatthu是一座城的名称。布萨有九种：依行者分，有僧团布萨、众布萨、个人布萨三种；依行法分，有诵戒布萨、清净布萨、决意布萨三种；依日期分，有十四日布萨、十五日布萨、和合布萨三种，共为九种。布萨羯磨有四种：非法别众布萨羯磨、非法和合布萨羯磨、如法别众布萨羯磨、如法和合布萨羯磨。波罗提木叉有两种：比丘波罗提木叉与比丘尼波罗提木叉。诵波罗提木叉有九种：比丘有五种诵，比丘尼除去不定法之诵，有其余四种，共为九种。

ပက္ခဂဏနာဒိဥဂ္ဂဟဏာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

论允许学习计算半月等之释义

၁၅၈-၁၆၁. သမန္နာဟရထာတိ သလ္လက္ခေထ. ပရိယေသိတဗ္ဗာနီတိ ဘိက္ခာစာရေန ပရိယေသိတဗ္ဗာနိ.

158-161. “应注意”即是应省察。“应寻求”即是以托钵行乞来寻求。

ဒိသံဂမိကာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

远行者等事之释义

၁၆၃. ဥတုဝဿေယေဝါတိ [Pg.278] ဟေမန္တဂိမှေသုယေဝ.

163. “仅在时节中”即是仅在冬季与夏季。

ပါရိသုဒ္ဓိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

授与清净之释义

၁၆၄. ယေန ကေနစိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေန ဝိညာပေတီတိ မနသာ စိန္တေတွာ ဟတ္ထပ္ပယောဂါဒိနာ ယေန ကေနစိ ဝိညာပေတိ. သံဃော နပ္ပဟောတီတိ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ အန္တရာ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌာတုံ နပ္ပဟောတိ. ဣတရာ ပန ဗိဠာလသင်္ခလိကပါရိသုဒ္ဓိ နာမာတိ ဧတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘ဗိဠာလသင်္ခလိကာ ဗဒ္ဓါဝ ဟောတိ အန္တောဂေဟေ ဧဝ သမ္ပယောဇနတ္တာ, ယထာ သာ န ကတ္ထစိ ဂစ္ဆတိ, တထာ သာပိ န ဂစ္ဆတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဣတရထာ ဝိသေသနံ နိရတ္ထကံ ဟောတီ’’တိ. အပရေ ပန ‘‘ယထာ ဗဟူဟိ မနုဿေဟိ ဧကဿ ဗိဠာလဿ အတ္တနော အတ္တနော သင်္ခလိကာ ဂီဝါယ အာဗဒ္ဓါ ဗိဠာလေ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တိ အာဗဒ္ဓတ္တာ, န အညသ္မိံ ဗိဠာလေ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တိ အနာဗဒ္ဓတ္တာ, ဧဝမေဝဿ ဘိက္ခုဿ ဗဟူဟိ သင်္ခလိကသဒိသာ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ ဒိန္နာ, သာ တသ္မိံ ဘိက္ခုသ္မိံ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆတိ တသ္မိံ သင်္ခလိကာ ဝိယ အာဗဒ္ဓတ္တာ, န အညသ္မိံ အနာဗဒ္ဓတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ. သဗ္ဗမ္ပေတံ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. အယံ ပနေတ္ထ သာရော – ယထာ သင်္ခလိကာယ ပဌမဝလယံ ဒုတိယံယေဝ ဝလယံ ပါပုဏာတိ, န တတိယံ, ဧဝမယမ္ပိ ပါရိသုဒ္ဓိဒါယကေန ယဿ ဒိန္နာ, တတော အညတ္ထ န ဂစ္ဆတီတိ သင်္ခလိကသဒိသတ္တာ ‘‘ဗိဠာလသင်္ခလိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဗိဠာလသင်္ခလိကဂဟဏဉ္စေတ္ထ ယာသံ ကာသဉ္စိ သင်္ခလိကာနံ ဥပလက္ခဏမတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

164. 以任何肢体示意，即先在心中思量，然后用手势等方式向他人示意。僧团无法，指无法在两人之间不离伸手所及的距离而依次站立。至于其他的“猫链清净”(biḷālasaṅkhalikapārisuddhi)，有人说：“猫链是拴着的，因其只在屋内有用，犹如猫不去别处，这位比丘也不去别处，此即其义。否则，此修饰语便无意义。”另有人说：“犹如许多人用各自的链子系于一猫之颈，猫走时，链子因系着而随之而行，但另一只猫走时，它们则不随行，因未系着。同理，许多如链般的意愿与清净被授与这位比丘，当这位比丘前往时，它们也随之而行，犹如系于其身的链子，但不会随另一位比丘而行，因未系于其身。”所有这些都不应被视为核心要义。此中要义为：犹如链条的第一环只及于第二环，不及第三环，同样，此清净由授与者授与某人后，便不从他去往别处。因其与链条相似，故称“猫链”。此处取“猫链”一词，当知仅为一切链条之譬喻。

ဆန္ဒဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

授与意愿之释义

၁၆၅. ‘‘သန္တိ သံဃဿ ကရဏီယာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝစနဝိပလ္လာသေန ‘‘ကရဏီယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဿ သမ္မုတိဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. ‘‘ဟတ္ထပါသံ အာနေတဗ္ဗောယေဝါ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

165. 本应说“僧团有诸事务”，但因言辞颠倒而说成了“有事务”。对此，并无授与认可之务。在《疑难义释》中说：“必须被带到伸手所及处。”

သံဃုပေါသထာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

僧团布萨等事之释义

၁၆၈. သံဃသန္နိပါတတော ပဌမံ ကာတဗ္ဗံ ပုဗ္ဗကရဏန္တိ ဝုတ္တံ, ပုဗ္ဗကရဏတော ပစ္ဆာ ကာတဗ္ဗမ္ပိ ဥပေါသထကမ္မတော ပဌမံ ကာတဗ္ဗတ္တာ ပုဗ္ဗကိစ္စန္တိ ဝုတ္တံ. ဥဘယမ္ပိ စေတံ ဥပေါသထကမ္မတော ပဌမံ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ကတ္ထစိ ပုဗ္ဗကိစ္စမိစ္စေဝ ဝေါဟရီယတိ ‘‘ကိံ သံဃဿ ပုဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ.

168. 在僧团集会前应做之事被称为“前行事”。在前行事之后、布萨羯磨之前应做之事，则被称为“前务”。此二者皆因在布萨羯磨前完成，故在某些地方，如“僧团有何前务？”等句中，被统称为“前务”。

ဥပေါသထောတိ [Pg.279] တီသု ဥပေါသထဒိဝသေသု အညတရဒိဝသော. တသ္မိဉှိ သတိ ဣဒံ သံဃဿ ဥပေါသထကမ္မံ ပတ္တကလ္လံ နာမ ဟောတိ, နာသတိ. ယထာဟ ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပေါသထေ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၈၃). ယာဝတိကာ စ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာတိ ယတ္တကာ ဘိက္ခူ တဿ ဥပေါသထကမ္မဿ ပတ္တာ ယုတ္တာ အနုရူပါ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပကတတ္တာ, တေ စ ခေါ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ဧကသီမာယံ ဌိတာ. သဘာဂါပတ္တိယော စ န ဝိဇ္ဇန္တီတိ ဧတ္ထ ယံ သဗ္ဗော သံဃော ဝိကာလဘောဇနာဒိနာ သဘာဂဝတ္ထုနာ လဟုကာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ဧဝရူပါ ‘‘ဝတ္ထုသဘာဂါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတာသု ဟိ အဝိဇ္ဇမာနာသု ဝိသဘာဂါသု ဝိဇ္ဇမာနာသုပိ ပတ္တကလ္လံ ဟောတိယေဝ.

布萨，是指三个布萨日中的某一日。当此日存在时，此僧团的布萨羯磨才名为适时，不存在时则不然。如所说：“诸比丘，不应在非布萨日举行布萨。”（《大品》183）“所有适于羯磨的比丘”意指：所有到达、适合、相应于该布萨羯磨的比丘，其最低限度为四位正常的比丘，且他们需身处同一界内，不离伸手所及之处。“且无同类罪”意指：此处，若全体僧团因非时食等共同事由而犯下轻罪，此类罪被称为“事同罪”。若无此类罪，即便有不同类罪，羯磨依然适时。

ဝဇ္ဇနီယာ စ ပုဂ္ဂလာ တသ္မိံ န ဟောန္တီတိ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဂဟဋ္ဌာယ ပရိသာယာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၅၄) ဝစနတော ဂဟဋ္ဌော, ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနိယာ နိသိန္နပရိသာယ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၁၈၃) နယေန ဝုတ္တာ ဘိက္ခုနီ သိက္ခမာနာ သာမဏေရော သာမဏေရီ သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နကော အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိတ္တကော အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကော ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကော ပဏ္ဍကော ထေယျသံဝါသကော တိတ္ထိယပက္ကန္တကော တိရစ္ဆာနဂတော မာတုဃာတကော ပိတုဃာတကော အရဟန္တဃာတကော ဘိက္ခုနီဒူသကော သံဃဘေဒကော လောဟိတုပ္ပာဒကော ဥဘတောဗျဉ္ဇနကောတိ ဣမေ ဝီသတိ စာတိ ဧကဝီသတိ ပုဂ္ဂလာ ဝဇ္ဇနီယာ နာမ, တေ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိကရဏဝသေန ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ဧတေသု ဟိ တိဝိဓေ ဥက္ခိတ္တကေ သတိ ဥပေါသထံ ကရောန္တော သံဃော ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ, သေသေသု ဒုက္ကဋံ. ဧတ္ထ စ တိရစ္ဆာနဂတောတိ ယဿ ဥပသမ္ပဒါ ပဋိက္ခိတ္တာ, သောဝ အဓိပ္ပေတော, တိတ္ထိယာ ဂဟဋ္ဌေနေဝ သင်္ဂဟိတာ. ဧတေပိ ဟိ ဝဇ္ဇနီယာ. ဧဝံ ပတ္တကလ္လံ ဣမေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

应回避之人不在场中，即是：根据“诸比丘，不应为有在家人的会众……”（《大品》154）之语，（应回避）在家人；根据“诸比丘，不应为有比丘尼坐着的会众诵波罗提木叉……”等（《大品》183）的准则所说，（应回避）比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼、舍戒者、犯根本罪者、不见罪而被举罪者、不忏罪而被举罪者、不舍恶见而被举罪者、黄门、贼住者、投奔外道者、旁生、弑母者、弑父者、弑阿罗汉者、污比丘尼者、破僧者、出佛身血者、二形人，此二十一人名为应回避者，应使其离开伸手所及之处而回避他们。若此三类被举罪者在场而举行布萨，僧团则犯波逸提；其余情况下犯恶作。此处“旁生”，意指其具足戒被拒绝者；外道者则已包含在在家人中。他们也应被回避。应知，适时的（羯磨）由此四支所组成。

အဇ္ဇ မေ ဥပေါသထော ပန္နရသောတိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဥပေါသထော’’တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘အဇ္ဇ မေ ဥပေါသထော စာတုဒ္ဒသောတိ ဝါ ပန္နရသောတိ ဝါ ဝတွာ အဓိဋ္ဌာမီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

在“今日是我十五布萨亦尔”(Ajja me uposatho pannaraso”ti pi)一句中，“亦尔”(pi)一词表明，依照巴利圣典的用法，也可以只说“今日是我布萨”。然而，在《论母义注》(Mātikāṭṭhakathā)（即《解惑义注》(Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā)的‘缘起释义’）中则说：应说“今日是我十四日布萨，或十五日布萨”，然后说“我受持”。

သံဃုပေါသထာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

僧团布萨等说之释义终。

အာပတ္တိပဋိကမ္မဝိဓိကထာဝဏ္ဏနာ

罪之对治法说释义

၁၆၉. နနု [Pg.280] စ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သာပတ္တိကေန ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော, ယော ကရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဧဝံ သာပတ္တိကဿ ဥပေါသထကရဏေ ဝိသုံ ပညတ္တာ အာပတ္တိ န ဒိဿတိ, တသ္မာ ဘဂဝတာ ပညတ္တံ ‘‘န သာပတ္တိကေန ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယဿ သိယာ အာပတ္တိ…ပေ… ပညတ္တံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ကိဉ္စာပိ ဝိသုံ ပညတ္တာ အာပတ္တိ န ဒိဿတိ, အထ ခေါ ‘‘ယဿ သိယာ အာပတ္တိ, သော အာဝိကရေယျာ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တေန အတ္ထတော ပညတ္တာယေဝါတိ အဓိပ္ပာယော.

169. “诸比丘，有罪者不应作布萨，若作，则犯恶作。”虽然对于有罪者作布萨，并未见到有另外制定的罪，那么，世尊所制定的“有罪者不应作布萨”，这是为何而说呢？（答曰：）“凡是有罪者……乃至……应知这是所制定的。”其意为：即使未见到有另外制定的罪，但说了“凡是有罪者，应当发露”等等，这实际上就是依义而制定的。

ပါရိသုဒ္ဓိဒါနပညာပနေန စာတိ ဣမိနာဝ ‘‘သာပတ္တိကေန ပါရိသုဒ္ဓိပိ န ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဒီပိတံ ဟောတိ. န ဟိ သာပတ္တိကော သမာနော ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိံ ဒမ္မိ, ပါရိသုဒ္ဓိံ မေ ဟရ, ပါရိသုဒ္ဓိံ မေ အာရောစေဟီ’’တိ ဝတ္တုမရဟတိ. တသ္မာ ပါရိသုဒ္ဓိံ ဒေန္တေန ပဌမံ သန္တီ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ ‘‘အဟံ, အာဝုသော, ဣတ္ထန္နာမာယ အာပတ္တိယာ ဝေမတိကော, ယဒါ နိဗ္ဗေမတိကော ဘဝိဿာမိ, တဒါ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော. ‘‘ပါတိမောက္ခံ သောတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ယာဝ နိဗ္ဗေမတိကော န ဟောတိ, တာဝ သဘာဂါပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န လဘတိ, အညေသဉ္စ ကမ္မာနံ ပရိသုဒ္ဓေါ နာမ ဟောတိ. ‘‘ပုန နိဗ္ဗေမတိကော ဟုတွာ ဒေသေတဗ္ဗံ န စာ’’တိ နေဝ ပါဠိယံ န အဋ္ဌကထာယံ အတ္ထိ, ဒေသိတေ ပန ဒေါသော နတ္ထိ. ‘‘ဣတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပဋိကရိဿာမီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ယထာ သဗ္ဗော သံဃော သဘာဂါပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ, သံဃော…ပေ… ပဋိကရိဿတီ’’တိ ဉတ္တိံ ဌပေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ လဘတိ, ဧဝံ တီဟိ ‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ, ဣမေ ဘိက္ခူ သဘာဂံ အာပတ္တိံ အာပန္နာ. ယဒါ အညံ ဘိက္ခုံ သုဒ္ဓံ အနာပတ္တိကံ ပဿိဿန္တိ, တဒါ တဿ သန္တိကေ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿန္တီ’’တိ ဂဏဉတ္တိံ ဌပေတွာ, ဒွီဟိ အညမညံ အာရောစေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧကေနပိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓံ လဘိတွာ ပဋိကရိဿာမီ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ စ ဝဒန္တိ.

又，通过“授与清净之制定”，也阐明了“有罪者不得授与清净”。因为有罪者不应说“我授与清净，为我带来清净，为我宣告清净”。因此，授与清净者应先发露存在的罪，说：“贤友，我对某某罪存疑，当我无疑时，将对此罪行对治。”说完后才可作布萨。根据“应听波罗提木叉”之说，只要他尚未无疑，就不能接受（他人对）同类罪的发露，但在其他羯磨方面，则名为清净。“待无疑后才发露”——此说既不见于圣典，也不见于义注，但发露了亦无过失。在《疑难义释》中说：“于此处起身后行对治，亦是此理。”譬如，所有僧团皆犯同类罪，可作白言：“大德，僧团听我……乃至……将行对治”，然后举行布萨。同样，三位比丘可通过僧团作白：“诸具寿请听，此诸比丘犯同类罪，当见到其他清净无罪的比丘时，将于彼前对此罪行对治”；两位比丘则可相互告知后举行布萨。亦有说，即使一人，作意“待得清净后我将行对治”后举行（布萨），亦可。

အာပတ္တိပဋိကမ္မဝိဓိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

罪之对治法说释义终。

လိင်္ဂါဒိဒဿနကထာဝဏ္ဏနာ

相、行相等开示说释义

၁၇၉. အာစာရသဏ္ဌာနန္တိ [Pg.281] အာစာရသဏ္ဌိတိ. အာကရီယတိ ပကာသီယတိ ဧတေနာတိ အာကာရော. လီနံ ဂမယတိ ဗောဓေတီတိ လိင်္ဂံ. နိမိယန္တိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဉာယန္တိ ဧတေနာတိ နိမိတ္တံ. ဥဒ္ဒိသီယန္တိ အပဒိသီယန္တိ ဧတေနာတိ ဥဒ္ဒေသော. ‘‘အမှာကံ ဣဒ’’န္တိ အညာတံ အဝိဒိတန္တိ အညာတကံ. တဉ္စ အတ္ထတော ပရသန္တကံယေဝါတိ အာဟ ‘‘အညေသံ သန္တက’’န္တိ.

179. “行为的形态”(ācārasaṇṭhāna)即是“行为的安住”(ācārasaṇṭhiti)。通过它来实行、显示，故名“行相”(ākāra)。它能使隐晦者显了、令觉悟，故名“相”(liṅga)。通过它来衡量、分别而知，故名“标记”(nimitta)。通过它来指示、说明，故名“标示”(uddesa)。未被认知、未被了知的，称为“不相识的”(aññātaka)。而此（物）从义理上说，实为他人所有，故说“是属于他人的”。

၁၈၀. နာနာသံဝါသကဘာဝန္တိ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝံ. တဿ အဘိဘဝေါ နာမ တေသံ လဒ္ဓိဝိဿဇ္ဇာပနန္တိ အာဟ ‘‘တံ ဒိဋ္ဌိံ န နိဿဇ္ဇာပေန္တီတိ အတ္ထော’’တိ.

180. “不同共住的状态”(nānāsaṃvāsakabhāva)是指见解(laddhi)不同的共住状态。所谓对它的“胜伏”(abhibhavo)，即是让他们舍弃其见解。（对于不胜伏）则说：“其义为：他们不令（他人）舍弃该见解。”

နဂန္တဗ္ဗဂန္တဗ္ဗဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

不应去与应去之章说释义

၁၈၁. ဥပေါသထာဓိဋ္ဌာနတ္ထံ သီမာပိ နဒီပိ န ဂန္တဗ္ဗာတိ ဂရုကံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ လဟုကဿ အကတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ. အာရညကေနာပိ ဘိက္ခုနာတိ ဧကစာရိကေန အာရညကဘိက္ခုနာ, ယတ္ထ ဝါ သံဃပဟောနကာ ဘိက္ခူ န သန္တိ, တာဒိသေ အရညေ ဝသန္တေန. တတ္ထ ဥပေါသထံ ကတွာဝ ဂန္တဗ္ဗန္တိ တဿ ဝသနဋ္ဌာနေ သံဃုပေါသထဿ အပ္ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ. ဥပေါသထန္တရာယောတိ အတ္တနော ဥပေါသထန္တရာယော.

181. “为受持布萨，不应前往界限(sīmā)或河流”，如此说是因不应舍弃重要的波罗提木叉教诵而行轻率之事。“即使是森林比丘”，是指独行的森林比丘，或住在没有足够比丘组成僧团之处的林中比丘。“应于彼处作布萨后方可前往”，如此说是因其住处无僧团布萨举行。“布萨的障碍”，是指其自身的布萨障碍。

ဝဇ္ဇနီယပုဂ္ဂလသန္ဒဿနကထာဝဏ္ဏနာ

应回避之人开示说释义

၁၈၃. ဟတ္ထပါသုပဂမနမေဝ ပမာဏန္တိ ဘိက္ခုနီအာဒယော ဌိတာ ဝါ ဟောန္တု နိသိန္နာ ဝါ, တေသံ ဟတ္ထပါသုပဂမနမေဝ အာပတ္တိယာ ပမာဏန္တိ အဓိပ္ပာယော, တသ္မာ ဧကသီမာယမ္ပိ ဟတ္ထပါသံ ဇဟာပေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

183. 比丘尼等，无论站立或坐着，以进入其伸手所及为犯戒之量，此为意趣。因此，即便在同一界内，亦应令其离开伸手所及之处后，方可行布萨。其余于此已明。

ဥပေါသထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

布萨犍度释义终。

၃. ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကံ

3. 雨安居犍度

ဝဿူပနာယိကာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

开许雨安居论释义

၁၈၄. ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ [Pg.282] ဣဓ-သဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တောတိ ဩကာသပရိဒီပနဿပိ အသမ္ဘဝတော အတ္ထန္တရဿ အဗောဓနတော ဝုတ္တံ. အပရဇ္ဇုဂတာယ အဿာတိ ဣမိနာ အသမာနာဓိကရဏဝိသယော ဗာဟိရတ္ထသမာသောယန္တိ ဒဿေတိ. အပရဇ္ဇူတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမိတော အပရံ ဒိနံ, ပါဋိပဒန္တိ အတ္ထော. အဿာတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမိယာ.

184. 于雨安居犍度中，说“此”（idha）字仅为虚词，是因其既不可能指示处所，亦不表余义。“次日之”（Aparajjugatāya assa）一句表明，这是一个格位不一的外部语义复合词。“次日”（Aparajjū）指萨哈(Āsāḷhī)月圆日之后一日，即初一日。“之”（Assa）指萨哈月圆日。

ဝဿာနေ စာရိကာပဋိက္ခေပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

雨安居中禁止游行等论释义

၁၈၅. အနပေက္ခဂမနေန ဝါ အညတ္ထ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပနေန ဝါ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ အနပေက္ခဂမနေန ဥပစာရာတိက္ကမေ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, သာပေက္ခဂမနေန အညတ္ထ အရုဏုဋ္ဌာပနေန အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

185. 当知，或因无还意而行，或因于他处天明，而有犯。于此，无还意而行者，于越界时有犯；有还意而行者，于他处天明时有犯。

သတ္တာဟကရဏီယာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

七日法许可论释义

၁၈၇-၁၈၉. တီဏိ ပရိဟီနာနီတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝစ္စကုဋိအာဒီနံ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ပဟီနာနိ. ဝါရေယျန္တိ အာဝါဟဝိဝါဟမင်္ဂလံ. သုတ္တန္တောတိ အတ္တနော ပဂုဏသုတ္တန္တော. န ပလုဇ္ဇတီတိ န ဝိနဿတိ န အန္တရဓာယတိ.

187-189. 所谓“三衰损事”（tīṇi parihīnāni），是指比丘尼们的厕所(vaccakuṭi)等因被禁止而舍弃之物。“婚事”（Vāreyyaṃ）是指婚嫁等喜庆之事。“经”（Suttanto）是指自己熟练的经典。“不毁坏”（na palujjati）是指不毁坏、不消失。

ပဟိတေယေဝ အနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

对被派遣者之许可论释义

၁၉၉. ဘိက္ခုဂတိကောတိ ဘိက္ခုနိဿိတကော. သော ပန ယသ္မာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသနကပုရိသော’’တိ. သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တွာ ဗဟိဒ္ဓါ အရုဏုဋ္ဌာပနံ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ. အနိမန္တိတေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ အနိမန္တိတတ္တာ သတ္တာဟကိစ္စံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဂစ္ဆန္တဿပိ ဝဿစ္ဆေဒေါ စေဝ ဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဝုတ္တဉှိ ရတ္တိစ္ဆေဒကာရဏံ ဝိနာ တိရောဝိဟာရေ ဝသိတွာ အာဂစ္ဆိဿာမီတိ ဂစ္ဆတောပိ ဝဿစ္ဆေဒံ ဝဒန္တိ. ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေန စ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌိတေနေဝ ‘‘အန္တောသတ္တာဟေ အာဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ အာဘောဂံ အကတွာ ဥပစာရသီမံ အတိက္ကမတိ, ဆိန္နဝဿောဝ ဟောတီတိ ဝဒန္တိ. ဘဏ္ဍကန္တိ စီဝရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပဟိဏန္တီတိ စီဝရဓောဝနာဒိကမ္မေန ပဟိဏန္တိ. သမ္ပာပုဏိတုံ [Pg.283] န သက္ကောတိ, ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အဇ္ဇေဝ အာဂမိဿာမီ’’တိ သာမန္တဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပုန အာဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ သစေ အရုဏုဂ္ဂမနံ ဟောတိ, ဝဿစ္ဆေဒေါပိ န ဟောတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒဒုက္ကဋဉ္စ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ. ‘‘အာစရိယံ ပဿိဿာမီ’’တိ ပန ဂန္တုံ လဘတီတိ ‘‘အဂိလာနမ္ပိ အာစရိယံ ဥပဇ္ဈာယံ ဝါ ပဿိဿာမီ’’တိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တုံ လဘတိ. သစေ ပန နံ အာစရိယော ‘‘အဇ္ဇ မာ ဂစ္ဆာ’’တိ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတီတိ ဧဝံ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂတံ အန္တောသတ္တာဟေယေဝ ပုန အာဂစ္ဆန္တံ သစေ အာစရိယော ဥပဇ္ဈာယော ဝါ ‘‘အဇ္ဇ မာ ဂစ္ဆာ’’တိ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတိ, သတ္တာဟာတိက္ကမေပိ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပာယော, ဝဿစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ သတ္တာဟဿ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမိတတ္တာ.

199. “投靠比丘者”（Bhikkhugatiko）是指依止比丘之人。他因与比丘们同住，故被称为“与比丘同住之人”。因七日法而去，于界外天明，即为破夜。关于“未被邀请则不应去”，于此当知，因未被邀请，即便已作意行七日事而去者，亦会中断雨安居且得一恶作。诚然，若无如前所述破夜之缘由，仅想着“我去寺外住下再回来”而去，亦说为中断雨安居。“可以去”是指可以因七日法而去。如是去者，应立于近住区界内，作意“我将于七日内返回”后方可离去。若未作意而越过近住区界，则说其雨安居已中断。“资具”（Bhaṇḍakaṃ）是就衣袍而言。“派遣”是指因洗衣等事务而派遣。关于“无法到达，可以”，于此，若想着“我今日即回”而去附近寺院，于返回途中天明，他们说，既不中断雨安居，亦无破夜之恶作。“可以去见阿阇梨”是指，即便阿阇梨或戒师无病，亦可以因七日法而去见。若阿阇梨对他说“今日勿回”，（留下）是可以的。此句意为：如是因七日法而去，于七日内返回时，若阿阇梨或戒师说“今日勿回”，（留下）是可以的，即便超过七日亦无犯，此为意趣。然当知，雨安居实已中断，因已于外度过七日。

အန္တရာယေ အနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒကထာဝဏ္ဏနာ

障碍、无犯与中断雨安居论释义

၂၀၁. သစေ ဒူရံ ဂတော ဟောတိ, သတ္တာဟဝါရေန အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ ဝဿစ္ဆေဒကာရဏေ သတိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ.

201. （经文）“若已远行，应以七日为期令天明”，此句表明：当有中断雨安居之因时，可以因七日法而去。

ဝဇာဒီသု ဝဿူပဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

于危难等中入雨安居论释义

၂၀၃. ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သတ္ထဿာဝိဟာရတ္တာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. သတ္ထေ ပန ဝဿံ ဥပဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ကုဋိကာဒီနံ အဘာဝေ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဥပဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ, အာလယကရဏမတ္တေနေဝ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဝိပ္ပကိရတီတိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဂစ္ဆတိ. တီသု ဌာနေသု နတ္ထိ ဝဿစ္ဆေဒေ အာပတ္တီတိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တဿေဝ နတ္ထိ အာပတ္တိ, တေဟိ ဝိယုဇ္ဇိတွာ ဂမနေ ပန အာပတ္တိယေဝ, ပဝါရေတုဉ္စ န လဘတိ.

203. “我于此入雨安居”应说三遍。因商队非为寺院，故不应说“于此寺院中”，仅说“我于此入雨安居”即可。然而，于商队中不应入雨安居，此句意为：在没有孤邸等住所时，不应仅作“我于此入雨安居”之口头宣告而入，而应仅以建造住处为凭。“散去”（vippakirati）是指各自分开而行。“于三处，中断雨安居无犯”是指，仅与彼等同行者无犯；若离彼等而去，则有犯，且不得行自恣(pavāraṇā)。

ဝဿံ အနုပဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ

不应入雨安居之处论释义

၂၀၄. သေယျထာပိ ပိသာစိလ္လိကာတိ ဧတ္ထ ပိသာစာ ဧဝ ပိသာစိလ္လိကာ, ပိသာစဒါရကာတိပိ ဝဒန္တိ. ပဝိသနဒွါရံ ယောဇေတွာတိ သကဝါဋဗဒ္ဓမေဝ ယောဇေတွာ. ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနန္တိ တိဏပဏ္ဏဣဋ္ဌကသိလာသုဓာသင်္ခါတာနံ ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနံ. ဣဒဉ္စ ယေဘုယျေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ရုက္ခာဒီသု [Pg.284] ပဒရစ္ဆဒနာယပိ ကုဋိကာယ ဝဿူပဂမနဿ ဝုတ္တတ္တာ. န, ဘိက္ခဝေ, အသေနာသနိကေန ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗန္တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝဿူပဂမနံ သန္ဓာယေဝ ပဋိက္ခေပေါ, န အာလယကရဏဝသေန ဥပဂမနံ သန္ဓာယာတိ ဝဒန္တိ. ပါဠိယံ ပန အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ဒုတိယပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၈၄) ‘‘ဝဿံ ဥပဂစ္ဆန္တေန ဟိ နာလကပဋိပဒံ ပဋိပန္နေနပိ ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနံ အညတရေန ဆန္နေယေဝ သဒွါရဗန္ဓေ သေနာသနေ ဥပဂန္တဗ္ဗံ. တသ္မာ ဝဿကာလေ သစေ သေနာသနံ လဘတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ လဘတိ, ဟတ္ထကမ္မံ ပရိယေသိတွာပိ ကာတဗ္ဗံ. ဟတ္ထကမ္မံ အလဘန္တေန သာမမ္ပိ ကာတဗ္ဗံ, န တွေဝ အသေနာသနိကေန ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တတ္တာ အသေနာသနိကဿ နာဝါဒိံ ဝိနာ အညတ္ထ အာလယော န ဝဋ္ဋတီတိ အမှာကံ ခန္တိ. နာဝါသတ္ထဝဇေသုယေဝ ဟိ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နာဝါယ ဝဿံ ဥပဂန္တု’’န္တိအာဒိနာ သတိ အသတိ ဝါ သေနာသနေ ဝဿူပဂမနဿ ဝိသုံ အနုညာတတ္တာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အသေနာသနိကေန ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ အယံ ပဋိက္ခေပေါ တတ္ထ န လဗ္ဘတီတိ အသတိ သေနာသနေ အာလယဝသေနပိ နာဝါဒီသု ဥပဂမနံ ဝုတ္တံ. ဋင်္ကိတမဉ္စော နာမ ဒီဃေ မဉ္စပါဒေ မဇ္ဈေ ဝိဇ္ဈိတွာ အဋနိယော ပဝေသေတွာ ကတော မဉ္စော. တဿ ဣဒံ ဥပရိ ဣဒံ ဟေဋ္ဌာတိ နတ္ထိ, ပရိဝတ္တေတွာ အတ္ထတောပိ တာဒိသောဝ ဟောတိ, တံ သုသာနေ ဒေဝဋ္ဌာနေ စ ဌပေန္တိ, စတုန္နံ ပါသာဏာနံ ဥပရိ ပါသာဏံ အတ္ထရိတွာ ကတံ ဂေဟမ္ပိ ‘‘ဋင်္ကိတမဉ္စော’’တိ ဝုစ္စတိ.

204. 所谓“如鬼魅棚”(seyyathāpi pisācillikā)，此处鬼魅(pisācā)即鬼魅棚(pisācillikā)，亦有人言为鬼子(pisācadārakā)。“安置门户”(pavisanadvāraṃ yojetvā)，即安装好带门闩的门。“五种覆盖物”(pañcannaṃ chadanānaṃ)，即草、叶、瓦、石、灰泥这五种覆盖物。当知此为概说，因为在树下等处，对于以木瓦为顶的孤邸(kuṭi)进入雨安居也有提及。有人说：“诸比丘，不得于无住所处进入雨安居”，此句是区分文句，针对进入雨安居而作的禁止，而非针对依止而住。然而，在圣典中并未作区分，且在义注(aṭṭhakathā)及第二波罗夷(pārājika)的释义中，为强调此点而说：“进入雨安居者，纵使行纳拉咖(Nālaka)的行道，亦须在有门闩、以五种覆盖物之一覆盖的住所中安居。是故，雨季时若能得到住所，此为善事。若不得，亦应寻求人工建造。若找不到人工，亦应亲自建造，但绝不得于无住所处进入雨安居。”由于此说非常确定，我等之见解为：除船等之外，无住所者于他处依止是不允许的。因为对于船、商队、营地等，由“诸比丘，我允许在船上进入雨安居”等文，无论有无住所，已特别允许进入雨安居，故“诸比丘，不得于无住所处进入雨安居”此一禁制于彼处不得适用。因此，在没有住所的情况下，也允许依止于船等处而住。所谓“榫卯床”(ṭaṅkitamañco)，是在长床脚中间凿孔，穿入横木而制成的床。它没有此为上、此为下之分，翻转过来铺设亦是如此。人们将其置于墓地与神庙。于四块石头之上铺设石板所造之屋，亦称“榫卯床”。

ဝဿံ အနုပဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

不应进入雨安居之处论释义终。

အဓမ္မိကကတိကကထာဝဏ္ဏနာ

不如法规定论之释义

၂၀၅. တဿာ လက္ခဏံ မဟာဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တန္တိ စတုတ္ထပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘ယော ဣမမှာ အာဝါသာ ပဌမံ ပက္ကမိဿတိ, တံ မယံ အရဟာတိ ဇာနိဿာမာ’’တိ (ပါရာ. ၂၂၈) ဧတ္ထ ဒဿိတံ အဓမ္မိကကတိကဝတ္တလက္ခဏံ သန္ဓာယ ဝဒတိ, ပရတောပိ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ အဓမ္မိကံ ကတိကဝတ္တံ အာဝိ ဘဝိဿတိယေဝ.

205. 言“其特征已于《大分别》(Mahāvibhaṅga)中说”者，是指第四波罗夷(pārājika)释义中所示“‘谁先从此住处离去，我等当知其为阿罗汉’”（波罗夷 228）之不如法协议(adhammikakatikavatta)的特征。此外，在《卧坐具犍度》(Senāsanakkhandhaka)的释义中，不如法的协议亦将显明。

ပဋိဿဝဒုက္ကဋာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

承诺恶作罪论之释义

၂၀၇. ယသ္မာ [Pg.285] နာနာသီမာယံ ဒွီသု အာဝါသေသု ဝဿံ ဝသန္တဿ ဒုတိယေ ‘‘ဝသာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပဌမသေနာသနဂ္ဂါဟော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, ပုန ပဌမေယေဝ ‘‘ဝသာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ဒုတိယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, တသ္မာ ‘‘တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပုရိမိကာ စ န ပညာယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဋိဿဝဿ ဝိသံဝါဒနပစ္စယာ ဟောန္တမ္ပိ ဒုက္ကဋံ သတိယေဝ ပဋိဿဝေ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တဿ တဿ ပဋိဿဝေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘တဉ္စ ခေါ…ပေ… ပစ္ဆာ ဝိသံဝါဒနပစ္စယာ’’တိ.

207. 由于比丘于不同界(sīmā)的两个住处进入雨安居时，当于第二处生起“我住”之心时，对第一住所的受用便告平息；复于第一处生起“我住”之心时，对第二处的（受用）便告平息。是故说：“诸比丘，彼比丘的前住(purimikā)不成。”因违背承诺而有恶作(dukkaṭa)，此恶作仅于有承诺时方成，故言“于彼彼承诺，有恶作”。是故又言：“然彼……（略）……后因违诺。”

အကရဏီယောတိ သတ္တာဟကရဏီယေန အကရဏီယော. သကရဏီယောတိ သတ္တာဟကရဏီယေနေဝ သကရဏီယော. ယဒိ ဧဝံ ‘‘သတ္တာဟကရဏီယေန အကရဏီယော သကရဏီယော’’တိ စ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? ‘‘အကရဏီယော’’တိ ဝုတ္တေပိ သတ္တာဟကရဏီယေန သကရဏီယာကရဏီယတာ ဝိညာယတီတိ ကတွာ န ဝုတ္တံ. ယဒိ ဧဝံ ပရတော ‘‘သတ္တာဟကရဏီယေန ပက္ကမတီ’’တိ ဝါရဒွယေပိ ‘‘သကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? ဝုစ္စတေ – တတ္ထ ‘‘သတ္တာဟကရဏီယေနာ’’တိ အဝတွာ ‘‘သကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ ဝုတ္တေ သော တံ သတ္တာဟံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမေတီတိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ‘‘သတ္တာဟကရဏီယေန ပက္ကမတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ ဝုတ္တေ သတ္တာဟဿ အဓိကတတ္တာ သော တံ သတ္တာဟံ ဗဟိ ဝီတိနာမေတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ.

“无事者”(akaraṇīyo)，即无七日事务者。“有事者”(sakaraṇīyo)，即有七日事务者。若尔，何不言“因七日事务而无事、有事”耶？答曰：纵只言“无事者”，亦能了知其有无七日事务，故不作是说。若尔，后文两次言“因七日事务而离去”时，何不略言“有事者离去”耶？答曰：于彼处，若不言“因七日事务”而仅言“有事者离去”，则不能言其于外度过彼七日，是故说“因七日事务而离去”。如是说时，因七日之期已定，故能言其于外度过彼七日。

ဧတ္ထ စ အာဒိမှိ စတ္တာရော ဝါရာ နိရပေက္ခဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ, တတ္ထာပိ ပုရိမာ ဒွေ ဝါရာ ဝဿံ အနုပဂတဿ ဝသေန ဝုတ္တာ, ပစ္ဆိမာ ပန ဒွေ ဝါရာ ဝဿံ ဥပဂတဿ ဝသေန, တတော ပရံ ဒွေ ဝါရာ သာပေက္ခဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ, တတ္ထာပိ ပဌမဝါရော သာပေက္ခဿပိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တွာ တံ သတ္တာဟံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမေန္တဿ ဝဿစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော, ဣတရော ဝုတ္တနယေနေဝ ဂန္တွာ အန္တောသတ္တာဟေ နိဝတ္တန္တဿ ဝဿစ္ဆေဒါဘာဝဒဿနတ္ထံ. ‘‘သော သတ္တာဟံ အနာဂတာယ ပဝါရဏာယ သကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ အယံ ပန ဝါရော နဝမိတော ပဋ္ဌာယ ဂန္တွာ သတ္တာဟံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမေန္တဿပိ ဝဿစ္ဆေဒါဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. ဧတ္ထ စ ‘‘အကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ ဒုတိယဝါရဿ အနာဂတတ္တာ နဝမိတော ပဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တေနပိ သတိယေဝ ကရဏီယေ ဂန္တဗ္ဗံ, နာသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမေ စ သတ္တ ဝါရာ ဗဟိဒ္ဓါ ကတဥပေါသထိကဿ ဝသေန အာဂတာ, အပရေ [Pg.286] သတ္တ အန္တောဝိဟာရံ ဂန္တွာ ကတဥပေါသထဿ ဝသေနာတိ ဧဝံ ပုရိမိကာယ ဝသေန စုဒ္ဒသ ဝါရာ ဝုတ္တာ, တတော ပရံ ပစ္ဆိမိကာယ ဝသေန တေယေဝ စုဒ္ဒသ ဝါရာ ဝုတ္တာတိ ဧဝမေတေသံ နာနာကရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于此，最初的四种情况是就无挂念的离开而说，其中前两种情况是就未入雨安居者而说，后两种情况则是就已入雨安居者而说。其后的两种情况是就有挂念的离开而说，其中第一种情况是为了说明，即使有挂念，若因七日事务离开并在外度过那七天，其雨安居会中断；另一种情况是为了说明，若以所说的方式离开但在七日内返回，其雨安居则不中断。至于“他为尚未到来的自恣(pavāraṇā)而有事离开七日”这一情况，是为了说明从第九日起离开，即使在外度过七天，其雨安居也不中断。于此，因为“无事者离开”的第二种情况尚未到来，故应了知：从第九日起离开者，也必须有事才能去，无事则不能去。这七种情况是就于外举行布萨者而言，另外七种情况是就进入寺院内举行布萨者而言。如是，就前安居而言有十四种情况，其后就后安居而言，也有同样的十四种情况。应当这样了知它们的区别。

ဣမေဟိ ပန သဗ္ဗဝါရေဟိ ဝုတ္တမတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သော တဒဟေဝ အကရဏီယောတိအာဒီသူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကော ပန ဝါဒေါ ဒွီဟတီဟံ ဝသိတွာ အန္တောသတ္တာဟေ နိဝတ္တန္တဿာတိ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ဒွီဟတီဟံ ဝသိတွာ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တွာ အန္တောသတ္တာဟေ နိဝတ္တန္တဿ ကော ပန ဝါဒေါ, ကထာ ဧဝ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. အသတိယာ ပန ဝဿံ န ဥပေတီတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ဣမံ တေမာသံ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ န ဥပေတိ.

为了总结并显示所有这些情况所说的义理，开始了“他于当日即为无事者……”等(文)。对于住了两三日后于七日内返回者，又有何可说？其意为：对于已入雨安居，住了两三日，因七日事务离开，并于七日内返回者，又有何可说？根本不成问题。然而，心不在焉者则不入雨安居，即虽作“我于此寺院入此三月雨安居”的口头宣告，亦不入雨安居。

ကောမုဒိယာ စာတုမာသိနိယာတိ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာယံ. သာ ဟိ ကုမုဒါနံ အတ္ထိတာယ ကောမုဒီ, စတုန္နံ ဝဿိကာနံ မာသာနံ ပရိယောသာနတ္တာ ‘‘စာတုမာသိနီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တဒါ ဟိ ကုမုဒါနိ သုပုပ္ဖိတာနိ ဟောန္တိ, တသ္မာ ကုမုဒါနံ သမူဟော, ကုမုဒါနိ ဧဝ ဝါ ကောမုဒါ, တေ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ‘‘ကောမုဒီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ကုမုဒဝတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

“Komudī cātumāsinī”是指后迦提迦月的月圆日。因有睡莲(kumuda)故称“Komudī”(具睡莲)；因是雨季四个月的终了，故称“Cātumāsinī”(四月终)。那时睡莲盛开，因此，睡莲的集合，或睡莲本身，即是“komudā”；因其存在于此，故称“komudī”，意即“拥有睡莲”。此处其余文义显明。

ပဋိဿဝဒုက္ကဋာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

承诺恶作罪论释义终。

ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

入雨安居犍度释义终。

၄. ပဝါရဏက္ခန္ဓကံ

4. 自恣犍度

အဖာသုကဝိဟာရကထာဝဏ္ဏနာ

不适住论释义

၂၀၉. ပဝါရဏက္ခန္ဓကေ [Pg.287] အာဒိတော လာပေါ အာလာပေါ, ဝစနပဋိဝစနဝသေန သမံ လာပေါ သလ္လာပေါ. ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမေယျာတိ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. အဝက္ကာရပါတိံ ဓောဝိတွာ ဥပဋ္ဌာပေယျာတိ အတိရေကပိဏ္ဍပါတံ အပနေတွာ ဌပနတ္ထာယ ဧကံ သမုဂ္ဂပါတိံ ဓောဝိတွာ ဌပေယျ. သမုဂ္ဂပါတိ နာမ သမုဂ္ဂပုဋသဒိသာ ပါတိ. အပ္ပဟရိတေတိ အပရူဠှဟရိတေ, ယသ္မိံ ဌာနေ ပိဏ္ဍပါတဇ္ဈောတ္ထရဏေန ဝိနဿနဓမ္မာနိ တိဏာနိ နတ္ထိ, တသ္မိန္တိ အတ္ထော. တေန နိတ္တိဏဉ္စ မဟာတိဏဂဟနဉ္စ ယတ္ထ သကဋေနပိ ဆဍ္ဍိတေ ပိဏ္ဍပါတေ တိဏာနိ န ဝိနဿန္တိ, တဉ္စ ဌာနံ ပရိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဿ ဟိ အဝိကောပနတ္ထမေတံ ဝုတ္တံ. အပ္ပာဏကေတိ နိပ္ပာဏကေ, ပိဏ္ဍပါတဇ္ဈောတ္ထရဏေန မရိတဗ္ဗပါဏကရဟိတေ ဝါ မဟာဥဒကက္ခန္ဓေ. ပရိတ္တောဒကေ ဧဝ ဟိ ဘတ္တပက္ခေပေန အာလုဠိတေ သုခုမပါဏကာ မရန္တိ, န မဟာတဠာကာဒီသူတိ. ပါဏကာနုရက္ခဏတ္ထဉှိ ဧတံ ဝုတ္တံ. ဩပိလာပေယျာတိ နိမုဇ္ဇာပေယျ.

209. 在自恣犍度(Pavāraṇakkhandhaka)中，言谈(lāpo)、交谈(ālāpo)，以问答方式进行的平等交谈即是会谈(sallāpo)。“应从乞食返回”是指在村中行乞后应当返回。“洗净残食钵后备妥”是指，为了放置移开的多余食物，应洗净一个匣钵(samuggapāti)并放好。匣钵是指像匣袋(samuggapuṭa)一样的钵。“在无青草处”是指在未长成的青草上，即在倾倒食物不会毁坏草的地方。因此，无草之处，以及即使从车上倾倒食物也不会毁坏草的密高草丛，这样的地方也被包含在内。这是为了不违犯毁坏生类学处(bhūtagāmasikkhāpada)而说的。“在无生物处”是指在没有生物的地方，或是在倾倒食物也不会杀死生物的大片水域中。因为在少量水中，投入食物搅动后，微小的生物会死去，但在大湖等处则不会。这是为了保护生物而说的。“应使其沉没”是指使其沉入水中。

ဝစ္စဃဋန္တိ အာစမနကုမ္ဘီ. ရိတ္တန္တိ ရိတ္တကံ. တုစ္ဆန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဝိသယှန္တိ ဥက္ခိပိတုံ အသက္ကုဏေယျံ အတိဘာရိကံ. ဟတ္ထဝိကာရေနာတိ ဟတ္ထသညာယ. ဟတ္ထေဟိ ဥက္ခိပနံ ဟတ္ထဝိလင်္ဃနံ. တေနာဟ ‘‘ဟတ္ထုက္ခေပကေနာ’’တိ. အထ ဝါ ဝိလင်္ဃေတိ ဒေသန္တရံ ပါပေတိ ဧတေနာတိ ဝိလင်္ဃကော, ဟတ္ထော ဧဝ ဝိလင်္ဃကော ဟတ္ထဝိလင်္ဃကော, တေန ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန, အညမညံ သံသိဗ္ဗိတဟတ္ထေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒွေ ဟိ ဇနာ ဟတ္ထေန ဟတ္ထံ သံသိဗ္ဗေတွာ ဒွီသု ဟတ္ထေသု ဌပေတွာ ဥဋ္ဌပေန္တာ ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန ဥဋ္ဌပေန္တိ နာမ. တိတ္ထိယသမာဒါနန္တိ တိတ္ထိယေဟိ သမာဒါတဗ္ဗံ.

“便壶”(vaccaghaṭa)是指盥洗壶(ācamanakumbhī)。“空的”(ritta)即是空无。“空虚”(tuccha)是它的同义词。“不堪负荷”(avisayha)是指因过重而无法举起。“以手示意”(hatthavikāra)是指用手的信号。“以手举起”(hatthavilaṅghana)是用手举起。因此说“以手举起”(hatthukkhepaka)。又或者，“vilaṅghako”(传递者)是指用它能使东西传到别处，手即是传递者，故为“hatthavilaṅghako”(以手传递)。“以手传递”即是说以彼此相连的手(传递)。诚然，两人手拉着手，将东西放在两只手上举起，这称为以手传递。“外道所持”(titthiyasamādāna)是指应由外道所持守的。

အဖာသုကဝိဟာရကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

不适住论释义终。

ပဝါရဏာဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ

自恣差别论释义

၂၁၂. ဒွေမာ[Pg.288], ဘိက္ခဝေ, ပဝါရဏာ စာတုဒ္ဒသိကာ စ ပန္နရသိကာ စာတိ ဧတ္ထ ပုရိမဝဿံဝုတ္ထာနံ ပုဗ္ဗကတ္တိကပုဏ္ဏမာ, တေသံယေဝ သစေ ဘဏ္ဍနကာရကေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ ပဝါရဏံ ပစ္စုက္ကဍ္ဎန္တိ, အထ ကတ္တိကမာသဿ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသော ဝါ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာ ဝါ, ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထာနဉ္စ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာ ဧဝ ဝါတိ ဣမေ တယော ပဝါရဏဒိဝသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣဒဉ္စ ပကတိစာရိတ္တဝသေန ဝုတ္တံ, တထာရူပပစ္စယေ ပန သတိ ဒွိန္နံ ကတ္တိကပုဏ္ဏမာနံ ပုရိမေသု စာတုဒ္ဒသေသုပိ ပဝါရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, တေနေဝ မဟာဝိဟာရေ ဘိက္ခူ စာတုဒ္ဒသိယာ ပဝါရေတွာ ပန္နရသိယာ ကာယသာမဂ္ဂိံ ဒေန္တိ, စေတိယဂိရိမဟဒဿနတ္ထမ္ပိ အဋ္ဌမိယာ ဂစ္ဆန္တိ, တမ္ပိ စာတုဒ္ဒသိယံ ပဝါရေတုကာမာနညေဝ ဟောတိ.

212. 比丘们，有两种自恣：十四日的和十五日的。于此，对完成前安居者而言，是在前迦提迦月月圆日。如果他们因争讼者骚扰而推迟自恣，则在迦提迦月黑半月的第十四日，或在后迦提迦月月圆日。对完成后安居者而言，则正是在后迦提迦月月圆日。这三日当知为自恣日。这是依常规而说。但若有此等因缘，在两个迦提迦月月圆日前的第十四日举行自恣也是可以的。因此，在大寺(Mahāvihāra)的比丘们于第十四日自恣后，于第十五日举行身和合。为了瞻仰支提山(Cetiyagiri)，他们也在第八日出发。这也是为那些希望在第十四日自恣者而行的。

ပဝါရဏာဒါနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

授与及允许自恣论释义

၂၁၃. သစေ ပန ဝုဍ္ဎတရော ဟောတီတိ သစေ ပဝါရဏဒါယကော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎတရော ဟောတိ. တေန စ ဘိက္ခုနာတိ ပဝါရဏဒါယကေန ဘိက္ခုနာ.

213. “若是更年长者”是指，若是授与自恣的比丘更为年长。“由彼比丘”是指由授与自恣的比丘。

အနာပတ္တိပန္နရသကကထာဝဏ္ဏနာ

无罪十五事论释义

၂၂၂. ပန္နရသကေသု ပဝါရိတမတ္တေတိ ပဝါရိတသမနန္တရံ. အဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယာတိ ပဝါရေတွာ ပစ္ဆာ အညမညံ ကထေန္တိယာ. ဧကစ္စာယ ဝုဋ္ဌိတာယာတိ ဧကစ္စေသု ယထာနိသိန္နေသု ဧကစ္စေသု သကသကဋ္ဌာနံ ဂတေသု. ပုန ပဝါရိတဗ္ဗန္တိ ပုနပိ သဗ္ဗေဟိ သမာဂန္တွာ ပဝါရေတဗ္ဗံ. အာဂစ္ဆန္တိ သမသမာ, တေသံ သန္တိကေ ပဝါရေတဗ္ဗန္တိ ဂတေ အနာနေတွာ နိသိန္နာနညေဝ သန္တိကေ ပဝါရေတဗ္ဗံ. သဗ္ဗာယ ဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယ အာဂစ္ဆန္တိ သမသမာ, တေသံ သန္တိကေ ပဝါရေတဗ္ဗန္တိ ယဒိ သဗ္ဗေ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဂတာ သန္နိပါတေတုဉ္စ န သက္ကာ, ဧကစ္စေ သန္နိပါတေတွာ ပဝါရေတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဉတ္တိံ ဌပေတွာ ကတ္တဗ္ဗသံဃကမ္မာဘာဝါ ဝဂ္ဂံ န ဟောတိ. ဥပေါသထေပိ ဧသေဝ နယော.

222. 在十五事中，“刚自恣已”是指刚举行自恣之后。“会众未起座时”是指自恣后大众仍在相互交谈。“部分人起座时”是指一部分人仍如前就坐，一部分人已返回各自住处。“应再自恣”是指应再次全体集合举行自恣。若来者与原众人数相等，应在彼等面前自恣。若已去者未被召回，则只应在就坐者面前自恣。若全体会众皆起座后，来者与原众人数相等，应在彼等面前自恣。若全体皆起座离去而无法集齐，则可聚集部分人举行自恣，因无须作白(ñatti)的僧事，故不构成不齐(vagga)。布萨也是此理。

ပဝါရဏာဌပနကထာဝဏ္ဏနာ

自恣安立论释义

၂၃၇. ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာ ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိအာဒိနာ သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ အန္တံ ဂဏှာတီတိ အန္တဂ္ဂါဟိကာ.

237. 以“无有布施”等为首的十事邪见。“如来死后存在，如来死后不存在”等，是执取常见和断见之极端，称为边执见。

ဘဏ္ဍနကာရကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

争论者事论释义

၂၄၀. စတုတ္ထေ [Pg.289] ကတေ သုဏန္တီတိ စတုတ္ထေ ပန္နရသိကုပေါသထေ ကတေ အမှာကံ ပဝါရဏံ ဌပေဿန္တီတိ သုဏန္တိ. ဧဝမ္ပိ ဒွေ စာတုဒ္ဒသိကာ ဟောန္တီတိ တတိယေန သဒ္ဓိံ ဒွေ စာတုဒ္ဒသိကာ ဟောန္တိ.

240. “第四已成时听闻”，即第四个十五日布萨完成时，他们听闻：“他们将中止我们的自恣”。这样，连同第三个（布萨），便有两个十四日的（布萨）。

ပဝါရဏာသင်္ဂဟကထာဝဏ္ဏနာ

自恣摄论释义

၂၄၁. အယံ ပဝါရဏာသင်္ဂဟော ဧကဿ ဒိန္နောပိ သဗ္ဗေသံ ဒိန္နောဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဧကဿပိ ဝသေန ဒါတဗ္ဗော’’တိ. အာဂန္တုကာ တေသံ သေနာသနံ ဂဟေတုံ န လဘန္တီတိ သစေပိ သဋ္ဌိဝဿဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ, တေသံ သေနာသနံ ဂဟေတုံ န လဘန္တိ. ပဝါရေတွာ ပန အန္တရာပိ စာရိကံ ပက္ကမိတုံ လဘန္တီတိ ပဝါရဏာသင်္ဂဟေ ကတေ အန္တရာ ပက္ကမိတုကာမာ သံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ပဝါရေတုံ လဘန္တိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

241. 此自恣摄，即使授与一人，也如同授与全体，因此说：“应通过一人而授与”。来访的比丘不能取得他们的住处，即使有六十岁戒腊的比丘前来，也不能取得他们的住处。至于“自恣后，中途也可出发游行”，这是指：若已作自恣摄，想于中途离开者，可以召集僧团举行自恣。其余部分，从巴利原文和义注中就很容易理解了。

ပဝါရဏက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

自恣犍度释义终。

၅. စမ္မက္ခန္ဓကံ

5. 皮革犍度

သောဏကောဠိဝိသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

索那拘利毗舍事论释义

၂၄၂. စမ္မက္ခန္ဓကေ [Pg.290] ဥဏ္ဏပါဝါရဏန္တိ ဥဏ္ဏာမယံ ပါဝါရဏံ. ဝိဟာရပစ္ဆာယာယန္တိ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ဆာယာယံ. ဝိဟာရဿ ဝဍ္ဎမာနစ္ဆာယာယန္တိပိ ဝဒန္တိ.

242. 在皮革犍度中，“羊毛披单”是指羊毛制的披单。“在寺院后影中”是指在寺院后方的阴影中。也有人说是“在寺院渐长的阴影中”。

သောဏဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

索那出家论释义

၂၄၃. သုတ္တတ္ထော ပန သုတ္တဝဏ္ဏနာတောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထာယံ သုတ္တဝဏ္ဏနာ. သီတဝနေတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၅၅) ဧဝံနာမကေ ဝနေ. တသ္မိံ ကိရ ပဋိပါဋိယာ ပဉ္စ စင်္ကမနသတာနိ မာပိတာနိ, တေသု ထေရော အတ္တနော သပ္ပာယံ စင်္ကမနံ ဂဟေတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောတိ. တဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဟုတွာ စင်္ကမတော ပါဒတလာနိ ဘိဇ္ဇိံသု, ဇာဏူဟိ စင်္ကမတော ဇာဏုကာနိပိ ဟတ္ထတလာနိပိ ဘိဇ္ဇိံသု, ဆိဒ္ဒါနိ အဟေသုံ. ဧဝံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရန္တော ဩဘာသနိမိတ္တမတ္တကမ္ပိ ဒဿေတုံ နာသက္ခိ. တဿ ဝီရိယေန ကိလမိတကာယဿ စင်္ကမနကောဋိယံ ပါသာဏဖလကေ နိသိန္နဿ ယော ဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာရဒ္ဓဝီရိယာတိ ပရိပုဏ္ဏပဂ္ဂဟိတဝီရိယာ. န အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ ‘‘သစေ အဟံ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝါ ဝိပဉ္စိတညူ ဝါ နေယျော ဝါ, န မေ စိတ္တံ န ဝိမုစ္စေယျ, အဒ္ဓါ ပန ပဒပရမော, ယေန မေ စိတ္တံ န မုစ္စတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပနာ’’တိအာဒီနိ စိန္တေသိ. တတ္ထ ဘောဂါတိ ဥပယောဂတ္ထေ ပစ္စတ္တံ.

243. 经义当从经疏中获取，此处即是经疏。所谓“在寒林(Sītavana)中”，是指在名为寒林的林中。据说，在那里顺次建造了五百条经行道，长老选取了适合自己的经行道来修习沙门法。他精进不懈，经行时脚掌破裂；用膝盖经行时，膝盖和手掌也破裂，乃至有了创口。他如此精进地修行，却连一丝光明相也无法见到。他因精进而身体疲惫，坐在经行道尽头的石板上时，生起了某个寻思，为了说明此点，故说“尔时，具寿……”等。此中，“精进不懈”是指完全地、持续地精进。关于“心非无取著而从诸漏解脱”，他作了这样的判断：“如果我是速通者(ugghaṭitaññū)、或广解者(vipañcitaññū)、或所引导者(neyyo)，我的心就应该解脱了。我必定是文句为最上者(padaparamo)，因此我的心没有解脱。”于是他思惟“然而，确实存在……”等。此中，“bhogā”是“为受用”义的与格。

ပါတုရဟောသီတိ ထေရဿ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ‘‘အယံ သောဏော အဇ္ဇ သီတဝနေ ပဓာနဘူမိယံ နိသိန္နော ဣမံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ဂန္တွာဿ ဝိတက္ကံ သဟောဍ္ဎံ ဂဏှိတွာ ဝီဏောပမကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေဿာမီ’’တိ သီတဝနေ ပါတုရဟောသိ. ပညတ္တေ အာသနေတိ ပဓာနိကဘိက္ခူ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဩဝဒိတုံ အာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နိသီဒနတ္ထံ ယထာလာဘေန အာသနမ္ပိ ပညပေတွာဝ ပဓာနံ ကရောန္တိ, အညံ အလဘမာနာ ပုရာဏပဏ္ဏာနိ သံဃရိတွာ ဥပရိ သံဃာဋိံ ပညပေန္တိ. ထေရောပိ အာသနံ ပညပေတွာဝ ပဓာနံ အကာသိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပညတ္တေ အာသနေ’’တိ.

“显现”，是说世尊了知长老的心行后，心想：“这位索那今天在寒林的精进修行处坐着，生起了这个寻思。我去将他的寻思连根拔除，为他说琴喻业处。”于是便在寒林中显现。“在铺设的座位上”，是指精进修行的比丘们在自己的住处，为前来教诫的世尊准备座位，会尽其所有铺设座位后才开始精进。如果得不到别的，就收集旧树叶，在上面铺上僧伽梨。长老也是铺好座位后才开始精进，针对此而说“在铺设的座位上”。

တံ [Pg.291] ကိံ မညသီတိ သတ္ထာ ‘‘ဣမဿ ဘိက္ခုနော အဝသေသကမ္မဋ္ဌာနေန အတ္ထော နတ္ထိ, အယံ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပေ ဆေကော စိဏ္ဏဝသီ, အတ္တနော ဝိသယေ ကထိယမာနေ ခိပ္ပမေဝ သလ္လက္ခေဿတီ’’တိ ဝီဏောပမံ ကထေတုံ ‘‘တံ ကိံ မညသီ’’တိအာဒိမာဟ. ဝီဏာယ တန္တိဿရေ ကုသလတာ နာမ ဝီဏာယ ဝါဒနကုသလတာ, သော စ တတ္ထ ကုသလော. မာတာပိတရော ဟိဿ ‘‘အမှာကံ ပုတ္တော အညံ သိပ္ပံ သိက္ခန္တော ကာယေန ကိလမိဿတိ, ဣဒံ ပန အာသနေ နိသိန္နေနေဝ သက္ကာ ဥဂ္ဂဏှိတု’’န္တိ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပမေဝ ဥဂ္ဂဏှာပေသုံ. တဿ –

“你认为如何？”导师心想：“这位比丘不需要其余的业处了，他精通音乐技艺，久经练习，当谈到他擅长的领域时，他很快就能领会。”为了说琴的譬喻，他说了“你认为如何？”等语。所谓精通琴弦之音，即是精通弹琴的技巧，而他于此十分善巧。他的父母认为：“我们的儿子学习其他技艺会身体劳累，而这个只要坐着就能学会。”因此只让他学习音乐技艺。对他而言——

‘‘သတ္တ သရာ တယော ဂါမာ, မုစ္ဆနာ ဧကဝီသတိ;

ဌာနာ ဧကူနပညာသ, ဣစ္စေတေ သရမဏ္ဍလာ’’တိ. –

“七音，三调，二十一音型；四十九位，此等为音轮。”

အာဒိကံ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပံ သဗ္ဗမေဝ ပဂုဏံ အဟောသိ. အစ္စာယတာတိ အတိအာယတာ ခရမုစ္ဆနာ. သရဝတီတိ သရသမ္ပန္နာ. ကမ္မညာတိ ကမ္မက္ခမာ ကမ္မယောဂ္ဂါ. အတိသိထိလာတိ မန္ဒမုစ္ဆနာ. သမေ ဂုဏေ ပတိဋ္ဌိတာတိ မဇ္ဈိမေ သရေ ဌပေတွာ မုစ္ဆိတာ.

他精通所有基础的音乐技艺。“过紧”是指太紧，音调刺耳。“悦耳”是指音色具足。“适于弹奏”是指适合操作，适合使用。“过松”是指音调沉闷。“安住于平等”是指调到中音而弹奏。

အစ္စာရဒ္ဓန္တိ အတိဂါဠှံ. ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တတီတိ ဥဒ္ဓတဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. အတိလီနန္တိ အတိသိထိလံ. ကောသဇ္ဇာယာတိ ကုသီတဘာဝတ္ထာယ. ဝီရိယသမထံ အဓိဋ္ဌာဟီတိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တံ သမထံ အဓိဋ္ဌာဟိ, ဝီရိယံ သမထေန ယောဇေဟီတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယာနဉ္စ သမတံ အဓိဋ္ဌာဟီတိ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ သမတံ သမဘာဝံ အဓိဋ္ဌာဟိ. တတ္ထ သဒ္ဓံ ပညာယ, ပညဉ္စ သဒ္ဓါယ, ဝီရိယံ သမာဓိနာ, သမာဓိဉ္စ ဝီရိယေန ယောဇယတာ ဣန္ဒြိယာနံ သမတာ အဓိဋ္ဌိတာ နာမ ဟောတိ. သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထိကာ, သာ သဒါပိ ဗလဝတီယေဝ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စ ပန နေသံ ယောဇနာဝိဓာနံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၆၀-၆၂) အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ စ နိမိတ္တံ ဂဏှာဟီတိ တသ္မိဉ္စ သမဘာဝေ သတိ ယေန အာဒါသေ မုခဗိမ္ဗေနေဝ နိမိတ္တေန ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, တံ သမထနိမိတ္တံ ဝိပဿနာနိမိတ္တံ မဂ္ဂနိမိတ္တံ ဖလနိမိတ္တဉ္စ ဂဏှ နိဗ္ဗတ္တေဟီတိ ဧဝမဿ သတ္ထာ အရဟတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေသိ.

“过于精进”是指用力过猛。“导致掉举”是指导致掉举的状态。“过于松弛”是指太过放松。“导致懈怠”是指导致懈怠的状态。“你当确立精进的止”，是说你当确立与精进相应的止，意思是将精进与止相结合。“并确立诸根的平衡”，是说你当确立信等诸根的平衡、平等的状态。其中，以信平衡慧，以慧平衡信；以精进平衡定，以定平衡精进，如此行者，即名为确立了诸根的平衡。而念是遍通一切的，它恒常有力即可。至于它们的结合方法，当依《清净道论》(Visuddhimagga)所示之理而了知。“并于其中取相”，是说当处于那平衡状态时，应生起之相，犹如镜中面相，你当获取、成办那止相、观(vipassanā)相、道相与果相。导师就这样为他宣说了导向阿罗汉果的业处。

တတ္ထ စ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသီတိ သမထနိမိတ္တဉ္စ ဝိပဿနာနိမိတ္တဉ္စ အဂ္ဂဟေသိ. ဧကောတိ အသဟာယော. ဝူပကဋ္ဌောတိ ဝတ္ထုကာမေဟိ စ ကိလေသကာမေဟိ စ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ဝူပကဋ္ဌော. အပ္ပမတ္တောတိ ကမ္မဋ္ဌာနေ သတိံ [Pg.292] အဝိဇဟန္တော. အာတာပီတိ ကာယိကစေတသိကဝီရိယာတာပေန အာတာပေါ. အာတပ္ပတိ ကိလေသေဟီတိ အာတာပေါ, ဝီရိယံ. ပဟိတတ္တောတိ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခတာယ ပေသိတတ္တော ဝိဿဋ္ဌအတ္တဘာဝေါ, နိဗ္ဗာနေ ဝါ ပေသိတစိတ္တော. န စိရဿေဝါတိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္ဘတော န စိရေနေဝ. အညတရောတိ ဧကော. အရဟတန္တိ ဘဂဝတော သာဝကာနံ အရဟန္တာနံ အဗ္ဘန္တရော ဧကော မဟာသာဝကော အဟောသီတိ အတ္ထော.

“于其中取相”，是指他获取了止相与观(vipassanā)相。“独自”是指没有同伴。“远离”是指身心远离了事欲与烦恼欲。“不放逸”是指在业处上不舍弃念。“热忱”是指以身心的精进之热而热忱。所谓热忱，即是烧尽烦恼，此即精进。“已发遣自我”是指对身体和生命无所顾念而派遣、舍弃了自我，或指心已趣向涅槃。“不久”是指从开始修习业处后不久。“之一”是指一位。“阿罗汉”，是说他成为了世尊的声闻阿罗汉中的一位大弟子。

၂၄၄. ဝုသိတဝါတိ ဝုတ္ထဗြဟ္မစရိယဝါသော. ကတကရဏီယောတိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ကတွာ ဌိတော. ဩဟိတဘာရောတိ ခန္ဓဘာရံ ကိလေသဘာရံ အဘိသင်္ခါရဘာရဉ္စ ဩတာရေတွာ ဌိတော. အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထောတိ သဒတ္ထော ဝုစ္စတိ အရဟတ္တံ, တံ ပတ္တောတိ အတ္ထော. ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနောတိ ခီဏဘဝဗန္ဓနော. သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တောတိ သမ္မာ ဟေတုနာ ကာရဏေန ဇာနိတွာ ဝိမုတ္တော. ဆ ဌာနာနီတိ ဆ ကာရဏာနိ. အဓိမုတ္တော ဟောတီတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဌိတော ဟောတိ. နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အရဟတ္တဝသေန ဝုတ္တံ. အရဟတ္တဉှိ သဗ္ဗကိလေသေဟိ နိက္ခန္တတ္တာ နေက္ခမ္မံ, တေဟေဝ ပဝိဝိတ္တတ္တာ ပဝိဝေကော, ဗျာပဇ္ဇာဘာဝတော အဗျာပဇ္ဇံ, ဥပါဒါနဿ ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဥပါဒါနက္ခယော, တဏှာယ ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ တဏှက္ခယော, သမ္မောဟာဘာဝတော အသမ္မောဟောတိ စ ဝုစ္စတိ.

244. “已住立”，即已过完梵行生活。“已作所应作”，即以四道完成所应作之事而住。“已卸重担”，即已放下蕴担、烦恼担与行担而住。“已达己利”，所谓己利即阿罗汉果，义为已达此果。“已尽有结”，即已尽除有之结缚。“以正慧解脱”，即以正确的理由、原因了知后而解脱。“六个方面”即六种原因。“已胜解”，即已通达、亲证而住。“胜解出离”等，皆是就阿罗汉果而言。阿罗汉果，因其已出离一切烦恼，故称“出离”；因其已远离彼等，故称“远离”；因其无嗔恚，故称“无嗔”；因其在执取灭尽时生起，故称“执取灭尽”；因其在渴爱灭尽时生起，故称“渴爱灭尽”；因其无迷惑，故称“无痴”。

ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကန္တိ ပဋိဝေဓရဟိတံ ကေဝလံ ပဋိဝေဓပညာယ အသမ္မိဿံ သဒ္ဓါမတ္တကံ. ပဋိစယန္တိ ပုနပ္ပုနံ ကရဏေန ဝဍ္ဎိံ. ဝီတရာဂတ္တာတိ မဂ္ဂပဋိဝေဓေန ရာဂဿ ဝိဟတတ္တာယေဝ နေက္ခမ္မသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သစ္ဆိကတွာ ဌိတော ဟောတိ, ဖလသမာပတ္တိဝိဟာရေန ဝိဟရတိ, တန္နိန္နမာနသောယေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.

“仅是信”，是指没有证悟，没有与证悟慧混合的纯粹的信。“希求”，是指希求通过反复实践而增长。“因离贪”，是说因由道之证悟而断除了贪，故通达、亲证了名为“出离”的阿罗汉果而住，他安住于果定，心只朝向于此，此其义也。其余诸句，理路亦然。

လာဘသက္ကာရသိလောကန္တိ စတုပစ္စယလာဘဉ္စ တေသံယေဝ သုကတဘာဝဉ္စ ဝဏ္ဏဘဏနဉ္စ. နိကာမယမာနောတိ ဣစ္ဆမာနော ပတ္ထယမာနော. ပဝိဝေကာဓိမုတ္တောတိ ‘‘ပဝိဝေကေ အဓိမုတ္တော အဟ’’န္တိ ဧဝံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတီတိ အတ္ထော.

“利得、恭敬、名声”，是指四资具的利得、那些资具的优良以及称誉之辞。“欲求”，是指意欲、期求。“胜解远离者”，是说他以“我已胜解远离”的方式宣说阿罗汉果，此其义也。

သီလဗ္ဗတပရာမာသန္တိ သီလဉ္စ ဝတဉ္စ ပရာမသိတွာ ဂဟိတဂ္ဂဟဏမတ္တံ. သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တောတိ သာရဘာဝေန ဇာနန္တော. အဗျာပဇ္ဇာဓိမုတ္တောတိ [Pg.293] အဗျာပဇ္ဇံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတိ. ဣမိနာဝ နယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အပိစေတ္ထ ‘‘နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တောတိ ဣမသ္မိံယေဝ အရဟတ္တံ ကထိတံ, သေသေသု ပဉ္စသု နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဧကေ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘အသမ္မောဟာဓိမုတ္တောတိ ဧတ္ထေဝ နိဗ္ဗာနံ ကထိတံ, သေသေသု အရဟတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ သာရော – ‘‘သဗ္ဗေသွေဝေတေသု အရဟတ္တမ္ပိ နိဗ္ဗာနမ္ပိ ကထိတမေဝါတိ.

“戒禁取”(sīlabbataparāmāsa)，是指执取戒律与誓愿，仅仅是执取。了知其精髓者，即是了知其本质者。“无恼解脱者”(abyāpajjādhimutta)，是指宣说无恼之阿罗汉果(arahatta)者。所有语句的含义都应以此方法理解。此外，有人说：“‘出离解脱者’(nekkhammādhimutta)，仅是宣说阿罗汉果，其余五者则宣说涅槃。”另有人说：“‘无痴解脱者’(asammohādhimutta)，仅是宣说涅槃，其余则宣说阿罗汉果。”此中要旨是：所有这些语句中，阿罗汉果与涅槃皆已宣说。

ဘုသာတိ ဗလဝန္တော ဒိဗ္ဗရူပသဒိသာ. နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တီတိ ဧတဿ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ ဂဟေတွာ ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. ကိလေသာ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ စိတ္တံ ဂဏှန္တိ နာမ. အမိဿီကတန္တိ အမိဿကတံ. ကိလေသာ ဟိ အာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ စိတ္တံ မိဿံ ကရောန္တိ, တေသံ အဘာဝါ အမိဿီကတံ. ဌိတန္တိ ပတိဋ္ဌိတံ. အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တန္တိ အစလနပ္ပတ္တံ. ဝယဉ္စဿာနုပဿတီတိ တဿ စေသ စိတ္တဿ ဥပ္ပာဒမ္ပိ ဝယမ္ပိ ပဿတိ. ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌီတိ ဗလဝါ ဝါတက္ခန္ဓော. နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျာတိ ဧကဘာဂေန စာလေတုံ န သက္ကုဏေယျ. န သမ္ပကမ္ပေယျာတိ ထူဏံ ဝိယ သဗ္ဗဘာဂတော ကမ္ပေတုံ န သက္ကုဏေယျ. န သမ္ပဝေဓေယျာတိ ဝေဓေတွာ ပဝေဓေတွာ ပါတေတုံ န သက္ကုဏေယျ.

“猛烈”(Bhusā)是指强劲的，如同天神般。“不能完全掌控其心”(Nevassa cittaṃ pariyādiyanti)，即是说，它们无法抓住这位漏尽者(khīṇāsava)的心而立足。烦恼生起时确实会抓住心。“不杂染”(Amissīkataṃ)，即是未混合的。烦恼会使心与所缘境混合，由于没有烦恼，故不混合。“安住”(Ṭhitaṃ)，即是已确立的。“不动”(Āneñjappattaṃ)，即是已证得不动摇的。“他观察其坏灭”(Vayañcassānupassati)，即是他观察此心的生起与坏灭。“猛烈的风雨”(Bhusā vātavuṭṭhī)，即是强大的风团。“不能使其动摇”(Neva naṃ saṅkampeyya)，即是不能使其局部动摇。“不能使其完全动摇”(Na sampakampeyya)，即是不能像摇动柱子般使其整体震动。“不能使其剧烈动摇”(Na sampavedheyya)，即是不能使其摇晃、震动乃至倾覆。

နေက္ခမ္မံ အဓိမုတ္တဿာတိ အရဟတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတဿ. သေသပဒေသုပိ အရဟတ္တမေဝ ကထိတံ. ဥပါဒါနက္ခယဿ စာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. အသမ္မောဟဉ္စ စေတသောတိ စိတ္တဿ စ အသမ္မောဟံ အဓိမုတ္တဿ. ဒိသွာ အာယတနုပ္ပာဒန္တိ အာယတနာနံ ဥပ္ပာဒဉ္စ ဝယဉ္စ ဒိသွာ. သမ္မာ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ သမ္မာ ဟေတုနာ နယေန ဣမာယ ဝိပဿနာယ ပဋိပတ္တိယာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေ အဓိမုစ္စတိ. အထ ဝါ ဣမိနာ ခီဏာသဝဿ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ ကထိတာ. တဿ ဟိ အာယတနုပ္ပာဒံ ဒိသွာ ဣမာယ ဝိပဿနာယ အဓိဂတဿ အရိယမဂ္ဂဿ အာနုဘာဝေန သဗ္ဗကိလေသေဟိ သမ္မာ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ တဿ သမ္မာ ဝိမုတ္တဿ…ပေ… န ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ သန္တစိတ္တဿာတိ နိဗ္ဗုတစိတ္တဿ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

“胜解出离者”(nekkhammaṃ adhimuttassa)，是说已证得阿罗汉果(arahatta)而住者。其余文句也是在说阿罗汉果。“于取尽”(upādānakkhayassa ca)是表示用途的属格。“于心无痴”(asammohañca cetaso)，即胜解于心的无痴。“见处生起”(disvā āyatanuppādaṃ)，即见到诸处的生与灭。“心正解脱”(sammā cittaṃ vimuccati)，即以正确的因、理，通过此观(vipassanā)的行道，以果定(phalasamāpatti)的方式，心得以解脱，于涅槃(nibbāna)境胜解。或者说，这是漏尽者(khīṇāsava)的前分行道。他见到诸处生起，通过此观所证得的圣道(ariyamagga)之力，心从一切烦恼中正解脱。如是，彼正解脱者……无有。其中，“寂静心者”(santacittassa)，即已寂灭之心者。其余文义皆浅显。

သောဏဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《索那出家事释义》终。

သဗ္ဗနီလိကာဒိပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

一切青色等禁制事释义

၂၄၆. အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ [Pg.294] အဘိနဝါရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ. ဥဒကေန တိန္တကာကပတ္တဝဏ္ဏာတိပိ ဝဒန္တိ.

246. 肤色如阿梨陀果(ariṭṭhaka)，即如新鲜阿梨陀果的颜色。亦有人说其肤色如被水浸湿的乌鸦羽翼。

အဇ္ဈာရာမေ ဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

寺内禁制穿鞋事释义

၂၄၈. အဘိဇီဝန္တိ ဧတေနာတိ အဘိဇီဝနိကံ. ကိန္တံ? သိပ္ပံ. တေနာဟ ‘‘ယေန သိပ္ပေနာ’’တိအာဒိ.

248. “以此维生”(abhijīvanti etena)，故为“生计”(abhijīvanikaṃ)。此为何物？技艺(sippaṃ)。是故说“以何技艺”等。

ကဋ္ဌပါဒုကာဒိပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

木屐等禁制事释义

၂၅၁. ဥဏ္ဏာဟိ ကတပါဒုကာတိ ဥဏ္ဏာလောမမယကမ္ဗလေဟိ, ဥဏ္ဏာလောမေဟိ ဧဝ ဝါ ကတပါဒုကာ. န, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီနံ ဝိသာဏေသု ဂဟေတဗ္ဗန္တိအာဒီသု ‘‘မောက္ခာဓိပ္ပာယေန ဝိသာဏာဒီသု ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

251. “以羊毛所作之鞋”(uṇṇāhi katapādukā)，指以羊毛绒毯，或仅以羊毛绒所作之鞋。于“诸比丘，不应执取牛角等”句，在《疑难义释》(gaṇṭhipada)中说：“为求解脱故，执取牛角等是允许的。”

ယာနာဒိပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

车乘等禁制事释义

၂၅၃. အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋကန္တိ ဧတ္ထ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသယုတ္တံ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထဝဋ္ဋက’’န္တိ ဧဝံ ပစ္စေကဝါကျပရိသမာပနံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ပုရိသယုတ္တံ ဣတ္ထိသာရထိ ဝါ…ပေ… ပုရိသာ ဝါ, ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ. ပီဌကသိဝိကန္တိ ပီဌကယာနံ. ပါဋင်္ကိန္တိ အန္ဒောလိကာယေတံ အဓိဝစနံ.

253. 于“诸比丘，我允许人力车(purisayutta)与手推车(hatthavaṭṭaka)”句，此处意为“诸比丘，我允许人力车；诸比丘，我允许手推车”，即每个句子分别结束。是故说：“人力车，或由女御者……乃至……或由男众（拉/推），皆是允许的。”“座轿”(pīṭhakasivikā)即是座乘(pīṭhakayāna)。“Pāṭaṅki”是吊床(andolikā)的同义词。

ဥစ္စာသယနမဟာသယနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

高大床座禁制事释义

၂၅၄. ဝါဠရူပါနီတိ အာဟရိမာနိ ဝါဠရူပါနိ. ‘‘အကပ္ပိယရူပါကုလော အကပ္ပိယမဉ္စော ပလ္လင်္ကော’’တိ သာရသမာသေ ဝုတ္တံ. ‘‘ဒီဃလောမကော မဟာကောဇဝေါတိ စတုရင်္ဂုလာဓိကလောမော ကာဠကောဇဝေါ. ‘‘စတုရင်္ဂုလာဓိကာနိ ကိရ တဿ လောမာနီ’’တိ ဝစနတော စတုရင်္ဂုလတော ဟေဋ္ဌာ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. ဝါနစိတြော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏောတိ ဘိတ္တိစ္ဆေဒါဒိဝသေန ဝိစိတြော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော. ဃနပုပ္ဖကော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏောတိ ဥဏ္ဏာမယလောဟိတတ္ထရဏော. ပကတိတူလိကာတိ ရုက္ခတူလလတာတူလပေါဋကီတူလသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ တူလာနံ အညတရပုဏ္ဏာ တူလိကာ. ‘‘ဥဒ္ဒလောမီတိ [Pg.295] ဥဘတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ. ဧကန္တလောမီတိ ဧကတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏ’’န္တိ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅) ဝုတ္တံ, သာရသမာသေ ပန ‘‘ဥဒ္ဒလောမီတိ ဧကတော ဥဂ္ဂတပုပ္ဖံ. ဧကန္တလောမီတိ ဥဘတော ဥဂ္ဂတပုပ္ဖ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယန္တိ ကောသေယျကသဋမယ’’န္တိ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေန ဝုတ္တံ. သုဒ္ဓကောသေယျန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတံ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပနေတ္ထ ‘‘ဌပေတွာ တူလိကံ သဗ္ဗာနေဝ ဂေါနကာဒီနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဌပေတွာ တူလိက’’န္တိ ဧတေန ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတာပိ တူလိကာ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဣမိနာ ပန ယာနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ, တာနိ ဘူမတ္ထရဏဝသေန ယထာနုရူပံ မဉ္စာဒီသု စ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ ဝိနယပရိယာယံ ပတွာ ဂရုကေ ဌာတဗ္ဗတ္တာ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သုတ္တန္တိကဒေသနာယံ ပန ဂဟဋ္ဌာနမ္ပိ ဝသေန ဝုတ္တတ္တာ တေသံ သင်္ဂဏှနတ္ထံ ‘‘ဌပေတွာ တူလိကံ…ပေ… ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အပရေ.

254. “兽形”(vāḷarūpāni)，指人造的兽形图案。在《精要集》(Sārasamāsa)中说：“饰有不如法形象者为不如法之床、长椅。”“长毛大拘阇婆”(dīghalomako mahākojavoti)，指毛长过四指的黑拘阇婆。据说其毛长过四指，故有人说，四指以下者为允许。“杂色羊毛敷物”(vānacitro uṇṇāmayattharaṇo)，指通过墙壁图案分割等方式制成的多彩羊毛敷物。“厚花羊毛敷物”(ghanapupphako uṇṇāmayattharaṇo)，指红色的羊毛敷物。“天然棉絮垫”(pakatitūlikā)，指由树棉、藤棉、草棉此三者之一填充的棉垫。在《长部义注》(Dīghanikāyaṭṭhakathā)中说：“‘Uddalomī’是两面有绒的羊毛敷物，‘ekantalomī’是单面有绒的羊毛敷物。”但在《精要集》中则说：“‘Uddalomī’是单面有凸起花纹，‘ekantalomī’是两面有凸起花纹。”法护(Dhammapāla)长老说：“‘丝绸卧具’(koseyyakaṭṭissa)是丝绸所制。”“纯丝绸”指未镶嵌珍宝者。于此，《长部义注》说：“除棉絮垫外，所有‘goṇaka’等皆允许镶嵌珍宝。”其中，“除棉絮垫外”一句，显示了即使未镶嵌珍宝的棉絮垫亦不允许。而“允许镶嵌珍宝”一句，则显示了可镶嵌珍宝之物，可作为地面敷物，亦可酌情铺于床上等处。于此，应依律藏之法，因事关重大，故当依此处所述之理而决断。另有人言，在经教中，亦为在家众而说，为含摄彼等，故说“除棉絮垫外……允许”。

အဇိနစမ္မေဟီတိ အဇိနမိဂစမ္မေဟိ. တာနိ ကိရ စမ္မာနိ သုခုမတရာနိ, တသ္မာ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာနိ ကတွာ သိဗ္ဗန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဇိနပဝေဏီ’’တိ. ဥတ္တရံ ဥပရိဘာဂံ ဆာဒေတီတိ ဥတ္တရစ္ဆဒေါ, ဝိတာနံ, တဉ္စ လောဟိတဝိတာနံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဥပရိဗဒ္ဓေန ရတ္တဝိတာနေနာ’’တိ. ‘‘ရတ္တဝိတာနေသု စ ကာသာဝံ ဝဋ္ဋတိ, ကုသုမ္ဘာဒိရတ္တမေဝ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မဟာဥပဓာနန္တိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဥပဓာနံ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ အဋ္ဌ. ၁.၁၅) ‘‘အလောဟိတကာနိ ဒွေပိ ဝဋ္ဋန္တိယေဝ, တတော ဥတ္တရိ လဘိတွာ အညေသံ ဒါတဗ္ဗာနိ, ဒါတုံ အသက္ကောန္တော မဉ္စေ တိရိယံ အတ္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတွာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ လဘတီ’’တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ, သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၇) ပန ‘‘အဂိလာနဿ သီသုပဓာနဉ္စ ပါဒုပဓာနဉ္စာတိ ဒွယမေဝ ဝဋ္ဋတိ, ဂိလာနဿ ဗိမ္ဗောဟနာနိ သန္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတွာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဂိလာနောယေဝ မဉ္စေ တိရိယံ အတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇိတုံ လဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“以羚羊皮”(ajinacammehi)，即以羚羊等兽皮。据说此等皮革极为柔软，故作成二层、三层而缝制。是故说为“羚羊皮铺盖”(ajinapaveṇī)。覆盖上部者，名为“上盖”(uttaracchado)，即天篷(vitānaṃ)。此处特指红色天篷，故说“上方悬挂红色天幔”。在《疑难义释》(gaṇṭhipada)中说：“于红色天幔，袈裟色者允许，红花等所染之红色则不允许。”“大枕”(mahāupadhāna)，指尺寸超标的枕头。于此，虽在《长部义注》(Dīghanikāyaṭṭhakathā)中不加分别地说：“未染色的两种皆允许，若得更多，应施予他人；若不能施，亦可横铺于床上，上加卧具而卧。”但在《卧具犍度释义》(Senāsanakkhandhaka-vaṇṇanā)中说：“无病者仅允许头枕与脚枕二者；有病者则可铺设软垫，上加卧具而卧。”故应知，唯有病者方可横铺于床而卧。

ဥစ္စာသယနမဟာသယနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《高大床座禁制事释义》终。

ဂိဟိဝိကတာနုညာတာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

关于允许在家人所作等事的释义

၂၅၆. အဘိနိဿာယ [Pg.296] နိသီဒိတုန္တိ အပဿာယ နိသီဒိတုံ.

256. “凭靠而坐”即是倚靠而坐。

သောဏကုဋိကဏ္ဏဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

索那·古帝堪那事之释义

၂၅၇. ပပတကေ ပဗ္ဗတေတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဝတ္တေ ပဗ္ဗတေ’’တိပိ ပဌန္တိ, ပဝတ္တနာမကေ ပဗ္ဗတေတိ အတ္ထော. သောဏော ဥပါသကောတိအာဒီသု (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄၆) နာမေန သောဏော နာမ, တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနေန ဥပါသကော, ကောဋိအဂ္ဃနကဿ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနဿ ဓာရဏေန ‘‘ကောဋိကဏ္ဏော’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ကုဋိကဏ္ဏော’’တိ ဧဝံ အဘိညာတော, န သုကုမာရသောဏောတိ အဓိပ္ပာယော. အယဉှိ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နော သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတော ပပတကေ ပဗ္ဗတေ ဆာယူဒကသမ္ပန္နေ ဌာနေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ထေရံ တတ္ထ ဝသာပေတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတီ’’တိ.

257. 关于“在帕帕塔卡山(Papatake pabbate)”，也有读作“在帕瓦塔山(pavatte pabbate)”的版本，意思是名为帕瓦塔的山。在“索那优婆塞(Soṇa upāsaka)”等故事中（《自说经注》46），索那是他的名字，通过三皈依而成为优婆塞。因佩戴价值一俱胝的耳饰，本应被称为“俱胝耳(Koṭikaṇṇa)”，却被熟知为“古帝堪那(Kuṭikaṇṇa)”，这并非指“娇贵的索那”。这位索那听闻具寿摩诃迦旃延说法后，对教法深信不疑，安住于三皈依和戒律之中，在帕帕塔卡山上建造了一座具备树荫和水源的住所，让长老住在那里，并以四事供养长老。因此说“他是具寿摩诃迦旃延的侍者”。

သော ကာလေန ကာလံ ထေရဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ, ထေရော စဿ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, တေန သံဝေဂဗဟုလော ဓမ္မစရိယာယံ ဥဿာဟဇာတော ဝိဟရတိ. သော ဧကဒါ သတ္ထေန သဒ္ဓိံ ဝါဏိဇ္ဇတ္ထာယ ဥဇ္ဇေနိံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အဋဝိယံ သတ္ထေ နိဝိဋ္ဌေ ရတ္တိယံ ဇနသမ္ဗာဓဘယေန ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ နိဒ္ဒံ ဥပဂဉ္ဆိ. သတ္ထော ပစ္စူသဝေလာယံ ဥဋ္ဌာယ ဂတော, န ဧကောပိ သောဏံ ပဗောဓေသိ, သဗ္ဗေ ဝိဿရိတွာ အဂမိံသု. သော ပဘာတာယ ရတ္တိယာ ပဗုဇ္ဈိတွာ ဥဋ္ဌာယ ကဉ္စိ အပဿန္တော သတ္ထေန ဂတမဂ္ဂံ ဂဟေတွာ သီဃံ သီဃံ ဂစ္ဆန္တော ဧကံ ဝဋရုက္ခံ ဥပဂဉ္ဆိ. တတ္ထ အဒ္ဒသ ဧကံ မဟာကာယံ ဝိရူပဒဿနံ ဗီဘစ္ဆံ ပုရိသံ အဋ္ဌိတော မုတ္တာနိ အတ္တနော မံသာနိ သယမေဝ ခါဒန္တံ, ဒိသွာန ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ပေတောသ္မိ, ဘန္တေတိ. ကသ္မာ ဧဝံ ကရောသီတိ? အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မေနာတိ. ကိံ ပန တံ ကမ္မန္တိ? အဟံ ပုဗ္ဗေ ဘာရုကစ္ဆနဂရဝါသီ ကူဋဝါဏိဇော ဟုတွာ ပရေသံ သန္တကံ ဝဉ္စေတွာ ခါဒိံ, သမဏေ စ ဘိက္ခာယ ဥပဂတေ ‘‘တုမှာကံ မံသံ ခါဒထာ’’တိ အက္ကောသိံ, တေန ကမ္မေန ဧတရဟိ ဣမံ ဒုက္ခံ အနုဘဝါမီတိ. တံ သုတွာ သောဏော အတိဝိယ သံဝေဂံ ပဋိလဘိ.

他常常按时去侍奉长老，长老也为他说法，因此他深感悚惧，勇于奉行正法。有一次，他与商队一同前往优禅尼(Ujjenī)做生意，途中商队在森林里扎营过夜。他因为害怕人多吵杂，独自一人离开到僻静处睡觉。商队在黎明时分起身离去，没有一个人叫醒索那，所有人都忘记了他而走了。天亮后他醒来起身，不见任何人，便沿着商队走过的路快速追赶，来到一棵榕树下。在那里，他看见一个体型巨大、外貌丑陋、令人厌恶的男子站立着，正在啃食自己的肉。见到后便问：“你是谁？”“我是饿鬼(peta)，尊者。”“为什么这样做？”“因为我过去所造的业。”“是什么业呢？”“我以前是跋入咖恰(Bhārukaccha)城的居民，是个奸商，以欺骗他人的财物为生，当有沙门前来乞食时，我还辱骂他们说‘你们吃自己的肉吧’，因为那样的业，现在我正在承受这种痛苦。”索那听闻此事，内心极其震惊。

တတော [Pg.297] ပရံ ဂစ္ဆန္တော မုခတော ပဂ္ဃရိတကာဠလောဟိတေ ဒွေ ပေတဒါရကေ ပဿိတွာ တထေဝ ပုစ္ဆိ, တေပိဿ အတ္တနော ကမ္မံ ကထေသုံ. တေ ကိရ ဘာရုကစ္ဆနဂရေ ဒါရကကာလေ ဂန္ဓဝါဏိဇ္ဇာယ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တာ အတ္တနော မာတရိ ခီဏာသဝေ နိမန္တေတွာ ဘောဇေန္တိယာ ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘အမှာကံ သန္တကံ ကသ္မာ သမဏာနံ ဒေသိ, တယာ ဒိန္နံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇနကသမဏာနံ မုခတော ကာဠလောဟိတံ ပဂ္ဃရတူ’’တိ အက္ကောသိံသု. တေ တေန ကမ္မေန နိရယေ ပစ္စိတွာ တဿ ဝိပါကာဝသေသေန ပေတယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တဒါ ဣမံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တိ. တမ္ပိ သုတွာ သောဏော အတိဝိယ သံဝေဂဇာတော အဟောသိ.

然后他继续前行，看见两个饿鬼小孩正从口中流出黑血，便同样询问他们。他们讲述了自己的业报：原来他们在跋入咖恰城还是小孩时，以贩卖香料为生。一次母亲邀请漏尽者来家供养，他们回家后却辱骂道：“为何把我们的东西布施给沙门？愿那些吃你所施食物的沙门，口中流出黑血！”他们因为这个业先在地狱受报，剩余的业报让他们投生为饿鬼，如今正承受这般痛苦。听闻此事，索那(Soṇa)非常震惊。

သော ဥဇ္ဇေနိံ ဂန္တွာ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ကုရရဃရံ ပစ္စာဂတော ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကတပဋိသန္ထာရော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ထေရောပိဿ ပဝတ္တိနိဝတ္တီသု အာဒီနဝါနိသံသေ ဝိဘာဝေန္တော ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဂေဟံ ဂတော သာယမာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ သယနံ ဥပဂတော ထောကံယေဝ နိဒ္ဒါယိတွာ ပဗုဇ္ဈိတွာ သယနတလေ နိသဇ္ဇ ယထာသုတံ ဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတုံ အာရဒ္ဓေါ. တဿ တံ ဓမ္မံ ပစ္စဝေက္ခတော တေ စ ပေတတ္တဘာဝေ အနုဿရတော သံသာရဒုက္ခံ အတိဝိယ ဘယာနကံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာသိ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမိ. သော ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ထေရံ ဥပဂန္တွာ အတ္တနော အဇ္ဈာသယံ အာရောစေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ သောဏော ဥပါသကော…ပေ… ပဗ္ဗာဇေတု မံ, ဘန္တေ, အယျော မဟာကစ္စာနော’’တိ.

他前往优禅尼城办完那件事后回到拘罗罗精舍(Kuraraghara)，拜访长老并告知此事。长老为他开示流转与还灭中的过患与利益。他礼拜长老后回家，傍晚吃完饭就寝，稍微睡了一会儿就醒了，坐在床边开始思索所听闻的佛法。当他思索佛法并回忆起那些饿鬼的境况时，轮回的痛苦就显得非常可怕，于是内心倾向于出家。天亮后，他整理好身体，去见长老表明自己的心愿，请求出家。因此经中说：“于是索那优婆塞……乃至……尊者，愿摩诃迦旃延尊者令我出家。”

တတ္ထ ယထာ ယထာတိအာဒိပဒါနံ အယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယေန ယေန အာကာရေန အယျော မဟာကစ္စာနော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာစိက္ခတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနိံ ကရောတိ ပကာသေတိ, တေန တေန မေ ဥပပရိက္ခတော ဧဝံ ဟောတိ ‘‘ယဒေတံ သိက္ခတ္တယဗြဟ္မစရိယံ ဧကမ္ပိ ဒိဝသံ အခဏ္ဍံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ, ဧကဒိဝသမ္ပိ ကိလေသမလေန အမလီနံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ, သင်္ခလိခိတံ လိခိတသင်္ခသဒိသံ ဓောတသင်္ခသပ္ပဋိဘာဂံ စရိတဗ္ဗံ, ဣဒံ န သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တေန ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ…ပေ… စရိတု’’န္တိ.

此处“随其如何”等语的简要意义是：摩诃迦旃延尊者以任何方式说法、开示、阐明、建立、分析、解释、清楚说明、使之明白，我都会如此详细考察：“这三学梵行，即使只有一天做到没有缺损，为了达到最后的心念而完全圆满；即使只有一天做到没有被烦恼垢染污，为了达到最后的心念而完全清净，应当像磨光的贝壳一样，像洗净的贝壳一样光洁地修行。对于居家者来说，想要完全圆满地……乃至……修行，这不容易。”

ဧဝံ အတ္တနော ပရိဝိတက္ကိတံ သောဏော ဥပါသကော ထေရဿ အာရောစေတွာ တံ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမော ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ. ထေရော ပန [Pg.298] ‘‘န တာဝဿ ဉာဏံ ပရိပါကံ ဂတ’’န္တိ ဥပဓာရေတွာ ဉာဏပရိပါကံ အာဂမယမာနော ‘‘ဒုက္ကရံ ခေါ’’တိအာဒိနာ ပဗ္ဗဇ္ဇာဆန္ဒံ နိဝါရေသိ. တတ္ထ ဧကသေယျန္တိ အဒုတိယသေယျံ. ဧတ္ထ စ သေယျာသီသေန ‘‘ဧကော တိဋ္ဌတိ, ဧကော ဂစ္ဆတိ, ဧကော နိသီဒတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တံ စတူသု ဣရိယာပထေသု ကာယဝိဝေကံ ဒီပေတိ, န ဧကိကာ ဟုတွာ သယနမတ္တံ. ဧကဘတ္တန္တိ ‘‘ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၀, ၁၉၄; မ. နိ. ၁.၂၉၃ အ. နိ. ၃.၇၁) ဧဝံ ဝုတ္တံ ဝိကာလဘောဇနာ ဝိရတိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ မေထုနဝိရတိဗြဟ္မစရိယံ, သိက္ခတ္တယာနုယောဂသင်္ခါတံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ ဝါ. ဣင်္ဃာတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော. တတ္ထေဝါတိ ဂေဟေယေဝ. ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ အနုယုဉ္ဇာတိ နိစ္စသီလဥပေါသထသီလနိယမာဒိဘေဒံ ပဉ္စင်္ဂံ အဋ္ဌင်္ဂံ ဒသင်္ဂဉ္စ သီလံ တဒနုရူပဉ္စ သမာဓိပညာဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇ. ဧတဉှိ ဥပါသကေန ပုဗ္ဗဘာဂေ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓသာသနံ နာမ. တေနာဟ ‘‘ကာလယုတ္တံ ဧကသေယျံ ဧကဘတ္တံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ.

优婆塞索那(Soṇa)如是思惟后，便向长老表明自己想要奉行的心意，说道：“尊者，我愿意……”。然而，长老察觉到“他的智慧尚未成熟”，为了等待他智慧的成熟，便以“此事甚难”等语，制止了他出家的意愿。此中，“独卧”(ekaseyya)指无第二人共卧。此处，以“卧”为首，通过“一人站立，一人行走，一人坐”等方式，阐明了四威仪中的身远离，而不仅是独自睡眠。“一食”(ekabhatta)是指“为一食者，过午不食，离非时食”，这是针对远离非时食而说。“梵行”(brahmacariya)指的是远离淫欲的梵行，或是指投入三学而被称为的教法梵行。“Iṅgha”是劝请词。“即在此”(tattheva)就是在家里。“修习佛陀的教法”(Buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñja)指的是修习恒常戒、布萨戒等，如五戒、八戒、十戒，以及与此相应的定、慧的修习。这确实是优婆塞在初阶阶段应当修习的佛陀教法。因此说“适时独卧，一食梵行”。

တတ္ထ ကာလယုတ္တန္တိ စာတုဒ္ဒသီပဉ္စဒ္ဒသီအဋ္ဌမီပါဋိဟာရိကပက္ခသင်္ခါတေန ကာလေန ယုတ္တံ, ယထာဝုတ္တကာလေ ဝါ တုယှံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ ယုတ္တံ ပတိရူပံ သက္ကုဏေယျံ, န သဗ္ဗကာလံ သဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော. သဗ္ဗမေတံ ဉာဏဿ အပရိပက္ကတ္တာ တဿ ကာမာနံ ဒုပ္ပဟာနတာယ သမ္မာ ပဋိပတ္တိယံ ယောဂျံ ကာရာပေတုံ ဝဒတိ, န ပဗ္ဗဇ္ဇာဆန္ဒံ နိဝါရေတုံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိသင်္ခါရောတိ ပဗ္ဗဇိတုံ အာရမ္ဘော ဥဿာဟော. ပဋိပ္ပဿမ္ဘီတိ ဣန္ဒြိယာနံ အပရိပက္ကတ္တာ သံဝေဂဿ စ နာတိတိက္ခဘာဝတော ဝူပသမိ. ကိဉ္စာပိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ, ထေရေန ဝုတ္တဝိဓိံ ပန အနုတိဋ္ဌန္တော ကာလေန ကာလံ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပယိရုပါသန္တော ဓမ္မံ သုဏာတိ. တဿ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒုတိယမ္ပိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ, ထေရဿ စ အာရောစေသိ, ဒုတိယမ္ပိ ထေရော ပဋိက္ခိပိ. တတိယဝါရေ ပန ဉာဏဿ ပရိပက္ကဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣဒါနိ နံ ပဗ္ဗာဇေတုံ ကာလော’’တိ ထေရော ပဗ္ဗာဇေသိ, ပဗ္ဗဇိတဉ္စ တံ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ အတိက္ကမိတွာ ဂဏံ ပရိယေသိတွာ ဥပသမ္ပာဒေသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သောဏော…ပေ… ဥပသမ္ပာဒေသီ’’တိ.

此中，“适时”(kālayutta)是指与十四日、十五日、初八日及神变月(pāṭihārikapakkha)等时节相应；或者说，在你修习时，是适当且可行的，其意并非指所有时间的所有事情。说这一切，是因为他智慧尚未成熟，诸欲难以断除，是为了让他能适合于正当的修行，而不是为了制止他出家的意愿。“出家行”(pabbajjābhisaṅkhāra)指出家的准备与努力。（出家的意愿）平息了(paṭippassambhi)，是由于诸根尚未成熟，以及悚惧感(saṃvega)并非十分强烈。虽然平息了，但他仍遵行长老所说的方法，时时前往拜见、承事长老，听闻正法。如前所述，他第二次生起了出家的心，并向长老禀告，长老第二次拒绝了他。到了第三次，长老了知他智慧已经成熟，心想：“现在是让他出家的时候了”，便为他剃度。在他出家满三年后，长老寻求到僧团为他授了具足戒。针对此事而说：“索那第二次……乃至……为他授了具足戒”。

တတ္ထ အပ္ပဘိက္ခုကောတိ ကတိပယဘိက္ခုကော. တဒါ ကိရ ဘိက္ခူ ယေဘုယျေန မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ ဝသိံသု, တသ္မာ တတ္ထ ကတိပယာ ဧဝ အဟေသုံ[Pg.299]. တေ စ ဧကသ္မိံ ဂါမေ ဧကော, ဧကသ္မိံ နိဂမေ ဒွေတိ ဧဝံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဝသိံသု. ကိစ္ဆေနာတိ ဒုက္ခေန. ကသိရေနာတိ အာယာသေန. တတော တတောတိ တသ္မာ တသ္မာ ဂါမနိဂမာဒိတော. ထေရေန ဟိ ကတိပယေ ဘိက္ခူ အာနေတွာ အညေသု အာနီယမာနေသု ပုဗ္ဗေ အာနီတာ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပက္ကမိံသု, ကဉ္စိ ကာလံ အာဂမေတွာ ပုန တေသု အာနီယမာနေသု ဣတရေ ပက္ကမိံသု. ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ အာနယနေန သန္နိပါတော စိရေနေဝ အဟောသိ. ထေရောပိ တဒါ ဧကဝိဟာရီ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တိဏ္ဏံ ဝဿာနံ…ပေ… သန္နိပါတာပေတွာ’’တိ.

此中，“比丘少”(appabhikkhuka)是指只有少数几位比丘。据说当时比丘大多住在中土区域(Majjhimadesa)，因此那里只有少数比丘。他们分散居住，在一个村庄里有一位，在一个市镇里有两位，就这样各别居住。“艰难”(kicchena)是说痛苦；“费力”(kasirena)是说劳累。“从那里那里”(tato tato)就是从各个村庄、市镇等地。长老确实曾带来几位比丘，但在带来其他人时，先前带来的比丘却因某事离开了；等了一段时间，再带来他们时，另外的人又离开了。如此一再地召集，集会过了很久才完成。当时长老也是独自一人居住。因此说：“经过三年……乃至……才召集集合”。

ဝဿံဝုတ္ထဿာတိ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ဝုသိတဝတော. ဧဒိသော စ ဧဒိသော စာတိ ဧဝရူပေါ စ ဧဝရူပေါ စ. ‘‘ဧဝရူပါယ နာမ ရူပကာယသမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတော, ဧဝရူပါယ ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတော’’တိ သုတောယေဝ မေ သော ဘဂဝါ. န စ မယာ သမ္မုခါ ဒိဋ္ဌောတိ ဧတ္ထ ပန ပုထုဇ္ဇနသဒ္ဓါယ ဧဝ အာယသ္မာ သောဏော ဘဂဝန္တံ ဒဋ္ဌုကာမော အဟောသိ. အပရဘာဂေ ပန သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝသိတွာ ပစ္စူသသမယံ အဇ္ဈိဋ္ဌော သောဠသ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယာနိ သတ္ထု သမ္မုခါ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသာ သမန္နာဟရိတွာ အတ္ထဓမ္မပဋိသံဝေဒီ ဟုတွာ ဘဏန္တော ဓမ္မုပသဉှိတပါမောဇ္ဇာဒိမုခေန သမာဟိတော သရဘညပရိယောသာနေ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တော အနုပုဗ္ဗေန အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိဿ ဘဂဝတာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝါသော အာဏတ္တောတိ ဝဒန္တိ.

“已安居者”(vassaṃvuttha)是指进入雨季安居并住满者。“像这样和像那样”(ediso ca ediso ca)是指如此这般。“‘具足这般的色身成就，具足这般的法身成就’，我只是听闻过那位世尊是这样，但我未曾亲眼见过。”此处，具寿索那(Soṇa)只是以凡夫的信心而想见世尊。后来，他与导师同住于一间香室(gandhakuṭi)中，在黎明时分，应导师请求，他在导师面前背诵十六部《八颂品》(aṭṭhakavaggiyāni)。他用心忆持，全心专注，体证义理与法，以法相应之喜悦等为先导而入定，在诵念结束时，他建立起观(vipassanā)，审察诸行(saṅkhāra)，次第地证得了阿罗汉果。据说，世尊正是为此才命令他与自己同住一间香室。

ကေစိ ပနာဟု ‘‘န စ မယာ သမ္မုခါ ဒိဋ္ဌောတိ ဣဒံ ရူပကာယဒဿနမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အာယသ္မာ ဟိ သောဏော ပဗ္ဗဇိတွာ ထေရဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော အနုပသမ္ပန္နောဝ သောတာပန္နော ဟုတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ ‘ဥပါသကာပိ သောတာပန္နာ ဟောန္တိ, အဟမ္ပိ သောတာပန္နော, ကိမေတ္ထ စိတ္တ’န္တိ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အန္တောဝဿေယေဝ ဆဠဘိညော ဟုတွာ ဝိသုဒ္ဓိပဝါရဏာယ ပဝါရေသိ. အရိယသစ္စဒဿနေန ဘဂဝတော ဓမ္မကာယော ဒိဋ္ဌော နာမ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၇). တသ္မာဿ ဓမ္မကာယဒဿနံ ပဂေဝ သိဒ္ဓံ, ပဝါရေတွာ ပန ရူပကာယံ ဒဋ္ဌုကာမော အဟောသီ’’တိ.

又有人说：“‘我未曾亲见’一语，仅是针对见到色身而说。具寿索那出家后，从长老处领受业处(kammaṭṭhāna)，努力精进，在尚未受具足戒时即成为入流者(sotāpanna)。受具足戒后心想：‘优婆塞(upāsaka)也能成为入流者，我也是入流者，此有何奇特？’于是为证得更高道果而增长观(vipassanā)，就在雨安居期内成为六神通者，并作了清净自恣(visuddhipavāraṇā)。通过见到圣谛(ariyasacca)，即名为见到了世尊的法身。经中说道：‘瓦咖利(Vakkali)，见法者即见我。’因此，他早已证得法身之见，自恣之后，只是想见色身而已。”

ပါသာဒိကန္တိအာဒိပဒါနံ [Pg.300] အတ္ထော အဋ္ဌကထာယမေဝ ဝုတ္တော. တတ္ထ ဝိသူကာယိကဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ဒိဋ္ဌိစိတ္တဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ အတ္ထော. ပါသာဒိကန္တိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁၀) ဝါ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာလင်္ကတာယ သမန္တပါသာဒိကာယ အတ္တနော သရီရပ္ပဘာယ သမ္ပတ္တိယာ ရူပကာယဒဿနဗျာဝဋဿ ဇနဿ သဗ္ဗဘာဂတော ပသာဒါဝဟံ. ပသာဒနီယန္တိ ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇဆအသာဓာရဏဉာဏအဋ္ဌာရသအာဝေဏိကဗုဒ္ဓဓမ္မပ္ပဘုတိအပရိမာဏဂုဏဂဏသမန္နာဂတာယ ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ ပရိက္ခကဇနဿ ပသာဒနီယံ ပသီဒိတဗ္ဗယုတ္တံ ပသာဒကံ ဝါ. သန္တိန္ဒြိယန္တိ စက္ခာဒိပဉ္စိန္ဒြိယလောလတာဝိဂမေန ဝူပသန္တပဉ္စိန္ဒြိယံ. သန္တမာနသန္တိ ဆဋ္ဌဿ မနိန္ဒြိယဿ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝူပဂမနေန ဝူပသန္တမာနသံ. ဥတ္တမဒမထသမထံ အနုပ္ပတ္တန္တိ လောကုတ္တရပညာဝိမုတ္တိစေတောဝိမုတ္တိသင်္ခါတံ ဥတ္တမံ ဒမထံ သမထဉ္စ အနုပ္ပတွာ အဓိဂန္တွာ ဌိတံ. ဒန္တန္တိ သုပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရတာယ ဟတ္ထပါဒကုက္ကုစ္စာဘာဝတော ဒဝါဒိအဘာဝတော စ ကာယေန ဒန္တံ. ဂုတ္တန္တိ သုပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရတာယ နိရတ္ထကဝါစာဘာဝတော ရဝါဒိအဘာဝတော စ ဝါစာယ ဂုတ္တံ. ယတိန္ဒြိယန္တိ သုပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရတာယ အရိယိဒ္ဓိယောဂေန အဗျာဝဋအပ္ပဋိသင်္ခုပေက္ခာဘာဝတော စ မနိန္ဒြိယဝသေန ယတိန္ဒြိယံ. နာဂန္တိ ဆန္ဒာဒိဝသေန အဂမနတော, ပဟီနာနံ ရာဂါဒိကိလေသာနံ အပုနာဂမနတော အပစ္စာဂမနတော ကဿစိပိ အာဂုဿ သဗ္ဗထာပိ အကရဏတော, ပုနဗ္ဘဝဿ စ အဂမနတောတိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ နာဂံ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပါသာဒိက’’န္တိ ဣမိနာ ရူပကာယေန ဘဂဝတော ပမာဏဘူတတံ ဒီပေတိ, ‘‘ပသာဒနီယ’’န္တိ ဣမိနာ ဓမ္မကာယေန. ‘‘သန္တိန္ဒြိယ’’န္တိအာဒိနာ သေသေဟိ ပမာဏဘူတတံ ဒီပေတိ, တေန စတုပ္ပမာဏိကေ လောကသန္နိဝါသေ အနဝသေသတော သတ္တာနံ ဘဂဝတော ပမာဏဘာဝေါ ပကာသိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧကဝိဟာရေတိ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ. ဂန္ဓကုဋိ ဟိ ဣဓ ‘‘ဝိဟာရော’’တိ အဓိပ္ပေတော. ဝတ္ထုန္တိ ဝသိတုံ.

“端严”等词的含义在义注中已有说明。其中，“观赏伎乐之骚动”(visūkāyikavipphandita)是指作为对立面的邪见之心的骚动。端严(Pāsādika)是指以三十二大士相、八十随形好、一寻光芒庄严，以其周遍悦意的自身身光圆满，使见色身者从各方面生起净信。令人净信(Pasādanīya)是指具足十力、四无畏、六不共智、十八不共佛法等无量功德的法身圆满，令观察者生起净信、应生净信、能生净信。寂诸根(Santindriya)是指眼等五根的贪欲止息，五根寂静。寂意(Santamānasa)是指第六意根的活动止息，心意寂静。成就最上调伏寂静(Uttamadamathasamatha)是指获得包含出世间慧解脱、心解脱在内的最上调伏与寂静。调御(Danta)是指身行极为清净，没有手脚的躁动，没有轻率等行为，故身已调御。守护(Gutta)是指语行极为清净，没有无意义的言语，没有喧哗等，故语已守护。制诸根(Yatindriya)是指意行极为清净，由于圣神通力的运用，没有不专注、不省察的舍心，故以意根而制御。龙象(Nāga)是指由于欲等原因不再前往，已断除的贪等烦恼不再重来，对任何过失完全不造作，不再趣向后有等因缘，因此称为龙象。此处“端严”一词显示世尊色身的标准性，“令人净信”显示法身的标准性，“寂诸根”等其余词句显示其余方面的标准性。由此可知，在这具备四种标准性的世间，世尊对一切众生都全然具备标准性。独住(Ekavihāra)是指住在单间的香室(gandhakuṭi)里。这里“香室”意指住所(vihāra)。住处(Vatthu)是指为了居住。

၂၅၈. အဇ္ဈောကာသေ ဝီတိနာမေတွာတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄၆) အဇ္ဈောကာသေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေတွာ. ‘‘ယသ္မာ ဘဂဝါ အာယသ္မတော သောဏဿ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနေန ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော သာဝကသာဓာရဏာ သဗ္ဗာ သမာပတ္တိယော [Pg.301] အနုလောမပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇန္တော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အဇ္ဈောကာသေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ, တသ္မာ အာယသ္မာပိ သောဏော ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယံ ဉတွာ တဒနုရူပံ သဗ္ဗာ တာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇန္တော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အဇ္ဈောကာသေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဝိဟာရံ ပါဝိသီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ပဝိသိတွာ စ ဘဂဝတာ အနုညာတော စီဝရံ တိရောကရဏီယံ ကတွာပိ ဘဂဝတော ပါဒပဿေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေသိ. အဇ္ဈေသီတိ အာဏာပေသိ. ပဋိဘာတု တံ ဘိက္ခု ဓမ္မော ဘာသိတုန္တိ ဘိက္ခု တုယှံ ဓမ္မော ဘာသိတုံ ဥပဋ္ဌာတု ဉာဏမုခံ အာဂစ္ဆတု, ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဘဏာဟီတိ အတ္ထော.

258. “在露天处度过”(Ajjhokāse vītināmetvā，如《优陀那》义注46)是指坐在露天处度过。“因为世尊以入定款待具寿索那(Soṇa)，对所有声闻共同的所有定，都顺逆次第地进入，坐在露天处度过了大半夜后，洗了脚才进入住所。因此，具寿索那也知道了世尊的用意，与此相应地，进入了所有那些定，坐在露天处度过了大半夜后，洗了脚才进入住所。”有些人这样说。进入住所后，即使得到了世尊的允许将衣物作为遮蔽，也还是在世尊的脚边坐着度过时间。请求(Ajjhesi)就是命令。“比丘，愿法显现于你，让你言说”，意思是说，比丘，愿法为你显现，愿它来到智慧之门，按照你所听闻和学习的法来说，就是这个意思。

သဗ္ဗာနေဝ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနီတိ အဋ္ဌကဝဂ္ဂဘူတာနိ ကာမသုတ္တာဒီနိ (မဟာနိ. ၁) သောဠသ သုတ္တာနိ. သရေန အဘာသီတိ သုတ္တုဿာရဏသရေန အဘာသိ, သရဘညဝသေန ကထေသီတိ အတ္ထော. သရဘညပရိယောသာနေတိ ဥဿာရဏာဝသာနေ. သုဂ္ဂဟိတာနီတိ သမ္မာ ဥဂ္ဂဟိတာနိ. သုမနသိကတာနီတိ သုဋ္ဌု မနသိ ကတာနိ. ဧကစ္စော ဥဂ္ဂဟဏကာလေ သမ္မာ ဥဂ္ဂဟေတွာပိ ပစ္ဆာ သဇ္ဈာယာဒိဝသေန မနသိကရဏကာလေ ဗျဉ္ဇနာနိ ဝါ မိစ္ဆာ ရောပေတိ, ပဒပစ္စာဘဋ္ဌံ ဝါ ကရောတိ, န ဧဝမယံ. ဣမိနာ ပန သမ္မဒေဝ ယထုဂ္ဂဟိတံ မနသိ ကတာနိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သုမနသိကတာနီတိ သုဋ္ဌု မနသိ ကတာနီ’’တိ. သူပဓာရိတာနီတိ အတ္ထတောပိ သုဋ္ဌု ဥပဓာရိတာနိ. အတ္ထေ ဟိ သုဋ္ဌု ဥပဓာရိတေ သက္ကာ ပါဠိ သမ္မာ ဥဿာရေတုံ. ကလျာဏိယာပိ ဝါစာယ သမန္နာဂတောတိ သိထိလဓနိတာဒီနံ ယထာဝိဓာနံ ဝစနေန ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာယ ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော. ဝိဿဋ္ဌာယာတိ ဝိမုတ္တာယ. ဧတေနဿ ဝိမုတ္တဝါဒိတံ ဒဿေတိ. အနေလဂလာယာတိ ဧလံ ဝုစ္စတိ ဒေါသော, တံ န ပဂ္ဃရတီတိ အနေလဂလာ, တာယ နိဒ္ဒေါသာယာတိ အတ္ထော. အထ ဝါ အနေလဂလာယာတိ အနေလာယ စ အဂလာယ စ, နိဒ္ဒေါသာယ အဂလိတပဒဗျဉ္ဇနာယ အပရိဟီနပဒဗျဉ္ဇနာယာတိ အတ္ထော. တထာ ဟိ နံ ဘဂဝါ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ကလျာဏဝါက္ကရဏာနံ ယဒိဒံ သောဏော ကုဋိကဏ္ဏော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၈, ၂၀၆) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ. အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာတိ ယထာဓိပ္ပေတံ အတ္ထံ ဉာပေတုံ သမတ္ထာယ.

一切阿吒迦品(Aṭṭhakavaggikāni)，即指属于阿吒迦品的《欲经》(Kāmasutta)等十六部经。“以声音宣说”(sarena abhāsi)，即以诵经的声音宣说，意即以讽诵(sarabhañña)的方式讲述。“讽诵结束时”(sarabhaññapariyosāne)，即诵念结束时。“善受持”(suggahitāni)，即正确地受持。“善作意”(sumanasikatāni)，即非常好地作意。有的人在受持的时候正确受持，后来在复习等作意的时候，或者错误地安立字句，或者颠倒字词顺序，但这个人不是这样。他正是像所受持的那样正确地作意。所以说“善作意，就是非常好地作意”。“善审察”(sūpadhāritāni)，即对于义理也非常好地审察。因为义理如果善于审察，就能正确地诵出圣典。“具足美好的语言”(kalyāṇiyāpi vācāya samannāgato)，即以如法、不急不缓的言说，以圆润文雅的言辞而具足。“流畅”(vissaṭṭhāya)，即无碍(vimuttāya)。由此显示其言说无碍。“无过失”(anelagalāya)，“ela”被称为过失(dosa)，不流露出过失，故为无过失，意即无过失。或者说“无过失”(anelagalāya)，即无恶(anela)且无滞(agala)，意即无过失、字句无滞、字句无缺。世尊曾赞叹：“诸比丘，在我的声闻比丘中，善于美好言辞者，就是索那·库提坎那(Soṇo Kuṭikaṇṇo)”，将他立为第一。“能够使义理明了”(atthassa viññāpaniyā)，即能够使人了解所希望的义理。

ကတိဝဿောတိ [Pg.302] သော ကိရ မဇ္ဈိမဝယဿ တတိယေ ကောဋ္ဌာသေ ဌိတော အာကပ္ပသမ္ပန္နော စ ပရေသံ စိရတရပဗ္ဗဇိတော ဝိယ ခါယတိ. တံ သန္ဓာယ ဘဂဝါ ပုစ္ဆီတိ ကေစိ, တံ အကာရဏံ. ဧဝံ သန္တံ သမာဓိသုခံ အနုဘဝိတုံ ယုတ္တော, ဧတ္တကံ ကာလံ ကသ္မာ ပမာဒံ အာပန္နောသီတိ ပန အနုယုဉ္ဇိတုံ သတ္ထာ ‘‘ကတိဝဿောသီ’’တိ တံ ပုစ္ဆိ. တေနေဝါဟ ‘‘ကိဿ ပန တွံ ဘိက္ခု ဧဝံ စိရံ အကာသီ’’တိ. တတ္ထ ကိဿာတိ ကိံကာရဏာ. ဧဝံ စိရံ အကာသီတိ ဧဝံ စိရာယိ, ကေန ကာရဏေန ဧဝံ စိရကာလံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုပဂန္တွာ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသီတိ အတ္ထော. စိရံ ဒိဋ္ဌော မေတိ စိရေန စိရကာလေန မယာ ဒိဋ္ဌော. ကာမေသူတိ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမေသု စ. အာဒီနဝေါတိ ဒေါသော. အပိစာတိ ကာမေသု အာဒီနဝေ ကေနစိ ပကာရေန ဒိဋ္ဌေပိ န တာဝါဟံ ဃရာဝါသတော နိက္ခမိတုံ အသက္ခိံ. ကသ္မာ? သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော, ဥစ္စာဝစေဟိ ကိစ္စကရဏီယေဟိ သမုပဗျူဠှော အဂါရိယဘာဝေါ. တေနေဝါဟ ‘‘ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော’’တိ.

“汝几岁”（kativasso）：据说他正值中年晚期，仪容具足，他人看来仿佛已出家许久。有人说：“世尊因此而问。”此说不然。实际上，导师是为了诘问他：“（汝）本应体验禅定之乐，为何如此长时间放逸？”才问他“汝几岁”。因此说：“比丘，汝为何拖延了这么久？”（kissa pana tvaṃ bhikkhu evaṃ ciraṃ akāsi）。其中，“为何”（kissa）即“因何故”。“拖延了这么久”（evaṃ ciraṃ akāsi）意为“如此长久”，即“因何缘故如此长时间未出家而住于家中”之义。“我长久以来见到”（ciraṃ diṭṭho me）意为“我很久很久以前就见到”。“于诸欲”（kāmesu）指事欲（vatthukāma）与烦恼欲（kilesakāma）。“过患”（ādīnava）即过失（dosa）。又，即使以某种方式见到诸欲的过患，我仍未能从在家生活中出离。为何？在家生活是障碍，居家状态为种种事务缠绕。因此说：“事务繁多，所作亦多”（bahukicco bahukaraṇīyo）。

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ကာမေသု ယထာဘူတံ အာဒီနဝဒဿိနော စိတ္တံ စိရာယိတွာပိ ဃရာဝါသေ န ပက္ခန္ဒတိ, အညဒတ္ထု ပဒုမပလာသေ ဥဒကဗိန္ဒု ဝိယ ဝိနိဝတ္တတိယေဝါတိ ဧတမတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ပဝတ္တိံ နိဝတ္တိဉ္စ သမ္မဒေဝ ဇာနန္တော ပဝတ္တိယံ တံနိမိတ္တေ စ န ကဒါစိပိ ရမတီတိ ဣဒမတ္ထဒီပကံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

“了知此义”（etamatthaṃ viditvā）：即如实见到诸欲过患之人，其心纵使久住家中，亦不投入其中，反而如莲叶上的水珠般退转离去。如是全面了知此义。“此感兴偈”（imaṃ udānaṃ）：即正知流转（pavatti）与还灭（nivatti），于流转及其因相，任何时候皆不喜乐。为阐明此义，（世尊）说了此感兴偈。

တတ္ထ ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေတိ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ သင်္ခါရလောကေ ‘‘အနိစ္စော ဒုက္ခော ဝိပရိဏာမဓမ္မော’’တိအာဒီနဝံ ဒေါသံ ပညာစက္ခုနာ ပဿိတွာ. ဧတေန ဝိပဿနာစာရော ကထိတော. ဉတွာ ဓမ္မံ နိရူပဓိန္တိ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂတ္တာ နိရုပဓိံ နိဗ္ဗာနဓမ္မံ ယထာဘူတံ ဉတွာ, နိဿရဏဝိဝေကာသင်္ခတာမတသဘာဝတော မဂ္ဂဉာဏေန ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ. ‘‘ဒိသွာ ဉတွာ’’တိ ဣမေသံ ပဒါနံ ‘‘ဃတံ ပိဝိတွာ ဗလံ ဟောတိ, သီဟံ ဒိသွာ ဘယံ ဟောတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၇၁) ဝိယ ဟေတုအတ္ထတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အရိယော န ရမတီ ပါပေတိ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ အရိယော သပ္ပုရိသော အဏုမတ္တေပိ ပါပေ န ရမတိ. ကသ္မာ? ပါပေ န ရမတီ သုစီတိ သုဝိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိတာယ သုစိ သုဒ္ဓပုဂ္ဂလော ရာဇဟံသော ဝိယ ဥစ္စာရဋ္ဌာနေ ပါပေ သံကိလိဋ္ဌဓမ္မေ န ရမတိ နာဘိနန္ဒတိ. ‘‘ပါပေါ [Pg.303] န ရမတီ သုစိ’’န္တိပိ ပါဌော, တဿတ္ထော – ပါပေါ ပုဂ္ဂလော သုစိံ အနဝဇ္ဇံ ဝေါဒါနဓမ္မံ န ရမတိ, အညဒတ္ထု ဂါမသူကရာဒယော ဝိယ ဥစ္စာရဋ္ဌာနံ အသုစိံ သံကိလေသဓမ္မံယေဝ ရမတီတိ ပဋိပက္ခတော ဒေသနံ ပရိဝတ္တေတိ.

其中，“于世间见[其]过患”（disvā ādīnavaṃ loke）：即于一切行世间（saṅkhāraloka），以慧眼见到“无常、苦、变易法”等过患、过失。此句说明了观（vipassanā）的行持。“了知无取之法”（Ñatvā dhammaṃ nirūpadhi）：即因舍离一切取（upadhi），如实了知无取的涅槃法，以道智通达其出离、远离、无为、不死的自性。“见”（disvā）、“知”（ñatvā）这些词，应知其有原因之义，如“饮酥油则有力，见狮子则生怖，以慧见则诸漏尽”（《中部》1.271）等例。“圣者不乐于恶”（Ariyo na ramatī pāpe）：因远离诸烦恼，圣者、善人虽于微恶亦不喜乐。为何？“净者不乐于恶”（Pāpe na ramatī sucī）：因身行等极为清净，清净之人如天鹅不乐于粪秽处，于恶秽之法亦不喜乐、不欣喜。亦有读作“恶者不乐于净”（Pāpo na ramatī suci），其义为：恶人（pāpo puggala）不喜乐清净、无过、纯净之法，反而如村猪等，只喜乐粪秽处等不净杂染之法。这是从反面转换说法。

သောဏကုဋိကဏ္ဏဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

โสณกุฏิกัณณ事之释义终。

၂၅၉. ကာဠသီဟောတိ ကာဠမုခဝါနရဇာတိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

259. “迦罗私诃”（Kāḷasīha）指黑面猴一类。其余此处由经文及义注易知。

စမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《皮革犍度》释义终。

၆. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကံ

6. 药犍度

ပဉ္စဘေသဇ္ဇာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

五药等事之释义

၂၆၁. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ [Pg.304] နစ္ဆာဒေန္တီတိ ရုစိံ န ဥပ္ပာဒေန္တိ.

261. 于《药犍度》（Bhesajjakkhandhaka）中，“不喜”（nacchādenti）即不生起爱好。

၂၆၂. သုသုကာတိ သမုဒ္ဒေ ဘဝါ ဧကာ မစ္ဆဇာတိ. ကုမ္ဘီလာတိပိ ဝဒန္တိ. သံသဋ္ဌန္တိ ပရိဿာဝိတံ. တေလပရိဘောဂေနာတိ သတ္တာဟကာလိကပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

262. “苏须迦”（Susukā）是海中的一种鱼，也称“鳄鱼”（Kumbhīla）。“混合”（Saṃsaṭṭhaṃ）指已过滤的。“用油”（Telaparibhogena）是针对七日（药物）的受用而说。

၂၆၃. ပိဋ္ဌေဟီတိ ပိသိတေဟိ. ဥဗ္ဘိဒံ နာမ ဦသရပံသုမယံ.

263. “以粉”（Piṭṭhehi）即以磨碎之物。“乌毗陀”（Ubbhidaṃ）指盐碱土制成之物。

၂၆၄. ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ. ပါကတိကစုဏ္ဏံ နာမ အပက္ကကသာဝစုဏ္ဏံ. တေန ဌပေတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

264. “粪”（Chakaṇaṃ）即牛粪。“天然粉”（Pākatikacuṇṇaṃ）指未煮的涩味粉。据说，因此除香粉外，一切皆允许。

၂၆၅. သုဝဏ္ဏဂေရုကောတိ သုဝဏ္ဏတုတ္ထာဒိ. အဉ္ဇနူပပိသနန္တိ အဉ္ဇနတ္ထာယ ဥပပိသိတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ စုဏ္ဏဇာတံ.

265. “金赭石”（Suvaṇṇageruka）指金精石等。“眼药研磨物”（Añjanūpapisanaṃ）指为了作眼药而应研磨的任何粉末。

၂၆၈. သာမံ ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ သပ္ပဒဋ္ဌဿ အတ္ထာယ အညေန ဘိက္ခုနာ ဂဟိတမ္ပိ သာမံ ဂဟိတသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

268. “亲自取”（Sāmaṃ gahetvā）：此处应知，为被蛇咬者，由另一比丘所取，亦算作亲自取。

၂၆၉. ဃရဒိန္နကာဗာဓော နာမ ဝသီကရဏတ္ထာယ ဃရဏိယာ ဒိန္နဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော အာဗာဓော. တေနာဟ ‘‘ဝသီကရဏပါဏကသမုဋ္ဌိတရောဂေါ’’တိ. ဃရ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ အဘေဒေန ဃရဏိယာ ဝတ္တမာနော အဓိပ္ပေတော. ‘‘အကဋယူသေနာတိ အနဘိသင်္ခတေန မုဂ္ဂယူသေန. ကဋာကဋေနာတိ မုဂ္ဂေ ပစိတွာ အစာလေတွာဝ ပရိဿာဝိတေန မုဂ္ဂသူပေနာ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

269. 所谓“家妇所施病”（Gharadinnakābādho），是为控制（他人）而由家妇施药所生之病。因此说“由控制药饮所生之病”。此中“家”（ghara）一词，意指不加区分地用于指代家妇。“以未作豆汁”（Akaṭayūsena）即以未烹煮的绿豆汁。“以半作豆汁”（Kaṭākaṭena）即煮后不搅而滤出的绿豆汤。此乃《疑难义释》（gaṇṭhipada）所说。

ဂုဠာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许糖蜜等事之释义

၂၇၂. ဂုဠကရဏန္တိ ဂုဠကရဏဋ္ဌာနံ, ဥစ္ဆုသာလန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

272. “制糖”（Guḷakaraṇaṃ）指制糖之处，即所谓的“甘蔗棚”（ucchusālā）。

၂၇၄. အဝိဿတ္ထာတိ သာသင်္ကာ.

274. “不信任”（Avissatthā）即有疑虑。

၂၇၆. အပ္ပမတ္တကေပိ [Pg.305] ပဝါရေန္တီတိ အပ္ပမတ္တကေပိ ဂဟိတေ ပဝါရေန္တိ, ‘‘ဗဟုမှိ ဂဟိတေ အညေသံ နပ္ပဟောတီ’’တိ မညမာနာ အပ္ပမတ္တကံ ဂဟေတွာ ပဝါရေန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. ပဋိသင်္ခါပိ ပဋိက္ခိပန္တီတိ ‘‘ဒိဝါ ဘောဇနတ္ထာယ ဘဝိဿတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာပိ ပဋိက္ခိပန္တိ.

276. “即使少量亦满足”（Appamattakepi pavārenti）：指即使只取少量亦表示满足。其意为：心想“若取多了，则不够分给他人”，故取少量即表示满足。“省察后亦拒绝”（Paṭisaṅkhāpi paṭikkhipanti）：指即使思量到“这将作为日间的食物”后，亦加以拒绝。

၂၇၉. သမ္ဗာဓေ ဒဟနကမ္မံ ပဋိက္ခေပါဘာဝေါ ဝဋ္ဋတိ.

279. 于狭隘处，不拒绝烧灼之业是允许的。

၂၈၀. ဥဘတောပသန္နာတိ ဥဘယတော ပသန္နာ. မာဃာတောတိ ‘‘မာ ဃာတေထ ပါဏိနော’’တိ ဧဝံ မာဃာတဃောသိတဒိဝသော.

280. “两边净信”（Ubhatopasannā）即双方皆有净信。“禁杀日”（Māghāto）即宣告“勿杀生”（mā ghātetha pāṇino）的禁杀之日。

ယာဂုမဓုဂေါဠကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

粥、蜜丸等事之释义

၂၈၂. မဓုဂေါဠကန္တိ သက္ကရာဒိသံယုတ္တပူဝံ. အာယုံ ဒေတီတိ အာယုဒါနံ ဒေတိ. ဝဏ္ဏန္တိ သရီရဝဏ္ဏံ. သုခန္တိ ကာယိကစေတသိကသုခံ. ဗလန္တိ သရီရထာမံ. ပဋိဘာနန္တိ ယုတ္တမုတ္တပဋိဘာနံ. ဝါတံ အနုလောမေတီတိ ဝါတံ အနုလောမေတွာ ဟရတိ. ဝတ္ထိံ သောဓေတီတိ ဓမနိယော သုဒ္ဓံ ကရောတိ. အာမာဝသေသံ ပါစေတီတိ သစေ အာမာဝသေသကံ ဟောတိ, တံ ပါစေတိ. အနုပ္ပဝေစ္ဆတီတိ ဒေတိ. ဝါတဉ္စ ဗျပနေတီတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

282. “蜜丸”(madhugoḷaka)是指与糖等混合的糕饼。“予寿”(āyuṃ deti)是指施予寿命。“色”(vaṇṇa)是指身体的色泽。“乐”(sukha)是指身体与心的乐。“力”(bala)是指身体的力量。“辩才”(paṭibhāna)是指恰当的辩才。“顺风”(vātaṃ anulometi)是指疏导风。“净膀胱”(vatthiṃ sodheti)是指使脉管清净。“消化残食”(āmāvasesaṃ pāceti)是指若有未消化之物，则使其消化。“给予”(anuppavecchati)是指施予。“亦除风”(vātañca byapaneti)应与前文连接。

၂၈၃. နနု စ ‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေန ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ. ပရမ္ပရဘောဇနဉှိ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန နိမန္တိတဿ တံ ဌပေတွာ အညံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ဟောတိ, ဣမေ စ ဘိက္ခူ ဘောဇ္ဇယာဂုံ ပရိဘုဉ္ဇိံသု, ပဉ္စသု ဘောဇနေသု အညတရန္တိ အာဟ ‘‘ဘောဇ္ဇယာဂုယာ ဟိ ပဝါရဏာ ဟောတီ’’တိ. ယသ္မာ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ဝုတ္တာ ပဝါရဏာ ဘောဇ္ဇယာဂုံ ပဋိက္ခိပန္တဿပိ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ ဘောဇ္ဇယာဂုပိ ဩဒနဂတိကာယေဝါတိ အဓိပ္ပာယော.

283. 然则，为何说“应以次第食(paramparabhojana)处理”？因为次第食，是指受邀食用五种食物之一者，将之搁置，而食用另外五种食物之一。而这些比丘食用了粥，（粥）是五种食物之一，因此说“以粥即可表示满足”。因为对拒绝五种食物之一者所说的满足表示，对拒绝粥者也同样适用，所以粥也属于饭食类——此即其意。

၂၈၄. သုခုမောဇံ ပက္ခိပိံသူတိ ‘‘ဘဂဝါ ပရိဘုဉ္ဇိဿတီ’’တိ မညမာနာ ပက္ခိပိံသု.

284. “他们投入了精美的滋养品”(sukhumojaṃ pakkhipiṃsu)，是因他们心想“世尊将会食用”而投入。

ပါဋလိဂါမဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

波吒厘村事释义

၂၈၅. ပါဋလိဂါမောတိ [Pg.306] (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆) ဧဝံနာမကော မဂဓရဋ္ဌေ ဧကော ဂါမော. တဿ ကိရ ဂါမဿ မာပနဒိဝသေ ဂါမင်္ဂဏဋ္ဌာနေ ဒွေ တယော ပါဋလင်္ကုရာ ပထဝိတော ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ နိက္ခမိံသု. တေန တံ ‘‘ပါဋလိဂါမော’’ တွေဝ ဝေါဟရိံသု. တဒဝသရီတိ တံ ပါဋလိဂါမံ အဝသရိ အနုပါပုဏိ. ပါဋလိဂါမိကာတိ ပါဋလိဂါမဝါသိနော. ဥပါသကာတိ တေ ကိရ ဘဂဝတော ပဌမဒဿနေန ကေစိ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပါသကာ’’တိ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ ပါဋလိဂါမေ ကိရ အဇာတသတ္တုနော လိစ္ဆဝိရာဇူနဉ္စ မနုဿာ ကာလေန ကာလံ ဂန္တွာ ဂေဟသာမိကေ ဂေဟတော နီဟရိတွာ မာသမ္ပိ အဍ္ဎမာသမ္ပိ ဝသန္တိ. တေန ပါဋလိဂါမဝါသိနော မနုဿာ နိစ္စုပဒ္ဒုတာ ‘‘ဧတေသဉ္စေဝ အာဂတကာလေ ဝသနဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီတိ ဧကပဿေ ဣဿရာနံ ဘဏ္ဍပဋိသာမနဋ္ဌာနံ, ဧကပဿေ ဝသနဋ္ဌာနံ, ဧကပဿေ အာဂန္တုကာနံ အဒ္ဓိကမနုဿာနံ, ဧကပဿေ ဒလိဒ္ဒါနံ ကပဏမနုဿာနံ, ဧကပဿေ ဂိလာနာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ သဗ္ဗေသံ အညမညံ အဃဋ္ဋေတွာ ဝသနပ္ပဟောနကံ နဂရမဇ္ဈေ မဟတိံ သာလံ ကာရေသုံ, တဿ နာမံ အာဝသထာဂါရန္တိ. အာဂန္တွာ ဝသန္တိ ဧတ္ထ အာဂန္တုကာတိ အာဝသထော, တဒေဝ အာဂါရံ အာဝသထာဂါရံ.

285. “波吒厘村”(Pāṭaligāma)，是摩揭陀(Magadha)国中一个以此为名的村庄。据说，在该村庄测量的日子，村广场上有两三株波吒厘(pāṭala)树苗从地里长出，因此人们称之为“波吒厘村”。“彼时抵达”是指（世尊）抵达、到达了那个波吒厘村。“波吒厘村民”是指波吒厘村的居民。“优婆塞”是指，据说他们中有些人因初次得见世尊而安住于诸皈依与诸戒，因此被称为“优婆塞”。“他们前往世尊之处”一句，是说：据说在波吒厘村，阿闍世(Ajātasattu)王与离车(Licchavi)诸王的部下时常前来，将屋主从家中赶出，住上一个月或半个月。因此，波吒厘村的居民常受骚扰，心想：‘为让这些人来时有住处，（我们建一个地方，）一边给权贵存放物品，一边作住处，一边给外来行旅之人，一边给贫困之人，一边给病人作住处’，为了让所有人都能互不干扰地居住，便在村子中央建造了一座大厅堂，其名为“客舍”(āvasathāgāra)。“来客”(āgantuka)前来居住于此，故为“客舍”(āvasatho)，此住所即为“客舍”(āvasathāgāra)。

တံ ဒိဝသဉ္စ တံ နိဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. တေ တတ္ထ ဂန္တွာ ဣဋ္ဌကကမ္မသုဓာကမ္မစိတ္တကမ္မာဒိဝသေန သုပရိနိဋ္ဌိတံ သုသဇ္ဇိတံ ဒေဝဝိမာနသဒိသံ ဒွါရကောဋ္ဌကတော ပဋ္ဌာယ ဩလောကေတွာ ‘‘ဣဒံ အာဝသထာဂါရံ အတိဝိယ မနောရမံ သဿိရိကံ, ကေန နု ခေါ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ အမှာကံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ အဿာ’’တိ စိန္တေသုံ, တသ္မိံယေဝ စ ခဏေ ‘‘ဘဂဝါ တံ ဂါမံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ အဿောသုံ, တေန တေ ဥပ္ပန္နပီတိသောမနဿာ ‘‘အမှေဟိ ဘဂဝါ ဂန္တွာပိ အာနေတဗ္ဗော သိယာ, သော သယမေဝ အမှာကံ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တော, အဇ္ဇ မယံ ဘဂဝန္တံ ဣဓ ဝသာပေတွာ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇာပေဿာမ, တထာ ဘိက္ခုသံဃံ, ဘိက္ခုသံဃေ အာဂတေ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ အာဂတမေဝ ဘဝိဿတိ, သတ္ထာရံ မင်္ဂလံ ဝဒါပေဿာမ, ဓမ္မံ ကထာပေဿာမ, ဣတိ တီဟိ ရတနေဟိ ပရိဘုတ္တေ ပစ္ဆာ အမှာကံ ပရေသဉ္စ ပရိဘောဂေါ ဘဝိဿတိ, ဧဝံ နော ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဧတဒတ္ထမေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု. တသ္မာ ဧဝမာဟံသု ‘‘အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ [Pg.307] အာဝသထာဂါရ’’န္တိ. တေနုပသင်္ကမိံသူတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၂၉၇-၂၉၈; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂) ကိဉ္စာပိ တံ ဒိဝသမေဝ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ ဒေဝဝိမာနံ ဝိယ သုသဇ္ဇိတံ သုပဋိဇဂ္ဂိတံ, ဗုဒ္ဓါရဟံ ပန ကတွာ န ပညတ္တံ. ဗုဒ္ဓါ ဟိ နာမ အရညဇ္ဈာသယာ အရညာရာမာ, အန္တောဂါမေ ဝသေယျုံ ဝါ နော ဝါ, တသ္မာ ဘဂဝတော ရုစိံ ဇာနိတွာဝ ပညပေဿာမာတိ စိန္တေတွာ တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု, ဣဒါနိ ဘဂဝတော ရုစိံ ဇာနိတွာ တထာ ပညာပေတုကာမာ ယေနာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု. သဗ္ဗသန္ထရိံ အာဝသထာဂါရံ သန္ထရိတွာတိ ဧတ္ထ သန္ထရဏံ သန္ထရိ, သဗ္ဗော သကလော သန္ထရိ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗသန္ထရိ. အထ ဝါ သန္ထတန္တိ သန္ထရိ, သဗ္ဗံ သန္ထရိ သဗ္ဗသန္ထရိ, တံ သဗ္ဗသန္ထရိံ. ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသောဝါယံ, ယထာ သဗ္ဗမေဝ သန္ထတံ ဟောတိ, ဧဝံ သန္ထရိတွာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗပဌမံ တာဝ ‘‘ဂေါမယံ နာမ သဗ္ဗမင်္ဂလေသု ဝဋ္ဋတီ’’တိ သုဓာပရိကမ္မကတမ္ပိ ဘူမိံ အလ္လဂေါမယေန ဩပုဉ္ဇာပေတွာ ပရိသုက္ခဘာဝံ ဉတွာ ယထာ အက္ကန္တဋ္ဌာနေ ပဒံ ပညာယတိ, ဧဝံ စာတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓေဟိ လိမ္ပေတွာ ဥပရိ နာနာဝဏ္ဏကဋသာရကေ သန္ထရိတွာ တေသံ ဥပရိ မဟာပိဋ္ဌိကကောဇဝေ အာဒိံ ကတွာ ဟတ္ထတ္ထရဏာဒီဟိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ အတ္ထရဏေဟိ သန္ထရိတဗ္ဗယုတ္တကံ သဗ္ဗောကာသံ သန္ထရာပေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိံ အာဝသထာဂါရံ သန္ထရိတွာ’’တိ.

那（工程）在那天完工了。他们到了那里，从门廊开始，仔细察看那座用砖瓦、灰泥、彩绘等工艺精心建造、装饰完美、犹如天宫的客堂，心想：“这座客堂极其庄严华美，应该让谁首先使用，才能长久地利益安乐我们呢？”就在那时，他们听说“世尊已来到那个村庄”，顿时心生欢喜：“我们本应去迎请世尊，但他自己已来到我们的住处。今天，我们要请世尊在此安居，首先供养他，然后供养比丘僧团。比丘僧团到来时，三藏佛语也将随之而来。我们要请世尊说吉祥语，讲说正法。这样，三宝首先受用之后，我们和其他人才能享用。这将长久地利益安乐我们。”他们作出决定后，便为此事前去拜见世尊。因此他们说：“尊者，请世尊接受我们的客堂。”虽然那座客堂当天才完工，装饰得如同天宫般完美，但尚未设为佛陀所用。因为诸佛乐于住林野、喜爱林野，不一定住在村内。所以他们想先了解世尊的意愿再作安排，便去拜见世尊。现在，他们想了解世尊的意愿后作相应安排，便前往客堂。“将客堂遍铺”——此处，“铺设”(santharaṇaṃ)即是铺垫(santhari)，于此一切(sabbo)皆铺垫，故为“遍铺”(sabbasanthari)。或者，“被铺设”(santhatanti)即是铺垫(santhari)，“铺设一切”(sabbaṃ santhari)即是“遍铺”(sabbasanthari)。此为中性词，表状态之解释，意思是如同全部铺好一般地铺设。首先，他们认为“牛粪在一切吉祥事中都适用”，便在已完成灰泥处理的地面上涂抹新鲜牛粪，待其干透后，用四种香涂抹，使踩踏之处足迹清晰可辨。然后在上面铺设各种颜色的席垫，再铺上大垫褥等，用各种颜色的铺垫物等适合铺设的物品铺满整个空间。因此说“将客堂遍铺”。

အာသနာနီတိ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ တာဝ မင်္ဂလတ္ထမ္ဘံ နိဿာယ မဟာရဟံ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေတွာ တတ္ထ ယံ ယံ မုဒုကဉ္စ မနောရမဉ္စ ပစ္စတ္ထရဏံ, တံ တံ အတ္ထရိတွာ ဥဘတောလောဟိတကံ မနုညဒဿနံ ဥပဓာနံ ဥပဒဟိတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏရဇတတာရကဝိစိတ္တဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓဒါမပုပ္ဖဒါမပတ္တာဒါမာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ သမန္တာ ဒွါဒသဟတ္ထေ ဌာနေ ပုပ္ဖဇာလံ ကာရေတွာ တိံသဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ပဋသာဏိယာ ပရိက္ခိပါပေတွာ ပစ္ဆိမဘိတ္တိံ နိဿာယ ဘိက္ခုသံဃဿ ပလ္လင်္ကပီဌအပဿယပီဌမုဏ္ဍပီဌာဒီနိ ပညပါပေတွာ ဥပရိ သေတပစ္စတ္ထရဏေဟိ ပစ္စတ္ထရာပေတွာ သာလာယ ပါစီနပဿံ အတ္တနော နိသဇ္ဇာယောဂ္ဂံ ကာရေသုံ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အာသနာနိ ပညပေတွာ’’တိ.

座位之事：首先在中央的位置，依靠吉祥柱铺设了价值连城的佛座。在那里铺设各种柔软且令人喜悦的铺垫物，放置两面皆红、悦目可爱的靠垫，上方悬挂用金银星饰的华盖，用香鬘、花鬘、叶鬘等装饰，在四周十二肘的范围内制作花网，用帷幕围起大约三十肘的范围，靠着西墙为比丘僧团准备长榻、靠背椅、无靠背椅等，并在上面铺设白色铺垫物，在大殿东侧为自己安排了合适的座位。这是指“铺设座位”的意思。

ဥဒကမဏိကန္တိ မဟာကုစ္ဆိကံ သမေခလံ ဥဒကစာဋိံ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃော စ ယထာရုစိယာ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိဿန္တိ, မုခံ ဝိက္ခာလေဿန္တီတိ တေသု တေသု ဌာနေသု မဏိဝဏ္ဏဿ ဥဒကဿ ပူရေတွာ ဝါသတ္ထာယ နာနာပုပ္ဖာနိ [Pg.308] စေဝ ဥဒကဝါသစုဏ္ဏာနိ စ ပက္ခိပိတွာ ကဒလိပဏ္ဏေဟိ ပိဒဟိတွာ ပတိဋ္ဌပေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ’’တိ.

水瓮：指大腹有束腰的水罐。这样，世尊与比丘僧团就可以随意洗手洗脚、漱口，所以在各处放置盛满宝石色净水的容器，为了增添香味，放入各种鲜花与香粉，用芭蕉叶盖好后安置。因此说“安设水瓮”。

တေလပဒီပံ အာရောပေတွာတိ ရဇတသုဝဏ္ဏာဒိမယဒဏ္ဍာသု ဒဏ္ဍဒီပိကာသု ယောနကရူပကာဒီနံ ဟတ္ထေ ဌပိတသုဝဏ္ဏရဇတာဒိမယကပလ္လိကာသု စ တေလပဒီပေ ဇလယိတွာ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ ဧတ္ထ ပန တေ ပါဋလိဂါမိကဥပါသကာ န ကေဝလံ အာဝသထာဂါရမေဝ, အထ ခေါ သကလသ္မိမ္ပိ ဂါမေ ဝီထိယော သဇ္ဇာပေတွာ ဓဇေ ဥဿာပေတွာ ဂေဟဒွါရေသု ပုဏ္ဏဃဋေ စ ကဒလိအာဒယော စ ဌပါပေတွာ သကလဂါမံ ဒီပမာလာဟိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏတာရကံ ဝိယ ကတွာ ‘‘ခီရပကေ ဒါရကေ ခီရံ ပါယေထ, ဒဟရကုမာရေ လဟုံ လဟုံ ဘောဇေတွာ သယာပေထ, ဥစ္စာသဒ္ဒံ မာ ကရိတ္ထ, အဇ္ဇ ဧကရတ္တိံ သတ္ထာ အန္တောဂါမေ ဝသိဿတိ, ဗုဒ္ဓါ နာမ အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ဟောန္တီ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတွာ သယံ ဒဏ္ဍဒီပိကာ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု.

燃灯：在银制或金制等材质的灯柱上，以及由约那(Yona)人物等手持的金银等材质的灯盏中点燃油灯。波咤厘村(Pāṭaligāma)的优婆塞们前往世尊处时，不仅装饰了客舍，而且还在整个村庄的街道上装饰，竖起旗帜，家家户户门前放置满水罐和香蕉等物，使整个村庄灯火通明，如同星辰散布。他们敲鼓宣告：“给吃奶的孩子喂奶，让小孩子快点吃完饭睡觉，不要大声喧哗，今夜导师将驻锡村中，诸佛皆喜静默。”他们自己拿着灯柱，前往世尊那里。

အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန အာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမီတိ ‘‘ယဿ ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ ဧဝံ ကိရ တေဟိ ကာလေ အာရောစိတေ ဘဂဝါ လာခါရသေန တိန္တရတ္တကောဝိဠာရပုပ္ဖဝဏ္ဏံ သုရတ္တံ ဒုပဋ္ဋံ ကတ္တရိယာ ပဒုမံ ကန္တေန္တော ဝိယ, သံဝိဓာယ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော နိဝါသေတွာ သုဝဏ္ဏပါမင်္ဂေန ပဒုမကလာပံ ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ, ဝိဇ္ဇုလတာသဿိရိကံ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ရတ္တကမ္ဗလေန ဂဇကုမ္ဘံ ပရိယောနန္ဓန္တော ဝိယ, ရတနသတုဗ္ဗေဓေ သုဝဏ္ဏဂ္ဃိကေ ပဝါဠဇာလံ ခိပမာနော ဝိယ, မဟတိ သုဝဏ္ဏစေတိယေ ရတ္တကမ္ဗလကဉ္စုကံ ပဋိမုဉ္စန္တော ဝိယ, ဂစ္ဆန္တံ ပုဏ္ဏစန္ဒံ ရတ္တဝလာဟကေန ပဋိစ္ဆာဒယမာနော ဝိယ, ကဉ္စနဂိရိမတ္ထကေ သုပက္ကလာခါရသံ ပရိသိဉ္စန္တော ဝိယ, စိတ္တကူဋပဗ္ဗတမတ္ထကံ ဝိဇ္ဇုလတာဇာလေန ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ စ သစက္ကဝါဠသိနေရုယုဂန္ဓရမဟာပထဝိံ စာလေတွာ ဂဟိတနိဂြောဓပလ္လဝသမာနဝဏ္ဏံ ရတ္တဝရပံသုကူလံ ပါရုပိတွာ ဝနဂဟနတော ကေသရသီဟော ဝိယ, ဥဒယပဗ္ဗတကူဋတော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ, ဗာလသူရိယော ဝိယ စ အတ္တနာ နိသိန္နတရုသဏ္ဍတော နိက္ခမိ.

那时，世尊穿好下衣，拿着衣钵，与比丘僧团一同前往客舍。他们禀告时间：“尊者，现在世尊认为合适的时间到了。”据说，当他们这样禀告时间后，世尊犹如用红色染料染过的科维拉罗花(koviḷāra)般鲜艳，穿着鲜红的双层袈裟；犹如用刀切割莲花般优雅，覆盖三处圆相；犹如用金边环绕一束莲花般庄严；系上如闪电般耀眼的腰带；犹如用红色毯子包裹着象头般威严；犹如在镶嵌着宝石的金台上抛洒珊瑚网般璀璨；犹如在巨大的金塔上披上红色的外衣般尊贵；犹如行进的满月被红色的云朵遮蔽般神圣；犹如在金山顶上倾注鲜红的染料般辉煌；犹如用闪电之网环绕丽峰山顶般威严；震动整个轮围山、须弥山、持双山和大地，穿着像刚长出的榕树叶一样颜色的红色上等粪扫衣，从自己坐着的树林中出来，犹如森林中的雄狮，犹如从日出山顶升起的满月，犹如初升的太阳。

အထဿ ကာယတော မေဃမုခတော ဝိဇ္ဇုကလာပါ ဝိယ ရသ္မိယော နိက္ခမိတွာ သုဝဏ္ဏရသဓာရာပရိသေကပိဉ္ဇရပတ္တပုပ္ဖဖလသာခါဝိဋပေ ဝိယ သမန္တတော [Pg.309] ရုက္ခေ ကရိံသု. တာဝဒေဝ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဟာဘိက္ခုသံဃော ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေသိ. တေ စ နံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတဘိက္ခူ ဧဝရူပါ အဟေသုံ အပ္ပိစ္ဆာ သန္တုဋ္ဌာ ပဝိဝိတ္တာ အသံသဋ္ဌာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဝတ္တာရော ဝစနက္ခမာ စောဒကာ ပါပဂရဟိနော သီလသမ္ပန္နာ သမာဓိသမ္ပန္နာ ပညာသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာ. တေဟိ ပရိဝါရိတော ဘဂဝါ ရတ္တကမ္ဗလပရိက္ခိတ္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓော, ရတ္တပဒုမသဏ္ဍမဇ္ဈဂတာ ဝိယ သုဝဏ္ဏနာဝါ, ပဝါဠဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏပါသာဒေါ ဝိရောစိတ္ထ. မဟာကဿပပ္ပမုခါ ပန မဟာထေရာ မေဃဝဏ္ဏံ ပံသုကူလစီဝရံ ပါရုပိတွာ မဏိဝမ္မဝမ္မိတာ ဝိယ မဟာနာဂါ ပရိဝါရယိံသု ဝီတရာဂါ ဘိန္နကိလေသာ ဝိဇဋိတဇဋာ ဆိန္နဗန္ဓနာ ကုလေ ဝါ ဂဏေ ဝါ အလဂ္ဂါ.

那时，从他的身体放射出犹如从云口涌出的闪电光束，使得树木的枝、叶、花、果都呈现出金黄色，如同被金汁浇灌。随即，大比丘僧众各自拿着自己的衣钵，围绕在世尊身边。这些围绕着世尊的比丘们，都是少欲知足、乐于独处、不与人混杂、精进不懈、善于说法、堪忍教诫、能呵责恶行、戒行具足、定具足、慧具足、解脱具足、具足解脱智见。被他们围绕的世尊，犹如被红色毯子包裹的金块，犹如停留在红莲丛中的金船，犹如被珊瑚栏杆环绕的金殿般闪耀。而以大迦叶为首的长老们，披着云色粪扫衣，犹如披着宝石盔甲的大龙，远离贪欲，断除烦恼，解开缠结，斩断束缚，不依恋家族或团体。

ဣတိ ဘဂဝါ သယံ ဝီတရာဂေါ ဝီတရာဂေဟိ, ဝီတဒေါသော ဝီတဒေါသေဟိ, ဝီတမောဟော ဝီတမောဟေဟိ, နိတ္တဏှော နိတ္တဏှေဟိ, နိက္ကိလေသော နိက္ကိလေသေဟိ, သယံ ဗုဒ္ဓေါ အနုဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဝါရိတော ပတ္တပရိဝါရိတံ ဝိယ ကေသရံ, ကေသရပရိဝါရိတာ ဝိယ ကဏ္ဏိကာ, အဋ္ဌနာဂသဟဿပရိဝါရိတော ဝိယ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ, နဝုတိဟံသသဟဿပရိဝါရိတော ဝိယ ဓတရဋ္ဌော ဟံသရာဇာ, သေနင်္ဂပရိဝါရိတော ဝိယ စက္ကဝတ္တီ, မရုဂဏပရိဝါရိတော ဝိယ သက္ကော ဒေဝရာဇာ, ဗြဟ္မဂဏပရိဝါရိတော ဝိယ ဟာရိတမဟာဗြဟ္မာ, တာရာဂဏပရိဝုတော ဝိယ ပုဏ္ဏစန္ဒော အသမေန ဗုဒ္ဓဝေသေန အပရိမာဏေန ဗုဒ္ဓဝိလာသေန ပါဋလိဂါမီနံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ.

如是，世尊自己离贪，被离贪者围绕；自己离嗔，被离嗔者围绕；自己离痴，被离痴者围绕；自己无渴爱，被无渴爱者围绕；自己无烦恼，被无烦恼者围绕。世尊自己觉悟，被随佛觉悟者围绕，如同花瓣围绕花蕊，如同花蕊围绕花心，如同六牙象王被八千象围绕，如同持国雁王被九万雁围绕，如同转轮王被军队围绕，如同帝释天被天众围绕，如同诃梨帝大梵天(Hārita Mahābrahmā)被梵众围绕，如同满月被星辰围绕——世尊以无与伦比的佛陀之姿，无量的佛陀威仪，走向波咤厘村(Pāṭaligāma)。

အထဿ ပုရတ္ထိမကာယတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ပစ္ဆိမကာယတော ဒက္ခိဏပဿတော ဝါမပဿတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဃနရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ဥပရိကေသန္တတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကေသာဝတ္တေဟိ မောရဂီဝဝဏ္ဏာ ဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂဂနတလေ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ဟေဋ္ဌာပါဒတလေဟိ ပဝါဠဝဏ္ဏာ ရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဃနပထဝိယံ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ဒန္တတော အက္ခီနံ သေတဋ္ဌာနတော, နခါနဉ္စ မံသဝိနိမုတ္တဋ္ဌာနတော ဩဒါတာ ဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, ရတ္တပီတဝဏ္ဏာနံ သမ္ဘိန္နဋ္ဌာနတော မဉ္ဇိဋ္ဌဝဏ္ဏာ ရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထံ ဌာနံ အဂ္ဂဟေသုံ, သဗ္ဗတ္ထကမေဝ ပဘဿရာ ရသ္မိယော ဥဋ္ဌဟိံသု. ဧဝံ သမန္တာ အသီတိဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဇ္ဇောတမာနာ ဝိပ္ဖန္ဒမာနာ [Pg.310] ဝိဓာဝမာနာ ကဉ္စနဒဏ္ဍဒီပိကာဟိ နိစ္ဆရိတွာ အာကာသံ ပက္ခန္ဒမာနာ မဟာပဒီပဇာလာ ဝိယ, စာတုဒ္ဒီပိကမဟာမေဃတော နိက္ခန္တဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ စ ဒိသောဒိသံ ပက္ခန္ဒိံသု. ယာဟိ သဗ္ဗဒိသာဘာဂါ သုဝဏ္ဏစမ္ပကပုပ္ဖေဟိ ဝိကိရိယမာနာ ဝိယ, သုဝဏ္ဏဃဋတော နိက္ခန္တသုဝဏ္ဏရသဓာရာဟိ အာသိဉ္စိယမာနာ ဝိယ, ပသာရိတသုဝဏ္ဏပဋ္ဋပရိက္ခိတ္တာ ဝိယ, ဝေရမ္ဘဝါတသမုဒ္ဓတကိံသုကကဏိကာရကိကိရာတပုပ္ဖစုဏ္ဏသမောကိဏ္ဏာ ဝိယ စီနပိဋ္ဌစုဏ္ဏသမ္ပရိရဉ္ဇိတာ ဝိယ စ ဝိရောစိံသု.

那时，从世尊身体前方涌出金色浓厚佛光，照耀八十肘的范围；从身后、右侧、左侧也涌出金色浓厚光芒，同样照耀八十肘的范围；从头顶开始，所有发旋处涌出孔雀颈色般的浓厚佛光，在天空中照耀八十肘的范围；从脚底涌出珊瑚色的光芒，照耀厚实的地面八十肘的范围；从牙齿、眼睛的白色部分、以及指甲与肉分离之处，涌出洁白浓厚的佛光，照耀八十肘的范围；从红色和黄色混合之处，涌出茜草色的光芒，照耀八十肘的范围。像这样，处处都涌出明亮的光芒。如此，周遭八十肘范围内的区域，六色佛光闪耀、颤动、流散，如同从金灯柱中发出、跃入空中的巨大灯焰，也像从四大洲的巨大云层中出现的闪电，向四面八方扩散。这些光芒照亮所有方向，就像被金色的瞻波花洒落，如同从金瓶中倾倒出金汁，犹如被展开的金布环绕，仿佛被韦蓝婆风(Verambhavāta)扬起的甄叔迦花粉、迦尼迦罗花粉和吉吉罗花粉所覆盖，又如同被檀香粉末涂染，如此闪耀。

ဘဂဝတောပိ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာပရိက္ခေပသမုဇ္ဇလံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏပဋိမဏ္ဍိတံ သရီရံ အဗ္ဘမဟိကာဒိဥပက္ကိလေသဝိမုတ္တံ သမုဇ္ဇလတာရကပဘာသိတံ ဝိယ ဂဂနတလံ, ဝိကသိတံ ဝိယ ပဒုမဝနံ, သဗ္ဗပါလိဖုလ္လော ဝိယ ယောဇနသတိကော ပါရိစ္ဆတ္တကော, ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာနံ ဒွတ္တိံသစန္ဒာနံ ဒွတ္တိံသသူရိယာနံ ဒွတ္တိံသစက္ကဝတ္တီနံ ဒွတ္တိံသဒေဝရာဇာနံ ဒွတ္တိံသမဟာဗြဟ္မာနံ သိရိယာ သိရိံ အဘိဘဝမာနံ ဝိယ ဝိရောစိတ္ထ, ယထာ တံ ဒသဟိ ပါရမီဟိ ဒသဟိ ဥပပါရမီဟိ ဒသဟိ ပရမတ္ထပါရမီဟီတိ သမ္မဒေဝ ပရိပူရိတာဟိ သမတိံသာယ ပါရမီဟိ အလင်္ကတံ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဒိန္နေန ဒါနေန ရက္ခိတေန သီလေန ကတေန ကလျာဏကမ္မေန ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ သမောသရိတွာ ဝိပါကံ ဒါတုံ ဩကာသံ အလဘမာနေန သမ္ဗာဓပ္ပတ္တေန ဝိယ နိဗ္ဗတ္တိတံ နာဝါသဟဿဿ ဘဏ္ဍံ ဧကံ နာဝံ အာရောပနကာလော ဝိယ, သကဋသဟဿဿ ဘဏ္ဍံ ဧကံ သကဋံ အာရောပနကာလော ဝိယ, ပဉ္စဝီသတိယာ ဂင်္ဂါနံ သမ္ဘိဇ္ဇ မုခဒွါရေ ဧကတော ရာသီဘူတကာလော ဝိယ စ အဟောသိ.

世尊的身体由八十随形好庄严，光明遍布一寻，并饰以三十二大丈夫相，远离云、雾等垢染，犹如繁星闪耀的虚空，犹如盛开的莲林，犹如百由旬高、繁花盛开的巴瑞恰达树(pāricchattaka)。其光辉灿烂，仿佛胜过了依次排列的三十二明月、三十二红日、三十二转轮王、三十二天王、三十二大梵天的所有光彩。这身体，犹如由十波罗蜜、十增上波罗蜜、十究竟波罗蜜这三十波罗蜜所圆满庄严；犹如于四阿僧祇又十万劫中，以布施、持戒、行诸善业，因在一生中无机成熟而密集汇聚，如同将千艘船的货物装于一船，将千辆车的货物载于一车，又如二十五条江河汇于河口，聚于一处。

ဣမာယ ဗုဒ္ဓရသ္မိယာ ဩဘာသမာနဿပိ ဘဂဝတော ပုရတော အနေကာနိ ဒဏ္ဍဒီပိကာသဟဿာနိ ဥက္ခိပိံသု, တထာ ပစ္ဆတော ဝါမပဿေ ဒက္ခိဏပဿေ. ဇာတိသုမနစမ္ပကဝနမာလိကာရတ္တုပ္ပလနီလုပ္ပလဗကုလသိန္ဒုဝါရာဒိပုပ္ဖာနိ စေဝ နီလပီတာဒိဝဏ္ဏသုဂန္ဓဂန္ဓစုဏ္ဏာနိ စ စာတုဒ္ဒီပိကမဟအာမေဃဝိဿဋ္ဌာ သလိလဝုဋ္ဌိယော ဝိယ ဝိပ္ပကိရိံသု. ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယနိဂ္ဃောသာ စေဝ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏပဋိသံယုတ္တာ ထုတိဃောသာ စ သဗ္ဗာ ဒိသာ ပူရယမာနာ မုခရာ ဝိယ အကံသု. ဒေဝသုပဏ္ဏနာဂယက္ခဂန္ဓဗ္ဗမနုဿာနံ အက္ခီနိ အမတပါနံ ဝိယ လဘိံသု. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ဌတွာ ပဒသဟဿေဟိ ဂမနဝဏ္ဏံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တတြိဒံ မုခမတ္တံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂; ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆) –

在此佛光普照之时，世尊面前竖起数千灯柱，其后、左、右亦复如是。素馨、瞻波花、林茉莉、红莲花、青莲花、婆拘罗花、辛头婆罗花等种种花卉，以及青、黄等色的芬芳香末，如遍布四洲的大云降下豪雨般纷纷散落。五支乐的鸣响，以及与佛、法、僧功德相应的赞颂之声，充满一切方所，使其喧然。天人、金翅鸟、龙、夜叉、乾闼婆、人类的眼睛，都如同获得了甘露。立于此处，可用千言万语来描述世尊行走的庄严。此处仅略述一二（中部义注2.22；自说经义注76）：

‘‘ဧဝံ [Pg.311] သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နော, ကမ္ပယန္တော ဝသုန္ဓရံ;

အဟေဌယန္တော ပါဏာနိ, ယာတိ လောကဝိနာယကော.

如是诸相具，震动此大地，不害诸有情，世间导师行。

‘‘ဒက္ခိဏံ ပဌမံ ပါဒံ, ဥဒ္ဓရန္တော နရာသဘော;

ဂစ္ဆန္တော သိရိသမ္ပန္နော, သောဘတေ ဒွိပဒုတ္တမော.

人雄先举步，右足初提起。吉祥尊者行，两足尊严丽。

‘‘ဂစ္ဆတော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ, ဟေဋ္ဌာပါဒတလံ မုဒု;

သမံ သမ္ဖုသတေ ဘူမိံ, ရဇသာနုပလိမ္ပတိ.

最胜佛陀行，足底极柔软。平匀触大地，尘土不能染。

‘‘နိန္နံ ဌာနံ ဥန္နမတိ, ဂစ္ဆန္တေ လောကနာယကေ;

ဥန္နတဉ္စ သမံ ဟောတိ, ပထဝီ စ အစေတနာ.

世间导师行经处，卑湿洼地自高举，峻峭峰峦皆平伏，无情大地亦恭敬。

‘‘ပါသာဏာ သက္ခရာ စေဝ, ကထလာ ခါဏုကဏ္ဋကာ;

သဗ္ဗေ မဂ္ဂါ ဝိဝဇ္ဇန္တိ, ဂစ္ဆန္တေ လောကနာယကေ.

石块与砾石，瓦砾桩与棘，世间导师行，皆从道上避。

‘‘နာတိဒူရေ ဥဒ္ဓရတိ, နာစ္စာသန္နေ စ နိက္ခိပံ;

အဃဋ္ဋယန္တော နိယျာတိ, ဥဘော ဇာဏူ စ ဂေါပ္ဖကေ.

举足不太远，落足不太近；膝踝不相碰，安详而前行。

‘‘နာတိသီဃံ ပက္ကမတိ, သမ္ပန္နစရဏော မုနိ;

န စာတိသဏိကံ ယာတိ, ဂစ္ဆမာနော သမာဟိတော.

牟尼行具足，不疾亦不徐。安详而前行，内心恒寂定。

‘‘ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စ, ဒိသဉ္စ ဝိဒိသံ တထာ;

န ပေက္ခမာနော သော ယာတိ, ယုဂမတ္တဉှိ ပေက္ခတိ.

上下与横斜，四方及四维。彼行不回顾，唯视一轭地。

‘‘နာဂဝိက္ကန္တစာရော သော, ဂမနေ သောဘတေ ဇိနော;

စာရု ဂစ္ဆတိ လောကဂ္ဂေါ, ဟာသယန္တော သဒေဝကေ.

象王步履胜者姿，行时威光世间稀。无上尊者步曼妙，天人睹见尽欢喜。

‘‘ဥသဘရာဇာဝ သောဘန္တော, စာတုစာရီဝ ကေသရီ;

တောသယန္တော ဗဟူ သတ္တေ, ဂါမသေဋ္ဌံ ဥပါဂမီ’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂;

ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆);

如牛王庄严，似狮王徐行；悦乐诸有情，渐近第一村。（中部义注2.22；自说经义注76）

ဝဏ္ဏကာလော နာမ ကိရေသ. ဧဝံဝိဓေသု ကာလေသု ဘဂဝတော သရီရဝဏ္ဏေ ဝါ ဂုဏဝဏ္ဏေ ဝါ ဓမ္မကထိကဿ ထာမောယေဝ ပမာဏံ. စုဏ္ဏိယပဒေဟိ ဂါထာဗန္ဓေဟိ ဝါ ယတ္တကံ သက္ကောတိ, တတ္တကံ ဝတ္တဗ္ဗံ, ‘‘ဒုက္ကထိတ’’န္တိ ဝါ ‘‘အတိတ္ထေန ပက္ခန္ဒော’’တိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗော. အပရိမာဏဝဏ္ဏာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော, တေသံ ဗုဒ္ဓါပိ အနဝသေသတော ဝဏ္ဏံ ဝတ္တုံ အသမတ္ထာ. သကလမ္ပိ ဟိ ကပ္ပံ ဝဒန္တာ ပရိယောသာပေတုံ န သက္ကောန္တိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာတိ. ဣမိနာ သိရိဝိလာသေန အလင်္ကတပဋိယတ္တံ ပါဋလိဂါမံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝါ ပသန္နစိတ္တေန ဇနေန ပုပ္ဖဂန္ဓဓူမဝါသစုဏ္ဏာဒီဟိ ပူဇိယမာနော အာဝသထာဂါရံ [Pg.312] ပါဝိသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန အာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမီ’’တိ.

此诚为赞颂之时。于此等时，赞颂世尊的身相庄严或功德庄严，说法者当尽其所能。无论以散文或偈颂，能说多少便说多少，不应有“说得不好”或“未能详尽”之念。诸佛世尊的功德实乃无量，即使是佛陀亦无法将其功德无遗赞尽。纵使穷尽一劫来称扬，亦不能尽，何况其他众生。世尊以如此庄严威仪，进入装饰妥帖的华氏村(Pāṭaligāma)，受心怀净信的民众以花、香、熏香、香粉等供养，随后进入客堂。是故经言：“尔时，世尊著衣持钵，与比丘僧众俱，前往客堂。”

ပါဒေ ပက္ခာလေတွာတိ ယဒိပိ ဘဂဝတော ပါဒေ ရဇောဇလ္လံ န ဥပလိမ္ပတိ, တေသံ ပန ဥပါသကာနံ ကုသလာဘိဝုဒ္ဓိံ အာကင်္ခန္တော ပရေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇနတ္ထံ ဘဂဝါ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. အပိစ ဥပါဒိန္နကသရီရံ နာမ သီတိကာတဗ္ဗမ္ပိ ဟောတီတိ တဒတ္ထမ္ပိ ဘဂဝါ နဟာနပါဒဓောဝနာနိ ကရောတိယေဝ. ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာတိ ဘဂဝန္တံ ပုရတော ကတွာ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဥပါသကာနဉ္စ မဇ္ဈေ နိသိန္နော ဂန္ဓောဒကေန နဟာပေတွာ ဒုကူလစုမ္ဗဋေန ဝေါဒကံ ကတွာ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန မဇ္ဇိတွာ ရတ္တကမ္ဗလပလိဝေဌိတေ ပီဌေ ဌပိတာ ရတ္တသုဝဏ္ဏဃနပဋိမာ ဝိယ အတိဝိယ ဝိရောစိတ္ထ. အယံ ပနေတ္ထ ပေါရာဏာနံ ဝဏ္ဏဘဏနမဂ္ဂေါ –

“洗足”者：虽然世尊的足不染尘垢，但为了增长优婆塞们的善法，并为他人示现榜样，世尊仍然洗足。再者，此执取之身亦需清凉，为此之故，世尊亦行沐浴、洗足之事。“以世尊为首”者，即以世尊为前导。当时，世尊坐于比丘与优婆塞众中，以香水洗浴，以细布巾拭干，涂以朱砂，安坐于铺有红毯的座位上，犹如赤金所铸的塑像，无比庄严。此乃古人赞颂之辞：

‘‘ဂန္တွာန မဏ္ဍလမာဠံ, နာဂဝိက္ကန္တစာရဏော;

ဩဘာသယန္တော လောကဂ္ဂေါ, နိသီဒိ ဝရမာသနေ.

龙象步威仪，行至圆厅堂。世间最上者，放光坐胜座。

‘‘တဟိံ နိသိန္နော နရဒမ္မသာရထိ,ဒေဝါတိဒေဝေါ သတပုညလက္ခဏော;

ဗုဒ္ဓါသနေ မဇ္ဈဂတော ဝိရောစတိ,သုဝဏ္ဏနေက္ခံ ဝိယ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ.

调御丈夫者坐于彼处，天中天具百福之相；坐于佛陀座中而辉耀，犹如黄毯上之金饰。

‘‘နေက္ခံ ဇမ္ဗောနဒဿေဝ, နိက္ခိတ္တံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ;

ဝိရောစတိ ဝီတမလော, မဏိ ဝေရောစနော ယထာ.

犹如阎浮檀金饰，置于黄毯之上；离垢而辉耀，一如光耀宝珠。

‘‘မဟာသာလောဝ သမ္ဖုလ္လော, မေရုရာဇာဝလင်္ကတော;

သုဝဏ္ဏထူပသင်္ကာသော, ပဒုမော ကောသကော ယထာ.

犹如盛开之大娑罗树，犹如庄严之须弥山王；犹如黄金佛塔，犹如含苞莲花。

‘‘ဇလန္တော ဒီပရုက္ခောဝ, ပဗ္ဗတဂ္ဂေ ယထာ သိခီ;

ဒေဝါနံ ပါရိစ္ဆတ္တောဝ, သဗ္ဗဖုလ္လော ဝိရောစထာ’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂;

ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆);

犹如燃烧之灯树，犹如山顶之火焰；犹如诸天之波利质多树(Pāricchattaka)，全然盛开而辉耀。

ပါဋလိဂါမိကေ ဥပါသကေ အာမန္တေသီတိ ယသ္မာ တေသု ဥပါသကေသု ဗဟူ ဇနာ သီလေ ပတိဋ္ဌိတာ, တသ္မာ ပဌမံ တာဝ သီလဝိပတ္တိယာ အာဒီနဝံ ပကာသေတွာ ပစ္ဆာ သီလသမ္ပဒါယ အာနိသံသံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဉ္စိမေ ဂဟပတယော’’တိအာဒိနာ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ အာမန္တေသိ. တတ္ထ ဒုဿီလောတိ [Pg.313] နိဿီလော (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၄၉; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၂၁၃; ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆). အဘာဝတ္ထော ဟေတ္ထ ဒု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဒုပ္ပညော’’တိအာဒီသု ဝိယ. သီလဝိပန္နောတိ ဝိပန္နသီလော ဘိန္နသံဝရော. ဧတ္ထ စ ‘‘ဒုဿီလော’’တိ ပဒေန ပုဂ္ဂလဿ သီလာဘာဝေါ ဝုတ္တော. သော ပနဿ သီလာဘာဝေါ ဒုဝိဓော အသမာဒါနေန ဝါ သမာဒိန္နဿ ဘေဒေန ဝါတိ. တေသု ပုရိမော န တထာ သာဝဇ္ဇော, ယထာ ဒုတိယော သာဝဇ္ဇတရော. ယထာဓိပ္ပေတာဒီနဝနိမိတ္တံ သီလာဘာဝံ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ဒဿေတုံ ‘‘သီလဝိပန္နော’’တိ ဝုတ္တံ, တေန ‘‘ဒုဿီလော’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ပမာဒါဓိကရဏန္တိ ပမာဒကာရဏာ. ဣဒဉ္စ သုတ္တံ ဂဟဋ္ဌာနံ ဝသေန အာဂတံ, ပဗ္ဗဇိတာနမ္ပိ ပန လဗ္ဘတေဝ. ဂဟဋ္ဌော ဟိ ယေန ယေန သိပ္ပဋ္ဌာနေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ ယဒိ ကသိယာ ယဒိ ဝဏိဇ္ဇာယ ယဒိ ဂေါရက္ခေန. ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ပမတ္တော တံ တံ ယထာကာလံ သမ္ပာဒေတုံ န သက္ကောတိ, အထဿ ကမ္မံ ဝိနဿတိ. မာဃာတကာလေ ပါဏာတိပါတံ ပန အဒိန္နာဒါနာဒီနိ စ ကရောန္တော ဒဏ္ဍဝသေန မဟတိံ ဘောဂဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ. ပဗ္ဗဇိတော ဒုဿီလော ပမာဒကာရဏာ သီလတော ဗုဒ္ဓဝစနတော ဈာနတော သတ္တအရိယဓနတော စ ဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ.

召唤巴连弗邑(Pāṭaligāma)的优婆塞们，因为那些优婆塞中很多人都安住于戒，所以世尊先说明破戒的过患，然后展示持戒的功德，以“居士们，有五种……”等开始说法。此处“无戒者”(dussīlo)是指没有戒(nissīlo)（长部注 2.149; 增支部注 3.5.213; 自说经注 76）。此处“du”前缀表示“无”，如同“无慧者”(duppañño)等词中的用法。“戒坏者”(sīlavipanno)是指戒已败坏，律仪已破坏。这里用“无戒者”一词指代个人(puggala)戒的缺失。这种戒的缺失有两种情况：未受戒，或受戒后毁犯。其中前者的罪过不如后者严重。为了通过针对个人的教导来展示戒缺失的过患，所以说“戒坏者”，以此说明“无戒者”的含义。“因放逸故”(pamādādhikaraṇaṃ)是指由于放逸的缘故。这部经虽然是针对在家人说的，但出家人也同样适用。在家人无论靠何种技艺谋生，无论是务农、经商还是畜牧，若因杀生等事而放逸，就不能按时完成其工作，事业就会衰败。若行杀生、偷盗等事，则会因刑罚而遭受重大财产损失。出家人若破戒放逸，则会于戒、佛语、禅定及七圣财遭受损失。

ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါတိ ဂဟဋ္ဌဿ ‘‘အသုကော အသုကကုလေ ဇာတော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော ပရိစ္စတ္တဣဓလောကပရလောကော သလာကဘတ္တမတ္တမ္ပိ န ဒေတီ’’တိ စတုပရိသမဇ္ဈေ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ. ပဗ္ဗဇိတဿ ‘‘အသုကော နာမ သတ္ထုသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိ သီလာနိ ရက္ခိတုံ, န ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဟေတုံ, ဝေဇ္ဇကမ္မာဒီဟိ ဇီဝတိ, ဆဟိ အဂါရဝေဟိ သမန္နာဂတော’’တိ ဧဝံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ.

所谓“恶名远扬”，即对在家人而言，恶名声会如此传扬于四众之中：“某某生于某家，是个无戒、行恶法之人，舍弃今生后世，连一份抽签食也舍不得布施。”对出家人而言，恶名声亦会如此传扬：“某某在导师的教法中出家，却不能守护诸戒，不能学习佛语，以行医等为生，具足六种不敬。”

အဝိသာရဒေါတိ ဂဟဋ္ဌော တာဝ ‘‘အဝဿံ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနေ ကောစိ မမ ကမ္မံ ဇာနိဿတိ, အထ မံ နိဂ္ဂဏှိဿန္တီ’’တိ ဝါ, ‘‘ရာဇကုလဿ ဝါ ဒဿန္တီ’’တိ သဘယော ဥပသင်္ကမတိ, မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ နိသီဒတိ, ဝိသာရဒေါ ဟုတွာ ကထေတုံ န သက္ကောတိ. ပဗ္ဗဇိတောပိ ‘‘ဗဟူ ဘိက္ခူ သန္နိပတိတာ, အဝဿံ ကောစိ မမ ကမ္မံ ဇာနိဿတိ, အထ မေ ဥပေါသထမ္ပိ ပဝါရဏမ္ပိ ဌပေတွာ သာမညတော စာဝေတွာ နိက္ကဍ္ဎိဿန္တီ’’တိ သဘယော ဥပသင်္ကမတိ, ဝိသာရဒေါ ဟုတွာ ကထေတုံ န သက္ကောတိ. ဧကစ္စော ပန ဒုဿီလောပိ သမာနော ဒပ္ပိတော ဝိယ ဝဒတိ, သောပိ အဇ္ဈာသယေန မင်္ကု ဟောတိယေဝ ဝိပ္ပဋိသာရီဘာဝတော.

所谓“不自信”，即在家人会想：“在众人集会之处，必有人知我所为，他们会惩罚我”，或“会把我交给王室”，于是心怀恐惧地走近集会，羞愧、垂肩、低头而坐，不能泰然自若地说话。出家人亦会想：“众多比丘聚集，必有人知我所为，他们会中止我的布萨(uposatha)和自恣(pavāraṇā)，将我从沙门身份中罢黜并驱逐出去”，于是心怀恐惧地走近，不能泰然自若地说话。另外，某个无戒者虽然言谈犹如骄慢之人，但因追悔之故，其内心实为羞愧。

သမ္မူဠှော [Pg.314] ကာလံ ကရောတီတိ ဒုဿီလဿ ဟိ မရဏမဉ္စေ နိပန္နဿ ဒုဿီလျကမ္မာနံ သမာဒါယ ဝတ္တိတဋ္ဌာနာနိ အာပါထမာဂစ္ဆန္တိ. သော ဥမ္မီလေတွာ အတ္တနော ပုတ္တဒါရာဒိဒဿနဝသေန ဣဓလောကံ ပဿတိ, နိမီလေတွာ ဂတိနိမိတ္တုပဋ္ဌာနဝသေန ပရလောကံ ပဿတိ, တဿ စတ္တာရော အပါယာ ကမ္မာနုရူပံ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. သတ္တိသတေန ပဟရိယမာနော ဝိယ အဂ္ဂိဇာလာယ အာလိင်္ဂိယမာနော ဝိယ စ ဟောတိ. သော ‘‘ဝါရေထ ဝါရေထာ’’တိ ဝိရဝန္တောဝ မရတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတီ’’တိ.

所谓“昏昧而死”，即无戒者躺在临终之床时，往昔所行之恶戒业处会浮现于意。他睁眼时，因见到妻儿等而看见此世；闭眼时，因趣向之相现起而看见来世。与其业相应，四恶趣会现前。他感觉犹如被百矛穿刺，犹如被火焰缠身。他一边呼喊着“挡开！挡开！”一边死去。因此说“昏昧而死”。

ကာယဿ ဘေဒါတိ ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓပရိစ္စာဂါ. ပရံ မရဏာတိ တဒနန္တရံ အဘိနိဗ္ဗတ္တက္ခန္ဓဂ္ဂဟဏေ. အထ ဝါ ကာယဿ ဘေဒါတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒါ. ပရံ မရဏာတိ စုတိတော ဥဒ္ဓံ. အပါယန္တိအာဒိ သဗ္ဗံ နိရယဝေဝစနံ. နိရယော ဟိ သဂ္ဂမောက္ခဟေတုဘူတာ ပုညသင်္ခါတာ အယာ အပေတတ္တာ, သုခါနံ ဝါ အာယဿ အာဂမနဿ အဘာဝါ အပါယော. ဒုက္ခဿ ဂတိ ပဋိသရဏန္တိ ဒုဂ္ဂတိ, ဒေါသဗဟုလတာယ ဝါ ဒုဋ္ဌေန ကမ္မုနာ နိဗ္ဗတ္တာ ဂတီတိ ဒုဂ္ဂတိ. ဝိဝသာ နိပတန္တိ ဧတ္ထ ဒုက္ကဋကာရိနောတိ ဝိနိပါတော, ဝိနဿန္တာ ဝါ ဧတ္ထ နိပတန္တိ သံဘိဇ္ဇမာနင်္ဂပစ္စင်္ဂါတိ ဝိနိပါတော. နတ္ထိ ဧတ္ထ အဿာဒသညိတော အယောတိ နိရယော.

“身坏”，即舍弃所执取之蕴。“命终之后”，即其后执取再生之蕴。又或者，“身坏”即命根的断绝；“命终之后”即死殁之后。“恶趣”等皆是地狱的同义词。之所以称为“恶趣”(apāya)，是因为远离了名为“福”的、作为天界与解脱之因的善业，或因无有安乐的到来。是苦的归趣与依处，故为“苦趣”(duggati)；或因多瞋，由恶业所生之趣，故为“苦趣”。行恶作者于此无助而堕，故为“险恶处”(vinipāta)；或于此毁灭、肢节碎裂而堕，故为“险恶处”。于此无有称作“乐味”之福，故为“地狱”(niraya)。

အထ ဝါ အပါယဂ္ဂဟဏေန တိရစ္ဆာနယောနိံ ဒီပေတိ. တိရစ္ဆာနယောနိ ဟိ အပါယော သုဂတိတော အပေတတ္တာ, န ဒုဂ္ဂတိ မဟေသက္ခာနံ နာဂရာဇာဒီနံ သမ္ဘဝတော. ဒုဂ္ဂတိဂ္ဂဟဏေန ပေတ္တိဝိသယံ ဒီပေတိ. သော ဟိ အပါယော စေဝ ဒုဂ္ဂတိ စ သုဂတိတော အပေတတ္တာ ဒုက္ခဿ စ ဂတိဘူတတ္တာ, န တု ဝိနိပါတော အသုရသဒိသံ အဝိနိပတိတတ္တာ. ပေတမဟိဒ္ဓိကာနံ ဝိမာနာနိပိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ဝိနိပါတဂ္ဂဟဏေန အသုရကာယံ ဒီပေတိ. သော ဟိ ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန အပါယော စေဝ ဒုဂ္ဂတိ စ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိသမုဿယေဟိ ဝိနိပါတတ္တာ ဝိနိပါတောတိ စ ဝုစ္စတိ. နိရယဂ္ဂဟဏေန ပန အဝီစိအာဒိကံ အနေကပ္ပကာရံ နိရယမေဝ ဒီပေတိ. ဥပပဇ္ဇတီတိ နိဗ္ဗတ္တတိ.

或者，以“恶趣”(apāya)一词表示畜生道。畜生道确实是恶趣，因其远离善趣；但不是“苦趣”(duggati)，因为有大威力的龙王等生于其中。以“苦趣”(duggati)一词表示饿鬼界。它既是恶趣也是苦趣，因其远离善趣且是苦的归趣；但不是“堕落处”(vinipāta)，因其不像阿修罗那样彻底堕落。有大威力的饿鬼也会生起天宫。以“堕落处”(vinipāta)一词表示阿修罗身。它如前所述是恶趣和苦趣，且因一切福报资具都已堕失，故称“堕落处”。而以“地狱”(niraya)一词则表示无间地狱(Avīci)等种种地狱。“往生”(upapajjati)即是投生。

အာနိသံသကထာ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယံ ပန ဝိသေသော – သီလဝါတိ သမာဒါနဝသေန သီလဝါ. သီလသမ္ပန္နောတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိပုဏ္ဏဉ္စ ကတွာ သီလဿ သမ္ပာဒနေန သီလသမ္ပန္နော. ဘောဂက္ခန္ဓန္တိ ဘောဂရာသိံ. သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကန္တိ ဧတ္ထ သုဂတိဂ္ဂဟဏေန မနုဿဂတိပိ သင်္ဂယှတိ, သဂ္ဂဂ္ဂဟဏေန ဒေဝဂတိ ဧဝ. တတ္ထ သုန္ဒရာ ဂတီတိ သုဂတိ, ရူပါဒီဟိ [Pg.315] ဝိသယေဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါတိ သဂ္ဂေါ, သော သဗ္ဗောပိ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကောတိ.

功德之说当以所说之反面来理解。此中差别在于：“持戒者”(sīlavā)，是因受持而持戒。“具足戒者”(sīlasampanno)，是因使戒清净圆满而成就戒的具足。“财富聚”(bhogakkhandha)即财富的积聚。“善趣(sugati)、天界(sagga)、世间(loka)”，于此，“善趣”一词亦含摄人趣，“天界”则仅指天趣。其中，因是美好的归趣(sundarā gati)，故为“善趣”；因色等境界极为殊胜(suṭṭhu aggo)，故为“天界”(sagga)；而这一切，因有毁坏、败坏之义，故为“世间”(loka)。

ပါဋလိဂါမိကေ ဥပါသကေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ အညာယပိ ပါဠိမုတ္တာယ ဓမ္မကထာယ စေဝ အာဝသထာနုမောဒနကထာယ စ. တဒါ ဟိ ဘဂဝါ ယသ္မာ အဇာတသတ္တုနာ တတ္ထ ပါဋလိပုတ္တနဂရံ မာပေန္တေန အညာသု ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု ယေ သီလာစာရသမ္ပန္နာ ကုဋုမ္ဗိကာ, တေ အာနေတွာ ဓနဓညာနိ ဃရဝတ္ထုခေတ္တဝတ္ထာဒီနိ စေဝ ပရိဟာရဉ္စ ဒါပေတွာ နိဝေသိယန္တိ, တသ္မာ ပါဋလိဂါမိကာ ဥပါသကာ အာနိသံသဒဿာဝိတာယ ဝိသေသတော သီလဂရုကာတိ သဗ္ဗဂုဏာနဉ္စ သီလဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော တေသံ ပဌမံ သီလာနိသံသေ ပကာသေတွာ တတော ပရံ အာကာသဂင်္ဂံ ဩတာရေန္တော ဝိယ ပထဝေါဇံ အာကဍ္ဎန္တော ဝိယ မဟာဇမ္ဗုံ မတ္ထကေ ဂဟေတွာ စာလေန္တော ဝိယ ယောဇနပ္ပမာဏံ မဟာမဓုံ စက္ကယန္တေန ပီဠေတွာ သုမဓုရရသံ ပါယမာနော ဝိယ စ ပါဋလိဂါမိကာနံ ဥပါသကာနံ ဟိတသုခါဝဟံ ပကိဏ္ဏကကထံ ကထေန္တောပိ ‘‘အာဝါသဒါနံ နာမေတံ ဂဟပတယော မဟန္တံ ပုညံ, တုမှာကံ အာဝါသော မယာ ပရိဘုတ္တော, ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဘုတ္တော, မယာ စ ဘိက္ခုသံဃေန စ ပရိဘုတ္တေ ဓမ္မရတနေနပိ ပရိဘုတ္တောယေဝ ဟောတိ, ဧဝံ တီဟိ ရတနေဟိ ပရိဘုတ္တေ အပရိမေယျောဝ ဝိပါကော, အပိစ အာဝါသဒါနသ္မိံ ဒိန္နေ သဗ္ဗဒါနံ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ, ဘူမဋ္ဌကပဏ္ဏသာလာယ ဝါ သာခါမဏ္ဍပဿ ဝါ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ကတဿ အာနိသံသော ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ န သက္ကာ. အာဝါသဒါနာနုဘာဝေန ဟိ ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနဿပိ သမ္ပီဠိတဂဗ္ဘဝါသော နာမ န ဟောတိ, ဒွါဒသဟတ္ထော ဩဝရကော ဝိယဿ မာတုကုစ္ဆိ အသမ္ဗာဓောဝ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ နာနာနယဝိစိတ္တံ ဗဟုံ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ –

对华氏村(Pāṭaligāma)的优婆塞们，世尊在深夜讲了许多法，即非圣典的法谈与对住处的随喜谈。当时，因为阿闍世(Ajātasattu)王正在那里建造华氏城(Pāṭaliputta)，从其他村镇、都城中召来具足戒行操守的家主，赐予他们钱财谷物、房宅田地等，并给予优待，让他们安住下来。因此，华氏村的优婆塞们因了知功德而特别敬重戒律。又因戒为一切善德之基础，世尊首先为他们开示持戒的功德，然后，犹如引天降恒河，犹如取大地之精华，犹如抓住大阎浮树顶而摇晃，又犹如以轮机压榨由旬大的蜂蜜而饮其至极甜美之汁，为华氏村的优婆塞们宣说能带来利益安乐的杂品说。“诸位家主，布施住处是名为大福德之事。你们的住处为我所受用，为比丘僧团所受用；为我与比丘僧团所受用，即为法宝所受用。如是为三宝所受用，其果报不可限量。再者，布施住处时，即等同布施一切。为僧团而造的地上茅庐或枝叶凉亭，其功德不可估量。因布施住处之威力，即使在轮回中投生，也不会有胎中受压迫之苦，其母之胎宫犹如十二肘的房间，毫不狭隘。”世尊如是以种种善巧宣说了许多法之后——

‘‘သီတံ ဥဏှံ ပဋိဟန္တိ, တတော ဝါဠမိဂါနိ စ;

သရီသပေ စ မကသေ, သိသိရေ စာပိ ဝုဋ္ဌိယော.

寒暑能抵御，猛兽亦能防。爬虫与蚊蚋，冬雨亦能挡。

‘‘တတော ဝါတာတပေါ ဃောရော, သဉ္ဇာတော ပဋိဟညတိ;

လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ, ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုံ.

猛烈风与热，生起亦能防；为庇护安乐，为禅修内观。

‘‘ဝိဟာရဒါနံ သံဃဿ, အဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေန ဝဏ္ဏိတံ;

တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော.

供养僧伽住处，佛陀赞为最上。是故智者，为己利故，

‘‘ဝိဟာရေ [Pg.316] ကာရယေ ရမ္မေ, ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ;

တေသံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ.

建造悦意精舍，令多闻者安住；供养彼等饮食、衣物、床座卧具，

‘‘ဒဒေယျ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ;

တေ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ;

ယံ သော ဓမ္မံ ဣဓညာယ, ပရိနိဗ္ဗာတိ အနာသဝေါ’’တိ. (စူဠဝ. ၂၉၅, ၃၁၅) –

以清净心，施予正直者。彼等为说能除一切苦之法；于此了知此法，无漏而般涅槃。

ဧဝံ အယမ္ပိ အာဝါသဒါနေ အာနိသံသော အယမ္ပိ အာဝါသဒါနေ အာနိသံသောတိ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အတိရေကဒိယဍ္ဎယာမံ အာဝါသဒါနာနိသံသံ ကထေသိ. တတ္ထ ဣမာ ဂါထာဝ သင်္ဂဟံ အာရုဠှာ, ပကိဏ္ဏကဓမ္မဒေသနာ ပန သင်္ဂဟံ န အာရောဟတိ. သန္ဒဿေတွာတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

“布施住处有此功德，布施住处亦有此功德”，如是，世尊在深夜，乃至超过一个半夜分，宣说布施住处的功德。其中，这些偈颂被纳入结集，而杂品法说则未被纳入结集。“开示”等词的意义如前所述。

အဘိက္ကန္တာတိ အတိက္ကန္တာ ဒွေ ယာမာ ဂတာ. ယဿဒါနိ တုမှေ ကာလံ မညထာတိ ယဿ ဂမနဿ တုမှေ ကာလံ မညထ, ဂမနကာလော တုမှာကံ, ဂစ္ဆထာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ တေ ဥယျောဇေသီတိ? အနုကမ္ပာယ. တိယာမရတ္တိဉှိ နိသီဒိတွာ ဝီတိနာမေန္တာနံ တေသံ သရီရေ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဘိက္ခုသံဃောပိ စ မဟာ, တဿ သယနနိသဇ္ဇာနံ ဩကာသံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, ဣတိ ဥဘယာနုကမ္ပာယ ဥယျောဇေသိ.

“夜已深”(abhikkantā)意为：两个夜分已经过去。“你们可择时而行”(yassadāni tumhe kālaṃ maññatha)意为：你们认为何时是离去之时，即是你们离去的时候，可以走了。那么，世尊为何要遣散他们呢？出于怜悯。因为若让他们坐着度过三夜分，其身体可能会生病；而且比丘僧团人数众多，也应获得坐卧之处。因此，出于对双方的怜悯而遣散他们。

သုညာဂါရန္တိ ပါဋိယေက္ကံ သုညာဂါရံ နာမ တတ္ထ နတ္ထိ. တေ ကိရ ဂဟပတယော တဿေဝ အာဝသထာဂါရဿ ဧကပဿေ ပဋသာဏိံ ပရိက္ခိပါပေတွာ ကပ္ပိယမဉ္စံ ပညပေတွာ တတ္ထ ကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏာနိ အတ္ထရိတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏရဇတတာရကဂန္ဓမာလာဒိဒါမပဋိမဏ္ဍိတံ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓတေလပဒီပံ အာရောပယိံသု ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သတ္ထာ ဓမ္မာသနတော ဝုဋ္ဌာယ ထောကံ ဝိဿမေတုကာမော ဣဓ နိပဇ္ဇေယျ, ဧဝံ နော ဣဒံ အာဝသထာဂါရံ ဘဂဝတာ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပရိဘုတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. သတ္ထာပိ တဒေဝ သန္ဓာယ တတ္ထ သံဃာဋိံ ပညပေတွာ သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သုညာဂါရံ ပါဝိသီ’’တိ. တတ္ထ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဓမ္မာသနာ အဂမာသိ, ဧတ္တကေ ဌာနေ ဂမနံ နိပ္ဖန္နံ. ဓမ္မာသနံ ပတွာ ထောကံ အဋ္ဌာသိ, ဣဒံ တတ္ထ ဌာနံ. ဒွေ ယာမေ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ, ဧတ္တကေ ဌာနေ နိသဇ္ဇာ နိပ္ဖန္နာ. ဥပါသကေ ဥယျောဇေတွာ ဓမ္မာသနတော ဩရုယှ ယထာဝုတ္တေ ဌာနေ သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ[Pg.317]. ဧတံ ဌာနံ ဘဂဝတာ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပရိဘုတ္တံ အဟောသီတိ.

“空室”(suññāgāra)并非指单独的空屋。据说那些居士在客舍的一侧围上布幔，铺设合宜的床榻，敷设合宜的卧具，上方悬挂用金银星辰、香花鬘等装饰的华盖，点燃香油灯，心想：‘或许世尊从法座下来后，想要稍作休息，会在这里躺卧。这样我们的客舍被世尊以四威仪所用，长远来说必能带来利益和安乐。’世尊也正是为此，在那里铺设僧伽梨，作狮子卧。因此说‘进入空室’。从洗脚处开始，直到走到法座，这段路程完成了行。到达法座后稍作停留，此处完成了住。在法座上坐了两个时辰，此处完成了坐。送走优婆塞们后，从法座下来，在如前所述之处作狮子卧。这个地方就是世尊以四威仪所使用的地方。

ပါဋလိဂါမဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

波吒厘村事释义，终。

သုနိဓဝဿကာရဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

苏尼达与瓦萨卡拉事释义

၂၈၆. သုနိဓဝဿကာရာတိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၅၃; ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၇၆) သုနိဓော စ ဝဿကာရော စ ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ. မဂဓမဟာမတ္တာတိ မဂဓရညော မဟာအမစ္စာ, မဂဓရဋ္ဌေ ဝါ မဟာမတ္တာ, မဟတိယာ ဣဿရိယမတ္တာယ သမန္နာဂတာတိ မဂဓမဟာမတ္တာ. ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တီတိ ပါဋလိဂါမန္တသင်္ခါတေ ဘူမိပ္ပဒေသေ နဂရံ မာပေန္တိ, ပုဗ္ဗေ ‘‘ပါဋလိဂါမော’’တိ လဒ္ဓနာမံ ဌာနံ ဣဒါနိ နဂရံ ကတွာ မာပေန္တီတိ အတ္ထော. ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယာတိ လိစ္ဆဝိရာဇူနံ အာယမုခပစ္ဆိန္ဒနတ္ထံ. ဝတ္ထူနီတိ ဃရဝတ္ထူနိ ဃရပတိဋ္ဌာပနဋ္ဌာနာနိ. စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုန္တိ ရညော ရာဇမဟာမတ္တာနဉ္စ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာပါဌကာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ. တေ ကိရ အတ္တနော သိပ္ပာနုဘာဝေန ဟေဋ္ဌာပထဝိယံ တိံသဟတ္ထမတ္တေ ဌာနေ ‘‘ဣဓ နာဂါနံ နိဝါသပရိဂ္ဂဟော, ဣဓ ယက္ခာနံ, ဣဓ ဘူတာနံ နိဝါသပရိဂ္ဂဟော, ဣဓ ပါသာဏော ဝါ ခါဏုကော ဝါ အတ္ထီ’’တိ ဇာနန္တိ, တေ တဒါ သိပ္ပံ ဇပ္ပိတွာ တာဒိသံ သာရမ္ဘဋ္ဌာနံ ပရိဟရိတွာ အနာရမ္ဘေ ဌာနေ တာဟိ ဝတ္ထုပရိဂ္ဂါဟိကာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ မန္တယမာနာ ဝိယ တံတံဂေဟာနိ မာပေန္တိ.

286. “苏尼达与瓦萨卡拉”(Sunidhavassakārā)指苏尼达和瓦萨卡拉这两位婆罗门。“摩揭陀大臣”(Magadhamahāmattā)指摩揭陀王的重臣，或摩揭陀国的大臣，因其权势巨大，故称摩揭陀大臣。“在波吒厘村(Pāṭaligāma)建城”指在名为波吒厘村的地方建造城市，意思是将先前名为“波吒厘村”的地方，现在建造成一座城市。“为了抵御跋耆人(Vajjī)”是为了阻挡离车毗(Licchavi)王族的进攻。“地基”(Vatthūni)指房屋的地基，即建造房屋的场所。“心意倾向于建造住所”指建筑师们的心意倾向于为国王和大臣们建造住所。据说他们凭借自己的技艺，能知晓地下三十肘深处，“此处为龙所居，此处为夜叉所居，此处为鬼神所居，此处有石头或树桩”。那时他们念诵技艺之言，避开此类有障碍之处，在无障碍之处，仿佛与守护彼地基的诸天神商议一般，建造各式房屋。

အထ ဝါ နေသံ သရီရေ ဒေဝတာ အဓိမုစ္စိတွာ တတ္ထ တတ္ထ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ စိတ္တံ နာမေန္တိ. တာ စတူသု ကောဏေသု ခါဏုကေ ကောဋ္ဋေတွာ ဝတ္ထုမှိ ဂဟိတမတ္တေ ပဋိဝိဂစ္ဆန္တိ. သဒ္ဓါနံ ကုလာနံ သဒ္ဓါ ဒေဝတာ တထာ ကရောန္တိ, အဿဒ္ဓါနံ ကုလာနံ အဿဒ္ဓါ ဒေဝတာ စ. ကိံ ကာရဏာ? သဒ္ဓါနဉှိ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘ဣဓ မနုဿာ နိဝေသနံ မာပေန္တာ ပဌမံ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ မင်္ဂလံ ဝဒါပေဿန္တိ, အထ မယံ သီလဝန္တာနံ ဒဿနံ ဓမ္မကထံ ပဉှဝိဿဇ္ဇနံ အနုမောဒနဉ္စ သောတုံ လဘိဿာမ, မနုဿာဒါနံ ဒတွာ အမှာကံ ပတ္တိံ ဒဿန္တီ’’တိ. အဿဒ္ဓါ ဒေဝတာပိ ‘‘အတ္တနော ဣစ္ဆာနုရူပံ တေသံ ပဋိပတ္တိံ ပဿိတုံ ကထဉ္စ သောတုံ လဘိဿာမာ’’တိ တထာ ကရောန္တိ.

或者，是天神附在他们（建筑师）身上，让他们的心倾向于在各处建造住所。那些天神在四角打下木桩，地基一经选定便即离去。对于有信仰的家族，有信仰的天神会这样做；对于没有信仰的家族，没有信仰的天神也会这样做。是何缘故？因为有信仰的天神是这样想的：“此处的人们建造住所时，会先请比丘僧团安坐，让他们说吉祥语，这样我们就能得见持戒之人，听闻佛法、问答与随喜，人们布施后，也会将功德回向给我们。”而没有信仰的天神也这样做，是心想：“我们要如何才能看到他们顺从我意的行为，听到我们想听的话呢？”

တာဝတိံသေဟီတိ [Pg.318] ယထာ ဟိ ဧကသ္မိံ ကုလေ ဧကံ ပဏ္ဍိတံ မနုဿံ, ဧကသ္မိဉ္စ ဝိဟာရေ ဧကံ ဗဟုဿုတံ ဘိက္ခုံ ဥပါဒါယ ‘‘အသုကကုလေ မနုဿာ ပဏ္ဍိတာ, အသုကဝိဟာရေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ’’တိ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝံ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဝိဿကမ္မဉ္စ ဒေဝပုတ္တံ ဥပါဒါယ ‘‘တာဝတိံသာ ပဏ္ဍိတာ’’တိ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော. တေနာဟ ‘‘တာဝတိံသေဟီ’’တိ. သေယျထာပီတိအာဒိနာ ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ဝိယ သုနိဓဝဿကာရာ နဂရံ မာပေန္တီတိ ဒဿေတိ.

“与三十三天(Tāvatiṃsa)诸天”：譬如，因一家族中有一位智者，或一寺院中有一位博闻比丘，便有“某家族的人有智慧，某寺院的比丘博学多闻”的声名传扬开来。同样地，因有天王帝释(Sakka)和天子毗首羯摩(Vissakamma)，便有“三十三天诸天皆有智慧”的声名传扬开来。因此（经中）说“与三十三天诸天”。“譬如……”等句，是为说明苏尼达与瓦萨卡拉(Sunidhavassakārā)建城，犹如与三十三天诸天商议之后而为。

ယာဝတာ အရိယံ အာယတနန္တိ ယတ္တကံ အရိယမနုဿာနံ ဩသရဏဋ္ဌာနံ နာမ အတ္ထိ. ယာဝတာ ဝဏိပ္ပထောတိ ယတ္တကံ ဝါဏိဇာနံ အာဟဋဘဏ္ဍဿ ရာသိဝသေနေဝ ကယဝိက္ကယဋ္ဌာနံ နာမ, ဝါဏိဇာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ အတ္ထိ. ဣဒံ အဂ္ဂနဂရန္တိ တေသံ အရိယာယတနဝဏိပ္ပထာနံ ဣဒံ နဂရံ အဂ္ဂံ ဘဝိဿတိ ဇေဋ္ဌကံ ပါမောက္ခံ. ပုဋဘေဒနန္တိ ဘဏ္ဍပုဋဘေဒနဋ္ဌာနံ, ဘဏ္ဍဂန္ထိကာနံ မောစနဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သကလဇမ္ဗုဒီပေ အလဒ္ဓဘဏ္ဍမ္ပိ ဟိ ဣဓေဝ လဘိဿတိ, အညတ္ထ ဝိက္ကယံ အဂစ္ဆန္တမ္ပိ ဣဓ ဝိက္ကယံ ဂစ္ဆိဿတိ, တသ္မာ ဣဓေဝ ပုဋံ ဘိန္ဒိဿတီတိ အတ္ထော. အာယန္တိ ယာနိ စတူသု ဒွါရေသု စတ္တာရိ, သဘာယံ ဧကန္တိ ဧဝံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပဉ္စသတသဟဿာနိ တတ္ထ ဥဋ္ဌဟိဿန္တိ, တာနိဿ ဘာဝီနိ အာယာနိ ဒဿေတိ. အဂ္ဂိတော ဝါတိအာဒီသု စ-ကာရတ္ထော ဝါ-သဒ္ဒေါ, အဂ္ဂိနာ စ ဥဒကေန စ မိထုဘေဒေန စ နဿိဿတီတိ အတ္ထော. တဿ ဟိ ဧကော ကောဋ္ဌာသော အဂ္ဂိနာ နဿိဿတိ, နိဗ္ဗာပေတုမ္ပိ နံ န သက္ခိဿတိ, ဧကံ ကောဋ္ဌာသံ ဂင်္ဂါ ဂဟေတွာ ဂမိဿတိ, ဧကော ဣမိနာ အကထိတံ အမုဿ, အမုနာ အကထိတံ ဣမဿ ဝဒန္တာနံ ပိသုဏဝါစာနံ ဝသေန ဘိန္နာနံ မနုဿာနံ အညမညဘေဒေန ဝိနဿိဿတိ.

所谓圣者居处，是指圣者们所依止的地方。所谓商道，是指商人们堆积货物、进行买卖交易的场所，或是商人居住的地方。此城将为最上之城，于圣者居处与商道中，此城将为最上、为首、为最胜者。解囊处是指解开货物包裹的地方，也就是卸下商品捆缚之处。在整个瞻部洲(Jambudīpa)未曾得到的货物，在这里都能得到；那些运往他处贩卖的物品，也会来这里交易。因此商旅们都会在这里解开行囊。“收入”是指于四门（征收）四十万，于集会处（征收）十万，如是每日将有五十万在此产生，此乃昭示其未来之收入。“或遭火焚”等句中，“或”字作“与”字解，意为此城将因火灾、水患与内乱而毁灭。其中一部分将毁于大火，且无法扑灭；一部分将被恒河卷走；另一部分则因人们彼此以离间语而分裂，即于此人前说彼人未说之语，于彼人前说此人未说之语，终至互相攻伐而毁灭。

ဧဝံ ဝတွာ ဘဂဝါ ပစ္စူသကာလေ ဂင်္ဂါတီရံ ဂန္တွာ ကတမုခဓောဝနော ဘိက္ခာစာရကာလံ အာဂမယမာနော နိသီဒိ. သုနိဓဝဿကာရာပိ ‘‘အမှာကံ ရာဇာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥပဋ္ဌာကော, သော အမှေ ဥပဂတေ ပုစ္ဆိဿတိ ‘သတ္ထာ ကိရ ပါဋလိဂါမံ အဂမာသိ, ကိံ တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတ္ထ, န ဥပသင်္ကမိတ္ထာ’တိ, ‘ဥပသင်္ကမိမှာ’တိ စ ဝုတ္တေ ‘နိမန္တယိတ္ထ, န နိမန္တယိတ္ထာ’တိ ပုစ္ဆိဿတိ, ‘န နိမန္တယိမှာ’တိ စ ဝုတ္တေ အမှာကံ ဒေါသံ အာရောပေတွာ နိဂ္ဂဏှိဿတိ, ဣဒဉ္စာပိ မယံ အကတဋ္ဌာနေ နဂရံ မာပေမ, သမဏဿ ခေါ [Pg.319] ပန ဂေါတမဿ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ကာဠကဏ္ဏိသတ္တာ ပဋိက္ကမန္တိ, တံ မယံ နဂရမင်္ဂလံ ဝါစာပေဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ နိမန္တယိံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗဏှသမယန္တိ ပုဗ္ဗဏှကာလေ. နိဝါသေတွာတိ ဂါမပ္ပဝေသနနီဟာရေန နိဝါသနံ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ. ပတ္တစီဝရမာဒါယာတိ ပတ္တဉ္စ စီဝရဉ္စ အာဒိယိတွာ ကာယပဋိဗဒ္ဓံ ကတွာ, စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာတိ အတ္ထော.

世尊说完这话，黎明时分来到恒河边，洗漱完毕，等待乞食时间到来，便坐下。苏尼达(Sunidha)和雨势(Vassakāra)心想：“我们的国王是沙门乔达摩的供养人，他来时会问我们：‘听说导师去了波吒利村(Pāṭaligāma)，你们去拜访他了吗？没去拜访吗？’如果回答‘去拜访了’，又会问‘你们邀请他了吗？’如果回答‘没邀请’，必定会把罪过归咎于我们，惩罚我们。况且我们正在不适合建城的地方建城，而沙门乔达摩所到之处，不祥者(kāḷakaṇṇī)都会退避。我们应当请他为新城祝福。”这样想着就去拜访导师并邀请他。因此说“那时苏尼达和雨势”等。早晨时分即清晨。着衣意思是，为了入村而穿好下裙，系好腰带。执持衣钵即拿起钵和袈裟整理好穿戴，意思是披上袈裟，用手拿着钵。

သီလဝန္တေတ္ထာတိ သီလဝန္တေ ဧတ္ထ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ. သညတေတိ ကာယဝါစာစိတ္တေဟိ သညတေ. တာသံ ဒက္ခိဏမာဒိသေတိ သံဃဿ ဒိန္နေ စတ္တာရော ပစ္စယေ တာသံ ဃရဒေဝတာနံ အာဒိသေယျပတ္တိံ ဒဒေယျ. ပူဇိတာ ပူဇယန္တီတိ ‘‘ဣမေ မနုဿာ အမှာကံ ဉာတကာပိ န ဟောန္တိ, တထာပိ နော ပတ္တိံ ဒေန္တီတိ အာရက္ခံ သုသံဝိဟိတံ ကရောထာ’’တိ သုဋ္ဌု အာရက္ခံ ကရောန္တိ. မာနိတာ မာနယန္တီတိ ကာလာနုကာလံ ဗလိကမ္မကရဏေန မာနိတာ ‘‘ဧတေ မနုဿာ အမှာကံ ဉာတကာပိ န ဟောန္တိ, တထာပိ စတုမာသဆမာသန္တရေ နော ဗလိကမ္မံ ကရောန္တီ’’တိ မာနေန္တိ ဥပ္ပန္နပရိဿယံ ဟရန္တိ. တတော နန္တိ တတော နံ ပဏ္ဍိတဇာတိကံ မနုဿံ. ဩရသန္တိ ဥရေ ဌပေတွာ သံဝဍ္ဎိတံ, ယထာ မာတာ ဩရသံ ပုတ္တံ အနုကမ္ပတိ, ဥပ္ပန္နပရိဿယဟရဏတ္ထမေဝဿ ဝါယမတိ, ဧဝံ အနုကမ္ပန္တီတိ အတ္ထော. ဘဒြာနိ ပဿတီတိ သုန္ဒရာနိ ပဿတိ.

此处有戒德者，是指持戒者住在此处。自制者，是指身口意都受到约束。应当将功德回向给他们，是指供养僧团四事供养时，应当把功德回向给这些家神。受供者会尊敬供养者：（家神心想）“这些人即使不是我们的亲戚，也把功德回向给我们”，于是便会很好地守护他们。受敬者会敬重供养者：因（供养者）按时供养祭品而受敬重，（家神心想）“这些人即使不是我们的亲戚，也每隔四个月、六个月就供养我们祭品”，于是便会敬重他们，消除发生的灾难。因此，（家神）怜悯那有智慧的人，如母怜亲子：意指如母亲怜悯亲生子，为消除其已生之危难而努力，家神亦如是怜悯此人。得见吉祥者，是指得见美好的事物。

အနုမောဒိတွာတိ တေဟိ တဒါ ပသုတပုညဿ အနုမောဒနဝသေန တေသံ ဓမ္မကထံ ကတွာ. သုနိဓဝဿကာရာပိ ‘‘ယာ တတ္ထ ဒေဝတာ အာသုံ, တာသံ ဒက္ခိဏမာဒိသေ’’တိ ဘဂဝတော ဝစနံ သုတွာ ဒေဝတာနံ ပတ္တိံ အဒံသု. တံ ဂေါတမဒွါရံ နာမ အဟောသီတိ တဿ နဂရဿ ယေန ဒွါရေန ဘဂဝါ နိက္ခမိ, တံ ဂေါတမဒွါရံ နာမ အဟောသိ. ဂင်္ဂါယ ပန ဥတ္တရဏတ္ထံ အနောတိဏ္ဏတ္တာ ဂေါတမတိတ္ထံ နာမ နာဟောသိ. ပူရာတိ ပုဏ္ဏာ. သမတိတ္တိကာတိ တီရသမံ ဥဒကဿ တိတ္တာ ဘရိတာ. ကာကပေယျာတိ တီရေ ဌိတကာကေဟိ ပါတုံ သက္ကုဏေယျဥဒကာ. တီဟိပိ ပဒေဟိ ဥဘတောကူလသမံ ပရိပုဏ္ဏဘာဝမေဝ ဝဒတိ. ဥဠုမ္ပန္တိ ပါရဂမနတ္ထာယ လဟုကေ ဒါရုဒဏ္ဍေ ဂဟေတွာ ကဝါဋဖလကေ ဝိယ အညမညသမ္ဗန္ဓေ ကာတုံ အာဏိယော ကောဋ္ဋေတွာ နာဝါသင်္ခေပေန ကတံ. ကုလ္လန္တိ ဝေဠုနဠာဒိကေ သံဃရိတွာ ဝလ္လိအာဒီဟိ ကလာပဝသေန ဗန္ဓိတွာ ကတံ.

“随喜”，是指（世尊）为他们当时所作的功德而随喜，并为他们说法。苏尼达(Sunidha)和瓦萨卡拉(Vassakārā)听了世尊‘应当将功德回向给那里的天神’的教导后，便将功德回向给诸天。世尊出城所经过的那个城门，因此名为‘乔达摩门’(Gotamadvāra)。但因为恒河渡口还未被（世尊）涉足，所以不叫‘乔达摩渡口’(Gotamatittha)。‘满’(pūrā)是说（河水）充满。‘平岸’(samatittikā)是说（河水）的水面与河岸齐平。‘鸦饮’(kākapeyyā)是说站在岸边的乌鸦能够喝到水。这三个词都是在说河水两岸平满。‘浮筏’(uḷumpa)是为了渡河而取轻木杆，像门板一样相互连接，敲打固定，做成类似船的构造。‘筏’(kulla)是用竹子、芦苇等捆扎起来，再用藤蔓等以捆扎的方式制作而成。

ဧတမတ္ထံ [Pg.320] ဝိဒိတွာတိ ဧတံ မဟာဇနဿ ဂင်္ဂုဒကမတ္တဿပိ ကေဝလံ တရိတုံ အသမတ္ထတံ, အတ္တနော ပန ဘိက္ခုသံဃဿ စ အတိဂမ္ဘီရဝိတ္ထတံ သံသာရမဟဏ္ဏဝံ တရိတွာ ဌိတဘာဝဉ္စ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ တဒတ္ထပရိဒီပနံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. ဥဒါနဂါထာယ အတ္ထော ပန အဋ္ဌကထာယံ ဒဿိတောယေဝ. တတ္ထ ဥဒကဋ္ဌာနဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ယထာဝုတ္တဿ ယဿ ကဿစိ ဥဒကဋ္ဌာနဿ ဧတံ အဏ္ဏဝန္တိ အဓိဝစနံ, န သမုဒ္ဒဿေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. သရန္တိ ဣဓ နဒီ အဓိပ္ပေတာ သရတိ သန္ဒတီတိ ကတွာ. ဂမ္ဘီရံ ဝိတ္ထတန္တိ အဂါဓဋ္ဌေန ဂမ္ဘီရံ, သကလလောကတ္တယဗျာပိတာယ ဝိတ္ထတံ. ဝိသဇ္ဇာတိ အနာသဇ္ဇ အပ္ပတွာ ဧဝ ပလ္လလာနိ တေသံ အတရဏတော. ကုလ္လဉှိ ဇနော ဗန္ဓတီတိ ကုလ္လံ ဗန္ဓိတုံ အာယာသံ အာပဇ္ဇတိ. ဝိနာ ဧဝ ကုလ္လေနာတိ ဤဒိသံ ဥဒကံ ကုလ္လေန ဤဒိသေန ဝိနာ ဧဝ. တိဏ္ဏာ မေဓာဝိနော ဇနာတိ အရိယမဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတာယ မေဓာယ သမန္နာဂတတ္တာ မေဓာဝိနော ဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ တိဏ္ဏာ ပရတီရေ ပတိဋ္ဌိတာ.

“了知此义后”，即了知大众连恒河水都无力渡过，而比丘僧团却已渡过极深极广的轮回大海、安住彼岸，为阐明此义，世尊宣说了此自说语(udāna)。自说偈(udānagāthā)之义，在义注中已明示。其中，“水处”(udakaṭṭhāna)是其同义词，意指任何如前所述的水处都可称为“海”(aṇṇava)，并非单指海洋。“流”(saraṃ)在此处意指河流，因其流动故。“深广”(gambhīraṃ vitthataṃ)指因深不可测而为“深”，因遍满三界而为“广”。“舍离”(visajja)指避开、不触及沼泽而渡过。“世人造筏”(kullañhi jano bandhati)是指人们费力造筏。“无有筏”(vinā eva kullena)是指没有这样的筏就无法渡过这样的水域。“智者已渡”(tiṇṇā medhāvino janā)指具足圣道智之慧的智者——诸佛及佛弟子们，已渡至彼岸安住。

သုနိဓဝဿကာရဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

苏尼达与雨行大臣事的释义，终。

ကောဋိဂါမေ သစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

于边际村的谛语释义

၂၈၇. ကောဋိဂါမောတိ မဟာပနာဒဿ ရညော ပါသာဒကောဋိယံ ကတဂါမော, ပတိတဿ ပါသာဒဿ ထုပိကာယ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနေ နိဝိဋ္ဌဂါမောတိ အတ္ထော. အရိယသစ္စာနန္တိ ယေ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တေသံ အရိယဘာဝကရာနံ သစ္စာနံ. အနနုဗောဓာတိ အဗုဇ္ဈနေန အဇာနနေန. အပ္ပဋိဝေဓာတိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနေန. အနုဗောဓော စေတ္ထ ပုဗ္ဗဘာဂိယဉာဏံ, ပဋိဝေဓော မဂ္ဂဉာဏေန အဘိသမယော. တတ္ထ ယသ္မာ အနုဗောဓပုဗ္ဗကော ပဋိဝေဓော အနုဗောဓေန ဝိနာ န ဟောတိ, အနုဗောဓောပိ ဧကစ္စော ပဋိဝေဓသမ္ဗန္ဓော တဒုဘယာဘာဝဟေတုကဉ္စ ဝဋ္ဋေ သံသရဏံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အနနုဗောဓာ…ပေ… တုမှာကဉ္စာ’’တိ. တတ္ထ သန္ဓာဝိတန္တိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန ဘဝတော ဘဝန္တရုပဂမနေန သန္ဓာဝိတံ. သံသရိတန္တိ အပရာပရံ စဝနုပပဇ္ဇနဝသေန သံသရိတံ. မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စာတိ မယာ စ တုမှေဟိ စ. အထ ဝါ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတန္တိ သန္ဓာဝနံ သံသရဏံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ အဟောသီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

287. “边际村”(Koṭigāma)即在大喧嚣(Mahāpanāda)王的宫殿顶端所建的村落，意思是宫殿倒塌后，在其顶饰所在之处建立的村庄。“圣谛”(ariyasaccānaṃ)是指那些能被证悟、能成就圣者状态的真理。“不随觉”(ananubodhā)即是不觉悟、不了知。“不通达”(appaṭivedhā)即是不彻证。此中，“随觉”是前分智，“通达”是以道智现观。因为通达以随觉为前提，无有随觉则无通达；且某些随觉亦与通达相关，轮回流转正是由于缺少此二者，故说“因不随觉……乃至……于我与你”。其中，“奔走”(sandhāvitaṃ)是指通过结生，从一生趣向另一生而奔走。“轮回”(saṃsaritaṃ)是指不断地死与再生而轮回。“于我与你”(mamañceva tumhākañca)即是我与你。或者，此义应如是理解：奔走与轮回，于我与你都曾发生。

သံသိတန္တိ [Pg.321] သံသရိတံ. ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာတိ ဒီဃရဇ္ဇုယာ ဗဒ္ဓသကုဏံ ဝိယ ရဇ္ဇုဟတ္ထော ပုရိသော ဒေသန္တရံ, တဏှာရဇ္ဇုယာ ဗဒ္ဓသတ္တသန္တာနံ အဘိသင်္ခါရော ဘဝန္တရံ နေတိ ဧတာယာတိ ဘဝနေတ္တိ, သာ ဘဝတော ဘဝံ နယနသမတ္ထာ တဏှာရဇ္ဇု အရိယမဂ္ဂသတ္ထေန သုဋ္ဌု ဟတာ ဆိန္နာ အပ္ပဝတ္တိကတာတိ ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

“流转”(saṃsitaṃ)即轮回(saṃsaritaṃ)。“有之导引已根除”(bhavanetti samūhatā)，譬如被长绳系缚的鸟，持绳之人将其带往他处；同样地，被渴爱(taṇhā)之绳系缚的众生相续，行(abhisaṅkhāra)将其带往另一有(bhava)，因此它被称为“有之导引”(bhavanetti)。那条能将众生从此有引至彼有的渴爱之绳，已被圣道之剑善斩、断除、令不复起，故说“有之导引已根除”。

အမ္ဗပါလီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

庵婆波利事的释义

၂၈၈. ယာနဿ ဘူမီတိ ယတ္ထ သက္ကာ ဟောတိ ယာနံ အာရုယှ ယာနေန ဂန္တုံ, အယံ ယာနဿ ဘူမိ နာမ. ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာတိ ဝိဟာရဿ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ယာနတော ဩရောဟိတွာ.

288. “车乘地”(yānassa bhūmi)是指可以登上车乘并乘车前往的地方，这被称为车乘地。“从车乘下来”(yānā paccorohitvā)是指在寺院的外门楼处从车乘下来。

လိစ္ဆဝီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

离车族事的释义

၂၈၉. နီလာတိ ဣဒံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနံ. နီလဝဏ္ဏာတိအာဒိ တဿေဝ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ. တတ္ထ န တေသံ ပကတိဝဏ္ဏော နီလော, နီလဝိလေပနဝိလိတ္တတ္တာ ပနေတံ ဝုတ္တံ. နီလဝတ္ထာတိ ပဋဒုကူလကောသေယျာဒီနိပိ နေသံ နီလာနေဝ ဟောန္တိ. နီလာလင်္ကာရာတိ နီလမဏိအလင်္ကာရေဟိ နီလပုပ္ဖေဟိ စ အလင်္ကတာ. တေ ကိရ အလင်္ကာရာ သုဝဏ္ဏဝိစိတ္တာပိ ဣန္ဒနီလမဏိဩဘာသေဟိ ဧကနီလာ ဝိယ ခါယန္တိ, ရထာပိ နေသံ နီလမဏိခစိတာ နီလဝတ္ထပရိက္ခိတ္တာ နီလဓဇနီလဝမ္မိကေဟိ နီလာဘရဏေဟိ နီလအဿေဟိ ယုတ္တာ, ပတောဒယဋ္ဌိယောပိ နီလာယေဝါတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဋိဝဋ္ဋေသီတိ ပဟရိ. ကိဿ ဇေ အမ္ဗပါလီတိ ဇေ-တိ အာလပနံ, ဘောတိ အမ္ဗပါလိ ကိံကာရဏာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာဟာရန္တိ ဧတ္ထ အာဟရန္တိ ဣမသ္မာ ရာဇပုရိသာ ဗလိန္တိ အာဟာရော, တဗ္ဘုတ္တဇနပဒေါ. တေန သဟိတံ သာဟာရံ, သဇနပဒန္တိ အတ္ထော. အင်္ဂုလိံ ဖောဋေသုန္တိ အင်္ဂုလိံ စာလေသုံ. အမ္ဗကာယာတိ မာတုဂါမေန. ဥပစာရဝစနဉှေတံ, ဣတ္ထီသု ယဒိဒံ အမ္ဗကာ မာတုဂါမော ဇနနိကာတိ. ဩလောကေထာတိ ပဿထ. အပလောကေထာတိ အပဝတ္တိတွာ ဩလောကေထ, ပုနပ္ပုနံ ပဿထာတိ အတ္ထော. ဥပသံဟရထာတိ ဥပနေထ, ဣမံ လိစ္ဆဝီပရိသံ တုမှာကံ စိတ္တေန တာဝတိံသသဒိသံ ဥပသံဟရထ ဥပနေထ အလ္လီယာပေထ. ယထေဝ တာဝတိံသာ [Pg.322] အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ နီလာဒိနာနာဝဏ္ဏာ, ဧဝမိမေ လိစ္ဆဝီရာဇာနောပီတိ တာဝတိံသေဟိ သမကေ ကတွာ ပဿထာတိ အတ္ထော.

289. “青”(nīlā)，这是一个总括之词。“青色”(nīlavaṇṇā)等词是为了分别显示。其中，他们的自然肤色并非青色，而是因为涂抹了青色的香膏才如此说。“青衣”(nīlavatthā)是指他们的布、棉、丝等衣物也都是青色的。“青饰”(nīlālaṅkārā)是指以青色宝珠和青色花朵为装饰。据说他们的饰品虽也以黄金点缀，但因帝青宝(indanīlamaṇi)的光辉而显得通体青色；他们的车乘也镶嵌青色宝珠，覆盖青色车围，配有青色旗帜、青色铠甲、青色饰物和青色马匹，连马鞭也是青色的——应以此理趣理解所有部分。“撞击”(paṭivaṭṭesi)即碰撞(pahari)。“为何，庵婆波利”(kissa je ambapāli)，其中‘je’是称呼语，意为‘尊贵的庵婆波利，是何缘故？’。“具食邑”(sāhāraṃ)，此中，‘食邑’(āhāra)指王臣从中征收赋税(bali)之地，即他们所受用的国土。‘具食邑’即‘连同国土’之义。“弹指”(aṅguliṃ phoṭesuṃ)即捻动手指。“为芒果女所败”(ambakāya [jitāmha])，‘芒果女’(ambakā)指妇女(mātugāma)。这是客套语，用于称呼女性，如‘芒果女’、‘妇女’、‘母亲’。“看”(oloketha)即注视(passatha)。“回顾”(apaloketha)即转身看，意为反复看。“比对”(upasaṃharatha)即比较(upanetha)，你们应在心中将此离车族大众与三十三天众比对、比较、联系起来。正如三十三天众形貌俊美、令人愉悦，有青色等种种色彩，这些离车族王也是如此，意即应将他们视同三十三天众。

ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ အနေကသတေဟိ သုတ္တေဟိ စက္ခာဒီနံ ရူပါဒီသု နိမိတ္တဂ္ဂါဟံ ပဋိသေဓေတွာ ဣဓ မဟန္တေန ဥဿာဟေန နိမိတ္တဂ္ဂါဟေ နိယောဇေတီတိ? ဟိတကာမတာယ တေသံ ဘိက္ခူနံ ယထာ အာယသ္မတော နန္ဒဿ ဟိတကာမတာယ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. တတြ ကိရ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဩသန္နဝီရိယာ, တေ သမ္ပတ္တိယာ ပလောဘေန္တော ‘‘အပ္ပမာဒေန သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာနံ ဧဝရူပါ ဣဿရိယသမ္ပတ္တိ သုလဘာ’’တိ သမဏဓမ္မေ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ အာဟ. အထ ဝါ နယိဒံ နိမိတ္တဂ္ဂါဟေ နိယောဇနံ, ကေဝလံ ပန ‘‘ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသဒိသာ ဧတေသံ ရာဇူနံ ဣဿရိယသမ္ပတ္တီ’’တိ အနုပုဗ္ဗိကထာယ သမ္ပတ္တိကထနံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အနိစ္စလက္ခဏဝိဘာဝနတ္ထဉ္စာပိ ဧဝမာဟ. န စိရဿေဝ ဟိ သဗ္ဗေပိမေ အဇာတသတ္တုဿ ဝသေန ဝိနာသံ ပါပုဏိဿန္တိ, အထ နေသံ ရဇ္ဇသိရိသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဌိတဘိက္ခူ ‘‘တထာရူပါယပိ နာမ သိရိသမ္ပတ္တိယာ ဝိနာသော ပညာယိဿတီ’’တိ အနိစ္စလက္ခဏံ ဘာဝေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿန္တီတိ အနိစ္စလက္ခဏဝိဘာဝနတ္ထံ အာဟ.

然而世尊为何于数百经中，禁止于眼等根门执取色等所缘之相，却在此处大力鼓励执取相呢？此乃为诸比丘之利益，犹如为具寿难陀之利益而示现天界成就一般。据说当时有些比丘精进低落，世尊为以成就引诱彼等，为于沙门法中激发其精进，便说：“若不放逸地修行沙门法，则易得如是自在成就。”又或者，此非鼓励执取相，而应视之为如次第说法一般，仅是叙述成就，即“此等国王之自在成就，有如天界成就”。并且，亦为阐明无常相而如是说。因为不久之后，所有此等都将因阿闍世王而走向灭亡，届时，那些见到其王国荣耀成就的比丘，会思惟：“即使是如此荣耀的成就，亦会显现其坏灭。”从而修习无常相，并与四无碍解一同证得阿罗汉果。是故说，此为阐明无常相。

အဓိဝါသေတူတိ အမ္ဗပါလိယာ နိမန္တိတဘာဝံ ဉတွာပိ ကသ္မာ နိမန္တေန္တီတိ? အသဒ္ဒဟနတာယ စ ဝတ္တသီသေန စ. သာ ဟိ ဓုတ္တာ ဣတ္ထီ အနိမန္တေတွာပိ ‘‘နိမန္တေသိ’’န္တိ ဝဒေယျာတိ တေသံ အဟောသိ. ဓမ္မံ သုတွာ ဂမနကာလေ စ နိမန္တေတွာ ဂမနံ နာမ မနုဿာနံ ဝတ္တမေဝ.

“请接受邀请”——明知庵婆波利(Ambapālī)已作邀请，（离车人）为何还要邀请呢？一因不信，二因礼俗。他们认为：“她是个狡猾的女人，即使没有邀请，也会说‘我邀请了’。”再者，听闻法后，于离去时邀请（说法者），本是人之常情。

လိစ္ဆဝီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

离车人事释义 终。

သီဟသေနာပတိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

师子将军事释义

၂၉၀. အဘိညာတာတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၈.၁၂) ဉာတာ ပညာတာ ပါကဋာ. သန္ထာဂါရေတိ မဟာဇနဿ သန္ထမ္ဘနာဂါရေ ဝိဿမနတ္ထာယ ကတေ အဂါရေ. သာ ကိရ သန္ထာဂါရသာလာ နဂရမဇ္ဈေ အဟောသိ, စတူသု ဒွါရေသု ဌိတာနံ ပညာယတိ, စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂတမနုဿာ ပဌမံ တတ္ထ ဝိဿမိတွာ ပစ္ဆာ အတ္တနော အတ္တနော ဖာသုကဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ရာဇကုလာနံ ရဇ္ဇကိစ္စသန္ထရဏတ္ထံ ကတံ [Pg.323] အဂါရန္တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. တတ္ထ ဟိ နိသီဒိတွာ လိစ္ဆဝီရာဇာနော ရဇ္ဇကိစ္စံ သန္ထရန္တိ ကရောန္တိ ဝိစာရေန္တိ. သန္နိသိန္နာတိ တေသံ နိသီဒနတ္ထံယေဝ ပညတ္တေသု မဟာရဟပစ္စတ္ထရဏေသု သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေသု အာသနေသု သန္နိသိန္နာ. အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တီတိ ရာဇကုလကိစ္စဉ္စေဝ လောကတ္ထကိရိယဉ္စ ဝိစာရေတွာ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ပဏ္ဍိတာ ဟိ တေ ရာဇာနော သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ သောတာပန္နာပိ သကဒါဂါမိနောပိ အနာဂါမိနောပိ အရိယသာဝကာ, တေ သဗ္ဗေပိ လောကိယဇဋံ ဘိန္ဒိတွာ ဗုဒ္ဓါဒီနံ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ.

290. “众所周知”(Abhiññātāti)即知名、公认、显明。于议事堂(santhāgāre)者，乃为大众集会、休憩而建之堂舍。据说该议事堂位于城中央，立于四门皆可望见。从四方而来之人，先于此处休憩，而后再各往安适之处。亦有人言，此乃王族为处理国事而建之堂舍。离车诸王即坐于此处，处理、执行、审议国事。“安坐”(Sannisinnāti)者，谓安坐于为彼等所设之座上，其座铺有贵重垫褥，上撑白色伞盖。“以多种方式称赞佛陀功德”者，谓彼等商议王族事务与世间利益之事后，以多种缘由称赞佛陀功德。此等国王皆为智者，具足信心，乃须陀洹、斯陀含、阿那含等圣弟子。彼等皆破除世间缠缚，称赞佛、法、僧三宝功德。

တတ္ထ တိဝိဓော ဗုဒ္ဓဝဏ္ဏော နာမ စရိယဝဏ္ဏော သရီရဝဏ္ဏော ဂုဏဝဏ္ဏောတိ. တတြိမေ ရာဇာနော စရိယာယ ဝဏ္ဏံ အာရဘိံသု – ‘‘ဒုက္ကရံ ဝတ ကတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဒသ ပါရမိယော ဒသ ဥပပါရမိယော ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယောတိ သမတိံသ ပါရမိယော ပူရေန္တေန ဉာတတ္ထစရိယံ လောကတ္ထစရိယံ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ ပရိစ္စဇန္တေနာ’’တိ အဍ္ဎစ္ဆက္ကေဟိ ဇာတကသတေဟိ ဗုဒ္ဓဝဏ္ဏံ ကထေန္တာ တုသိတဘဝနံ ပါပေတွာ ဌပယိံသု. ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာ ပနေတေ ‘‘ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော, နိကာယတော ပဉ္စ နိကာယာ ဟောန္တိ, ပိဋကတော တီဏိ ပိဋကာနိ, အင်္ဂတော နဝ အင်္ဂါနိ, ခန္ဓတော စတုရာသီတိဓမ္မက္ခန္ဓသဟဿာနီ’’တိ ကောဋ္ဌာသဝသေန ဓမ္မဂုဏံ ကထယိံသု. သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာ ‘‘သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ကုလပုတ္တာ ဘောဂက္ခန္ဓဉ္စေဝ ဉာတိပရိဝဋ္ဋဉ္စ ပဟာယ သေတစ္ဆတ္တဥပရဇ္ဇသေနာပတိသေဋ္ဌိဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနန္တရာဒီနိ အဂဏယိတွာ နိက္ခမ္မ သတ္ထု ဝရသာသနေ ပဗ္ဗဇန္တိ, သေတစ္ဆတ္တံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဘဒ္ဒိယမဟာရာဇမဟာကပ္ပိနပုက္ကုသာတိအာဒိရာဇပဗ္ဗဇိတာနံယေဝ ဗုဒ္ဓကာလေ အသီတိ သဟဿာနိ အဟေသုံ, အနေကကောဋိဓနံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတာနံ ပန ယသကုလပုတ္တသောဏသေဋ္ဌိပုတ္တရဋ္ဌပါလပုတ္တာဒီနံ ပရိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ, ဧဝရူပါ စ ဧဝရူပါ စ ကုလပုတ္တာ သတ္ထု သာသနေ ပဗ္ဗဇန္တီ’’တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခေပဝသေန သံဃဂုဏံ ကထယိံသု.

于此，佛陀之功德有三，即：行持功德、身相功德、德行功德。此等国王首先赞叹佛陀之行持：“正等觉者实乃行难行之事！于四阿僧祇又十万大劫中，圆满十波罗蜜、十近波罗蜜、十究竟波罗蜜等三十波罗蜜，令亲族行、世间行、佛陀行臻于究竟，并舍弃五大施。”他们以五百五十则本生故事称说佛陀功德，其赞叹之声，远达兜率天。而当称赞法时，他们说：“世尊所说之法，依部为五部，依藏为三藏，依支为九分教，依法蕴为八万四千法蕴。”他们以此分类方式称说法之功德。当称赞僧时，他们说：“诸良家子闻导师说法而得信，舍弃巨富与亲眷，不顾白伞王权、副王、将军、长者、库官等位而出家，于导师殊胜教法中出家。仅佛陀时代，舍白伞出家之跋提(Bhaddiya)大王、摩诃劫宾那(Mahākappina)、布估萨帝(Pukkusāti)等国王，即有八万之众；至于舍弃亿万财富出家之耶舍(Yasa)良家子、首那(Soṇa)长者子、护国(Raṭṭhapāla)之子等人，更是不可计数。如是种种良家子，皆于导师教法中出家。”他们以此出家之概要称赞僧之功德。

သီဟော သေနာပတီတိ ဧဝံနာမကော သေနာယ အဓိပတိ. ဝေသာလိယဉှိ သတ္တ သဟဿာနိ သတ္တ သတာနိ သတ္တ စ ရာဇာနော, တေ သဗ္ဗေပိ သန္နိပတိတွာ သဗ္ဗေသံ မနံ ဂဟေတွာ ‘‘ရဋ္ဌံ ဝိစာရေတုံ သမတ္ထံ ဧကံ ဝိစိနထာ’’တိ ဝိစိနန္တာ သီဟရာဇကုမာရံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သက္ခိဿတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ တဿ [Pg.324] ရတ္တမဏိဝဏ္ဏကမ္ဗလပရိယောနဒ္ဓံ သေနာပတိစ္ဆတ္တံ အဒံသု. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သီဟော သေနာပတီ’’တိ. နိဂဏ္ဌသာဝကောတိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပစ္စယဒါယကော ဥပဋ္ဌာကော. ဇမ္ဗုဒီပတလသ္မိဉှိ တယော ဇနာ နိဂဏ္ဌာနံ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကာ – နာဠန္ဒာယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ, ကပိလပုရေ ဝပ္ပော သက္ကော, ဝေသာလိယံ အယံ သီဟော သေနာပတီတိ. နိသိန္နော ဟောတီတိ သေသရာဇူနမ္ပိ ပရိသာယ အန္တရေ အာသနာနိ ပညာပယိံသု, သီဟဿ ပန မဇ္ဈေ ဌာနေတိ တသ္မိံ ပညတ္တေ မဟာရဟေ ရာဇာသနေ နိသိန္နော ဟောတိ. နိဿံသယန္တိ နိဗ္ဗိစိကိစ္ဆံ အဒ္ဓါ ဧကံသေန. န ဟေတေ ယဿ ဝါ တဿ ဝါ အပ္ပေသက္ခဿ ဧဝံ အနေကသတေဟိ ကာရဏေဟိ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ.

“师子将军(Sīha senāpati)”是名为师子的军队统领。在毗舍离(Vesālī)，有七千七百零七位王，他们全部聚集起来，取得众人同意后说：“你们去寻找一位能够治理国家的人。”寻找时，他们看见师子王子，认为“此人能够胜任”，于是做出决定，将以红宝石色毛毯覆盖的将军伞盖授予他。因此称他为“师子将军”。“尼乾陀声闻(Nigaṇṭhasāvako)”是指尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)的资助者、侍奉者。在瞻部洲(Jambudīpa)，有三位尼乾陀的上首侍奉者——那烂陀(Nāḷandā)的优波离居士，迦毗罗城(Kapilapura)的跋波释迦(Vappo Sakko)，以及毗舍离的这位师子将军。“坐着”是指，在其余诸王的集会中也安设了座位，而师子则坐在中央，即坐在为他安设的珍贵王座上。“无疑”是指没有疑惑，确定无疑，是绝对的。他们不会为某个德薄之人，就这样以数百个理由来称赞他。

ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမီတိ နိဂဏ္ဌော ကိရ နာဋပုတ္တော ‘‘သစာယံ သီဟော ကဿစိဒေဝ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏံ ကထေန္တဿ သုတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတိ, မယှံ ပရိဟာနိ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ပဌမတရံယေဝ သီဟံ သေနာပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သေနာပတိ ဣမသ္မိံ လောကေ ‘အဟံ ဗုဒ္ဓေါ အဟံ ဗုဒ္ဓေါ’တိ ဗဟူ ဝဒန္တိ, သစေ တွံ ကဉ္စိ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုကာမော အဟောသိ, မံ ပုစ္ဆေယျာသိ, အဟံ တေ ယုတ္တဋ္ဌာနညေဝ ပေသေဿာမိ, အယုတ္တဋ္ဌာနတော နိဝါရေဿာမီ’’တိ. သော တံ ကထံ အနုဿရိတွာ ‘‘သစေ မံ ပေသေဿတိ, ဂမိဿာမိ. နော စေ, န ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ.

“于是他前往尼乾陀·若提子之处”：据说，尼乾陀·若提子心想：“如果这位师子将军听了别人称赞沙门乔达摩(Gotama)，就去拜见沙门乔达摩，我将会有所损失。”于是他预先对师子将军说：“将军，这世上有很多自称‘我是佛，我是佛’的人。你若想去拜见任何人，应当先问我，我会派你到合适的地方，并阻止你去不合适的地方。”师子将军忆起此话，心想：“如果他派我去，我就去；如果不派，我就不去。”于是他前往尼乾陀·若提子之处。

အထဿ ဝစနံ သုတွာ နိဂဏ္ဌော မဟာပဗ္ဗတေန ဝိယ ဗလဝသောကေန ဩတ္ထဋော ‘‘ယတ္ထ ဒါနိဿာဟံ ဂမနံ န ဣစ္ဆာမိ, တတ္ထေဝ ဂန္တုကာမော ဇာတော, ဟတောဟမသ္မီ’’တိ အနတ္တမနော ဟုတွာ ‘‘ပဋိဗာဟနုပါယမဿ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကိံ ပန တွ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဧဝံ ဝဒန္တော စရန္တံ ဂေါဏံ တုဏ္ဍေ ပဟရန္တော ဝိယ ဇလမာနံ ပဒီပံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဝိယ ဘတ္တဘရိတံ ပတ္တံ နိကုဇ္ဇန္တော ဝိယ စ သီဟဿ ဥပ္ပန္နံ ပီတိံ ဝိနာသေသိ. ဂမိကာဘိသင်္ခါရောတိ ဟတ္ထိယာနာဒီနံ ယောဇာပနဂန္ဓမာလာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန ပဝတ္တော ပယောဂေါ. သော ပဋိပ္ပဿမ္ဘီတိ သော ဝူပသန္တော.

听了他的话后，尼乾陀如同被大山般的强烈忧愁所压倒，心意不悦，心想：“我不想让他去的地方，他偏偏想去了，我完了！我要想个办法阻止他。”于是说了“你到底……”等话。他这样说，就像击打正在行走的牛的嘴，就像熄灭燃烧的灯，又像打翻装满食物的钵，摧毁了师子生起的喜悦。“出行准备(Gamikābhisaṅkhāro)”是指通过套上象车等、拿取香与花环等而进行的努力。“那已平息”是指那已止息。

ဒုတိယမ္ပိ ခေါတိ ဒုတိယဝါရမ္ပိ. ဣမသ္မိဉ္စ ဝါရေ ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာ တုသိတဘဝနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကာ ဒသဗလဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေဟိ [Pg.325] ဥပရိ ကေသဂ္ဂေဟိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဝသေန သရီရဝဏ္ဏံ ကထယိံသု. ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာ ‘‘ဧကပဒေပိ ဧကဗျဉ္ဇနေပိ အဝက္ခလိတံ နာမ နတ္ထီ’’တိ သုကထိတဝသေနေဝ ဓမ္မဂုဏံ ကထယိံသု. သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာ ‘‘ဧဝရူပံ ယသသိရိဝိဘဝံ ပဟာယ သတ္ထု သာသနေ ပဗ္ဗဇိတာ န ကောသဇ္ဇပကတိကာ ဟောန္တိ, တေရသသု ပန ဓုတဂုဏေသု ပရိပူရကာရိနော ဟုတွာ သတ္တသု အနုပဿနာသု ကမ္မံ ကရောန္တိ, အဋ္ဌတိံသ အာရမ္မဏဝိဘတ္တိယော ဝဠဉ္ဇေန္တီ’’တိ ပဋိပဒါဝသေန သံဃဂုဏေ ကထယိံသု.

“第二次”也是指第二次。这一次，在称赞佛陀功德时，他们从兜率天(Tusitabhavana)开始，直到大菩提座(mahābodhipallaṅka)，界定十力者（佛陀）从下面的足底到上面的发梢，以三十二大士相(mahāpurisalakkhaṇa)、八十随形好、一寻光的方式，讲述了其身色之美。在称赞法功德时，他们以“即便一个词、一个字也无错漏”这样的善说来讲述法的功德。在称赞僧伽功德时，他们以行道的方式讲述僧伽的功德，说：“舍弃了这样的名声、荣耀、财富，在导师的教法中出家的人，其本性并非懒惰，而是成为十三头陀行功德的圆满者，在七随观中修行，熟练运用三十八种业处分别。”

တတိယဝါရေ ပန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသမာနာ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိ သုတ္တန္တပရိယာယေနေဝ ဗုဒ္ဓဂုဏေ ကထယိံသု, ‘‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ သုတ္တန္တပရိယာယေနေဝ ဓမ္မဂုဏေ, ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိအာဒိနာ သုတ္တန္တပရိယာယေနေဝ သံဃဂုဏေ စ ကထယိံသု. တတော သီဟော စိန္တေသိ ‘‘ဣမေသံ လိစ္ဆဝီရာဇကုလာနံ တတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏေ ကထေန္တာနံ မုခံ နပ္ပဟောတိ, အဒ္ဓါ အနောမဂုဏသမန္နာဂတော သော ဘဂဝါ, ဣမံ ဒါနိ ဥပ္ပန္နံ ပီတိံ အဝိဇဟိတွာဝ အဟံ အဇ္ဇ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿိဿာမီ’’တိ. အထဿ ‘‘ကိဉှိ မေ ကရိဿန္တိ နိဂဏ္ဌာ’’တိ ဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. တတ္ထ ကိဉှိ မေ ကရိဿန္တီတိ ကိံ နာမ မယှံ နိဂဏ္ဌာ ကရိဿန္တိ. အပလောကိတာ ဝါ အနပလောကိတာ ဝါတိ အာပုစ္ဆိတာ ဝါ အနာပုစ္ဆိတာ ဝါ. န ဟိ မေ တေ အာပုစ္ဆိတာ ယာနဝါဟနသမ္ပတ္တိဣဿရိယယသဝိသေသံ ဒဿန္တိ, နာပိ အနာပုစ္ဆိတာ မာရေဿန္တိ, အဖလံ ဧတေသံ အာပုစ္ဆနန္တိ အဓိပ္ပာယော.

然而到了第三次，他们在称赞佛陀功德时，正是以“彼世尊(Bhagavā)亦即是……”等经文的方式；在称赞法功德时，正是以“法由世尊所善说……”等经文的方式；在称赞僧伽功德时，正是以“世尊的声闻僧伽是善行道者……”等经文的方式。于是师子心想：“这些离车族王族从第三天开始讲述佛、法、僧的功德，至今仍说不完。那位世尊确实具足无上功德。现在我正要不舍弃这已生起的喜悦，今天定要去见正等觉者。”接着，他生起一个念头：“那些尼乾陀能奈我何？”此处“能奈我何”意为：那些尼乾陀能对我做什么呢？“已告知或未告知”意为：无论请示或不请示他们。请示他们，他们并不会给我车乘、财富、权势、名声等特别的好处；不请示他们，他们也不会杀我。其意即是：请示他们是毫无结果的。

ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ ဒိဝဿ ဒိဝါ မဇ္ဈနှိကေ အတိက္ကန္တမတ္တေ. ဝေသာလိယာ နိယျာသီတိ ယထာ ဟိ ဂိမှကာလေ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ဥဒကံ သန္ဒမာနံ နဒိံ ဩတရိတွာ ထောကမေဝ ဂန္တွာ တိဋ္ဌတိ နပ္ပဝတ္တတိ, ဧဝံ သီဟဿ ပဌမဒိဝသေ ‘‘ဒသဗလံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဥပ္ပန္နာယ ပီတိယာ နိဂဏ္ဌေန ပဋိဗာဟိတကာလော, ယထာ ဒုတိယဒိဝသေ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ဥဒကံ သန္ဒမာနံ နဒိံ ဩတရိတွာ ထောကံ ဂန္တွာ ဝါလိကာပုဉ္ဇံ ပဟရိတွာ အပ္ပဝတ္တံ ဟောတိ, ဧဝံ သီဟဿ ဒုတိယဒိဝသေ ‘‘ဒသဗလံ ပဿိဿာမီ’’တိ ဥပ္ပန္နာယ ပီတိယာ နိဂဏ္ဌေန ပဋိဗာဟိတကာလော, ယထာ တတိယဒိဝသေ ဒေဝေ ဝုဋ္ဌေ ဥဒကံ သန္ဒမာနံ နဒိံ ဩတရိတွာ ပုရာဏပဏ္ဏသုက္ခဒဏ္ဍကနဠကစဝရာဒီနိ ပရိကဍ္ဎန္တံ ဝါလိကာပုဉ္ဇံ ဘိန္ဒိတွာ သမုဒ္ဒနိန္နမေဝ [Pg.326] ဟောတိ, ဧဝံ သီဟော တတိယဒိဝသေ တိဏ္ဏံ ဝတ္ထူနံ ဂုဏကထံ သုတွာ ဥပ္ပန္နေ ပီတိပါမောဇ္ဇေ ‘‘အဖလာ နိဂဏ္ဌာ, နိပ္ဖလာ နိဂဏ္ဌာ, ကိံ မေ ဣမေ ကရိဿန္တိ, ဂမိဿာမဟံ သတ္ထု သန္တိက’’န္တိ ဂမနံ အဘိနီဟရိတွာ ဝေသာလိယာ နိယျာသိ. နိယျန္တော စ ‘‘စိရဿာဟံ ဒသဗလဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ဇာတော, န ခေါ ပန မေ ယုတ္တံ အညာတကဝေသေန ဂန္တု’’န္တိ ‘‘ယေ ကေစိ ဒသဗလဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော, သဗ္ဗေ နိက္ခမန္တူ’’တိ ဃောသနံ ကာရေတွာ ပဉ္စ ရထသတာနိ ယောဇာပေတွာ ဥတ္တမရထေ ဌိတော တေဟိ စေဝ ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ မဟတိယာ စ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဂန္ဓပုပ္ဖစုဏ္ဏဝါသာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ နိယျာသိ.

“白日”是指白日之中，刚过正午之时。他从毗舍离(Vesālī)出发：犹如夏季降雨，水流汇入河中，只流淌少许便停滞不前；同样地，师子(Sīha)第一天生起“我要去见十力”的喜悦时，被尼乾陀(Nigaṇṭha)所阻。又如第二天降雨，水流汇入河中，流淌少许便被沙堆所阻，无法前进；同样地，师子第二天生起“我要去见十力”的喜悦时，又被尼乾陀所阻。再如第三天降雨，水流汇入河中，冲走枯叶、干柴、芦苇、垃圾等，冲破沙堆，奔向大海；同样地，师子第三天听闻三宝功德之说，生起喜悦与踊跃，心想：“尼乾陀众无果、无益，他们能奈我何？我当去亲近世尊！”于是下定决心，从毗舍离出发。出发时，他想：“我长久以来都想去亲近十力，但不应以不为人知的身份前往。”于是他命人宣告：“凡欲前往亲近十力者，皆可出来！”并备妥五百辆车，自己立于最上等的车上，由这五百辆车及广大随从所围绕，命人拿着香、花、香粉、熏香等物，盛大地出发了。

ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ အာရာမံ ပဝိသန္တော ဒူရတောဝ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဒိသွာ ‘‘ဧဝရူပံ နာမ ပုရိသံ ဧဝံ အာသန္နေ ဝသန္တံ ဧတ္တကံ ကာလံ နာဒ္ဒသံ, ဝဉ္စိတော ဝတမှိ, အလာဘာ ဝတ မေ’’တိ စိန္တေတွာ မဟာနိဓိံ ဒိသွာ ဒလိဒ္ဒပုရိသော ဝိယ သဉ္ဇာတပီတိပါမောဇ္ဇော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တီတိ ဘောတာ ဂေါတမေန ဝုတ္တကာရဏဿ အနုကာရဏံ ကထေန္တိ. ကာရဏဝစနော ဟေတ္ထ ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဟေတုမှိ ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိအာဒီသု (ဝိဘ. ၇၂၀) ဝိယ. ကာရဏန္တိ စေတ္ထ တထာပဝတ္တဿ သဒ္ဒဿ အတ္ထော အဓိပ္ပေတော တဿ ပဝတ္တိဟေတုဘာဝတော. အတ္ထပ္ပယုတ္တော ဟိ သဒ္ဒပ္ပယောဂေါ. အနုကာရဏန္တိ စ သော ဧဝံ ပရေဟိ တထာ ဝုစ္စမာနော. သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါတိ ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေန သကာရဏော ဟုတွာ တုမှာကံ ဝါဒေါ ဝါ တတော ပရံ တဿ အနုဝါဒေါ ဝါ ကောစိ အပ္ပမတ္တကောပိ ဝိညူဟိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ဌာနံ ကာရဏံ န အာဂစ္ဆတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကိံ သဗ္ဗာကာရေနပိ တဝ ဝါဒေ ဂါရယှကာရဏံ နတ္ထီတိ. အနဗ္ဘက္ခာတုကာမာတိ န အဘူတေန ဝတ္တုကာမာ.

他便前往世尊之处：当进入园林时，他从远处便看见（世尊）具足八十随形好、一寻光、三十二大士相，以及六色稠密的佛光，心想：“如此之人近在咫尺，我竟这么长时间都未曾得见，我实乃受骗，实乃无幸！”他犹如穷人发现巨大宝藏，生起喜悦与踊跃，便向世尊之处走去。“随法、向法而解说”是指：他们阐述了乔达摩(Gotama)尊者所说之因的随因。此处的“法”字，有“因”之义，如“于因有智，是为法无碍解”等。此处的“因”，意指如此使用的词语之义，因其为（该词）使用之因。词语的运用确实是与意义相应的。而“随因”，即是他人如此宣说（之因）。“如法之论与随论”是指：你们的论说，或基于他人所说之因而起的随论，皆有其正当原因，丝毫不会达到任何为智者所应呵责的境地或理由。此言意即：难道你的学说在各方面都没有可呵责的原因吗？“不欲毁谤”即不欲以不实之言诉说。

၂၉၁-၂၉၂. အတ္ထိ သီဟ ပရိယာယောတိအာဒီနံ အတ္ထော ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍေ အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရမေန အဿာသေနာတိ စတုမဂ္ဂစတုဖလသင်္ခါတေန ဥတ္တမအဿာသေန. အဿာသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ အဿာသနတ္ထာယ သန္ထမ္ဘနတ္ထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣတိ ဘဂဝါ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သီဟသေနာပတိဿ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

291-292. “师子(Sīha)，有此法门……”等句的意义，应依《维兰迦(Verañja)品》中所述之理趣来了知。“以最上之安慰”是指以被称为四道四果的最上安慰。“为安慰而说法”是指为了安慰、为了鼓励而说法。如是，世尊以八支为师子将军说法。

၂၉၃. အနုဝိစ္စကာရန္တိ [Pg.327] အနုဝိဒိတွာ စိန္တေတွာ တုလယိတွာ ကာတဗ္ဗံ ကရောဟီတိ ဝုတ္တ ဟောတိ. သာဓု ဟောတီတိ သုန္ဒရော ဟောတိ. တုမှာဒိသသ္မိဉှိ မံ ဒိသွာ မံ သရဏံ ဂစ္ဆန္တေ နိဂဏ္ဌံ ဒိသွာ နိဂဏ္ဌံ သရဏံ ဂစ္ဆန္တေ ‘‘ကိံ အယံ သီဟော ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌမေဝ သရဏံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဂရဟာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ သာဓူတိ ဒဿေတိ. ပဋာကံ ပရိဟရေယျုန္တိ တေ ကိရ ဧဝရူပံ သာဝကံ လဘိတွာ ‘‘အသုကော နာမ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ သေဋ္ဌိ ဝါ အမှာကံ သရဏံ ဂတော သာဝကော ဇာတော’’တိ ပဋာကံ ဥက္ခိပိတွာ နဂရေ ဃောသေန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ. ကသ္မာ? ‘‘ဧဝံ နော မဟန္တဘာဝေါ အာဝိ ဘဝိဿတီ’’တိ စ, သစေ ပနဿ ‘‘ကိမဟံ ဧတေ သရဏံ ဂတော’’တိ ဝိပ္ပဋိသာရော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, တမ္ပိ သော ‘‘ဧတေသံ မေ သရဏဂတဘာဝံ ဗဟူ ဇာနန္တိ, ဒုက္ကရံ ဒါနိ ပဋိနိဝတ္တိတု’’န္တိ ဝိနောဒေတွာ န ပဋိက္ကမိဿတီတိ စ. တေနာဟ ‘‘ပဋာကံ ပရိဟရေယျု’’န္တိ. ဩပါနဘူတန္တိ ပဋိယတ္တဥဒပါနော ဝိယ ဌိတံ. ကုလန္တိ တဝ နိဝေသနံ. ဒါတဗ္ဗံ မညေယျာသီတိ ပုဗ္ဗေပိ ဒသပိ ဝီသတိပိ သဋ္ဌိပိ ဇနေ အာဂတေ ဒိသွာ နတ္ထီတိ အဝတွာ ဒေသိ, ဣဒါနိ မံ သရဏံ ဂတကာရဏမတ္တေနေဝ မာ ဣမေသံ ဒေယျဓမ္မံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတ္ထ, သမ္ပတ္တာနဉှိ ဒါတဗ္ဗမေဝါတိ ဩဝဒတိ. သုတံ မေ တံ ဘန္တေတိ ကုတော သုတံ? နိဂဏ္ဌာနံ သန္တိကာ. တေ ကိရ ကုလဃရေသု ဧဝံ ပကာသေန္တိ ‘‘မယံ ယဿ ကဿစိ သမ္ပတ္တဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမ, သမဏော ပန ဂေါတမော ‘မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ…ပေ… န အညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ. တံ သန္ဓာယ အယံ ‘‘သုတံ မေ တ’’န္တိအာဒိမာဟ.

293. “审察而行”是说：应当在了解、思考、权衡之后，才做该做之事。“是为善”即是好。因为像你这样的人，见到我便皈依我，见到尼乾陀便皈依尼乾陀，（他人）会生起讥嫌：“这师子(Sīha)怎么见一个就皈依一个？”因此，（佛陀）开示说，像你这样的人，审察而行是为善。“他们会举起旗帜”：据说他们得到这样的弟子后，会举起旗帜，在城中边走边宣告：“某某国王、大臣或长者已皈依我们，成为我们的弟子。”为何如此？因为（他们认为）“这样我们的重要性就会彰显”，并且，万一那人生起后悔之心：“我为何要皈依这些人？”他也会想到：“很多人都知道我皈依了他们，现在难以反悔了”，如此便会打消（悔意）而不会退转。因此他说“他们会举起旗帜”。“犹如井泉”即如备好水的井。“家”即是你的住所。“你应想着布施”：你先前即使有十人、二十人、六十人前来，也从未说过“没有”而行布施。如今，切莫仅因皈依我之故，就断绝了对他们的物品施与。佛陀劝诫道：“对前来之人，实应布施。”“尊者，我听闻此事。”——从何处听闻？从尼乾陀处。据说他们在俗家如此宣扬：“我们说，应当布施给任何前来之人，但沙门乔达摩(Gotama)却说‘只应布施给我……布施给其他（导师）的弟子没有大果报’。”他针对此言而说“我听闻此事”等。

၂၉၄. ပဝတ္တမံသန္တိ ပကတိယာ ပဝတ္တံ ကပ္ပိယမံသံ, မူလံ ဂဟေတွာ အန္တရာပဏေ ပရိယေသာဟီတိ အဓိပ္ပာယော. သမ္ဗဟုလာ နိဂဏ္ဌာတိ ပဉ္စသတမတ္တာ နိဂဏ္ဌာ. ထူလံ ပသုန္တိ ထူလံ မဟာသရီရံ ဂေါကဏ္ဏမဟိံသသူကရသင်္ခါတံ ပသုံ. ဥဒ္ဒိဿကတန္တိ အတ္တာနံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ကတံ, မာရိတန္တိ အတ္ထော. ပဋိစ္စကမ္မန္တိ ဧတ္ထ ကမ္မ-သဒ္ဒေါ ကမ္မသာဓနော အတီတကာလိကောတိ အာဟ ‘‘အတ္တာနံ ပဋိစ္စ ကတ’’န္တိ. နိမိတ္တကမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ ‘‘ပဋိစ္စ ကမ္မံ ဖုသတီ’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၁.၄.၇၅) ဝိယ. နိမိတ္တကမ္မဿာတိ နိမိတ္တဘာဝေန လဒ္ဓဗ္ဗကမ္မဿ, န ကရဏကာရာပနဝသေန. ပဋိစ္စကမ္မံ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ မံသံ ပဋိစ္စကမ္မံ ယထာ ‘‘ဗုဒ္ဓံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. အထ ဝါ ပဋိစ္စ ကမ္မံ ဖုသတီတိ [Pg.328] ပါဌသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, သွာယံ ဧတံ မံသံ ပဋိစ္စ တံ ပါဏဝဓကကမ္မံ ဖုသတီတိ အတ္ထော. တဉှိ အကုသလံ ဥပဍ္ဎံ ဒါယကဿ, ဥပဍ္ဎံ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဟောတီတိ နေသံ လဒ္ဓိ. ဥပကဏ္ဏကေတိ ကဏ္ဏမူလေ. အလန္တိ ပဋိက္ခေပဝစနံ, ဟောတု ကိံ ဣမိနာတိ အတ္ထော. န စ ပန တေတိ ဧတေ အာယသ္မန္တာ ဒီဃရတ္တံ အဝဏ္ဏကာမာ ဟုတွာ အဝဏ္ဏံ ဘာသန္တာပိ အဗ္ဘာစိက္ခန္တာ န ဇိရိဒန္တိ, အဗ္ဘက္ခာနဿ အန္တံ န ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ လဇ္ဇနတ္ထေ ဣဒံ ဇိရိဒန္တီတိ ပဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န လဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော.

294. 常有肉(Pavattamaṃsaṃ)是指自然存在的、如法的肉。其意为：拿钱到市场中去寻找。众多尼干陀(nigaṇṭhā)是指约五百位尼干陀。粗大的牲畜是指体型庞大的牛、水牛、猪等牲畜。特为己作(Uddissakataṃ)是指为自己而作，意即为自己而杀。缘作业(Paṭiccakammaṃ)，此处“业”(kamma)一词是作业之义，指过去时，故说“缘于自己而作”。这是“因相而作”(nimittakamma)的同义词，如在“缘此而触及业”(paṭicca kammaṃ phusati)等（经文）中。因相而作是指通过征相而获得的业，而非通过自己做或叫人做的方式。此肉中有“缘作”，故此肉是“缘作业”，就像说“此人中有觉(buddha)，故是佛陀(buddha)”一样。或者，应见下文“缘此而触及业”，其意为：缘于此肉，他便触及了那杀生之业。因为他们的学说是：那不善业一半归于施者，一半归于受者。在耳边(Upakaṇṇake)即在耳根处。“够了”(Alaṃ)是拒绝之词，意为“算了，要这个干什么？”。然而，这些具寿(āyasmantā)长期以来乐于说人过失，即使说人坏话、进行诽谤，他们也从不厌倦，意即他们无休止地诽谤。或者，“jiridanti”一词应理解为有羞耻之意，（“na jiridanti”）意即“他们不知羞耻”。

သီဟသေနာပတိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

师子将军之事释义 终。

ကပ္ပိယဘူမိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

许可净地之事释义

၂၉၅. အဘိလာပမတ္တန္တိ ဒေသနာမတ္တံ. အာမိသခါဒနတ္ထာယာတိ တတ္ထ တတ္ထ ဆဍ္ဍိတဿ အာမိသဿ ခါဒနတ္ထာယ. အနုပ္ပဂေယေဝါတိ ပါတောယေဝ. ဩရဝသဒ္ဒန္တိ မဟာသဒ္ဒံ. တံ ပန အဝတွာပီတိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံဝုတ္တနယေန အဝတွာပိ. ပိ-သဒ္ဒေန တထာ ဝစနမ္ပိ အနုဇာနာတိ. အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တနယေနာတိ သေသအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တနယေန. ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’တိ ဝါ, ‘ကပ္ပိယကုဋီ’တိ ဝါ ဝုတ္တေ သာဓာရဏလက္ခဏ’’န္တိ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တဥဿာဝနန္တိကာကုဋိကရဏလက္ခဏံ. စယန္တိ အဓိဋ္ဌာနံ. ယတော ပဋ္ဌာယာတိ ယတော ဣဋ္ဌကတော သိလတော မတ္တိကာပိဏ္ဍတော ဝါ ပဋ္ဌာယ. ပဌမိဋ္ဌကာဒီနံ ဟေဋ္ဌာ န ဝဋ္ဋန္တီတိ ဘိတ္တိယာ ပဌမိဋ္ဌကာဒီနံ ဟေဋ္ဌာ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပိယမာနာ ဣဋ္ဌကာဒယော ဘူမိဂတိကတ္တာ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ ဝတွာ ပတိဋ္ဌာပေတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ. ယဒိ ဧဝံ ဘူမိယံ နိခဏိတွာ ပတိဋ္ဌာပိယမာနာ ထမ္ဘာ ကသ္မာ တထာ ဝတွာ ပတိဋ္ဌာပေတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ အာဟ ‘‘ထမ္ဘာ ပန…ပေ… ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ. သံဃသန္တကမေဝါတိ ဝါသတ္ထာယ ကတံ သံဃိကသေနာသနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘိက္ခုသန္တကန္တိ ဝါသတ္ထာယ ဧဝ ကတံ ဘိက္ခုဿ ပုဂ္ဂလိကသေနာသနံ. မုခသန္နိဓီတိ ဣမိနာ အန္တောဝုတ္ထဒုက္ကဋမေဝ ဒီပိတံ.

295. 仅是言说(Abhilāpamattaṃ)即仅是教导。为食肉食(Āmisakhādanatthāya)是指为了吃掉各处丢弃的肉食。未破晓时(Anuppage)即清晨。大声响(Oravasaddaṃ)即巨大声响。即使不说，是依《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)所说的方式，即使不说。以“亦”(pi)字，也允许那样说。如诸义注所说，是指如其余义注所说的方式。“我们做储食净屋(kappiyakuṭiṃ karomā)”或“储食净屋(kappiyakuṭī)”，当这样说时，其共同特征，即是所有义注中所说的、用于宣告的孤邸建造特征。积聚(Cayaṃ)即决意。从何时起，即从砖、石或土块起始。第一块砖等在下方是不行的，是指墙的第一块砖等，当被安放在地面下方时，由于属于地，因此说“我们做储食净屋”来安放是不行的。若如此，为何掘地而立的柱子，可以那样说而安立呢？故说：“然而柱子……是行的”。仅是僧伽所有物，是指为居住而作的僧团卧坐具。比丘所有物，是指为居住而作的比丘的个人卧坐具。“口前”(Mukhasannidhi)一词，以此显示了在（净屋）内住的恶作(dukkaṭa)。

ကပ္ပိယဘူမိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

许可净地之事释义 终。

ကေဏိယဇဋိလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

给尼耶结发者之事释义

၃၀၀. ယေန [Pg.329] အာပဏံ တဒဝသရီတိအာဒီသု အာပဏန္တိ ဧကဿ နိဂမဿေတံ အဓိဝစနံ. တသ္မိံ ကိရ နိဂမေ ဝီသတိ အာပဏမုခသဟဿာနိ ဝိဘတ္တာနိ အဟေသုံ. ဣတိ သော အာပဏာနံ ဥဿန္နတ္တာ ‘‘အာပဏ’’န္တွေဝ သင်္ခံ ဂတော. တဿ ပန နိဂမဿ အဝိဒူရေ နဒီတီရေ ဃနစ္ဆာယော ရမဏီယဘူမိဘာဂေါ မဟာဝနသဏ္ဍော, တသ္မိံ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ. ကေဏိယောတိ တဿ နာမံ. ဇဋိလောတိ အာဟရိမဇဋာဓရော တာပသော. သော ကိရ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော, ဓနရက္ခဏတ္ထာယ ပန တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ သမာဒါယ ရညော ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ဘူမိဘာဂံ ဂဟေတွာ တတ္ထ အဿမံ ကာရေတွာ ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ဝဏိဇ္ဇံ ပယောဇေတွာ ကုလသဟဿဿ နိဿယော ဟုတွာ ဝသတိ. အဿမေပိ စဿ ဧကော တာလရုက္ခော ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧကံ သောဝဏ္ဏမယံ ဖလံ မုဉ္စတီတိ ဝဒန္တိ. သော ဒိဝါ ကာသာဝါနိ ဓာရေတိ, ဇဋာ စ ဗန္ဓတိ, ရတ္တိံ ကာမသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝတိ.

300. 在“他走向市集”(Yena āpaṇaṃ tadavasari)等句中，市集(āpaṇaṃ)是一个城镇的名称。据说，那个城镇划分有两万个店面。由于店铺众多，它就被称为“市集”。离那个城镇不远，河岸边有一片浓荫、怡人的地方，是一片大林丛，世尊(bhagavā)住在那里。给尼耶(Keṇiya)是他的名字。结发者(Jaṭila)是指头戴假发髻的苦行者。据说他是一位大富婆罗门，为了守护财富而出家为苦行者，向国王纳贡后获得一块土地，在那里建造了一座修行处，用五百辆货车经商，成为上千户人家的依靠而居住。据说在他的修行处里，有一棵棕榈树，每天结一个金色的果实。他白天穿着袈裟，扎着发髻，晚上则享受欲乐。

ပဝတ္တာရောတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၈၅; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၂၇; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၁၉၂) ပဝတ္တယိတာရော, ပါဝစနဝသေန ဝတ္တာရောတိ အတ္ထော. ယေသန္တိ ယေသံ သန္တကံ. မန္တပဒန္တိ မန္တသဒ္ဒေ ဗဟိကတွာ ရဟော ဘာသိတဗ္ဗဋ္ဌေန မန္တာ ဧဝ တံတံအတ္ထပဋိပတ္တိဟေတုတာယ ပဒန္တိ မန္တပဒံ, ဝေဒဝစနံ. ဂီတန္တိ အဋ္ဌကာဒီဟိ ဒသဟိ ပေါရာဏဗြာဟ္မဏေဟိ ဥဒါတ္တာနုဒါတ္တာဒိသရသမ္ပတ္တိဝသေန သဇ္ဈာယိတံ. ပဝုတ္တန္တိ ပါဝစနဝသေန အညေသံ ဝုတ္တံ, ဝါစိတန္တိ အတ္ထော. သမိဟိတန္တိ သမုပဗျူဠှံ ရာသိကတံ, ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒါဒိဝသေန တတ္ထာပိ ပစ္စေကံ မန္တဗြာဟ္မဏာဒိဝသေန သဇ္ဈာယနဝါစကာဒိဝသေန စ ပိဏ္ဍံ ကတွာ ဌပိတန္တိ အတ္ထော. တဒနုဂါယန္တီတိ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ တံ တေဟိ ပုဗ္ဗေ ဂီတံ အနုဂါယန္တိ အနုသဇ္ဈာယန္တိ. တဒနုဘာသန္တီတိ တံ အနုဘာသန္တိ, ဣဒံ ပုရိမဿေဝ ဝေဝစနံ. ဘာသိတမနုဘာသန္တီတိ တေဟိ ဘာသိတံ သဇ္ဈာယိတံ အနုသဇ္ဈာယန္တိ. ဝါစိတမနုဝါစေန္တီတိ တေဟိ အညေသံ ဝါစိတံ အနုဝါစေန္တိ. သေယျထိဒန္တိ တေ ကတမေတိ အတ္ထော. အဋ္ဌကောတိအာဒီနိ တေသံ နာမာနိ. တေ ကိရ ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိဘဏ္ဍေန ယထာကမ္မူပဂဉာဏေန သတ္တာနံ ကမ္မဿကတာဒိံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန [Pg.330] အတီတကပ္ပေ ဗြာဟ္မဏာနံ မန္တဇ္ဈေနဝိဓိဉ္စ ဩလောကေတွာ ပရူပဃာတံ အကတွာ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဝဋ္ဋသန္နိဿိတေန ဝစနေန သဟ သံသန္ဒိတွာ မန္တေ ဂန္ထေသုံ. အပရာပရေ ပန ဩက္ကာကရာဇကာလာဒီသု ဥပ္ပန္နဗြာဟ္မဏာ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ပက္ခိပိတွာ တယော ဝေဒေ ဘိန္ဒိတွာ ဗုဒ္ဓဝစနေန သဒ္ဓိံ ဝိရုဒ္ဓေ အကံသု. ရတ္တိဘောဇနံ ရတ္တိ, တတော ဥပရတာတိ ရတ္တူပရတာ. အတိက္ကန္တေ မဇ္ဈနှိကေ ယာဝ သူရိယတ္ထင်္ဂမနာ ဘောဇနံ ဝိကာလဘောဇနံ နာမ, တတော ဝိရတတ္တာ ဝိရတာ ဝိကာလဘောဇနာ. ပဋိယာဒါပေတွာတိ သပ္ပိမဓုသက္ကရာဒီဟိ စေဝ မရိစေဟိ စ သုသင်္ခတံ ပါနံ ပဋိယာဒါပေတွာ.

“转述者”(pavattāro)即宣说者，义为依教法而言说者。“彼等所有”(yesaṃ)即属于彼等。“咒文句”(mantapada)是指，排除公开言说，因其应于隐秘处诵说，且为达成种种目的之实践因缘，故称“咒文句”，即吠陀圣典。“歌”(gīta)是指，古时由阿吒迦(Aṭṭhaka)等十位婆罗门，以高低音等声韵圆满地讽诵。“宣说”(pavutta)是指，依教法对他人言说，义即教导。“积聚”(samihita)是指，汇集、堆聚。如《梨俱吠陀》、《夜柔吠陀》、《娑摩吠陀》等，于彼等之中，亦依各自之咒文、梵书等，以讽诵、教授等方式，集结而立。“随歌”(tadanugāyanti)是指，如今的婆罗门随顺彼等先前所歌咏者而歌，而随诵。“随说”(tadanubhāsanti)是指，随顺而说，此为前词之同义词。“随说已说”(bhāsitamanubhāsanti)是指，随顺彼等所说、所诵者而讽诵。“随教已教”(vācitamanuvācenti)是指，随顺彼等对他人所教导者而教导。“例如”(seyyathidaṃ)是问“彼等为何者？”之义。阿吒迦(Aṭṭhaka)等是彼等之名。据说，彼等以天眼通之资具、随业趣智观察众生之业有等，以宿住随念智观察过去劫中婆罗门之诵咒法，不害于他，并与迦叶(Kassapa)正等觉世尊之轮回所依言教相合，而编集咒文。然，后世于奥嘎咖(Okkāka)王时期等出现之婆罗门，加入杀生等，破坏三吠陀，使其与佛陀之言教相违。“夜食止息”(rattūparatā)是指，夜间进食(ratti)，于彼止息(uparatā)。“过午食”(vikālabhojana)是指，过午后至日落前之进食，名为非时食；于彼远离，故为“离非时食”。“预备”(paṭiyādāpetvā)是指，预备以熟酥、蜜、糖及胡椒等善加调制之饮品。

‘‘မဟာ ခေါ ကေဏိယ ဘိက္ခုသံဃော’’တိ ကသ္မာ ဘဂဝါ ပုနပ္ပုနံ ပဋိက္ခိပိ? တိတ္ထိယာနံ ပဋိက္ခေပပသန္နတာယ. တိတ္ထိယာ ဟိ ‘‘အဟော ဝတာယံ အပ္ပိစ္ဆော, ယော နိမန္တိယမာနောပိ န သာဒိယတီ’’တိ ဥပနိမန္တိယမာနဿ ပဋိက္ခေပေ ပသီဒန္တီတိ ကေစိ, အကာရဏဉ္စေတံ. နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ ပစ္စယဟေတု ဧဝရူပံ ကောဟညံ, အယံ ပန အဍ္ဎတေလသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ ဒိသွာ ဧတ္တကာနံယေဝ ဘိက္ခံ ပဋိယာဒေဿတိ, သွေဝ သေလော ဗြာဟ္မဏော တီဟိ ပုရိသသတေဟိ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿတိ, အယုတ္တံ ခေါ ပန နဝကေ အညတော ပေသေတွာ ဣမေဟေဝ သဒ္ဓိံ ဂန္တုံ, ဣမေ ဝါ အညတော ပေသေတွာ နဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တုံ. အထာပိ သဗ္ဗေဝ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမိ, ဘိက္ခာဟာရော နပ္ပဟောဿတိ. တတော ဘိက္ခူသု ပိဏ္ဍာယ စရန္တေသု မနုဿာ ဥဇ္ဈာယိဿန္တိ ‘‘စိရဿမ္ပိ ကေဏိယော သမဏံ ဂေါတမံ နိမန္တေတွာ ယာပနမတ္တံ ဒါတုံ နာသက္ခီ’’တိ, သယဉ္စ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဘဝိဿတိ. ပဋိက္ခေပေ ပန ကတေ ‘‘သမဏော ဂေါတမော ပုနပ္ပုနံ ‘တွဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော’တိ ဗြာဟ္မဏာနံ နာမံ ဂဏှာတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဗြာဟ္မဏေပိ နိမန္တေတုကာမော ဘဝိဿတိ, တတော ဗြာဟ္မဏေ ပါဋိယေက္ကံ နိမန္တေဿတိ, တေ တေန နိမန္တိတာ ဘိက္ခူ ဟုတွာ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ, ဧဝမဿ သဒ္ဓါ အနုရက္ခိတာ ဘဝိဿတီတိ ပုနပ္ပုနံ ပဋိက္ခိပိ. ကိဉ္စာပိ ခေါ ဘော ဂေါတမာတိ ဣမိနာ ဣဒံ ဒီပေတိ ‘‘ဘော ဂေါတမ, ကိံ ဇာတံ, ယဒိ အဟံ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော, အဓိဝါသေတု ဘဝံ ဂေါတမော, အဟံ ဗြာဟ္မဏာနမ္ပိ ဒါတုံ သက္ကောမိ တုမှာကမ္ပီ’’တိ. ဌပေတွာ ဓညဖလရသန္တိ ဧတ္ထ တဏ္ဍုလဓောဝနောဒကမ္ပိ ဓညရသောယေဝါတိ ဝဒန္တိ. အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္ဆုရသန္တိ ဧတ္ထ နိက္ကသဋော ဥစ္ဆုရသော သတ္တာဟကာလိကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“‘盖尼雅(Keṇiya)，比丘僧团庞大。’世尊为何一再拒绝？是为了让外道因拒绝而生净信。有（论师）说，外道会因（世尊）受邀而拒绝而心生净信，想：‘啊，此人真是少欲，虽受邀请亦不接受。’但这并非原因。诸佛不会为了利养而有如是矫饰。实际上，（世尊）见到一千二百五十位比丘，（心想）：‘他只能为这么多人准备饮食，而明天婆罗门赛罗(Selo)就将与三百人一同出家。让新（比丘）去别处而与这些人同行，或让这些人去别处而与新（比丘）同行，皆为不当。即便我将所有人都带去，食物亦将不足。’‘于是，当比丘们乞食时，人们会抱怨：“盖尼雅邀请沙门乔达摩(Gotama)许久，却连维持（僧团）生存的食物都无法提供。”而他自己也会后悔。’‘但若拒绝，他会想：“沙门乔达摩一再提及婆罗门之名，说‘你对婆罗门亦有净信’。”于是他会想邀请婆罗门，然后会分别邀请他们。那些受他邀请之人，将成为比丘而食。如是，他的信心将得到守护。’因此，（世尊）一再拒绝。“尊者乔达摩，即便如此……”此言显示：“尊者乔达摩，这有何妨？即便我对婆罗门有净信，也请尊者乔达摩应允，我既能供养婆罗门，亦能供养您们。”于“除谷汁、果汁”句，有（论师）说，淘米水亦是谷汁。于“诸比丘，我允许甘蔗汁”句，当知无渣之甘蔗汁为七日药。

ဣမာဟိ [Pg.331] ဂါထာဟီတိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၀၀) ဣမာဟိ ကေဏိယဿ စိတ္တာနုကူလာဟိ ဂါထာဟိ. တတ္ထ အဂ္ဂိပရိစရိယံ ဝိနာ ဗြာဟ္မဏာနံ ယညာဘာဝတော ‘‘အဂ္ဂိဟုတ္တမုခါ ယညာ’’တိ ဝုတ္တံ, အဂ္ဂိဟုတ္တသေဋ္ဌာ အဂ္ဂိဇုဟနပ္ပဓာနာတိ အတ္ထော. ဗြာဟ္မဏာ ဟိ ‘‘အဂ္ဂိမုခါ ဒေဝါ’’တိ အဂ္ဂိဇုဟနပုဗ္ဗကံ ယညံ ဝိဒဟန္တိ. ဝေဒေ သဇ္ဈာယန္တေဟိ ပဌမံ သဇ္ဈာယိတဗ္ဗတော သာဝိတ္တီ ‘‘ဆန္ဒသော မုခ’’န္တိ ဝုတ္တာ, သာဝိတ္တီ ဝေဒဿ ပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ အတ္ထော တံပုဗ္ဗကတ္တာ ဝေဒသဝနဿ. မနုဿာနံ သေဋ္ဌဘာဝတော ရာဇာ ‘‘မုခ’’န္တိ ဝုတ္တော. ဩဂါဟန္တီနံ နဒီနံ အာဓာရဘာဝတော ဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနဘာဝေန ပဋိသရဏတော စ သာဂရော ‘‘မုခ’’န္တိ ဝုတ္တော. စန္ဒသမာယောဂေန ‘‘အဇ္ဇ ကတ္တိကာ, အဇ္ဇ ရောဟိဏီ’’တိ သညာယနတော နက္ခတ္တာနိ အဘိဘဝိတွာ အာလောကကရဏတော နက္ခတ္တေဟိ အတိဝိသေသသောမ္မဘာဝတော စ ‘‘နက္ခတ္တာနံ မုခံ စန္ဒော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဒီပသိခါ အဂ္ဂိဇာလာ အသနိဝိစက္က’’န္တိ ဧဝမာဒီနံ တပန္တာနံ ဝိဇ္ဇုလတာနံ အဂ္ဂတ္တာ အာဒိစ္စော ‘‘တပတံ မုခ’’န္တိ ဝုတ္တော. ဒက္ခိဏေယျာနံ ပန အဂ္ဂတ္တာ ဝိသေသေန တသ္မိံ သမယေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ သံဃံ သန္ဓာယ ‘‘ပုညံ အာကင်္ခမာနာနံ, သံဃော ဝေ ယဇတံ မုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေန သံဃော ပုညဿ အာယမုခံ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျဘာဝေနာတိ ဒဿေတိ.

这些偈颂（见《中部》义注2.400）是顺应健尼耶(Keṇiya)心意的偈颂。于此，因婆罗门无火供则无祭祀，故说“火供为祭祀之首”，意即火供最胜，以献火祭为首要。婆罗门确实认为“诸天以火为口”，故举行以献火祭为先的祭祀。因诵习《吠陀》时，萨维提(Sāvittī)应最先诵习，故说“萨维提为韵律之首”，意即萨维提是《吠陀》的前导，因听闻《吠陀》以之为先。因国王是人中之最胜者，故被称为“人之首”。对于奔流的诸河，海洋是其归宿与依处，故被称为“众流之首”。因与月亮会合而有“今日是迦底迦(Kattikā)，今日是罗希尼(Rohiṇī)”之称，且月亮辉光盖过群星，又比群星更为殊胜柔和，故说“月亮为星宿之首”。于灯焰、火舌、霹雳等发光者中，太阳最为炽盛，故被称为“发光者之首”。而对于应供者，特别是当时，针对以世尊为首的僧团，说“于希求福德者，僧团实为祭祀之首”。此句表明，僧团是福德之源流，因其为无上福田故。

ကေဏိယဇဋိလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

健尼耶结发者事释义终。

ရောဇမလ္လဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

罗阇摩罗事释义

၃၀၁. ရောဇဝတ္ထုမှိ ဝိဟာရောတိ ဂန္ဓကုဋိံ သန္ဓာယ အာဟံသု. အတရမာနောတိ အတုရန္တော, သဏိကံ ပဒပ္ပမာဏဋ္ဌာနေ ပဒံ နိက္ခိပန္တော ဝတ္တံ ကတွာ သုသမ္မဋ္ဌံ မုတ္တာဒလသိန္ဒုဝါရသန္ထရသဒိသံ ဝါလိကံ အဝိနာသေန္တောတိ အတ္ထော. အာဠိန္ဒန္တိ ပမုခံ. ဥက္ကာသိတွာတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒံ ကတွာ. အဂ္ဂဠန္တိ ကဝါဋံ. အာကောဋေဟီတိ အဂ္ဂနခေန ဤသကံ ကုဉ္စိကဆိဒ္ဒသမီပေ ကောဋေဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒွါရံ ကိရ အတိဥပရိ အမနုဿာ, အတိဟေဋ္ဌာ တိရစ္ဆာနဇာတိကာ ကောဋေန္တိ, တထာ အကောဋေတွာ မဇ္ဈေ ဆိဒ္ဒသမီပေ မနုဿာ ကောဋေန္တိ, ဣဒံ ဒွါရကောဋကဝတ္တန္တိ ဒီပေန္တာ ဝဒန္တိ. ဝိဝရိ [Pg.332] ဘဂဝါ ဒွါရန္တိ န ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယ ဒွါရံ ဝိဝရိ, ဝိဝရတူတိ ပန ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တတော ‘‘ဘဂဝါ တုမှေဟိ အနေကာသု ကပ္ပကောဋီသု ဒါနံ ဒဒမာနေဟိ န သဟတ္ထာ ဒွါရဝိဝရဏကမ္မံ ကတ’’န္တိ သယမေဝ ဒွါရံ ဝိဝဋံ. တံ ပန ယသ္မာ ဘဂဝတော မနေန ဝိဝဋံ, တသ္မာ ‘‘ဝိဝရိ ဘဂဝါ ဒွါရ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

301. 在罗阇(Roja)的故事中，“精舍”是指香室(gandhakuṭi)。“不匆忙”(ataramāno)意为不仓促，即缓慢地、步步为营地行走，以免毁坏那平整得如同铺撒着珍珠与牡荆花般的沙地。“前廊”(āḷinda)意为门廊(pamukha)。“清嗓”(ukkāsitvā)意为发出清嗓的声音。“门闩”(aggaḷa)意为门扇(kavāṭa)。“敲击”(ākoṭehi)是说用指甲尖在锁孔附近轻轻敲击。据说，非人敲门的上方，畜生敲门的下方，人则不那样敲，而是敲在中间锁孔附近，他们解释说这是敲门的规矩。“世尊打开了门”，并非世尊起身开门，而是伸出手示意“门当打开”。于是门便自动打开，（仿佛在说：）“世尊，您在无数亿劫中行布施时，也未曾亲手做过开门之事。”然而，因为那是世尊以意念打开的，所以说“世尊打开了门”。

ရောဇမလ္လဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

罗阇摩罗事释义终。

ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

年老出家者事释义

၃၀၃. အာတုမာဝတ္ထုမှိ အညတရော ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတောတိ သုဘဒ္ဒေါ နာမ အညတရော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎကာလေ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ ‘‘ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝုတ္တော. ဒွေ ဒါရကာတိ သာမဏေရဘူမိယံ ဌိတာ ဒွေ ပုတ္တာ. နာဠိယာဝါပကေနာတိ နာဠိယာ စေဝ ထဝိကာယ စ. သံဟရိံသူတိ ယသ္မာ မနုဿာ တေ ဒါရကေ မဉ္ဇုဘာဏိနေ ပဋိဘာနဝန္တေ ဒိသွာ ကာရေတုကာမာပိ အကာရေတုကာမာပိ ကာရေန္တိယေဝ, ကတကာလေ စ ‘‘ကိံ ဂဏှိဿထ တာတာ’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. တေ ဝဒန္တိ ‘‘န အမှာကံ အညေန ကေနစိ အတ္ထော, ပိတာ ပန နော ဘဂဝတော အာဂတကာလေ ယာဂုဒါနံ ကာတုကာမော’’တိ. တံ သုတွာ မနုဿာ အပရိဂဏေတွာဝ ယံ တေ သက္ကောန္တိ ဟရိတုံ, သဗ္ဗံ ဒေန္တိ. ယမ္ပိ န သက္ကောန္တိ, မနုဿေဟိ ပေသေန္တိ. တသ္မာ တေ ဒါရကာ ဗဟုံ လောဏမ္ပိ တေလမ္ပိ သပ္ပိမ္ပိ တဏ္ဍုလမ္ပိ ခါဒနီယမ္ပိ သံဟရိံသု.

303. 在阿图摩(Ātumā)的故事中，某位年老出家者，即一位名叫须跋陀(Subhadda)的比丘，因年老时出家，故被称为“年老出家者”。“两个童子”是指处于沙弥阶段的两个儿子。“带着竹筒与袋子”(nāḷiyāvāpaka)即指带着竹筒和袋子。他们积攒物品的情况是这样的：人们看到这两个童子言语动听、富有辩才，无论本想不想布施，最终都会布施。布施时会问：“孩子们，你们要什么？”他们则回答：“我们不需要其他东西，只是我们的父亲想在世尊到来时供养粥食。”人们听后，便毫不计较地将他们能带走的东西全部给予他们，不能带走的，也托人送去。因此，这两个童子积攒了大量的盐、油、酥油、米和嚼食。

အာတုမာယံ ဝိဟရတီတိ အာတုမံ နိဿာယ ဝိဟရတိ. ဘုသာဂါရေတိ ဘုသမယေ အဂါရကေ. တတ္ထ ကိရ မဟန္တံ ပလာလပုဉ္ဇံ အဗ္ဘန္တရတော ပလာလံ နိက္ကဍ္ဎိတွာ သာလာသဒိသံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဝသနယောဂ္ဂဋ္ဌာနသဒိသံ ကတံ, တဒါ ဘဂဝါ တတ္ထ ဝသိ. အထ ဘဂဝတိ အာတုမံ အာဂန္တွာ ဘုသာဂါရကံ ပဝိဋ္ဌေ သုဘဒ္ဒေါ သာယနှသမယံ ဂါမဒွါရံ ဂန္တွာ မနုဿေ အာမန္တေသိ ‘‘ဥပါသကာ နာဟံ တုမှာကံ သန္တိကာ အညံ ကိဉ္စိ ပစ္စာသီသာမိ, မယှံ ဒါရကေဟိ အာနီတတေလာဒီနိယေဝ သံဃဿ ပဟောန္တိ, ဟတ္ထကမ္မမတ္တံ မေ ဒေထာ’’တိ. ကိံ, ဘန္တေ, ကရောမာတိ? ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဂဏှထာ’’တိ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဂါဟေတွာ ဝိဟာရေ ဥဒ္ဓနာနိ ကာရေတွာ ဧကံ ကာဠကံ ကာသာဝံ နိဝါသေတွာ တာဒိသမေဝ ပါရုပိတွာ ‘‘ဣဒံ ကရောထ, ဣဒံ ကရောထာ’’တိ သဗ္ဗရတ္တိံ ဝိစာရေန္တော သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဘောဇ္ဇယာဂုဉ္စ [Pg.333] မဓုဂေါဠကဉ္စ ပဋိယာဒါပေသိ. ဘောဇ္ဇယာဂု နာမ ပဌမံ ဘုဉ္ဇိတွာ ပါတဗ္ဗယာဂု, တတ္ထ သပ္ပိမဓုဖာဏိတမစ္ဆမံသပုပ္ဖဖလရသာဒိ ယံကိဉ္စိ ခါဒနီယံ နာမ, သဗ္ဗံ ပဝိသတိ, ကီဠိတုကာမာနံ သီသမက္ခနယောဂ္ဂါ ဟောတိ သုဂန္ဓဂန္ဓာ.

“住于阿图摩(Ātumā)”即依止阿图摩而住。“谷壳屋”(bhusāgāra)指用谷壳所建之屋。据说那里有一个大草堆，从内部掏空稻草后，做得如同殿堂，适合出家人居住，当时世尊便住于彼处。当世尊来到阿图摩进入谷壳屋后，须跋陀于傍晚时分来到村口对众人说：“诸位优婆塞，我不向你们希求任何其他东西，我孩子们带回的油等物已足够僧团使用，只需给我一些劳力。”众人问：“尊者，我们该做什么？”他便指导他们准备各种器具，在精舍挖好炉灶，自己穿上一件黑色的袈裟，整夜指挥“做这个，做那个”，花费十万（钱币）准备了嚼食粥和蜜丸。所谓嚼食粥，是先吃后喝的粥，其中加入了酥油、蜂蜜、糖蜜、鱼、肉、花、果汁等各种嚼食，香气扑鼻，甚至适合嬉戏者涂抹于头上。

အထ ဘဂဝါ ကာလဿေဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ အာတုမဂါမနဂရာဘိမုခေါ ပါယာသိ. မနုဿာ တဿ အာရောစေသုံ ‘‘ဘဂဝါ ပိဏ္ဍာယ ဂါမံ ပဝိသတိ, တယာ ကဿ ယာဂု ပဋိယာဒိတာ’’တိ. သော ယထာနိဝတ္ထပါရုတေဟေဝ တေဟိ ကာဠကကာသာဝေဟိ ဧကေန ဟတ္ထေန ဒဗ္ဗိဉ္စ ကဋစ္ဆုဉ္စ ဂဟေတွာ ဗြဟ္မာ ဝိယ ဒက္ခိဏဇာဏုမဏ္ဍလံ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယာဂု’’န္တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ သော ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဗဟုတရံ ယာဂုံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ဥပနာမေသီ’’တိ. ဇာနန္တာပိ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တီတိအာဒိ ဝုတ္တနယမေဝ. ကုတာယန္တိ ကုတော အယံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

于是，世尊于清晨整理好身体，在比丘僧伽的围绕下，朝向阿图摩(Ātumā)村镇而去，准备托钵乞食。人们告诉年老出家者说：“世尊要进村托钵了，你为谁准备的粥呢？”他穿着之前那件黑袈裟，一只手拿着勺子和杓子，像梵天一样，右膝着地，向世尊敬礼后说：“尊者，愿世尊接受我供养的粥。”因此经中说：“那天晚上过去后，那位年老出家者准备了大量的粥，呈献给世尊。”如来明知故问等，如前所述。“Kutāyanti”是问此人从何而来。其余于此皆甚明了。

၃၀၄. ဒသဘာဂံ ဒတွာတိ ဒသမဘာဂံ ဒတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကော ကောဋ္ဌာသော ဘူမိသာမိကာနံ ဒါတဗ္ဗော’’တိ.

304. “Dasabhāgaṃ datvāti”是指给予十分之一的份额。因此说：“将（谷物）分成十份，其中一份应当给地主们。”

ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

年老出家者事释义终。

စတုမဟာပဒေသကထာဝဏ္ဏနာ

四大教法释义

၃၀၅. ပရိမဒ္ဒန္တာတိ ဥပပရိက္ခန္တာ. ပတ္တုဏ္ဏဒေသေ သဉ္ဇာတဝတ္ထံ ပတ္တုဏ္ဏံ. ကောသေယျဝိသေသောတိ ဟိ အဘိဓာနကောသေ ဝုတ္တံ. စီနဒေသေ သောမာရဒေသေ စ သဉ္ဇာတဝတ္ထာနိ စီနသောမာရပဋာနိ. ပတ္တုဏ္ဏာဒီနိ တီဏိ ကောသေယျဿ အနုလောမာနိ ပါဏကေဟိ ကတသုတ္တမယတ္တာ. ဣဒ္ဓိမယိကံ ဧဟိဘိက္ခူနံ ပုညိဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗတ္တစီဝရံ. တံ ခေါမာဒီနံ အညတရံ ဟောတီတိ တေသံယေဝ အနုလောမံ. ဒေဝတာဟိ ဒိန္နစီဝရံ ဒေဝဒတ္တိယံ. တံ ကပ္ပရုက္ခေ နိဗ္ဗတ္တံ ဇာလိနီဒေဝကညာယ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဒိန္နဝတ္ထသဒိသံ. တမ္ပိ ခေါမာဒီနညေဝ အနုလောမံ ဟောတိ တေသု အညတရဘာဝတော. ဒွေ ပဋာ ဒေသနာမေနေဝ ဝုတ္တာတိ တေသံ သရူပဒဿနပရမေတံ, နာညံ နိဝတ္တနပရံ ပတ္တုဏ္ဏပဋဿပိ ဒေသနာမေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ. တုမ္ဗာတိ ဘာဇနာနိ[Pg.334]. ဖလတုမ္ဗောတိ လာဗုအာဒိ. ဥဒကတုမ္ဗောတိ ဥဒကုက္ခိပနကကုဋကော. ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တန္တိ ဝေဠုဝိလီဝေဟိ ဝါယိတွာ ကတဆတ္တံ. သမ္ဘိန္နရသန္တိ သမ္မိဿိတရသံ. ပါနကံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတီတိ အမ္ဗပါနာဒိပါနကံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ, တံ ဝိကာလေပိ ကပ္ပတိ အသမ္ဘိန္နရသတ္တာ. တေန တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေန သဒ္ဓိန္တိ တေန သတ္တာဟကာလိကေန တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေန သဒ္ဓိံ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

305. “揉搓”(Parimaddantā)即详细考察。“Pattuṇṇa”指在Pattuṇṇa国生产的布料。如《词典》中所说，它是“丝织品”的一种。在支那国和苏摩罗(Somāra)国生产的布料，即支那布和苏摩罗布。Pattuṇṇa等三种布料，因是由动物所作的丝线制成，故随顺于丝织品。神通所成衣，是指由“来，比丘！”(ehibhikkhu)的福德神通力所化现的衣，它也是麻布等中的一种，因此也随顺于彼。天人所赠衣，即天授衣，就像劫波树(kapparukkha)上所生、阇利尼(Jālinī)天女赠予阿那律尊者的衣服一样，它也是麻布等中的一种，因此也随顺于彼。两种布料仅以国名提及，此乃为了说明其性质，而非为了排除其他，因为Pattuṇṇa布也是以国名提及的。“葫芦”(Tumbā)指容器，“果葫芦”(Phalatumba)指葫芦等，“水葫芦”(Udakatumba)是汲水用的水罐。“竹篾伞”(Kilañjachatta)是用竹篾或藤条编织的伞。“混合果汁”(Sambhinnarasa)是多种果汁混合在一起的。“饮料”是指接受的芒果汁等饮料，因为它不是混合果汁，所以在非时也适用。“与当日所接受的”是指与当日所接受的七日药一起。其余易知。

စတုမဟာပဒေသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

四大教法释义终。

ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

药犍度释义终。

၇. ကထိနက္ခန္ဓကံ

7. 迦絺那犍度

ကထိနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

迦絺那衣许可释义

၃၀၆. ကထိနက္ခန္ဓကေ [Pg.335] သီသဝသေနာတိ ပဓာနင်္ဂဝသေန. ‘‘ကထိနန္တိ ပဉ္စာနိသံသေ အန္တောကရဏသမတ္ထတာယ ထိရန္တိ အတ္ထော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ‘‘သော နေသံ ဘဝိဿတီ’’တိ ယုဇ္ဇတီတိ ‘‘သော တုမှာက’’န္တိ အဝတွာ ‘‘နေသ’’န္တိ ဝစနံ ယုဇ္ဇတိ. ယေ အတ္ထတကထိနာတိ န ကေဝလံ တုမှာကမေဝ, ယေ အညေပိ အတ္ထတကထိနာ, တေသမ္ပိ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. အနာမန္တေတွာ စရဏန္တိ စာရိတ္တသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေန အနာပုစ္ဆိတွာ ကုလေသု စရဏံ. မတကစီဝရန္တိ မတဿ သန္တကံ စီဝရံ. တတြုပ္ပာဒေန အာဘတန္တိ ဝိဟာရသန္တကေန ခေတ္တဝတ္ထုအာဒိနာ အာနီတံ.

306. 在迦絺那犍度中，“以首要而言”(sīsavasena)即以主要部分而言。“迦絺那”(Kathina)一词，因能包含五种功德而有“坚固”之义，此乃《疑难义释》所说。“这将成为他们的”，这样说是恰当的，因此不说“这将成为你们的”，而说“成为他们的”是合适的。“那些已受持迦絺那衣者”(Ye atthatakathinā)——不仅限于你们，其他已受持迦絺那衣者，也将属于他们，这是其含义。“未经告知而行”——如《行仪学处》(Cārittasikkhāpada)中所说，未经允许便在俗家行走。“亡者衣”——指死者所属的衣物。“由彼处所生而得”——指由寺院所属的田地等物带来的。

ပဌမပဝါရဏာယ ပဝါရိတာတိ ဣဒံ ဝဿစ္ဆေဒံ အကတွာ ဝဿံဝုတ္ထဘာဝသန္ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ အန္တရာယေန အပ္ပဝါရိတာနမ္ပိ ဝုတ္ထဝဿာနံ ကထိနတ္ထာရသမ္ဘဝတော. တေနေဝ ‘‘အပ္ပဝါရိတာ ဝါ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဆိန္နဝဿာ ဝါ ပစ္ဆိမိကာယ ဥပဂတာ ဝါ န လဘန္တီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿာပိ န လဘန္တီတိ နာနာသီမာယ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿာ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ကထိနတ္ထာရံ န လဘန္တီတိ အတ္ထော. ခလိမက္ခိတသာဋကောတိ အဟတဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒါနကမ္မဝါစာတိ ကထိနဒုဿဒါနကမ္မဝါစာ. အကာတုံ န လဗ္ဘတီတိ ဣမိနာ အနာဒရိယေန အကရောန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ဒီပေတိ. ကမ္မဝါစာ ပန ဧကာယေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ကထိနတ္ထာရသာဋကဿ ဒါနကာလေ ဝုတ္တာ ဧကာယေဝ ကမ္မဝါစာ ဝဋ္ဋတိ. ပုန တဿ အညသ္မိံ ဝတ္ထေ ဒိယျမာနေ ကမ္မဝါစာယ ဒါတဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထိ, အပလောကနမေဝ အလန္တိ အဓိပ္ပာယော.

“于第一次自恣日已自恣”，这是为了表明其已完成雨安居而未曾中断。因为即使因障碍而未自恣者，只要完成了雨安居，也能获得铺展迦絺那衣的资格。因此，经文中没有说“未自恣者”，而只说了“中断雨安居者或最后才加入者不得获得”。在其他寺院完成雨安居的人也不得获得，指的是在不同戒场的其他寺院完成雨安居的人，不能在这个寺院获得铺展迦絺那衣的资格。“沾有谷壳的布”指的是未经使用的新布。“布施羯磨语”指的是布施迦絺那衣的羯磨语。“不得作”说明了如果因为不尊重而不做，会犯恶作罪。但是羯磨语只需要做一次，指的是在布施迦絺那衣时，念诵一次羯磨语就足够了。如果之后再将其他衣物给予，就不需要再做羯磨语，只需告知即可，这是其意。

၃၀၈. မဟာဘူမိကန္တိ မဟာဝိသယံ, စတုဝီသတိအာကာရဝန္တတာယ မဟာဝိတ္ထာရိကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဉ္စကန္တိ ပဉ္စခဏ္ဍံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ပဌမစိမိလိကာတိ ကထိနဝတ္ထတော အညာ အတ္တနော ပကတိစိမိလိကာ. ‘‘ကုစ္ဆိစိမိလိကံ ကတွာ သိဗ္ဗိတမတ္တေနာတိ ထိရဇိဏ္ဏာနံ စိမိလိကာနံ ဧကတော ကတွာ သိဗ္ဗနဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မဟာပစ္စရိယံ ကုရုန္ဒိယဉ္စ [Pg.336] ‘‘ဝုတ္တဝစနနိဒဿနံ ဗျဉ္ဇနေ ဧဝ ဘေဒေါ, အတ္ထေ နတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ကတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ပိဋ္ဌိအနုဝါတာရောပနမတ္တေနာတိ ဒီဃတော အနုဝါတဿ အာရောပနမတ္တေန. ကုစ္ဆိအနုဝါတာရောပနမတ္တေနာတိ ပုထုလတော အနုဝါတဿ အာရောပနမတ္တေန. သာရုပ္ပံ ဟောတီတိ သမဏသာရုပ္ပံ ဟောတိ. ရတ္တိနိဿဂ္ဂိယေနာတိ ရတ္တိအတိက္ကန္တေန.

308. “大地”(Mahābhūmika)是指范围广大，因具有二十四种特征，故说极为广阔。“五”(Pañcaka)是指五条。其余也依此方法类推。“第一补缀”是指在迦絺那衣之外，用属于自己的本色旧衣补缀。“仅以缝制腹部补缀”，这是指将牢固的旧补缀缝合在一起的说法，此乃《疑难义释》所说。《大筏注》和《古仑谛》中说：“这是为了显示语句上的差异，意义上没有不同，才这样说。”“仅在背后加缘”是指在长度上加一条镶边。“仅在腹部加缘”是指在宽度上加一条镶边。“适宜”是指符合沙门之法。“过夜尼萨耆波逸提”(Rattinissaggiya)是指超过一夜（而未舍弃）。

ကထိနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

迦絺那衣许可释义终。

အာဒါယသတ္တကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

取七事等释义

၃၁၁. အယန္တိ အာသာဝစ္ဆေဒိကော ကထိနုဒ္ဓါရော. ဣဓ န ဝုတ္တောတိ ပါဠိယံ မာတိကာပဒဘာဇနေ သဝနန္တိကာနန္တရံ န ဝုတ္တော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ သီမာတိက္ကန္တိကေ ကထိနုဒ္ဓါရေ. ‘‘သီမာတိက္ကန္တိကော နာမ စီဝရကာလသီမာတိက္ကန္တိကော’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဗဟိသီမာယံ စီဝရကာလသမယဿ အတိက္ကန္တတ္တာ သီမာတိက္ကန္တိကော’’တိ အယံ အမှာကံ ခန္တိ. သဟုဗ္ဘာရေ ‘‘သော ကတစီဝရော’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ, ဧဝဉ္စ သတိ စီဝရပလိဗောဓော ပဌမံ ဆိဇ္ဇတီတိ ဝိညာယတိ, ဣဓ ပန ပရိဝါရပါဠိယဉ္စ ‘‘ဒွေ ပလိဗောဓာ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဆိဇ္ဇန္တီ’’တိ (ပရိ. ၄၁၅) ဝစနတော တံ န သမေတိ, တသ္မာ ဝီမံသိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏံ.

311. 此为断绝希望的迦絺那解除。此处，在圣典的纲目分别中，于听闻而解除(savanantika)之后未曾宣说。所谓“于彼”，是指在越界(sīmātikkantika)的迦絺那解除中。“所谓越界者，即是越过制衣时限之界”，此为某些人之说。“因在界外已越过制衣之时，故为越界”，此为我等所忍可。在共同解除(sahubbhāra)中，可见“彼已制衣”之文句，若如是，则可了知衣的障碍首先被断除；然于此处及《附随》(Parivāra)中，依“二种障碍非前非后而断除”(pari. 415)之说，则与之不合，是故此处之理趣应予审察。

၃၁၂. ‘‘သမာဒါယဝါရော အာဒါယဝါရသဒိသော, ဥပသဂ္ဂမတ္တမေတ္ထ ဝိသေသော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘သဗ္ဗံ အတ္တနော ပရိက္ခာရံ အနဝသေသေတွာ ပက္ကမန္တော ‘သမာဒါယ ပက္ကမတီ’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ပုန သမာဒါယဝါရေပိ တေယေဝ ဒဿိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိပ္ပကတစီဝရေ ပက္ကမနန္တိကဿ ကထိနုဒ္ဓါရဿ အသမ္ဘဝတော ‘‘ယထာသမ္ဘဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပက္ကမနန္တိကော ဟိ ကထိနုဒ္ဓါရော နိဋ္ဌိတစီဝရဿေဝ ဝသေန ဝုတ္တော ‘‘ဘိက္ခု အတ္ထတကထိနော ကတစီဝရံ အာဒါယ ပက္ကမတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ, တသ္မာ သော ဝိပ္ပကတစီဝရော န သမ္ဘဝတီတိ ဆဠေဝ ဥဗ္ဘာရာ တတ္ထ ဒဿိတာ.

312. 《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“‘受持’一品与‘取’一品相似，此处仅前缀为异。”又有一些人说：“不留下任何自己的资具而离去者，被称为‘受持而去’。”再者，于“受持”一品中亦开示了同样的内容，此为关联。因于未竟衣者，不可能有临行(pakkamanantika)的迦絺那解除，故说“随其可能”。临行解除是就已完成衣者而言，因经中说“已受迦絺那的比丘，取已制之衣而离去”，故于未竟衣者，此为不可能，因此彼处仅开示了六种解除。

တတြာယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝါရဝိဘာဝနာ – အာဒါယဝါရာ သတ္တ, တထာ သမာဒါယဝါရာတိ ဒွေ သတ္တကဝါရာ, တတော ပက္ကမနန္တိကံ ဝဇ္ဇေတွာ ဝိပ္ပကတစီဝရဿ အာဒါယသမာဒါယဝါရဝသေန ဒွေ ဆက္ကဝါရာ, တတော ပရံ [Pg.337] နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကာနံ ဝသေန တီဏိ တိကာနိ ဒဿိတာနိ. တတ္ထ ပဌမတ္တိကံ အန္တောသီမာယံ ‘‘ပစ္စေဿံ န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဣမံ ဝိဓိံ အနာမသိတွာ ဗဟိသီမာယမေဝ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ပဝတ္တံ, တသ္မာ ပက္ကမနန္တိကသီမာတိက္ကန္တိကသဥဗ္ဘာရာ တတ္ထ န ယုဇ္ဇန္တိ. ဒုတိယတ္တိကံ အန္တောသီမာယံ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ပဝတ္တံ. တတိယတ္တိကံ အနဓိဋ္ဌိတ-ပဒေန ဝိသေသေတွာ ပဝတ္တံ, အတ္ထတော ပဌမတ္တိကေန သမေတိ. အနဓိဋ္ဌိတေနာတိ စ ‘‘ပစ္စေဿံ န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဧဝံ အနဓိဋ္ဌိတေန, အနိယမိတေနာတိ အတ္ထော. တတိယတ္တိကာနန္တရံ စတုတ္ထတ္တိကံ သမ္ဘဝန္တံ အန္တောသီမာယံ ‘‘ပစ္စေဿ’’န္တိ ဝစနဝိသေသေန သမ္ဘဝတိ. တထာ စ ယောဇိယမာနံ ဣတရေဟိ သဝနန္တိကာဒီဟိ အဝိရုဒ္ဓံ ဟောတီတိ စတုတ္ထတ္တိကံ အဟုတွာ ဆက္ကံ ဇာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ တီဏိ တိကာနိ ဧကံ ဆက္ကဉ္စာတိ ပဌမံ ပန္နရသကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

此处从最初开始说明诸品的分类：取衣解除(ādāyavāra)有七种，同样，受持解除(samādāyavāra)也有七种，此为两组七法。此后，除去临行解除(pakkamanantika)的情况，就未完成衣者而言，依取衣与受持解除的方式，有两组六法。之后，依完成解除(niṭṭhāna)、决定解除(sanniṭṭhāna)、灭摈解除(nāsanantika)的方式，开示了三个三法组。其中，第一个三法组是在界内时，不考虑“将返回”或“不返回”此规定，仅在界外施行“不返回”，因此临行解除、越界解除及共同解除在此不适用。第二个三法组是在界内施行“不返回”。第三个三法组以“未经决断”(anadhiṭṭhita)一词作特别说明，其义与第一个三法组相同。所谓“未经决断”，即未作“将返回”或“不返回”的决断，意为“未限定”。第三个三法组之后，本可能出现的第四个三法组，是因在界内有“将返回”的特别言说而成立。如此安排，与其他听闻解除等情况不相冲突，故应知第四组不成三法，而为六法。如是，三个三法组与一个六法组，当知为最初的十五法。

၃၁၆-၃၂၀. တတော ဣဒမေဝ ပန္နရသကံ ဥပသဂ္ဂဝိသေသေန ဒုတိယံ သမာဒါယပန္နရသကံ နာမ ကတံ. ပုန ‘‘ဝိပ္ပကတစီဝရံ အာဒါယာ’’တိ တတိယံ ပန္နရသကံ, ‘‘သမာဒါယာ’’တိ စတုတ္ထံ ပန္နရသကံ ဒဿိတန္တိ ဧဝံ စတ္တာရိ ပန္နရသကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ပဌမဒုတိယေသု ပန္နရသကေသု သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အကတစီဝရံ အဓိပ္ပေတံ, ဣတရေသု ဒွီသု ဝိပ္ပကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတော ပရံ ‘‘စီဝရာသာယ ပက္ကမတီ’’တိအာဒိနာ နယေန နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနအာသာဝစ္ဆေဒိကဝသေန ဧကော ဝါရောတိ ဣဒမေကံ စတုက္ကံ ဇာတံ, တသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာနိ တိကာနိ အာသာဝစ္ဆေဒိကာနိ တီဏိ စ တိကာနီတိ ဧတံ အနာသာယဒွါဒသကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဒနန္တရေ အာသာယဒွါဒသကေ ကိဉ္စာပိ ပဌမံ ဒွါဒသကံ လဗ္ဘတိ, တထာပိ တံ နိဗ္ဗိသေသန္တိ တမေကံ ဒွါဒသကံ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ ကတွာ ဝိသေသတော ဒဿေတုံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ‘‘အန္တောသီမာယံ ပစ္စေဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တံ ဒုတိယစတုက္ကေ ‘‘သော ဗဟိသီမဂတော သုဏာတီ’’တိအာဒိဝစနဿ တတိယစတုက္ကေ သဝနန္တိကာဒီနဉ္စ ဩကာသကရဏတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပန ဒွါဒသကံ အနာသာယဝသေနပိ လဗ္ဘမာနံ ဣမိနာ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ ကတွာ န ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမေတ္ထ ဒွေ ဒွါဒသကာနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ. ကရဏီယဒွါဒသကေပိ ယထာဒဿိတံ အနာသာယဒွါဒသကံ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ အာသာယဒွါဒသကဉ္စာတိ ဒွေ ဒွါဒသကာနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ.

316-320. 其次，这同一组十五法，因前缀之别，构成了名为“受持”的第二组十五法。再以“取未竟衣”为第三组十五法，以“受持[未竟衣]”为第四组十五法，如是当知有四组十五法。其中，第一和第二组十五法意指完全未制之衣，其余两组当知为未竟之衣。此后，依“为衣而行”等方式，由完成、决定、灭摈与断绝希望而构成一品，此即形成一个四法组。因此，先前所说的三法组与三种断绝希望的情况，当知此为“无希望十二法”。在其后的“有希望十二法”中，虽可得出第一个十二法，但为特别开示其无差别，而将此一十二法作为不言自明者，从“在界内说‘我将返回’”开始宣说。当知这是为了在第二个四法组中为“彼于界外闻”等语，以及在第三个四法组中为听闻而解除等情况提供余地。此十二法虽亦可由“无希望”的方式获得，但因其不言自明而未在此开示。如是，此处应取出两组十二法。在“应作十二法”中，亦如所开示，应取出不言自明的“无希望十二法”与“有希望十二法”这两组十二法。

၃၂၁-၃၂၂. ယသ္မာ ဒိသံဂမိကနဝကေ ‘‘ဒိသံဂမိကော ပက္ကမတီ’’တိ ဝစနေနေဝ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဣဒံ အဝုတ္တသိဒ္ဓမေဝ, တသ္မာ တံ န ဝုတ္တံ. ဧတ္တာဝတာ [Pg.338] စ အာဝါသပလိဗောဓာဘာဝေါ ဒဿိတော. စီဝရပဋိဝီသံ အပဝိလာယမာနောတိ ဣမိနာ စီဝရပလိဗောဓသမင်္ဂိတမဿ ဒဿေတိ. တတ္ထ စီဝရပဋိဝီသန္တိ အတ္တနော ပတ္တဗ္ဗစီဝရဘာဂံ. အပဝိလာယမာနောတိ အာကင်္ခမာနော. တဿ စီဝရလာဘေ သတိ ဝဿံဝုတ္ထာဝါသေ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကာနံ ဝသေန ဧကံ တိကံ, တေသံယေဝ ဝသေန အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကံ, ဂတဋ္ဌာနေ ဧကန္တိ တိဏ္ဏံ တိကာနံ ဝသေန ဧကံ နဝကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

321-322. 因为在游方九法中，仅凭“游方者离去”一语，‘不返回’之义即已不言自明，是故未加说明。至此，已开示无住处之障碍。通过“不舍弃衣的份额(cīvarapaṭivīsaṃ apavilāyamāno)”，显示其具有衣的障碍。其中，“衣的份额(cīvarapaṭivīsaṃ)”指自己应得的衣份。“不舍弃(apavilāyamāno)”意为期望。若彼获得衣，则于已安居处，依完成、决定、灭摈(nāsana)的方式，有一个三法组；依同样方式，于途中有一个三法组，于所至处有一个三法组，如是依三个三法组，当知为一个九法组。

၃၂၄. တတော ပရံ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကသီမာတိက္ကန္တိကသဥဗ္ဘာရာနံ ဝသေန ဖာသုဝိဟာရပဉ္စကံ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

324. 此后，依据完成、决定、灭摈(nāsana)、越界以及共同解除的情况，宣说了安乐住五法。其余部分从圣典与义注中即可轻易了知。

အာဒါယသတ္တကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

取七法组等论释义终。

ကထိနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

迦絺那犍度释义终。

၈. စီဝရက္ခန္ဓကံ

8. 衣犍度

ဇီဝကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

耆婆事的故事释义

၃၂၉-၃၃၀. စီဝရက္ခန္ဓကေ [Pg.339] ကမ္မဝိပါကန္တိ ကမ္မဇရောဂံ. သံယမဿာတိ အာနိသံသဿ, ဥပယောဂတ္ထေ စေတံ သာမိဝစနံ.

329-330. 于《衣犍度》中，“业报”(kammavipāka)意指业所生之病。“节制之”(saṃyamassa)意指利益，此属格为用途义。

ပဇ္ဇောတရာဇဝတ္ထုကထာဒိဝဏ္ဏနာ

波阇提王事等释义

၃၃၄-၃၃၆. ဝိစ္ဆိကဿ ဇာတောတိ တဿ ကိရ မာတုယာ ဥတုသမယေ သယနဂတာယ ဝိစ္ဆိကော နာဘိပ္ပဒေသံ အာရုဠှော, သာ တဿ သမ္ဖဿေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိစ္ဆိကဿ ဇာတော’’တိ. ဥဿန္နဒေါသောတိ သဉ္စိတပိတ္တာဒိဒေါသော.

334-336. “蝎子所生”(Vicchikassa jāto)：据说，其母于经期卧床时，有蝎子爬上其脐部，她因与之接触而受孕。缘此而说“蝎子所生”。“积聚诸病素”(Ussannadoso)：指胆汁等病素积聚过盛。

ဝရယာစနကထာဝဏ္ဏနာ

求恩事的故事释义

၃၃၇. ဣတရီတရေနာတိ ဣတရေန ဣတရေန. ဣတရ-သဒ္ဒေါ ပန အနိယမဝစနော ဒွိက္ခတ္တုံ ဝုစ္စမာနော ယံကိဉ္စိ-သဒ္ဒေဟိ သမာနတ္ထော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပဂ္ဃေနပိ မဟဂ္ဃေနပိ ယေန ကေနစီ’’တိ. မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝန္တိ ဟတ္ထိပိဋ္ဌီသု အတ္ထရိတဗ္ဗတာယ မဟာပိဋ္ဌိယန္တိ လဒ္ဓသမညံ စတုရင်္ဂုလပုပ္ဖံ ကောဇဝံ.

337. “以这样那样的”(Itarītarena)，即以这个、以那个。又，“itara”一词为不定代词，重复使用时，与“任何”(yaṃkiñci)等词义同，故说“无论价值高低，以任何物品”。“大背毯”(Mahāpiṭṭhiyakojava)是指因铺于象背而得名“大背”之四指宽花纹的毛毯。

ကမ္ဗလာနုဇာနနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

允许毛毯等事的故事释义

၃၄၀. ဥပစာရေတိ သုသာနဿ အာသန္နေ ပဒေသေ. ဆဍ္ဍေတွာ ဂတာတိ ကိဉ္စိ အဝတွာယေဝ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတာ. သော ဧဝ သာမီတိ အကတာယ ကတိကာယ ယေန ဂဟိတံ, သောဝ သာမီ.

340. “近处”(Upacāre)，意指在坟地附近之处。“舍弃而去”(Chaḍḍetvā gatā)，意指一言不发便舍弃而去。“彼即物主”(So eva sāmī)，意指未作约定，谁拾取了，谁就是物主。

စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကသမ္မုတိအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

任命受衣者等事的故事释义

၃၄၂-၃၄၃. ဓုရဝိဟာရဋ္ဌာနေတိ ဝိဟာရဒွါရဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ. ဝိဟာရမဇ္ဈေယေဝ သမ္မန္နိတဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗေသံ ဇာနနတ္ထာယ ဝိဟာရမဇ္ဈေယေဝ နိသိန္နေဟိ သမ္မန္နိတဗ္ဗံ. တုလာဘူတောတိ တုလာသဒိသော. ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏံ ကတွာတိ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေ အဂ္ဃတော သမကေ ကတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘သမေ ပဋိဝီသေ ဌပေတွာ’’တိ. ဣဒန္တိ သာမဏေရာနံ ဥပဍ္ဎပဋိဝီသဿ ဒါနံ. ဖာတိကမ္မန္တိ သမ္မုဉ္ဇနီဗန္ဓနာဒိဟတ္ထကမ္မံ[Pg.340]. ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တိ. သမပဋိဝီသော ဒါတဗ္ဗောတိ ကရိဿာမာတိ ယာစန္တာနံ ပဋိညာမတ္တေနပိ သမကောဋ္ဌာသော ဒါတဗ္ဗော.

342-343. “于僧院前方”(Dhuravihāraṭṭhāne)，意指于僧院门前正对之处。“应于僧院中央议决”(Vihāramajjheyeva sammannitabbaṃ)，是为令众人皆知，应由坐于僧院中央者共同议决。“如秤者”(Tulābhūto)，意指如秤一般。“分好坏已”(Vaṇṇāvaṇṇaṃ katvā)，意指将所有部分按价值均分。因此说“置于平等之份”(same paṭivīse ṭhapetvā)。此指给予沙弥半份。“劳作”(Phātikamma)，意指捆扎扫帚等手作。“作高声”(Ukkuṭṭhiṃ karonti)，意指发出大声。“应予等份”(Samapaṭivīso dātabbo)，意指即使对于仅应允“我等将作”而求者，亦应给予等份。

စီဝရရဇနကထာဝဏ္ဏနာ

染衣事的故事释义

၃၄၄. ရဇနကုမ္ဘိယာ မဇ္ဈေ ဌပေတွာတိ အန္တောရဇနကုမ္ဘိယာ မဇ္ဈေ ဌပေတွာ ဧဝံ ဝဋ္ဋာဓာရကေ အန္တောရဇနကုမ္ဘိယာ ပက္ခိတ္တေ မဇ္ဈေ ဥဒကံ တိဋ္ဌတိ, ဝဋ္ဋာဓာရကတော ဗဟိ သမန္တာ အန္တောကုမ္ဘိယံ ရဇနစ္ဆလ္လိ. ရဇနံ ပက္ခိပိတုန္တိ ရဇနစ္ဆလ္လိံ ပက္ခိပိတုံ.

344. “置于染缸中央后”(Rajanakumbhiyā majjhe ṭhapetvā)，意为置于内染缸(antorajanakumbhiyā)中央。犹如将圆形支架(vaṭṭādhāraka)放入内染缸后，水停于中央，而支架之外、内缸四周，则为染料碎末(rajanacchalli)。“投入染料”(Rajanaṃ pakkhipituṃ)，意为投入染料碎末。

တိစီဝရာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许三衣事的故事释义

၃၄၆. ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေတိ ဥဂ္ဂတေ အရုဏသီသေ. နန္ဒိမုခိယာတိ တုဋ္ဌမုခိယာ.

346. “黎明升起时”(Uddhaste aruṇe)，意指曙光初现时。“喜悦面容的”(Nandimukhiyā)，意指面容欣喜的。

အတိရေကစီဝရာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

长衣等事的故事释义

၃၄၈. အစ္ဆုပေယျန္တိ ပတိဋ္ဌပေယျံ. ဟတဝတ္ထကာနန္တိ ကာလာတီတဝတ္ထာနံ. ဥဒ္ဓရိတွာ အလ္လီယာပနခဏ္ဍန္တိ ဒုဗ္ဗလဋ္ဌာနံ အပနေတွာ အလ္လီယာပနဝတ္ထခဏ္ဍံ.

348. “我应放置”(Acchupeyyaṃ)，意指我应安置。“诸坏衣”(Hatavatthakānaṃ)，意指诸过时衣。“除去后贴补之布片”(Uddharitvā allīyāpanakhaṇḍaṃ)，意指除去脆弱之处后用以贴补的布片。

ဝိသာခါဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

毘舍佉事的故事释义

၃၄၉-၃၅၁. ဝိသာခါဝတ္ထုမှိ ကလ္လကာယာတိ အကိလန္တကာယာ ပီတိသောမနဿေဟိ ဖုဋသရီရာ. ဂတီတိ ဉာဏဂတိ ဉာဏာဓိဂမော. အဘိသမ္ပရာယောတိ ဉာဏာဘိသမ္ပရာယော ဉာဏသဟိတော ပေစ္စဘာဝေါ.

349-351. 于毘舍佉的故事中，“健康之身”(kallakāyā)意指身不疲倦，为喜与乐所遍满。“趣向”(Gati)意指智之趣向、智之证得。“后世”(Abhisamparāyo)意指智之究竟、与智相应的来生。

တံ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတီတိ ‘‘သော ဘိက္ခု သောတာပန္နော သကဒါဂါမီ’’တိအာဒိနာ တဿ တံ ဉာဏဂတိံ, တတော ပရံ ‘‘နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၁၀၀၄) ဉာဏာဘိသမ္ပရာယဉ္စ အာဝိ ကရိဿတိ. သောဝဂ္ဂိကန္တိ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. သောကံ နုဒတိ ဝိနောဒေတီတိ သောကနုဒံ.

“世尊将为之授记”(Taṃ bhagavā byākarissati)意指：世尊将以“彼比丘是入流者、一来者”等语，显明其智之趣向；其后，复以“决定趣向正觉，仅再生此世一次，便将灭尽诸苦”等语（《相应部》5.1004），显明其智之究竟。“生天之”(Sovaggikaṃ)意指导致生天。“能除忧”(sokanudaṃ)，谓能驱除、消除忧愁。

နိသီဒနာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许坐垫等事的故事释义

၃၅၃. ဒုက္ခံ [Pg.341] သုပတီတိ နာနာဝိဓသုပိနံ ပဿန္တော ဒုက္ခံ သုပတိ. ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈတီတိ ပဋိဗုဇ္ဈန္တောပိ ဥတ္တသိတွာ သလောမဟံသော ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈတိ.

353. “不安稳地睡”(Dukkhaṃ supati)，意指见种种梦，而不安稳地睡。“不安稳地醒”(Dukkhaṃ paṭibujjhati)，意指醒时亦惊恐、毛发竖立，而不安稳地醒。

ပစ္ဆိမဝိကပ္ပနုပဂစီဝရာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

最后不经授主衣等事的故事释义

၃၅၉-၃၆၂. အဋ္ဌပဒကစ္ဆန္နေန ပတ္တမုခံ သိဗ္ဗိတုန္တိ အဋ္ဌပဒဖလကာကာရေန ပတ္တမုခေ တတ္ထ တတ္ထ ဂဗ္ဘံ ဒဿေတွာ သိဗ္ဗိတုံ. အဂ္ဂဠဂုတ္တိယေဝ ပမာဏန္တိ ဣမေဟိ စတူဟိ နိက္ခေပကာရဏေဟိ ဌပေန္တေနပိ အဂ္ဂဠဂုတ္တိဝိဟာရေယေဝ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော.

359-362. “以棋盘格状之覆盖物缝合钵口”(Aṭṭhapadakacchannena pattamukhaṃ sibbituṃ)，意指于钵口处，以棋盘格板之形状，处处显现方格而缝合。“仅以门闩防护为准”(Aggaḷaguttiyeva pamāṇaṃ)，其意为：即使依此四种存放因由而存放，亦只应存放于有门闩防护之僧院中。

သံဃိကစီဝရုပ္ပာဒကထာဝဏ္ဏနာ

僧衣生起事的故事释义

၃၆၃. ပဉ္စ မာသေတိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေတွာ ဌပိတဥပနိက္ခေပတောတိ ဝဿာဝါသိကတ္ထာယ ဝေယျာဝစ္စကရေဟိ ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေတွာ ဌပိတဥပနိက္ခေပတော. တတြုပ္ပာဒတောတိ နာဠိကေရအာရာမာဒိတတြုပ္ပာဒတော. ‘‘ဝဿာဝါသိကလာဘဝသေန ဝါ မတကစီဝရဝသေန ဝါ တတြုပ္ပာဒဝသေန ဝါ အညေန ဝါ ကေနစိ အာကာရေန သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဥပ္ပန္နစီဝရံ, သဗ္ဗံ တဿေဝ အတ္ထတကထိနဿ ပဉ္စ မာသေ, အနတ္ထတကထိနဿ ဧကံ စီဝရမာသံ ပါပုဏာတီ’’တိ အဝိသေသတော ဝတွာပိ ပုန ဝဿာဝါသိကလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နေ လဗ္ဘမာနဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ပန ဣဒ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဣဓာတိ အဘိလာပမတ္တမေတံ. ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေပိ သောယေဝ နယော. အနတ္ထတကထိနဿပိ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတီတိ ဝဿာဝါသိကလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နတ္တာ အနတ္ထတကထိနဿပိ ဝုတ္ထဝဿဿ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတိ. ကေနစိ ပန ‘‘ဣဓ-သဒ္ဒေန နိယမိတတ္တာ’’တိ ကာရဏံ ဝုတ္တံ, တံ အကာရဏံ. တထာ ဟိ ဣဓ-သဒ္ဒေန အနိယမေတွာပိ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝါ ‘‘ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာ’’တိ ဝါ အန္တောဟေမန္တေ ဝဿာဝါသိကလာဘဝသေန ဒိန္နံ စီဝရံ အနတ္ထတကထိနဿပိ ဝုတ္ထဝဿဿ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ပရတော အဋ္ဌသု မာတိကာသု ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒေတီ’’တိ ဣမဿ မာတိကာပဒဿ ဝိနိစ္ဆယေ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉) ‘‘စီဝရမာသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဟေမန္တဿ ပစ္ဆိမော ဒိဝသော, တာဝ ဝဿာဝါသိကံ [Pg.342] ဒေမာတိ ဝုတ္တေ ကထိနံ အတ္ထတံ ဝါ ဟောတု အနတ္ထတံ ဝါ, အတီတဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော ပရန္တိ ပဉ္စမာသတော ပရံ, ဂိမှာနဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော.

363. “五个月”，是用于表示持续连接的词语。“通过增值而设置的寄存物”，是指为了雨安居者，由净人通过增值而设置的寄存物。“从其处所生”，是指从椰子园等地所生之物。“无论是通过雨安居所得，或通过亡者衣所得，或通过其处所生所得，或以任何其他方式为僧团而生的衣，所有这些对已受持迦絺那衣者，于五个月内获得；对未受持迦絺那衣者，则于一个衣月内获得。”虽已无差别地如此说，但为显示通过雨安居所得而生的特别之处，故又开始说“然此”等。此中的“于此”(idha)仅是言说而已。“我等布施给已安居之僧团”时亦复如是。未受持迦絺那衣者亦能获得五个月，因是由雨安居所得而生之故，故未受持迦絺那衣的已安居者亦能获得五个月。然有者说“因被‘于此’(idha)此词限定”为理由，此理由不成立。何故？即使不被“于此”此词限定，而说“我等布施给已安居之僧团”或“我等布施雨安居物”，在冬季期间以雨安居所得而布施之衣，未受持迦絺那衣的已安居者亦能获得五个月。因此，在后八种母题中，关于“布施给已安居之僧团”此母题之抉择中（《大品释》379页）说：“从衣月开始直到冬季的最后一日，若说‘我等布施雨安居物’，无论迦絺那衣已铺或未铺，皆归于已安居者。”此后，意指五个月之后，即从夏季的第一日开始算起。

‘‘ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဥဒါဟု အနာဂတဝဿေ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂိမှာနဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဥပ္ပန္နမေဝ ဟိ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ‘‘ကိံ အတီတဝဿေ ဣဒံ ဝဿာဝါသိက’’န္တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, တေနေဝ ပရတောပိ ဝက္ခတိ ‘‘ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝုတ္တေ ပန မာတိကာ အာရောပေတဗ္ဗာ ‘အတီတဝဿာဝါသဿ ပဉ္စ မာသာ အတိက္ကန္တာ, အနာဂတော စာတုမာသစ္စယေန ဘဝိဿတိ, ကတရဝဿာဝါသဿ ဒေသီ’တိ. သစေ ‘အတီတဝဿံဝုတ္ထာနံ ဒမ္မီ’တိ ဝဒတိ, တံအန္တောဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉). ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘အနတ္ထတကထိနဿပိ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတီ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ‘‘ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ ဣဒံ လိခန္တိ, တံ န ယုဇ္ဇတိ. န ဟိ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နံ သန္ဓာယ ‘‘အနတ္ထတကထိနဿပိ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တံ, န စ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နံ ဝုတ္ထဝဿဿေဝ ပါပုဏာတိ, သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ပရတော ဝက္ခတိ ‘‘အသုကဝိဟာရေ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာတိ ဝဒတိ, တတြ ဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ယာဝ ကထိနဿုဗ္ဘာရာ ပါပုဏာတိ. သစေ ပန ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဝဒတိ, တတြ သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ. ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉).

“为何？因于后时(piṭṭhisamaya)生起。”此句应置于“或于未来雨季”之后。因为从夏季第一天开始所生的，才是于后时生起，才需要用“此雨安居物是为过去雨季的吗？”等来询问。因此，后面也会说：“但若从夏季第一天开始说，则应套用母题(mātikā)：‘过去雨安居的五个月已过，未来的将在四个月后到来，您是为哪个雨安居布施？’若他说：‘我布施给过去已安居者。’则只归于那些已安居者。”（《大品释》379页）。然而，在一些书中，于“未受持迦絺那衣者亦得五个月”之后，写有“为何？因于后时生起。”此说不当。因为“未受持迦絺那衣者亦得五个月”并非针对后时生起的情况而说，且后时生起之物也并非只归于已安居者，而是归于所有在场者。因此，后面会说：“若他说：‘为某某寺院已安居的僧团。’则在那里，直到迦絺那衣被舍弃之前，都只归于已安居者。但若从夏季第一天开始这样说，则归于所有在场者。为何？因于后时生起。”（《大品释》379页）。

ဌိတိကာ ပန န တိဋ္ဌတီတိ ဧတ္ထ အဋ္ဌိတာယ ဌိတိကာယ ပုန အညသ္မိံ စီဝရေ ဥပ္ပန္နေ သစေ ဧကော ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတိ, မဇ္ဈေ ဆိန္ဒိတွာ ဒွီဟိပိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဌိတာယ ပန ဌိတိကာယ ပုန အညသ္မိံ စီဝရေ ဥပ္ပန္နေ သစေ နဝကတရော အာဂစ္ဆတိ, ဌိတိကာ ဟေဋ္ဌာ ဂစ္ဆတိ. သစေ ဝုဍ္ဎတရော အာဂစ္ဆတိ, ဌိတိကာ ဥဒ္ဓမာရောဟတိ. အထ အညော နတ္ထိ, ပုန အတ္တနော ပါပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဒုဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တီတိ ဧတ္ထ သံဃိကာနေဝ ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. ဂဟိတမေဝ နာမာတိ ‘‘ဣမဿ ဣဒံ ပတ္တ’’န္တိ ကိဉ္စာပိ န ဝိဒိတံ, တေ ပန ဘာဂါ အတ္ထတော တေသံ ပတ္တာယေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. ဣတောဝါတိ ထေရာနံ ဒါတဗ္ဗတောယေဝ.

关于“序位(ṭhitikā)不成立”，于此，对于未确立的序位，当另一件衣生起时，若有一位比丘前来，应从中间分开，由两人共取。对于已确立的序位，当另一件衣生起时，若有较年少者前来，则序位下降；若有较年长者前来，则序位上升。若无他人，则应再次归于自己而取。“成为不善取”(Duggahitāni honti)于此，其意是，它们仅是僧团物。“名为已取”(Gahitameva nāma)是说，虽然不知道“此份已归此人”，但其意是，那些份额实际上已归于他们。“从此处”(Ito)是指应从上座开始给予。

သံဃိကစီဝရုပ္ပာဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

僧团衣生起之事 释义 终。

ဥပနန္ဒသကျပုတ္တဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

释迦子优波难陀之事 释义

၃၆၄. သတ္တာဟဝါရေန [Pg.343] အရုဏမေဝ ဥဋ္ဌာပေတီတိ ဧတံ ဝစနမတ္တမေဝ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ သတ္တာဟကိစ္စာဘာဝတော. ဣဒန္တိ ဧကာဓိပ္ပာယဒါနံ. နာနာလာဘေဟီတိအာဒီသု နာနာ ဝိသုံ ဝိသုံ လာဘော ဧတေသူတိ နာနာလာဘာ, ဒွေ ဝိဟာရာ, တေဟိ နာနာလာဘေဟိ. နာနာ ဝိသုံ ဝိသုံ ပါကာရာဒီဟိ ပရိစ္ဆိန္နော ဥပစာရော ဧတေသန္တိ နာနူပစာရာ, တေဟိ နာနူပစာရေဟိ. ဧကသီမဝိဟာရေဟီတိ ဧကူပစာရသီမာယံ ဒွီဟိ ဝိဟာရေဟိ.

364. “以七日为期而令黎明升起”此说仅是言词而已，因为在一座寺院中并无七日之事。此(Idaṃ)是指同一意趣的布施。在“以不同利得”(nānālābhehi)等词中，“不同利得”(nānālābhā)是指它们有各自不同的利得，即两座寺院，故说“以不同利得”。“以不同区域”(nānūpacārehi)是指它们有被围墙等各自隔开的区域(upacāra)，故说“以不同区域”。“以同一界(sīmā)的寺院”(Ekasīmavihārehi)是指在同一区域界内的两座寺院。

ဂိလာနဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

病者之事 释义

၃၆၅. ပလိပန္နောတိ နိမုဂ္ဂေါ, မက္ခိတောတိ အတ္ထော. ဥစ္စာရေတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ. သမာနာစရိယကောတိ ဧတ္ထ သစေပိ ဧကဿ အာစရိယဿ ဧကော အန္တေဝါသိကော ဟောတိ, ဧကော သဒ္ဓိဝိဟာရိကော, ဧတေပိ အညမညံ သမာနာစရိယကာ ဧဝါတိ ဝဒန္တိ.

365. “陷溺”(Palipanno)即沉没，意为“涂污”。“举起”(Uccāretvā)即抬起。于此，“同师”(samānācariyako)是说，即使一位老师有一位弟子(antevāsika)和一位共住弟子(saddhivihārika)，他们彼此也称为同师。

၃၆၆. ဘေသဇ္ဇံ ယောဇေတုံ အသမတ္ထော ဟောတီတိ ဝေဇ္ဇေန ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ဣမိနာ ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တေ တထာ ကာတုံ အသမတ္ထောတိ အတ္ထော. နီဟာတုန္တိ နီဟရိတုံ, ဆဍ္ဍေတုန္တိ အတ္ထော.

366. “无力调配药物”是指，当医生说“应取此药与此药，以此法调配后给予”时，他无力如是做。“取出”(Nīhātuṃ)即拿出，意为“丢弃”。

မတသန္တကကထာဝဏ္ဏနာ

亡者所有物之事 释义

၃၆၇-၃၆၉. ဘိက္ခုဿ ကာလကတေတိ ဧတ္ထ ကာလကတ-သဒ္ဒေါ ဘာဝသာဓနောတိ အာဟ ‘‘ကာလကိရိယာယာ’’တိ. တတ္ထ တတ္ထ သံဃဿာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိဟာရေ သံဃဿ.

367-369. 在“比丘已命终”(Bhikkhussa kālakateti)中，“命终”(kālakata)一词是表状态的词，因此说“是命终的行为”(kālakiriyā)。“于各处僧团”是指于各个寺院的僧团。

သံဃေ ဘိန္နေ စီဝရုပ္ပာဒကထာဝဏ္ဏနာ

僧团分裂时衣生起论释义

၃၇၆. ယတ္ထ ပန ဒက္ခိဏောဒကံ ပမာဏန္တိ ဘိက္ခူ ယသ္မိံ ရဋ္ဌေ ဒက္ခိဏောဒကပအဂ္ဂဟဏမတ္တေနပိ ဒေယျဓမ္မဿ သာမိနော ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. ပရသမုဒ္ဒေတိ ဇမ္ဗုဒီပေ.

376. “于何处以献净水为准”之意为：在某个国家，比丘们仅凭接受献净水(dakkhiṇodaka)，即可成为所施之物的主人。“于他方海洋”(Parasamudde)是指于瞻部洲(Jambudīpe)。

၃၇၈. မတကစီဝရံ အဓိဋ္ဌာတီတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တော တဿ ကာလကိရိယံ သုတွာ အဝိဟာရဋ္ဌာနေ စေ ဒွါဒသရတနဗ္ဘန္တရေ အညေသံ ဘိက္ခူနံ အဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣဒံ စီဝရံ မယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ အဓိဋ္ဌာတိ, သွာဓိဋ္ဌိတံ.

378. “决意亡者衣”是指：在路上行走时，听到他的死讯，如果在非住处十二拉塔那(dvādasaratana)的范围内，了知没有其他比丘后，心想“此衣应归于我”而作决意，这即是“自己决意”(svādhiṭṭhita)。

အဋ္ဌစီဝရမာတိကာကထာဝဏ္ဏနာ

八衣母论释义

၃၇၉. ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနနယေန [Pg.344] ဝုတ္တန္တိ ‘‘သီမာယဒါန’’န္တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သီမာယ ဒေတီ’’တိအာဒိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနနယေန ဝုတ္တံ. ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဣမိနာ အပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနာဒိတော ပဌမလေဍ္ဍုပါတဿ အန္တော ဥပစာရသီမာတိ ဒဿေတိ. ဣဒါနိ ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတဿ အန္တောပိ ဥပစာရသီမာယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနမ္ပိ ပရိယန္တဂတမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနီနံ အာရာမပ္ပဝေသနသေနာသနာပုစ္ဆနာဒိ ပရိဝါသမာနတ္တာရောစနဝဿစ္ဆေဒနိဿယသေနာသနဂ္ဂါဟာဒိ ဝိဓာနန္တိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဣမိဿာယေဝ ဥပစာရသီမာယ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. လာဘတ္ထာယ ဌပိတသီမာ လာဘသီမာ. သမာနသံဝါသအဝိပ္ပဝါသသီမာသု ဒိန္နဿ ဣဒံ နာနတ္တံ – ‘‘အဝိပ္ပဝါသသီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ဂါမဋ္ဌာနံ န ပါပုဏာတိ. ကသ္မာ? ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘သမာနသံဝါသကသီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ပန ဂါမေ ဌိတာနမ္ပိ ပါပုဏာတီတိ.

379. 依个人决意(puggalādhiṭṭhāna)的方式所说，是指本应说“界施”(sīmāyadāna)等，却说了“于界施”(sīmāya detī)等，这是依个人决意的方式所说。通过“以适合围绕的处所来限定”，表明对于未被围绕的寺院，从常集会处(dhuvasannipātaṭṭhāna)到第一投石所及(paṭhamaleḍḍupāta)之内是亲近界(upacārasīmā)。现在，为了表明第二投石所及(dutiyaleḍḍupāta)之内也是亲近界，而开始了“复次”(apica)等论述。常集会处也应被理解为是已达边界的。比丘尼进入寺院、询问住处等，以及别住(parivāsa)、摩那埵(mānatta)的宣告、雨安居的中断(vassaccheda)、依止(nissaya)、住处的分配(senāsanaggāha)等规定，这一切都应依此亲近界来理解。为了利养而设立的界是利养界(lābhasīmā)。在同住界(samānasaṃvāsa)与不离界(avippavāsa)中所施之物，其差别如下：若说“我于不离界中施”，则此布施不达于村庄及村庄的亲近区域(gāmūpacāra)。为何？因为经中说“除去村庄及村庄的亲近区域”。但若说“我于同住界中施”，则住于村庄之人也能获得。

ဗုဒ္ဓါဓိဝုတ္ထောတိ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ အဓိဝုတ္ထော. ဧကသ္မိန္တိ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ. ပါကဝဋ္ဋန္တိ ဒါနဝဋ္ဋံ. ဝတ္တတီတိ ပဝတ္တတိ. ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘တုယှံ ဒေမာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူနံ ဒေမ, ထေရာနံ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပံသုကူလိကာနံ ဝဋ္ဋတိ. ဝိစာရိတမေဝါတိ ဥပါဟနတ္ထဝိကာဒီနမတ္ထာယ ဝိစာရိတမေဝ.

“佛陀曾住之处”(Buddhādhivuttho)是指世尊(bhagavatā)曾住之处。“于一”是指于一个寺院。“施食轮”(Pākavaṭṭa)是指布施的轮次(dānavaṭṭa)。“运转”(vattati)是指持续进行(pavattati)。“对于粪扫衣者也适合”是指：因为不是说“给你”，而是说“我们给比丘们，我们给长老们”，所以对于粪扫衣者(paṃsukūlika)也适合。“唯有考虑”是指仅仅为了鞋子(upāhana)、针线包(atthavikā)等东西的需要而考虑。

ဥပဍ္ဎံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယံ ဥဘတောသံဃဿ ဒိန္နံ, တတော ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခူနံ, ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခုနီနံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေပိ ဧကော ဘိက္ခု ဟောတိ ဧကာ ဝါ ဘိက္ခုနီ, အန္တမသော အနုပသမ္ပန္နဿပိ ဥပဍ္ဎမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပုဂ္ဂလော ဝိသုံ န လဘတီတိ ဣဒံ အဋ္ဌကထာပမာဏေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟေတ္ထ ဝိသေသကာရဏံ ဥပလဗ္ဘတိ. တထာ ဟိ ‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ တုယှဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ သာမညဝိသေသဝစနေဟိ သင်္ဂဟိတတ္တာ ယထာ ပုဂ္ဂလော ဝိသုံ လဘတိ, ဧဝမိဓာပိ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ တုယှဉ္စာ’’တိ သာမညဝိသေသဝစနသဗ္ဘာဝတော ဘဝိတဗ္ဗမေဝ ဝိသုံ ပုဂ္ဂလပဋိဝီသေနာတိ ဝိညာယတိ, တသ္မာ အဋ္ဌကထာဝစနမေဝေတ္ထ ပမာဏံ. ပါပုဏနဋ္ဌာနတော ဧကမေဝ လဘတီတိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တဋ္ဌာနတော ဧကမေဝ [Pg.345] ကောဋ္ဌာသံ လဘတိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ကသ္မာ? ဘိက္ခုသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ’’တိ, ဘိက္ခုသံဃဂ္ဂဟဏေနေဝ ပုဂ္ဂလဿပိ ဂဟိတတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. ဘိက္ခုသံဃဿ ဟရာတိ ဝုတ္တေပိ ဟရိတဗ္ဗန္တိ ဤဒိသံ ဂိဟိဝေယျာဝစ္စံ န ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

“应给一半”是指：凡是施予双方僧团(ubhatosaṅgha)的，其中一半应给比丘们，一半应给比丘尼们。即使只有一位比丘或一位比丘尼，乃至未受具足戒者，也应给予一半。当说“给比丘僧团、比丘尼们和你”时，该个人不能另外获得一份，这应仅以义注(aṭṭhakathā)为准。于此，并无特别的理由可得。诚然，如说“我施予双方僧团和你”时，因其被总说与别说所含摄，个人可另外获得一份；同理，于此“给比丘僧团和你”一句，因亦有总说与别说，个人理应另外获得一份。然而，当知于此应以义注之说为准。“从能达到的份位中只获得一份”是指：依其自身的戒腊(vassagga)所达到的份位，只获得一份。对此，义注说明其原由：“为何？因其已被‘比丘僧团’所含摄。”其意为：因个人已被“比丘僧团”一词所含摄。即使说“为比丘僧团拿来”，也不是指此为在家侍者(gihi veyyāvacca)的事务，所以这么说。

လက္ခဏညူ ဝဒန္တီတိ ဣဒံ သန္နိဋ္ဌာနဝစနံ, အဋ္ဌကထာသု အနာဂတတ္တာ ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဗဟိဥပစာရသီမာယံ…ပေ… သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတီတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝုတ္ထဝဿာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတီတိ အဓိပ္ပာယော. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. အကာလစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘သစေ ပန ဗဟိဥပစာရသီမာယံ ဌိတော ‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာ’တိ ဝဒတိ, ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝုတ္ထဝဿာနံ သဗ္ဗေသံ သမ္ပတ္တာနံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန ‘‘ဝဿာဝါသဿ အနနုရူပေ ပဒေသေ ဌတွာ ဝုတ္တတ္တာ ဝဿံဝုတ္ထာနံ အဝုတ္ထာနဉ္စ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ အဝုတ္ထဝဿာနံ ပါပုဏာတိ. ဧဝံ ဝဒတီတိ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ. ဥဒ္ဒေသံ ဂဟေတုံ အာဂတောတိ တဿ သန္တိကေ ဥဒ္ဒေသံ အဂဟိတပုဗ္ဗဿပိ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှိဿာမီတိ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ အန္တေဝါသိကဘာဝူပဂမနတော ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

“通晓特征者说”(Lakkhaṇaññū vadantīti)，此为决断之语；然而因为义注(aṭṭhakathā)中未曾出现，所以这么说。“在亲近界之外……乃至……所有人都可获得”之意为：无论在何处住过雨安居的所有人都能获得。因此，在《母论义注》(Mātikāṭṭhakathā)中也说：“若立于亲近界之外说‘给住过雨安居的僧团’，则无论在何处住过雨安居而已到达的所有人都能获得。”但在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“因为是站在不适合雨安居的地点所说，所以住过雨安居和未住过雨安居的所有人都能获得”，此说不应采纳。因为若说“我施予住过雨安居的僧团”，则未住过雨安居者是无法获得的。“如是说”即是说“我施予住过雨安居的僧团”。“为受教诫而来”是指：即使之前未曾在他座下受过教诫，但从“我将要受教诫”而来之时起，因已成为弟子，所以这么说。其余于此易于了知。

အဋ္ဌစီဝရမာတိကာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

八衣母论释义终。

စီဝရက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

衣犍度释义终。

၉. စမ္ပေယျက္ခန္ဓကံ

9. 瞻波犍度

ကဿပဂေါတ္တဘိက္ခုဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

迦叶种姓比丘事论释义

၃၈၀. စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ [Pg.346] စမ္ပာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တဿ ဟိ နဂရဿ အာရာမပေါက္ခရဏီအာဒီသု တေသု တေသု ဌာနေသု စမ္ပကရုက္ခာဝ ဥဿန္နာ အဟေသုံ, တသ္မာ ‘‘စမ္ပာ’’တိ သင်္ခံ အဂမာသိ. ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေတိ တဿ စမ္ပာနဂရဿ အဝိဒူရေ ဂဂ္ဂရာယ နာမ ရာဇမဟေသိယာ ခဏိတတ္တာ ‘‘ဂဂ္ဂရာ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရာ ပေါက္ခရဏီ အတ္ထိ, တဿာ တီရေ သမန္တတော နီလာဒိပဉ္စဝဏ္ဏကုသုမပဋိမဏ္ဍိတံ မဟန္တံ စမ္ပကဝနံ, တသ္မိံ ဘဂဝါ ကုသုမဂန္ဓသုဂန္ဓေ စမ္ပကဝနေ ဝိဟရတိ. တံ သန္ဓာယ ‘‘ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ’’တိ ဝုတ္တံ. တန္တိဗဒ္ဓေါတိ တန္တိ ဝုစ္စတိ ဗျာပါရော, တတ္ထ ဗဒ္ဓေါ ပသုတော ဥဿုက္ကံ အာပန္နောတိ အတ္ထော, တသ္မိံ အာဝါသေ အကတံ သေနာသနံ ကရောတိ, ဇိဏ္ဏံ ပဋိသင်္ခရောတိ, ကတေ ဣဿရော ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘တသ္မိံ အာဝါသေ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ တန္တိပဋိဗဒ္ဓေါ’’တိ, ကတ္တဗ္ဗကမ္မေ ဥဿာဟမာပန္နောတိ အတ္ထော.

380. 于瞻波犍度(Campeyyakkhandhake)中，在名为瞻波城(Campā)的城市里。因为那座城市的园林、池塘等各处都长满了瞻波树，所以得名“瞻波城”。“于伽伽罗(Gaggarā)池畔”：离瞻波城不远处有一座池塘，因由名为伽伽罗的王后所开凿，故得名“伽伽罗”。在其池畔，有一个广大的瞻波树林，四周点缀着青色等五色花朵。世尊(bhagavā)住在那个花香馥郁的瞻波林中。因此说“于伽伽罗池畔”。“致力于事务者”(Tantibaddho)：此中“事务”(tanti)被称为“业务”(byāpāro)；“致力于”(baddho)意为专注于此、热衷于此。其意为：于彼住处，建造未建的住所，修葺已毁坏的，建成后便成为其主。因此说“于彼住处，因有应作之事而致力于事务”，意即对所应做的工作热忱投入。

ဉတ္တိဝိပန္နကမ္မာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

单白羯磨不成等事之释义

၃၈၅-၃၈၇. ပဋိက္ကောသန္တေသူတိ နိဝါရေန္တေသု. ဟာပနံ ဝါ အညထာ ကရဏံ ဝါ နတ္ထီတိ ဉတ္တိကမ္မဿ ဧကာယ ဧဝ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ တတော ဟာပနံ န သမ္ဘဝတိ, အနုဿာဝနာယ အဘာဝတော ပစ္ဆာ ဉတ္တိဌပနဝသေန ဒွီဟိ ဉတ္တီဟိ ကရဏဝသေန စ အညထာ ကရဏံ နတ္ထိ.

385-387. 三八五至三八七 “于反对时”(Paṭikkosantesu)，即于阻止时。所谓“无有减少或改变”者，因单白羯磨(ñattikamma)仅以一单白作成，故不可能减少；又因无宣告(anussāvanā)，故亦无有于后另置单白，或以二单白作成等改变。

စတုဝဂ္ဂကရဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

四人众成事等之释义

၃၈၉. ဥက္ခေပနီယကမ္မကတော ကမ္မနာနာသံဝါသကော, ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကော လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကော.

389. 受举罪羯磨(ukkhepanīyakamma)者，是羯磨不同住；随顺被举罪者，是见解不同住。

ဒွေနိဿာရဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

二种驱摈等事之释义

၃၉၅. အပ္ပတ္တော နိဿာရဏန္တိ ဧတ္ထ နိဿာရဏကမ္မံ နာမ ကုလဒူသကာနညေဝ အနုညာတံ, အယဉ္စ ‘‘ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ကုလဒူသကော န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘အပ္ပတ္တော’’တိ ဝုတ္တော[Pg.347]. ယဒိ ဧဝံ ကထံ သုနိဿာရိတော ဟောတီတိ? ဗာလအဗျတ္တတာဒိယုတ္တဿပိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ ‘‘အာကင်္ခမာနော သံဃော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရေယျာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၇) ဝုတ္တတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘တဉ္စေသ…ပေ… တသ္မာ သုနိဿာရိတော ဟောတီ’’တိ. တတ္ထ တန္တိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ. ဧသောတိ ‘‘ဗာလော’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. အာဝေဏိကေန လက္ခဏေနာတိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဿ အာဝေဏိကဘူတေန ကုလဒူသကဘာဝလက္ခဏေန.

395. 于“未达驱摈”(Appatto nissāraṇaṃ)句中，驱摈羯磨(nissāraṇakamma)乃专为污家(kuladūsaka)者所允许，而此人，即由“是愚者、无能者”等语所指之人，并非污家者，故说“未达”。若然，何以又成“善驱摈”(sunissārito)？因为即使是具足愚昧、无能等特质者，于羯磨犍度(kammakkhandhaka)中亦说：“僧团若欲，可作驱出羯磨(pabbājanīyakamma)。”（《小品》二七）因此说：“若僧团对他……（中略）……是故为善驱摈。”此中，“正文”(tanti)是指驱出羯磨。此人(eso)即由“是愚者”等语所指之人。“以别相故”(Āveṇikena lakkhaṇena)，即以作为驱出羯磨之别相的污家之相。

တဉ္စေ သံဃော နိဿာရေတိ, သုနိဿာရိတောတိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပေတဿ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဿ ဝသေန အတ္ထံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယဒိ ‘‘တဉ္စေ သံဃော နိဿာရေတီ’’တိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မဝသေန နိဿာရဏာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ နိဿာရဏံ သမ္ပတ္တောယေဝ တဇ္ဇနီယာဒိဝသေန သုနိဿာရိတောတိ ဗျတိရေကမုခေန အတ္ထံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘တဉ္စေ သံဃော နိဿာရေတီ’’တိ ဥလ္လိင်္ဂေတွာ အတ္ထော ကထိတော. နတ္ထိ ဧတဿ အပဒါနံ အဝခဏ္ဍနံ အာပတ္တိပရိယန္တောတိ အနပဒါနော. ဧကေကေနပိ အင်္ဂေန နိဿာရဏာ အနုညာတာတိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ အနုညာတာ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

于“若僧团驱摈彼，是善驱摈”句中，已依所指之驱出羯磨(pabbājanīyakamma)显示其义。如今，若“若僧团驱摈彼”一句意指依诃责羯磨(tajjanīyakamma)等而作之驱摈，则彼已构成驱摈，依诃责等羯磨即为善驱摈。为以对比方式显示其义，故再引“若僧团驱摈彼”而说其义。“无过失者”(anapadāno)，即对此人无有过失、毁訾，乃至犯戒之边际。于羯磨犍度(kammakkhandhaka)中允许：“纵以单一支分亦允许驱摈。”其余内容，于此由巴利圣典及义注(aṭṭhakathā)即可善知。

ဒွေနိဿာရဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

二种驱摈等事之释义终。

စမ္ပေယျက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

瞻波犍度释义终。

၁၀. ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကံ

10. 憍赏弥犍度

ကောသမ္ဗကဝိဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ

憍赏弥诤事之释义

၄၅၁. ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ [Pg.348] သစေ ဟောတိ, ဒေသေဿာမီတိ သုဗ္ဗစတာယ သိက္ခာကာမတာယ စ အာပတ္တိံ ပဿိ. နတ္ထိ အာပတ္တီတိ အနာပတ္တိပက္ခောပိ ဧတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ. သာ ပနာပတ္တိ ဧဝ. တေနာဟ ‘‘သော တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ အဟောသီ’’တိ.

451. 于憍赏弥犍度(Kosambakakkhandhake)中，（犯戒比丘）因其善言(subbacatā)与乐于学戒(sikkhākāmatā)，见到过错而想：“若有过，我将发露。”（另一位比丘）说“无有罪”，其意是认为此中亦有无罪之可能。然彼实为有罪。因此说：“彼于其罪，生无罪见。”

၄၅၃-၄၅၄. သမ္ဘမအတ္ထဝသေနာတိ တုရိတတ္ထဝသေန. ‘‘အကာရဏေ တုမှေဟိ သော ဘိက္ခု ဥက္ခိတ္တော’’တိ ဝဒေယျာတိ ယသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဝိနယဓရဿ ဝစနေန ‘‘သစေ အာပတ္တိ ဟောတိ, ဒေသေဿာမီ’’တိ အနေန ပဋိညာတံ, ဣဒါနိပိ တဿေဝ ဝစနေန ‘‘အသဉ္စိစ္စ အဿတိယာ ကတတ္တာ နတ္ထေတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ အနာပတ္တိသညီ, တသ္မာ ‘‘အကာရဏေ တုမှေဟိ သော ဘိက္ခု ဥက္ခိတ္တော’’တိ ဥက္ခေပကေ ဘိက္ခူ ယဒိ ဝဒေယျာတိ အဓိပ္ပာယော. ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကေ ဝါ ‘‘တုမှေ အာပတ္တိံ အာပန္နာ’’တိ ဝဒေယျာတိ ယသ္မာ ဝတ္ထုဇာနနစိတ္တေနာယံ သစိတ္တကာ အာပတ္တိ, အယဉ္စ ဥဒကာဝသေသေ ဥဒကာဝသေသသညီ, တသ္မာ သာပတ္တိကဿေဝ ‘‘တုမှေ ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆထာ’’တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘တုမှေ အာပတ္တိံ အာပန္နာ’’တိ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကေ ဝဒေယျ.

453-454. 四五三至四五四 “因仓促义”(Sambhamaatthavasena)，即因急速义。之所以会说“汝等无因举罪彼比丘”，其意为：因为先前犯戒比丘已承诺“若有罪，我将发露”，而如今持律者又言“因非故意、无忆念而作，故此中无罪”，而生无罪想，因此，若是他对行举罪的比丘们说“汝等无因举罪彼比丘”。或者，对随顺被举罪者说“汝等已犯罪”，乃因：对知晓事由者而言，此为有心之罪，而此（犯戒）比丘于用余水中作“用余水”想，故（持律者）对有罪者，以“汝等随欲行”之意，而对随顺被举罪者说“汝等已犯罪”。

၄၅၅-၄၅၆. ကမ္မံ ကောပေတီတိ ‘‘နာနာသံဝါသကစတုတ္ထော စေ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ကရေယျ, အကမ္မံ န စ ကရဏီယ’’န္တိအာဒိဝစနတော (မဟာဝ. ၃၈၉) သစေ သံဃော တံ ဂဏပူရကံ ကတွာ ကမ္မံ ကရေယျ, အယံ တတ္ထ နိသိန္နောပိ တံ ကမ္မံ ကောပေတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာတိ ဧတ္ထ ဥပစာရော နာမ အညမညံ ဟတ္ထေန ပါပုဏနဋ္ဌာနံ.

455-456. 四五五至四五六 “令羯磨动摇”(Kammaṃ kopeti)：依据“诸比丘，若以不同住者为第四人行羯磨，此非羯磨，不应行。”（《大品》三八九）等语，其意为：若僧团以此人充数而行羯磨，则此人纵然坐于其处，亦令彼羯磨动摇。“舍离近处”(Upacāraṃ muñcitvā)：此中“近处”(upacāro)乃指能以手相互触及之处。

၄၅၇. ဘဏ္ဍနဇာတာတိအာဒီသု ကလဟဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ဘဏ္ဍနံ နာမ, တံ ဇာတံ ဧတေသန္တိ ဘဏ္ဍနဇာတာ, ဟတ္ထပရာမာသာဒိဝသေန မတ္ထကံ ပတ္တော ကလဟော ဇာတော ဧတေသန္တိ ကလဟဇာတာ, ဝိရုဒ္ဓဝါဒဘူတံ ဝါဒံ အာပန္နာတိ ဝိဝါဒါပန္နာ. မုခသတ္တီဟီတိ ဝါစာသတ္တီဟိ. ဝိတုဒန္တာတိ ဝိဇ္ဈန္တာ[Pg.349]. ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစာတိ ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ကောသမ္ဗိယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ, တဉ္စ ခေါ နေဝ ပိယကမျတာယ, န ဘေဒါဓိပ္ပာယေန, အထ ခေါ အတ္ထကာမတာယ ဟိတကာမတာယ. သာမဂ္ဂီကာရကော ကိရေသ ဘိက္ခု, တသ္မာဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ယထာ ဣမေ ဘိက္ခူ ဝိဝါဒံ အာရဒ္ဓါ, န သက္ကာ မယာ, နာပိ အညေန ဘိက္ခုနာ သမဂ္ဂေ ကာတုံ, အပ္ပေဝ နာမ သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော ဘဂဝါ သယံ ဝါ ဂန္တွာ အတ္တနော ဝါ သန္တိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ဧတေသံ ဘိက္ခူနံ ခန္တိမေတ္တာပဋိသံယုတ္တံ သာရဏီယဓမ္မဒေသနံ ကထေတွာ သာမဂ္ဂိံ ကရေယျာ’’တိ အတ္ထကာမတာယ ဟိတကာမတာယ ဂန္တွာ အဝေါစ. တသ္မာ ဧဝမာဟာတိ အတ္ထကာမတ္တာ ဧဝမာဟ, န ဘဂဝတော ဝစနံ အနာဒိယန္တော. ယေ ပန တဒါ သတ္ထု ဝစနံ န ဂဏှိံသု, တေ ကိဉ္စိ အဝတွာ တုဏှီဘူတာ မင်္ကုဘူတာ အဋ္ဌံသု, တသ္မာ ဥဘယေသမ္ပိ သတ္ထရိ အဂါရဝပဋိပတ္တိ နာဟောသိ.

457. 在“已生斗诤”等词中，争吵(kalaha)的前阶段名为“斗诤”(bhaṇḍana)。此斗诤已在他们身上发生，故称“已生斗诤者”。因动手等而达到顶点的争吵已在他们身上发生，故称“已生争吵者”。陷入对立的言论，故称“陷入争论者”。“以口为矛”(mukhasattīhi)即以言语为矛。“刺伤”(vitudantā)即刺穿。“他如此对世尊说”，是说“尊者，在此憍赏弥(Kosambī)，比丘们已生起斗诤……”等语。他如此说，并非出于喜爱，也非意图分裂，而是出于利益之心、饶益之心。据说，此比丘是促进和合者，因此他心想：“这些比丘已开始争论，我与其他比丘皆无法使他们和合。或许，于天人世间中至高无上之人——世尊，能亲自前往，或将他们召至面前，为这些比丘宣说与忍耐、慈爱相应的、令人忆念之法，从而促成和合。”他出于利益之心、饶益之心而前去禀告。因此说“他如此说”，是出于利益之心而如此说，并非不听从世尊之言。而那些当时不听从导师之言的人，他们默然不语，垂头丧气地站着。因此，双方对导师都没有不敬之行。

ကောသမ္ဗကဝိဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

憍赏弥诤论事之释义终。

ဒီဃာဝုဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

长寿事之释义

၄၅၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိအာဒီသု ဘူတပုဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ဘဂဝါ ပထဝီဂတံ နိဓိံ ဥဒ္ဓရိတွာ ပုရတော ရာသိံ ကရောန္တော ဝိယ ဘဝပဋိစ္ဆန္နံ ပုရာဝုတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ. အဍ္ဎောတိ ဣဿရော. ယော ကောစိ အတ္တနော သန္တကေန ဝိဘဝေန အဍ္ဎော ဟောတိ, အယံ ပန န ကေဝလံ အဍ္ဎောယေဝ, မဟဒ္ဓနော မဟတာ အပရိမာဏသင်္ခေန ဓနေန သမန္နာဂတောတိ အာဟ ‘‘မဟဒ္ဓနော’’တိ. ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ဝိသေသတော ကာမာ ဘောဂါ နာမ, တသ္မာ ပဉ္စကာမဂုဏဝသေန မဟန္တာ ဥဠာရာ ဘောဂါ အဿာတိ မဟာဘောဂေါ. မဟန္တံ သေနာဗလဉ္စေဝ ထာမဗလဉ္စ ဧတဿာတိ မဟဗ္ဗလော. မဟန္တော ဟတ္ထိအဿာဒိဝါဟနော ဧတဿာတိ မဟာဝါဟနော. မဟန္တံ ဝိဇိတံ ရဋ္ဌံ ဧတဿာတိ မဟာဝိဇိတော. ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရောတိ ကောသော ဝုစ္စတိ ဘဏ္ဍာဂါရသာရဂဗ္ဘော, ကောဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ ဓညဿ အာဌပနဋ္ဌာနံ, ကောဋ္ဌဘူတံ အဂါရံ ကောဋ္ဌာဂါရံ, နိဒဟိတွာ ဌပိတေန ဓနေန ပရိပုဏ္ဏကောသော ဓညာနဉ္စ ပရိပုဏ္ဏကောဋ္ဌာဂါရောတိ အတ္ထော.

458. 在“尔时，世尊对比丘们说”等经文中，世尊说“往昔”一词，犹如掘出地下宝藏堆于面前，以此开示为“有”所覆盖的往事。“富裕”(aḍḍha)即是主宰者(issaro)。任何人因拥有自己的财富而富裕，但此人不仅富裕，还具足广大无量之财富，故说为“大富”。因其可食、可用，特别是欲乐，名为“受用”(bhoga)，因此，他拥有五种欲尘带来的巨大、殊胜的受用，故为“大受用者”。他拥有强大的军队与力量，故为“大力者”。他拥有众多象、马等坐骑，故为“拥有众多车骑者”。他拥有广大的已征服国土，故为“拥有广大领土者”。“府库仓廪充盈”：“库”(kosa)指宝库的内核，“廪”(koṭṭha)指存放谷物之处，作为谷仓的房舍即“仓廪”(koṭṭhāgāra)。其义为：储存的财宝充满府库，谷物亦充满仓廪。

အထ [Pg.350] ဝါ စတုဗ္ဗိဓော ကောသော ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီတိ. ယထာ ဟိ အသိနော တိက္ခဘာဝပရိပါလကော ပရိစ္ဆဒေါ ‘‘ကောသော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ရညော တိက္ခဘာဝပရိပါလကတ္တာ စတုရင်္ဂိနီ သေနာ ‘‘ကောသော’’တိ ဝုစ္စတိ. တိဝိဓံ ကောဋ္ဌာဂါရံ ဓနကောဋ္ဌာဂါရံ ဓညကောဋ္ဌာဂါရံ ဝတ္ထကောဋ္ဌာဂါရန္တိ. တံ သဗ္ဗမ္ပိ ပရိပုဏ္ဏမဿာတိ ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရော. စတုရင်္ဂိနိံ သေနန္တိ ဟတ္ထိအဿရထပတ္တိသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ သေနံ. သန္နယှိတွာတိ စမ္မပဋိမုဉ္စနာဒီဟိ သန္နာဟံ ကာရေတွာ. အဗ္ဘုယျာသီတိ အဘိဥယျာသိ, အဘိမုခေါ ဟုတွာ နိက္ခမီတိ အတ္ထော. ဧကသံဃာတမ္ပီတိ ဧကပ္ပဟာရမ္ပိ. ဓောဝနန္တိ ဓောဝနုဒကံ. ပရိနေတွာတိ နီဟရိတွာ. ‘‘အနတ္ထဒေါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ ‘‘အနတ္ထတော’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ.

或者，“库”(kosa)有四种：象兵、马兵、车兵、步兵。正如保护剑之锋利的剑鞘被称为“库”，同样，因能保护国王的威势，四种军队也被称为“库”。“仓廪”(koṭṭhāgāra)有三种：财物仓、谷物仓、衣物仓。对他而言，这一切都已圆满，故为“府库仓廪充盈者”。“四种军队”(caturaṅginī senā)指由象、马、车、步四支组成的军队。“整备”(sannayhitvā)即穿上皮革等，令其披上盔甲。“进军”(abbhuyyāsi)即迎敌而上，意为面向敌人而出击。“一击”(ekasaṅghātaṃ)即一次攻击。“盥洗”(dhovana)即盥洗之水。“带走”(parinetvā)即拿出。在应作“anatthado”（带来无益者）之处，将da音变为ta音，而说成了“anatthato”，为解释此异读，故说“或者”等。

၄၆၄. ဝဂ္ဂဘာဝေန ဝါ ပုထု နာနာ သဒ္ဒေါ အဿာတိ ပုထုသဒ္ဒေါ. သမဇနောတိ ဘဏ္ဍနေ သမဇ္ဈာသယော ဇနော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဇနကာယေ. အဟံ ဗာလောတိ န မညိတ္ထာတိ ဗာလလက္ခဏေ ဌိတောပိ ‘‘အဟံ ဗာလော’’တိ န မညိ. ဘိယျော စာတိ အတ္တနော ဗာလဘာဝဿ အဇာနနတော ဘိယျော စ ဘဏ္ဍနဿ ဥပရိဖောဋော ဝိယ သံဃဘေဒဿ အတ္တနော ကာရဏဘာဝမ္ပိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ န မညိတ္ထ နာညာသိ.

464. 或因派系之故，有各种不同的声音，故为“异声”(puthusaddo)。“众人”(samajano)即于斗诤中有共同意向之人。“于彼”(tattha)即于彼众人中。“不认为‘我乃愚者’”，是说即使身具愚者之相，亦不认为“我乃愚者”。“更有甚者”(bhiyyo ca)，由于不知自身愚痴，更有甚者，犹如在斗诤之上再生痈疮，对于自己正成为僧团分裂之因一事，他亦不思量、不知晓。

ကလဟဝသေန ပဝတ္တဝါစာယေဝ ဂေါစရာ ဧတေသန္တိ ဝါစာဂေါစရာ. မုခါယာမန္တိ ဝိဝဒနဝသေန မုခံ အာယာမေတွာ ဘာဏိနော. န တံ ဇာနန္တီတိ တံ ကလဟံ န ဇာနန္တိ. ကလဟံ ကရောန္တော စ တံ န ဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ. ယထာ ပန န ဇာနန္တိ, တံ ဒဿေတုံ အာဟ ‘‘ဧဝံ သာဒီနဝေါ အယ’’န္တိ, အယံ ကလဟော နာမ အတ္တနော ပရေသဉ္စ အတ္ထဟာပနတော အနတ္ထုပ္ပာဒနတော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သမ္ပရာယေ စ သာဒီနဝေါ သဒေါသောတိ အတ္ထော. တံ န ဇာနန္တီတိ တံ ကလဟံ န ဇာနန္တိ. ကထံ န ဇာနန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ သာဒီနဝေါ အယ’’န္တိ, ‘‘ဧဝံ သာဒီနဝေါ အယံ ကလဟော’’တိ ဧဝံ တံ ကလဟံ န ဇာနန္တီတိ အတ္ထော.

以争吵方式进行的言说即是他们的行境(gocara)，故为“以言语为行境者”(vācāgocarā)。“伸长嘴巴”(mukhāyāmaṃ)指因争论而伸长嘴巴说话者。“他们不知彼”，即他们不知那争吵。然而，并没有一边进行争吵却一边不知晓它的人。为显示他们是如何不知晓的，经中说：“此有如是过患”。其义为：此争吵，因会令自他双方利益减损、无益生起，故于现法及来世皆有过患、有过失。“他们不知彼”，即他们不知那争吵。如何不知晓呢？经中说：“此有如是过患”，意即他们不知“此争吵有如是过患”。

အက္ကောစ္ဆိ မန္တိအာဒီသု အက္ကောစ္ဆီတိ အက္ကောသိ. အဝဓီတိ ပဟရိ. အဇိနီတိ ကူဋသက္ခိဩတာရဏေန ဝါ ဝါဒပဋိဝါဒေန ဝါ ကရဏုတ္တရိယကရဏေန ဝါ အဇေသိ. အဟာသီတိ မမ သန္တကံ ပတ္တာဒီသု ကိဉ္စိဒေဝ အဝဟရိ[Pg.351]. ယေ စ တန္တိ ယေ ကေစိ ဒေဝါ ဝါ မနုဿာ ဝါ ဂဟဋ္ဌာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတာ ဝါ တံ ‘‘အက္ကောစ္ဆိ မ’’န္တိအာဒိဝတ္ထုကံ ကောဓံ သကဋဓုရံ ဝိယ နဒ္ဓိနာ ပူတိမစ္ဆာဒီနိ ဝိယ စ ကုသာဒီဟိ ပုနပ္ပုနံ ဝေဌေန္တာ ဥပနယှန္တိ ဥပနာဟဝသေန အနုဗန္ဓန္တိ, တေသံ သကိံ ဥပ္ပန္နံ ဝေရံ န သမ္မတီတိ အတ္ထော.

在“他辱骂我”等句中，“辱骂”(akkocchi)即是责骂(akkosi)。“击打”(avadhi)即是殴打(pahari)。“战胜”(ajini)即是通过作伪证、辩论或使用欺诈手段而胜过。“夺取”(ahāsi)即是夺走我所拥有的钵等任何物品。任何人，无论是天人、人类，在家或出家，若将那以“他辱骂我”等为事由的愤怒，像用皮带捆绑车轭，又像用香茅草等反复包裹腐鱼般，不断地系缚，以怨恨之心紧追不舍，对他们而言，一旦生起的怨恨便不会平息，此其义也。

ယေ စ တံ နုပနယှန္တီတိ အဿတိယာ အမနသိကာရဝသေန ဝါ ကမ္မပစ္စဝေက္ခဏာဒိဝသေန ဝါ ယေ တံ အက္ကောသာဒိဝတ္ထုကံ ကောဓံ ‘‘တယာပိ ကောစိ နိဒ္ဒေါသော ပုရိမဘဝေ အက္ကုဋ္ဌော ဘဝိဿတိ, ပဟဋော ဘဝိဿတိ, ကူဋသက္ခိံ ဩတာရေတွာ ဇိတော ဘဝိဿတိ, ကဿစိ တေ ပသယှ ကိဉ္စိ အစ္ဆိန္နံ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ နိဒ္ဒေါသော ဟုတွာပိ အက္ကောသာဒီနိ ပါပုဏာသီ’’တိ ဧဝံ န ဥပနယှန္တိ, တေသု ပမာဒေန ဥပ္ပန္နမ္ပိ ဝေရံ ဣမိနာ အနုပနယှနေန နိရိန္ဓနော ဝိယ ဇာတဝေဒေါ ဥပသမ္မတိ.

而那些不结怨者，对于因辱骂等事而起的愤怒，他们通过业果省察等方式，如是思惟：“你也曾在过去世无辜地辱骂、殴打过他人，或作伪证而胜诉，或强行夺取过他人的东西，因此即使现在无辜，也会遭受辱骂等。”他们如此思惟而不结怨。对于他们，即使因放逸而生起的怨恨，也因这不结怨而平息，如同无薪之火。

န ဟိ ဝေရေန ဝေရာနီတိ ယထာ ဟိ ခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒိအသုစိမက္ခိတံ ဌာနံ တေဟေဝ အသုစီဟိ ဓောဝန္တော သုဒ္ဓံ နိဂ္ဂန္ဓံ ကာတုံ န သက္ကောတိ, အထ ခေါ တံ ဌာနံ ဘိယျောသော မတ္တာယ အသုဒ္ဓတရဉ္စ ဒုဂ္ဂန္ဓတရဉ္စ ဟောတိ, ဧဝမေဝ အက္ကောသန္တံ ပစ္စက္ကောသန္တော ပဟရန္တံ ပဋိပဟရန္တော ဝေရေန ဝေရံ ဝူပသမေတုံ န သက္ကောတိ, အထ ခေါ ဘိယျော ဝေရမေဝ ကရောတိ. ဣတိ ဝေရာနိ နာမ ဝေရေန ကိသ္မိဉ္စိပိ ကာလေ န သမ္မန္တိ, အထ ခေါ ဝဍ္ဎန္တိယေဝ. အဝေရေန စ သမ္မန္တီတိ ယထာ ပန တာနိ ခေဠာဒီနိ အသုစီနိ ဝိပ္ပသန္နေန ဥဒကေန ဓောဝိယမာနာနိ နဿန္တိ, တံ ဌာနံ သုဒ္ဓံ ဟောတိ နိဂ္ဂန္ဓံ, ဧဝမေဝ အဝေရေန ခန္တိမေတ္တောဒကေန ယောနိသောမနသိကာရေန ပဋိသင်္ခါနေန ပစ္စဝေက္ခဏေန ဝေရာနိ ဝူပသမ္မန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ အဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧသ ဓမ္မော သနန္တနောတိ ဧသ အဝေရေန ဝေရူပသမနသင်္ခါတော ပေါရာဏကော ဓမ္မော သဗ္ဗေသံ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓခီဏာသဝါနံ ဂတမဂ္ဂေါ.

诚然，仇恨不能止息仇恨。犹如用唾液、鼻涕等不净之物去清洗被其污染之处，不但不能使其洁净无臭，反而会令该处更加污秽、更为恶臭。同样，以辱骂还击辱骂，以殴打报复殴打，欲以仇恨平息仇恨，实不可能，只会徒增怨恨。是故，仇恨在任何时候都无法以仇恨平息，只会增长。唯以无恨方能平息。犹如唾液等不净之物，若以清水洗涤，便会消失，该处即得洁净无臭。同样，以无恨，即以忍耐与慈悲之水，通过如理作意、省察、观照，怨恨才能平息、止息、乃至消亡。此乃亘古之法，即以无恨平息怨恨，是一切佛、独觉佛及漏尽阿罗汉所行之道。

န ဇာနန္တီတိ အနိစ္စသညံ န ပစ္စုပဋ္ဌာပေန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါတိ တတော တသ္မာ ကာရဏာ မေဓဂါ ကလဟာ သမ္မန္တိ ဝူပသမံ ဂစ္ဆန္တိ. ကထံ တေ သမ္မန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧဝဉှီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧဝဉှိ တေ ဇာနန္တာတိ တေ ပဏ္ဍိတာ ‘‘မယံ မစ္စုသမီပံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဧဝံ ဇာနန္တာ ယောနိသောမနသိကာရံ ဥပ္ပာဒေတွာ မေဓဂါနံ ကလဟာနံ ဝူပသမာယ [Pg.352] ပဋိပဇ္ဇန္တိ, အထ နေသံ တာယ ပဋိပတ္တိယာ တေ မေဓဂါ သမ္မန္တီတိ အဓိပ္ပာယော.

“（他人）不了解”，意指他们不建立无常想。“争斗因此平息”，即是说，由于那个原因，争吵与格斗得以平息、止息。它们如何平息呢？（义注）说：“如此，因为……”等。其中，“如此，他们了解”是指：那些智者如此了知“我们正走向死亡”，从而生起如理作意，为平息争吵与格斗而行道。于是，因他们的行道，那些争斗得以平息。此为其意。

တေသမ္ပိ ဟောတိ သင်္ဂတီတိ ယေ မာတာပိတူနံ အဋ္ဌီနိ ဆိန္ဒန္တိ, ပါဏေ ဟရန္တိ, ဂဝါဒီနိ စ ပသယှ ဂဏှန္တိ, ဧဝံ ရဋ္ဌံ ဝိလုမ္ပမာနာနံ တေသမ္ပိ သင်္ဂတိ ဟောတိ, ကိမင်္ဂံ ပန တုမှာကံ န သိယာတိ အဓိပ္ပာယော.

“他们尚且能和合”，意指：那些令父母心碎、杀害生命、强夺牛等、如此掠夺国家的人，他们尚且能够和合，何况你们（比丘）怎会不能呢？

ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တာတိ ‘‘ဗာလသဟာယတာယ ဣမေ ဘိက္ခူ ကလဟပသုတာ, ပဏ္ဍိတသဟာယာနံ ပန ဣဒံ န သိယာ’’တိ ပဏ္ဍိတသဟာယဿ ဗာလသဟာယဿ စ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တာ. နိပကန္တိ နေပက္ကပညာယ သမန္နာဂတံ. သာဓုဝိဟာရိ ဓီရန္တိ ဘဒ္ဒကဝိဟာရိံ ပဏ္ဍိတံ. ပါကဋပရိဿယေ စ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေ စ အဘိဘဝိတွာတိ သီဟဗျဂ္ဃာဒယော ပါကဋပရိဿယေ စ ရာဂဘယဒေါသဘယာဒယော ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေ စာတိ သဗ္ဗေဝ ပရိဿယေ အဘိဘဝိတွာ.

此为阐明与智者为友及与愚者为友的优劣而说：“与愚人交往，这些比丘易于争吵；但与智者交往，则此事不生。”‘警觉’（nipaka），指具足审慎的智慧。‘善住者、贤者’（sādhuvihāri dhīra），指贤善住于道的智者。‘克服显现与隐藏的危难’，是指克服一切危难，如狮子、老虎等是显现的危难，而由贪、嗔等引起的怖畏则是隐藏的危难。

ဧကကာ စရိံသူတိ ‘‘ဣဒံ ရဇ္ဇံ နာမ မဟန္တံ ပမာဒဋ္ဌာနံ, ကိံ အမှာကံ ရဇ္ဇေန ကာရိတေနာ’’တိ ရဋ္ဌံ ပဟာယ တတော မဟာအရညံ ပဝိသိတွာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စတူသု ဣရိယာပထေသု ဧကကာ စရိံသူတိ အတ္ထော.

“他们独自游行”，其意为：他们思惟：“这王位实是巨大的放逸之处，我们要这王位何用？”于是舍弃国家，进入大森林，出家为苦行者，于四威仪中独自游行。

ဧကဿ စရိတံ သေယျောတိ ပဗ္ဗဇိတဿ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧကီဘာဝါဘိရတဿ ဧကကဿေဝ စရိတံ သေယျောတိ အတ္ထော. နတ္ထိ ဗာလေ သဟာယတာတိ စူဠသီလံ မဇ္ဈိမသီလံ မဟာသီလံ ဒသ ကထာဝတ္ထူနိ တေရသ ဓုတဂုဏာ ဝိပဿနာဉာဏံ စတ္တာရော မဂ္ဂါ စတ္တာရိ ဖလာနိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဆ အဘိညာ အမတမဟာနိဗ္ဗာနန္တိ အယံ သဟာယတာ နာမ, သာ ဗာလံ နိဿာယ အဓိဂန္တုံ န သက္ကာတိ နတ္ထိ ဗာလေ သဟာယတာ. မာတင်္ဂေါ အရညေ မာတင်္ဂရညေတိ သရလောပေန သန္ဓိ. ‘‘မာတင်္ဂရညော’’တိပိ ပါဌော, အရညကော မာတင်္ဂေါ ဝိယာတိ အတ္ထော. မာတင်္ဂ-သဒ္ဒေနေဝ ဟတ္ထိဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ နာဂဝစနံ တဿ မဟတ္တဝိဘာဝနတ္ထန္တိ အာဟ ‘‘နာဂေါတိ မဟန္တာဓိဝစနမေတ’’န္တိ. မဟန္တပရိယာယော ဟိ နာဂ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ ‘‘ဧတံ နာဂဿ နာဂေန, ဤသာဒန္တဿ ဟတ္ထိနော’’တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၃၅).

“独行最为殊胜”，其意为：对于出家后即乐于独处者，唯有独行最为殊胜。“于愚者无友谊”，是说所谓“友谊”，即小戒、中戒、大戒、十论事、十三头陀行、观智、四道、四果、三明、六神通及不死大涅槃，依靠愚人无法证得此等，故说“于愚者无友谊”。`Mātaṅgo araññe` 是通过元音省略的连声而成为 `mātaṅgaraññe`。亦有作 `Mātaṅgarañño` 的读法，意为“如林中之象”。因 `mātaṅga` 一词已说明是象，故用 `nāga` 一词是为了彰显其伟大。（义注）说：“`nāga` 是伟大的同义词。”诚然，`nāga` 一词是伟大的异名，如在“此象中之象，具战车辕般长牙之象”（《自说经》35）等句中。

ဒီဃာဝုဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

长寿故事释义终。

ဗာလကလောဏကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

愚人与盐的故事释义

၄၆၅. ဗာလကလောဏကာရဂါမောတိ [Pg.353] ဥပါလိဂဟပတိဿ ဧဝံနာမကော ဘောဂဂါမော. တေနုပသင်္ကမီတိ ဓမ္မသေနာပတိမဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေသု ဝါ အသီတိမဟာသာဝကေသု ဝါ အန္တမသော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကံ အာနန္ဒတ္ထေရမ္ပိ ကဉ္စိ အနာမန္တေတွာ သယမေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနီကနိဿဋော ဟတ္ထီ ဝိယ ယူထနိဿဋော ကာဠသီဟော ဝိယ ဝါတစ္ဆိန္နော ဝလာဟကော ဝိယ စ ဧကကောဝ ဥပသင်္ကမိ. ကသ္မာ ဥပသင်္ကမိ? ဂဏေ ကိရဿ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧကဝိဟာရိံ ဘိက္ခုံ ပဿိတုကာမတာ ဥဒပါဒိ, တသ္မာ သီတာဒိပီဠိတော ဥဏှာဒိံ ပတ္ထယမာနော ဝိယ ဥပသင်္ကမိ. အထ ဝါ ဘဂဝတာ သော အာဒီနဝေါ ပဂေဝ ပရိညာတော, န တေန သတ္ထာ နိဗ္ဗိန္နော, တသ္မိံ ပန အန္တောဝဿေ ကေစိ ဗုဒ္ဓဝေနေယျာ နာဟေသုံ, တေန အညတ္ထ ဂမနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဒမနုပါယောတိ ပါလိလေယျကံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တော ဧကဝိဟာရိံ အာယသ္မန္တံ ဘဂုံ သမ္ပဟံသေတုံ တတ္ထ ဂတော. ဧဝံ ဂတေ စ သတ္ထရိ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာဟံသု ‘‘အာဝုသော အာနန္ဒ သတ္ထာ ဧကကောဝ ဂတော, မယံ အနုဗန္ဓိဿာမာ’’တိ. ‘‘အာဝုသော, ယဒါ ဘဂဝါ သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ အဒုတိယော ဂစ္ဆတိ, တဒါ ဧကစာရိကံ စရိတုံ ဘဂဝတော အဇ္ဈာသယော, သာဝကေန နာမ သတ္ထု အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, တသ္မာ န ဣမေသု ဒိဝသေသု ဘဂဝါ အနုဂန္တဗ္ဗော’’တိ နိဝါရေသိ, သယမ္ပိ နာနုဂဉ္ဆိ. ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ ဧကီဘာဝေ အာနိသံသပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မကထာယ.

465. “巴拉卡罗那伽村(Bālakaloṇakāragāma)”即优波离(Upāli)居士的财富村，名为巴拉卡罗那伽。他独自前往那里，未曾邀请法将大目犍连(Mahāmoggallāna)长老或八十大弟子(asītimahāsāvakā)，甚至未曾告知法藏守护者阿难(Ānanda)长老，自持衣钵(pattacīvara)，犹如离群之象、出林之黑狮、为风所断之云般独自前往。为何前往？因为他见到僧团的过患，生起了想见独住比丘(bhikkhu)的心，因此就像受寒者希求温暖般前往。又或者，世尊(Bhagavā)早已了知那过患，但导师并未因此而厌离，只是在那雨安居中没有应由佛陀调伏的弟子，因此，前往他处是调伏那些比丘的方法，故世尊以巴力雷雅咖(Pālileyyaka)为目标，前往彼处以令独住的具寿(āyasmā)薄拘(Bhagu)欢喜。世尊如此离去时，五百位比丘对具寿阿难说：“贤友(āvuso)阿难，导师独自前往，我们应当跟随。”阿难说：“贤友们，当世尊亲自整理好住处，拿了衣钵，不告知侍者，不告别比丘僧团，无有同伴地离去时，那是世尊意欲独行，作为弟子理应随顺导师的意愿而行，因此这几日不应跟随世尊。”他制止了他们，自己也没有跟随。所谓“以如法之言”，是指与独住功德相应的法谈。

ဗာလကလောဏကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

前往巴拉卡罗那伽村记释义 终。

ပါစီနဝံသဒါယဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

前往东方竹林记释义

၄၆၆. ယေန ပါစီနဝံသဒါယောတိ တတ္ထ ကသ္မာ ဥပသင်္ကမိ? ယထာ နာမ ဇိဃစ္ဆိတဿ ဘောဇနေ, ပိပါသိတဿ ပါနီယေ, သီတေန ဖုဋ္ဌဿ ဥဏှေ, ဥဏှေန ဖုဋ္ဌဿ သီတေ, ဒုက္ခိတဿ သုခေ အဘိရုစိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝမေဝ ဘဂဝတော ကောသမ္ဗကေ ဘိက္ခူ အညမညံ ဝိဝါဒါပန္နေ အသမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တေ, သမဂ္ဂဝါသံ [Pg.354] ဝသန္တေ အာဝဇ္ဇေန္တဿ ဣမေ တယော ကုလပုတ္တာ အာပါထမာဂမိံသု, အထ နေသံ ပဂ္ဂဏှိတုကာမော ဥပသင်္ကမိ ‘‘ဧဝါယံ ပဋိပတ္တိအနုက္ကမေန ကောသမ္ဗကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယနူပါယော ဟောတီ’’တိ. ဝိဟရန္တီတိ သာမဂ္ဂိရသံ အနုဘဝမာနာ ဝိဟရန္တိ.

466. “前往东方竹林(Pācīnavaṃsadāya)”：为何前往彼处？犹如饥者乐食，渴者乐饮，受寒者乐暖，受热者乐凉，受苦者乐乐，同样地，当世尊(Bhagavā)思惟憍赏弥(Kosambī)的比丘们互相争论、不和合而住时，这三位和合而住的良家子(kulaputta)便进入了他的心中。于是，他为了支持他们而前往，心想：“此举可作为调伏憍赏弥诸比丘的方法。”所谓“他们安住”，是指他们体验着和合之味而安住。

ဒါယပါလောတိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၂၅) အရညပါလော. သော အရညံ ယထာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတပ္ပဒေသေန မနုဿာ ပဝိသိတွာ တတ္ထ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ နိယျာသံ ဝါ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရံ ဝါ န ဟရန္တိ, ဧဝံ ဝတိယာ ပရိက္ခိတ္တဿ အရညဿ ယောဇိတေ ဒွါရေ နိသီဒိတွာ အရညံ ရက္ခတိ, တသ္မာ ‘‘ဒါယပါလော’’တိ ဝုတ္တော. အတ္တကာမရူပါ ဝိဟရန္တီတိ အတ္တနော ဟိတံ ကာမယမာနသဘာဝါ ဟုတွာ ဝိဟရန္တိ. ယော ဟိ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ဝေဇ္ဇကမ္မဒူတကမ္မပဟိဏဂမနာဒီနံ ဝသေန ဧကဝီသတိအနေသနာဟိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ, အယံ န အတ္တကာမရူပေါ နာမ. ယော ပန ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧကဝီသတိအနေသနံ ပဟာယ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သပ္ပာယဓုတင်္ဂံ အဓိဋ္ဌာယ အဋ္ဌတိံသာယ အာရမ္မဏေသု စိတ္တရုစိယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂါမန္တံ ပဟာယ အရညံ ပဝိသိတွာ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကုရုမာနော ဝိစရတိ, အယံ အတ္တကာမော နာမ. တေပိ တယော ကုလပုတ္တာ ဧဝရူပါ အဟေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တကာမရူပါ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

所谓“林苑守护者(Dāyapāla)”（《中部注》1.325），即森林守护者。他守护森林，坐在以围篱环绕的森林所设的门口，以防人们随意进入其中采摘花、果、树脂或拿取木材等，因此被称为“林苑守护者”。所谓“安住于自利之相”，是指他们以希求自身利益的自性而安住。若有人于此教法中出家后，仍透过行医、当使者、送信等二十一种邪命来维持生活，此人不名为自利者。反之，若有人于此教法中出家后，舍弃二十一种邪命，安住于四种清净戒，学习佛语，受持合适的头陀行，于三十八种业处中，随心所乐选取一种，舍离村落，进入森林，生起诸等至，并修习观(vipassanā)，此人则名为自利者。那三位良家子正是这样的人，因此说他们“安住于自利之相”。

မာ တေသံ အဖာသုမကာသီတိ တေသံ အဖာသုကံ မာ အကာသီတိ ဘဂဝန္တံ ဝါရေသိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ ‘‘ဣမေ ကုလပုတ္တာ သမဂ္ဂါ ဝိဟရန္တိ, ဧကစ္စဿ စ ဂတဋ္ဌာနေ ဘဏ္ဍနကလဟဝိဝါဒါ ဝတ္တန္တိ, တိခိဏသိင်္ဂေါ စဏ္ဍဂေါဏော ဝိယ ဩဝိဇ္ဈန္တော ဝိစရတိ, အထေကမဂ္ဂေန ဒွိန္နံ ဂမနံ န ဟောတိ, ကဒါစိ အယမ္ပိ ဧဝံ ကရောန္တော ဣမေသံ ကုလပုတ္တာနံ သမဂ္ဂဝါသံ ဘိန္ဒေယျ, ပါသာဒိကော စ ပနေသ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ရသဂိဒ္ဓေါ မညေ, ဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဏီတဒါယကာနံ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကာနံ ဝဏ္ဏကထနာဒီဟိ ဣမေသံ ကုလပုတ္တာနံ အပ္ပမာဒဝိဟာရံ ဘိန္ဒေယျ, ဝသနဋ္ဌာနာနိ စာပိ ဧတေသံ ကုလပုတ္တာနံ နိဗဒ္ဓါနိ ပရိစ္ဆိန္နာနိ တိဿောဝ ပဏ္ဏသာလာ တယော စင်္ကမာ တီဏိ ဒိဝါဋ္ဌာနာနိ တီဏိ မဉ္စပီဌာနိ, အယံ ပန သမဏော မဟာကာယော ဝုဍ္ဎတရော မညေ ဘဝိဿတိ, သော အကာလေ ဣမေ ကုလပုတ္တေ သေနာသနာ ဝုဋ္ဌပေဿတိ, ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဧတေသံ အဖာသု ဘဝိဿတီ’’တိ. တံ အနိစ္ဆန္တော ‘‘မာ တေသံ အဖာသုမကာသီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဝါရေတိ.

“不要给他们造成不便”，意即“不要让他们感到不适”，他以此劝阻世尊。他心里是这么想的：“这些良家子和合而住。但有些人所到之处，便有争吵、斗诤、论辩发生，犹如利角凶牛般四处冲撞，以致于一条路上容不下两人同行。或许此人亦会如此，破坏这些良家子的和合住。再者，我想这位沙门虽然仪容庄严，肤色金黄，但恐怕贪求美味，从他来的时候起，就会透过赞叹自己那些供养精妙物品的施主等方式，破坏这些良家子的不放逸住。而且，这些良家子的住处是固定且有限的：只有三间叶茅屋、三条经行道、三处日间住处、三张床座。而这位沙门身形高大，我想年纪也较长，他可能会在不当之时，让这些良家子从座位上起来。如此，在各方面都会给他们造成不便。”因不愿如此，他便劝阻世尊说：“不要给他们造成不便。”

ကိံ [Pg.355] ပနေသ ဇာနန္တော ဝါရေသိ အဇာနန္တောတိ? အဇာနန္တော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟိ နာမ ယဒါ အနေကဘိက္ခုသဟဿပရိဝါရော ဗျာမပ္ပဘာယ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနေဟိ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏသိရိယာ စ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒဿေန္တော ဝိစရတိ, တဒါ ‘‘ကော ဧသော’’တိ အပုစ္ဆိတွာဝ ဇာနိတဗ္ဗော ဟောတိ. တဒါ ပန ဘဂဝါ ‘‘မာဿု ကောစိ မမ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ အညာသီ’’တိ တထာရူပေန ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရေန သဗ္ဗမ္ပိ တံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ စီဝရဂဗ္ဘေန ဝိယ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝလာဟကဂဗ္ဘေန ပဋိစ္ဆန္နော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ သယမေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အညာတကဝေသေန အဂမာသိ. ဣတိ တံ အဇာနန္တောဝ ဒါယပါလော ဝါရေသိ.

那么，此人是知晓而阻止，还是不知晓而阻止呢？是不知晓。因为，当正等觉者为成千上万的比丘围绕，以一寻光、八十随形好、三十二大士相之庄严，示现佛陀威神力而游行时，即便不问“此是何人”，也应能知晓。然而，当时世尊心想：“莫让任何人知晓我的佛陀威神力。”于是以如是神通造作，将所有佛陀威神力，犹如以衣包裹般遮蔽，如同满月被云层遮盖，亲自拿着衣钵，以不为人知的样貌前去。因此，那护林人是在不知晓的情况下阻止了他。

ဧတဒဝေါစာတိ ထေရော ကိရ ‘‘မာ သမဏာ’’တိ ဒါယပါလဿ ကထံ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘မယံ တယော ဇနာ ဣဓ ဝိဟရာမ, အညော ပဗ္ဗဇိတော နာမ နတ္ထိ, အယဉ္စ ဒါယပါလော ပဗ္ဗဇိတေန ဝိယ သဒ္ဓိံ ကထေတိ, ကော နု ခေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒိဝါဋ္ဌာနတော ဥဋ္ဌာယ ဒွါရေ ဌတွာ မဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော ဘဂဝန္တံ အဒ္ဒသ. ဘဂဝါပိ ထေရဿ သဟ ဒဿနေနေဝ သရီရောဘာသံ မုဉ္စိ, အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဝိရာဇိတာ ဗျာမပ္ပဘာ ပသာရိတသုဝဏ္ဏပဋော ဝိယ ဝိရောစိတ္ထ. ထေရော ‘‘အယံ ဒါယပါလော ဖဏကတအာသီဝိသံ ဂီဝါယ ဂဟေတုံ ဟတ္ထံ ပသာရေန္တော ဝိယ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တောဝ န ဇာနာတိ, အညတရဘိက္ခုနာ ဝိယ သဒ္ဓိံ ကထေတီ’’တိ နိဝါရေန္တော ဧတံ ‘‘မာဝုသော, ဒါယပါလာ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ.

据说，长老听闻护林者说“沙门，莫来！”后，心想：“我们三人住在这里，并无其他出家之人，而这护林者却像是在和一位出家人说话，究竟会是谁呢？”他从日间住处起身，站在门口，眺望道路时，看见了世尊。世尊一见到长老，也随即放出身体的光明，由八十随形好所庄严的一寻光，犹如铺开的金色布匹般闪耀。长老心想：“这护林者不知自己正与世间最上之人交谈，反倒像是在和某个普通比丘说话，这无异于伸手去抓昂起头颅的毒蛇之颈。”于是，他制止护林者，说了“贤友，护林者，莫……”等话语。

တေနုပသင်္ကမီတိ ကသ္မာ ဘဂဝတော ပစ္စုဂ္ဂမနံ အကတွာဝ ဥပသင်္ကမိ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ ‘‘မယံ တယော ဇနာ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသာမ, သစာဟံ ဧကကောဝ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရိဿာမိ, သမဂ္ဂဝါသော နာမ န ဘဝိဿတိ, ပိယမိတ္တေ ဂဟေတွာဝ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရိဿာမိ. ယထာ စ ဘဂဝါ မယှံ ပိယော, ဧဝံ သဟာယာနမ္ပိ မေ ပိယော’’တိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကာတုကာမော သယံ အကတွာ ဥပသင်္ကမိ. ကေစိ ပန ‘‘တေသံ ထေရာနံ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ စင်္ကမနကောဋိယာ ဘဂဝတော အာဂမနမဂ္ဂေါ ဟောတိ, တသ္မာ ထေရော တေသံ သညံ ဒဒမာနောဝ ဂတော’’တိ ဝဒန္တိ. အဘိက္ကမထာတိ ဣတော အာဂစ္ဆထ. ပါဒေ ပက္ခာလေသီတိ ဝိကသိတပဒုမသန္နိဘေဟိ ဇာလဟတ္ထေဟိ မဏိဝဏ္ဏံ ဥဒကံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေသု ပိဋ္ဌိပါဒေသု ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ ပါဒေန ပါဒံ ဃံသေန္တော ပက္ခာလေသိ. ဗုဒ္ဓါနံ [Pg.356] ကာယေ ရဇောဇလ္လံ နာမ န ဥပလိမ္ပတိ, ကသ္မာ ပက္ခာလေသီတိ? သရီရဿ ဥတုဂ္ဂဟဏတ္ထံ တေသဉ္စ စိတ္တသမ္ပဟံသနတ္ထံ. အမှေဟိ အဘိဟဋေန ဥဒကေန ဘဂဝါ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ, ပရိဘောဂံ အကာသီတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗလဝသောမနဿဝသေန စိတ္တံ ပီဏိတံ ဟောတိ, တသ္မာ ပက္ခာလေသိ.

（经文说）“他走上前去”，为何他没有去迎接世尊，而只是走上前去呢？据说，他当时是这样想的：“我们三人和合而住，如果只有我一人去迎接，那就不成其为和合居住了，我要带着我的挚友们一起去迎接。世尊于我而言是可敬爱的，于我的同伴们而言也是如此。”因为想与他们一同迎接，所以他自己没有（立刻）去迎接，而是（先）走上前去。但也有人说：“世尊前来的路，会经过那些长老们的茅舍门口和经行道的尽头，所以长老前去是为了给他们信号。”“请过来”（abhikkamatha）的意思是“从那边过来”。“他洗了双足”（pāde pakkhālesi）是指，他用如盛开莲花般的网缦手，取来宝石色的水，浇在金色的足背上，然后以一足摩擦另一足来清洗。诸佛之身本不沾染尘垢，为何还要洗足呢？是为了身体的舒适，也是为了令他们心生欢喜。“世尊用了我们取来的水洗足，他受用了”，如此，那些比丘们因强烈的喜悦而心满意足，因此他洗了双足。

အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစာတိ သော ကိရ တေသံ ဝုဍ္ဎတရော, တဿ သင်္ဂဟေ ကတေ သေသာနံ ကတောဝ ဟောတီတိ ထေရညေဝ ဧတံ ‘‘ကစ္စိ ဝေါ အနုရုဒ္ဓါ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. အနုရုဒ္ဓါတိ ဝါ ဧကသေသနယေန ဝုတ္တံ ဝိရူပေကသေသဿပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ, ဧဝဉ္စ ကတွာ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော စ သမတ္ထိတော ဟောတိ. ကစ္စီတိ ပုစ္ဆနတ္ထေ နိပါတော. ဝေါတိ သာမိဝစနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကစ္စိ အနုရုဒ္ဓါ တုမှာကံ ခမနီယံ, ဣရိယာပထော ဝေါ ခမတိ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဝေါ ဇီဝိတံ ယာပေတိ ဃဋိယတိ, ကစ္စိ ပိဏ္ဍကေန န ကိလမထ, ကစ္စိ တုမှာကံ သုလဘပိဏ္ဍံ, သမ္ပတ္တေ ဝေါ ဒိသွာ မနုဿာ ဥဠုင်္ကယာဂုံ ဝါ ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဝါ ဒါတဗ္ဗံ မညန္တီတိ ဘိက္ခာစာရဝတ္တံ ပုစ္ဆတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ပစ္စယေန အကိလမန္တေန သက္ကာ သမဏဓမ္မော ကာတုံ, ဝတ္တမေဝ ဝါ ဧတံ ပဗ္ဗဇိတာနံ.

（经文说）“世尊对具寿阿那律说了这番话”，是说，据说阿那律是他们中最年长者，摄受了他，就等于摄受了其余的人，因此世尊就对长老说了“阿那律，你们还好吗？”等话语。又，称呼“阿那律”（Anuruddhā，复数呼格）是依“一存余”的语法规则，因为不同形态者亦可共存一词，如此便可支持复数的指称。“kacci”是用于提问的不变词。“vo”是表示“你们的”的所属代词。此中义为：阿那律，你们尚能忍耐吗？你们的行仪还安适吗？尚可维持生命吗？你们的生命尚可维持、尚可运转吗？你们不会因乞食而疲惫吗？你们容易获得食物吗？人们见到你们到来，会认为应当布施一勺粥或一勺饭吗？——这是在询问乞食的情况。为何如此问？因为只有资具无缺、不感疲惫，才可能修行沙门之法，或者说，这本就是出家人的行持。

အထ တေန ပဋိဝစနေ ဒိန္နေ ‘‘အနုရုဒ္ဓါ တုမှေ ရာဇပဗ္ဗဇိတာ မဟာပုညာ, မနုဿာ တုမှာကံ အရညေ ဝသန္တာနံ အဒတွာ ကဿ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ, တုမှေ ပန ဧတံ ဘုဉ္ဇိတွာ ကိံ နု ခေါ မိဂပေါတကာ ဝိယ အညမညံ ဃဋ္ဋေန္တာ ဝိဟရထ, ဥဒါဟု သာမဂ္ဂိဘာဝေါ ဝေါ အတ္ထီ’’တိ သာမဂ္ဂိရသံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ အနုရုဒ္ဓါ သမဂ္ဂါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ခီရောဒကီဘူတာတိ ယထာ ခီရဉ္စ ဥဒကဉ္စ အညမညံ သံသန္ဒတိ, ဝိသုံ န ဟောတိ, ဧကတ္တံ ဝိယ ဥပေတိ, ကစ္စိ ဧဝံ သာမဂ္ဂိဝသေန ဧကတ္တုပဂတစိတ္တုပ္ပာဒါ ဝိဟရထာတိ ပုစ္ဆတိ. ပိယစက္ခူဟီတိ မေတ္တစိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ဩလောကနတော ပိယဘာဝဒီပကာနိ စက္ခူနိ ပိယစက္ခူနိ နာမ, ‘‘ကစ္စိ တထာရူပေဟိ စက္ခူဟိ အညမညံ ပဿန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ ပုစ္ဆတိ. တဂ္ဃာတိ ဧကံသတ္ထေ နိပါတော, ဧကံသေန မယံ ဘန္တေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယထာ ကထံ ပနာတိ ဧတ္ထ ယထာတိ နိပါတမတ္တံ, ကထန္တိ ကာရဏပုစ္ဆာ, ကထံ ပန တုမှေ ဧဝံ ဝိဟရထ, ကေန ကာရဏေန ဝိဟရထ, တံ မေ ကာရဏံ ဗြူဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

在他（阿那律）作出回答后，（世尊继续问道）：“阿那律，你们是王子出家，有大福德。人们见到你们住在林中若不布施，还会想布施给谁呢？但你们享用这些后，是像幼鹿般互相抵触而住，还是和合而住呢？”为了询问和合的意趣，他说了“阿那律，你们是否和合？”等话语。其中，“如水乳交融”（khīrodakībhūtā）是指，如同牛乳与水互相融合，无法分离，趋于一体，（世尊）问道：“你们是否如此因和合而达到心意合一而住？”“以慈眼”（piyacakkhūhi）是指，先生起慈心而后观看，能显现慈爱之情的眼睛，称为“慈眼”。（世尊）问道：“你们是否以如此的眼睛互相看待而住？”“诚然”（taggha）是表示肯定的不变词，意为“尊者，我们确实如此”。至于“然则如何”（yathā kathaṃ pana），此中“yathā”仅为不变词，“kathaṃ”是询问原因，意为：“那么，你们是如何这样和合而住的？是以何种原因而住？请告诉我那个原因。”

မေတ္တံ [Pg.357] ကာယကမ္မန္တိ မေတ္တစိတ္တဝသေန ပဝတ္တံ ကာယကမ္မံ. အာဝိ စေဝ ရဟော စာတိ သမ္မုခါ စေဝ ပရမ္မုခါ စ. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ သမ္မုခါ ကာယဝစီကမ္မာနိ သဟဝါသေ လဗ္ဘန္တိ, ဣတရာနိ ဝိပ္ပဝါသေ, မနောကမ္မံ သဗ္ဗတ္ထ လဗ္ဘတိ. ယဉှိ သဟေဝ ဝသန္တေသု ဧကေန မဉ္စပီဌံ ဝါ ဒါရုဘဏ္ဍံ ဝါ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ဝါ ဗဟိ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ ဟောတိ, တံ ဒိသွာ ‘‘ကေနိဒံ ဝဠဉ္ဇိတ’’န္တိ အဝညံ အကတွာ အတ္တနာ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ ဝိယ ဂဟေတွာ ပဋိသာမေန္တဿ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗယုတ္တံ ဝါ ပန ဌာနံ ပဋိဇဂ္ဂန္တဿ သမ္မုခါ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ ဟောတိ. ဧကသ္မိံ ပက္ကန္တေ တေန ဒုန္နိက္ခိတ္တံ သေနာသနပရိက္ခာရံ တထေဝ နိက္ခိပန္တဿ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗယုတ္တံ ဝါ ပန ဌာနံ ပဋိဇဂ္ဂန္တဿ ပရမ္မုခါ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ ဟောတိ. သဟဝသန္တဿ ပန ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ မဓုရံ သမ္မောဒနီယကထံ ပဋိသန္ထာရကထံ သာရဏီယကထံ ဓမ္မကထံ သရဘညံ သာကစ္ဆံ ပဉှပုစ္ဆနံ ပဉှဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဧဝမာဒိကရဏေ သမ္မုခါ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ နာမ ဟောတိ. ထေရေသု ပန ပက္ကန္တေသု ‘‘မယှံ ပိယသဟာယော နန္ဒိယတ္ထေရော ကိမိလတ္ထေရော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဧဝံ အာစာရသမ္ပန္နော’’တိအာဒိဂုဏကထနေ ပရမ္မုခါ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ နာမ ဟောတိ. ‘‘မယှံ ပိယမိတ္တော နန္ဒိယတ္ထေရော ကိမိလတ္ထေရော အဝေရော ဟောတု အဗျာပဇ္ဇော သုခီ’’တိ ဧဝံ သမန္နာဟရတော ပန သမ္မုခါပိ ပရမ္မုခါပိ မေတ္တံ မနောကမ္မံ ဟောတိယေဝ.

所谓慈身业，是指以慈心发起的身体行为。公开与私下，即当面与背后。于其余二业亦同此理。其中，当面的身业与语业于共住时可得，背后者则于别住时可得，意业则随处可得。例如，共住时，若见某人将床座、木器或陶器随意置于外，不作“此乃谁用之物”的轻慢想，而如自己所置一般，将其收拾妥当，或整理其应整理之处，此即名为当面慈身业。当某人离开后，将其随意放置的坐卧具资具收拾妥当，或整理其应整理之处，此即名为背后慈身业。共住时与上座们说柔和的随喜语、款待语、忆念语、法语、讽诵、互相讨论、问答等，此即名为当面慈语业。上座们离开后，称赞其功德说：“我亲爱的朋友南迪亚(Nandiya)上座、金毗罗(Kimila)上座，具足如是戒，具足如是威仪。”此即名为背后慈语业。若思念：“愿我亲爱的朋友南迪亚上座、金毗罗上座无怨、无恼、安乐。”如是作意，则无论当面或背后，皆是慈意业。

နာနာ ဟိ ခေါ နော ဘန္တေ ကာယာတိ အယဉှိ ကာယော ပိဋ္ဌံ ဝိယ မတ္တိကာ ဝိယ စ ဩမဒ္ဒိတွာ ဧကတော ကာတုံ န သက္ကာ. ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တန္တိ စိတ္တံ ပန နော အတ္တနော ဝိယ အညမညဿ ဟိတဘာဝေန အဝိရောဓဘာဝေန ဘေဒါဘာဝေန သမဂ္ဂဘာဝေန ဧကမေဝါတိ ဒဿေတိ. ကထံ ပနေတေ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣတရေသံ စိတ္တဝသေန ဝတ္တိံသူတိ? ဧကဿ ပတ္တေ မလံ ဥဋ္ဌဟတိ, ဧကဿ စီဝရံ ကိလိဋ္ဌံ ဟောတိ, ဧကဿ ပရိဘဏ္ဍကမ္မံ ဟောတိ. တတ္ထ ယဿ ပတ္တေ မလံ ဥဋ္ဌိတံ, တေန ‘‘မမာဝုသော ပတ္တေ မလံ ဥဋ္ဌိတံ, ပစိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ဣတရေ ‘‘မယှံ စီဝရံ ကိလိဋ္ဌံ ဓောဝိတဗ္ဗံ, မယှံ ပရိဘဏ္ဍံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အဝတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဒါရူနိ အာဟရိတွာ ဘိန္ဒိတွာ ပတ္တကဋာဟေ ဗဟလတနုမတ္တိကာဟိ လေပံ ကတွာ ပတ္တံ ပစိတွာ တတော ပရံ စီဝရံ ဝါ ဓောဝန္တိ, ပရိဘဏ္ဍံ ဝါ ကရောန္တိ. ‘‘မမာဝုသော စီဝရံ ကိလိဋ္ဌံ, ဓောဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ‘‘မမ ပဏ္ဏသာလာ ဥက္လာပါ, ပရိဘဏ္ဍံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဌမတရံ အာရောစိတေပိ ဧသေဝ နယော.

尊者，我们的身体确实各异。此身犹如面粉或泥土，无法揉合为一。但我认为心却是一体。心不像身体，而是因彼此互利、无有违逆、无有分裂、和合一致，而显现为一体。那么，他们是如何放下自己的心，而顺应他人心意行事的呢？譬如，有人的钵生了垢，有人的衣脏了，有的人需要修补资具。其中一人说：“贤友(āvuso)，我的钵生了垢，需要烧制。”其他人不会说：“我的衣脏了，需要洗。”或“我的资具坏了，需要修补。”而是进入林中，取来木柴劈开，用厚薄适中的泥浆涂抹钵后烧制，之后才去洗衣或修补资具。即使有人先说：“贤友，我的衣脏了，需要洗。”或“我的茅舍破旧了，需要修补。”亦同此理。

ဣဒါနိ [Pg.358] တေသံ အပ္ပမာဒလက္ခဏံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ အနုရုဒ္ဓါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေါတိ နိပါတမတ္တံ, ပစ္စတ္တဝစနံ ဝါ, ကစ္စိ တုမှေတိ အတ္ထော. အမှာကန္တိ အမှေသု တီသု ဇနေသု. ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမတီတိ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္စာဂစ္ဆတိ. အဝက္ကာရပါတိန္တိ အတိရေကပိဏ္ဍပါတံ အပနေတွာ ဌပနတ္ထာယ ဧကံ သမုဂ္ဂပါတိံ ဓောဝိတွာ ဌပေတိ. ယော ပစ္ဆာတိ တေ ကိရ ထေရာ န ဧကတောဝ ဘိက္ခာစာရံ ပဝိသန္တိ. ဖလသမာပတ္တိရတာ ဟေတေ ပါတောဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ပူရေတွာ သေနာသနံ ပဝိသိတွာ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသီဒန္တိ. တေသု ယော ပဌမတရံ နိသိန္နော အတ္တနော ကာလပရိစ္ဆေဒဝသေန ပဌမတရံ ဥဋ္ဌာတိ, သော ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပဋိနိဝတ္တော ဘတ္တကိစ္စဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ဇာနာတိ ‘‘ဒွေ ဘိက္ခူ ပစ္ဆတော, အဟံ ပဌမတရံ အာဂတော’’တိ. အထ ပတ္တံ ပိဒဟိတွာ အာသနပညာပနာဒီနိ ကတွာ ယဒိ ပတ္တေ ပဋိဝီသမတ္တမေဝ ဟောတိ, နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇတိ, ယဒိ အတိရေကံ ဟောတိ, အဝက္ကာရပါတိယံ ပက္ခိပိတွာ ပါတိံ ပိဓာယ ဘုဉ္ဇတိ, ကတဘတ္တကိစ္စော ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ဝေါဒကံ ကတွာ ထဝိကာယ ဩသာပေတွာ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသတိ.

现在，为问他们不放逸之相而说：“阿那律(Anuruddhā)，你们可……”等。此中“vo”仅是助词，或为第二人称代词，意为“你们”。“amhākaṃ”（我们的）意为“于我等三人中”。“乞食归来”，是说去村中乞食后返回。“余食钵”，是说为存放多余的食物而洗净备置的一个小钵。“后来者”，是说那些长老们并非同时入村乞食。他们乐于果定，清晨照料好身体，完成日常行持，进入住处，划定时间，安坐进入果定。其中，先入定者，依自己划定的时间先出定，乞食归来后，来到用餐处，便知：“尚有二位比丘在后，我先回来了。”然后他盖好钵，准备好座位等。若钵中食物仅够一人份，便坐下食用；若有剩余，则放入余食钵中，盖好钵再食用。用食毕，洗钵，沥干水，放入钵袋，拿起衣钵，返回自己住处。

ဒုတိယောပိ အာဂန္တွာဝ ဇာနာတိ ‘‘ဧကော ပဌမံ အာဂတော, ဧကော ပစ္ဆတော’’တိ. သော သစေ ပတ္တေ ဘတ္တံ ပမာဏမေဝ ဟောတိ, ဘုဉ္ဇတိ. သစေ မန္ဒံ, အဝက္ကာရပါတိတော ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇတိ. သစေ အတိရေကံ ဟောတိ, အဝက္ကာရပါတိယံ ပက္ခိပိတွာ ပမာဏမေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ ပုရိမတ္ထေရော ဝိယ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသတိ. တတိယောပိ အာဂန္တွာဝ ဇာနာတိ ‘‘ဒွေ ပဌမံ အာဂတာ, အဟံ ပစ္ဆိမော’’တိ. သောပိ ဒုတိယတ္ထေရော ဝိယ ဘုဉ္ဇိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ဝေါဒကံ ကတွာ ထဝိကာယ ဩသာပေတွာ အာသနာနိ ဥက္ခိပိတွာ ပဋိသာမေတိ, ပါနီယဃဋေ ဝါ ပရိဘောဇနီယဃဋေ ဝါ အဝသေသဥဒကံ ဆဍ္ဍေတွာ ဃဋေ နိကုဇ္ဇိတွာ အဝက္ကာရပါတိယံ သစေ အဝသေသဘတ္တံ ဟောတိ, တံ ဝုတ္တနယေန ဇဟိတွာ ပါတိံ ဓောဝိတွာ ပဋိသာမေတိ, ဘတ္တဂ္ဂံ သမ္မဇ္ဇတိ, သော ကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ သမ္မဇ္ဇနိံ ဥက္ခိပိတွာ ဥပစိကာဟိ မုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသတိ. ဣဒံ ထေရာနံ ဗဟိဝိဟာရေ အရညေ ဘတ္တကိစ္စကရဏဋ္ဌာနေ ဘောဇနသာလာယ ဝတ္တံ. ဣဒံ သန္ဓာယ ‘‘ယော ပစ္ဆာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

第二位来的比丘也知道：“一位先来，一位后到。”如果钵中食物正好，便食用。如果不够，则从残羹钵中取来食用。如果有多余的，便倒入残羹钵，只食用适量，然后像第一位长老那样进入住处。第三位来的比丘也知道：“两位先来，我是最后一位。”他也像第二位长老那样，用完餐后，洗钵、沥干，将钵放入钵袋，收拾好座位并放回原处。若饮水罐或用水罐中有剩余的水，就倒掉并将罐子倒扣。若残羹钵中有剩余的饭食，就按所说的方法处理掉，洗净钵后放回原处。他打扫食堂，倒掉垃圾，拿起扫帚，将扫帚放在白蚁碰不到的地方，然后带着衣钵进入住处。这是长老们在寺外林中食堂用餐时的行持。就此而说“后来者”等语。

ယော [Pg.359] ပဿတီတိအာဒိ ပန နေသံ အန္တောဝိဟာရေ ဝတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဝစ္စဃဋန္တိ အာစမနကုမ္ဘိံ. ရိတ္တန္တိ ရိတ္တကံ. တုစ္ဆန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဝိသယှန္တိ ဥက္ခိပိတုံ အသက္ကုဏေယျံ အတိဘာရိယံ. ဟတ္ထဝိကာရေနာတိ ဟတ္ထသညာယ. တေ ကိရ ပါနီယဃဋာဒီသု ယံကိဉ္စိ တုစ္ဆကံ ဂဟေတွာ ပေါက္ခရဏိံ ဂန္တွာ အန္တော စ ဗဟိ စ ဓောဝိတွာ ဥဒကံ ပရိဿာဝေတွာ တီရေ ဌပေတွာ အညံ ဘိက္ခုံ ဟတ္ထဝိကာရေန အာမန္တေန္တိ, ဩဒိဿ ဝါ အနောဒိဿ ဝါ သဒ္ဒံ န ကရောန္တိ. ကသ္မာ ဩဒိဿ န ကရောန္တိ? တဉှိ ဘိက္ခုံ သဒ္ဒေါ ဗာဓေယျာတိ. ကသ္မာ အနောဒိဿ န ကရောန္တိ? အနောဒိဿ သဒ္ဒေ ဒိန္နေ ‘‘အဟံ ပုရေ, အဟံ ပုရေ’’တိ ဒွေပိ နိက္ခမေယျုံ. တတော ဒွီဟိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မေ တတိယဿ ကမ္မစ္ဆေဒေါ ဘဝေယျ. သံယတပဒသဒ္ဒေါ ပန ဟုတွာ အပရဿ ဘိက္ခုနော ဒိဝါဋ္ဌာနသန္တိကံ ဂန္တွာ တေန ဒိဋ္ဌဘာဝံ ဉတွာ ဟတ္ထသညံ ကရောတိ, တာယ သညာယ ဣတရော အာဂစ္ဆတိ, တတော ဒွေ ဇနာ ဟတ္ထေန ဟတ္ထံ သံသိဗ္ဗန္တာ ဒွီသု ဟတ္ထေသု ဌပေတွာ ဥဋ္ဌာပေန္တိ. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဟတ္ထဝိကာရေန ဒုတိယံ အာမန္တေတွာ ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန ဥပဋ္ဌာပေမာ’’တိ.

“见者”等语，当知是他们在寺内的行持。其中，“vaccaghaṭa”指用水罐。“ritta”即是空。“tuccha”是其同义词。“avisayha”指过于沉重而无法抬起。“hatthavikārena”即以手势。据说，他们拿起任何空的水罐等物，前往水池，内外洗净，滤干水后置于岸边，然后以手势召唤另一位比丘，无论是否指定对象，都不发出声音。为何不指定对象（而出声）？因为声音可能会打扰那位比丘。为何不作不指定对象的呼唤？因为若发出不指定对象的声音，（其他）两位比丘可能会同时出来说“我先，我先”。这样，在一件需要两人完成的工作中，第三个人的（原有）工作就会被中断。于是，（比丘）会脚步轻盈地去到另一位比丘白天住处的附近，得知对方已看见自己后，便作出手势，另一位比丘见此手势便会前来。然后两人携手，将（水罐）置于双手之上抬起。就此而说：“以手势召唤第二人，以手相连而抬起。”

ပဉ္စာဟိကံ ခေါ ပနာတိ စာတုဒ္ဒသေ ပန္နရသေ အဋ္ဌမိယန္တိ ဣဒံ တာဝ ပကတိဓမ္မဿဝနမေဝ, တံ အခဏ္ဍံ ကတွာ ပဉ္စမေ ပဉ္စမေ ဒိဝသေ ဒွေ ထေရာ နာတိဝိကာလေ နဟာယိတွာ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ တယောပိ နိသီဒိတွာ တိဏ္ဏံ ပိဋကာနံ အညတရသ္မိံ အညမညံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, အညမညံ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ. တေသံ ဧဝံ ကရောန္တာနံယေဝ အရုဏံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဧတ္တာဝတာ ထေရေန ဘဂဝတာ အပ္ပမာဒလက္ခဏံ ပုစ္ဆိတေန ပမာဒဋ္ဌာနေသုယေဝ အပ္ပမာဒလက္ခဏံ ဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ. အညေသဉှိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခာစာရပဝိသနကာလော နိက္ခမနကာလော နိဝါသနပရိဝတ္တနံ စီဝရပါရုပနံ အန္တောဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရဏံ ဓမ္မကထနံ အနုမောဒနံ အန္တောဂါမတော နိက္ခမိတွာ ဘတ္တကိစ္စကရဏံ ပတ္တဓောဝနံ ပတ္တဩသာပနံ ပတ္တစီဝရပဋိသာမနန္တိ ပပဉ္စကရဏဋ္ဌာနာနိ ဧတာနိ. တသ္မာ ထေရော ‘‘အမှာကံ ဧတ္တကံ ဌာနံ မုဉ္စိတွာ ဝိဿဋ္ဌကထာပဝတ္တနေန ကမ္မဋ္ဌာနေ ပမဇ္ဇနဋ္ဌာနာနိ, တတ္ထာပိ မယံ, ဘန္တေ, ကမ္မဋ္ဌာနဝိရုဒ္ဓံ န ပဋိပဇ္ဇာမာ’’တိ အညေသံ ပမာဒဋ္ဌာနေသုယေဝ သိခါပ္ပတ္တံ အတ္တနော အပ္ပမာဒလက္ခဏံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ဣမိနာဝ ဧတာနိ ဌာနာနိ မုဉ္စိတွာ အညတ္ထ ဝိဟာရသမာပတ္တီနံ အဝဠဉ္ဇနဝသေန ပမာဒကာလော နာမ အမှာကံ နတ္ထီတိ ဒီပေတိ.

所谓“每五日”：十四日、十五日和初八日，这本是常规的闻法（日）。他们不间断地（修行），每到第五天，两位长老在不过晚的时候沐浴后，便前往阿那律(Anuruddha)长老的住处。三人在彼处坐下，就三藏中的某一部分互相提问，互相解答，如此直至黎明破晓。就此而有此说。至此，长老被世尊询问不放逸的特相时，便是在（他人）容易放逸之处回答了不放逸的特相。因为对其他比丘而言，入村乞食、出村、更换下衣、披上衣、在村中行乞、说法、随喜、出村后用餐、洗钵、收钵、整理衣钵——这些都是产生戏论之处。因此，长老在他人容易放逸之处，回答了自己已达顶峰的不放逸特相，（意即：）“我们舍弃了这些事情，（对我们而言）在业处中，散漫的言谈是容易导致放逸之处，但即使在那里，尊者，我们也不会做违背业处的事情。”以此表明，他们舍弃了这些场合，转而依靠禅定与等至，对他们而言，实无放逸之时。

ပါစီနဝံသဒါယဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

往东方竹林记说之释义 终。

ပါလိလေယျကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

往巴力雷雅咖记说之释义

၄၆၇. ဓမ္မိယာ [Pg.360] ကထာယာတိ သမဂ္ဂဝါသေ အာနိသံသပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မကထာယ. အနုပုဗ္ဗေန (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၅) စာရိကံ စရမာနောတိ အနုက္ကမေန ဂါမနိဂမပဋိပါဋိယာ စာရိကံ စရမာနော. ယေန ပါလိလေယျကံ တဒဝသရီတိ ဧကကောဝ ယေန ပါလိလေယျကဂါမော, တံ အဝသရိ. ပါလိလေယျကဂါမဝါသိနောပိ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဘဂဝတော ဒါနံ ဒတွာ ပါလိလေယျကဂါမဿ အဝိဒူရေ ရက္ခိတဝနသဏ္ဍော နာမ အတ္ထိ, တတ္ထ ဘဂဝတော ပဏ္ဏသာလံ ကတွာ ‘‘ဧတ္ထ ဘဂဝါ ဝသတူ’’တိ ယာစိတွာ ဝါသယိံသု. ဘဒ္ဒသာလောတိ ပန တတ္ထေကော မနာပေါ လဋ္ဌိကော သာလရုက္ခော. ဘဂဝါ တံ ဂါမံ ဥပနိဿာယ ဝနသဏ္ဍေ ပဏ္ဏသာလာယ သမီပေ တသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဝိဟာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပါလိလေယျကေ ဝိဟရတိ ရက္ခိတဝနသဏ္ဍေ ဘဒ္ဒသာလမူလေ’’တိ.

467. “如法之谈”，指与和合居住之利益相应的法谈。“次第游行”，指按村庄、城镇的顺序次第游行。“他前往巴力雷雅咖(Pālileyyaka)而抵达”，指他独自一人前往巴力雷雅咖村，并抵达那里。巴力雷雅咖的村民们也出来迎接，向世尊作了布施，在离巴力雷雅咖村不远处，有名为守护林(Rakkhitavanasaṇḍa)的林苑，他们在那里为世尊建了一座叶屋，请求并使世尊住了下来。而“吉祥娑罗”(Bhaddasāla)，是那里一棵悦意的、枝条优美的娑罗树。世尊依止那个村庄，住在守护林苑叶屋附近的那棵树下。因此说：“住在巴力雷雅咖的守护林苑，吉祥娑罗树下。”

အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿာတိအာဒိ ဘဂဝတော ဝိဝေကသုခပစ္စဝေက္ခဏဒဿနံ. အာကိဏ္ဏော န ဖာသု ဝိဟာသိန္တိ သမ္ဗာဓပ္ပတ္တော အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိံ. ကိံ ပန ဘဂဝတော သမ္ဗာဓော အတ္ထိ သံသဂ္ဂေါ ဝါတိ? နတ္ထိ. န ဟိ ကောစိ ဘဂဝန္တံ အနိစ္ဆာယ ဥပသင်္ကမိတုံ သက္ကောတိ. ဒုရာသဒါ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော သဗ္ဗတ္ထ စ အနုပလိတ္တာ, ဟိတေသိတာယ ပန သတ္တေသု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ‘‘မုတ္တော မောစေဿာမီ’’တိ ပဋိညာနုရူပံ စတုရောဃနိတ္ထရဏတ္ထံ အဋ္ဌန္နံ ပရိသာနံ အတ္တနော သန္တိကံ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနံ အဓိဝါသေတိ, သယဉ္စ မဟာကရုဏာသမုဿာဟိတော ကာလညူ ဟုတွာ တတ္ထ ဥပသင်္ကမီတိ ဣဒံ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏံ. နာယမိဓ အာကိဏ္ဏဝိဟာရော အဓိပ္ပေတော, ဣဓ ပန တေဟိ ကလဟကာရကေဟိ ကောသမ္ဗကဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဝိဟာရေ ဝါသံ ဝိဟာသိ, တဒါ ဝိနေတဗ္ဗာဘာဝတော အာကိဏ္ဏဝိဟာရံ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော န ဖာသု ဝိဟာသိ’’န္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘တေဟိ ကောသမ္ဗကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဘဏ္ဍနကာရကေဟီ’’တိအာဒိ.

“尔时，世尊独处”等句，显示了世尊对远离之乐的审察。“我曾于愦闹中住，不得安乐”，是说我曾住于困隘愦闹之处。然则，世尊会有困隘与交往吗？没有。因为无人能违逆世尊之意而亲近他。诸佛世尊难以亲近，于一切处皆不染着。然为利益众生，出于慈悲，为实现“我已解脱，亦将令（众生）解脱”之誓言，为度脱四瀑流，世尊允许八众于适当时机前来亲近。世尊自身亦为大悲所动，知时而往，此乃诸佛之常法。此处所说“愦闹住”并非此意，而是指当时与那些好争吵的憍赏弥(Kosambī)比丘(bhikkhu)同住一处，因彼等无可调伏，故作“愦闹住”想，而说：“我往昔曾于愦闹中住，不得安乐。”是故说：“与彼等好争吵的憍赏弥比丘……”等。

ဒဟရပေါတကေဟီတိ ဒဟရေဟိ ဟတ္ထိပေါတကေဟိ, ယေ ဘိင်္ကာတိပိ ဝုစ္စန္တိ. တေဟီတိ ဟတ္ထိအာဒီဟိ. ကဒ္ဒမောဒကာနီတိ ကဒ္ဒမမိဿာနိ ဥဒကာနိ. ဩဂါဟာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဩဂါဟ’’န္တိပိ ပါဠိ. အဿာတိ ဟတ္ထိနာဂဿ. ဥပနိဃံသန္တိယောတိ ဃဋ္ဋေန္တိယော. ဥပနိဃံသိယမာနောပိ အတ္တနော ဥဠာရဘာဝေန [Pg.361] န ကုဇ္ဈတိ, တေန တာ ဃံသန္တိယေဝ. ဝူပကဋ္ဌောတိ ဝူပကဋ္ဌော ဒူရီဘူတော.

“以幼象”，是指以年幼的象，它们亦被称为“bhiṅkā”。“以彼等”，是指以象等。“泥水”，是指混有泥土的水。“涉入”，此处巴利语亦作“ogāha”。“彼”，是指象王。“摩擦”，即触碰。即使被摩擦，它也因自身高贵而不怒，因此它们就继续触碰。“远离”，即远离、远避。

ယူထာတိ ဟတ္ထိဃဋာယ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ သော ကိရ ဟတ္ထိနာဂေါ ယူထဝါသေ ဥက္ကဏ္ဌိတော တံ ဝနသဏ္ဍံ ပဝိဋ္ဌော. တတ္ထ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဃဋသဟဿေန နိဗ္ဗာပိတသန္တာပေါ ဝိယ နိဗ္ဗုတော ဟုတွာ ပသန္နစိတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ, တတော ပဋ္ဌာယ ဝတ္တသီသေ ဌတွာ ဘဒ္ဒသာလဿ ပဏ္ဏသာလာယ စ သမန္တတော အပ္ပဟရိတံ ကတွာ သာခါဘင်္ဂေန သမ္မဇ္ဇတိ, ဘဂဝတော မုခဓောဝနံ ဒေတိ, နဟာနောဒကံ အာဟရတိ, ဒန္တကဋ္ဌံ ဒေတိ, အရညတော မဓုရာနိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ သတ္ထု ဥပနေတိ. သတ္ထာ တာနိ ပရိဘုဉ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သောဏ္ဍာယ ဘဂဝတော ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတီ’’တိအာဒိ. သော ကိရ သောဏ္ဍာယ ဒါရူနိ အာဟရိတွာ အညမညံ ဃံသိတွာ အဂ္ဂိံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဒါရူနိ ဇာလာပေတွာ တတ္ထ ပါသာဏခဏ္ဍာနိ တာပေတွာ တာနိ ဒဏ္ဍကေဟိ ဝဋ္ဋေတွာ သောဏ္ဍိယံ ခိပိတွာ ဥဒကဿ တတ္တဘာဝံ ဉတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတိ. ဘဂဝါ ‘‘ဟတ္ထိနာဂေါ မမ နဟာနံ ဣစ္ဆတီ’’တိ တတ္ထ ဂန္တွာ နဟာနကိစ္စံ ကရောတိ. ပါနီယေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မိံ ပန သီတလေ ဇာတေ ဥပသင်္ကမတိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သောဏ္ဍာယ ဘဂဝတော ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတီ’’တိ.

“于象群”，指于象群中。“乃诣世尊所在”——据说那头象王因厌倦群居而进入那片林地。它在那里见到世尊后，犹如被千瓶水浇熄热恼，内心寂静，心生净信，立于世尊身旁。从那时起，它履行职责，将吉祥娑罗(Bhaddasāla)树下叶屋的四周清理干净，用树枝清扫，为世尊提供洗脸水，取来洗澡水，献上齿木，从林中采来甜美的果实供养导师。导师便享用那些果实。因此经中说：“以鼻为世尊准备饮用水和食物”等。据说它用鼻子衔来木柴，相互摩擦生火，点燃木柴，将石块烧热，再用木棍将热石滚入水池中，待知水温适宜后，便来到世尊身边站立。世尊知晓“象王希望我沐浴”，便前去沐浴。准备饮用水也是同样的方法。只是在水变凉后，它才走近。经文是针对此意而说：“以鼻为世尊准备饮用水和食物”。

အတ္တနော စ ပဝိဝေကံ ဝိဒိတွာတိ ကေဟိစိ အနာကိဏ္ဏဘာဝလဒ္ဓံ ကာယဝိဝေကံ ဇာနိတွာ. ဣတရေ ပန ဝိဝေကာ ဘဂဝတော သဗ္ဗကာလံ ဝိဇ္ဇန္တိယေဝ. ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဣမံ အတ္တနော ဟတ္ထိနာဂဿ စ ဝိဝေကာဘိရတိယာ သမာနဇ္ဈာသယဘာဝဒီပနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

“知自己远离”，是指了知由不与人等愦闹而得的身远离。至于其他远离，世尊恒时具足。“说此优陀那”，是指世尊说了这首优陀那（感兴偈），以阐明自己与象王于乐于远离一事上，有相同的心意。

ဂါထာယ ပန ဧဝမတ္ထယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၅) – ဧတံ ဤသာဒန္တဿ ရထဤသာသဒိသဒန္တဿ ဟတ္ထိနာဂဿ စိတ္တံ နာဂေန ဗုဒ္ဓနာဂဿ စိတ္တေန သမေတိ သံသန္ဒတိ. ကထံ သမေတိ စေ? ယဒေကော ရမတီ ဝနေ, ယသ္မာ ဗုဒ္ဓနာဂေါ ‘‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိ’’န္တိ ပုရိမံ အာကိဏ္ဏဝိဟာရံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ဝိဝေကံ ဥပဗြူဟယမာနော ဣဒါနိ ယထာ ဧကော အဒုတိယော ဝနေ အရညေ ရမတိ အဘိရမတိ, ဧဝံ အယမ္ပိ ဟတ္ထိနာဂေါ ပုဗ္ဗေ [Pg.362] အတ္တနော ဟတ္ထိအာဒီဟိ အာကိဏ္ဏဝိဟာရံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ဣဒါနိ ဧကော အသဟာယော ဝနေ ဧကဝိဟာရံ ရမတိ အဘိနန္ဒတိ, တသ္မာဿ စိတ္တံ နာဂေန သမေတိ, တဿ စိတ္တေန သမေတီတိ ကတွာ ဧကီဘာဝရတိယာ ဧကသဒိသံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

此偈颂之义理当如是解（《自说经注》35）：此有车辕般长牙的象王之心，与龙象（佛陀）之心相合、相应。如何相合？即：佛陀龙象厌离往昔“我曾于愦闹中住”的愦闹住，增修远离，如今独自无伴，乐于林中；同样，此象王亦厌离往昔与象群等的愦闹住，如今独自无侣，乐于林中独居。是故，此象之心与龙象（佛陀）之心相合。所谓“与其心相合”，意指于乐于独处一事上，二者心意相同。

ပါလိလေယျကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

巴力雷雅咖事释义 终。

အဋ္ဌာရသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

十八事释义

၄၇၃. ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧတ္ထ ယော သေနာသနာရဟဿ သေနာသနံ ပဋိဗာဟတိ, တဿေဝ အာပတ္တိ. ကလဟကာရကာဒီနံ ပနေတ္ထ ‘‘ဩကာသော နတ္ထီ’’တိအာဒိကံ သံဃဿ ကတိကံ အာရောစေတွာ န ပညပေန္တဿ ‘‘အဟံ ဝုဍ္ဎော’’တိ ပသယှ အတ္တနာဝ အတ္တနော ပညပေတွာ ဂဏှန္တံ ‘‘ယုတ္တိယာ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ဝါရေန္တဿ စ နတ္ထိ အာပတ္တိ. ‘‘ဘဏ္ဍနကာရကံ နိက္ကဍ္ဎတီတိ ဝစနတော ကုလဒူသကဿ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မာနုညာယ စ ဣဓ ကလဟဝူပသမနတ္ထံ အာဂတာနံ ကောသမ္ဗကာနမ္ပိ ‘ယထာဝုဍ္ဎ’န္တိ အဝတွာ ‘ဝိဝိတ္တေ အသတိ ဝိဝိတ္တံ ကတွာပိ ဒါတဗ္ဗ’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝိဝိတ္တံ ကတွာ ဒေန္တံ ပဋိဗာဟန္တဿေဝ အာပတ္တီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

473. “若有阻挠者，得恶作罪”，此处是指，若有人阻挠具资格者获得坐卧处，唯此人得罪。对于好争吵者等人，（负责人）已向僧团宣告“已无空位”等决议而不为其安排住处，或当有人强行以“我年长”为由自行占据住处时，出言“应如理获取”而加以制止者，皆无罪。因经中说“驱逐争吵者”，且允许对污家(kuladūsaka)者行驱出羯磨(pabbājanīyakamma)，故此处对为平息争论而来的憍赏弥(Kosambī)比丘，亦不说“按长幼次序”，而说“若无僻静处，当造一僻静处而予之”。是故，《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：唯有在营造僻静处并准备给予时，加以阻挠者，方得其罪。

ဥပါလိသံဃသာမဂ္ဂီပုစ္ဆာဝဏ္ဏနာ

优波离问僧伽和合释义

၄၇၆. န မူလာ မူလံ ဂန္တွာတိ မူလတော မူလံ အဂန္တွာ. အတ္ထတော အပဂတာတိ သာမဂ္ဂိသင်္ခါတအတ္ထတော အပဂတာ.

476. “非从根至根”，意为不从根本到根本。“离于义”，意为远离名为“和合”之义。

၄၇၇. ယေန နံ ပစ္စတ္ထိကာ ဝဒေယျုံ, တံ န ဟိ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အနပဂတန္တိ ကာရဏတော အနပေတံ, သကာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

477. 此句应与前文作如是关联：“彼（令）怨敌得以非难之事，实不存在。”“不离”，意为不离于因，即是说“有因”。

ဥသူယာယာတိ ဣမိနာ ဒေါသာဂတိဂမနဿ သင်္ဂဟိတတ္တာ ‘‘အဂတိဂမနေနာ’’တိ အဝသေသအဂတိဂမနံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌဟိ ဒူတင်္ဂေဟီတိ ‘‘သောတာ စ ဟောတိ သာဝေတာ စ ဥဂ္ဂဟေတာ စ ဓာရေတာ စ ဝိညာပေတာ [Pg.363] စ ကုသလော စ သဟိတာသဟိတဒဿနော စ အကလဟကာရကော စာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ အဋ္ဌဟိ ဒူတင်္ဂေဟိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

“由于嫉妒”，这已包含了因嗔而趣非道，故应知“趣非道”是为显示其余的趣非道。所谓“具足八使者支”，即指“善于听闻、善于传达、善于学习、善于忆持、善于解说、精通（事务）、善于辨别利弊、不制造争端”这八种使者之支。其余部分，从圣典与义注中皆易了知。

ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

憍赏弥犍度释义 终。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

如是，《普端严》律义注之《心义灯》中。

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大品释义 终。

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

စူဠဝဂ္ဂ-ဋီကာ

小品复注

၁. ကမ္မက္ခန္ဓကံ

1. 业犍度

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

呵责羯磨论释义

၁. စူဠဝဂ္ဂဿ [Pg.365] ပဌမေ ကမ္မက္ခန္ဓကေ တာဝ ‘‘ယဋ္ဌိံ ပဝေသယ, ကုန္တေ ပဝေသယာ’’တိအာဒီသု ဝိယ သဟစရဏဉာယေန ‘‘မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီ’’တိအာဒီသု ဝိယ နိဿိတေသု နိဿယဝေါဟာရဝသေန ဝါ ပဏ္ဍုကလောဟိတကနိဿိတာ ပဏ္ဍုကလောဟိတကသဒ္ဒေန ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘တေသံ နိဿိတကာပိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာတွေဝ ပညာယန္တီ’’တိ. ပဋိဝဒထာတိ ပဋိဝစနံ ဒေထ.

1. 于《小品》第一〈业犍度〉中，先说，如“放入杖，放入矛”等，是依伴随之理；又如“床在叫喊”等，是依于所依而作言说；或如依附于黄铜、红铜之物，亦以黄铜、红铜之词说之。故云：“彼等所依附者，亦被称为黄铜、红铜。”“反驳”(paṭivadatha)即“给予回答”(paṭivacanaṃ detha)。

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာဝဏ္ဏနာ

非法羯磨十二事论释义

၄. တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတန္တိ ပစ္စေကံ သမုဒိတေဟိ ဝါ တီဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ. န ဟိ တိဏ္ဏံ ဧဝ အင်္ဂါနံ သမောဓာနေန အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ, ဧကေနပိ ဟောတိယေဝ. ‘‘အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတီတိ လဇ္ဇိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ကထိတံ.

4. 所谓“具足三支”，是指个别地或组合地具足此三支。非法羯磨并非必须三支全部聚合而成，具足一支持亦可成。如《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中所说：“‘未经自承而作’，此乃针对有惭者而说。”

နနု စ ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ပရတော ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ, အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဇ္ဈတိ. အဒေသနာဂါမိနိံ အာပန္နော ဟိ ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’’တိ ဝုစ္စတီတိ? တတ္ထ ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ဟိ ဝိသေသေန ဘဏ္ဍနကာရကတ္တံ အင်္ဂ’န္တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ, တံ ပါဠိယာ အာဂတနိဒါနေန သမေတိ, တသ္မာ သဗ္ဗတိကေသုပိ ဘဏ္ဍနံ အာရောပေတွာ ဘဏ္ဍနပစ္စယာ အာပန္နာပတ္တိဝသေန ဣဒံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. တသ္မာ ‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’တိ ဧတ္ထာပိ [Pg.366] ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပရဘာဂေ ဝါ စောဒနာသာရဏာဒိကာလေ ဘဏ္ဍနပစ္စယာ အာပန္နာပတ္တိဝသေနေဝ ကာတဗ္ဗံ, န ကေဝလံ သံဃာဒိသေသပစ္စယာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ဣဒံ ပါရာဇိကာပတ္တိံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န သံဃာဒိသေသံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဝါ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါ’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါတိ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တံ, ‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’တိ စ ဣဒံ သံဃာဒိသေသံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ပါရာဇိကံ. တသ္မာ ပါရာဇိကာပတ္တိပစ္စယာ န တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ပယောဇနာဘာဝါ, သံဃာဒိသေသပစ္စယာ ကာတဗ္ဗန္တိ အယမတ္ထော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. သုက္ကပက္ခေ ‘ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’တိ ဣမိနာ ဝိရုဇ္ဈတီတိ စေ? န ဧကေန ပရိယာယေန သံဃာဒိသေသဿပိ ဒေသနာဂါမိနီဝေါဟာရသမ္ဘဝတော’’တိ, တံ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ.

然则，“因不可说净之罪而作”此句，与下文“诸比丘，僧团若欲，可对具足三支之比丘作呵责羯磨：于增上戒而戒毁坏”相违。犯不可说净罪者，可被称为“于增上戒而戒毁坏”吗？对此，有人说：“义注中说，呵责羯磨特以制造诤讼为支，此与圣典所载缘起相符。是故，于所有三法组中，皆应归于诤讼，依因诤讼而犯罪，方作此羯磨。因此，于‘于增上戒而戒毁坏’此处，亦应依于先前或后续的举罪、忆念等时，因诤讼而犯罪，方可作此羯磨，非仅因僧残罪而作。”另有人说：“‘不可说净罪’仅指波罗夷罪，不指僧残罪。义注中虽说‘不可说净罪，指波罗夷罪或僧残罪’，然‘或僧残罪’是为提取义理而说。‘于增上戒而戒毁坏’则仅指僧残罪，不指波罗夷罪。是故，不应因波罗夷罪而作呵责羯磨，因无此作用；应因僧残罪而作，此义成立。若言：此与白品中‘因可说净之罪而作’相违？答：不相违，因由某一理路，僧残罪亦可有‘可说净’之言说故。”此说看似合理。

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကကထာဝဏ္ဏနာ

不应止息十八事论释义

၈. လောမံ ပါတေန္တီတိအာဒိ သမ္မာဝတ္တနာယ ပရိယာယဝစနံ.

8. “令毛发脱落”等语，是如法行仪的异名。

နိယဿကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

依止羯磨论释义

၁၁. နိယဿကမ္မေ ‘‘နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ ဂရုနိဿယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ဣတရ’’န္တိ ကေနစိ လိခိတံ. ဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘နိယဿကမ္မံ ယသ္မာ ဗာလဝသေန ကရီယတိ, တသ္မာ နိဿာယ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ နိဿယံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ, ဝီမံသိတွာ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ. အပိဿူတိ ဧတ္ထ သုဣတိ နိပါတမတ္တံ, ဘိက္ခူ အပိ နိစ္စဗျာဝဋာ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

11. 于依止羯磨(niyassakamma)中，有人写道：“‘依止汝而住’，此乃针对师长依止而说，非指其他。”然《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“依止羯磨乃因其愚痴而作，故应令其受持依止而住。”应审察后，取更合理者。于“apissu”一词中，“su”仅为不变词，意为：比丘们亦恒常忙碌。

ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

驱出羯磨论释义

၂၉. ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မေ တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတူတိ ဣဒံ တေသု ဝိဗ္ဘမန္တေသုပိ ပက္ကမန္တေသုပိ သမ္မာဝတ္တန္တေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

29. 于驱出羯磨(pabbājanīyakamma)中，“然则，诸比丘，僧团应止息其驱出羯磨”一语，是针对那些已还俗者、已离去者，于其行仪端正时而说。

ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

和解羯磨论释义

၃၃. သုဓမ္မဝတ္ထုသ္မိံ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တတ္ထ ကိရ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၇၂ စိတ္တဂဟပတိဝတ္ထု) စိတ္တော ဂဟပတိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ အဗ္ဘန္တရံ မဟာနာမတ္ထေရံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနံ ဒိသွာ [Pg.367] တဿ ဣရိယာပထေ ပသီဒိတွာ ပတ္တံ အာဒါယ ဂေဟံ ပဝေသေတွာ ဘောဇေတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဓမ္မကထံ သုဏန္တော သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ အစလသဒ္ဓေါ ဟုတွာ အမ္ဗာဋကဝနံ နာမ အတ္တနော ဥယျာနံ သံဃာရာမံ ကာတုကာမော ထေရဿ ဟတ္ထေ ဥဒကံ ပါတေတွာ နိယျာတေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ‘‘ပတိဋ္ဌိတံ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ မဟာပထဝီ ကမ္ပိ, မဟာသေဋ္ဌိ ဥယျာနေ မဟာဝိဟာရံ ကာရေသိ. တတ္ထာယံ သုဓမ္မော ဘိက္ခု အာဝါသိကော အဟောသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အာယသ္မာ သုဓမ္မော မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ စိတ္တဿ ဂဟပတိနော အာဝါသိကော ဟောတီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဓုဝဘတ္တိကောတိ နိစ္စဘတ္တိကော.

33. 于善法(Sudhamma)事中，在一个名为马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)的城市。据说，质多(Citta)居士（见《法句经注》1.72质多居士事）见到五比丘众中的摩诃男(Mahānāma)长老正在乞食，对其威仪心生净信，于是接过其钵，迎请至家中供养。食毕，听闻说法，证得入流果，信心不动。他欲将自己名为“庵婆罗林”(Ambāṭakavana)的园林建为僧伽蓝，便在长老手中注水布施。彼时，大地以水为终，因“佛法已确立”而震动。大富长者于园林中建造了大寺院。这位善法比丘即是此处的住众。因此说：“具寿(āyasmā)善法是质多居士在马奇咖三答的住众”等。此中，“常食”(dhuvabhattiko)即是“恒食”(niccabhattiko)。

အပရေန သမယေန စိတ္တဿ ဂုဏကထံ သုတွာ ဘိက္ခုသဟဿေန သဒ္ဓိံ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ တဿ သင်္ဂဟံ ကတ္တုကာမာ မစ္ဆိကာသဏ္ဍံ အဂမံသု. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ထေရာ’’တိအာဒိ. စိတ္တော ဂဟပတိ တေသံ အာဂမနံ သုတွာ အဒ္ဓယောဇနမတ္တံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ တေ အာဒါယ အတ္တနော ဝိဟာရံ ပဝေသေတွာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ကတွာ ‘‘ဘန္တေ, ထောကံ ဓမ္မကထံ သောတုကာမောမှီ’’တိ ဓမ္မသေနာပတိံ ယာစိ. အထ နံ ထေရော ‘‘ဥပါသက, အဒ္ဓါနေနာမှာ ကိလန္တရူပါ, အပိစ ထောကံ သုဏာဟီ’’တိ တဿ ဓမ္မကထံ ကထေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသီ’’တိအာဒိ. သော ထေရဿ ဓမ္မကထံ သုဏန္တောဝ အနာဂါမိဖလံ ပါပုဏိ.

后来，听闻质多(Citta)的功德后，两位上首弟子与一千位比丘一同前往马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)，想要摄受他。因此说“那时，众多的长老”等等。质多居士听闻他们的到来，前去迎接了大约半由旬，然后带着他们进入自己的精舍，做了迎接远客的礼仪后，请求法将说：“尊者，我想听一点佛法开示。”长老对他说：“优婆塞，我们因长途跋涉而身体疲惫，不过你还是听一点吧。”然后为他开示佛法。因此说“质多居士坐于一旁，具寿舍利弗(Sāriputta)以法开示”等等。他听着长老的佛法开示，证得了阿那含果。

၄၁. နာသက္ခိ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ခမာပေတုန္တိ သော တတ္ထ ဂန္တွာ ‘‘ဂဟပတိ, မယှမေဝ သော ဒေါသော, ခမာဟိ မေ’’တိ ဝတွာပိ ‘‘နာဟံ ခမာမီ’’တိ တေန ပဋိက္ခိတ္တော မင်္ကုဘူတော တံ ခမာပေတုံ နာသက္ခိ. ပုနဒေဝ သတ္ထု သန္တိကံ ပစ္စာဂမာသိ. သတ္ထာ ‘‘နာဿ ဥပါသကော ခမိဿတီ’’တိ ဇာနန္တောပိ ‘‘မာနထဒ္ဓေါ ဧသ တိံသယောဇနံ ဂန္တွာဝ ပစ္စာဂစ္ဆတူ’’တိ ခမနုပါယံ အနာစိက္ခိတွာဝ ဥယျောဇေသိ. အထဿ ပုန အာဂတကာလေ နိဟတမာနဿ အနုဒူတံ ဒတွာ ‘‘ဂစ္ဆ, ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဥပါသကံ ခမာပေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သမဏေန နာမ ‘မယှံ ဝိဟာရော, မယှံ နိဝါသဋ္ဌာနံ, မယှံ ဥပါသကော, မယှံ ဥပါသိကာ’တိ မာနံ ဝါ ဣဿံ ဝါ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ကရောန္တဿ ဟိ ဣစ္ဆာမာနာဒယော ကိလေသာ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ ဩဝဒန္တော –

41. 他无法让质多居士原谅他，于是他前往对那位优婆塞说：“优婆塞，那是我的错，请你原谅我。”但那位优婆塞回答说：“我不原谅。”他被拒绝后，垂头丧气，无法让他原谅。于是他又回到导师那里。导师明知那位优婆塞(upāsaka)不会原谅他，却心想：“此人傲慢顽固，让他走三十由旬再回来”，没有教导请求原谅的方法就打发他走了。之后他再次回来时，导师见他已经放下傲慢，便派一位使者，对他说：“你和他一起去，去让那位优婆塞原谅你”，并告诫说：“沙门(samaṇa)不应该生起‘这是我的寺院，我的住处，我的优婆塞，我的优婆夷(upāsikā)’的我慢或嫉妒。如果这样做，贪欲、我慢等烦恼就会增长。”

‘‘အသန္တံ [Pg.368] ဘာဝနမိစ္ဆေယျ, ပုရေက္ခာရဉ္စ ဘိက္ခုသု;

အာဝါသေသု စ ဣဿရိယံ, ပူဇာ ပရကုလေသု စ.

“妄求不实之誉，于比丘中为上首；于住处中掌权威，于他人家受供养。

‘‘မမေဝ ကတ မညန္တု, ဂိဟီ ပဗ္ဗဇိတာ ဥဘော;

မမေဝါတိဝသာ အဿု, ကိစ္စာကိစ္စေသု ကိသ္မိစိ;

ဣတိ ဗာလဿ သင်္ကပ္ပော, ဣစ္ဆာ မာနော စ ဝဍ္ဎတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၇၃-၇၄) –

“在家出家两俱者，咸谓诸事我所为；愿彼巨细诸般事，悉皆唯我可依归。愚人如是心盘算，贪欲我慢日渐滋。”

ဓမ္မပဒေ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

在《法句经》中说了这些偈颂。

သုဓမ္မတ္ထေရောပိ ဣမံ ဩဝါဒံ သုတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တေန အနုဒူတေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဥပါသကဿ စက္ခုပထေ အာပတ္တိံ ပဋိကရိတွာ ဥပါသကံ ခမာပေသိ. သော ဥပါသကေန ‘‘ခမာမဟံ ဘန္တေ, သစေ မယှံ ဒေါသော အတ္ထိ, ခမထ မေ’’တိ ပဋိခမာပိတော သတ္ထာရာ ဒိန္နဩဝါဒေ ဌတွာ ကတိပါဟေနေဝ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

须达摩长老听闻此教诫后，礼敬导师，从座位起身，右绕佛陀，与那位信使比丘一同前往，在那位优婆塞的视线范围内，忏悔所犯之罪，请求优婆塞原谅。那位优婆塞说：“尊者，我原谅您。如果我有什么过错，也请您原谅我。”长老被那位优婆塞请求原谅后，安住于导师所给予的教诫，没过几天就与四无碍解一同证得阿罗汉果。

အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

不见罪之举罪羯磨释义

၅၀. တဿာ အဒဿနေယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ တဿာ အဒဿနေယေဝ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မံ ပန အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ တဿာ အဒဿနေ အပ္ပဋိကမ္မေ ဝါ ဘဏ္ဍနကာရကာဒိအင်္ဂေဟိ ကာတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

50. 对她作羯磨应于其缺席时行之，即是说，举罪羯磨应于其缺席时行之。至于诃责等羯磨，则应在指控其犯戒后，若她缺席或不忏悔时，依争吵等事由而作。其余在此已明了。

ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

羯磨犍度释义终。

၂. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကံ

2. 别住犍度

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

别住行法释义

၇၅. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ [Pg.369] နဝကတရံ ပါရိဝါသိကန္တိ အတ္တနော နဝကတရံ ပါရိဝါသိကံ. ပါရိဝါသိကဿ ဟိ အတ္တနော နဝကတရံ ပါရိဝါသိကံ ဌပေတွာ အညေ မူလာယပဋိကဿနာရဟမာနတ္တာရဟမာနတ္တစာရိကအဗ္ဘာနာရဟာပိ ပကတတ္တဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌန္တိ. တေနာဟ ‘‘အန္တမသော မူလာယပအကဿနာရဟာဒီနမ္ပီ’’တိ. ပါဒေ ဃံသေန္တိ ဧတေနာတိ ပါဒဃံသနံ, သက္ခရကထလာဒိ. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပါဒဃံသနိယော သက္ခရံ ကထလံ သမုဒ္ဒဖေဏက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) ဟိ ဝုတ္တံ. သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနမ္ပိ သာဒိယန္တဿာတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနမ္ပိ အဘိဝါဒနာဒိံ သာဒိယန္တဿ. ‘‘မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တေ အနာပုစ္ဆာပိ ဂါမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယော ယော ဝုဍ္ဎောတိ ပါရိဝါသိကေသု ဘိက္ခူသု ယော ယော ဝုဍ္ဎော. နဝကတရဿ သာဒိတုန္တိ ပါရိဝါသိကနဝကတရဿ အဘိဝါဒနာဒိံ သာဒိတုံ.

75. 在别住犍度中，“较新的别住比丘”即指自己的较新的别住比丘。因为对于别住比丘而言，除了自己的较新的别住比丘之外，其他有资格被本日治(mūlāyapaṭikassanā)、有资格受摩那埵(mānatta)、正在行摩那埵、有资格被恢复资格的比丘，仍然处于正常比丘的状态。因此说“即使有资格被本日治者等也包括在内”。“以之磨脚”，是为“磨脚物”，即碎石、瓦片等。如言：“诸比丘，我允许三种磨脚物：碎石、瓦片、海沫。”（《小品》269）。“乐受同住弟子(saddhivihārika)等（之礼敬）”，即乐受同住弟子等的礼敬等。当说“进入村庄勿需向我禀告”时，不禀告也可以进入村庄。“任何年长者”，即别住比丘中任何年长者。“乐受较新者（之礼敬）”，即乐于接受较新的别住比丘的礼敬等。

တတ္ထေဝါတိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေယေဝ. အတ္တနော ပါဠိယာ ပဝါရေတဗ္ဗန္တိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တပါဠိယာ ပဝါရေတဗ္ဗံ, န ပန သဗ္ဗေသု ပဝါရိတေသူတိ အတ္ထော. ယဒိ ပန န ဂဏှာတိ န ဝိဿဇ္ဇေတီတိ ယဒိ ပုရိမဒိဝသေ အတ္တနော န ဂဏှာတိ ဂဟေတွာ စ န ဝိဿဇ္ဇေတိ. စတုဿာလဘတ္တန္တိ ဘောဇနသာလာယံ ပဋိပါဋိယာ ဒိယျမာနဘတ္တံ. ဟတ္ထပါသေ ဌိတေနာတိ ဒါယကဿ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန.

“就在那里”，即就在僧团新学比丘所在的地方。“应按自己的顺序自恣”，意即应按自己的戒腊(vassagga)和钵的顺序来自恣(pavāraṇā)，而不是在所有人都自恣完毕之后。“如果他不接受也不放舍”，即如果前一天他不接受，或接受了也不放舍。“四堂食(Catussālabhatta)”，即在斋堂里按顺序分发的食物。“立于伸手所及处”，即站在施主伸手所及之处。

၇၆. အညော သာမဏေရော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတွာ အညော သာမဏေရော န ဂဟေတဗ္ဗော. ဥပဇ္ဈံ ဒတွာ ဂဟိတသာမဏေရာပီတိ ပကတတ္တကာလေ ဥပဇ္ဈံ ဒတွာ ဂဟိတသာမဏေရာပိ. လဒ္ဓသမ္မုတိကေန အာဏတ္တောပိ ဂရုဓမ္မေဟိ အညေဟိ ဝါ ဩဝဒိတုံ လဘတီတိ အာဟ ‘‘ပဋိဗလဿ ဝါ ဘိက္ခုဿ ဘာရော ကာတဗ္ဗော’’တိ. အာဂတာ ဘိက္ခုနိယော ဝတ္တဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဝစနီယန္တိ သဒေါသံ. ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗန္တိ ပဓာနဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ. ကိံ တန္တိ အာဟ ‘‘ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေန ဝါ’’တိအာဒိ.

76. “不可另收沙弥”，即成为戒师(upajjhāya)后，就不能再另收沙弥了。“已授予戒师资格后所收的沙弥”，是指在正常情况下授予戒师资格后所收的沙弥。“应该让有能力的比丘承担这个责任”，是说获得了僧团认可的人，或被委任者，或通过其他重法(garudhamma)等，能够训诫他人。“应该告诉前来的比丘尼”，这是句子的关联。“应受教诫者”，是指有过失的人。“不应该安排首席座位”，是指不应该安排主要位置。那是什么呢？回答说“或者由波罗提木叉(pātimokkha)的诵者”等等。

ရဇေဟိ [Pg.370] ဟတာ ဥပဟတာ ဘူမိ ဧတိဿာတိ ရဇောဟတဘူမိ, ရဇောကိဏ္ဏဘူမီတိ အတ္ထော. ပစ္စယန္တိ ဝဿာဝါသိကလာဘံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧကပဿေ ဌတွာတိ ပါဠိံ ဝိဟာယ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆတော ဌတွာ. သေနာသနံ န လဘတီတိ သေယျာပရိယန္တဘာဂိတာယ ဝဿဂ္ဂေန ဂဏှိတုံ န လဘတိ. အဿာတိ ဘဝေယျ. ‘‘အာဂန္တုကေန အာရောစေတဗ္ဗံ, အာဂန္တုကဿ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ သစေ ဒွေ ပါရိဝါသိကာ ဂတဋ္ဌာနေ အညမညံ ပဿန္တိ, ဥဘောဟိပိ အညမညဿ အာရောစေတဗ္ဗံ. ယထာ ဗဟိ ဒိသွာ အာရောစိတဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟာရံ အာဂတေ ပုန အာရောစနကိစ္စံ နတ္ထိ, ဧဝံ အညံ ဝိဟာရံ ဂတေနပိ တတ္ထ ပုဗ္ဗေ အာရောစိတဿ ပုန အာရောစနကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ.

“为尘所坏”(Rajohatabhūmi)是指被尘土所击、所坏之地，义为尘土遍布之地。所谓“资具”(paccaya)，是针对雨住期的利得而言。所谓“立于一旁”(ekapasse ṭhatvā)，是说离开队列，站在比丘们的后面。所谓“不得卧坐具”(senāsanaṃ na labhati)，是说因床座已分配完毕，不能以雨住腊次获得。“应有”(Assā)即“可能有”(bhaveyya)。“来者应告知，应告知来者”，此乃无差别而说，是故若二位行别住者于所至之处相见，二者皆应相互告知。犹如于外见到比丘并告知后，当该比丘来到住处时，无须再行告知之事；同样地，去到其他住处者，若先前已告知，亦无须再行告知之事，他们是这么说的。

၈၁. အဝိသေသေနာတိ ပါရိဝါသိကဿ ဥက္ခိတ္တကဿ စ အဝိသေသေန. ဩဗဒ္ဓန္တိ ပလိဗုဒ္ဓံ.

81. 所谓“无差别”(Avisesena)，即对行别住者和被举罪者(ukkhittaka)没有差别。所谓“被系缚”(Obaddha)，即被障碍。

၈၃. သဟဝါသောတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဆန္နေ ပကတတ္တေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ သယနမေဝ အဓိပ္ပေတံ, န သေသဣရိယာပထကပ္ပနံ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

83. 所谓“共住”(sahavāsa)，意指仅是与处于正常状态的比丘同睡，如前所述，而不包括其他威仪的规定。此中其余部分皆易了知。

ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

别住犍度释义 终。

၃. သမုစ္စယက္ခန္ဓကံ

3. 集犍度

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ

出精论释义

၉၇. သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ [Pg.371] ဝုတ္တနယေန ဝတ္တံ သမာဒါတဗ္ဗန္တိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဧကေန ဝါ သမာဒါတဗ္ဗံ. ဝေဒိယာမီတိ စိတ္တေန သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သုခံ အနုဘဝါမိ, န တပ္ပစ္စယာ အဟံ ဒုက္ခိတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃမဇ္ဈေ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေန ‘‘မာနတ္တံ နိက္ခိပါမိ, ဝတ္တံ နိက္ခိပါမီ’’တိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဧကေန ဝါ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ အနာရောစနေန ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋပရိမောစနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာတိ ဘိက္ခူနံ သဇ္ဈာယနသဒ္ဒသဝနူပစာရဝိဇဟနတ္ထံ ဝုတ္တံ, မဟာမဂ္ဂတော ဩက္ကမ္မာတိ မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နဘိက္ခူနံ ဥပစာရဝိဇဟနတ္ထံ, ဂုမ္ဗေန ဝါ ဝတိယာ ဝါ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေတိ ဒဿနူပစာရဝိဇဟနတ္ထံ. အနိက္ခိတ္တဝတ္တေန အန္တောဥပစာရဂတာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ အာရောစေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အယံ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿာတိ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပရိဝသန္တဿာတိ အတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ ထေရဿ အဓိပ္ပာယော – ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပရိဝသန္တဿ ဥပစာရဂတာနံ သဗ္ဗေသံ အာရောစနကိစ္စံ နတ္ထိ, ဒိဋ္ဌရူပါနံ သုတသဒ္ဒါနံ အာရောစေတဗ္ဗံ, အဒိဋ္ဌအသုတာနမ္ပိ အန္တောဒွါဒသဟတ္ထဂတာနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပရိဝသန္တဿ လက္ခဏန္တိ.

97. 所谓“应依集犍度(Samuccayakkhandhaka)中所说之理受持义务”，是指应依别住犍度释义中所说之理，以二句或一句受持。所谓“我感知”(Vediyāmi)，意为：我以心领受而体验到乐，我不因此而苦。所谓“应依所说之理于僧中舍”，是指应依别住犍度中所说之理，以“我舍摩那埵，我舍义务”此二句或其中一句而舍。所谓“告知彼后而舍”，是为免除不告知而破坏义务的恶作罪而说。所谓“越过二投石所及”，是为离开听闻比丘们诵读声的范围而说；所谓“从大路下来”，是为离开行路比丘们的范围；所谓“在为树丛或围墙所遮蔽之处”，是为离开视觉的范围。由于未舍义务者，对所有进入范围者皆应告知，故说“此是已舍义务者的免除”。此中，所谓“已舍义务者”，义为舍义务而行别住者。于此，长老的意趣是：舍义务而行别住者，无须对所有进入范围者告知，对见到形色、听到声音者应告知，对未见未闻但进入十二肘内者亦应告知。此即舍义务而行别住者的相状。

ပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

别住论释义

၁၀၂. ‘‘သတိယေဝ အန္တရာယေ အန္တရာယိကသညီ ဆာဒေတိ, အစ္ဆန္နာ ဟောတိ. အန္တရာယိကဿ ပန အနန္တရာယိကသညာယ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝါ’’တိပိ ပါဌော. အဝေရီတိ ဟိတကာမော. ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေတိ ဥဋ္ဌိတေ အရုဏေ. သုဒ္ဓဿ သန္တိကေတိ သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အနာပန္နဿ သန္တိကေ. ဝတ္ထုန္တိ အသုစိမောစနာဒိဝီတိက္ကမံ.

102. “于有障碍时，有障碍想而覆藏，则不成为覆藏。又，于有障碍，以无障碍想而覆藏，亦不成为覆藏”，此亦为一异诵。所谓“无怨”(Averī)，即欲饶益者。所谓“黎明升起时”(Uddhaste aruṇe)，即“曙光升起时”(uṭṭhite aruṇe)。所谓“于清净者前”(Suddhassa santike)，即于未犯同分僧残罪者前。所谓“事”(Vatthu)，即出不净等违越。

သုက္ကဝိဿဋ္ဌီတိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စာတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီတိ ဣဒံ အသုစိမောစနလက္ခဏဿ ဝီတိက္ကမဿ ပကာသနတော ဝတ္ထု စေဝ ဟောတိ, သဇာတိယသာဓာရဏဝိဇာတိယဝိနိဝတ္တသဘာဝါယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧဝ ပကာသနတော ဂေါတ္တဉ္စ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဂံ တာယတီတိ ဟိ ဂေါတ္တံ. သံဃာဒိသေသောတိ [Pg.372] နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စာတိ သံဃာဒိသေသောတိ တေန တေန ဝီတိက္ကမေန အာပန္နဿ အာပတ္တိနိကာယဿ နာမပ္ပကာသနတော နာမဉ္စေဝ ဟောတိ အာပတ္တိသဘာဂတ္တာ အာပတ္တိ စ.

所谓“出精”(sukkavissaṭṭhi)，既是事(vatthu)又是姓(gotta)。其义为：所谓“出精”，因其显示了以出不净为相的违越，故为“事”；又因其显示了出精是自种族所共有、而异种族所无的自性，故为“姓”。所谓“姓”(gotta)，即守护其贯绪。所谓“僧残”(saṅghādisesa)，既是名称又是罪。“僧残”，因其显示了由彼彼违越所堕罪聚的名称，故为“名称”；又因其自性是罪，故为“罪”。

တဒနုရူပံ ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗန္တိ –

应作与此相应的羯磨语后，给予摩那埵——

‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နံ, သော သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ယာစိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ အဒါသိ. သော ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ, သော သံဃံ တာသံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒဒေယျ, ဧသာ ဉတ္တိ.

“大德僧伽，请听我言。此某甲比丘犯一故意出精罪，覆藏一日。彼向僧伽乞求，对其所犯一故意出精、覆藏一日之罪，行一日别住。僧伽已予某甲比丘，对其所犯一故意出精、覆藏一日之罪，行一日别住。彼已行别住竟。此某甲比丘又犯一故意出精罪，未覆藏。彼向僧伽乞求，对其所犯故意出精、或覆藏或未覆藏之诸罪，行六夜摩那埵。若僧伽时至，僧伽当予某甲比丘，对其所犯二故意出精、或覆藏或未覆藏之罪，行六夜摩那埵。此是白。”

သုဏာတု မေ, ဘန္တေ…ပေ… သော ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ, သော သံဃံ တာသံ…ပေ… ယာစတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တဿ ဒါနံ, သော တုဏှဿ. ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ.

尊者，请听我说……（中略）……彼已行毕别住。此某名比丘犯一故意、未覆藏的出精罪，彼向僧团……（中略）……乞求。僧团授予此某名比丘二故意、覆藏与未覆藏的出精罪六夜摩那埵。若诸具寿同意授予此某名比丘二故意、覆藏与未覆藏的出精罪六夜摩那埵，请默然。不同意者，请说。

ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…

我第二次宣说此义……（中略）……我第三次宣说此义……（中略）……

ဒိန္နံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ, ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ. ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ –

僧团已授予某名比丘二故意、覆藏与未覆藏之出精罪六夜摩那埵。僧团已同意，是故默然。我如此受持。

ဧဝံ [Pg.373] ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. စိဏ္ဏမာနတ္တဿ စ ဣမိနာဝ နယေန ကမ္မဝါစံ ယောဇေတွာ အဗ္ဘာနံ ကာတဗ္ဗံ.

如是作羯磨语后，应授予摩那埵。对已行摩那埵者，亦应以此同样方法作羯磨语，为彼出罪。

အညသ္မိန္တိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသဝသေန အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနတော အညသ္မိံ. ဒသသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

“于另一处”(Aññasmiṃ)是说，不同于以清净结尾别住(suddhantaparivāsa)的方式从罪出离之处。应连结为“以百夜覆藏千罪”。

ပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

别住章释义终。

အတ္တနော သီမံ သောဓေတွာ ဝိဟာရသီမာယာတိ ဝိဟာရေ ဗဒ္ဓသီမမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိဟာရူပစာရတောပိ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ အတိက္ကမိတဗ္ဗာတိ ဘိက္ခုဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝဒတိ ဂါမူပစာရာတိက္ကမေနေဝ ဘိက္ခုနီဝိဟာရူပစာရာတိက္ကမဿ သိဒ္ဓတ္တာ. ဝိဟာရဿ စာတိ ဘိက္ခုဝိဟာရဿ. ဂါမဿာတိ န ဝုတ္တန္တိ ဂါမဿ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဂါမူပစာရေပိ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော.

“清净自己的界后，于寺院界内”(Attano sīmaṃ sodhetvā vihārasīmāya)，是针对寺院中已结之界而说。“从寺院区亦应越过二投石所及”(Vihārūpacāratopi dve leḍḍupātā atikkamitabbā)，是针对比丘寺院而说，因为只要越过村界，自然就越过了比丘尼寺院的区域。“于寺院”(Vihārassa ca)是指比丘寺院。“于村庄”(Gāmassāti)未说，是说未曾言及可离开村庄区域，因此意指在村庄区域内也适合。

တတ္ထေဝ ဌာနံ ပစ္စာသီသန္တီတိ ဘိက္ခူနံ ဌာနံ ပစ္စာသီသန္တိ. ပရိဝါသဝတ္တာဒီနန္တိ ပရိဝါသနိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိအာဒီနံ. ယုတ္တတရံ ဒိဿတီတိ ဣမိနာ အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခုနာ ဝိယ ဘိက္ခုနိယာပိ အန္တောဥပစာရသီမဂတာနံယေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ, န ဂါမေ ဌိတာနမ္ပိ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ. တသ္မိံ ဂါမေတိ ယသ္မိံ ဂါမေ ဘိက္ခုနုပဿယော ဟောတိ, တသ္မိံ ဂါမေ. ဗဟိ ဥပစာရသီမာယ ဌတွာတိ ဥပစာရသီမတော ဗဟိ ဌတွာ. သမ္မန္နိတွာ ဒါတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ သမ္မန္နိတွာ ဒိန္နာယ သဟဝါသေပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ န ဟောတိ.

“彼等即于彼处期待住处”(Tattheva ṭhānaṃ paccāsīsanti)，是说期待比丘们的住处。“别住义务等”(Parivāsavattādīnaṃ)是指别住的义务、依止、止息等。“此更适宜”(Yuttataraṃ dissati)显示：如同未舍弃义务的比丘，比丘尼也只应告知在区域界内的人，不应去村中告知住于彼处者。“于彼村中”(Tasmiṃ gāme)是指有比丘尼僧伽蓝的村子。“住于区域界外”(Bahi upacārasīmāya ṭhatvā)是指住在区域界之外。“经同意后授予”(Sammannitvā dātabba)，此处是说，经同意而授予者，即使共住，夜数也不会中断。

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

覆藏别住章释义

၁၀၈. ဝိသုံ မာနတ္တံ စရိတဗ္ဗန္တိ မူလာယပဋိကဿနံ အကတွာ ဝိသုံ ကမ္မဝါစာယ မာနတ္တံ ဂဟေတွာ စရိတဗ္ဗံ.

108. “应别行摩那埵”(Visuṃ mānattaṃ caritabbaṃ)是说，不作本日治，应以另外的羯磨语受摩那埵而行。

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

出精章释义终。

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

价值合一别住章释义

၁၃၄. ဧကာပတ္တိမူလကန္တိ [Pg.374] ‘‘ဧကာ အာပတ္တိ ဧကာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ, ဧကာ အာပတ္တိ ဒွီဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အာပတ္တိဝဍ္ဎနကန္တိ ‘‘ဧကာ အာပတ္တိ ဧကာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ, ဒွေ အာပတ္တိယော ဒွီဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ အာပတ္တိဝဍ္ဎနကနယံ သန္ဓာယ.

134. “以一罪为根”(Ekāpattimūlakaṃ)是针对以“一罪覆藏一日，一罪覆藏二日”等所说的方法而言。“罪增长”(Āpattivaḍḍhanakaṃ)是针对以“一罪覆藏一日，二罪覆藏二日”等所说的罪增长方法而言。

ဒွေဘိက္ခုဝါရဧကာဒသကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

二比丘、十一法等章释义

၁၈၁. ထုလ္လစ္စယာဒီဟိ မိဿကန္တိ ဧကဝတ္ထုမှိ ပုဗ္ဗဘာဂေ အာပန္နထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋေဟိ မိဿကံ. မက္ခဓမ္မော နာမ ဆာဒေတုကာမတာ.

181. “与偷兰遮等杂”(Thullaccayādīhi missakaṃ)是指，于一事的前分，与所犯的偷兰遮、恶作相杂。名为“覆”(Makkhadhammo)者，是欲覆藏性。

၁၈၂. သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတိ ပရိမာဏမ္ပီတိအာဒိ ဇာတိဝသေနေကဝစနံ, ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော ဝါ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

182. “犯众多僧残罪，亦有其量”等句，是依类而用单数，或作中性抽象名词的用法。其余于此，从巴利圣典及义注亦易了知。

သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

合集犍度释义终。

၄. သမထက္ခန္ဓကံ

4. 止诤犍度

သမ္မုခါဝိနယကထာဝဏ္ဏနာ

现前毘尼章释义

၁၈၇. သမထက္ခန္ဓကေ [Pg.375] သညာပေတီတိ ဧတ္ထ သံ-သဒ္ဒူပပဒေါ ဉာ-သဒ္ဒေါ တောသနဝိသိဋ္ဌေ အဝဗောဓနေ ဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘ပရိတောသေတွာ ဇာနာပေတီ’’တိ.

187. 于《止诤犍度》中“令信解”(saññāpeti)一词，此处，带“saṃ-”前缀的“ñā”词，用于带有“满意”的殊胜理解义，故说为“令满意而了知”(paritosetvā jānāpeti)。

သတိဝိနယာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

忆念毘尼等章释义

၁၉၅-၂၀၀. ဒေသနာမတ္တမေဝေတန္တိ ‘‘ပဉ္စိမာနီ’’တိ ဧတံ ဒေသနာမတ္တံ. သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ ခီဏာသဝဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော သတိဝိနယော. အမူဠှဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော အမူဠှဝိနယော. ပဋိညာတေန ကရဏံ ပဋိညာတကရဏံ.

195-200. “仅是教示”(Desanāmattamevetanti)——所谓“此等五法”，仅是教示而已。应授予已达念圆满的漏尽者的毘尼，是为忆念毘尼。应授予不痴者的毘尼，是为不痴毘尼。依其承认而作，是为依承诺而行(paṭiññātakaraṇa)。

၂၁၂. တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာတိ တံသဒိသတာယ တဗ္ဗောဟာရောတိ ဒဿေတိ ယထာ ‘‘ဧသ ဗြဟ္မဒတ္တော’’တိ.

212. “如以草覆盖”(Tiṇavatthārakasadisattā)，是显示因与其相似而得此称谓，犹如“此是梵授王”。

အဓိကရဏကထာဝဏ္ဏနာ

诤事章释义

၂၁၆. ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ကိံ မူလန္တိအာဒီသု ဝိဝါဒမူလာနီတိ ဝိဝါဒဿ မူလာနိ. ကောဓနောတိ ကုဇ္ဈနလက္ခဏေန ကောဓေန သမန္နာဂတော. ဥပနာဟီတိ ဝေရအပ္ပဋိနိဿဂ္ဂလက္ခဏေန ဥပနာဟေန သမန္နာဂတော. အဂါရဝေါတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၂၃; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၄၄) ဂါရဝဝိရဟိတော. အပ္ပတိဿောတိ အပ္ပတိဿယော အနီစဝုတ္တိ. ဧတ္ထ ပန ယော ဘိက္ခု သတ္ထရိ ဓရမာနေ တီသု ကာလေသု ဥပဋ္ဌာနံ န ယာတိ, သတ္ထရိ အနုပါဟနေ စင်္ကမန္တေ သဥပါဟနော စင်္ကမတိ, နီစေ စင်္ကမေ စင်္ကမန္တေ ဥစ္စေ စင်္ကမတိ, ဟေဋ္ဌာ ဝသန္တေ ဥပရိ ဝသတိ, သတ္ထု ဒဿနဋ္ဌာနေ ဥဘော အံသေ ပါရုပတိ, ဆတ္တံ ဓာရေတိ, ဥပါဟနံ ဓာရေတိ, နဟာယတိ, ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿာဝံ ဝါ ကရောတိ, ပရိနိဗ္ဗုတေ ဝါ ပန စေတိယံ ဝန္ဒိတုံ န ဂစ္ဆတိ, စေတိယဿ ပညာယနဋ္ဌာနေ သတ္ထုဒဿနဋ္ဌာနေ ဝုတ္တံ သဗ္ဗံ ကရောတိ, အညေဟိ စ ဘိက္ခူဟိ ‘‘ကသ္မာ ဧဝံ ကရောသိ, န ဣဒံ ဝဋ္ဋတိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ နာမ လဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုဏှီ ဟောဟိ, ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝဒသိ, ကိံ ဗုဒ္ဓေါ နာမာ’’တိ ဘဏတိ, အယံ သတ္ထရိ အဂါရဝေါ နာမ.

216. “诤事的根本是什么？”等句中，“诤事根本”指诤事的根源。“易怒者”，指具足忿怒特相而有嗔心者。“怀恨者”，指具足不舍怨恨特相而有怀恨者。“不敬者”，指无恭敬者。“不顺从者”，指不顺从、行为不谦下者。此处，若有比丘于导师在世时，于三时不去侍奉；导师赤足经行时，彼着履经行；导师于低处经行时，彼于高处经行；导师住于下方时，彼住于上方；于能见导师处，披覆两肩、持伞、着履、沐浴、大小便；或于导师般涅槃后，不去礼拜塔庙；于塔庙显眼处，如于能见导师处一般，作上述一切事；又被其他比丘言：“汝为何如是作？此为不当，于正等觉者理应有愧。”时，彼言：“住口！汝言佛陀、佛陀，何谓佛陀？”此即名为于导师不敬。

ယော [Pg.376] ပန ဓမ္မသဝနေ သံဃုဋ္ဌေ သက္ကစ္စံ န ဂစ္ဆတိ, သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ န သုဏာတိ, နိဒ္ဒါယတိ ဝါ သလ္လပန္တော ဝါ နိသီဒတိ, သက္ကစ္စံ န ဂဏှာတိ န ဝါစေတိ, ‘‘ကိံ ဓမ္မေ အဂါရဝံ ကရောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုဏှီ ဟောဟိ, ဓမ္မော ဓမ္မောတိ ဝဒသိ, ကိံ ဓမ္မော နာမာ’’တိ ဝဒတိ, အယံ ဓမ္မေ အဂါရဝေါ နာမ. ယော ပန ထေရေန ဘိက္ခုနာ အနဇ္ဈိဋ္ဌော ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဥဒ္ဒိသတိ ပဉှံ ကထေတိ, ဝုဍ္ဎေ ဘိက္ခူ ဃဋ္ဋေန္တော ဂစ္ဆတိ တိဋ္ဌတိ နိသီဒတိ, ဒုဿပလ္လတ္ထိကံ ဝါ ဟတ္ထပလ္လတ္ထိကံ ဝါ ကရောတိ, သံဃမဇ္ဈေ ဥဘော အံသေ ပါရုပတိ, ဆတ္တုပါဟနံ ဓာရေတိ, ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ လဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ‘‘တုဏှီ ဟောဟိ, သံဃော သံဃောတိ ဝဒသိ, ကိံ သံဃော, မိဂသံဃော အဇသံဃော’’တိအာဒီနိ ဝဒတိ, အယံ သံဃေ အဂါရဝေါ နာမ. ဧကဘိက္ခုသ္မိမ္ပိ ဟိ အဂါရဝေ ကတေ သံဃေ ကတောယေဝ ဟောတိ. တိဿော သိက္ခာ ပန အပူရယမာနော သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ နာမ.

又，若有人于宣布听法时，不恭敬前往，不恭敬听法，或昏睡，或交谈而坐，不恭敬领受、读诵。被言：“汝为何于法不敬？”时，却说：“住口！汝言法、法，何谓法？”此即名为于法不敬。又，若有人未经长老比丘邀请，便说法、教导、解答问题；冲撞年长比丘而行、住、坐；或以衣束膝而坐，或以手抱膝而坐；于僧团中披覆两肩、持伞、着履。虽被言：“于比丘僧团理应有愧。”却说：“住口！汝言僧团、僧团，何谓僧团？鹿群、羊群罢了！”此即名为于僧团不敬。实则，对一比丘不敬，即为对僧团不敬。又，不圆满三学者，名为于学不圆满者。

အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနန္တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၂၅; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၄၂; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၃၆) ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနံ ဥပ္ပန္နဝိဝါဒေါ ကထံ ဒေဝမနုဿာနံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တတိ? ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ ဝိယ ဟိ ဒွီသု ဘိက္ခူသု ဝိဝါဒံ အာပန္နေသု တသ္မိံ ဝိဟာရေ တေသံ အန္တေဝါသိကာ ဝိဝဒန္တိ, တေသံ ဩဝါဒံ ဂဏှန္တော ဘိက္ခုနိသံဃော ဝိဝဒတိ, တတော တေသံ ဥပဋ္ဌာကာ ဝိဝဒန္တိ, အထ မနုဿာနံ အာရက္ခဒေဝတာ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဓမ္မဝါဒီနံ အာရက္ခဒေဝတာ ဓမ္မဝါဒိနိယော ဟောန္တိ, အဓမ္မဝါဒီနံ အဓမ္မဝါဒိနိယော. တတော အာရက္ခဒေဝတာနံ မိတ္တာ ဘုမ္မဒေဝတာ ဘိဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ပရမ္ပရာယ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဌပေတွာ အရိယသာဝကေ သဗ္ဗေ ဒေဝမနုဿာ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ဟောန္တိ. ဓမ္မဝါဒီဟိ ပန အဓမ္မဝါဒိနောဝ ဗဟုတရာ ဟောန္တိ. တတော ‘‘ယံ ဗဟုကေဟိ ဂဟိတံ, တံ တစ္ဆ’’န္တိ ဓမ္မံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗဟုတရာ အဓမ္မံ ဂဏှန္တိ. တေ အဓမ္မံ ပုရက္ခတွာ ဝိဟရန္တာ အပါယေသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ဧဝံ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနံ ဥပ္ပန္နော ဝိဝါဒေါ ဗဟူနံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဝါတိ အတ္တနိ ဝါ အတ္တနော ပရိသာယ ဝါ. ဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ ပရသ္မိံ ဝါ ပရဿ ပရိသာယ ဝါ. အာယတိံ အနဝဿဝါယာတိ အာယတိံ အနုပ္ပာဒါယ.

“对天人造成损害和痛苦”：在一座寺院里，两位比丘发生的争执，如何会对天人造成损害和痛苦呢？就像在《憍赏弥(Kosambī)犍度(khandhaka)》中所说，当两位比丘发生争执时，那座寺院里他们的弟子们也会争吵，接受他们教导的比丘尼僧团也会争吵，然后他们的施主们也会争吵，接着守护人类的守护天神(ārakkhadevatā)也会分成两派。其中，守护说法者的守护天神会支持说法一方，而守护说非法者的则支持说非法一方。然后，守护天神的朋友——地居天(bhummadevatā)们也会分裂。这样层层传递下去，直到梵天界(brahmalokā)，除了圣弟子(ariyasāvake)外，所有的天人都会分成两派。然而，说非法者往往比说法者更多。于是，人们便认为“多数人所持的，就是真实”，从而舍弃正法，接受非法。这些人以非法为先导而生活，最终投生于恶趣(apāyesu)。由此可见，一座寺院里两位比丘发生的争执，会对很多人造成损害和痛苦。“内在”(ajjhattaṃ)是指自身或自己的团体。“外在”(bahiddhā)是指他人或他人的团体。“未来不再流漏”(āyatiṃ anavassavāya)是指未来不再产生。

မက္ခီတိ ပရေသံ ဂုဏမက္ခနလက္ခဏေန မက္ခေန သမန္နာဂတော. ပဠာသီတိ ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏေန ပဠာသေန သမန္နာဂတော. ဣဿုကီတိ ပရသက္ကာရာဒီနံ ဣဿာယနလက္ခဏာယ [Pg.377] ဣဿာယ သမန္နာဂတော. မစ္ဆရီတိ အာဝါသမစ္ဆရိယာဒီဟိ သမန္နာဂတော. သဌောတိ ကေရာဋိကော. မာယာဝီတိ ကတပါပပဋိစ္ဆာဒကော. ပါပိစ္ဆောတိ အသန္တသမ္ဘာဝနိစ္ဆကော ဒုဿီလော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ နတ္ထိကဝါဒီ အဟေတုကဝါဒီ အကိရိယဝါဒီ. သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိ သယံ ဒိဋ္ဌမေဝ ပရာမသတိ ဂဏှာတိ. အာဓာနဂ္ဂါဟီတိ ဒဠှဂ္ဂါဟီ. ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီတိ န သက္ကာ ဟောတိ ဂဟိတံ နိဿဇ္ဇာပေတုံ. ဧတ္ထ စ ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီတိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနနယေန ကောဓူပနာဟာဒယော အကုသလဓမ္မာ ဝိဝါဒမူလာနီတိ ဒဿိတာနိ, တထာ ဒုဋ္ဌစိတ္တာ ဝိဝဒန္တီတိအာဒိနာ လောဘဒေါသမောဟာ. အဒုဋ္ဌစိတ္တာ ဝိဝဒန္တီတိအာဒိနာ စ အလောဘာဒယော ဝိဝါဒမူလာနီတိ ဒဿိတာနိ.

“覆者”，指具足覆蔽他人功德之特相者。“好争者”，指具足好与人争之特相者。“嫉妒者”，指具足嫉妒他人利养等之特相者。“悭吝者”，指具足住处悭等者。“谄者”，指狡猾者。“诳者”，指覆藏已作之恶者。“恶欲者”，指欲以不实功德示人、无戒者。“邪见者”，指断灭论者、无因论者、无作论者。“己见执者”，指执取、坚持己见者。“坚持不舍者”，指坚固执取者。“难令舍者”，指不能令其舍弃所执取者。此处，以“易怒者、怀恨者”等，依个人(puggala)之方式，显示忿、恨等不善法为诤事之根；如是，以“恶意诤”等，显示贪、嗔、痴为根；又以“无恶意诤”等，显示无贪等为诤事之根。

၂၁၇. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ပံသုပိသာစကော ဝိယ ဈာမခါဏုဝဏ္ဏော. ဒုဒ္ဒဿိကောတိ ဝိဇာတမာတုယာပိ အမနာပဒဿနော. ဩကောဋိမကောတိ လကုဏ္ဍကော. ကာဏောတိ ဧကက္ခိကာဏော ဝါ ဥဘယက္ခိကာဏော ဝါ. ကုဏီတိ ဧကဟတ္ထကုဏီ ဝါ ဥဘယဟတ္ထကုဏီ ဝါ. ခဉ္ဇောတိ ဧကပါဒခဉ္ဇော ဝါ ဥဘယပါဒခဉ္ဇော ဝါ. ပက္ခဟတောတိ ဟတပက္ခော ပီဌသပ္ပီ.

217. “丑色者”，犹如尘土鬼，肤色如烧焦之树桩。“难见者”，其貌不悦，纵于生母。“侏儒”，指矮小者。“盲者”，指一目盲或二目盲者。“手曲者”，指一手曲或二手曲者。“跛者”，指一足跛或二足跛者。“瘫痪者”，指身之一侧瘫痪，以座而行者。

၂၂၀. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ အကုသလံ အဗျာကတန္တိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကိံ ကုသလံ အကုသလံ ဥဒါဟု အဗျာကတန္တိ ပုစ္ဆတိ. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သိယာ ကုသလန္တိအာဒိ ဝိဿဇ္ဇနံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဝိဝဒန္တိ ဧတေနာတိ ဝိဝါဒေါတိ အာဟ ‘‘ယေန ဝိဝဒန္တိ, သော စိတ္တုပ္ပာဒေါ ဝိဝါဒေါ’’တိ. ကထံ ပန သော စိတ္တုပ္ပာဒေါ အဓိကရဏံ နာမာတိ အာဟ ‘‘သမထေဟိ စ အဓိကရဏီယတာယ အဓိကရဏ’’န္တိ, သမထေဟိ သမေတဗ္ဗတာယ အဓိကရဏန္တိ အတ္ထော. ဝိဝါဒဟေတုဘူတဿ ဟိ စိတ္တုပ္ပာဒဿ ဝူပသမေန တပ္ပဘဝဿ သဒ္ဒဿပိ ဝူပသမော ဟောတီတိ စိတ္တုပ္ပာဒဿ သမထေဟိ အဓိကရဏီယတာ ပရိယာယော သမ္ဘဝတိ.

220. “诤事(vivādādhikaraṇa)是善、不善，还是无记？”此问诤事是善、不善，抑或无记。回答是：“诤事可为善”等。其余亦依此理。所谓“诤”(vivāda)，即“彼等因此而诤，彼心生起即是诤”。然则，彼心生起何以名为“事”(adhikaraṇa)？答曰：“因其应由诸止息法所平息，故为事”，其义为：因其能被诸止息法所平息，故为事。因为作为诤因的心生起一旦平息，由其所生的言语之声亦随之平息，故心生起可由诸止息法所平息。

၂၂၂. အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတန္တိ အယံ ဝိကပ္ပော ပညတ္တိဝဇ္ဇံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တော, န လောကဝဇ္ဇန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘သန္ဓာယဘာသိတဝသေနာ’’တိအာဒိမာဟ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ သန္ဓာယဘာသိတဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ယသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ. ပထဝီခဏနာဒိကေတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘူတဂါမပါတဗျတာဒိပညတ္တိဝဇ္ဇံ သိက္ခာပဒံ [Pg.378] သင်္ဂဏှာတိ. ယော ဝိနယေ အပကတညုတာယ ဝတ္တသီသေန သမ္မုဉ္ဇနိအာဒိနာ ပထဝီခဏနာဒီနိ ကရောတိ, တဒါ တဿုပ္ပန္နစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကုသလစိတ္တံ အင်္ဂံ ဟောတီ’’တိ. အင်္ဂံ ဟောတီတိ စ ဝတ္တသီသေန ကရောန္တဿပိ ‘‘ဣမံ ပထဝိံ ခဏာမီ’’တိအာဒိနာ ဝီတိက္ကမဇာနနဝသေန ပဝတ္တတ္တာ တံ ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တာဓိကရဏံ, ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဟောတီတိ အတ္ထော. န ဟိ ဝီတိက္ကမံ အဇာနန္တဿ ပထဝီခဏနာဒီသု အာပတ္တိ သမ္ဘဝတိ. တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ ကုသလစိတ္တေ အာပတ္တိဘာဝေန ဂဟိတေ သတီတိ အဓိပ္ပာယော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ကုသလစိတ္တေ အာပတ္တိဘာဝေန ဂဟိတေ သတိ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, တသ္မာ. နယိဒံ အင်္ဂပ္ပဟောနကစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဣဒံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာပကဘာဝေန အင်္ဂပ္ပဟောနကံ အာပတ္တိယာ ကာရဏဘူတံ စိတ္တံ သန္ဓာယ န ဝုတ္တံ. ကိံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဘိက္ခုမှိ ကမ္မဋ္ဌာနဂတစိတ္တေန နိပန္နေ နိဒ္ဒါယန္တေ ဝါ မာတုဂါမော စေ သေယျံ ကပ္ပေတိ, တသ္မိံ ခဏေ သေယျာကာရေန ဝတ္တမာနရူပမေဝ အာပတ္တိ, န ကုသလာဒိဝသပ္ပဝတ္တံ စိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အသဉ္စိစ္စ…ပေ… သဟသေယျာဒိဝသေန အာပဇ္ဇတော (ပရိ. ၃၂၃ အတ္ထတော သမာနံ) အဗျာကတံ ဟောတီ’’တိ. တသ္မိဉှိ ခဏေ ဥဋ္ဌာတဗ္ဗေ ဇာတေ အနုဋ္ဌာနတော တဒါကာရပဝတ္တော ရူပက္ခန္ဓောဝ အာပတ္တိ.

222. “罪事(āpattādhikaraṇa)可为不善，可为无记”，此分别说仅针对制罪(paññattivajja)而非世间罪(lokavajja)而说，为表明此义，故云“依意趣说”(sandhāyabhāsita)等。何以于此应依意趣而了知其义？故云“于彼……”等。“掘地等”中，“等”字含摄了毁坏鬼村(bhūtagāma-pātabyatā)等制罪的学处(sikkhāpada)。若有人于律不善巧，作为职责(vattasīsena)而掘地等，彼时生起之心，即是针对此而说的“善心为一分”(aṅga)。所谓“为一分”，其义为：即使是作为职责而行，但因有“我正在掘此地”等了知违犯(vītikkama)而行，故彼善心即是罪事，即善心为罪之因。若不了知违犯，则于掘地等中，罪不成立。所谓“于彼有时”(tasmiṃ sati)，意指于彼被执为罪性的善心存在时。是故，于善心被执为罪性时，不可说“罪事非善”，故云尔。“罪事可为不善，可为无记，罪事非善”，此语并非针对作为罪之一分(aṅgappahonaka)、作为罪之生起因的心而说。然则，是针对何者而说？故云“此则……”等。若比丘(bhikkhu)以修业处(kammaṭṭhāna)之心而卧，或入眠时，有女人来为之设卧具，于此刹那，仅以卧具之相而转起的色蕴(rūpakkhandha)为罪，而非由善等心所转起，故云：“非故意(asañcicca)……乃至……因同卧(sahaseyyā)等而犯（pari. 323 义同），是为无记。”于彼刹那，当起而未起，因未起身，故彼相续转起的色蕴即是罪。

‘‘အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော ကုသလစိတ္တော ဝါ အာပဇ္ဇတိ အကုသလာဗျာကတစိတ္တော ဝါ’’တိ ဝစနတော ကုသလမ္ပိ အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာတိ စေ? န. ယော ဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝုစ္စတိ, သော တီသု စိတ္တေသု အညတရစိတ္တသမင်္ဂီ ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ, န အညထာတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ကုသလစိတ္တော ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ပထဝီခဏနာဒီသု ကုသလစိတ္တက္ခဏေ ဝီတိက္ကမာဒိဝသေန ပဝတ္တရူပသမ္ဘဝတော ကုသလစိတ္တော ဝါ တထာပဝတ္တရူပသင်္ခါတံ အဗျာကတာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, တထာ အဗျာကတစိတ္တော ဝါ အဗျာကတရူပသင်္ခါတံ အဗျာကတာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ပါဏာတိပါတာဒိံ အကုသလစိတ္တော ဝါ အကုသလာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ရူပံ ပနေတ္ထ အဗ္ဗောဟာရိကံ. သုပိနန္တေ စ ပါဏာတိပါတာဒိံ ကရောန္တော သဟသေယျာဒိဝသေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော အကုသလစိတ္တော အဗျာကတာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ.

“犯罪者，或以善心，或以不善心、无记心而犯”，若依此说，善心亦可为罪事耶？答：不然。所谓犯罪者，是具足三心之一心而犯，非有他法，为示此义，故云“或以善心”等。此中义理如下：于掘地等时，于善心刹那(kusalacittakkhaṇe)，因违犯等而有转起之色法(pavatta-rūpa)生起，故或以善心而犯彼名为转起之色的无记罪；或以无记心而犯彼名为无记之色的无记罪。或以不善心而犯杀生(pāṇātipāta)等不善罪，于此，色法是不可言说(abbohārika)的。于梦中行杀生等，或因同卧等而犯应犯之罪时，是以不善心而犯无记罪。

ကုသလစိတ္တံ [Pg.379] အာပဇ္ဇေယျာတိ ဧဠကလောမံ ဂဟေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရေန တိယောဇနံ အတိက္ကမန္တဿ ပညတ္တိံ အဇာနိတွာ ပဒသော ဓမ္မံ ဝါစေန္တဿ စ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယာ ကုသလစိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ. န စ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂန္တိ တသ္မိံ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ န ဟောတိ, သယံ အာပတ္တိ န ဟောတီတိ အတ္ထော. စလိတပ္ပဝတ္တာနန္တိ စလိတာနံ ပဝတ္တာနဉ္စ. စလိတော ကာယော, ပဝတ္တာ ဝါစာ. အညတရမေဝ အင်္ဂန္တိ ကာယဝါစာနံ အညတရမေဝ အာပတ္တီတိ အတ္ထော. တဉ္စ ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ အဗျာကတန္တိ ဣမိနာ အဗျာကတမာပတ္တာဓိကရဏံ, နာညန္တိ ဒဿေတိ.

（比丘）亦可以善心犯罪：例如，携带羊毛，以业处作意行走超过三由旬者，或不知制令而逐句教法者，他们可能以善心而犯应犯之罪。然于彼处，纵有善心，亦非罪之一分。其义为：纵有善心，彼心自身并非是罪。所谓“动转与发出”(Calitappavattānaṃ)，即动转者与发出者。身是动转，语是发出。“仅为其中之一分”，其义为：身语二者，仅其一为罪。而彼（身或语）因摄于色蕴，故为无记。以此表明，罪事是无记，而非其他。

ယဒိ ဧဝံ ‘‘သာပတ္တိကဿ, ဘိက္ခဝေ, နိရယံ ဝါ ဝဒါမိ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ ဝစနတော အဗျာကတဿပိ ဝိပါကဓမ္မတာ အာပဇ္ဇေယျာတိ? နာပဇ္ဇေယျ. အသဉ္စိစ္စ အာပန္နာ ဟိ အာပတ္တိယော ယာဝ သော န ဇာနာတိ, တာဝ အနန္တရာယကရာ, ဇာနိတွာ ဆာဒေန္တော ပန ဆာဒနပ္ပစ္စယာ အညံ ဒုက္ကဋသင်္ခါတံ အကုသလမာပတ္တာဓိကရဏမာပဇ္ဇတိ, တဉ္စ အကုသလသဘာဝတ္တာ သဂ္ဂမောက္ခာနံ အန္တရာယကရဏန္တိ သာပတ္တိကဿ အပါယဂါမိတာ ဝုတ္တာ. အဗျာကတံ ပန အာပတ္တာဓိကရဏံ အဝိပါကဓမ္မမေဝါတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. တေနေဝ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေသုပိ ‘‘ပုထုဇ္ဇနော ကလျာဏပုထုဇ္ဇနော သေက္ခော အရဟာတိ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဒဿေတွာ တေသု အရဟတော အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတမေဝ, တထာ သေက္ခာနံ, တထာ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဿ အသဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမကာလေ အဗျာကတမေဝ. ဣတရဿ အကုသလမ္ပိ ဟောတိ အဗျာကတမ္ပိ. ယသ္မာ စဿ သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမကာလေ အကုသလမေဝ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’န္တိ. သဗ္ဗတ္ထ ဧဝံ အဗျာကတန္တိ ဝိပါကာဘာဝမတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ လိခိတံ. ယဉ္စ အာပတ္တာဓိကရဏံ အကုသလံ, တမ္ပိ ဒေသိတံ ဝုဋ္ဌိတံ ဝါ အနန္တရာယကရံ. ယထာ ဟိ အရိယူပဝါဒကမ္မံ အကုသလမ္ပိ သမာနံ အစ္စယံ ဒေသေတွာ ခမာပနေန ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဟိတတ္တာ အဝိပါကဓမ္မတံ အာပန္နံ အဟောသိကမ္မံ ဟောတိ, ဧဝမိဒမ္ပိ ဒေသိတံ ဝုဋ္ဌိတံ ဝါ ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဟိတတ္တာ အဝိပါကဓမ္မတာယ အဟောသိကမ္မဘာဝေန အနန္တရာယကရံ ဇာတံ. တေနေဝ ‘‘သာပတ္တိကဿ, ဘိက္ခဝေ, နိရယံ ဝါ ဝဒါမိ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ သာပတ္တိကဿေဝ အပါယဂါမိတာ ဝုတ္တာ.

如果这样说：“比丘们，我说有罪者将堕地狱或畜生道”，那么无记的罪事是否也会有异熟法呢？不会有。因为无意所犯之罪，在他不知道之前，不构成障碍；但如果知道后加以覆藏，则因覆藏之缘，会犯下另一种称为恶作(dukkaṭa)的不善罪事，而那由于是不善的自性，会成为天界与解脱的障碍，所以说有罪者会趣向恶趣。而无记的罪事，确实是无异熟法，对此应作此定论。因此，在古代的《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中也记载：“开示凡夫、贤善凡夫、有学、阿罗汉这四种人(puggala)，其中阿罗汉的罪事纯粹是无记；有学的也是如此；贤善凡夫在无意违犯时，也是纯粹的无记。另一者（凡夫）的则或为不善，或为无记。因为当他故意违犯时，就纯粹是不善，所以说‘没有罪事是善的’。在所有地方，说‘无记’都只是就其没有异熟这一点而言。”至于那不善的罪事，如果已发露或已出罪，也就不构成障碍。譬如诽谤圣者之业虽然是不善的，但因发露过失，通过请求宽恕而使成熟的条件被阻碍，它就成为无异熟法，成为无效业；这个罪事也是如此，因已发露或已出罪，使成熟的条件被阻碍，它就因无异熟法而成为无效业，因此不构成障碍。因此才说：“比丘们，我说有罪者将堕地狱或畜生道”，这是专门指有罪者才会趣向恶趣。

အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာဝဏ္ဏနာ

平息诤事止诤法论释义

၂၂၈. ဝိဝါဒသင်္ခါတေ [Pg.380] အတ္ထေ ပစ္စတ္ထိကာ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ.

228. 在称为“诤”的事件中，敌对者即是事件的敌对者。

၂၂၉. သမ္မုခါဝိနယသ္မိန္တိ သမ္မုခါဝိနယဘာဝေ.

229. “于现前毘尼(Sammukhāvinaya)”即是处于现前毘尼的状态。

၂၃၀. အန္တရေနာတိ ကာရဏေန.

230. “Antarenā”即“因为”之义。

၂၃၁. ဥဗ္ဗာဟိကာယ ခီယနကေ ပါစိတ္တိ န ဝုတ္တာ တတ္ထ ဆန္ဒဒါနဿ နတ္ထိတာယ.

231. 在通过票选的表决中，对于抱怨者并未规定波逸提，因为在那里没有授欲的缘故。

၂၃၆. တဿ ခေါ တန္တိ ဧတ္ထ ခေါ တန္တိ နိပါတမတ္တံ.

236. 于此句中，“kho”与“taṃ”仅为助词。

၂၃၈. ‘‘ကာ စ တတ္ထ တဿပါပိယသိကာယာ’’တိ ပေါတ္ထကေသု လိခန္တိ. ‘‘ကာ စ တဿပါပိယသိကာ’’တိ ဧဝံ ပနေတ္ထ ပါဌော ဝေဒိတဗ္ဗော.

238. “于彼，觅罪相(tassapāpiyasikā)为何？”诸书本如此记载。此处的文句应理解为：“觅罪相为何？”

၂၄၂. ကိစ္စာဓိကရဏံ ဧကေန သမထေန သမ္မတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ကိစ္စမေဝ ကိစ္စာဓိကရဏ’’န္တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၈၅-၈၆) ဝစနတော အပလောကနကမ္မာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ. တံ ဝိဝါဒါဓိကရဏာဒီနိ ဝိယ သမထေဟိ သမေတဗ္ဗံ န ဟောတိ, ကိန္တု သမ္မုခါဝိနယေန သမ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ သမ္မတီတိ ဧတ္ထ သမ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

242. 于“业事由一止诤法而止息”一句中，此处根据“事务即是业事”(《律注》2.385-86)之说，（业事）是求听羯磨(apalokanakamma)等的同义词。它不像诤事等那样需要用止诤法来平息，而是通过现前毘尼(sammukhāvinaya)来完成。因此，此处的“止息”应取“完成”之义。其余部分易于理解。

သမထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

止诤犍度释义终。

၅. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ

5. 小事犍度

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

小事论释义

၂၄၃. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ [Pg.381] အဋ္ဌပဒါကာရေနာတိ အဋ္ဌပဒဖလကာကာရေန, ဇူတဖလကသဒိသန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေနာတိ ခေဠမလ္လကမူလသဏ္ဌာနေန.

243. 于小事犍度中，“八足形”即是八格棋盘之形状，意谓如赌博棋盘。“杯底形”即是唾盂底座之形状。

၂၄၅. မုတ္တောလမ္ဗကာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကုဏ္ဍလာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပလမ္ဗကသုတ္တန္တိ ယညောပစိတာကာရေန ဩလမ္ဗကသုတ္တံ.

245. “珍珠垂饰等”中，“等”字包含耳环等。“垂线”指仿照祭祀用绳结样式制成的垂绳。

၂၄၆. စိက္ကလေနာတိ သိလေသေန.

246. “以泥”即是以黏土。

၂၄၈. သာဓုဂီတန္တိ အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တဂီတံ.

248. “善歌”即是与无常等相应的歌咏。

၂၄၉. စတုရဿေန ဝတ္တေနာတိ ပရိပုဏ္ဏေန ဥစ္စာရဏဝတ္တေန. တရင်္ဂဝတ္တာဒီနံ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ နဋ္ဌပ္ပယောဂါနိ. ဗာဟိရလောမိန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော, ယထာ တဿ ဥဏ္ဏပါဝါရဿ ဗဟိဒ္ဓါ လောမာနိ ဒိဿန္တိ, တထာ ဓာရေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

249. “以四角之法”即是以圆满的发音方式。波浪音等发音方法已失传。“外毛”是中性词的用法，意谓犹如羊毛披肩的毛显露于外，如此穿着者犯恶作(dukkaṭa)。

၂၅၁. ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနီတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၆၇) ဣဒံ ဒဋ္ဌဝိသေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယေ ဟိ ကေစိ ဒဋ္ဌဝိသာ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေသံ စတုန္နံ အဟိရာဇကုလာနံ အဗ္ဘန္တရဂတာဝ ဟောန္တိ. အတ္တဂုတ္တိယာတိ အတ္တနော ဂုတ္တတ္ထာယ. အတ္တရက္ခာယာတိ အတ္တနော ရက္ခဏတ္ထာယ. အတ္တပရိတ္တံကာတုန္တိ အတ္တနော ပရိတ္တာဏတ္ထာယ အတ္တပရိတ္တံ နာမ ကာတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော.

251. “此四蛇王族”(《增支部注》2.4.67)是针对咬毒类而言。凡有咬毒者，皆包含于此四蛇王族之内。“为自护”即为保护自己。“为自卫”即为卫护自己。“为作自防护”之义是：我允许为防护自己而作名为‘自防护’的守护。

ဣဒါနိ ယထာ တံ ပရိတ္တံ ကာတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ (ဇာ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၁၀၅) ဝိရူပက္ခေဟီတိ ဝိရူပက္ခနာဂကုလေဟိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဟယောဂေ စေတံ ကရဏဝစနံ, ဧတေဟိ သဟ မယှံ မိတ္တဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ အပါဒကေဟီတိ အပါဒကသတ္တေဟိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဗ္ဗေ သတ္တာတိ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧတ္တကေန ဌာနေန [Pg.382] ဩဒိဿကမေတ္တံ ကထေတွာ ဣဒါနိ အနောဒိဿကမေတ္တံ ကထေတုံ ဣဒမာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သတ္တာ ပါဏာ ဘူတာတိ သဗ္ဗာနေတာနိ ပုဂ္ဂလဝေဝစနာနေဝ. ဘဒြာနိ ပဿန္တူတိ ဘဒြာနိ အာရမ္မဏာနိ ပဿန္တု. မာ ကဉ္စိ ပါပမာဂမာတိ ကဉ္စိ သတ္တံ ပါပကံ လာမကံ မာ အာဂစ္ဆတု.

现在为说明应如何作彼守护，而说“诸比丘，又应如此……”等。其中(《本生注》2.2.105)，“由毗楼博叉(Virūpakkha)”即是由毗楼博叉龙族。其余亦同此理。此是表“伴随”的具格，意谓“我与彼等有友谊”。“由无足者”即是由无足的众生。其余亦同此理。关于“一切众生”一句，此前已于此段经文中宣说有指定对象的慈心，现在为宣说无指定对象的慈心而开始此文。其中，“有情、有命者、有生者”，此皆为众生(puggala)的同义词。“愿彼等见吉祥”即愿彼等见吉祥的所缘。“愿无任何恶来临”即愿任何恶劣、卑劣之事莫降临于任何众生。

အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါတိ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, တေ ဟိ အပ္ပမာဏာ နာမ. သေသဒွယေသုပိ ဧသေဝ နယော, ပမာဏဝန္တာနီတိ ဂုဏပ္ပမာဏေန ယုတ္တာနိ. ဥဏ္ဏနာဘီတိ လောမသနာဘိကော မက္ကဋကော. သရဗူတိ ဃရဂေါဠိကာ. ကတာ မေ ရက္ခာ ကတံ မေ ပရိတ္တန္တိ မယာ ဧတ္တကဿ ဇနဿ ရက္ခာ စ ပရိတ္တာဏဉ္စ ကတံ. ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနီတိ သဗ္ဗေပိ မေ ကတပရိတ္တာဏာ သတ္တာ အပဂစ္ဆန္တု, မာ မံ ဝိဟေဌယိံသူတိ အတ္ထော. သောဟန္တိ ယဿ မမ ဧတေဟိ သဗ္ဗေဟိပိ မေတ္တံ, သော အဟံ ဘဂဝတော နမော ကရောမိ, ဝိပဿီအာဒီနဉ္စ သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ နမော ကရောမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

“佛无量”，此处之“佛”当知为佛之功德，彼等实为无量。其余二者亦同此理。“有量”即是具有功德之量。优那那毗(Uṇṇanābhī)是毛脐蜘蛛。萨罗毗(Sarabū)是壁虎。“我已作守护，我已作防护”，意为我已为这么多的人作了守护与防护。“愿诸鬼神退去”，意为所有受我防护的有情都应离去，不要恼害我。我对这一切众生皆有慈心，我礼敬世尊，亦礼敬毗婆尸(Vipassī)等七位正等觉者，此是其关联。

အညမှိ ဆေတဗ္ဗမှီတိ ရာဂါနုသယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တာဒိသံ ဝါ ဒုက္ခန္တိ မုဋ္ဌိအာဒီဟိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ.

“应断其他者”，此是针对贪随眠而言。“如是之苦”，即是以拳头等令生苦者。

၂၅၂. ဇာလာနိ ပရိက္ခိပါပေတွာတိ ပရိဿယမောစနတ္ထဉ္စေဝ ပမာဒေန ဂဠိတာနံ အာဘရဏာဒီနံ ရက္ခဏတ္ထဉ္စ ဇာလာနိ ကရဏ္ဍကာကာရေန ပရိက္ခိပါပေတွာ. စန္ဒနဂဏ္ဌိ အာဂန္တွာ ဇာလေ လဂ္ဂါတိ ဧကော ကိရ ရတ္တစန္ဒနရုက္ခော ဂင်္ဂါယ ဥပရိတီရေ ဇာတော ဂင်္ဂေါဒကေန ဓောတမူလော ပတိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ပါသာဏေသု သမ္ဘိဇ္ဇမာနော ဝိပ္ပကိရိ. တတော ဧကာ ဃဋပ္ပမာဏာ ဃဋိကာ ပါသာဏေသု ဃံသိယမာနာ ဥဒကဦမီဟိ ပေါထိယမာနာ မဋ္ဌာ ဟုတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဝုယှမာနာ သေဝါလပရိယောနဒ္ဓါ အာဂန္တွာ တသ္မိံ ဇာလေ လဂ္ဂိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. လေခန္တိ လိခိတဂဟိတံ စုဏ္ဏံ. ဥဍ္ဍိတွာတိ ဝေဠုပရမ္ပရာယ ဥဒ္ဓံ ပါပေတွာ, ဥဋ္ဌာပေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဩဟရတူတိ ဣဒ္ဓိယာ ဩတာရေတွာ ဂဏှတု.

252. “张设网”，是为了免除危险，以及防护因放逸而遗失的饰品等物，而让人制作筐形的网环绕四周。关于“旃檀木块漂来附着于网”，据说有一棵红旃檀树生于恒河上游岸边，因恒河水冲刷树根而倒下，随处撞击石头而碎裂散开。其中一块约瓶大小的木块，在石头上摩擦，被水波冲打，变得光滑，然后逐渐被冲走，缠绕着水草，漂来附着于此网。此即是此处所说之义。“书写(Lekhaṃ)”是用于书写的粉末。“高举(Uḍḍitvā)”是以竹竿一根接一根地向上举起，意谓“竖立”。“请降下(Oharatū)”即是以神通力使其降下并拿取。

ပူရဏကဿပါဒယော ဆ သတ္ထာရော. တတ္ထ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅၁-၁၅၂; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၃၁၂) ပူရဏောတိ တဿ သတ္ထုပဋိညဿ နာမံ. ကဿပေါတိ ဂေါတ္တံ. သော ကိရ အညတရဿ ကုလဿ ဧကူနဒါသသတံ ပူရယမာနော ဇာတော. တေနဿ ‘‘ပူရဏော’’တိ နာမံ အကံသု. မင်္ဂလဒါသတ္တာ စဿ ကတံ ‘‘ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝတ္တာ နတ္ထိ, အကတံ ဝါ ‘‘န ကတ’’န္တိ[Pg.383]. သော ‘‘ကိမဟံ ဧတ္ထ ဝသာမီ’’တိ ပလာယိ. အထဿ စောရာ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆိန္ဒိံသု. သော ပဏ္ဏေန ဝါ တိဏေန ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတုမ္ပိ အဇာနန္တော ဇာတရူပေနေဝ ဧကံ ဂါမံ ပါဝိသိ. မနုဿာ တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ သမဏော အရဟာ အပ္ပိစ္ဆော, နတ္ထိ ဣမိနာ သဒိသော’’တိ ပူဝဘတ္တာဒီနိ ဂဟေတွာ ဥပသင်္ကမန္တိ. သော ‘‘မယှံ သာဋကံ အနိဝတ္ထဘာဝေန ဣဒံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ တတော ပဋ္ဌာယ သာဋကံ လဘိတွာပိ န နိဝါသေသိ, တဒေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အဂ္ဂဟေသိ. တဿ သန္တိကေ အညေပိ အညေပီတိ ပဉ္စသတာ မနုဿာ ပဗ္ဗဇိံသု. ဧဝမယံ ဂဏာစရိယော ဟုတွာ ‘‘သတ္ထာ’’တိ လောကေ ပါကဋော အဟောသိ.

富兰那(Pūraṇa)迦叶等六位导师。其中(长部注1.151-152；中部注1.312)“富兰那”是那位自称导师之名，“迦叶”是其姓。据说他出生时，正在为某户人家凑满九十九名奴隶，故为之取名“富兰那”。因其是吉祥之奴，无人会说他所做的是‘恶作’，或所未做的是‘未做’。彼思惟：‘我何故住于此？’便逃走了。后来，盗贼夺其衣。彼不知以树叶或草遮蔽身体，赤身裸体地进入一村庄。诸人见彼，皆言：‘此沙门是阿罗汉，少欲知足，无人能与彼相比’，即持食物前来供养。彼思惟：‘我因未着衣而得此供养’，故从此即使得衣亦不穿，便以此方式出家。于其处，陆续有五百人出家。如是，彼成为教派之领袖，于世间被称为‘导师’。

မက္ခလီတိ တဿ နာမံ. ဂေါသာလာယ ဇာတတ္တာ ဂေါသာလောတိ ဒုတိယနာမံ. တံ ကိရ သကဒ္ဒမာယ ဘူမိယာ တေလဃဋံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တံ ‘‘တာတ မာ ခလီ’’တိ သာမိကော အာဟ. သော ပမာဒေန ခလိတွာ ပတိတွာ သာမိကဿ ဘယေန ပလာယိတုံ အာရဒ္ဓေါ. သာမိကော ဥပဓာဝိတွာ သာဋကကဏ္ဏေ အဂ္ဂဟေသိ, သော သာဋကံ ဆဍ္ဍေတွာ အစေလကော ဟုတွာ ပလာယိ. သေသံ ပူရဏသဒိသမေဝ.

彼名末伽梨(Makkhali)。因出生于牛棚，故其别名为果萨拉。据说彼持油罐行于泥泞地时，主人言：“孩子，不要滑倒。”彼因放逸而滑倒，因惧主人而开始逃跑。主人追上抓住其衣角，彼丢弃衣服，赤身裸体逃走。其余与富兰那之事迹相似。

အဇိတောတိ တဿ နာမံ. ကေသကမ္ဗလံ ဓာရေတီတိ ကေသကမ္ဗလော. ဣတိ နာမဒွယံ သံသန္ဒိတွာ ‘‘အဇိတော ကေသကမ္ဗလော’’တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ကေသကမ္ဗလော နာမ မနုဿာနံ ကေသေဟိ ကတကမ္ဗလော. တတော ပဋိကိဋ္ဌတရံ ဝတ္ထံ နာမ နတ္ထိ. ယထာဟ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ တန္တာဝုတာနံ ဝတ္ထာနံ, ကေသကမ္ဗလော တေသံ ပဋိကိဋ္ဌော အက္ခာယတိ. ကေသကမ္ဗလော, ဘိက္ခဝေ, သီတေ သီတော ဥဏှေ ဥဏှော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဒုက္ခသမ္ဖဿော’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၃၈).

阿耆多(Ajita)是其名。彼穿着头发制成之毛毯，故被称为计设甘婆罗(Kesakambalo)。如是二名合称，即是“阿耆多·计设甘婆罗”。此处所说之发毛毯，是以人之头发编织而成之毛毯。无有比此更粗劣之布料。如是说：‘诸比丘，于所有编织之布料中，发毛毯被认为是最低劣者。发毛毯，诸比丘，冬冷夏热，色难看，气味难闻，触感粗糙。’(增支部3.138)

ပကုဓောတိ တဿ နာမံ. ကစ္စာယနောတိ ဂေါတ္တံ. ဣတိ နာမဂေါတ္တံ သံသန္ဒိတွာ ‘‘ပကုဓော ကစ္စာယနော’’တိ ဝုစ္စတိ. သီတူဒကပဋိက္ခိတ္တကော ဧသ, ဝစ္စံ ကတွာပိ ဥဒကကိစ္စံ န ကရောတိ, ဥဏှောဒကံ ဝါ ကဉ္ဇိယံ ဝါ လဘိတွာ ကရောတိ, နဒိံ ဝါ မဂ္ဂေါဒကံ ဝါ အတိက္ကမ္မ ‘‘သီလံ မေ ဘိန္န’’န္တိ ဝါလိကထူပံ ကတွာ သီလံ အဓိဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတိ. ဧဝရူပနိဿိရိကလဒ္ဓိကော ဧသ.

彼名婆拘陀(Pakudha)，姓迦旃延。如是名姓合称，即是“婆拘陀·迦旃延”。此人是拒绝冷水者，即使大小便后亦不用水清洁，唯有得热水或米粥方才清洁。若渡过河流或水沟，即言‘我戒已破’，然后堆起沙堆，重新立誓持戒后方离去。彼是如是毫无意义之仪式主义者。

သဉ္စယောတိ တဿ နာမံ. ဗေလဋ္ဌဿ ပုတ္တော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော. ‘‘အမှာကံ ဂဏ္ဌနကိလေသော ပလိဗုန္ဓနကိလေသော နတ္ထိ, ကိလေသဂဏ္ဌိရဟိတာ မယ’’န္တိ [Pg.384] ဧဝံဝါဒိတာယ လဒ္ဓနာမဝသေန နိဂဏ္ဌော. နာဋဿ ပုတ္တောတိ နာဋပုတ္တော.

彼名散若(Sañcaya)。彼是毗罗吒(Belaṭṭha)之子，故名毗罗吒子。“我等无结缚之烦恼，无缠缚之烦恼，我等是远离烦恼结者”，因如是宣说，故依所得之名称而被称为尼干陀(Nigaṇṭha)。彼是那吒(Nāṭa)之子，故名那吒子。

ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇောတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၆) ပိဏ္ဍံ ဥလမာနော ပရိယေသမာနော ပဗ္ဗဇိတောတိ ပိဏ္ဍောလော. သော ကိရ ပရိဇိဏ္ဏဘောဂေါ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ မဟန္တံ ဘိက္ခုသံဃဿ လာဘသက္ကာရံ ဒိသွာ ပိဏ္ဍတ္ထာယ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတော. သော မဟန္တံ ကပလ္လပတ္တံ ‘‘ပတ္တ’’န္တိ ဂဟေတွာ စရတိ, ကပလ္လပူရံ ယာဂုံ ပိဝတိ, ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ, ပူဝခဇ္ဇကဉ္စ ခါဒတိ. အထဿ မဟဂ္ဃသဘာဝံ သတ္ထု အာရောစယိံသု. သတ္ထာ တဿ ပတ္တတ္ထဝိကံ နာနုဇာနိ. ထေရော ဟေဋ္ဌာမဉ္စေ ပတ္တံ နိကုဇ္ဇိတွာ ဌပေတိ. သော ဌပေန္တောပိ ဃံသေန္တောဝ ပဏာမေတွာ ဌပေတိ, ဂဏှန္တောပိ ဃံသေန္တောဝ အာကဍ္ဎိတွာ ဂဏှာတိ. တံ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဃံသနေန ပရိက္ခီဏံ နာဠိကောဒနမတ္တဿေဝ ဂဏှနကံ ဇာတံ. တတော သတ္ထု အာရောစေသုံ. အထဿ သတ္ထာ ပတ္တတ္ထဝိကံ အနုဇာနိ. ထေရော အပရေန သမယေန ဣန္ဒြိယဘာဝနံ ဘာဝေန္တော အဂ္ဂဖလေ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. ဣတိ သော ပုဗ္ဗေ သဝိသေသံ ပိဏ္ဍတ္ထာယ ဥလတီတိ ပိဏ္ဍောလော. ဂေါတ္တေန ပန ဘာရဒွါဇောတိ ဥဘယံ ဧကတော ကတွာ ‘‘ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော’’တိ ဝုစ္စတိ.

宾头卢颇罗堕者（《自说经注》36页），谓为乞食而寻觅、出家，故名“宾头卢”。据说，他原为一资财耗尽的婆罗门，因见比丘僧团得大利养恭敬，遂为乞食而出家。他持一大瓦钵，自称为“钵”，四处游行，饮满钵之粥，食米饭，亦食糕饼。后有人将其贪食之事禀告世尊。世尊不许其用钵袋。长老遂将钵倒扣于床下。其置钵之时，常摩擦作响，取钵之时，亦拖曳而出。日久，钵因摩擦而损耗，仅能容一那利之米饭。众人复以此事禀告世尊。世尊于是允许其用钵袋。其后，长老于另一时期修习诸根，证得最上之阿罗汉果。是故，他昔日为乞食而格外勤求，故名“宾头卢”。又因其姓为“颇罗堕”，二者合一，故称“宾头卢颇罗堕”。

‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော…ပေ… ဧတဒဝေါစာ’’တိ ကသ္မာ ဧဝမာဟံသု? သော ကိရ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၀ ဒေဝေါရောဟဏဝတ္ထု) သေဋ္ဌိ နေဝ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, န မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မဇ္ဈတ္တဓာတုကော. သော စိန္တေသိ ‘‘မယှံ ဂေဟေ စန္ဒနံ ဗဟု, ကိံ နု ခေါ ဣမိနာ ကရိဿာမီ’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣမသ္မိံ လောကေ ‘မယံ အရဟန္တော, မယံ အရဟန္တော’တိ ဝတ္တာရော ဗဟူ, အဟံ ဧကံ အရဟန္တမ္ပိ န ဇာနာမိ, ဂေဟေ ဘမံ ယောဇေတွာ ပတ္တံ လိခါပေတွာ သိက္ကာယ ဌပေတွာ ဝေဠုပရမ္ပရာယ သဋ္ဌိဟတ္ထမတ္တေ အာကာသေ ဩလမ္ဗာပေတွာ ‘သစေ အရဟာ အတ္ထိ, အာကာသေနာဂန္တွာ ဂဏှာတူ’တိ ဝက္ခာမိ. ယော တံ ဂဟေဿတိ, တဿ သပုတ္တဒါရော သရဏံ ဂမိဿာမီ’’တိ. သော စိန္တိတနိယာမေနေဝ ပတ္တံ လိခါပေတွာ ဝေဠုပရမ္ပရာယ ဥဿာပေတွာ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ လောကေ အရဟာ, သော အာကာသေန အာဂန္တွာ ဣမံ ပတ္တံ ဂဏှာတူ’’တိ အာဟ.

“尔时，具寿宾头卢颇罗堕……如是说。”他们为何这样说呢？据说（《法句经注》第2卷180页，天降事）那位长者既非正见者，亦非邪见者，心性中立。他心想：“我家里有很多旃檀木，该用此物做什么呢？”他继而念道：“此世间自称‘我是阿罗汉，我是阿罗汉’者甚多，但我一个阿罗汉也不认识。我当在家中设一车床，命人旋制一钵，置于绳网中，以竹竿相接，悬于六十肘高空，然后宣布：‘若有阿罗汉，可从空中前来取此钵。’谁能取走此钵，我便与妻儿一同归依他。”他便按所想，命人旋制了钵，以竹竿相接升至高处，然后宣布：“此世间若有阿罗汉，可从空中前来取此钵！”

တဒါ [Pg.385] ဆ သတ္ထာရော ‘‘အမှာကံ ဧသ အနုစ္ဆဝိကော, အမှာကမေဝ နံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒိံသု. သော ‘‘အာကာသေနာဂန္တွာ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. ဆဋ္ဌေ ဒိဝသေ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော အန္တေဝါသိကေ ပေသေသိ ‘‘ဂစ္ဆထ သေဋ္ဌိံ ဧဝံ ဝဒေထ ‘အမှာကံ အာစရိယဿေဝ အနုစ္ဆဝိကော, မာ အပ္ပမတ္တကဿ ကာရဏာ အာကာသေန အာဂမနံ ကရိ, ဒေဟိ ကိရ တေ ပတ္တ’န္တိ’’. တေ ဂန္တွာ သေဋ္ဌိံ တထာ ဝဒိံသု. သေဋ္ဌိ ‘‘အာကာသေနာဂန္တွာ ဂဏှိတုံ သမတ္ထောဝ ဂဏှာတူ’’တိ အာဟ. နာဋပုတ္တော သယံ ဂန္တုကာမော ဟုတွာ အန္တေဝါသိကာနံ သညံ အဒါသိ ‘‘အဟံ ဧကံ ဟတ္ထဉ္စ ပါဒဉ္စ ဥက္ခိပိတွာ ဥပ္ပတိတုကာမော ဝိယ ဘဝိဿာမိ, တုမှေ မံ ‘အာစရိယ ကိံ ကရောထ, ဒါရုမယပတ္တဿ ကာရဏာ ပဋိစ္ဆန္နံ အရဟတ္တဂုဏံ မဟာဇနဿ မာ ဒဿယိတ္ထာ’တိ ဝတွာ မံ ဟတ္ထေသု စ ပါဒေသု စ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎန္တာ ဘူမိယံ ပါတေယျာထာ’’တိ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ သေဋ္ဌိံ အာဟ ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ အယံ ပတ္တော အညေသံ နာနုစ္ဆဝိကော, မာ တေ အပ္ပမတ္တကဿ ကာရဏာ မမ အာကာသေ ဥပ္ပတနံ ရုစ္စိ, ဒေဟိ မေ ပတ္တ’’န္တိ. ဘန္တေ, အာကာသေန ဥပ္ပတိတွာဝ ဂဏှထာတိ. တတော နာဋပုတ္တော ‘‘တေန ဟိ အပေထ အပေထာ’’တိ အန္တေဝါသိကေ အပနေတွာ ‘‘အာကာသေ ဥပ္ပတိဿာမီ’’တိ ဧကံ ဟတ္ထဉ္စ ပါဒဉ္စ ဥက္ခိပိ. အထ နံ အန္တေဝါသိကာ ‘‘အာစရိယ, ကိံ နာမေတံ ကရောထ, ဆဝဿ ဒါရုမယပတ္တဿ ကာရဏာ ပဋိစ္ဆန္နဂုဏေန တုမှေဟိ မဟာဇနဿ ဒဿိတေန ကော အတ္ထော’’တိ တံ ဟတ္ထပါဒေသု ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိတွာ ဘူမိယံ ပါတေသုံ. သော သေဋ္ဌိံ အာဟ ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ, ဣမေ မေ ဥပ္ပတိတုံ န ဒေန္တိ, ဒေဟိ မေ ပတ္တ’’န္တိ. ဥပ္ပတိတွာဝ ဂဏှထ ဘန္တေတိ. ဧဝံ တိတ္ထိယာ ဆ ဒိဝသာနိ ဝါယမိတွာပိ ပတ္တံ န လဘိံသုယေဝ.

尔时，六师外道言：“此钵与我等相称，应与我等。”长者答言：“请从空中飞来取之。”至第六日，尼乾陀·若提子遣弟子往告长者言：“此钵唯与我师相称，勿因小事而令我师飞行空中，请以钵予我等。”彼等往诣长者，如是言之。长者答言：“能从空中飞来取者，便可取之。”若提子欲自往，乃授意弟子众言：“我当举一手一足，作欲飞状，汝等当言：‘阿阇梨，何作此耶？岂为一木钵故，向大众显露所覆藏之阿罗汉功德耶？’言毕，即执我手足，将我拽倒于地。”彼至长者处言：“大长者，此钵与他人不相称，勿因小事而悦我飞行空中，请以钵予我。”长者言：“尊者，请飞空而取。”于是若提子言：“然则退下，退下。”令弟子退后，言：“我当飞于空中。”遂举一手一足。尔时，弟子众言：“阿阇梨，何作此耶？为一卑贱木钵，向大众显露所覆藏之功德，有何益处？”遂执其手足，将其拽倒于地。彼复谓长者言：“大长者，此辈不让我飞，请以钵予我。”长者言：“请飞空而取。”如是，诸外道六日勤求，终不得钵。

အထ သတ္တမေ ဒိဝသေ အာယသ္မတော စ မောဂ္ဂလ္လာနဿ အာယသ္မတော စ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇဿ ‘‘ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ ဌတွာ စီဝရံ ပါရုပနကာလေ ဓုတ္တကာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘ဟမ္ဘော ပုဗ္ဗေ ဆ သတ္ထာရော ‘မယံ အရဟန္တာမှာ’တိ ဝိစရိံသု, ရာဇဂဟသေဋ္ဌိနော ပန အဇ္ဇ သတ္တမော ဒိဝသော ပတ္တံ ဥဿာပေတွာ ဌပယတော ‘သစေ အရဟာ အတ္ထိ, အာကာသေနာဂန္တွာ ဂဏှာတူ’တိ ဝဒန္တဿ, ဧကောပိ ‘အဟံ အရဟာ’တိ အာကာသေ ဥပ္ပတန္တော နတ္ထိ, အဇ္ဇ နော လောကေ အရဟန္တာနံ နတ္ထိဘာဝေါ ဉာတော’’တိ. တံ ကထံ သုတွာ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ [Pg.386] အာဟ ‘‘သုတံ တေ, အာဝုသော ဘာရဒွါဇ, ဣမေသံ ဝစနံ, ဣမေ ဗုဒ္ဓသာသနံ ပရိဂ္ဂဏှန္တာ ဝိယ ဝဒန္တိ, တွဉ္စ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, ဂစ္ဆေတံ ပတ္တံ အာကာသေန ဂန္တွာ ဂဏှာဟီ’’တိ. ‘‘အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, တွံ ‘ဣဒ္ဓိမန္တာနံ အဂ္ဂေါ’တိ ပါကဋော, တွံ ဧတံ ဂဏှ, တယိ ပန အဂ္ဂဏှန္တေ အဟံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘ဂဏှာဝုသော’’တိ အာဟ. ဣတိ တေ လောကဿ အရဟန္တေဟိ အသုညဘာဝဒဿနတ္ထံ ဧဝမာဟံသု.

至第七日，具寿大目犍连与具寿宾头卢颇罗堕心念：“我等当入王舍城乞食。”行至一平石上，著衣之时，有无赖之徒造谣言：“诸君！昔有六师，自称‘我等是阿罗汉’而游行。然王舍城长者悬钵于空，今已七日，言：‘若有阿罗汉，可从空中前来取之。’竟无一人自称‘我是阿罗汉’而飞于空中者。今日方知世间实无阿罗汉！”闻此言已，具寿大目犍连谓具寿宾头卢颇罗堕言：“贤友颇罗堕，汝闻彼等之言否？彼等言说，犹如诋毁佛法。汝具大神通、大威力，可飞空取钵。”宾头卢答言：“贤友目犍连，汝为‘神通第一’，人所共知，此钵应由汝取。汝若不取，我当取之。”于是，具寿大目犍连言：“贤友，取之。”彼等作如是言，乃为向世人显示世间非无阿罗汉。

တိက္ခတ္တုံ ရာဇဂဟံ အနုပရိယာယီတိ တိက္ခတ္တုံ ရာဇဂဟံ အနုဂန္တွာ ပရိဗ္ဘမိ. ‘‘သတ္တက္ခတ္တု’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ထေရော ကိရ အဘိညာပါဒကံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယ တိဂါဝုတံ ပိဋ္ဌိပါသာဏံ အန္တန္တေန ပရိစ္ဆိန္ဒန္တော တူလပိစု ဝိယ အာကာသေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ရာဇဂဟနဂရဿ ဥပရိ သတ္တက္ခတ္တုံ အနုပရိယာယိ. သော တိဂါဝုတပ္ပမာဏဿ နဂရဿ အပိဓာနံ ဝိယ ပညာယိ. နဂရဝါသိနော ‘‘ပါသာဏော နော အဝတ္ထရိတွာ ဂဏှာတီ’’တိ ဘီတာ သုပ္ပာဒီနိ မတ္ထကေ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ နိလီယိံသု. သတ္တမေ ဝါရေ ထေရော ပိဋ္ဌိပါသာဏံ ဘိန္ဒိတွာ အတ္တာနံ ဒဿေတိ. မဟာဇနော ထေရံ ဒိသွာ ‘‘ဘန္တေ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇ, တဝ ပါသာဏံ ဂါဠှံ ကတွာ ဂဏှ, မာ နော သဗ္ဗေ နာသယီ’’တိ အာဟ. ထေရော ပါသာဏံ ပါဒန္တေန ခိပိတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သော ဂန္တွာ ယထာဌာနေယေဝ ပတိဋ္ဌာသိ. ထေရော သေဋ္ဌိဿ ဂေဟမတ္ထကေ အဋ္ဌာသိ. တံ ဒိသွာ သေဋ္ဌိ ဥရေန နိပဇ္ဇိတွာ ‘‘ဩတရ သာမီ’’တိ ဝတွာ အာကာသတော ဩတိဏ္ဏံ ထေရံ နိသီဒါပေတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ စတုမဓုရပုဏ္ဏံ ကတွာ ထေရဿ အဒါသိ. ထေရော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရာဘိမုခေါ ပါယာသိ. အထဿ ယေ အရညဂတာ ပါဋိဟာရိယံ နာဒ္ဒသံသု, တေ သန္နိပတိတွာ ‘‘ဘန္တေ, အမှာကမ္ပိ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေဟီ’’တိ ထေရံ အနုဗန္ဓိံသု. သော တေသံ တေသံ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေန္တော ဝိဟာရံ အဂမာသိ. သတ္ထာ တံ အနုဗန္ဓိတွာ ဥန္နာဒေန္တဿ မဟာဇနဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အာနန္ဒ, ကဿေသော သဒ္ဒေါ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… ကိံ နု ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ’’တိ.

“三次绕行王舍城”，意为三次前往王舍城后四处游行。也有人说“七次”。据说，长老入神通足处禅，出定后，划定一块三俱卢舍大的石板，如棉絮般将之举至空中，于王舍城上空绕行七次。那块三俱卢舍大的石头，看起来就像是该城的顶盖。城中居民惊恐地想：“石头要压住我们了！”于是头顶簸箕等物，四处躲藏。第七次时，长老击碎石板，显现自身。众人见到长老便说：“尊者宾头卢颇罗堕，请抓牢您的石头，莫要毁了我们所有人！”长老用脚尖踢开石头，将之抛下。它飞去后，便安立于原处。长老站在长者家的屋顶上。长者见此，五体投地，说道：“尊者，请下来！”他让从空中降下的长老坐下，取过钵，盛满四蜜后献给长老。长老接过钵，朝精舍走去。当时，那些在林中而未见神变的人，聚集起来跟随长老，请求道：“尊者，也请为我们示现神变吧！”他为他们一一示现神变，回到了精舍。世尊听到追随他而喧闹的众人之声，便问：“阿难，这是什么声音？”（经中）如是说：“世尊听到了……（中略）……阿难，那是什么又高又大的声音？”

ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိယာ ပါဋိဟာရိယံ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိ နာမ ‘‘သော ပကတိဝဏ္ဏံ ဝိဇဟိတွာ ကုမာရကဝဏ္ဏံ ဝါ ဒဿေတိ နာဂဝဏ္ဏံ ဝါ, ဝိဝိဓမ္ပိ သေနာဗျူဟံ ဒဿေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၃.၁၃) ဧဝမာဂတာ ပကတိဝဏ္ဏဝိဇဟနဝိကာရဝသေန ပဝတ္တာ [Pg.387] ဣဒ္ဓိ. အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ ပန ‘‘ပကတိယာ ဧကော ဗဟုကံ အာဝဇ္ဇတိ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ သတသဟဿံ ဝါ, အာဝဇ္ဇိတွာ ဉာဏေန အဓိဋ္ဌာတိ ‘ဗဟုကော ဟောမီ’’’တိ (ပဋိ. မ. ၃.၁၀ ဒသဣဒ္ဓိနိဒ္ဒေသ) ဧဝံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာ အဓိဋ္ဌာနဝသေန နိပ္ဖန္နာ ဣဒ္ဓိ.

于“禁示神变”中，所谓“变化所成神变”（vikubbaniddhi），是指如（《无碍解道》3.13）所说：“他舍弃本来形色，示现童子相或龙相，乃至示现种种军阵”，这样通过舍弃本来形色而变化的神通。而“决意所成神变”（adhiṭṭhāniddhi），则是如（《无碍解道》3.10 十神变解释）所分别开示：“本来为一，他作意为多，或百，或千，或十万。作意后，以智决意：‘我成多身！’”，这样通过决意而成就的神通。

၂၅၃-၂၅၄. န အစ္ဆုပိယန္တီတိ န သုဖဿိတာနိ ဟောန္တိ. ရူပကာကိဏ္ဏာနီတိ ဣတ္ထိရူပါဒီဟိ အာကိဏ္ဏာနိ. ဘူမိအာဓာရကေတိ ဝလယာဓာရကေ. ဒါရုအာဓာရကဒဏ္ဍာဓာရကေသူတိ ဧကဒါရုနာ ကတအာဓာရကေ ဗဟူဟိ ဒဏ္ဍကေဟိ ကတအာဓာရကေ ဝါတိ အတ္ထော, တီဟိ ဒဏ္ဍေဟိ ကတော ပန န ဝဋ္ဋတိ. ဘူမိယံ ပန နိက္ကုဇ္ဇိတွာ ဧကမေဝ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဒွေ ဌပေန္တေန ဥပရိ ဌပိတပတ္တံ ဧကေန ပဿေန ဘူမိယံ ဖုသာပေတွာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. အာလိန္ဒကမိဍ္ဎိကာဒီနန္တိ ပမုခမိဍ္ဎိကာနံ. ပရိဝတ္တိတွာ တတ္ထေဝ ပတိဋ္ဌာတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ပရိဝတ္တိတွာ တတိယဝါရေ တတ္ထေဝ မိဍ္ဎိယာ ပတိဋ္ဌာတီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ပရိဘဏ္ဍံ နာမ ဂေဟဿ ဗဟိ ကုဋ္ဋပါဒဿ ထိရဘာဝတ္ထံ ကတာ တနုကမိဍ္ဎိကာ ဝုစ္စတိ. တနုကမိဍ္ဎိကာယာတိ ခုဒ္ဒကမိဍ္ဎိကာယ. မိဍ္ဎန္တေပိ အာဓာရကေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဓာရက’’န္တိ ဟိ ဝစနတော မိဍ္ဎာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ အာဓာရကံ ဌပေတွာ တတ္ထ ပတ္တံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ အာဓာရကေ ဌပနောကာသဿ အနိယမိတတ္တာတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပတ္တမာဠော နာမ ဝဋ္ဋေတွာ ပတ္တာနံ အဂမနတ္ထံ ဝဋ္ဋံ ဝါ စတုရဿံ ဝါ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ကတော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

253-254. “不被触及”（na acchupiyanti），即不柔软舒适。“充满各种形象”（rūpakākiṇṇāni），指被女性形象等所布满。“于地面支撑上”（bhūmiādhārake），指于环状底座上。“于木制支撑、杖制支撑上”（dāruādhārakadaṇḍādhārakesū），意为于单块木材制成的支撑物上，或于多根木棍制成的支撑物上，但用三根木杖制成则不合适。于地面倒置（钵）时，只应放置一个。于此，有人说：放置两个时，应将上面的钵的一侧接触地面而放置，这是允许的。“于门廊、矮墙等处”（ālindakamiḍḍhikādīnaṃ），指门廊的矮墙等。“翻转后原地放置”（parivattitvā tattheva patiṭṭhāti）：《疑难义释》中说：“翻转，第三次时，仍放置在原来的矮墙上”。所谓的“附属物”（paribhaṇḍa），是指为稳固墙脚而在房屋外建造的薄矮墙。“于薄矮墙上”（tanukamiḍḍhikāya），即于小型矮墙上。即使在矮墙顶上也可以放置支撑物。因为（佛陀）说：“诸比丘，我允许使用支撑物（ādhāraka）”，所以有人说，在矮墙等任何地方，只要放置了支撑物，就可以在上面放钵，因为放置支撑物的位置并未限定。《疑难义释》中说：“所谓的钵架（pattamāḷo），是为了防止钵滚动，用砖块等围成圆形或方形而制成。”

၂၅၅. ဃဋိကန္တိ ဥပရိ ယောဇိတံ အဂ္ဂဠံ. တာဝကာလိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သကိဒေဝ ဂဟေတွာ တေန အာမိသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဆဍ္ဍေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဃဋိကဋာဟေတိ ဘာဇနကပါလေ. အဘုံ မေတိ ဧတ္ထ ဘဝတီတိ ဘူ, ဝဍ္ဎိ. န ဘူတိ အဘူ, အဝဍ္ဎိ. ဘယဝသေန ပန သာ ဣတ္ထီ ‘‘အဘု’’န္တိ အာဟ, ဝိနာသော မယှန္တိ အတ္ထော. ဆဝသီသဿ ပတ္တန္တိ ဆဝသီသမယံ ပတ္တံ. ပကတိဝိကာရသမ္ဗန္ဓေ စေတံ သာမိဝစနံ, အဘေဒေပိ ဝါ ဘေဒူပစာရေနာယံ ဝေါဟာရော ‘‘သိလာပုတ္တကဿ သရီရ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ.

255. “闩”（ghaṭikaṃ），指装在上面的门闩。“可暂时使用”，其意为：只取用一次，用它吃完食物后即可丢弃。“于罐锅中”（ghaṭikaṭāhe），指于容器的碎片中。“我完了”（abhuṃ me），于此，“有”（bhū）即存在，是增长；“无有”（abhū）即不存在，是衰退。但那女子是因恐惧而说“完了”（abhuṃ），意思是“我将灭亡”。“死人头骨之钵”（chavasīsassa pattaṃ），指死人头骨所制之钵。这是表示“原材料与制成品”关系的属格用法，或是在无差别的情况下作差别想的譬喻用法，如同“石像的身体”等。

စဗ္ဗေတွာတိ ခါဒိတွာ. ဧကံ ဥဒကဂဏ္ဍုသံ ဂဟေတွာတိ ဝါမဟတ္ထေနေဝ ပတ္တံ ဥက္ခိပိတွာ မုခေန ဂဏ္ဍုသံ ဂဟေတွာ. ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေနာတိ သာမိသေန ဟတ္ထေန. ဧတ္တာဝတာတိ ဧကဂဏ္ဍုသဂဟဏမတ္တေန. လုဉ္စိတွာတိ တတော မံသံ [Pg.388] ဥဒ္ဓရိတွာ. ဧတေသု သဗ္ဗေသု ပဏ္ဏတ္တိံ ဇာနာတု ဝါ မာ ဝါ, အာပတ္တိယေဝ.

“嚼食”（cabbetvā），即咬食。“取一口水”（ekaṃ udakagaṇḍusaṃ gahetvā），即用左手举钵，用嘴取一口水。“用沾有残食的手”（ucchiṭṭhahatthena），即用沾有食物的手。“仅此而已”（ettāvatā），指仅取一口水。“撕取”（luñcitvā），指从中取出肉。在所有这些情况下，无论知不知道制戒，都犯戒。

၂၅၆. ကိဏ္ဏစုဏ္ဏေနာတိ သုရာကိဏ္ဏစုဏ္ဏေန. ‘‘အနုဝါတံ ပရိဘဏ္ဍန္တိ ကိလဉ္ဇာဒီသု ကရောန္တီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဗိဒလကန္တိ ဒုဂုဏကရဏသင်္ခါတဿ ကိရိယာဝိသေသဿ အဓိဝစနံ. ကဿ ဒုဂုဏကရဏံ? ယေန ကိလဉ္ဇာဒိနာ မဟန္တံ ကထိနံ အတ္ထတံ, တဿ. တဉှိ ဒဏ္ဍကထိနပ္ပမာဏေန ပရိယန္တေ သံဟရိတွာ ဒုဂုဏံ ကာတဗ္ဗံ. ပဋိဂ္ဂဟန္တိ အင်္ဂုလိကဉ္စုကံ.

256. “酒曲粉末”（kiṇṇacuṇṇena），指酿酒用的酒曲粉末。《疑难义释》中说：“他们顺着风，在草席等物上制作附属物（paribhaṇḍa）。”“双层制作”（bidalakaṃ），是名为“加倍”的特殊工序的同义词。是对什么进行加倍？是对用草席等铺展的大迦絺那衣进行加倍。应将它在边缘处收拢，折叠成“杖迦絺那”的大小，使之成为双层。“指套”（paṭiggahaṃ），指顶针。

၂၅၇-၂၅၉. ပါတိ နာမ ပဋိဂ္ဂဟဏသဏ္ဌာနေန ကတော ဘာဇနဝိသေသော. န သမ္မတီတိ နပ္ပဟောတိ.

257-259. “钵”（pāti），是一种以接受（供养）的形状制作的特殊容器。“不被允许”（na sammati），即不能用。

၂၆၀-၂၆၂. နီစဝတ္ထုကံ စိနိတုန္တိ ဗဟိကုဋ္ဋဿ သမန္တတော နီစဝတ္ထုကံ ကတွာ စိနိတုံ. အရဟဋဃဋိယန္တံ နာမ သကဋစက္ကသဏ္ဌာနံ အရေ အရေ ဃဋိကာနိ ဗန္ဓိတွာ ဧကေန ဒွီဟိ ဝါ ပရိဗ္ဘမိယမာနံ ယန္တံ.

260-262. “低基砌筑”是指于外墙周围建造低矮地基后砌筑。“阿罗汉水车装置”(Arahaṭaghaṭiyanta)是指一种形如车轮的装置，其辐条上绑着水桶，由一或两人转动。

၂၆၃. အာဝိဒ္ဓပက္ခပါသကန္တိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလဿ သမန္တာ ဌပိတပက္ခပါသကံ. မဏ္ဍလေတိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလေ. ပက္ခပါသကေ ဌပေတွာတိ သမန္တာ ပက္ခပါသကဖလကာနိ ဌပေတွာ.

263. “固定翼状侧板”(Āviddhapakkhapāsaka)是指围绕轮毂圆周安装的翼状侧板。“于轮盘上”是指于轮毂圆周上。“安装翼状侧板”是指在周围安装翼状侧板的木板。

၂၆၄. ‘‘နမတကံ သန္ထတသဒိသ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. စမ္မခဏ္ဍပရိဟာရေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အနဓိဋ္ဌဟိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထေဝ ပဝိဋ္ဌာနီတိ မဠောရိကာယ ဧဝ အန္တောဂဓာနိ. ပုဗ္ဗေ ပတ္တသင်္ဂေါပနတ္ထံ အာဓာရကော အနုညာတော, ဣဒါနိ ဘုဉ္ဇနတ္ထံ.

264. 《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“‘Namataka’(毡)类似于垫子。”“应如使用皮片般使用”是指不经受持即可使用。此处的“已放入”是指已完全包含在席垫(maḷorikā)中。先前允许使用支撑物(ādhāraka)是为了保护钵，现在则是为了进食。

၂၆၅. နိက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ တေန ဒိန္နဿ ဒေယျဓမ္မဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနကမ္မဝါစာယ နိက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော, န အဓောမုခဌပနေန. တေနေဝါဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, နိက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော’’တိအာဒိ. အလာဘာယာတိ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ အလာဘတ္ထာယ. အနတ္ထာယာတိ ဥပဒ္ဒဝါယ အဝဍ္ဎိယာ.

265. “应倒钵”是指为了不接受他所施予的供养物，应通过诵念倒钵羯磨语(kammavācā)来倒钵，而不是仅将钵口朝下放置。因此世尊才说：“诸比丘，应如是倒钵”等。“不得利”是指为了令其得不到四种资具。“无益”是指为了令其遭受灾祸与衰损。

၂၆၆. ပသာဒေဿာမာတိ အာယာစိဿာမ. ဧတဒဝေါစာတိ ‘‘အပ္ပတိရူပံ မယာ ကတံ, ဘဂဝါ ပန မဟန္တေပိ အဂုဏေ အစိန္တေတွာ မယှံ အစ္စယံ ပဋိဂ္ဂဏှိဿတီ’’တိ မညမာနော ဧတံ ‘‘အစ္စယော မံ ဘန္တေ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ[Pg.389]. တတ္ထ ဉာယပဋိပတ္တိံ အတိစ္စ ဧတိ ပဝတ္တတီတိ အစ္စယော, အပရာဓော. မံ အစ္စဂမာတိ မံ အတိက္ကမ္မ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တော. ပုရိသေန မဒ္ဒိတွာ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တိတောပိ ဟိ အပရာဓော အတ္ထတော ပုရိသံ အတိစ္စ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တော နာမ ဟောတိ. ပဋိဂ္ဂဏှာတူတိ ခမတု. အာယတိံ သံဝရာယာတိ အနာဂတေ သံဝရဏတ္ထာယ ပုန ဧဝရူပဿ အပရာဓဿ ဒေါသဿ ခလိတဿ အကရဏတ္ထာယ. တဂ္ဃာတိ ဧကံသေန. ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသီတိ ယထာ ဓမ္မော ဌိတော, တထေဝ ကရောသိ, ခမာပေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာတိ တံ တဝ အပရာဓံ မယံ ခမာမ. ဝုဍ္ဎိ ဟေသာ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အရိယဿ ဝိနယေတိ ဧသာ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အရိယဿ ဝိနယေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဝုဍ္ဎိ နာမ. ကတမာ? အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိတွာ အာယတိံ သံဝရာပဇ္ဇနာ. ဒေသနံ ပန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနံ ကရောန္တော ‘‘ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာဟ.

266. “我们将请求宽恕”即“我们将请求”。“他这样说道”是指，他心想：“我做了不合宜的事，但世尊不会计较我等大过，必将接受我的过失”，于是说了“尊者，我犯了过错”等语。此中，“过错”(accayo)是指超越、违背正当的行为，即是过失。“它超越了我”(Maṃ accagamā)是指它越过并压倒了我而发生。譬如，由人踩踏压制而发生的过失，从意义上说，即是超越并压倒了此人而发生。“请接受”即“请宽恕”。“为未来防护”是指为未来防护，为不再犯此类过失、罪恶、错误。“诚然”即“决定无疑”。“你如法而行”是指你依循法之所在而行，意即请求宽恕。“我们接受你的”是指我们宽恕你的过失。“贤友瓦达，此乃圣者律中的增长。贤友瓦达，在圣者律中，在佛陀世尊的教法中，这被称为增长。云何为增长？即见罪知罪，如法忏悔，于未来防护。”而此教说乃依个人而作，故说：“若人见罪知罪，如法忏悔，于未来起防护。”

၂၆၈. ဗောဓိရာဇကုမာရဝတ္ထုမှိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၂၄ အာဒယော) ကောကနဒေါတိ ကောကနဒံ ဝုစ္စတိ ပဒုမံ, သော စ မင်္ဂလပါသာဒေါ ဩလောကနပဒုမံ ဒဿေတွာ ကတော, တသ္မာ ‘‘ကောကနဒေါ’’တိ သင်္ခံ လဘိ. ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာတိ ဧတ္ထ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရန္တိ ပဌမသောပါနဖလကံ ဝုတ္တံ တဿ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဒုဿေန သန္ထတတ္တာ. ဥပရိမသောပါနဖလကတော ပဋ္ဌာယ ဟိ သောပါနံ သန္ထတံ. အဒ္ဒသာ ခေါတိ ဩလောကနတ္ထံယေဝ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော အဒ္ဒသ.

268. 在菩提王子的故事(Bodhirājakumāravatthu)（《中部·注》2.324等）中，“红莲”(kokanada)是指红莲花。那座吉祥楼阁(maṅgalapāsāda)建成观赏莲的样式，因此得名“红莲”。所谓“直至最后的梯身”(yāva pacchimasopānakaḷevarā)，此中“最后的梯身”是指第一级台阶板(paṭhamasopānaphalaka)，因为它是在所有台阶中最末一个被布覆盖的。实际上，阶梯是从最上面的台阶板开始铺设的。“他确实看见了”是指他仅为了观看而站在门楼上看见了。

ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသီတိ ‘‘ကိဿ နု ခေါ အတ္ထာယ ရာဇကုမာရေန အယံ မဟာသက္ကာရော ကတော’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ပုတ္တပတ္ထနာယ ကတဘာဝံ အညာသိ. သော ဟိ ရာဇပုတ္တော အပုတ္တကော. သုတဉ္စာနေန အဟောသိ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ကိရ အဓိကာရံ ကတွာ မနသာ ဣစ္ဆိတံ လဘန္တီ’’တိ. သော ‘‘သစာဟံ ပုတ္တံ လဘိဿာမိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမံ စေလပဋိကံ အက္ကမိဿတိ. နော စေ လဘိဿာမိ, န အက္ကမိဿတီ’’တိ ပတ္ထနံ ကတွာ သန္ထရာပေသိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘နိဗ္ဗတ္တိဿတိ နု ခေါ ဧတဿ ပုတ္တော’’တိ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘န နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ အဒ္ဒသ. ပုဗ္ဗေ ကိရ သော ဧကသ္မိံ ဒီပေ ဝသမာနော [Pg.390] သမာနစ္ဆန္ဒေန သကုဏပေါတကေ ခါဒိ. သစဿ မာတုဂါမော ပုညဝါ ဘဝေယျ, ပုတ္တံ လဘေယျ. ဥဘောဟိ ပန သမာနစ္ဆန္ဒေဟိ ဟုတွာ ပါပကမ္မံ ကတံ, တေနဿ ပုတ္တော န နိဗ္ဗတ္တိဿတီတိ အညာသိ. ဒုဿေ ပန အက္ကန္တေ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ အဓိကာရံ ကတွာ ပတ္ထိတံ လဘန္တီတိ လောကေ အနုဿဝေါ, မယာ စ မဟာအဓိကာရော ကတော, န စ ပုတ္တံ လဘာမိ, တုစ္ဆံ ဣဒံ ဝစန’’န္တိ မိစ္ဆာဂဟဏံ ဂဏှေယျ. တိတ္ထိယာပိ ‘‘နတ္ထိ သမဏာနံ အကတ္တဗ္ဗံ နာမ, စေလပဋိကံ မဒ္ဒန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တီ’’တိ ဥဇ္ဈာယေယျုံ. ဧတရဟိ စ အက္ကမန္တေသု ဗဟူ ဘိက္ခူ ပရစိတ္တဝိဒုနော, တေ ဘဗ္ဗတံ ဇာနိတွာ အက္ကမိဿန္တိ, အဘဗ္ဗတံ ဇာနိတွာ န အက္ကမိဿန္တိ. အနာဂတေ ပန ဥပနိဿယော မန္ဒော ဘဝိဿတိ, အနာဂတံ န ဇာနိဿန္တိ, တေသု အက္ကမန္တေသု သစေ ပတ္ထိတံ ဣဇ္ဈိဿတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ ဣဇ္ဈိဿတိ, ‘‘ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃဿ အဓိကာရံ ကတွာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ လဘန္တိ, ဣဒါနိ န လဘန္တိ, တေယေဝ မညေ ဘိက္ခူ ပဋိပတ္တိပူရကာ အဟေသုံ, ဣမေ ပန ပဋိပတ္တိံ ပူရေတုံ န သက္ကောန္တီ’’တိ မနုဿာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဘဝိဿန္တီတိ ဣမေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ အက္ကမိတုံ အနိစ္ဆန္တော တုဏှီ အဟောသိ. ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီတိ ဣဒံ ပန ထေရော ဝုတ္တေသု ကာရဏေသု တတိယံ ကာရဏံ သန္ဓာယာဟ. မင်္ဂလံ ဣစ္ဆန္တီတိ မင်္ဂလိကာ.

“世尊默然”是指，世尊反思：“王子作此大供养，究竟是为何？”从而了知他是为求子而作。此王子无有子嗣。他曾听闻：“据说对诸佛作供养，即可得心中所愿。”于是他发愿：“我若能得子，正等觉者必会踏上此布；若不得子，则不会踏上。”并发愿后铺设了布匹。其后，世尊反思：“他能否得子？”观察后了知：“不得。”据说，他过去曾于一岛上，与妻子同心食噉雏鸟。倘若其妻有福，或能得子。然因二人同心造作恶业，故了知其子不得出生。若踏上此布，王子则会生起邪见：“世间传言‘对诸佛作供养，可得所愿’，我已作大供养，却不得子，此言虚妄。”外道亦会非议：“沙门无所不为，竟践踏布匹而行。”再者，如今的比丘中，多有能知他人心意者，他们知其可能则踏，知其不可能则不踏。然未来世，众生善根微弱，不能预知未来，当他们踏上时，若所愿得成，则为善事；若不得成，人们则会懊悔，心想：“往昔供养比丘僧团，所愿皆得，如今不得。想必只有过去的那些比丘才是修行圆满者，而今人不能圆满修行。”世尊因这三个原因，不愿踏上，故而默然。长老所说“如来怜悯后世众生”，即是指上述原因中的第三个。“求吉祥者”即是“吉祥家”(maṅgalikā)。

၂၆၉. ဗီဇနိန္တိ စတုရဿဗီဇနိံ. တာလဝဏ္ဋန္တိ တာလပတ္တာဒီဟိ ကတံ မဏ္ဍလိကဗီဇနိံ.

269. “扇”(bījani)是指方形扇。“棕榈扇”(tālavaṇṭa)是指以棕榈叶等制成的圆形扇。

၂၇၀-၂၇၅. ‘‘ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ နာမ တာလပတ္တ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကမ္မသတေနာတိ ဧတ္ထ သတ-သဒ္ဒေါ အနေကပရိယာယော, အနေကေန ကမ္မေနာတိ အတ္ထော, မဟတာ ဥဿာဟေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ရုဓီတိ ခုဒ္ဒကဝဏံ.

270-275. 在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“‘单叶伞’(Ekapaṇṇacchatta)即是棕榈叶。”于“百种业”(Kammasata)中，“百”字有多种含义，意为“通过多种业”，即是说“付出巨大努力”。“Rudhī”是小伤口。

၂၇၈. ‘‘အကာယဗန္ဓနေန သဉ္စိစ္စ အသဉ္စိစ္စ ဝါ ဂါမပ္ပဝေသနေ အာပတ္တိ. သရိတဋ္ဌာနတော ဗန္ဓိတွာ ပဝိသိတဗ္ဗံ နိဝတ္တိတဗ္ဗံ ဝါ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာနံ ဝေဌေတွာ ကတန္တိ ဗဟူ ရဇ္ဇုကေ ဧကတော ကတွာ နာနာဝဏ္ဏေဟိ သုတ္တေဟိ ဝေဌေတွာ မုရဇဝဋ္ဋိသဒိသံ ကတံ. တေနေဝ ဒုတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၈၅ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယ) ဝုတ္တံ ‘‘ဗဟူ ရဇ္ဇုကေ ဧကတော ကတွာ ဧကေန [Pg.391] နိရန္တရံ ဝေဌေတွာ ကတံ ဗဟုရဇ္ဇုကန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. တတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. မုဒ္ဒိကကာယဗန္ဓနံ နာမ စတုရဿံ အကတွာ သဇ္ဇိတံ. ပါမင်္ဂဒသာ စတုရဿာ. မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနေနာတိ ဝရကသီသာကာရေန. ပါသန္တောတိ ဒသာမူလံ.

278. 在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“使用非腰带之物，无论有意或无意进入村庄，皆为犯戒。应在想起之处系好再进入或返回。”“缠绕成鼓缘状”(Murajavaṭṭisaṇṭhānaṃ)是指将多条绳索合在一起，用各种颜色的线缠绕，做成如同鼓缘的形状。因此，在第二波罗夷(pārājika)的释义(vaṇṇanā)中（《波罗夷义注》(Pārājika Aṭṭhakathā) 1.85，《律外决择》(Pāḷimuttakavinicchaya)）说：“将多条绳索合在一起，用一条线连续缠绕而成的，不应称为多绳，那是允许的。”此处应说之义，已在下方说明。“指环腰带”(Muddikakāyabandhana)是指未做成方形的束带。“Pāmaṅga腰带的流苏”(Pāmaṅgadasā)是方形的。“Mudiṅga鼓状”(Mudiṅgasaṇṭhāna)是指“varaka”头状(varakasīsākāra)。“Pāsanta”是流苏的根部。

၂၈၀-၂၈၂. မုဏ္ဍဝဋ္ဋီတိ မလ္လကမ္မကရာဒယော. ပမာဏင်္ဂုလေနာတိ ဝဍ္ဎကီအင်္ဂုလံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝ.

280-282. “Muṇḍavaṭṭī”指摔跤手、工匠等人。“以标准指”(Pamāṇaṅgulena)是就木匠的指宽而言。其余部分从巴利圣典及义注中即可轻易了知。

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

小事犍度释义终。

၆. သေနာသနက္ခန္ဓကံ

6. 住处犍度

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许住处论之释义

၂၉၄. သေနာသနက္ခန္ဓကေ [Pg.392] သေနာသနံ အပညတ္တံ ဟောတီတိ ဝိဟာရသေနာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စတုဗ္ဗိဓဉှိ (မ. နိ. အဋ္ဋ. ၁.၂၉၆) သေနာသနံ ဝိဟာရသေနာသနံ မဉ္စပီဌသေနာသနံ သန္ထတသေနာသနံ ဩကာသသေနာသနန္တိ. တတ္ထ ‘‘မဉ္စောပိ သေနာသနံ, ပီဌမ္ပိ ဘိသိပိ ဗိမ္ဗောဟနမ္ပိ ဝိဟာရောပိ အဍ္ဎယောဂေါပိ ပါသာဒေါပိ ဟမ္မိယမ္ပိ ဂုဟာပိ အဋ္ဋောပိ မာဠောပိ လေဏမ္ပိ ဝေဠုဂုမ္ဗောပိ ရုက္ခမူလမ္ပိ မဏ္ဍပေါပိ သေနာသနံ. ယတ္ထ ဝါ ပန ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တိ, သဗ္ဗမေတံ သေနာသန’’န္တိ (ဝိဘ. ၅၂၇) ဝစနတော ဝိဟာရော အဍ္ဎယောဂေါ ပါသာဒေါ ဟမ္မိယံ ဂုဟာတိ ဣဒံ ဝိဟာရသေနာသနံ နာမ. မဉ္စော ပီဌံ ဘိသိ ဗိမ္ဗောဟနန္တိ ဣဒံ မဉ္စပီဌသေနာသနံ နာမ. စိမိလိကာ စမ္မခဏ္ဍော တိဏသန္ထာရော ပဏ္ဏသန္ထာရောတိ ဣဒံ သန္ထတသေနာသနံ နာမ. ယတ္ထ ဝါ ပန ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တီတိ ဣဒံ ဩကာသသေနာသနံ နာမ.

294. 在《住处犍度》(Senāsanakkhandhaka)中，说“住处尚未制定”，这是就“精舍住处”(vihārasenāsana)而言。住处有四种：精舍住处、床座住处、铺垫住处、空间住处。其中，根据（《分别论》527）所说：“床是住处，座是住处，坐垫、靠枕、精舍、半坡屋、殿堂、高楼、洞穴、望楼、楼台、岩窟、竹林、树下、茅棚也都是住处。乃至比丘们退隐的任何地方，这一切都是住处。”据此，精舍、半坡屋、殿堂、高楼、洞穴，这称为“精舍住处”。床、座、坐垫、靠枕，这称为“床座住处”。毡、皮革、草铺、叶铺，这称为“铺垫住处”。“乃至比丘们退隐的任何地方”，这称为“空间住处”。

ရုက္ခမူလေတိအာဒီသု ရုက္ခမူလသေနာသနံ နာမ ယံကိဉ္စိ သန္ဒစ္ဆာယံ ဝိဝိတ္တံ ရုက္ခမူလံ. ပဗ္ဗတော နာမ သေလော. တတ္ထ ဟိ ဥဒကသောဏ္ဍီသု ဥဒကကိစ္စံ ကတွာ သီတာယ ရုက္ခစ္ဆာယာယ နိသိန္နာ နာနာဒိသာသု ခါယမာနာသု သီတေန ဝါတေန ဗီဇိယမာနာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တိ. ကန္ဒရေတိ ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ, တေန ဒါရိတော ဥဒကေန ဘိန္နော ပဗ္ဗတပ္ပဒေသော ကန္ဒရံ. ယံ ‘‘နိတမ္ဗ’’န္တိပိ ‘‘နဒီကုဉ္ဇ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ ဟိ ရဇတပဋ္ဋသဒိသာ ဝါလိကာ ဟောတိ, မတ္ထကေ မဏိဝိတာနံ ဝိယ ဝနဂဟနံ, မဏိက္ခန္ဓသဒိသံ ဥဒကံ သန္ဒတိ, ဧဝရူပံ ကန္ဒရံ ဩရုယှ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဂတ္တာနိ သီတံ ကတွာ ဝါလိကံ ဥဿာပေတွာ ပံသုကူလစီဝရံ ပညပေတွာ တတ္ထ နိသိန္နာ တေ ဘိက္ခူ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တိ. ဂိရိဂုဟာ နာမ ဒွိန္နံ ပဗ္ဗတာနံ အန္တရာ, ဧကသ္မိံယေဝ ဝါ ဥမင်္ဂသဒိသံ မဟာဝိဝရံ.

于“树下”等词中，“树下住处”(rukkhamūlasenāsana)是指任何有浓荫且僻静的树下。“山”(pabbata)即是岩石。比丘们在水池边做完水事后，坐在清凉的树荫下，当凉风从四方吹拂时，他们便修行沙门法。“Kandara”（山谷），“kaṃ”称为水，由水劈开，即被水冲开的山地，是为“kandara”。它也被称为“山坡”(nitamba)或“河边丛林”(nadīkuñja)。那里的沙子犹如银片，上方的密林宛若宝石华盖，流水清澈如同成堆的宝石。比丘们下到这样的山谷中，饮水清凉身体，堆起沙子，铺开粪扫衣，坐在那里修行沙门法。“山洞”(Giriguhā)是指两山之间，或是在一山之中如隧道般的大洞穴。

‘‘ဝနပတ္ထန္တိ ဒူရာနမေတံ သေနာသနာနံ အဓိဝစန’’န္တိအာဒိဝစနတော (ဝိဘ. ၅၃၁) ယတ္ထ န ကသန္တိ န ဝပန္တိ, တာဒိသံ မနုဿာနံ ဥပစာရဋ္ဌာနံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတံ အရညကသေနာသနံ ‘‘ဝနပတ္ထ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. အဇ္ဈောကာသော နာမ ကေနစိ [Pg.393] အစ္ဆန္နော ပဒေသော. အာကင်္ခမာနာ ပနေတ္ထ စီဝရကုဋိံ ကတွာ ဝသန္တိ. ပလာလပုဉ္ဇေတိ ပလာလရာသိမှိ. မဟာပလာလပုဉ္ဇတော ဟိ ပလာလံ နိက္ကဍ္ဎိတွာ ပဗ္ဘာရလေဏသဒိသေ အာလယေ ကရောန္တိ, ဂစ္ဆဂုမ္ဗာဒီနမ္ပိ ဥပရိ ပလာလံ ပရိက္ခိပိတွာ ဟေဋ္ဌာ နိသိန္နာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တိ, တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ပဉ္စ လေဏာနီတိ ပဉ္စ လီယနဋ္ဌာနာနိ. နိလီယန္တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခူတိ လေဏာနိ, ဝိဟာရာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ. သုပဏ္ဏဝင်္ကဂေဟန္တိ ဂရုဠပက္ခသဏ္ဌာနေန ကတဂေဟံ.

根据（《分别论》531）“‘林野’(Vanapattha)是远处住处的同义词”等语，凡不耕不种、超越人迹范围的林中住处，称为“林野”。“露地”(Ajjhokāsa)是指没有任何遮蔽的地方。有意者可在此处搭建衣库邸(cīvarakuṭi)居住。“稻草堆”(Palālapuñja)是在稻草堆中。比丘们从大稻草堆中抽出稻草，做成如山坡岩窟般的住所，或将稻草铺在灌木丛上，坐在下方修行沙门法，此即是就此而言。“五种窟”(Pañca leṇāni)是指五种隐蔽处。比丘们于此隐蔽，故称“窟”(leṇa)，这是精舍等的同义词。“金翅鸟曲屋”(Supaṇṇavaṅkageha)是指以金翅鸟(garuḷa)翅膀形状建造的房屋。

၂၉၅. အနုမောဒနဂါထာသု သီတန္တိ အဇ္ဈတ္တဓာတုက္ခောဘဝသေန ဝါ ဗဟိဒ္ဓဥတုဝိပရိဏာမဝသဧန ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇနကသီတံ. ဥဏှန္တိ အဂ္ဂိသန္တာပံ, တဿ ဝနဒါဟာဒီသု ဝါ သမ္ဘဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဋိဟန္တီတိ ဗာဓတိ. ယထာ တဒုဘယဝသေန ကာယစိတ္တာနံ ဗာဓနံ န ဟောတိ, ဧဝံ ကရောတိ. သီတုဏှဗ္ဘာဟတေ ဟိ သရီရေ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော ဘိက္ခု ယောနိသော ပဒဟိတုံ န သက္ကောတိ. ဝါဠမိဂါနီတိ သီဟဗျဂ္ဃာဒိဝါဠမိဂေ. ဂုတ္တသေနာသနဉှိ ပဝိသိတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ နိသိန္နဿ တေ ပရိဿယာ န ဟောန္တိ. သရီသပေတိ ယေ ကေစိ သရန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ဒီဃဇာတိကေ. မကသေတိ နိဒဿနမတ္တမေတံ, ဍံသာဒီနမ္ပိ ဧတေနေဝ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သိသိရေတိ သိသိရကာလဝသေန သတ္တာဟဝဒ္ဓလိကာဒိဝသေန စ ဥပ္ပန္နေ သိသိရသမ္ဖဿေ. ဝုဋ္ဌိယောတိ ယဒါ တဒါ ဥပ္ပန္နာ ဝဿဝုဋ္ဌိယော.

295. 在随喜偈(Anumodanagāthā)中，“寒”(sīta)是指由内在界(dhātu)的扰动或由外在季节的变化所产生的寒冷。“热”(uṇha)是指火热，当知其可能发生于森林火灾等情况中。“遮止”(Paṭihanti)即是防护。住所的作用是使身心不因寒热二者而受恼害。因为当身体被寒热侵袭时，心散乱的比丘无法如理精进。“猛兽”(Vāḷamiga)是指狮、虎等凶猛的野兽。进入有防护的住处，关门而坐，则无此等危险。“爬虫”(Sarīsapa)是指任何爬行、长身之物。“蚊”(makasa)只是一个例子，当知也包含虻(ḍaṃsa)等。“寒冬”(sisira)是指在冬季或因七日连绵风雨等而产生的寒冷之触。“雨”(vuṭṭhi)是指时而降下的雨水。

ဝါတာတပေါ ဃောရောတိ ရုက္ခဂစ္ဆာဒီနံ ဥမ္မူလဘဉ္ဇနာဒိဝသေန ပဝတ္တိယာ ဃောရော သရဇအရဇာဒိဘေဒေါ ဝါတော စေဝ ဂိမှပရိဠာဟသမယေသု ဥပ္ပတ္တိယာ ဃောရော သူရိယာတပေါ စ ပဋိဟညတိ ပဋိဗာဟီယတိ. လေဏတ္ထန္တိ နာနာရမ္မဏတော စိတ္တံ နိဝတ္တေတွာ ပဋိသလ္လာနာရာမတ္ထံ. သုခတ္ထန္တိ ဝုတ္တပရိဿယာဘာဝေန ဖာသုဝိဟာရတ္ထံ. ဈာယိတုန္တိ အဋ္ဌတိံသာရမ္မဏေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ စိတ္တံ ဥပနိဇ္ဈာယိတုံ. ဝိပဿိတုန္တိ အနိစ္စာဒိတော သင်္ခါရေ သမ္မသိတုံ.

“风热可畏”是指能拔树倒木的狂风，及夹杂尘土等的风；亦指夏季酷热时产生的烈日，此等皆可遮挡、排除。“为求静处”是为了让心从各种所缘中收回，乐于独处。“为求安乐”是为了远离上述困扰，得以安住。“为修禅”是为了在三十八种业处中，于任何一处专注其心。“为修观”是为了思惟诸行的无常等特性。

ဝိဟာရေတိ ပတိဿယေ. ကာရယေတိ ကာရာပေယျ. ရမ္မေတိ မနောရမေ နိဝါသသုခေ. ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေတိ ကာရေတွာ ပန ဧတ္ထ ဝိဟာရေသု ဗဟုဿုတေ သီလဝန္တေ ကလျာဏဓမ္မေ နိဝါသေယျ. တေ နိဝါသေန္တော ပန တေသံ ဗဟုဿုတာနံ ယထာ ပစ္စယေဟိ ကိလမထော န ဟောတိ, ဧဝံ အန္နဉ္စ [Pg.394] ပါနဉ္စ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ ဒဒေယျ ဥဇုဘူတေသု အဇ္ဈာသယသမ္ပန္နေသု ကမ္မဖလာနံ ရတနတ္တယဂုဏာနဉ္စ သဒ္ဒဟနေန ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“住”是指住在住所。“使建造”是指使人建造。“使喜悦”是指在令人喜悦的住所中安住。“使多闻者住于此”是指建造好住所后，应让那些多闻、持戒、具善法者住于这些寺院中。当安顿他们居住时，应以对业果及三宝功德具足信心的清净心，向那些正直、具足意乐的多闻者布施食物、饮料、衣服和卧具，使他们不因资具而疲劳。

ဣဒါနိ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ အညမညုပကာရိတံ ဒဿေတုံ ‘‘တေ တဿာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ တေတိ တေ ဗဟုဿုတာ. တဿာတိ ဥပါသကဿ. ဓမ္မံ ဒေသေန္တီတိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခာပနူဒနံ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ယံ သော ဓမ္မံ ဣဓညာယာတိ သော ပုဂ္ဂလော ယံ သဒ္ဓမ္မံ ဣမသ္မိံ သာသနေ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇနေန ဇာနိတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန အနာသဝေါ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

现在为了显示在家众和出家众互相帮助，所以说“他们为他”这句偈颂。其中“他们”指的是那些多闻者。“为他”指的是那位优婆塞。“说法”指的是宣讲能够去除一切轮回之苦的正法。“他于此法得智”指的是，那个人在这个教法中通过正确修行，了解了正法，通过证得最高的道而成为无漏者，最终般涅槃。

သော စ သဗ္ဗဒဒေါ ဟောတီတိ အာဝါသဒါနသ္မိံ ဒိန္နေ သဗ္ဗဒါနံ ဒိန္နမေဝ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၄၂) ဒွေ တယော ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကိဉ္စိ အလဒ္ဓါ အာဂတဿပိ ဆာယူဒကသမ္ပန္နံ အာရာမံ ပဝိသိတွာ နဟာယိတွာ ပတိဿယေ မုဟုတ္တံ နိပဇ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယ နိသိန္နဿ ကာယေ ဗလံ အာဟရိတွာ ပက္ခိတ္တံ ဝိယ ဟောတိ, ဗဟိ ဝိစရန္တဿ စ ကာယေ ဝဏ္ဏဓာတု ဝါတာတပေဟိ ကိလမတိ, ပတိဿယံ ပဝိသိတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ မုဟုတ္တံ နိပန္နဿ ဝိသဘာဂသန္တတိ ဝူပသမ္မတိ, သဘာဂသန္တတိ ပတိဋ္ဌာတိ, ဝဏ္ဏဓာတု အာဟရိတွာ ပက္ခိတ္တာ ဝိယ ဟောတိ, ဗဟိ ဝိစရန္တဿ စ ပါဒေ ကဏ္ဋကော ဝိဇ္ဈတိ, ခါဏု ပဟရတိ, သရီသပါဒိပရိဿယာ စေဝ စောရဘယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပတိဿယံ ပဝိသိတွာ ဒွါရံ ပိဓာယ နိပန္နဿ သဗ္ဗေ ပရိဿယာ န ဟောန္တိ, သဇ္ဈာယန္တဿ ဓမ္မပီတိသုခံ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တဿ ဥပသမသုခဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပါဘာဝတော, ဗဟိ ဝိစရန္တဿ စ သေဒါ မုစ္စန္တိ, အက္ခီနိ ဖန္ဒန္တိ, သေနာသနံ ပဝိသနက္ခဏေ မဉ္စပီဌာနိ န ပညာယန္တိ, မုဟုတ္တံ နိသိန္နဿ ပန အက္ခိပသာဒေါ အာဟရိတွာ ပက္ခိတ္တော ဝိယ ဟောတိ, ဒွါရဝါတပါနမဉ္စပီဌာဒီနိ ပညာယန္တိ, ဧတသ္မိဉ္စ အာဝါသေ ဝသန္တံ ဒိသွာ မနုဿာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သော စ သဗ္ဗဒဒေါ ဟောတိ, ယော ဒဒါတိ ဥပဿယ’’န္တိ.

他说“他就是一切布施者”，是因为施予住所就等同于施予了一切。正如《相应部注》(Saṃ. Ni. Aṭṭha. 1.1.42)所说：有的比丘到两三个村子乞食却一无所获，回到具有荫凉和水源的园林，洗浴之后在住所里小睡片刻，起身坐下时，身体的力量就像被注入一样；在外行走时，肤色会被风吹日晒而变得憔悴，进入住所关上门稍作休息，不好的状态便会平息，好的状态得以确立，肤色就像被重新补充了一样；在外行走时，脚会被荆棘刺伤，碰到树桩，还会遇到毒蛇等危险以及盗贼的威胁，进入住所关上门躺下，所有的危险都不会有；诵经者会生起法喜之乐，修习业处者因没有外在干扰而生起寂静之乐；在外行走时会汗流浃背，眼睛昏花，进入卧具的一瞬间甚至看不清床和椅子，但是稍坐片刻，眼睛的清澈明亮就像被重新注入了一样，门窗、床椅等事物都能清晰地看到。人们看到这位比丘住在这个住所里，就会用四种资具恭敬地供养他。因此说：“他就是一切布施者，即施予住所的人”。

၂၉၆. အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒန္တိ ယတ္ထ အင်္ဂုလိံ ပဝေသေတွာ ဒွါရံ အာကဍ္ဎန္တာ ဒွါရဗာဟံ ဖုသာပေန္တိ, တဿေတံ အဓိဝစနံ. အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုန္တိ ကဝါဋေယေဝ ဆိဒ္ဒံ ကတွာ တတ္ထ ပဝေသေတွာ ယေန ရဇ္ဇုကေန ကဍ္ဎန္တာ ဒွါရံ ဖုသာပေန္တိ, တံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုကံ. သေနာသနပရိဘောဂေ အကပ္ပိယစမ္မံ နာမ နတ္ထီတိ [Pg.395] ဒဿနတ္ထံ ‘‘သစေပိ ဒီပိနင်္ဂုဋ္ဌေန ကတာ ဟောတိ, ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. စေတိယေ ဝေဒိကာသဒိသန္တိ ဝါတပါနဗာဟာသု စေတိယေ ဝေဒိကာယ ဝိယ ပဋ္ဋိကာဒီဟိ ဒဿေတွာ ကတံ. ထမ္ဘကဝါတပါနံ နာမ တိရိယံ ဒါရူနိ အဒတွာ ဥဇုကံ ဌိတေဟိ ဧဝ ဝေဏုသလာကာဒီဟိ ကတံ.

296. “拉门孔”是指将手指伸入孔中，拉动门扇使其与门框相碰的地方，这是它的同义词。“拉门绳”是指在门扇上开孔穿入绳子，通过拉动绳子使门扇关闭，碰到门框，那便是拉门绳。为了说明卧具中没有不合规的皮革，所以说“即使是用豹子的尾巴做的，也是可以的”。“像佛塔的围栏一样”是指在通风窗的窗框上，像佛塔的围栏那样用木板等材料装饰而成。“柱式通风窗”是指不安装横木，只用直立的竹条等制成。

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

允许住处说之释义，终。

မဉ္စပီဌာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许床座等说之释义

၂၉၇. ပေါဋကိတူလန္တိ ဧရကတိဏတူလံ. ပေါဋကိဂဟဏဉ္စေတ္ထ တိဏဇာတီနံ နိဒဿနမတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ တိဏဇာတိကာန’’န္တိ. ပဉ္စဝိဓံ ဥဏ္ဏာဒိတူလမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဗိမ္ဗောဟနေ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ‘‘တူလပူရိတံ ဘိသိံ အပဿယိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ, ဝဋ္ဋတီတိ အပရေ. ဥပဒဟန္တီတိ ဌပေန္တိ. သီသပ္ပမာဏန္တိ ယတ္ထ ဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗသီသံ ဥပဒဟန္တိ, တံ သီသပ္ပမာဏံ. တဉ္စ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒတော တိရိယံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ ဝိတ္ထာရတော တီသု ကဏ္ဏေသူ’’တိအာဒိမာဟ. မဇ္ဈဋ္ဌာနံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတီတိ ဗိမ္ဗောဟနဿ မဇ္ဈဋ္ဌာနံ တိရိယတော မုဋ္ဌိရတနပ္ပမာဏံ ဟောတိ. မသူရကေတိ စမ္မမယဘိသိယံ. ဖုသိတာနိ ဒါတုန္တိ သညာကရဏတ္ထံ ဗိန္ဒူနိ ဒါတုံ.

297. “Poṭakitūla”是指“eraka”草绒。“Poṭaki”在此处仅为草类之例示，故说“任何草类”。五种毛绒等填充物亦可用，此处也应与“枕垫”一词关联理解。有人说：“不适合倚靠填有草绒的坐垫”，另一些人则说适合。“放置”(Upadahanti)即是安置。“头量”(Sīsappamāṇa)是指能从颈部开始容纳整个头部的大小。为说明其最大尺寸为横向一“拳宝”，故说“其宽度在三隅”等。中间部分为一“拳宝”，是指枕垫的中间部分横向为一“拳宝”大小。“扁豆形”(Masūrake)是指皮革制的坐垫。“给与斑点”(Phusitāni dātunti)是指为了做记号而点上小点。

၂၉၈. န နိဗန္ဓတီတိ အနိဗန္ဓနီယော, န အလ္လီယတီတိ အတ္ထော. ပဋိဗာဟေတွာတိ မဋ္ဌံ ကတွာ.

298. “不系缚”(anibandhanīyo)，是说它不产生系缚，其义为不黏着。

ဣဋ္ဌကာစယာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许砖砌等说之释义

၃၀၀. ရုက္ခံ ဝိဇ္ဈိတွာတိ ရုက္ခဒါရုံ ဝိဇ္ဈိတွာ. ခါဏုကေ အာကောဋေတွာတိ ဒွေ ဒွေ ခါဏုကေ အာကောဋေတွာ. တံ အာဟရိမံ ဘိတ္တိပါဒန္တိ ဝုတ္တနယေန ခါဏုကေ အာကောဋေတွာ ကတံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတုန္တိ မူလေန ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဘိတ္တိပါဒဿ ဥပတ္ထမ္ဘနဝသေန ဥဿာပေတွာ ခါဏုကေဟိ ဘိတ္တိပါဒံ ဥဿာပေတွာ ဌပေတုန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဥဘတော ကုဋ္ဋံ နီဟရိတွာ ကတပဒေသဿာတိ ယထာ အန္တောဒွါရသမီပေ [Pg.396] နိသိန္နေဟိ ဥဇုကံ ဗဟိ ဩလောကေတုံ န သက္ကာ ဟောတိ, ဧဝံ ဥဘောဟိ ပဿေဟိ ကုဋ္ဋံ နီဟရိတွာ အဘိမုခေ ဘိတ္တိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ကတပဒေသဿ. သမန္တာ ပရိယာဂါရောတိ သမန္တတော အာဝိဒ္ဓပမုခံ. ဥဂ္ဃာဋနကိဋိကန္တိ ဒဏ္ဍေဟိ ဥက္ခိပိတွာ ဌပနကပဒရကိဋိကံ.

300. “穿木(Rukkhaṃ vijjhitvā)”即凿穿木材。“击木桩(Khāṇuke ākoṭetvā)”即两两敲击木桩。“那取来的墙基(Taṃ āharimaṃ bhittipādaṃ)”，是就依前述方法敲击木桩后所造者而说。“立于地面(Bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetuṃ)”意指：以根部立于地面，为支撑墙基而抬高，用木桩将墙基抬高后安放。“于两面伸出墙壁所造之区域(Ubhato kuṭṭaṃ nīharitvā katapadesassa)”，是指如同坐在内门附近的人无法直视外面一样，从两边伸出墙壁，在对面再立一面墙所形成的区域。“四周的廊屋(Samantā pariyāgāro)”即四周有突出门廊的建筑。“可升降的窗(Ugghāṭanakiṭikaṃ)”即用木棍撑起安放的木板窗。

အနာထပိဏ္ဍိကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

给孤独事释义

၃၀၄. အနာထပိဏ္ဍိကသေဋ္ဌိဝတ္ထုမှိ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၄၂) ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေနာတိ ဝါဏိဇ္ဇကမ္မံ အဓိပ္ပေတံ. အနာထပိဏ္ဍိကော ကိရ ရာဇဂဟသေဋ္ဌိ စ အညမညံ ဘဂိနိပတိကာ ဟောန္တိ. ယဒါ ရာဇဂဟေ ဥဋ္ဌာနကဘဏ္ဍံ သမဂ္ဃံ ဟောတိ, တဒါ ရာဇဂဟသေဋ္ဌိ တံ ဂဟေတွာ သကဋသတေဟိ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ယောဇနမတ္တေ ဌိတော အတ္တနော အာဂတဘာဝံ ဇာနာပေတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ တဿ မဟာသက္ကာရံ ကတွာ ဧကံ ယာနံ အာရောပေတွာ သာဝတ္ထိံ ပဝိသတိ. သော သစေ ဘဏ္ဍံ လဟုကံ ဝိက္ကီယတိ, ဝိက္ကိဏာတိ. နော စေ, ဘဂိနိဃရေ ဌပေတွာ ပက္ကမတိ. အနာထပိဏ္ဍိကောပိ တထေဝ ကရောတိ. သွာယံ တဒါပိ တေနေဝ ကရဏီယေန အဂမာသိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

304. 在《给孤独长者事》中(相应部注 1.1.242)，“因某事”是指经商之事。据说，给孤独长者与王舍城(Rājagaha)的长者互为连襟。当王舍城的货物便宜时，王舍城长者便以数百辆货车载之，前往舍卫城(Sāvatthī)，在离城一由旬处停下，派人告知自己已到。给孤独长者便前去迎接，对他大加款待，安排车辆接他进入舍卫城。如果货物容易出售，就卖掉；如果不然，就寄存在姐妹家中后离开。给孤独长者也同样如此。这次他也是因同样的事而去。此是就此而说。

တံ ဒိဝသံ ပန ရာဇဂဟသေဋ္ဌိ ယောဇနမတ္တေ ဌိတေန အနာထပိဏ္ဍိကေန အာဂတဘာဝဇာနနတ္ထံ ပေသိတံ ပဏ္ဏံ န သုဏိ, ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဝိဟာရံ အဂမာသိ. သော ဓမ္မကထံ သုတွာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ အတ္တနော ဃရေ ဥဒ္ဓနခဏာပနဒါရုဖာလနာဒီနိ ကာရေသိ. အနာထပိဏ္ဍိကောပိ ‘‘ဣဒါနိ မယှံ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရိဿတိ, ဣဒါနိ ကရိဿတီ’’တိ ဃရဒွါရေပိ ပစ္စုဂ္ဂမနံ အလဘိတွာ အန္တောဃရံ ပဝိဋ္ဌော ပဋိသန္ထာရမ္ပိ န ဗဟုံ အလတ္ထ. ‘‘ကိံ မဟာသေဋ္ဌိ ကုသလံ ဒါရကရူပါနံ, နသိ မဂ္ဂေ ကိလန္တော’’တိ ဧတ္တကောဝ ပဋိသန္ထာရော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ ဧတဒဟောသီ’’တိအာဒိ.

然而那天，王舍城长者没有收到停留在一由旬外的给孤独派人送来的抵达消息，因为他去寺院听法了。他听完法后，为第二天邀请了以世尊为首的比丘僧团，并让人在自己家中准备挖掘炉灶、劈柴等事。给孤独心想：“他现在会来迎接我，现在会来。”但在门口未受迎接，进入内室后也没有得到太多款待。只有“大长者，孩子们都好吗？路上不累吧？”这样一句问候。因此说：“当时，给孤独居士心生此念……”等。

ဗုဒ္ဓေါတိ တွံ ဂဟပတိ ဝဒေသီတိ တဿ ကိရ မုခတော ဗုဒ္ဓသဒ္ဒံ သုတွာ အနာထပိဏ္ဍိကော ပဉ္စဝဏ္ဏံ ပီတိံ ပဋိလဘတိ, သာ တဿ သီသေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ယာဝ ပါဒပိဋ္ဌိယာ, ပါဒပိဋ္ဌိယာ ဥဋ္ဌာယ ယာဝ သီသာ ဂစ္ဆတိ, ဥဘတော ဥဋ္ဌာယ မဇ္ဈေ ဩသရတိ, မဇ္ဈေ ဥဋ္ဌာယ ဥဘတော ဂစ္ဆတိ. သော ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋော ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ တွံ ဂဟပတိ ဝဒေသီ’’တိ ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ပုစ္ဆိ. အကာလော ခေါ, ဂဟပတိ, ဣမံ ကာလံ တံ ဘဂဝန္တံ [Pg.397] ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုန္တိ ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ ဒုရာသဒါ အာသီဝိသသဒိသာ ဟောန္တိ, သတ္ထာ စ သိဝထိကာယ သမီပေ ဝသတိ, န သက္ကာ တတ္ထ ဣမာယ ဝေလာယ ဣမိနာ ဂန္တု’’န္တိ မညမာနော ဧဝမာဟ. ဗုဒ္ဓဂတာယ သတိယာ နိပဇ္ဇီတိ အညံ ကိဉ္စိ အစိန္တေတွာ ဗုဒ္ဓဂတာယ ဧဝ သတိယာ နိပဇ္ဇိ. တံ ဒိဝသံ ကိရဿ ဘဏ္ဍသကဋေသု ဝါ ဥပဋ္ဌာကေသု ဝါ စိတ္တမ္ပိ နုပ္ပဇ္ဇိ, သာယမာသမ္ပိ န အကာသိ. သတ္တဘူမိကံ ပန ပါသာဒံ အာရုယှ သုပညတ္တာလင်္ကတဝရသယနေ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တောဝ နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. တိက္ခတ္တုံ ဝုဋ္ဌာသိ ပဘာတံ မညမာနောတိ ပဌမယာမေ တာဝ ဝီတိဝတ္တေ ဥဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓံ အနုဿရိ, အထဿ ဗလဝပ္ပသာဒေါ ဥဒပါဒိ, ပီတိအာလောကော အဟောသိ, သဗ္ဗတမံ ဝိဂစ္ဆိ, ဒီပသဟဿုဇ္ဇလနံ ဝိယ စန္ဒုဋ္ဌာနသူရိယုဋ္ဌာနံ ဝိယ စ ဇာတံ. သော ‘‘ပမာဒံ အာပန္နောမှိ, ဝဉ္စိတောမှိ, သူရိယော ဥဂ္ဂတော’’တိ ဥဋ္ဌာယ အာကာသတလေ ဌတွာ စန္ဒံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဧကောဝ ယာမော ဂတော, အညေ ဒွေ အတ္ထီ’’တိ ပုန ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇိ, ဧတေနုပါယေန မဇ္ဈိမယာမာဝသာနေပိ ပစ္ဆိမယာမာဝသာနေပိ တိက္ခတ္တုံ ဥဋ္ဌာသိ. ပစ္ဆိမယာမာဝသာနေ ပန ဗလဝပစ္စူသေယေဝ ဥဋ္ဌာယ အာကာသတလံ အာဂန္တွာ မဟာဒွါရာဘိမုခေါ အဟောသိ, သတ္တဘူမိကဒွါရံ သယမေဝ ဝိဝဋံ အဟောသိ, ပါသာဒါ ဩရုယှ အန္တရဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇိ.

“居士，你说的是佛陀吗？”据说给孤独(Anāthapiṇḍika)听到对方口中说出“佛陀”一词，立刻生起五种喜悦。这喜悦从他头顶升起，直到脚底；又从脚底升起，直到头顶；从两边升起，在中间消退；从中间升起，向两边扩散。他全身被喜悦遍布，如此三次问道：“居士，你说的是佛陀吗？”“居士，现在不是去拜见世尊的时候。”对方心想：“诸佛难以接近，如同毒蛇一般，而且导师住在尸陀林(sivathikā)附近，现在这个时候不可能去那里。”便这样回答。他怀着对佛陀的忆念而躺下，即除了忆念佛陀外，没有想其他任何事情。据说那天，他甚至没有心思放在货物、车乘或侍者身上，连晚饭也没吃。他登上七层楼阁，躺在装饰精美、布置妥善的卧榻上，一边念诵着“佛陀，佛陀”，一边入睡了。他三次起身，以为天亮了。第一次是在初夜过后，他起身忆念佛陀，随即生起强烈的净信，喜悦之光出现，所有的黑暗都消失了，就像点亮了千盏灯，如同月亮升起、太阳升起一般。他心想：“我太懈怠了，被欺骗了，太阳已经升起了。”便起身站在露台上观察月亮，发现“才过了一更，还有两更”，于是又回去躺下。同样地，他在中夜结束时和后夜结束时也各起身一次。后夜将尽，在拂晓时分，他就起身来到露台上，面向大门站立。七层楼阁的大门自己打开了，他从楼阁下来，沿着街道走去。

၃၀၅. အမနုဿာတိ အဓိဂတဝိသေသာ ဒေဝတာ. တထာ ဟိ တာ သေဋ္ဌိဿ ဘာဝိနိသမ္ပတ္တိံ ပစ္စက္ခတော သမ္ပဿမာနာ ‘‘အယံ မဟာသေဋ္ဌိ ‘ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ ဂမိဿာမီ’တိ နိက္ခန္တော ပဌမဒဿနေနေဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော ဟုတွာ အသဒိသံ သံဃာရာမံ ကတွာ စာတုဒ္ဒိသဿ အရိယသံဃဿ အနာဝဋဒွါရော ဘဝိဿတိ, န ယုတ္တမဿ ဒွါရံ ပိဒဟိတု’’န္တိ စိန္တေတွာ ဒွါရံ ဝိဝရိံသု. အန္တရဓာယီတိ ရာဇဂဟံ ကိရ အာကိဏ္ဏမနုဿံ, အန္တောနဂရေ နဝ ကောဋိယော ဗဟိနဂရေ နဝါတိ တံ ဥပနိဿာယ အဋ္ဌာရသ မနုဿကောဋိယော ဝသန္တိ. အဝေလာယ မတမနုဿေ ဗဟိ နီဟရိတုံ အသက္ကောန္တာ အဋ္ဋာလကေ ဌတွာ ဗဟိဒွါရေ ခိပန္တိ. မဟာသေဋ္ဌိ နဂရတော ဗဟိ နိက္ခန္တမတ္တောဝ အလ္လသရီရံ ပါဒေန အက္ကမိ, အပရမ္ပိ ပိဋ္ဌိပါဒေန ပဟရိ, မက္ခိကာ ဥပ္ပတိတွာ ပကိရိံသု, ဒုဂ္ဂန္ဓော နာသာပုဋံ အဘိဟနိ, ဗုဒ္ဓပ္ပသာဒေါ တနုတ္တံ ဂတော. တေနဿ အာလောကော အန္တရဓာယိ အန္ဓကာရော ပါတုရဟောသိ ပီတိဝေဂဿ တနုဘာဝေ တံသမုဋ္ဌိတရူပါနံ ပရိဒုဗ္ဗလဘာဝတော[Pg.398]. သဒ္ဒမနုဿာဝေသီတိ ‘‘သေဋ္ဌိဿ ဥဿာဟံ ဇနေဿာမီ’’တိ သုဝဏ္ဏကိင်္ကိဏိကံ ဃဋ္ဋေန္တော ဝိယ မဓုရဿရေန သဒ္ဒံ အနုဿာဝေသိ.

305. 非人(Amanussa)是指已证得殊胜之法的诸天神。他们亲眼看到大长者将要成就的殊胜功德，心想：“这位大长者，为了‘要去侍奉佛陀’而离开城池，初次拜见世尊就会安住于入流果，成为三宝最上首的供养者，建造无与伦比的僧伽蓝(saṅghārāma)，将为四方圣僧敞开门户，不应该为他关闭城门”，如此想着，便打开了城门。消失(Antaradhāyi)——据说王舍城(Rājagaha)人烟稠密，内城有九千万人口，外城也有九千万，依此而住的共有一亿八千万人口。因为无法及时将非时死亡的人运出去，就站在楼阁上向城外抛尸。大长者刚一出城门，就用脚踩到了湿尸，又用后脚踢到，苍蝇四处飞散，恶臭扑鼻而来，对佛陀的净信就减弱了。因此他的光明消失，黑暗现前，这是由于喜悦之力减弱，由此产生的色法变得极其微弱的缘故。发声警觉(Saddamanussāvesi)——为了激发长者的精进心，就像摇动金铃一样，用悦耳的声音提醒他。

သတံ ကညာသဟဿာနီတိ ပုရိမပဒါနိပိ ဣမိနာဝ သဟဿ-ပဒေန သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗာနိ. ယထေဝ ဟိ သတံ ကညာသဟဿာနိ, ဧဝံ သတံ သဟဿာနိ ဟတ္ထီ, သတံ သဟဿာနိ အဿာ, သတံ သဟဿာနိ ရထာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော, ဣတိ ဧကေကံ သတသဟဿံ ဒီပိတံ ဟောတိ. ပဒဝီတိဟာရဿာတိ ပဒံ ဝီတိဟရတိ ဧတ္ထာတိ ပဒဝီတိဟာရော. သော ဒုတဝိလမ္ဗိတံ အကတွာ သမဂမနေ ဒွိန္နံ ပဒါနံ အန္တရေ မုဋ္ဌိရတနမတ္တံ. ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိန္တိ တံ ဧကံ ပဒဝီတိဟာရံ သောဠသ ဘာဂေ ကတွာ တတော ဧကော ကောဋ္ဌာသော ပုန သောဠသဓာ, တတော ဧကော သောဠသဓာတိ ဧဝံ သောဠသ ဝါရေ သောဠသဓာ ဘိန္နဿ ဧကော ကောဋ္ဌာသော သောဠသီ ကလာ နာမ, တံ သောဠသိံ ကလံ ဧတာနိ စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ န အဂ္ဃန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သတံ ဟတ္ထိသဟဿာနိ သတံ အဿသဟဿာနိ သတံ ရထသဟဿာနိ သတံ ကညာသဟဿာနိ, တာ စ ခေါ အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ သကလဇမ္ဗုဒီပရာဇဓီတရောဝါတိ ဣမသ္မာ ဧတ္တကာ လာဘာ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တဿ တသ္မိံ သောဠသိကလာသင်္ခါတေ ပဒေသေ လင်္ဃနသာဓနဝသေန ပဝတ္တစေတနာဝ ဥတ္တရိတရာတိ. ပဒံ ဝါ ဝီတိဟရတိ ဧတေနာတိ ပဒဝီတိဟာရော, တထာပဝတ္တာ ကုသလစေတနာ, တဿာ ဖလံ သောဠသဓာ ကတွာတိ စ ဝဒန္တိ. ဣဒံ ပန ဝိဟာရဂမနံ ကဿ ဝသေန ဂဟိတန္တိ? ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အနန္တရာယေန သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟန္တဿ ဝသေန ဂဟိတံ. ‘‘ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇံ ကရိဿာမိ, စေတိယံ ဝန္ဒိဿာမိ, ဓမ္မံ သောဿာမိ, ဒီပပူဇံ ကရိဿာမိ, သံဃံ နိမန္တေတွာ ဒါနံ ဒဿာမိ, သိက္ခာပဒေသု ဝါ သရဏေသု ဝါ ပတိဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆတောပိ ဝသေန ဝဋ္ဋတိယေဝ.

“十万少女”等，前面的各项也应与此“十万”之数相连。正如“十万少女”，亦有“十万象”、“十万马”、“十万车”，此中之义即是如此，即每一项皆以十万说明。“步距”(padavītihāra)是指跨出一步之处。此步距，为不迟缓地正常行走时，两足之间的距离，仅一拳之量。“不值其十六分之一”是指，将一个步距分为十六份，取其一份再分为十六份，如此重复十六次，最后所得之一份名为“十六分”(soḷasī kalā)，而前述四种十万之物，其价值亦不及此“十六分”。此即是说，十万象、十万马、十万车、十万少女——且彼等皆为佩戴宝珠耳环之全瞻部洲(Jambudīpa)的王女——与此等财富相比，前往寺院者仅在跨越那“十六分”距离时所生起的心念，其功德已然超胜。或曰，“步距”亦指由此而生起的善心念，其果报纵使分为十六份，（前述四种十万之物的价值）亦不及其中一份。然则，此“前往寺院”是依何人而言？乃依前往寺院后，无有障碍而安住于入流果者而言。若为“我将以香花等供养，礼敬塔庙，听闻正法，燃灯供养，延请僧团布施，或安住于学处(sikkhāpada)或诸归依”之目的而去者，亦复如是。

အန္ဓကာရော အန္တရဓာယီတိ သော ကိရ စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဧကကောတိ သညံ ကရောမိ, အမနုဿာ စ မေ အနုဂါမိနော သဟာယာ အတ္ထိ, ကသ္မာ ဘာယာမီ’’တိ သူရော အဟောသိ. အထဿ ဗလဝါ ဗုဒ္ဓပ္ပသာဒေါ ဥဒပါဒိ, တသ္မာ အန္ဓကာရော အန္တရဓာယိ. သေသဝါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. အာလောကော ပါတုရဟောသီတိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု စိရကာလပရိစယသမ္ဘူတဿ ဗလဝတော ပသာဒဿ ဝသေန ဥပ္ပန္နာယ ဥဠာရာယ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏာယ ပီတိယာ သမုဋ္ဌာပိတော [Pg.399] ဝိပဿနောဘာသသဒိသော သာတိသယော စိတ္တပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနော အာလောကော ပါတုရဟောသိ. ဒေဝတာဟိ ကတောတိပိ ဝဒန္တိ, ပုရိမောယေဝေတ္ထ ယုတ္တတရော. ဧဟိ သုဒတ္တာတိ သော ကိရ သေဋ္ဌိ ဂစ္ဆမာနောဝ စိန္တေသိ ‘‘ဣမသ္မိံ လောကေ ဗဟူ ပူရဏကဿပါဒယော တိတ္ထိယာ ‘မယံ ဗုဒ္ဓါ, မယံ ဗုဒ္ဓါ’တိ ဝဒန္တိ, ကထံ နု ခေါ အဟံ သတ္ထု ဗုဒ္ဓဘာဝံ ဇာနေယျ’’န္တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘မယှံ ဂုဏဝသေန ဥပ္ပန္နံ နာမံ မဟာဇနော ဇာနာတိ, ကုလဒတ္တိယံ ပန မေ နာမံ အညတြ မယာ န ကောစိ ဇာနာတိ, သစေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ, ကုလဒတ္တိကနာမေန မံ အာလပိဿတီ’’တိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တံ ဉတွာ ဧဝမာဟ.

黑暗消失了。他想：“我独自一人，又有非人随从为伴，为何要害怕？”于是变得勇敢。这时他对佛陀生起强烈的净信，因此黑暗消散。其余几次也是如此。光明显现，这是因为长久亲近过去诸佛所生起的强大净信，由以佛陀为所缘而生起的极大喜悦所引发的，类似观(vipassanā)之光的殊胜光明，由心与时节为缘所生的光明显现了。也有说是天神所为，但前一种说法更为合理。“来，善施(Sudatta)！”这位长者边走边想：“世间有许多富兰那·迦叶(Pūraṇa Kassapa)等外道，自称‘我是佛陀，我是佛陀’，我该如何确认导师的佛陀性？”继而心想：“世人因我的功德而知晓我的名字，但除了我之外，无人知晓我的家族名‘善施’。若真是佛陀，必会以我的家族名‘善施’称呼我。”世尊知其心念，便如此说。

ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတော. အာသတ္တိယောတိ ရူပါဒီသု အာသဉ္ဇနဋ္ဌေန အာသတ္တိယော, တဏှာယော. သန္တိန္တိ ကိလေသဝူပသမံ. ပပ္ပုယျာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန ပတွာ. သေသမေတ္ထ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဉ္စေတ္ထ အနုတ္တာနမတ္ထံ, တံ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တမေဝ.

“灭尽者”(Parinibbuto)，是以烦恼的灭尽而灭尽。“执著”(Āsattiyo)，于色等法中有执著之义，即是贪爱。“寂静”(Santi)，即是烦恼的止息。“证得”(Pappuyyā)，以最上道而证得。此处其余之义，应依巴利圣典而知。而其中未明了之义，已在义注中说明。

၃၀၆. ဝယမေဝ ဝေယျာယိကန္တိ အာဟ ‘‘ဝေယျာယိကန္တိ ဝယကရဏံ ဝုစ္စတီ’’တိ.

306. 他说：“‘经营’(veyyāyika)是指‘作为’(vayakaraṇa)。”

အနာထပိဏ္ဍိကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

给孤独事释义终。

အဂ္ဂါသနာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

上座等允许事释义

၃၁၀-၃၁၁. ဒက္ခိဏောဒကန္တိ အဂ္ဂတော ဥပနီယမာနံ ဒက္ခိဏောဒကံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ (ဇာ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၃၆ တိတ္တိရဇာတကဝဏ္ဏနာ) တေဟိ ဘိက္ခူဟိ အတ္တနော အတ္တနော ရုစိဝသေန အဂ္ဂါသနာဒိရဟာနံ ကထိတကာလေ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မယှံ သာသနေ အဂ္ဂါသနာဒီနိ ပတွာ ခတ္တိယကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ပမာဏံ, န ဗြာဟ္မဏကုလာ, န ဂဟပတိကုလာ ပဗ္ဗဇိတော, န ဝိနယဓရော, န သုတ္တန္တိကော, န အာဘိဓမ္မိကော, န ပဌမဇ္ဈာနာဒိလာဘိနော, န သောတာပန္နာဒယော ပမာဏံ, အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ သာသနေ ယထာဝုဍ္ဎံ အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ, အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍော လဒ္ဓဗ္ဗော, ဣဒမေတ္ထ ပမာဏံ, တသ္မာ ဝုဍ္ဎတရော ဘိက္ခု ဧတေသံ အနုစ္ဆဝိကော. ဣဒါနိ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော မယှံ အဂ္ဂသာဝကော အနုဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တကော [Pg.400] မမာနန္တရသေနာသနံ လဒ္ဓုံ အရဟတိ. သော ဣမံ ရတ္တိံ သေနာသနံ အလဘန္တော ရုက္ခမူလေ ဝီတိနာမေသိ. တုမှေ ဣဒါနေဝ ဧဝံ အဂါရဝါ အပ္ပတိဿာ, ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ကိန္တိ ကတွာ ဝိဟရိဿထာ’’တိ ဝတွာ အထ နေသံ ဩဝါဒဒါနတ္ထာယ ‘‘ပုဗ္ဗေ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာပိ ‘န ခေါ ပနေတံ အမှာကံ ပတိရူပံ, ယံ မယံ အညမညံ အဂါရဝါ အပ္ပတိဿာ အသဘာဂဝုတ္တိနော ဝိဟရေယျာမ, အမှေသု မဟလ္လကတရံ ဇာနိတွာ တဿ အဘိဝါဒနာဒီနိ ကရိဿာမာ’တိ သာဓုကံ ဝီမံသိတွာ ‘အယံ မဟလ္လကော’တိ ဉတွာ တဿ အဘိဝါဒနာဒီနိ ကတွာ ဒေဝပထံ ပူရယမာနာ ဂတာ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိတွာ ဒဿေတုံ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ.

310-311. “供献水”是指优先呈上的供献水。那时，世尊对诸比丘说：（见《鹧鸪本生释义》1.1.36）当那些比丘各自依其喜好，谈论谁应得首席座位等时，世尊说：“诸比丘！在我的教法中，刹帝利族出家者不是标准，婆罗门族出家者不是标准，居士族出家者也不是标准；持律者不是标准，持经者不是标准，持论者也不是标准；初禅等禅定获得者不是标准，入流等圣者也不是标准。然而，诸比丘，在此教法中，应依年长而行礼拜、起立、合掌、恭敬等行为；应当得到首席座位、上等之水、上等之食，这才是标准。因此，年长比丘才配得上这些。如今，诸比丘！舍利弗是我的上首弟子，是随法转法轮者，理应获得紧邻我的床座。他今夜因未得床座，而在树下度过。你们现在就如此不恭敬、不顺从，长此以往，将如何安住呢？”说完后，为了给予他们教诫，世尊又说：“诸比丘！从前，就连畜生也曾善加思考：‘我们这样互相不恭敬、不顺从，行不共住，实为不当。我们应当找出最年长者，向他行礼拜等。’它们善加审察后，认出年长者并向其行礼拜等，从而圆满了天道。”说完，为引述过去之事以示教，便对诸比丘说。

ယေ ဝုဍ္ဎမပစာယန္တီတိ ဇာတိဝုဍ္ဎော ဝယောဝုဍ္ဎော ဂုဏဝုဍ္ဎောတိ တယော ဝုဍ္ဎာ. တေသု ဇာတိသမ္ပန္နော ဇာတိဝုဍ္ဎော နာမ, ဝယေ ဌိတော ဝယောဝုဍ္ဎော နာမ, ဂုဏသမ္ပန္နော ဂုဏဝုဍ္ဎော နာမ. တေသု ဂုဏသမ္ပန္နော ဝယောဝုဍ္ဎော ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဝုဍ္ဎောတိ အဓိပ္ပေတော. အပစာယန္တီတိ ဇေဋ္ဌာပစာယိကကမ္မေန ပူဇေန္တိ. ဓမ္မဿ ကောဝိဒါတိ ဇေဋ္ဌာပစာယနဓမ္မဿ ကောဝိဒါ ကုသလာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. ပါသံသာတိ ပသံသာရဟာ. သမ္ပရာယေ စ သုဂ္ဂတီတိ သမ္ပရေတဗ္ဗေ ဣမံ လောကံ ဟိတွာ ဂန္တဗ္ဗေ ပရလောကေပိ တေသံ သုဂတိယေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော – ဘိက္ခဝေ, ခတ္တိယာ ဝါ ဟောန္တု ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝေဿာ ဝါ သုဒ္ဒါ ဝါ ဂဟဋ္ဌာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတာ ဝါ တိရစ္ဆာနဂတာ ဝါ, ယေ ကေစိ သတ္တာ ဇေဋ္ဌာပစိတိကမ္မေ ဆေကာ ကုသလာ ဂုဏသမ္ပန္နာနံ ဝယောဝုဍ္ဎာနံ အပစိတိံ ကရောန္တိ, တေ ဣမသ္မိဉ္စ အတ္တဘာဝေ ဇေဋ္ဌာပစိတိကာရကာတိ ပသံသံ ဝဏ္ဏနံ ထောမနံ လဘန္တိ, ကာယဿ စ ဘေဒါ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တန္တီတိ.

“尊敬长者(Ye vuḍḍhamapacāyanti)”：有出身长者、年增长者、功德长者此三类长者。其中，出身尊贵者名为出身长者，年岁高者名为年增长者，具足功德者名为功德长者。此处所谓“长者”，意指具足功德的年增长者。“尊敬(Apacāyanti)”者，谓以尊敬长辈之行而奉事。“善于法(Dhammassa kovidā)”者，谓于尊敬长辈之法，善巧、娴熟。“于现法(Diṭṭheva dhamme)”者，谓即于此生。“堪受赞叹(Pāsaṃsā)”者，谓值得称赞。“来世得善趣(Samparāye ca suggati)”者，意谓舍此世而往之彼世，亦得善趣。此中总义为：诸比丘，无论是刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗，在家或出家，乃至畜生，任何有情，若于尊敬长辈之行善巧、娴熟，能恭敬具足功德的年增长者，则于此生，因行尊敬长辈之故，获得赞扬、称誉、赞美；身坏之后，亦得生于天界。

အဂ္ဂါသနာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

关于允许首席座位等之释义终。

အာသနပ္ပဋိဗာဟနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

关于拒绝座位等之释义

၃၁၃-၄. ဥဒ္ဒိဿကတန္တိ ဂိဟီဟိ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ. ဂိဟိဝိကတန္တိ ဂိဟီဟိ ကတံ ပညတ္တံ, ဂိဟိသန္တကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အတိသမီပံ အဂန္တွာတိ ဘိက္ခူနံ အာသန္နတရံ ဌာနံ အဂန္တွာ.

313-4. “为特定对象而作(Uddissakata)”是指居士指定僧团而作。“居士所设(Gihivikata)”是指居士所作、所设置的，意即“属居士所有”。“不去太近处(Atisamīpaṃ agantvā)”是指不去离（为比丘们所设之处）太近的地方。

သေနာသနဂ္ဂါဟာပကသမ္မုတိကထာဝဏ္ဏနာ

关于委任住处分配者之释义

၃၁၈. ပစ္စယေနေဝ [Pg.401] ဟိ တံ ပဋိဇဂ္ဂနံ လဘိဿတီတိ တသ္မိံ သေနာသနေ မဟာထေရာ တဿ ပစ္စယဿ ကာရဏာ အညတ္ထ အဂန္တွာ ဝသန္တာယေဝ နံ ပဋိဇဂ္ဂိဿန္တီတိ အတ္ထော. ဥဗ္ဘဏ္ဍိကာ ဘဝိဿန္တီတိ ဥက္ခိတ္တဘဏ္ဍာ ဘဝိဿန္တိ, အတ္တနော အတ္တနော ပရိက္ခာရေ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိဿန္တီတိ အတ္ထော. ဒီဃသာလာတိ စင်္ကမနသာလာ. မဏ္ဍလမာဠော ဥပဋ္ဌာနသာလာ. အနုဒဟတီတိ ပီဠေတိ. ဇမ္ဗုဒီပေ ပနာတိ အရိယဒေသေ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေ ကိရ တထာ ပညာပေန္တိ. န ဂေါစရဂါမော ဃဋ္ဋေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘န တတ္ထ မနုဿာ ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ. ဝိတက္ကံ ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ နိဝါရေတွာ ပစ္စယေ ဒဿန္တီ’’တိ ဧဝရူပံ ဝိတက္ကံ အနုပ္ပာဒေတွာ. တေသု စေ ဧကောတိ တေသု မနုဿေသု ဧကော ပဏ္ဍိတပုရိသော. ဘဏ္ဍပဋိစ္ဆာဒနန္တိ ပဋိစ္ဆာဒနကဘဏ္ဍံ, သရီရပဋိစ္ဆာဒနံ စီဝရန္တိ အတ္ထော.

318. “仅因资具而得其护持(Paccayeneva hi taṃ paṭijagganaṃ labhissati)”意谓：大长老们因资具故，即便不去他处，住于原处亦会护持该住处。“将成为收拾行囊者(Ubbhaṇḍikā bhavissanti)”意谓：将成为行李已收拾好的人，即各自拿着自己的资具，四处游行。“长厅(Dīghasālā)”即经行堂。“圆亭(Maṇḍalamāḷo)”即侍奉堂。“燃烧(Anudahati)”即逼迫。“于瞻部洲(Jambudīpe pana)”是针对圣地(ariyadesa)的比丘而说。据说他们是如此规定的。“行乞村不应受扰(Na gocaragāmo ghaṭṭetabbo)”：此句之义，以“不应于彼处向人言说”等句阐明。“断除寻思(Vitakkaṃ chinditvā)”即不生起“见到他以此方式前来，便阻止他，给予资具”之类的寻思。“若彼等中有一人(Tesu ce eko)”即那些人中有一位智者。“遮蔽物(Bhaṇḍapaṭicchādana)”即遮蔽之物，意为遮身之衣。

ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာနီတိ သမ္မဇ္ဇနာဒီဟိ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာနိ. မုဏ္ဍဝေဒိကာယာတိ စေတိယဿ ဟမ္မိယဝေဒိကာယ. ဟမ္မိယဝေဒိကာတိ စ စေတိယဿ ဥပရိ စတုရဿဝေဒိယော ဝုစ္စတိ. ပဋိက္ကမ္မာတိ ဝိဟာရတော အပသက္ကိတွာ. ဥပနိက္ခေပန္တိ ခေတ္တံ ဝါ နာဠိကေရာဒိအာရာမံ ဝါ ကဟာပဏာဒီနိ ဝါ အာရာမိကာဒီနံ နိယျာတေတွာ ‘‘ဣတော ဥပ္ပန္နာ ဝဍ္ဎိ ဝဿာဝါသိကတ္ထာယ ဟောတူ’’တိ ဒိန္နံ. ဝတ္တံ ကတွာတိ တသ္မိံ သေနာသနေ ကတ္တဗ္ဗဝတ္တံ ကတွာ.

“应被护持(Paṭijaggitabbāni)”：指应以扫地等方式来护持。“平顶围栏(Muṇḍavedikā)”：指塔的平顶台围栏。“平顶台围栏(Hammiyavedikā)”：是指塔顶的方形围栏。“退避(Paṭikkamma)”：指离开寺院。“寄存(Upanikkhepanti)”：指将田地、椰子等园林，或钱财等，交给园丁等人，并说“此处所生之收益，当为雨安居之用”而给予。“行义务后(Vattaṃ katvā)”：指在该住处履行了应尽的义务之后。

ပုဂ္ဂလဝသေနေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ ပရတော ဝက္ခမာနနယေန ‘‘ဘိက္ခူ စီဝရေန ကိလမန္တိ, ဧတ္တကံ နာမ တဏ္ဍုလဘာဂံ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ကာတုံ ရုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလပရာမာသဝသေနေဝ ကာတဗ္ဗံ, ‘‘သံဃော စီဝရေန ကိလမတီ’’တိအာဒိနာ ပန သံဃပရာမာသဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. စီဝရပစ္စယန္တိ စီဝရသင်္ခါတံ ပစ္စယံ. ဝုတ္တန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံဝုတ္တံ. ကသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝဉှိ နဝကော ဝုဍ္ဎတရဿ, ဝုဍ္ဎော စ နဝကဿ ဂါဟေဿတီ’’တိ, ယသ္မာ အတ္တနာဝ အတ္တနော ပါပေတုံ န သက္ကာ, တသ္မာ ဒွီသု သမ္မတေသု နဝကော ဝုဍ္ဎတရဿ, ဝုဍ္ဎော စ နဝကဿာတိ ဥဘော အညမညံ ဂါဟေဿန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. သမ္မတသေနာသနဂ္ဂါဟာပကဿ အာဏတ္တိယာ အညေန ဂါဟိတေပိ ဂါဟော ရုဟတိယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌပိ သောဠသပိ ဇနေ [Pg.402] သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ကိံ ဝိသုံ ဝိသုံ သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဥဒါဟု ဧကတောတိ? ဧကတောပိ ဝဋ္ဋတိ. နိဂ္ဂဟကမ္မမေဝ ဟိ သံဃော သံဃဿ န ကရောတိ, သမ္မုတိဒါနံ ပန ဗဟူနမ္ပိ ဧကတော ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, တေနေဝ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ဥဗ္ဗာဟိကသမ္မုတိယံ အဋ္ဌပိ ဇနာ ဧကတော သမ္မတာတိ.

应依个人而行：即根据下文将说的方式，如“诸比丘为衣而劳，此等米粮份额，比丘等乐意用以作衣”，应依于对个人的顾及而行；而不应依于对僧团的顾及，如说“僧团为衣而劳”等。衣资具(Cīvarapaccaya)：即名为衣的资具。已说：即在《大义注》(mahāaṭṭhakathā)中所说。为何如是说？答曰：“如是，则新学从长老，长老亦从新学而得。”其意为：因无法由自己为自己获取，故于二人受委任时，新学从长老，长老亦从新学，二者相互获取。当知，通过受委任的卧坐具分派者的指令，由他人领取时，此领取亦成立。八人或十六人亦可受委任：是应分别委任，还是一并委任？一并亦可。僧团实不对僧团自身行呵责羯磨，但委任之事，则可一并对多人行之。是故，于七百犍度(sattasatikakkhandhaka)中，处理争议的委任(ubbāhikasammuti)时，八人亦一并受委任。

မဂ္ဂေါတိ မဂ္ဂေ ကတဒီဃသာလာ. ပေါက္ခရဏီတိ နဟာယန္တာနံ ပေါက္ခရဏိယံ ကတသာလာ. ရုက္ခမူလာဒယော ဆန္နာ ကဝါဋဗဒ္ဓါဝ သေနာသနံ. ဝိဇဋေတွာတိ ဝိယောဇေတွာ, ဝိသုံ ဝိသုံ ကတွာတိ အတ္ထော. အာဝါသေသူတိ သေနာသနေသု. ပက္ခိပိတွာတိ ဧတ္ထ ပက္ခိပနံ နာမ တေသု ဝသန္တာနံ ဣတော ဥပ္ပန္နဝဿာဝါသိကဒါနံ. ပဝိသိတဗ္ဗန္တိ အညေဟိ ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ မဟာလာဘေ ပရိဝေဏေ ဝသိတွာ စေတိယေ ဝတ္တံ ကတွာဝ လာဘော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော.

道路(Maggo)：即于路边所建的长廊。莲池(Pokkharaṇī)：即为沐浴者于莲池边所建的会堂。树下等处：若有遮蔽且装有门扇，即是卧坐具。分开(Vijaṭetvā)：意为分离，即分别而行。于住处(Āvāsesu)：即于卧坐具中。放入(Pakkhipitvā)：此处“放入”，是指将此处所得的雨安居资具，布施给住于彼处者。应进入(Pavisitabbaṃ)：其意为，其他比丘若住于此大利养的僧院中，须先于塔庙处行其义务后，方可领取利养。

ပစ္စယံ ဝိဿဇ္ဇေတီတိ စီဝရပစ္စယံ နာဓိဝါသေတိ. အယမ္ပီတိ တေန ဝိဿဋ္ဌပစ္စယောပိ. ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣမသ္မိံ ရုက္ခေ ဝါ မဏ္ဍပေ ဝါ ဝသိတွာ စေတိယေ ဝတ္တံ ကတွာ ဂဏှထာ’’တိ ဧဝံ ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဝသိဿာမိ, ကတ္ထ ဝသန္တဿ ဖာသု ဘဝိဿတိ, ကတ္ထ ဝါ ပစ္စယော ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နေန ဝိတက္ကေန စရတီတိ ဝိတက္ကစာရိကော. အရညဝိဟာရေသု ပရိဿယဝိဇာနနတ္ထံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ပဉ္စ ပဉ္စ ဥက္ကာ ကောဋ္ဋေတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ.

舍弃资具(Paccayaṃ vissajjeti)：即不接受衣的资具。此亦(Ayampi)：指彼已舍弃的资具。应作约定后令其领取(Upanibandhitvā gāhetabbaṃ)：即应如是约定后令其领取：“请住于此树下或此亭中，于塔庙处行义务后，方可领取。”“我当住于何处？住于何处方得安适？于何处可得资具？”因生起如是寻思而游行者，是为寻思行者(vitakkacāriko)。于林野住处(araññavihāresu)，为了察知危险，因有此需要，故说“应准备五支一组的火把”。

ဝတ္တန္တိ ကတိကဝတ္တံ. တိဝိဓမ္ပီတိ ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိဝိဓမ္ပိ. သောဓေတွာ ပဗ္ဗာဇေထာတိ ဘဗ္ဗေ အာစာရကုလပုတ္တေ ဥပပရိက္ခိတွာ ပဗ္ဗာဇေထ. ဒသဝတ္ထုကကထာ နာမ အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ.

义务(Vattaṃ)：即约定的义务(katikavatta)。三种(Tividhampi)：即依教理(pariyatti)、行道(paṭipatti)、证悟(paṭivedha)而为三种。审查后令其出家(Sodhetvā pabbājetha)：即应审查具足戒行的良家子(kulaputta)后，令其出家。十事论(Dasavatthukakathā)者，即：少欲论、知足论、远离论、不交涉论、精进论、戒论、定论、慧论、解脱论、解脱知见论。

ဝိဂ္ဂဟသံဝတ္တနိကဝစနံ ဝိဂ္ဂါဟိကံ. စတုရာရက္ခံ အဟာပေန္တာတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ မေတ္တာ အသုဘံ မရဏဿတီတိ ဣမံ စတုရာရက္ခံ အပရိဟာပေန္တာ. ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဝတ္တံ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဝတ္တံ ယော ဒေဝသိကံ သံဃမဇ္ဈေ ဩသရတိ, တေန သာမဏေရာဒီဟိ အာဟရိတွာ ဘိက္ခူနံ ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ဒန္တကဋ္ဌမာဠကေ နိက္ခိတ္တေသု ဒန္တကဋ္ဌေသု ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧကမေဝ ဒန္တကဋ္ဌံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယော [Pg.403] ပန ဒေဝသိကံ န ဩသရတိ, ပဓာနဃရေ ဝသိတွာ ဓမ္မဿဝနေ ဝါ ဥပေါသထဂ္ဂေ ဝါ ဒိဿတိ, တေန ပမာဏံ သလ္လက္ခေတွာ စတ္တာရိ ပဉ္စ ဒန္တကဋ္ဌာနိ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ခါဒိတဗ္ဗာနိ. တေသု ခီဏေသု သစေ ပုနပိ ဒန္တကဋ္ဌမာဠကေ ဗဟူနိ ဟောန္တိယေဝ, ပုနပိ အာဟရိတွာ ခါဒိတဗ္ဗာနိ. ယဒိ ပန ပမာဏံ အသလ္လက္ခေတွာ အာဟရတိ, တေသု အခီဏေသုယေဝ မာဠကေ ခီယတိ, တတော ကေစိ ထေရာ ‘‘ယေဟိ ဂဟိတာနိ, တေ ပဋိဟရန္တူ’’တိ ဝဒေယျုံ, ကေစိ ‘‘ခါဒန္တု, ပုန သာမဏေရာ အာဟရိဿန္တီ’’တိ. တသ္မာ ဝိဝါဒပရိဟာရတ္ထံ ပမာဏံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ. ဂဟဏေ ပန ဒေါသော နတ္ထိ, မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေနပိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ. ဘိက္ခာစာရဝတ္တံ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တေ အာဝိ ဘဝိဿတိ.

引发争论之言(Viggahasaṃvattanikavacanaṃ)，即是诤讼语(viggāhika)。不舍四护卫(Caturārakkhaṃ ahāpentā)：即不舍佛随念、慈、不净、死随念此四护卫。应教示嚼齿木的义务(Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbaṃ)：此处，关于嚼齿木的义务，每日入僧团中者，应由沙弥(sāmaṇera)等取来，为令比丘(bhikkhu)随意使用而置于齿木架上，每日只应取一根齿木。若不每日入僧团中，而住于精舍(padhānaghara)听法，或现于布萨(uposatha)堂者，则应估量取四、五根齿木，置于自己住处嚼用。用尽后，若齿木架上尚多，可再取来嚼用。但若不加估量而取，自己未用尽而架上已尽，则有些长老(thera)会说：“谁取的，让他送回去。”有些则说：“让他们嚼吧，沙弥会再取来。”是故，为免诤论，应先估量。然领取本身无过，行路者亦可取一、二根置于袋中而行。行乞的义务，将于《犍度》(khandhaka)之‘行乞品’中明示。

ပတ္တဋ္ဌာနေတိ ဝဿဂ္ဂေန အာဂန္တုကဘိက္ခုနော ပတ္တဋ္ဌာနေ. တေသံ ဆိန္နဝဿတ္တာ ‘‘သာဒိယန္တာပိ ဟိ တေ နေဝ ဝဿာဝါသိကဿ သာမိနော’’တိ ဝုတ္တံ, ပဌမံယေဝ ကတိကာယ ကတတ္တာ ခီယန္တာပိ စ အာဝါသိကာ နေဝ အဒါတုံ လဘန္တီတိ ဝုတ္တံ. ဘတိနိဝိဋ္ဌန္တိ ဘတိံ ကတွာ ဝိယ နိဝိဋ္ဌံ ပရိယိဋ္ဌံ. သံဃိကံ ပန အပလောကနကမ္မံ ကတွာ ဂါဟိတန္တိ တတြုပ္ပာဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပစ္စယဝသေန ဂါဟိတန္တိ ဒါယကာနံ ဝဿာဝါသိကပစ္စယဝသေန ဂါဟိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿံဝုတ္ထော ဘိက္ခု ဝိဗ္ဘမတိ, သံဃဿေဝေတ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၇၄-၃၇၅) ဝစနတော ‘‘ဂတဋ္ဌာနေ…ပေ… သံဃိကံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. မနုဿေတိ ဒါယကမနုဿေ. ဝရဘာဂံ သာမဏေရဿာတိ ပဌမဘာဂဿ ဂါဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ.

于钵处(Pattaṭṭhāne)：即依戒腊(vassagga)于来客比丘的钵处。因彼等已破雨安居，故说：“彼等纵然乐意，亦非雨安居资具之主。”又因最初已作约定(katikā)，故说：“纵使常住比丘资具耗尽，亦不得给予。”如受雇而住(Bhatiniviṭṭhaṃ)：犹如支付雇金后安住、遍求。至于僧物，行求听羯磨(apalokanakamma)后领取：此乃就于彼处生起之物而言。依资具而领取：此乃就施主为雨安居者所备之资具而领取。依《大品》(Mahāvagga, 374-375)所言：“诸比丘，于此，已住雨安居的比丘离去，此物即属僧团。”故说：“于所去之处……为僧团所有。”人(Manusse)：即施主。沙弥得上分(Varabhāgaṃ sāmaṇerassa)：此乃因初分已被领取而言。

သေနာသနဂ္ဂါဟာပကသမ္မုတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

卧坐具分派者委任事释义 终。

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

优波难陀事释义

၃၁၉. ယံ တယာ တတ္ထ သေနာသနံ ဂဟိတံ…ပေ… ဣဓ မုတ္တံ ဟောတီတိ ယံ တယာ တတ္ထ ဂါမကာဝါသေ ပစ္ဆာ သေနာသနံ ဂဟိတံ, တံ တေ ဂဏှန္တေနေဝ ဣဓ သာဝတ္ထိယံ ပဌမဂဟိတသေနာသနံ မုတ္တံ ဟောတိ. ဣဓ ဒါနာဟံ [Pg.404] …ပေ… တတြာပိ မုတ္တန္တိ ‘‘ဣဒါနာဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ ဂဟိတသေနာသနံ မုဉ္စာမီ’’တိ ဝဒန္တေန တတြာပိ ဂါမကာဝါသေ ဂဟိတသေနာသနံ မုတ္တံ.

319. 你在那里取得的住处……乃至……在此就已舍弃。即你在那个村落住处后来取得的住处，当你取得它的同时，你在舍卫城(Sāvatthī)最初取得的住处就已经舍弃了。现在我……乃至……在那里也舍弃。即当你说“贤友(āvuso)，我现在要舍弃在这个村落住处取得的住处”时，你在那个村落住处取得的住处也就舍弃了。

၃၂၀. ဒီဃာသနံ နာမ မဉ္စပီဌဝိနိမုတ္တံ ယံ ကိဉ္စိ ဧကတော သုခံ နိသီဒိတုံ ပဟောတိ. ဟတ္ထိမှိ နခေါ အဿာတိ ဟတ္ထိနခေါ. ‘‘ပါသာဒဿ နခေါ နာမ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေါ, သော စ ဟတ္ထိကုမ္ဘေ ပတိဋ္ဌိတော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဂိဟိဝိကတနီဟာရေန လဗ္ဘန္တီတိ ဂိဟိဝိကတနီဟာရေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ လဗ္ဘန္တိ, တေဟိ အတ္ထရိတွာ ဒိန္နာနေဝ နိသီဒိတုံ လဗ္ဘန္တိ, န သယံ အတ္ထတာနိ အတ္ထရာပိတာနိ ဝါ.

320. 长座(Dīghāsana)是指任何除床、椅之外，可以舒适地在一处坐下的东西。“象甲”(hatthinakho)即象之爪甲。在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“楼阁之‘甲’是指其下层，它立于象头之上。”以在家人布置的方式获得，意思是可以通过在家人布置的方式享用，即只有在他们铺好并给予后才可以坐，不可以自己铺设或叫人铺设。

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

不可出让物释义

၃၂၁. အရဉ္ဇရောတိ ဗဟုဥဒကဂဏှနကာ မဟာစာဋိ. ဇလံ ဂဏှိတုံ အလန္တိ အရဉ္ဇရော. ‘‘ဝဋ္ဋစာဋိ ဝိယ ဟုတွာ ထောကံ ဒီဃမုခေါ မဇ္ဈေ ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတွာ ကတော’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ပဉ္စနိမ္မလလောစနောတိ မံသဒိဗ္ဗဓမ္မဗုဒ္ဓသမန္တစက္ခုဝသေန ပဉ္စလောစနော.

321. 阿兰迦罗(Arañjaro)指的是能容纳大量水的大型水罐。因为它足以(alaṃ)盛水(jala)，所以称为阿兰迦罗。在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“它像一个圆罐，口略长，中间显现出分界。”五净眼(Pañcanimmalalocana)是指肉眼、天眼、法眼、佛眼、普眼这五种眼。

ထာဝရေန စ ထာဝရံ ဂရုဘဏ္ဍေန စ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ဧတ္ထ ပဉ္စသု ကောဋ္ဌာသေသု ပုရိမဒွယံ ထာဝရံ, ပစ္ဆိမတ္တယံ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဇာနာပေတွာတိ ဘိက္ခုသံဃံ ဇာနာပေတွာ. ကပ္ပိယမဉ္စာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သစေ ပန ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, သုဝဏ္ဏရဇတမယာဒိအကပ္ပိယမဉ္စေပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. န ကေဝလံ…ပေ… ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဣမိနာ အထာဝရေန ထာဝရမ္ပိ အထာဝရမ္ပိ ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ထာဝရေန အထာဝရမေဝ ဟိ ပရိဝတ္တေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အကပ္ပိယံ ဝါ မဟဂ္ဃံ ကပ္ပိယံ ဝါတိ ဧတ္ထ အကပ္ပိယံ နာမ သုဝဏ္ဏမယမဉ္စာဒိ အကပ္ပိယဘိသိဗိမ္ဗောဟနာနိ စ. မဟဂ္ဃံ ကပ္ပိယံ နာမ ဒန္တမယမဉ္စာဒိ ပါဝါရာဒိကပ္ပိယအတ္ထရဏာဒီနိ စ.

以固定物换固定物，以贵重物(garubhaṇḍa)换贵重物，于此，在五类中，前两类当知为固定物，后三类当知为贵重物。“告知”是指告知比丘(bhikkhu)僧团。“应接受如法的床座”是针对“我们供养给僧团”而给与的情况说的。但如果他们说“我们供养给精舍”，那么即使是金、银等所作的非如法床座也适于接受。“不仅……乃至……可以更换”，此句表明，以非固定物来交换固定物或非固定物是适宜的。而确实不可以用固定物只交换非固定物。“非如法或贵重的如法物”，于此，“非如法”是指金制床座等以及非如法的坐卧具；“贵重的如法物”是指象牙制床座等以及斗篷等如法的铺盖物。

ပါရိဟာရိယံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္တနော သန္တကံ ဝိယ ဂဟေတွာ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဂိဟိဝိကတနီဟာရေနေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ သစေ အာရာမိကာဒယော ပဋိသာမေတွာ ပဋိဒေန္တိ, ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဏ္ဏသူစိ နာမ လေခနီ’’တိ မဟာဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ.

“不适宜随身携带”是指不适宜像对待自己的所有物一样拿取和携带。“应仅以在家人布置的方式使用”，此句表明：如果园林执事等收拾好后交还，就适宜使用。在《大疑难义释》(Mahāgaṇṭhipada)中说：“‘叶针’(Paṇṇasūci)即是书写笔。”

‘‘အဍ္ဎဗာဟူတိ [Pg.405] ကပ္ပရတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အံသကူဋ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အဍ္ဎဗာဟု နာမ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလန္တိပိ ဝဒန္တိ. တတ္ထဇာတကာတိ သံဃိကဘူမိယံ ဇာတာ. အဋ္ဌင်္ဂုလသူစိဒဏ္ဍမတ္တောတိ ဒီဃတော အဋ္ဌင်္ဂုလမတ္တော ပရိဏာဟတော ပဏ္ဏသူစိဒဏ္ဍမတ္တော. မုဉ္ဇပဗ္ဗဇာနံယေဝ ပါဠိယံ ဝိသုံ အာဂတတ္တာ ‘‘မုဉ္ဇံ ပဗ္ဗဇဉ္စ ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏောတိ ဒီဃတော အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏော. ဃဋ္ဋနဖလကံ နာမ ယတ္ထ ဌပေတွာ ရဇိတစီဝရံ ဟတ္ထေန ဃဋ္ဋေန္တိ. ဃဋ္ဋနမုဂ္ဂရော နာမ အနုဝါတာဒိဃဋ္ဋနတ္ထံ ကတောတိ ဝဒန္တိ. အမ္ဗဏန္တိ ဖလကေဟိ ပေါက္ခရဏီသဒိသံ ကတပါနီယဘာဇနံ. ရဇနဒေါဏီတိ ယတ္ထ ပက္ကရဇနံ အာကိရိတွာ ဌပေန္တိ. ဘူမတ္ထရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အကပ္ပိယစမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပစ္စတ္ထရဏဂတိကန္တိ ဣမိနာ မဉ္စပီဌေပိ အတ္ထရိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. ပါဝါရာဒိပစ္စတ္ထရဏမ္ပိ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ဧကေ, နောတိ အပရေ, ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. မုဋ္ဌိပဏ္ဏန္တိ တာလပဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“‘半肘’(Aḍḍhabāhu)是指从手肘到肩峰。”他们也说“半肘”是一张手(vidatthi)再加四指。“于彼处生长”是指在僧团的土地上生长。“八指长的针杆”是指长度为八指，周长如叶针杆的针杆。因为在巴利圣典中已分别提到文伽草(Muñja)和芦苇(Pabbaja)，所以说“除去文伽草和芦苇”。“八指量”是指长度为八指。“敲打板”(Ghaṭṭanaphalaka)是放置染色后的衣，然后用手敲打它的板。据说“敲打槌”(Ghaṭṭanamuggaro)是为顺着纹理等敲打而制作的。“木池”(Ambaṇa)是用木板做的、像池塘一样的水器。“染料槽”(Rajanadoṇī)是倒入煮好的染料后放置的地方。“可以做地铺”是针对非如法的皮革而说。“可作铺盖”，此句阐明也适宜铺在床和椅子上。一些人说，斗篷等铺盖物也是重物(garubhaṇḍa)；另一些人说不是，应当审查后接受。“拳叶”(Muṭṭhipaṇṇa)是针对多罗叶而说。

နဝကမ္မဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

新工程给与释义

၃၂၃. ကိဉ္စိဒေဝ သမာဒပေတွာ ကာရေဿတီတိ သာမိကောယေဝ ကဉ္စိ ဘိက္ခုံ သမာဒပေတွာ ကာရေဿတိ. ဥတုကာလေ ပဋိဗာဟိတုံ န လဘတီတိ ဟေမန္တဂိမှေသု အညေ သမ္ပတ္တဘိက္ခူ ပဋိဗာဟိတုံ န လဘတိ. တိဘာဂန္တိ တတိယဘာဂံ. သစေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဒါတုကာမော ဟောတီတိ သစေ သော သံဃဿ ဘဏ္ဍကဌပနဋ္ဌာနံ ဝါ နဝကာနံ ဝါ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒါတုံ န ဣစ္ဆတိ, အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနညေဝ ဒါတုကာမော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧတဉှိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဒါတုံ လဘတီတိ ဧတံ တတိယဘာဂံ ဥပဍ္ဎဘာဂံ ဝါ ဒါတုံ လဘတိ. အကတဋ္ဌာနေတိ သေနာသနတော ဗဟိ စယာဒီနံ အကတဋ္ဌာနေ. ဗဟိကုဋ္ဋေတိ ကုဋ္ဋတော ဗဟိ.

323. “让某人负责去做”是指主人自己让某位比丘负责去做。“在时节时不得拒绝”是指在冬季和夏季，不得拒绝其他抵达的比丘。“三分之一”即是第三份。“如果想给与共住弟子”意指如果他不想给与僧团存放物品之处或新来者的住处，而只想给与自己的共住弟子。“他可以给与共住弟子”是指他可以给与这第三份或一半。“在未造作处”是指在住处外未曾堆放等之处。“在墙外”即是墙的外面。

အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

他用拒绝等释义

၃၂၄. စက္ကလိကန္တိ ကမ္ဗလာဒီဟိ ဝေဌေတွာ စက္ကသဏ္ဌာနေန ပါဒပုဉ္ဆနယောဂ္ဂံ ကတံ. ပရိဘဏ္ဍကတာ ဘူမိ နာမ သဏှမတ္တိကာဟိ ကတာ ကာဠဝဏ္ဏာဒိဘူမိ. သေနာသနံ မဉ္စပီဌာဒိ. တထေဝ ဝဠဉ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အညေဟိ အာဝါသိကဘိက္ခူဟိ ပရိဘုတ္တနီဟာရေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘နေဝါသိကာ ပကတိယာ အနတ္ထတာယ ဘူမိယာ ဌပေန္တိ စေ, တေသမ္ပိ အနာပတ္တိယေဝါ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဒွါရမ္ပီတိအာဒိနာ ဝုတ္တဒွါရဝါတပါနာဒယော အပရိကမ္မကတာပိ န အပဿယိတဗ္ဗာ. လောမေသူတိ လောမေသု ဖုသန္တေသု.

324. 轮拭巾(Cakkalika)是用毛毡等材料包裹起来，做成轮状，用来擦脚。装饰过的地面(Paribhaṇḍakatā bhūmi)是指用细腻的泥土制成的，如黑色等颜色的地面。住处包括床、凳等。同样地，允许按照其他住处比丘已使用的方式来使用。在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“如果非住众将物品放置于未铺设的地面上，他们也没有过失。”像门和窗户等，即使没有经过修饰，也不应舍弃。“在毛发中”(Lomesu)是指接触到毛发时。

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

允许僧食等释义

၃၂၅. ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ [Pg.406] နိမန္တနန္တိ ဣမံ ဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, ‘‘ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တန’’န္တိအာဒိဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တမ္ပိ အန္တော ကတွာတိ အာယတိံ ဘိက္ခူနံ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထာယ တမ္ပိ သံဃဘတ္တံ အန္တော ကတွာ.

325. “‘指定食’、‘邀请食’等用语已成为惯例”：此处的‘iti’一词是‘等’的意思，即‘指定食’、‘邀请食’等用语已成为惯例，这就是此处的含义。“也将那包括在内”是说：为了将来消除比丘们的疑虑，也将那僧食包含在内。

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

指定食论释义

အတ္တနော ဝိဟာရဒွါရေတိ ဝိဟာရဿ ဒွါရကောဋ္ဌကသမီပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဘောဇနသာလာယာတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနဘူတာယ ဘောဇနသာလာယ. ‘‘ဒိန္နံ ပနာ’’တိ ဝတွာ ယထာ သော ဒါယကော ဒေတိ, တံ ဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘သံဃတော ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ. အန္တရဃရေတိ အန္တောဂေဟေ. အန္တောဥပစာရဂတာနန္တိ ဧတ္ထ ဂါမဒွါရဝီထိစတုက္ကေသု ဒွါဒသဟတ္ထဗ္ဘန္တရံ အန္တောဥပစာရော နာမ. အန္တရဃရဿ ဥပစာရေ ပန လဗ္ဘမာနဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဃရူပစာရော စေတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧကဝဠဉ္ဇန္တိ ဧကေန ဒွါရေန ဝဠဉ္ဇိတဗ္ဗံ. နာနာနိဝေသနေသူတိ နာနာကုလဿ နိဝေသနေသု. လဇ္ဇီ ပေသလော အဂတိဂမနံ ဝဇ္ဇေတွာ မေဓာဝီ စ ဥပပရိက္ခိတွာ ဥဒ္ဒိသိဿတီတိ အာဟ ‘‘ပေသလော လဇ္ဇီ မေဓာဝီ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ. နိသိန္နဿပိ နိဒ္ဒါယန္တဿပီတိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. တိစီဝရပရိဝါရန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဥဒကပတ္တလာဘီ ဝိယ အညောပိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ အလဘိတွာ ဝတ္ထာဒိမနေကပ္ပကာရကံ လဘတိ စေ, တဿေဝ တ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အတ္တနော ရုစိဝသေန ယံ ကိဉ္စိ ဝတွာ အာဟရိတုံ ဝိဿဇ္ဇိတတ္တာ ဝိဿဋ္ဌဒူတော နာမ. ယံ ဣစ္ဆတီတိ ‘‘ဥဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထာ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တော ယံ ဣစ္ဆတိ. ပုစ္ဆာသဘာဂေနာတိ ပုစ္ဆာသဒိသေန.

“于自住处门”是指寺院门楼附近。“于食堂”是指作为指定食物场所的食堂。说完“已施与”后，为了说明施主布施的方式，才说“尊者，由僧团……”等。“于内屋”是指在内部的房屋。“已入内院者”(Antoupacāragatānaṃ)一句中，村门、街道、十字路口十二肘以内的区域，称为“内院”(antoupacāra)。为了说明在内屋的院落中可获得的特殊待遇，才说“此处有屋院……”等。“一门”是指由一个门使用。“于各家”是指在不同家族的住所。因为有惭愧心、和蔼可亲、不徇私情且有智慧的人会仔细考察后才指派，所以说‘应选择和蔼可亲、有惭愧心、有智慧者’。‘于坐者、于睡者’(Nisinnassapi niddāyantassapī)是表轻视的属格。“三衣为随身物”(Ticīvaraparivāraṃ)一句，在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“犹如获得水钵者，若未获得指定食而得到衣物等多种物品，则那些物品归他所有。”因为可以按照自己的意愿说任何话而被派遣，所以称为“受遣使者”(vissaṭṭhadūta)。“他所欲求”是指说着“请给我指定钵”等时他所欲求的东西。“以问相似”是指与提问相似。

‘‘ဧကာ ကူဋဋ္ဌိတိကာ နာမ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝ ဌိတိကံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ရညော ဝါ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အညေဟိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေဟိ အမိဿေတွာ ဝိသုံယေဝ ဌိတိကာယ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧကစာရိကဘတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ထေယျာယ ဟရန္တီတိ ပတ္တဟာရကာ ဟရန္တိ. ဂီဝါ ဟောတီတိ အာဏာပကဿ ဂီဝါ ဟောတိ. ‘‘မနုဿာနံ ဝစနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂစ္ဆန္တီတိ ‘‘မနုဿာနံ ဝစနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တေန ဘိက္ခုနာ ဝုတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ. အကတဘာဂေါ နာမာတိ အာဂန္တုကဘာဂေါ နာမ. ‘‘သဗ္ဗော သံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ [Pg.407] ဝုတ္တေတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဌမမေဝ ‘သဗ္ဗံ သံဃိကံ ပတ္တံ ဒေထာ’တိ ဝတွာ ပစ္ဆာ ‘သဗ္ဗော သံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူ’တိ အဝုတ္တေပိ ဘာဇေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

说完“有一种名为‘一座食’的规定”后，为了解释这个规定，他说了“或是国王的……”等。因其应依单独的规定接受，不与其他指定食混合，故称为“独行食”。‘为盗而取’是指持钵者拿走。‘成为脖子’是指成为命令者的脖子。‘“适合执行人们的命令”而去’是指被那位比丘这样告知后前往。‘未得之份’即是‘新来者之份’。关于“愿整个僧团享用”一句，在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“即使一开始只说‘请把所有僧团的钵给我’，后来没有说‘愿整个僧团享用’，也应该分配之后再享用。”

နိမန္တနဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

邀请食论释义

‘‘ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒေထာ’’တိအာဒီနိ အဝတွာ ‘‘ဧတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ဒိန္နံ သံဃိကံ နိမန္တနံ နာမ. ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဘိက္ခာပရိယာယေန ဝုတ္တတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. ပဋိပါဋိယာတိ လဒ္ဓပဋိပါဋိယာ. ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ပဒံ အဝတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဘတ္တန္တိ အဝဒန္တေနာ’’တိ. အာလောပသင်္ခေပေနာတိ ဧကေကပိဏ္ဍဝသေန. အယဉ္စ နယော နိမန္တနေယေဝ, န ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ. တတ္ထ ဟိ ဧကဿ ပဟောနကပ္ပမာဏံယေဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ, တသ္မာ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ အာလောပဋ္ဌိတိကာ နာမ နတ္ထိ. အစ္ဆတီတိ တိဋ္ဌတိ. ‘‘ဧကဝါရန္တိ ယာဝ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝသန္တိ ဘိက္ခူ, သဗ္ဗေ လဘန္တီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. အယံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ဧကဝါရန္တိ န ဧကဒိဝသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ယတ္တကာ ပန ဘိက္ခူ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝသန္တိ, တေ သဗ္ဗေ. ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ ဂဟိတဘိက္ခူ အညဒါ အဂ္ဂဟေတွာ ယာဝ ဧကဝါရံ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ဘောဇိတာ ဟောန္တိ, တာဝ ယေ ဇာနန္တိ, တေ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ.

未说“请从僧团中指定这些比丘并布施”等语，而是说“请为这些比丘取食”，如此施与的名为僧团邀请食。对乞食者也适合，因为这是就乞食而言的。‘依次’是指依已获得的次第。‘中断’是指未说“请取食”一词。因此说“未说‘食’字者”。‘以团食计’是指以每一口饭为单位。此法只适用于邀请食，不适用于指定食。在指定食中，只能分配足够一人食用的量，因此指定食中没有所谓的‘团食规定’。‘住’即是停留。关于‘一次’，在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：“是指只要是住在此住处的比丘，都能得到。”此处的意趣是：‘一次’并非指一天，而是指所有住在此住处的比丘。某天已接受的比丘，在所有比丘都获得过一次食物之前，其他日子不再接受，凡是知道此规定的人，就应接受后离去。

သလာကဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

筹食论释义

ဥပနိဗန္ဓိတွာတိ လိခိတွာ. နိဂ္ဂဟေန ဒတွာတိ အနိစ္ဆန္တမ္ပိ နိဂ္ဂဟေန သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ. ဧကဂေဟဝသေနာတိ ဧကာယ ဃရပါဠိယာ ဝသေန. ဥဒ္ဒိသိတွာတိ ‘‘တုယှဉ္စ တုယှဉ္စ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝတွာ. ဒူရတ္တာ နိဂ္ဂဟေတွာပိ ဝါရေန ဂါဟေတဗ္ဗဂါမော ဝါရဂါမော. ဝိဟာရဝါရေ နိယုတ္တာ ဝိဟာရဝါရိကာ, ဝါရေန ဝိဟာရရက္ခဏကာ. အညထတ္တန္တိ ပသာဒညထတ္တံ. ဖာတိကမ္မမေဝ ဘဝန္တီတိ ဝိဟာရရက္ခဏတ္ထာယ သံဃေန ဒါတဗ္ဗအတိရေကလာဘာ ဟောန္တိ. သံဃနဝကေန လဒ္ဓကာလေတိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧကေကဿ ပါပိတာနိ ဒွေ တီဏိ ဧကစာရိကဘတ္တာနိ တေနေဝ နိယာမေန အတ္တနော ပါပုဏနဋ္ဌာနေ သံဃနဝကေန လဒ္ဓကာလေ. ယဿ ကဿစိ သမ္မုခီဘူတဿ ပါပေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ယေဘုယျေန စေ ဘိက္ခူ ဗဟိသီမဂတာ ဟောန္တိ, သမ္မုခီဘူတဿ [Pg.408] ယဿ ကဿစိ ပါပေတဗ္ဗံ သဘာဂတ္တာ ဧကေန လဒ္ဓံ သဗ္ဗေသံ ဟောတိ, တသ္မိမ္ပိ အသတိ အတ္တနော ပါပေတွာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ရသသလာကန္တိ ဥစ္ဆုရသသလာကံ.

“‘登记’即是书写。‘强施’即是虽不情愿也强迫其接受。‘依一家’即是依一排人家。‘指定’即是说‘此份给你，此份也给你’。‘轮流村’(vāragāmo)是指因路途遥远，也须强令其轮流接受供养的村子。‘住处轮值者’(vihāravārikā)即是轮流守护住处者。‘变异’是指信心的变异。‘成为增益’是指为守护住处，成为僧团应施与的额外所得。‘僧团新得时’是指：每日送至各人的二、三份独行食，依同样规矩，在自己应得之处，于僧团获得新供养之时。关于‘送与任何现前之人’，在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说：‘若多数比丘已出界外，应送与任何现前之人，因份属共有，一人所得即为众人所得。若此人亦不在，则应先归于自己再行分发。’‘味签’即是甘蔗汁签。”

‘‘သံဃတော နိရာမိသသလာကာပိ ဝိဟာရေ ပက္ကဘတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ သာဓာရဏံ ကတွာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၆) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဧဝံ ဂါဟိတေ သာဒိတဗ္ဗံ, ဧဝံ န သာဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိသေသေတွာ အဝုတ္တတ္တာ စ ဘေသဇ္ဇာဒိသလာကာယော စေတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋန္တိ, သလာကဝသေန ဂါဟိတတ္တာ ပန န သာဒိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝီမံသိတဗ္ဗော. ယဒိ ဟိ ဘေသဇ္ဇာဒိသလာကာ သလာကဝသေန ဂါဟိတာ န သာဒိတဗ္ဗာ သိယာ, သံဃတော နိရာမိသသလာကာ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ န ဝဒေယျ, ‘‘အတိရေကလာဘော သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တ’’န္တိအာဒိဝစနတော (မဟာဝ. ၁၂၈) ‘‘အတိရေကလာဘံ ပဋိက္ခိပါမီ’’တိ သလာကဝသေန ဂါဟေတဗ္ဗံ ဘတ္တမေဝ ပဋိက္ခိတ္တံ, န ဘေသဇ္ဇံ. သံဃဘတ္တာဒီနိ ဟိ စုဒ္ဒသ ဘတ္တာနိယေဝ တေန န သာဒိတဗ္ဗာနီတိ ဝုတ္တာနိ, ခန္ဓကဘာဏကာနံ ဝါ မတေန ဣဓ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အဂ္ဂတော ဒါတဗ္ဗဘိက္ခာ အဂ္ဂဘိက္ခာ. လဒ္ဓါ ဝါ အလဒ္ဓါ ဝါတိ လဘိတွာ ဝါ အလဘိတွာ ဝါ. နိဗဒ္ဓါယ အဂ္ဂဘိက္ခာယ အပ္ပမတ္တိကာယ ဧဝ သမ္ဘဝတော လဘိတွာပိ ပုနဒိဝသေ ဂဏှိတုံ ဝုတ္တံ. အဂ္ဂဘိက္ခာမတ္တန္တိ ဟိ ဧတ္ထ မတ္တ-သဒ္ဒေါ ဗဟုဘာဝံ နိဝတ္တေတိ.

“‘从僧团而来的非食物筹，以及在寺院中的已熟食，也是允许的。’由于《清净道论》(Visuddhimagga, 1.26)作了普遍性的说明，而没有特别说明‘这样获得后可以食用，这样则不可以食用’，所以在此，药物等筹虽然也允许托钵者使用，但因其是以筹的方式获得，故不应食用——此处的意趣应当被审察。如果药物等筹以筹的方式获得后不可食用，那么就不应说‘从僧团而来的非食物筹是允许的’。因为根据‘额外所得、僧食、指定食’等(《大品》Mahāva. 128)文句，‘我拒绝额外所得’是以筹的方式拒绝所应获得的食物，而非药物。实际上，是说那十四种食物他不应食用。或者，应理解为此处是依犍度诵者的意见而说。应最先给予的食物是上首食。‘已得或未得’即是‘获得或未获得’。由于固定的上首食是少量的，所以说即使已获得，次日仍可领取。在此，‘上首食而已’中的‘而已’一词，是为排除多数。

သလာကဘတ္တံ နာမ ဝိဟာရေယေဝ ဥဒ္ဒိသီယတိ ဝိဟာရမေဝ သန္ဓာယ ဒိယျမာနတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဝိဟာရေ အပါပိတံ ပနာ’’တိအာဒိ. တတြ အာသနသာလာယာတိ တသ္မိံ ဂါမေ အာသနသာလာယ. ဝိဟာရံ အာနေတွာ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ တထာ ဝတွာ တသ္မိံ ဒိဝသေ ဒိန္နဘတ္တံ ဝိဟာရမေဝ အာနေတွာ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ. တံ ဂဟေတွာတိ တံ ဝါရဂါမသလာကံ အတ္တနာ ဂဟေတွာ. တေနာတိ ယော အတ္တနော ပတ္တံ ဝါရဂါမသလာကံ ဒိသံဂမိကဿ အဒါသိ, တေန. အနတိက္ကန္တေယေဝ တသ္မိံ တဿ သလာကာ ဂါဟေတဗ္ဗာတိ ယသ္မာ ဥပစာရသီမဋ္ဌဿေဝ သလာကာ ပါပုဏာတိ, တသ္မာ တသ္မိံ ဒိသံဂမိကေ ဥပစာရသီမံ အနတိက္ကန္တေယေဝ တဿ ဒိသံဂမိကဿ ပတ္တသလာကာ အတ္တနော ပါပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

所谓筹食，是在寺院中指定，且是针对寺院而施与的，因此说“尚未送至寺院的……”等。其中，“在集会堂”，即是在那个村庄的集会堂。“应带到寺院后领取”，如此说后，当天所施的食物应只带到寺院，依规定领取。“在那里”，即是在那个方向。“拿了那个”，即是自己拿了那个轮流村的筹。“由他”，即是由那个将自己的钵或轮流村的筹给了行脚僧的人。“应在他尚未越过时领取他的筹”，因为筹只给与在近界内的人，所以当那个行脚僧尚未越过近界时，应让他所得的筹送到自己这里来领取。

အနာဂတဒိဝသေတိ [Pg.409] ဧတ္ထ ကထံ တေသံ ဘိက္ခူနံ အာဂတာနာဂတဘာဝေါ ဝိညာယတီတိ စေ? ယသ္မာ တတော တတော အာဂတာ ဘိက္ခူ တသ္မိံ ဂါမေ အာသနသာလာယ သန္နိပတန္တိ, တသ္မာ တေသံ အာဂတာနာဂတဘာဝေါ သက္ကာ ဝိညာတုံ. အမှာကံ ဂေါစရဂါမေတိ သလာကဘတ္တဒါယကာနံ ဂါမေ. ဘုဉ္ဇိတုံ အာဂစ္ဆန္တီတိ ‘‘မဟာထေရော ဧကကောဝ ဝိဟာရေ ဩဟီနော အဝဿံ သဗ္ဗသလာကာ အတ္တနော ပါပေတွာ ဌိတော’’တိ မညမာနာ အာဂစ္ဆန္တိ.

于此，“在尚未到来的日子”，若问：如何能了知那些比丘们来或不来呢？因为从各处前来的比丘们会在那个村庄的集会堂集会，所以能够了知他们来或不来。“在我们的行食村”，即是在筹食施主的村庄。“为食而来”，是他们心想“大长老独自一人留在寺院，必定已为自己取得了所有食筹”而前来。

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

半月食等事之释义

အဘိလက္ခိတေသု စတူသု ပက္ခဒိဝသေသု ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပက္ခိကံ. အဘိလက္ခိတေသူတိ ဧတ္ထ အဘီတိ ဥပသဂ္ဂမတ္တံ, လက္ခဏီယေသု ဣစ္စေဝ အတ္ထော, ဥပေါသထသမာဒါနဓမ္မဿဝနပူဇာသက္ကာရာဒိကရဏတ္ထံ လက္ခိတဗ္ဗေသု သလ္လက္ခေတဗ္ဗေသု ဥပလက္ခေတဗ္ဗေသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သွေ ပက္ခောတိ ‘‘အဇ္ဇ ပက္ခိကံ န ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ပက္ခိကဿ အနိယမတ္တာ ဝုတ္တံ. ‘‘သွေ အမှာကံ ဃရေ လူခဘတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပေါတ္ထကေသု လိခန္တိ, ‘‘ပက္ခဘတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပါဌေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဥပေါသထေ ဒါတဗ္ဗံ ဘတ္တံ ဥပေါသထိကံ. နိဗန္ဓာပိတန္တိ ‘‘အသုကဝိဟာရဿာ’’တိ နိယမိတံ. ဂါဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ တသ္မိံ သေနာသနေ ဝသန္တေဟိ ဌိတိကာယ ဂါဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တဏ္ဍုလာဒီနိပေသေန္တိ…ပေ… ဝဋ္ဋတီတိ အဘိဟဋဘိက္ခတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. တထာ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာတိ ဘိက္ခာနာမေန ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ. ပတ္တံ ပူရေတွာ ထကေတွာ ဒိန္နန္တိ ‘‘ဂုဠကဘတ္တံ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ. ဂုဠပိဏ္ဍေပိ…ပေ… ဒါတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ဂုဠပိဏ္ဍံ တာလပက္ကပ္ပမာဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

在四个被标记的半月之日所应施的食物，是为半月食。于“被标记的”一词中，“abhi”仅为接头词，其义即是“应被标记的”。此即是说，为了受持布萨、听闻法义、供养恭敬等事，而应被标记、应被忆念、应被识别。“明日是半月日”，是因半月食不固定，故说“今日不应领取半月食”。诸书册中写道“明日我家将有粗食”，其读法应为“将有半月食”。于布萨日所应施的食物，是为布萨食。“被规定”，即是规定为“属于某寺院”。“领取后应食用”，即是居住在该住所者，应依规定领取而食用。“送来米等……乃至……允许”，因其是送至之食，故允许。“如是接受”，是因以比丘之名而接受。“装满钵并盖好后施与”，即是说“我们施与团食”而施与。“团食亦……乃至……应施与”，于此，应知团食如熟多罗果大小。于此，其余皆易了知。

သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

住处犍度释义终。

၇. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ

7. 破僧犍度

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဝဏ္ဏနာ

六位释迦族人出家事之释义

၃၃၀. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ [Pg.410] အနုပိယာယန္တိအာဒီသု ‘‘အနုပိယာ နာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ အာကာရဿ ရဿတ္တံ အနုနာသိကဿ စ အာဂမံ ကတွာ ‘‘အနုပိယံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. မလ္လာနန္တိ မလ္လရာဇူနံ. န ဟေဋ္ဌာ ပါသာဒါ ဩရောဟတီတိ ဥပရိပါသာဒတော ဟေဋ္ဌိမတလံ န ဩရောဟတိ, ‘‘ဟေဋ္ဌာပါသာဒ’’န္တိပိ ပဌန္တိ. အနုရုဒ္ဓေါ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဃရာဝါသတ္ထန္တိ ဃရာဝါသဿ အနုစ္ဆဝိကံ ကမ္မံ. ဥဒကံ အဘိနေတဗ္ဗန္တိ ဥဒကံ အာဟရိတဗ္ဗံ. နိန္နေတဗ္ဗန္တိ အာဘတမုဒကံ ပုန နီဟရိတဗ္ဗံ. နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗန္တိ အန္တရန္တရာ ဥဋ္ဌိတတိဏာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ အပနေတဗ္ဗံ. လဝါပေတဗ္ဗန္တိ ပရိပက္ကကာလေ လဝါပေတဗ္ဗံ. ဥဗ္ဗာဟာပေတဗ္ဗန္တိ ခလမဏ္ဍလံ ဟရာပေတဗ္ဗံ. ဥဇုံ ကာရာပေတဗ္ဗန္တိ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတဗ္ဗံ. ပလာလာနိ ဥဒ္ဓရာပေတဗ္ဗာနီတိ ပလာလာနိ အပနေတဗ္ဗာနိ. ဘုသိကာ ဥဒ္ဓရာပေတဗ္ဗာတိ ဂုန္နံ ခုရဂ္ဂေဟိ သဉ္ဆိန္နာ ဘုသသင်္ခါတာ နာဠဒဏ္ဍာ အပနေတဗ္ဗာ. ဩပုနာပေတဗ္ဗန္တိ ဝါတမုခေ ဩပုနာပေတွာ ပလာလံ အပနေတဗ္ဗံ. အတိဟရာပေတဗ္ဗန္တိ အန္တောကောဋ္ဌာဂါရံ ဥပနေတဗ္ဗံ. န ကမ္မာတိ န ကမ္မာနိ. ဃရာဝါသတ္ထေနာတိ ဥပယောဂတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ဥပဇာနာဟီတိ စ ဥပသဂ္ဂမတ္တော ဥပ-သဒ္ဒေါ. တေနာဟ ‘‘ဃရာဝါသတ္ထံ ဇာနာဟီ’’တိ. ဇာနာဟီတိ စေတ္ထ ပဋိပဇ္ဇာတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အကာမကာတိ အနိစ္ဆမာနာ.

330. 在《破僧犍度》(Saṅghabhedakakkhandhaka)中，言及“anupiyāyanti”等处时，本应作“anupiyā nāmā”，然元音缩短且增添鼻音，故说成“anupiyaṃ nāmā”。“摩罗”(Mallānaṃ)指摩罗诸王。“不从下殿堂下来”(Na heṭṭhā pāsādā orohati)意为不从上层殿堂下到下层；亦有读作“下殿堂”(heṭṭhāpāsāda)者。应与“阿那律(Anuruddho)或应令其出家”相连。“居家之事”(Gharāvāsatthenāti)指适合居家生活的事务。“应取水”(Udakaṃ abhinetabbaṃ)即应取来水。“应排出”(Ninnetabbaṃ)指将已取来的水再次排出。“应除草”(Niddhāpetabbaṃ)即应拔除并清除不时生出的杂草。“应收割”(Lavāpetabbaṃ)指谷物成熟时应进行收割。“应运至禾场”(Ubbāhāpetabbaṃ)即应运至打谷场。“应堆垛”(Ujuṃ kārāpetabbaṃ)指应堆成谷堆。“应除秸”(Palālāni uddharāpetabbāni)即应清除稻草。“应除糠”(Bhusikā uddharāpetabbā)指被牛蹄踩断、称为“糠”(bhusa)的秸秆应予清除。“应风选”(Opunāpetabbaṃ)即应在风口处风选，以清除秸秆。“应运入”(Atiharāpetabbaṃ)指应运入内仓。“非业”(Na kamma)即非诸业。“为居家生活故”(Gharāvāsatthenāti)是表用途的工具格。“汝当了知”(Upajānāhi)中的“upa”仅为前缀。因此说“汝当了知居家生活”(gharāvāsaṃ jānāhi)。此处的“了知”(jānāhi)应理解为“实行”(paṭipajjati)。“不欲者”(Akāmakā)即不愿意之人。

၃၃၁-၃၃၂. ယံ န နိဝတ္တောတိ ယသ္မာ န နိဝတ္တော. သုညာဂါရဂတောတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၂၀) ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ အဝသေသံ အရည’’န္တိ (ပါရာ.၉၂) ဝုတ္တံ အရညံ ရုက္ခမူလဉ္စ ဌပေတွာ အညံ ပဗ္ဗတကန္ဒရာဒိ ပဗ္ဗဇိတသာရုပ္ပံ နိဝါသဋ္ဌာနံ ဇနသမ္ဗာဓာဘာဝတော ဣဓ ‘‘သုညာဂါရ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. အထ ဝါ ဈာနကဏ္ဋကာနံ သဒ္ဒါနံ အဘာဝတော ဝိဝိတ္တံ ယံ ကိဉ္စိ အဂါရမ္ပိ ‘‘သုညာဂါရ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ သုညာဂါရံ ဥပဂတော. အဘိက္ခဏန္တိ ဗဟုလံ. ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ သော ဟိ အာယသ္မာ အရညေ ဒိဝါဝိဟာရံ ဥပဂတောပိ ရတ္တိဝါသူပဂတောပိ ယေဘုယျေန ဖလသမာပတ္တိသုခေန နိရောဓသမာပတ္တိသုခေန စ ဝီတိနာမေသိ, တသ္မာ [Pg.411] တံ သုခံ သန္ဓာယ ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ အနုဘူတံ သဘယံ သပရိဠာဟံ ရဇ္ဇသုခံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ သောမနဿသဟိတဉာဏသမုဋ္ဌာနံ ပီတိသမုဂ္ဂါရံ သမုဂ္ဂိရတိ. တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုန္တိ တေ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဥလ္လုမ္ပနသဘာဝသဏ္ဌိတာ တဿ အနုဂ္ဂဏှနာဓိပ္ပာယေန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ, န ဥဇ္ဈာနဝသေန. နိဿံသယန္တိ အသန္ဒေဟေန, ဧကန္တေနာတိ အတ္ထော. တေ ကိရ ဘိက္ခူ ပုထုဇ္ဇနာ တဿ အာယသ္မတော ဝိဝေကသုခံ သန္ဓာယ ဥဒါနံ အဇာနန္တာ ဧဝမာဟံသု. သမနုဿရန္တောတိ ဥက္ကဏ္ဌနဝသေန အနုဿရန္တော.

331-332. “何故不还”(Yaṃ na nivattoti)是“因为不还”(yasmā na nivatto)的意思。“去到空闲处”(Suññāgāragato)者，此中“空闲处”(suññāgāra)之意，如《自说经注》(Udāna-aṭṭhakathā 20)所引《波罗夷》(Pārājika 92)云：“除村庄与村庄附近，其余皆为阿兰若”。此处所指的“空闲处”，是除去阿兰若与树下，其他如山洞等适合出家人、无人众喧扰的住处。又或者，因无禅修之刺的音声，任何闲静的房舍，亦可知为“空闲处”。他去到那空闲处。“频频”(Abhikkhaṇaṃ)是“多次”(bahulaṃ)的意思。“他发出感兴语”(Udānaṃ udānesī)者，此谓彼具寿(āyasmā)在阿兰若中，无论是日住或夜住，大多以果定之乐与灭尽定之乐度日。是故，念及此乐，并厌离往昔所受充满怖畏与热恼的王位之乐，而发出由喜俱智所生、喜悦充满的感兴语：“啊，乐哉！啊，乐哉！”。“彼诸比丘白世尊言”(Te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ)者，谓彼众多比丘，心怀称誉，意在赞叹，而以此事白世尊，并非出于非议。“无疑”(Nissaṃsayaṃ)即“无有疑惑”(asandehena)、“决定”(ekantena)之义。据说，彼诸比丘是凡夫，不了知彼具寿缘于远离之乐而发感兴语，故作是言。“忆念”(Samanussaranto)是怀着渴求之心而忆念。

အညတရန္တိ နာမဂေါတ္တေန အပါကဋံ ဧကံ ဘိက္ခုံ. အာမန္တေသီတိ အာဏာပေသိ တေ ဘိက္ခူ သညာပေတုကာမော. ဧဝန္တိ ဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟေ, သာဓူတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဘန္တေတိ ဧတ္ထ ပန ဧဝံ-သဒ္ဒေါ ပဋိညာယံ. ‘‘အဘိက္ခဏံ ‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’န္တိ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီ’’တိ ယထာ တေ ဘိက္ခူ ဝဒန္တိ, တံ ဧဝံ တထေဝါတိ အတ္တနော ဥဒါနံ ပဋိဇာနာတိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ ဘဒ္ဒိယာ’’တိ ကသ္မာ ဘဂဝါ ပုစ္ဆတိ, ကိံ တဿ စိတ္တံ န ဇာနာတီတိ? နော န ဇာနာတိ, တေနေဝ ပန တမတ္ထံ ဝဒါပေတွာ တေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ ပုစ္ဆတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဇာနန္တာပိ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ, ဇာနန္တာပိ န ပုစ္ဆန္တီ’’တိအာဒိ (ပါရာ. ၁၆, ၁၉၄). အတ္ထဝသန္တိ ကာရဏံ.

“某位”(Aññataraṃ)比丘，指一位未记名号的比丘。“招呼”(Āmantesī)是说，世尊(Bhagavā)为了让彼诸比丘信服而对他（跋提）说话。“如是”(Evaṃ)是接受言词，意为“善”。而在“是的，尊者”(Evaṃ bhante)中，“如是”一词是用于承认。正如彼诸比丘所说“他频频发出‘啊，乐哉！啊，乐哉！’的感兴语”，他如此承认自己的感兴语确实如此。“跋提(Bhaddiyā)，你究竟……”，世尊为何要问，难道他不知其心吗？非不知也，正是为了让他说出此事，以使彼诸比丘信服而问。诚如所言：“如来明知而问，亦有明知而不问”等（《波罗夷》16, 194）。“缘由”(Atthavasaṃ)即是“原因”(kāraṇaṃ)。

အန္တောပိ အန္တေပုရေတိ ဣတ္ထာဂါရဿ သဉ္စရဏဋ္ဌာနဘူတေ ရာဇဂေဟဿ အဗ္ဘန္တရေ, ယတ္ထ ရာဇာ နဟာနဘောဇနသယနာဒိံ ကပ္ပေတိ. ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာတိ အာရက္ခာဒိကတပုရိသေဟိ ဂုတ္တိ သုဋ္ဌု သမန္တတော ဝိဟိတာ. ဗဟိပိ အန္တေပုရေတိ အဋ္ဋကရဏဋ္ဌာနာဒိကေ အန္တေပုရတော ဗဟိဘူတေ ရာဇဂေဟေ. ဧဝံ ရက္ခိတော ဂေါပိတော သန္တောတိ ဧဝံ ရာဇဂေဟရာဇဓာနီရဇ္ဇဒေသေသု အန္တော ဗဟိ စ အနေကေသု ဌာနေသု အနေကသတေဟိ သုသံဝိဟိတရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ မမေဝ နိဗ္ဘယတ္ထံ ဖာသုဝိဟာရတ္ထံ ရက္ခိတော ဂေါပိတော သမာနော. ဘီတောတိအာဒီနိ ပဒါနိ အညမညဝေဝစနာနိ. အထ ဝါ ဘီတောတိ ပရရာဇူဟိ ဘာယမာနော. ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါတိ သကရဇ္ဇေပိ ပကတိက္ခောဘတော ဥပ္ပဇ္ဇနကဘယုဗ္ဗေဂေန ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ စလိတော. ဥဿင်္ကီတိ ‘‘ရညာ နာမ သဗ္ဗကာလံ အဝိဿတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော သဗ္ဗတ္ထ အဝိဿာသနဝသေန တေသံ တေသံ ကိစ္စကရဏီယာနံ အစ္စယတော ဥပ္ပဇ္ဇနကပရိသင်္ကာယ စ ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ သင်္ကမာနော. ဥတြာသီတိ ‘‘သန္တိကာဝစရေဟိပိ အဇာနန္တဿေဝ မေ ကဒါစိ [Pg.412] အနတ္ထော ဘဝေယျာ’’တိ ဥပ္ပန္နေန သရီရကမ္ပမ္ပိ ဥပ္ပာဒနသမတ္ထေန တာသေန ဥတြာသိ. ‘‘ဥတြသ္တော’’တိပိ ပဌန္တိ. ဝိဟရာမီတိ ဧဝံဘူတော ဟုတွာ ဝိဟရာမိ.

“在内宫中”(Antopi antepure)指在王宫内部(abbhantare)，即后宫(itthāgāra)的活动之处，国王于此沐浴、饮食、就寝等。“防护周密”(Rakkhā susaṃvihitā)指由卫士等人员，于四周妥善设置守护。“在内宫外”(Bahipi antepure)指在后宫之外的王宫，如审判之处等。“我如是被守护、被保卫”(Evaṃ rakkhito gopito santo)者，谓我于王宫、王都、国土等内外诸多之处，由数百人周密设置的防护、遮蔽、守卫，纯为我之无畏与安乐而守护保卫。“怖畏”(bhīta)等词，是同义词。或者，“怖畏”(bhīta)是畏惧他国国王。“忧惧”(ubbigga)是因自己国内的动乱而生起怖畏忧惧，心怀动摇。“怀疑”(ussaṅkī)是因“国王应恒常不信任他人”之说，于一切处皆不信任，且因对彼彼应行之事有所废弛而生起疑虑，故恒常怀疑。“惊恐”(utrāsī)是因念“纵然是近侍，亦可能于我不知晓时，加害于我”而生起，此恐惧足以令身体颤抖。亦有读作“utrasto”者。“我住”(Viharāmi)即“我成为如此而住”。

ဧတရဟီတိ ဣဒါနိ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ. ဧကောတိ အသဟာယော. တေန ဝိဝေကဋ္ဌကာယတံ ဒဿေတိ. အဘီတောတိအာဒီနံ ပဒါနံ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘယာဒိနိမိတ္တဿ ပရိဂ္ဂဟဿ တံနိမိတ္တဿ စ ကိလေသဂဟနဿ အဘာဝေနေဝဿ အဘီတာဒိတာတိ ဧတေန စိတ္တဝိဝေကံ ဒဿေတိ. အပ္ပောဿုက္ကောတိ သရီရဂုတ္တိယံ နိရုဿုက္ကော. ပန္နလောမောတိ လောမဟံသုပ္ပာဒကဿ ဆမ္ဘိတတ္တဿ အဘာဝေန အနုဂ္ဂတလောမော. ပဒဒွယေနပိ သေရိဝိဟာရံ ဒဿေတိ. ပရဒတ္တဝုတ္တောတိ ပရေဟိ ဒိန္နေန စီဝရာဒိနာ ဝတ္တမာနော. ဧတေန သဗ္ဗသော သင်္ဂါဘာဝဒီပနမုခေန အနဝသေသဘယဟေတုဝိရဟံ ဒဿေတိ. မိဂဘူတေန စေတသာတိ ဝိဿတ္ထဝိဟာရိတာယ မိဂဿ ဝိယ ဇာတေန စိတ္တေန. မိဂေါ ဟိ အမနုဿပထေ အရညေ ဝသမာနော ဝိဿတ္ထော တိဋ္ဌတိ နိသီဒတိ နိပဇ္ဇတိ ယေနကာမဉ္စ ပက္ကမတိ အပ္ပဋိဟတစာရော, ဧဝံ အဟမ္ပိ ဝိဟရာမီတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေန –

“于今(etarahi)”即从出家之时算起。“独(eko)”即无有同伴，此乃显示其乐于独处。“无畏(abhīto)”等词，应以与前述相反之义来理解。因无有对恐惧等相的执取，亦无有由其所引生的烦恼丛林，故为无畏等，此乃显示心的远离。“少欲(appossukko)”即对守护身体不热衷。“身毛不竖(pannalomo)”即因无有能令身毛竖立的惊惧而毛发下垂。此二词亦显示其自在而住。“依他施活命(paradattavutti)”即依靠他人所施予的衣物等维生。此通过阐明完全没有交结，显示了彻底远离一切恐惧之因。“心如野鹿(migabhūtena cetasā)”即因安稳而住，心变得如同野鹿一般。野鹿于无人迹的林野中安稳地站、坐、卧，随心所欲，来去无碍，此乃显示“我亦如是而住”。正如独觉佛(paccekasambuddha)所说——

‘‘မိဂေါ အရညမှိ ယထာ အဗဒ္ဓေါ;

ယေနိစ္ဆကံ ဂစ္ဆတိ ဂေါစရာယ;

ဝိညူ နရော သေရိတ ပေက္ခမာနော;

ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော’’တိ. (သု. နိ. ၃၉;

အပ. ထေရ ၁.၁.၉၅);

“如鹿游于林，未缚随所适；智者观自在，独行犀角式。”

ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္ထဝသန္တိ ဘဂဝါ ယဒိဒံ မမ ဧတရဟိ ပရမံ ဝိဝေကသုခံ ဖလသမာပတ္တိသုခံ, ဣဒမေဝ ကာရဏံ သမ္ပဿမာနော ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနေမိ. ဧတမတ္ထန္တိ ဧတံ ဘဒ္ဒိယတ္ထေရဿ ပုထုဇ္ဇနဝိသယာတီတံ ဝိဝေကသုခသင်္ခါတံ အတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ သဟေတုကဘယသောကဝိဂမာနုဘာဝဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

“世尊，我正是洞见此义利——即我如今这至高的远离之乐与果定之乐——，因为见到此因缘，我才发出‘啊，乐哉！啊，乐哉！’的自说语。”世尊从一切方面了知跋提长老(Bhaddiyatthera)此超越凡夫境界、名为远离之乐的义理之后，便发出此自说语，此自说语显示了连同其因的怖畏与忧愁皆已离去的威力。

ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါတိ ယဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ အန္တရတော အဗ္ဘန္တရေ အတ္တနော စိတ္တေ စိတ္တကာလုဿိယကရဏတော စိတ္တပ္ပကောပါ [Pg.413] ရာဂါဒယော အာဃာတဝတ္ထုအာဒိကာရဏဘေဒတော အနေကဘေဒါ ဒေါသကောပါ ဧဝ ဝါ န သန္တိ, မဂ္ဂေန ပဟီနတ္တာ န ဝိဇ္ဇန္တိ. အယဉှိ အန္တရ-သဒ္ဒေါ ကိဉ္စာပိ ‘‘မဉ္စ တွဉ္စ ကိမန္တရ’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၂၈) ကာရဏေ ဒိဿတိ, ‘‘အန္တရဋ္ဌကေ ဟိမပါတသမယေ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၃၄၆) ဝေမဇ္ဈေ, ‘‘အန္တရာ စ ဇေတဝနံ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိ’’န္တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၁၃, ၄၄) ဝိဝရေ, ‘‘ဘယမန္တရတော ဇာတ’’န္တိအာဒီသု (ဣတိဝု. ၈၈; မဟာနိ. ၅) စိတ္တေ, ဣဓာပိ စိတ္တေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေနေဝါဟ ‘‘ယဿ စိတ္တေ ကောပါ န သန္တီ’’တိ.

“于其内无有嗔(Yassantarato na santi kopā)”者，谓于某圣人(ariyapuggala)之内，即于自心中，无有能令心污秽、扰乱心意的贪等（烦恼），或因憎恶事等不同原因而有多种差别的嗔恚，因已被道断除而不复存在。此中“内(antara)”一词，虽于“你我之间有何缘由(mañca tvañca kimantara)”等处见于“原因”义，于“八日严冬降雪时(antaraṭṭhake himapātasamaye)”等处见于“中间”义，于“在祇陀林(jetavana)与舍卫城(sāvatthi)之间(antarā ca jetavanaṃ antarā ca sāvatthi)”等处见于“间隙”义，于“怖畏从内生(bhayamantarato jāta)”等处见于“心”义，然于此处亦当解为“心”。是故（义注）言：“于其心中无有嗔。”

အဘဝ-သဒ္ဒဿ ဝိဘဝ-သဒ္ဒေန အတ္ထုဒ္ဓါရေ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝိဘဝေါတိ စ အဘဝေါတိ စ အတ္ထတော ဧက’’န္တိ. ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပကာရဝစနောတိ အာဟ ‘‘ဣတိ အနေကပ္ပကာရာ ဘဝါဘဝတာ’’တိ. ဝီတိဝတ္တောတိ အတိက္ကန္တော. ဧတ္ထ စ ‘‘ယဿာ’’တိ ဣဒံ ယော ဝီတိဝတ္တောတိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမဝသေန ယောဇေတဗ္ဗံ. တံ ဝိဂတဘယန္တိ တံ ဧဝရူပံ ယထာဝုတ္တဂုဏသမန္နာဂတံ ခီဏာသဝံ စိတ္တကောပါဘာဝတော ဣတိဘဝါဘဝသမတိက္ကမနတော စ ဘယဟေတုဝိဂမေန ဝိဂတဘယံ. ဝိဝေကသုခေန အဂ္ဂဖလသုခေန စ သုခိံ, ဝိဂတဘယတ္တာ ဧဝ အသောကံ. ဒေဝါ နာနုဘဝန္တိ ဒဿနာယာတိ အဓိဂတမဂ္ဂေ ဌပေတွာ သဗ္ဗေပိ ဥပပတ္တိဒေဝါ ဝါယမန္တာပိ စိတ္တစာရဒဿနဝသေန ဒဿနာယ ဒဋ္ဌုံ နာနုဘဝန္တိ န အဘိသမ္ဘုဏန္တိ န သက္ကောန္တိ, ပဂေဝ မနုဿာ. သေက္ခာပိ ဟိ ပုထုဇ္ဇနာ ဝိယ အရဟတော စိတ္တပ္ပဝတ္တိံ န ဇာနန္တိ. တဿ ဒဿနံ ဒေဝါနမ္ပိ ဒုလ္လဘန္တိ ဧတ္ထာပိ စိတ္တစာရဒဿနဝသေန တဿ ဒဿနံ ဒေဝါနမ္ပိ ဒုလ္လဘံ အလဗ္ဘနီယံ, ဒေဝေဟိပိ တံ ဒဿနံ န သက္ကာ ပါပုဏိတုန္တိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အဘာဝတ္ထော ဟေတ္ထ ဒု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဒုပ္ပညော’’တိအာဒီသု ဝိယ.

（义注者）言明以“非有(vibhava)”一词解释“无有(abhava)”一词的理由，说：“‘非有’与‘无有’，义理为一。”又说“如是(iti)”一词是表示种类，故言：“如是，有与无有有多种形态。”“超越(vītivatto)”即已度过。于此，“彼(yassa)”一词应通过格的转换与“已超越的彼(yo vītivatto)”相连。“彼离怖畏者(taṃ vigatabhayaṃ)”即彼具足如上所述功德的漏尽者，因心无嗔动，以及超越了此有与无有，怖畏之因已离，故为离怖畏者。以远离之乐及顶果之乐而为乐者，又因离怖畏而无忧。“天人不能见(devā nānubhavanti dassanāya)”是说，除了安住于已证得之道的（圣者），一切化生天人即使努力，也无法以心行观察的方式见到（漏尽者），不能了知，不能够，更何况是人。有学亦如凡夫，不知阿罗汉的心行。“见彼对天人亦难(tassa dassanaṃ devānampi dullabhaṃ)”，于此亦是指以心行观察的方式，见彼对天人亦是难得、不可得的，天人亦不能达到此见，应如是取其义。此处的“难(du-)”词头有“无(abhāva)”的含义，如“劣慧者(duppañño)”等词中的用法。

၃၃၃. ဘတ္တာဘိဟာရောတိ အဘိဟရိတဗ္ဗဘတ္တံ. တဿ ပန ပမာဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဉ္စ စ ထာလိပါကသတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကော ထာလိပါကော ဒသန္နံ ပုရိသာနံ ဘတ္တံ ဂဏှာတိ. လာဘသက္ကာရသိလောကေနာတိ ဧတ္ထ လာဘော နာမ စတုပစ္စယလာဘော. သက္ကာရောတိ တေသံယေဝ သုကတာနံ သုသင်္ခတာနံ လာဘော. သိလောကောတိ ဝဏ္ဏဃောသော. မနောမယံ ကာယန္တိ ဈာနမနေန နိဗ္ဗတ္တံ ဗြဟ္မကာယံ. ဥပပန္နောတိ ဥပဂတော. အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘောတိ သရီရပဋိလာဘော. ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မာဂဓကာနိ ဂါမခေတ္တာနီတိ [Pg.414] ဧတ္ထ မာဂဓကံ ဂါမခေတ္တံ အတ္ထိ ခုဒ္ဒကံ, အတ္ထိ မဇ္ဈိမံ, အတ္ထိ မဟန္တံ. ခုဒ္ဒကံ ဂါမခေတ္တံ ဣတော စတ္တာလီသ ဥသဘာနိ, ဧတ္တော စတ္တာလီသ ဥသဘာနီတိ ဂါဝုတံ ဟောတိ. မဇ္ဈိမံ ဣတော ဂါဝုတံ, ဧတ္တော ဂါဝုတန္တိ အဍ္ဎယောဇနံ ဟောတိ. မဟန္တံ ဣတော ဒိယဍ္ဎဂါဝုတံ, ဧတ္တော ဒိယဍ္ဎဂါဝုတန္တိ တိဂါဝုတံ ဟောတိ. တေသု ခုဒ္ဒကေန ဂါမခေတ္တေန တီဏိ, ခုဒ္ဒကေန စ မဇ္ဈိမေန စ ဒွေ ဂါမခေတ္တာနိ တဿ အတ္တဘာဝေါ. တိဂါဝုတဉှိဿ သရီရံ. ပရိဟရိဿာမီတိ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမိ ဂေါပယိဿာမိ. ရက္ခဿေတန္တိ ရက္ခဿု ဧတံ.

333. “食物之供献(bhattābhihāro)”即应供献的食物。为示其量，故说“五百锅熟食”。其中，一锅熟食可供十人食用。于“利养、恭敬、名声(lābhasakkārasilokena)”中，“利养(lābho)”即四资具之利养；“恭敬(sakkāro)”即对彼等善作、善整治之物的获得；“名声(siloko)”即赞美之声。“意生身(manomayaṃ kāyaṃ)”即由禅心所成之梵身。“已生(upapanno)”即已至。“获得自体(attabhāvappaṭilābho)”即获得身体。“二或三摩揭陀村田(dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakhettāni)”，于此，摩揭陀村田有小、中、大之分。小村田，从此四十优萨婆(usabha)，从彼四十优萨婆，为一伽浮他(gāvuta)。中等者，从此一伽浮他，从彼一伽浮他，为半由旬(aḍḍhayojana)。大者，从此一又二分之一伽浮他，从彼一又二分之一伽浮他，为三伽浮他。在这些村田中，其自体相当于三个小村田，或一个小村田与一个中等村田。其身有三伽浮他。“我将护持(pariharissāmi)”即我将照顾、守护。“汝当守护此(rakkhassetaṃ)”即汝当守护此。

ပဉ္စသတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

五师说释义

၃၃၄. သတ္ထာရောတိ ဂဏသတ္ထာရော. နာဿဿာတိ န ဧတဿ ဘဝေယျ. တန္တိ တံ သတ္ထာရံ. တေနာတိ အမနာပေန. သမုဒါစရေယျာမာတိ ကထေယျာမ. သမ္မန္နတီတိ အမှာကံ သမ္မာနံ ကရောတိ. တေနာဟ ‘‘သမ္မာနေတီ’’တိ, သမ္မန္နတီတိ ဝါ ပရေဟိ သမ္မာနီယတီတိ အတ္ထော.

334. “师”即团体之师。“彼不应有”即对他来说不应有。“彼”即那位导师。“以彼”即以不合意的方式。“我们应说”即我们应说。“尊重”即他尊重我们。因此说“尊重”，或“尊重”义为被他人所尊重。

၃၃၅. နာသာယ ပိတ္တံ ဘိန္ဒေယျုန္တိ အစ္ဆပိတ္တံ ဝါ မစ္ဆပိတ္တံ ဝါ နာသာပုဋေ ပက္ခိပေယျုံ. ပရာဘဝါယာတိ အဝဍ္ဎိယာ ဝိနာသာယ. အဿတရီတိ ဝဠဝါယ ကုစ္ဆိသ္မိံ ဂဒြဘဿဇာတာ, တံ အဿေန သဒ္ဓိံ သမ္ပယောဇေန္တိ, သာ ဂဗ္ဘံ ဂဏှိတွာ ကာလေ သမ္ပတ္တေ ဝိဇာယိတုံ န သက္ကောတိ, ပါဒေဟိ ဘူမိံ ပဟရန္တီ တိဋ္ဌတိ, အထဿာ စတ္တာရော ပါဒေ စတူသု ခါဏုကေသု ဗန္ဓိတွာ ကုစ္ဆိံ ဖာလေတွာ ပေါတကံ နီဟရန္တိ, သာ တတ္ထေဝ မရတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တဝဓာယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတီ’’တိ.

335. “以鼻破胆”即是将熊胆或鱼胆放入鼻孔。“为衰败”即为不增长、为毁灭。“骡”即母马腹中由驴所生者。人们让它与马交配，它怀孕后，届时无法生产，用脚踢地而立。于是人们将其四足绑于四桩，剖开其腹取出幼崽，它当场死亡。因此说“为自杀而怀孕”。

၃၃၉. ပေါတ္ထနိကန္တိ ဆုရိကံ, ယံ ခရန္တိပိ ဝုစ္စတိ.

339. “小刀”即匕首，亦称“刮刀”。

နာဠာဂိရိပေသနကထာဝဏ္ဏနာ

派遣那拉吉利事之释义

၃၄၂. မာ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါတိ ဘော, ကုဉ္ဇရ, ဗုဒ္ဓနာဂံ ဝဓကစိတ္တေန မာ ဥပဂစ္ဆ. ဒုက္ခန္တိ ဒုက္ခကာရဏတ္တာ ဒုက္ခံ. ကထံ တံ ဒုက္ခန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ နာဂဟတဿာ’’တိအာဒိ. နာဂဟတဿ သုဂတိပဋိက္ခေပေန ဗုဒ္ဓနာဂဿ ဃာတော ဒုဂ္ဂတိဒုက္ခကာရဏန္တိ ဒဿေတိ. ဣတောတိ ဣတော ဇာတိတော. ယတောတိ ယသ္မာ. ဣတော ပရံ ယတောတိ ဣတော ပရံ ဂစ္ဆန္တဿာတိ ဝါ [Pg.415] အတ္ထော. မဒေါတိ မာနမဒေါ. ပမာဒေါတိ ပမတ္တဘာဝေါ. ပဋိကုဋိတောတိ သင်္ကုဋိတော. အလက္ခိကောတိ အဟိရိကော. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယော နာမ.

342. “象啊，莫接近龙”即：喂，大象，不要怀着杀害之心走近佛龙。“苦”即因是苦之因而为苦。如何是苦？说：“实无害龙者……”等。此句显示，伤害龙者，因其拒绝善趣，杀害佛龙是堕恶趣受苦之因。“从此”即从此生。“由是”即因为。“从此以后去”或义为“从此以后去者”。“慢”即我慢。“放逸”即放逸的状态。“蜷缩”即收缩。“不幸者”即无惭者。“实乃”即某人。

ပဉ္စဝတ္ထုယာစနကထာဝဏ္ဏနာ

请求五事之释义

၃၄၃. တိကဘောဇနန္တိ တီဟိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘောဇနံ, တိဏ္ဏံ ဧကတော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ပညပေဿာမီတိ အတ္ထော. ကောကာလိကောတိအာဒီနိ စတုန္နံ ဒေဝဒတ္တပက္ခိယာနံ ဂဏပါမောက္ခာနံ နာမာနိ. အာယုကပ္ပန္တိ ဧကံ မဟာကပ္ပံ အသီတိဘာဂံ ကတွာ တတော ဧကဘာဂမတ္တံ ကာလံ အန္တရကပ္ပသညိတံ ကာလံ.

343. “三人食”是指应由三人食用的食物，其义为：“我将规定三人可一同接受食物后食用”。果嘎里咖等是提婆达多派系中四个团体首领的名字。“寿劫”是指将一个大劫分成八十份，其中的一份时间，即名为中劫的时间。

အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစာတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄၈) ဒေဝဒတ္တော သဗ္ဗံ သံဃဘေဒဿ ပုဗ္ဗဘာဂံ နိပ္ဖာဒေတွာ ‘‘ဧကံသေနေဝ အဇ္ဇ အာဝေဏိကံ ဥပေါသထံ သံဃကမ္မဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧတံ ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. တတ္ထ အညတြေဝ ဘဂဝတာတိ ဝိနာ ဧဝ ဘဂဝန္တံ, တံ သတ္ထာရံ အကတွာတိ အတ္ထော. အညတြ ဘိက္ခုသံဃာ ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ သံဃကမ္မာနိ စာတိ ဘဂဝတော ဩဝါဒကာရကံ ဘိက္ခုသံဃံ ဝိနာ မံ အနုဝတ္တန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ အာဝေဏိကံ ဥပေါသထံ သံဃကမ္မာနိ စ ကရိဿာမိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိဿတီတိ ဘေဒကာရကာနံ သဗ္ဗေသံ ဒေဝဒတ္တေန သဇ္ဇိတတ္တာ ‘‘ဧကံသေနေဝ ဒေဝဒတ္တော အဇ္ဇ သံဃံ ဘိန္ဒိဿတီ’’တိ မညမာနော ဧဝမာဟ. ဘိန္ဒိဿတီတိ ဒွိဓာ ကရိဿတိ.

“对具寿阿难说了此话”（《自说经注》48）：提婆达多完成了所有破僧的前期准备后，心想：“今日我必将单独举行布萨与僧事”，于是说了“从今日起”等话。其中，“除了世尊”即没有世尊，义为不以他为导师。“除了比丘僧团，我将行布萨与僧事”是说：“我将不与听从世尊教导的比丘僧团一起，而是与跟随我的比丘们一起，单独举行布萨与僧事。”（阿难报告说：）“尊者，从今日起，提婆达多将要破僧。”（阿难）之所以如此说，是因为提婆达多已安排好所有破僧者，他认为“提婆达多今日必将破僧”。“将破”即是将其分为两部分。

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ အဝီစိမဟာနိရယုပ္ပတ္တိသံဝတ္တနိယံ ကပ္ပဋ္ဌိယံ အတေကိစ္ဆံ ဒေဝဒတ္တေန နိဗ္ဗတ္တိယမာနံ သံဃဘေဒကမ္မံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ကုသလာကုသလေသု ယထာက္ကမံ သပ္ပုရိသာသပ္ပုရိသာနံ သုကရာ ပဋိပတ္တိ, န ပန နေသံ အကုသလကုသလေသူတိ ဣဒမတ္ထဝိဘာဝနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

“了知此事已”，即完全知晓提婆达多所造分裂僧团之业，此业会招致堕入无间大地狱，是无法医治的，且会持续一劫之久。“此优陀那”即他宣说了此阐明其义的优陀那：在善与不善的事情上，善人与非善人各自有容易的行持，但他们并非在不善与善的事情上（也是如此）。

တတ္ထ သုကရံ သာဓုနာ သာဓူတိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဟိတံ သာဓေတီတိ သာဓု, သမ္မာပဋိပန္နော. တေန သာဓုနာ သာရိပုတ္တာဒိနာ သာဝကေန ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အညေန ဝါ လောကိယသာဓုနာ သာဓု သုန္ဒရံ ဘဒ္ဒကံ အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဟိတသုခါဝဟံ သုကရံ သုခေန ကာတုံ သက္ကာ. သာဓု ပါပေန ဒုက္ကရန္တိ တဒေဝ ပန ဝုတ္တလက္ခဏံ သာဓု ပါပေန ဒေဝဒတ္တာဒိနာ [Pg.416] ပါပပုဂ္ဂလေန ဒုက္ကရံ ကာတုံ န သက္ကာ, န သော တံ ကာတုံ သက္ကောတီတိ အတ္ထော. ပါပံ ပါပေန သုကရန္တိ ပါပံ အသုန္ဒရံ အတ္တနော ပရေသဉ္စ အနတ္ထာဝဟံ ပါပေန ယထာဝုတ္တပါပပုဂ္ဂလေန သုကရံ သုခေန ကာတုံ သက္ကုဏေယျံ. ပါပမရိယေဟိ ဒုက္ကရန္တိ အရိယေဟိ ပန ဗုဒ္ဓါဒီဟိ တံ ပါပံ ဒုက္ကရံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ. သေတုဃာတောယေဝ ဟိ တေသံ တတ္ထာတိ ဒီပေတိ.

在此，“善人易行善”中，“善人”(sādhu)指能成就自他利益、正行之人。这种善行，无论是舍利弗等声闻、独觉、正自觉者，还是其他世间的善人，都能够轻松地完成，为自己和他人带来利益和快乐。而“善事对恶人是难行的”，即是说，如前所述的善，对于提婆达多等恶人来说是难以做到的，他们无法做到。“恶人易行恶事”，即是说，恶行，不善的、会给自他带来无益之事的，如前所述的恶人能够轻易地做到。“恶事对圣者是难行的”，而对于佛陀等圣者来说，作恶是非常困难、难以实现的。此句显示，对他们而言，这就像摧毁桥梁一样。

သံဃဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ

破僧事之释义

၃၄၅. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာဒေသနာပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာတိအာဒီသု ပရဿ စိတ္တံ ဉတွာ ကထနံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ, သာဝကာနဉ္စ ဗုဒ္ဓါနဉ္စ သတတံ ဓမ္မဒေသနံ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ, ဣဒ္ဓိဝိဓံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ. တတ္ထ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေန သဒ္ဓိံ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ အာစိဏ္ဏံ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယေန သဒ္ဓိံ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ ဓမ္မသေနာပတိဿ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာဒေသနာပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဩဝဒီ’’တိအာဒိ. တဒါ ဟိ ဒွီသု အဂ္ဂသာဝကေသု ဓမ္မသေနာပတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ စိတ္တစာရံ ဉတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဝိကုဗ္ဗနံ ဒဿေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ပါဠိယဉ္စေတ္ထ ဒွိန္နမ္ပိ ထေရာနံ ဒေသနာယ ဓမ္မစက္ခုပဋိလာဘောဝ ဒဿိတော. ဒီဃဘာဏကာ ပန ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ဘဂဝတာ ပေသိတေသု ဒွီသု အဂ္ဂသာဝကေသု ဓမ္မသေနာပတိ တေသံ စိတ္တစာရံ ဉတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ထေရဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဉ္စသတာပိ ဘိက္ခူ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. အထ နေသံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဝိကုဗ္ဗနံ ဒဿေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, တံ သုတွာ သဗ္ဗေ အရဟတ္တဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသူ’’တိ. ဒေဝဒတ္တံ ဥဋ္ဌာပေသီတိ ဇဏ္ဏုကေန ဟဒယမဇ္ဈေ ပဟရိတွာ ဥဋ္ဌာပေသိ.

345. 那时，具寿舍利弗以教示神变和教诫神变等。其中，了知他人之心而说法是教示神变；为诸声闻与佛陀恒常说法是教诫神变；种种神通是神通神变。于此，神通神变与教诫神变是大目犍连长老所惯行，教示神变与教诫神变则属于法将。因此说“具寿舍利弗以教示神变和教诫神变，为比丘们作如法开示”等。当时，在两位上首弟子中，法将了知那些比丘的心行而说法，大目犍连长老示现神通变化后说法，并且在圣典中也显示，通过两位长老的说法，都获得了法眼。但长部诵者(Dīghabhāṇakā)们如是说：“世尊派遣两位上首弟子前去，法将了知他们的心行而说法，五百比丘听了长老的说法后，都安住于须陀洹果。然后大目犍连长老示现神通变化后说法，听了之后，全部安住于阿罗汉果。”“使提婆达多站起来”是指用膝盖击打其胸口中央，使他站起来。

၃၄၆. သရသီတိ သရော. သုဝိက္ခာလိတန္တိ သုဋ္ဌု ဝိက္ခာလိတံ, သုဝိသောဓိတံ ကတွာတိ အတ္ထော. သံခါဒိတွာတိ သုဋ္ဌု ခါဒိတွာ. မဟိံ ဝိကုဗ္ဗတောတိ မဟိံ ဒန္တေဟိ ဝိလိခန္တဿ. နဒီသု ဘိသံ ဃသာနဿာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. နဒီတိ စေတ္ထ မဟာသရော အဓိပ္ပေတော. ဇဂ္ဂတောတိ ဟတ္ထိယူထံ ပါလေန္တဿ. ဘိင်္ကောဝါတိ ဟတ္ထိပေါတကော ဝိယ. မမာနုကုဗ္ဗန္တိ မံ အနုကရောန္တော.

346. Sarasī即是湖。Suvikkhālitaṃ是善洗，意为彻底洗净、完全洁净。Saṃkhāditvā是善嚼，意为充分咀嚼。Mahiṃ vikubbato是刨掘大地，指用牙刮地者。应与“于河中食莲藕”一句相连。此处的“河”，意指大湖。Jaggato是守护者，指守护象群者。Bhiṅko是如幼象。Mamānukubbanti是模仿我。

၃၄၇. ဒူတေယျန္တိ [Pg.417] ဒူတကမ္မံ. ဂန္တုမရဟတီတိ ဒူတေယျသင်္ခါတံ သာသနံ ဟရိတုံ ဓာရေတွာ ဟရိတုံ အရဟတိ. သောတာတိ ယံ အဿ သာသနံ ဒေန္တိ, တဿ သောတာ. သာဝေတာတိ တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ‘‘ဣဒံ နာမ တုမှေဟိ ဝုတ္တ’’န္တိ ပဋိသာဝေတာ. ဥဂ္ဂဟေတာတိ သုဥဂ္ဂဟိတံ ကတွာ ဥဂ္ဂဟေတာ. ဓာရေတာတိ သုဓာရိတံ ကတွာ ဓာရေတာ. ဝိညာတာတိ အတ္တနာ တဿ အတ္ထံ ဇာနိတာ. ဝိညာပေတာတိ ပရံ ဝိဇာနာပေတာ. သဟိတာသဟိတဿာတိ ‘‘ဣဒံ သဟိတံ, ဣဒံ အသဟိတ’’န္တိ ဧဝံ သဟိတာသဟိတဿ ကုသလော ဥပဂတာနုပဂတေသု ဆေကော သာသနံ အာရောစေန္တော သဟိတာသဟိတံ သလ္လက္ခေတွာ အာရောစေတိ. န ဗျထတီတိ န ဝေဓတိ န ဆမ္ဘတိ. ဥဂ္ဂဝါဒိနိန္တိ ဖရုသဝစနေန သမန္နာဂတံ. ပုစ္ဆိတောတိ ပဋိညတ္ထာယ ပုစ္ဆိတော.

347. Dūteyyaṃ即使者之事。Gantumarahati是堪能前往，指堪能受持并传递名为“使者之事”的教诲。Sotā是听者，指听闻所授教诲者。Sāvetā是令闻者，指领受后能复述“此是汝等所说”者。Uggahetā是领受者，指善于领受者。Dhāretā是受持者，指善于忆持者。Viññātā是了知者，指自己了知其义者。Viññāpetā是令了知者，指能令他人了知者。Sahitāsahitassa是于有利与无利，指善于辨别“此为有利，此为无利”，于当近不当近之事明达，于宣说教诲时，能审察有利无利而说。Na byathatī是不战栗，不惊怖。Uggavādiniṃ是说粗语者，指具足粗恶语者。Pucchito是被问，指为求确认而被问。

၃၄၈. အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အသဒ္ဓမ္မေဟီတိအာဒီသု အသဒ္ဓမ္မေဟီတိ (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၈၉) အသတံ ဓမ္မေဟိ, အသန္တေဟိ ဝါ အသောဘနေဟိ ဝါ ဓမ္မေဟိ. အဘိဘူတောတိ အဇ္ဈောတ္ထဋော. ပရိယာဒိန္နစိတ္တောတိ ခေပိတစိတ္တော လာဘာဒိဟေတုကေန ဣစ္ဆာစာရေန မာနမဒါဒိနာ စ ခယံ ပါပိတကုသလစိတ္တော. အထ ဝါ ပရိယာဒိန္နစိတ္တောတိ ပရိတော အာဒိန္နစိတ္တော, ဝုတ္တပ္ပကာရေန အကုသလကောဋ္ဌာသေန ယထာ ကုသလစိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိဝါရော န ဟောတိ, ဧဝံ သမန္တတော ဂဟိတစိတ္တသန္တာနောတိ အတ္ထော. အပါယေ နိဗ္ဗတ္တနာရဟတာယ အာပါယိကော. တတ္ထပိ အဝီစိသင်္ခါတေ မဟာနိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နေရယိကော. ဧကံ အန္တရကပ္ပံ ပရိပုဏ္ဏမေဝ ကတွာ တတ္ထ တိဋ္ဌတီတိ ကပ္ပဋ္ဌော. အတေကိစ္ဆောတိ ဗုဒ္ဓေဟိပိ အနိဝတ္တနီယတ္တာ အဝီစိနိဗ္ဗတ္တိယာ တိကိစ္ဆာဘာဝတော အတေကိစ္ဆော, အတိကိစ္ဆနီယောတိ အတ္ထော. လာဘေနာတိ လာဘေန ဟေတုဘူတေန. အထ ဝါ လာဘဟေတုကေန မာနာဒိနာ. လာဘဉှိ နိဿာယ ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလာ ပါပိစ္ဆာ ဣစ္ဆာပကတာ ဣစ္ဆာစာရေ ဌတွာ ‘‘လာဘံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမာ’’တိ အနေကဝိဟိတံ အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇိတွာ ဣတော စုတာ အပါယေသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ. အပရေ ယထာလာဘံ လဘိတွာ တံနိမိတ္တံ မာနာတိမာနမဒမစ္ဆရိယာဒိဝသေန ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတွာ ဣတော စုတာ အပါယေသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ, အယဉ္စ တာဒိသော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘လာဘေန, ဘိက္ခဝေ, အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော’’တိအာဒိ. အသက္ကာရေနာတိ ဟီဠေတွာ ပရိဘဝိတွာ ပရေဟိ အတ္တနိ ပဝတ္တိတေန [Pg.418] အသက္ကာရေန, အသက္ကာရဟေတုကေန ဝါ မာနာဒိနာ. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနာဓိပ္ပာယေန ပဝတ္တာ ပါပါ ဣစ္ဆာ ဧတဿာတိ ပါပိစ္ဆော, တဿ ဘာဝေါ ပါပိစ္ဆတာ, တာယ. ‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမိ, ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ ဟိ တဿ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ. ကောကာလိကာဒယော ပါပါ လာမကာ မိတ္တာ ဧတဿာတိ ပါပမိတ္တော, တဿ ဘာဝေါ ပါပမိတ္တတာ, တာယ.

348. “诸比丘，以八非正法……”等句中，asaddhammehīti（非正法）指恶人之法，或非实之法，或不美之法。Abhibhūto（被降伏）即被压倒。Pariyādinnacitto（心被占据）指心已耗尽，即因利养等而行邪欲，由我慢、骄慢等而令善心灭尽。或pariyādinnacitto指心被完全夺取，意为此心相续被不善部分全面占据，以致善心无生起之机。因堪生恶趣，故为āpāyiko（趣恶趣者）。又因生于名为无间(Avīci)的大地狱中，故为nerayiko（地狱者）。于彼处住满一中劫，故为kappaṭṭho（住劫者）。Atekiccho（不可救治）指因诸佛亦不能令其从无间地狱之生中逆转，无有疗法，故为不可救治，意即无可救药。“因利养”即以利养为因，或因利养而生起我慢等。世间有些个人，依赖利养，成恶欲者，为欲所驱，住于邪行，为求利养而作种种不如法的邪觅，命终之后生于恶趣。另一些人，得到利养后，因此而生我慢、过慢、骄慢、悭吝等，陷于放逸，命终之后亦生于恶趣，此人（提婆达多）即是如此。是故说：“诸比丘，提婆达多被利养降伏，心被占据，是趣恶趣者”等。“因不受尊敬”指因他人对自己的轻视、侮辱，或因不受尊敬而生起我慢等。Pāpiccho（恶欲者）指心怀令他人称赞自己所无之德的恶欲，其状态为pāpicchatā（恶欲性）。他曾生起“我将成佛，我将统理比丘僧团”之欲。Pāpamitto（恶友者）指以果嘎里咖(Kokālika)等为恶劣之友，其状态为pāpamittatā（恶友性）。

၃၄၉. အဘိဘုယျာတိ အဘိဘဝိတွာ မဒ္ဒိတွာ.

349. Abhibhuyya是征服，即制伏、压伏。

၃၅၀. တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အသဒ္ဓမ္မေဟီတိအာဒိ ဝုတ္တနယမေဝ. ဩရမတ္တကေန ဝိသေသာဓိဂမေန အန္တရာ ဝေါသာနံ အာပါဒီတိ ဧတ္ထ ပန အယမတ္ထော. ဩရမတ္တကေနာတိ အပ္ပမတ္တကေန ဈာနာဘိညာမတ္တေန. ဝိသေသာဓိဂမေနာတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဓိဂမေန. အန္တရာတိ ဝေမဇ္ဈေ. ဝေါသာနံ အာပါဒီတိ အကတကိစ္စောဝ သမာနော ‘‘ကတကိစ္စောမှီ’’တိ မညမာနော သမဏဓမ္မတော ဝိဂမံ အာပဇ္ဇိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဈာနာဘိညာဟိ ဥတ္တရိကရဏီယေ အဓိဂန္တဗ္ဗေ မဂ္ဂဖလေ အနဓိဂတေ သတိယေဝ တံ အနဓိဂန္တွာ သမဏဓမ္မတော ဝိဂမံ အာပဇ္ဇီတိ. ဣတိ ဘဂဝါ ဣမိနာ သုတ္တေန ဝိသေသတော ပုထုဇ္ဇနဘာဝေ အာဒီနဝံ ပကာသေတိ ‘‘ဘာရိယော ပုထုဇ္ဇနဘာဝေါ, ယတြ ဟိ နာမ ဈာနာဘိညာပရိယောသာနာ သမ္ပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာပိ အနေကာနတ္ထာဝဟံ နာနာဝိဓဒုက္ခဟေတုအသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနံ အသပ္ပုရိသသံသဂ္ဂံ အာလသိယာနုယောဂဉ္စ အဝိဇဟန္တော အဝီစိသံဝတ္တနိကံ ကပ္ပဋ္ဌိယံ အတေကိစ္ဆံ ကိဗ္ဗိသံ ပသဝတီ’’တိ.

350. 诸比丘，我已经说过三种非正法等。此处“以少许殊胜证得而中途止息”的意义如下：“少许”是指少量的禅定与神通；“殊胜证得”是指证得超人之法；“中途”即中间；“止息”是指尚未完成应做之事，却自认为“我已经做完”，从而退失沙门法。这是说，虽然获得禅定与神通，但当更应证得的道果尚未证得时，便因为没有证得而退失沙门法。因此，世尊以这段经文特别阐明了凡夫状态的过患：“凡夫状态极为沉重，即使能够成就以禅定神通为最终目标的成就，仍然会产生诸多无益之事，成为种种痛苦之因，对非善德的赞叹，亲近恶人，耽于懈怠，最终造作导向无间地狱、长劫的、不可救治的罪业。”

ဂါထာသု မာတိ ပဋိသေဓေ နိပါတော. ဇာတူတိ ဧကံသေန. ကောစီတိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနံ. လောကသ္မိန္တိ သတ္တလောကေ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ကောစိ ပုဂ္ဂလော ဧကံသေန ပါပိစ္ဆော မာ ဟောတူတိ. တဒမိနာပိ ဇာနာထ, ပါပိစ္ဆာနံ ယထာ ဂတီတိ ပါပိစ္ဆာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ယထာဂတိ ယာဒိသီ နိဗ္ဗတ္တိ ယာဒိသော အဘိသမ္ပရာယောတိ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဇာနာထာတိ ဒေဝဒတ္တံ နိဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

偈颂中的“莫”字是否定词。“必定”表示绝对肯定。“任何”是包含一切的词语。“世间”指有情世间。这里的意思是：在这有情世间中，愿没有任何人(puggala)心怀恶欲。你们也应该由此知道心怀恶欲者的去处——心怀恶欲之人会有怎样的归宿，来世会有怎样的结果。佛陀是举提婆达多的例子来说明这一点。

ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတောတိ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စေန ပဏ္ဍိတောတိ ဉာတော. ဘာဝိတတ္တောတိ သမ္မတောတိ ဈာနာဘိညာဟိ ဘာဝိတစိတ္တောတိ သမ္ဘာဝိတော. တထာ ဟိ သော ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ဂေါဓိပုတ္တော, မဟာနုဘာဝေါ ဂေါဓိပုတ္တော’’တိ [Pg.419] ဓမ္မသေနာပတိနာပိ ပသံသိတော အဟောသိ. ဇလံဝ ယသသာ အဋ္ဌာ, ဒေဝဒတ္တောတိ ဝိဿုတောတိ အတ္တနော ကိတ္တိယာ ပရိဝါရေန စ ဇလန္တော ဝိယ ဩဘာသန္တော ဝိယ ဌိတော ဒေဝဒတ္တောတိ ဧဝံ ဝိဿုတော ပါကဋော အဟောသိ. ‘‘မေ သုတ’’န္တိပိ ပါဌော, မယာ သုတံ သုတမတ္တံ, ကတိပါဟေနေဝ အတထာဘူတတ္တာ တဿ တံ ပဏ္ဍိစ္စာဒိသဝနမတ္တမေဝါတိ အတ္ထော.

“智者”是通晓经教者的称号，即因博学多闻而被认为是智者。“具德”是指以禅定和神通修习心意，使心得到发展，即被认为是修行有成的人。正如舍利弗也曾赞叹说：“瞿提子(Godhiputto)有大神力，瞿提子有大威势。”“如火焰般闪耀”是指提婆达多因其名声和追随者而像火焰一样闪耀，因此为人所知，广为人知。也有“我听闻”的版本，意思是说我所听到的，因为他的智慧等在几天之内就变得虚假不实，所以那些都只是听来的名声而已。

သော ပမာဒံ အနုစိဏ္ဏော, အာသဇ္ဇ နံ တထာဂတန္တိ သော ဧဝံဘူတော ဒေဝဒတ္တော ‘‘ဗုဒ္ဓေါပိ သာကိယပုတ္တော, အဟမ္ပိ သာကိယပုတ္တော, ဗုဒ္ဓေါပိ သမဏော, အဟမ္ပိ သမဏော, ဗုဒ္ဓေါပိ ဣဒ္ဓိမာ, အဟမ္ပိ ဣဒ္ဓိမာ, ဗုဒ္ဓေါပိ ဒိဗ္ဗစက္ခုကော, ဒိဗ္ဗသောတစေတောပရိယဉာဏလာဘီ, ဗုဒ္ဓေါပိ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေ ဓမ္မေ ဇာနာတိ, အဟမ္ပိ တေ ဇာနာမီ’’တိ အတ္တနော ပမာဏံ အဇာနိတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အတ္တနာ သမသမဋ္ဌပနေန ပမာဒံ အာပဇ္ဇန္တော ‘‘ဣဒါနာဟံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမိ, ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ အဘိမာရပယောဇနာဒိနာ တထာဂတံ အာသဇ္ဇ အာသာဒေတွာ ဝိဟေဌေတွာ. ‘‘ပမာဒမနုဇိဏ္ဏော’’တိပိ ပဌန္တိ. တဿတ္ထော – ပမာဒံ ဝုတ္တနယေန ပမဇ္ဇန္တော ပမာဒံ နိဿာယ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ယုဂဂ္ဂါဟစိတ္တုပ္ပာဒေန သဟေဝ ဈာနာဘိညာဟိ အနုဇိဏ္ဏော ပရိဟီနောတိ. အဝီစိနိရယံ ပတ္တော, စတုဒွါရံ ဘယာနကန္တိ ဇာလာနံ တတ္ထ ဥပ္ပန္နသတ္တာနံ ဝါ နိရန္တရတာယ ‘‘အဝီစီ’’တိ လဒ္ဓနာမံ စတူသု ပဿေသု စတုမဟာဒွါရယောဂေန စတုဒွါရံ အတိဘယာနကံ မဟာနိရယံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန ပတ္တော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ –

他常行放逸，以此冒犯如来。像提婆达多这样的人，心想：“佛陀是释迦子，我也是释迦子；佛陀是沙门，我也是沙门；佛陀具足神通，我也具足神通；佛陀有天眼通、天耳通及他心通，佛陀能知过去、未来、现在诸法，我也能知这些。”他不自量力，妄想与正等觉者平起平坐而堕于放逸，宣称：“现在我将成佛，统领比丘僧团。”他怀着傲慢之心，屡次冒犯、骚扰、伤害如来。也有读作“因放逸而退失”。其意思是：依上述方式放逸，依赖放逸，与世尊生起争强好胜之心，便连同禅定与神通一起退失了。他堕入无间地狱——这个大地狱因其火焰或其中众生持续不断而得名“无间”，四面有四大门，极其可怖，他以结生的方式堕入其中。就像经文所说的那样：

‘‘စတုက္ကဏ္ဏော စတုဒွါရော, ဝိဘတ္တော ဘာဂသော မိတော;

အယောပါကာရပရိယန္တော, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတော.

四角四门立，分部有定则；铁墙绕其外，铁盖覆其上。

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ’’တိ. (မ. နိ. ၃.၂၅၀, ၂၆၇;

အ. နိ. ၃.၃၆);

其地由铁成，火焰热炽燃；周遍百由旬，永远普照立。

အဒုဋ္ဌဿာတိ အဒုဋ္ဌစိတ္တဿ. ဒုဗ္ဘေတိ ဒုဿေယျ. တမေဝ ပါပံ ဖုသတီတိ တမေဝ အဒုဋ္ဌဒုဗ္ဘိံ ပါပပုဂ္ဂလံ ပါပံ နိဟီနံ ပါပဖလံ ဖုသတိ ပါပုဏာတိ အဘိဘဝတိ. ဘေသ္မာတိ ဝိပုလဘာဝေန ဂမ္ဘီရဘာဝေန စ ဘိံသာပနော, ဘိံသာပေန္တော ဝိယ ဝိပုလဂမ္ဘီရောတိ အတ္ထော. ဝါဒေနာတိ ဒေါသေန. ဥပဟိံသတီတိ ဗာဓတိ အာသာဒေတိ. ဝါဒေါ တမှိ န ရူဟတီတိ တသ္မိံ တထာဂတေ [Pg.420] ပရေန အာရောပိယမာနော ဒေါသော န ရုဟတိ န တိဋ္ဌတိ, ဝိသကုမ္ဘော ဝိယ သမုဒ္ဒဿ န တဿ ဝိကာရံ ဇနေတီတိ အတ္ထော.

“无嗔心者”即心无恶意之人。“欲加害”即欲伤害。“恶业还报其身”是指那伤害无嗔者的恶人，恶业（即低劣的恶果）终将触及、达到并压倒他。可怖者因其广大甚深而令人恐惧，犹如其广大甚深令人战栗之意。“以诤论”即以嗔心。“侵害”即恼乱侵扰。“诤论不生根于彼”即在那如来身上被强加的罪过不能生根、不能成立，犹如毒瓶于大海，不能令其变质之意。

ဧဝံ ဆဟိ ဂါထာဟိ ပါပိစ္ဆတာဒိသမန္နာဂတဿ နိရယူပဂဘာဝဒဿနေန ဒုက္ခတော အပရိမုတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တပ္ပဋိပက္ခဓမ္မသမန္နာဂတဿ ဒုက္ခက္ခယံ ဒဿေန္တော ‘‘တာဒိသံ မိတ္တ’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ယဿ သမ္မာ ပဋိပန္နဿ မဂ္ဂါနုဂေါ ပဋိပတ္တိမဂ္ဂံ အနုဂတော သမ္မာ ပဋိပန္နော အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏသမန္နာဂမေန သကလဿ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ခယံ ပရိယောသာနံ ပါပုဏေယျ, တာဒိသံ ဗုဒ္ဓံ ဗုဒ္ဓသာဝကံ ဝါ ပဏ္ဍိတော သပ္ပညော အတ္တနော မိတ္တံ ကုဗ္ဗေထ တေန မေတ္တိံ ကရေယျ, တဉ္စ သေဝေထ တမေဝ ပယိရုပါသေယျာတိ.

如是六偈，通过开示具足恶欲等法者将堕地狱，而不得从苦中解脱；如今，为了开示具足对治法者能灭尽痛苦，而说出“如是友”的结尾偈。其义为：有智慧的贤者，应当与这样的佛陀或佛弟子为友——随顺他的道路，如理行道，具足少欲等德行，便能达到一切轮回之苦的灭尽。应当与他为友，亲近他、承事他。

ကိံ ပနေတံ သုတ္တံ ဒေဝဒတ္တဿ နိရယူပပတ္တိတော ပုဗ္ဗေ ဘာသိတံ, ဥဒါဟု ပစ္ဆာတိ? ဣတိဝုတ္တကဋ္ဌကထာယံ (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၈၉) တာဝ –

那么，这部经是在提婆达多堕地狱之前说的，还是之后说的呢？在《如是语义注》(Itivuttaka-aṭṭhakathā)中，先说——

‘‘ဒေဝဒတ္တေ ဟိ အဝီစိမဟာနိရယံ ပဝိဋ္ဌေ ဒေဝဒတ္တပက္ခိကာ အညတိတ္ထိယာ ‘သမဏေန ဂေါတမေန အဘိသပိတော ဒေဝဒတ္တော ပထဝိံ ပဝိဋ္ဌော’တိ အဗ္ဘာစိက္ခိံသု. တံ သုတွာ သာသနေ အနဘိပ္ပသန္နာ မနုဿာ ‘သိယာ နု ခေါ ဧတဒေဝံ, ယထာ ဣမေ ဘဏန္တီ’တိ အာသင်္ကံ ဥပ္ပာဒေသုံ. တံ ပဝတ္တိံ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ ကဿစိ အဘိသပံ ဒေန္တိ, တသ္မာ န ဒေဝဒတ္တော မယာ အဘိသပိတော, အတ္တနော ကမ္မေနေဝ နိရယံ ပဝိဋ္ဌော’တိ ဝတွာ တေသံ မိစ္ဆာဂါဟံ ပဋိသေဓေန္တော ဣမာယ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဣဒံ သုတ္တံ အဘာသီ’’တိ –

提婆达多(Devadatta)堕入无间大地狱(avīcimahāniraya)时，提婆达多的党羽及其他外道诽谤说：“沙门乔达摩(Gotama)诅咒提婆达多，让他堕入大地。”听闻此言，对教法尚未信服的人们便生起疑惑：“或许真是这样，像他们所说的那样？”比丘们将此事禀告世尊。于是世尊说：“诸比丘，如来不会对任何人加以诅咒，因此提婆达多不是被我诅咒，而是因自己的业力而堕入地狱。”世尊为了破除他们的错误见解，以此事缘，宣说了此经。

ဝုတ္တံ, တသ္မာ တေသံ မတေန တဿ နိရယူပပတ္တိတော ပစ္ဆာပိ ဘဂဝါ ဣဒံ သုတ္တမဘာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဓ ပန တဿ နိရယူပပတ္တိတော ပဌမမေဝ ဥပ္ပန္နေ ဝတ္ထုမှိ ဘာသိတံ ပါဠိအာရုဠှန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝ ‘‘အဝီစိနိရယံ ပတ္တော’’တိ ဣဒံ ပန အာသံသာယံ အတီတဝစနန္တိ ဝုတ္တံ, အာသံသာတိ စေတ္ထ အဝဿမ္ဘာဝိနီ အတ္ထသိဒ္ဓိ အဓိပ္ပေတာ. အဝဿမ္ဘာဝိနိဉှိ အတ္ထသိဒ္ဓိမပေက္ခိတွာ အနာဂတမ္ပိ ဘူတံ ဝိယ ဝေါဟရန္တိ, တဉ္စ သဒ္ဒလက္ခဏာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

据说，因此按照他们的观点，在他堕入地狱后，世尊才宣说了这部经，应当这样理解。但在此处，应当理解为这部经是在他堕入地狱之事发生前，就已载入圣典的。正因为如此，“堕入无间地狱”这句话，是就预期而言的过去时态说法，这里所说的“预期”，指的是必然实现的义理。因为期待必然实现的结果，也会像已经发生过一样使用过去时态来表达，这应当根据语法规则来理解。

သံဃဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

破僧事释义 终。

ဥပါလိပဉှကထာဝဏ္ဏနာ

优波离问事释义

၃၅၁. ဥပါလိပဉှေ [Pg.421] ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အဋ္ဌကထာယံ ဒဿိတမေဝ. တတ္ထ အနုနယန္တောတိ အနုဇာနာပေန္တော, ဘေဒဿ အနုရူပံ ဝါ ဗောဓေန္တော, ယထာ ဘေဒေါ ဟောတိ, ဧဝံ ဘိန္ဒိတဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ဝိညာပေန္တောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘န တုမှာက’’န္တိအာဒိ.

351. 优波离所问之事，已于义注中说明。其中的“anunayanto”，意思是令人许可，或依分裂的情况教导，使分裂发生，像这样告知那些应该被分裂的比丘们。因此义注说‘非汝等’等语。

၃၅၂. အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထုမှိ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ သံကိလိဋ္ဌဓမ္မတာယ ဝေါဒါနဓမ္မပအပက္ခတ္တာ ‘‘အဓမ္မော’’တိ ဒဿိတာ, တထာ ဥပါဒါနာဒယော, ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ ဧကန္တာနဝဇ္ဇဘာဝတော နတ္ထိ အဓမ္မဘာဝေါ, ဘဂဝတာ ပန ဒေသိတာကာရေန ဟာပေတွာ ဝဍ္ဎေတွာ ဝါ ကထနံ ယထာဓမ္မံ အကထနန္တိ ကတွာ အဓမ္မဘာဝေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တယော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ. နိယျာနိကန္တိ သပါဋိဟီရံ အပ္ပဋိဟတံ ဟုတွာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. တထေဝါတိ ဣမိနာ ‘‘ဧဝံ အမှာက’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တမတ္ထံ အာကဍ္ဎတိ. ကာတဗ္ဗံ ကမ္မံ ဓမ္မော နာမာတိ ယထာဓမ္မံ ကရဏတော ဓမ္မော နာမ, ဣတရံ ဝုတ္တဝိပရိယာယတော အဓမ္မော နာမ.

352. 在十八种分裂事(aṭṭhārasabhedakaravatthu)中，十不善业道因其为染污法，且与清净法相对立，故被示为“非法”。同样的，执取等法也是如此。菩提分法(bodhipakkhiyadhamma)由于完全无过失，故不存在非法性。然而，若对世尊所说之法有所增减，即是将如法之说变为不如法之说，以此显示其非法性，故说“三念处”等。导向解脱(niyyānika)，意思是具有神变、无障碍地行进。“如是”这句话，是用来引述“我等如是”等所说的内容。应作之业名为法，因其如法而行，故名为法；与此相违者，名为非法。

ရာဂဝိနယော…ပေ… အယံ ဝိနယော နာမာတိ ရာဂါဒီနံ ဝိနယနတော သံဝရဏတော ပဇဟနတော ပဋိသင်္ခါနတော စ ဝိနယော နာမ, ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဣတရော အဝိနယော. ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိအာဒိဝသေန သဗ္ဗေသံ ဝိနယကမ္မာနံ အကုပ္ပတာတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ…ပေ… အယံ ဝိနယော နာမာ’’တိ. တပ္ပဋိပက္ခတော အဝိနယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ဝတ္ထုဝိပတ္တီ’’တိအာဒိ. ယာသံ အာပန္နဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ သာဝသေသာ, တာ အာပတ္တိယော သာဝသေသာ.

调伏贪欲(rāgavinayo)……乃至……这称为律，因为能调伏(vinayana)贪欲等、能防护(saṃvaraṇa)、能舍断(pajahana)、能省察(paṭisaṅkhāna)，故称为律；与此相违者，则为非律。因事(vatthu)成就等，所有律的羯磨(vinayakamma)皆不可动摇，故说“事成就……乃至……这称为律”。从其对反面，当知为非律，故说“事不成就”等。若比丘犯了某些罪，其出家身份仍有余留，这些罪就称为“有余罪”(sāvasesā āpatti)。

၃၅၄. အာပါယိကောတိအာဒိဂါထာသု (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၈) သံဃဿ ဘေဒသင်္ခါတေ ဝဂ္ဂေ ရတောတိ ဝဂ္ဂရတော. အဓမ္မိကတာယ အဓမ္မေ ဘေဒကရဝတ္ထုမှိ သံဃဘေဒသင်္ခါတေ ဧဝ စ အဓမ္မေ ဌိတောတိ အဓမ္မဋ္ဌော. ယောဂက္ခေမာ ပဓံသတီတိ ဟိတတော ပရိဟာယတိ, စတူဟိပိ ယောဂေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ယောဂက္ခေမံ နာမ အရဟတ္တံ နိဗ္ဗာနဉ္စ, တတော ပနဿ ဓံသနေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဒိဋ္ဌိသီလသာမညတော သံဃတဋ္ဌေန သံဃံ, တတော ဧဝ [Pg.422] ဧကကမ္မာဒိဝိဓာနယောဂေန သမဂ္ဂံ သဟိတံ ဘိန္ဒိတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တလက္ခဏေန သံဃဘေဒေန ဘိန္ဒိတွာ. ကပ္ပန္တိ အန္တရကပ္ပသင်္ခါတံ အာယုကပ္ပံ. နိရယမှီတိ အဝီစိမဟာနိရယမှိ.

354. 在“堕恶趣者”等偈中，“乐于派党”(vaggarato)是指乐于分裂僧团的派别。“住于非法”(adhammaṭṭho)是指因非法故，住于能破僧的非法事中，以及住于名为破僧的非法中。“从安稳中退堕”(yogakkhemā padhaṃsati)是指从利益中退失；安稳(yogakkhema)是指不为四轭所扰的阿罗汉果与涅槃，至于他从涅槃中退堕，则更不待言。僧团(saṅgha)，是依见、戒的共通性而和合之义；以同一羯磨等方式，分裂此和合、统一的僧团，即是以先前所述破僧(saṅghabheda)之相而分裂。“劫”(kappa)是指名为中劫的寿量劫。“在地狱中”是指在无间大地狱(avīcimahāniraya)中。

သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီတိ (ဣတိဝု. အဋ္ဋ. ၁၉) သုခဿ ပစ္စယဘာဝတော သာမဂ္ဂီ ‘‘သုခါ’’တိ ဝုတ္တာ ယထာ ‘‘သုခေါ ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပာဒေါ’’တိ (ဓ. ပ. ၁၉၄). သမဂ္ဂါနဉ္စနုဂ္ဂဟောတိ သမဂ္ဂါနံ သာမဂ္ဂိအနုမောဒနေန အနုဂ္ဂဏှနံ သာမဂ္ဂိအနုရူပံ ဝါ, ယထာ တေ သာမဂ္ဂိံ န ဝိဇဟန္တိ, တထာ ဂဟဏံ ဌပနံ အနုဗလပ္ပဒါနန္တိ အတ္ထော. သမဂ္ဂံ ကတွာနာတိ ဘိန္နံ သံဃံ သံဃရာဇိပ္ပတ္တံ ဝါ သမဂ္ဂံ သဟိတံ ကတွာ. ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပမေဝ. သဂ္ဂမှိ မောဒတီတိ ကာမာဝစရဒေဝလောကေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဘိဘဝိတွာ ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝန္တော ဣစ္ဆိတနိဗ္ဗတ္တိယာ စ မောဒတိ ပမောဒတိ လဠတိ ကီဠတိ.

“僧团和合是乐”，因为和合是乐的因缘，故说“和合是乐”，犹如说“诸佛出世是乐”。“支持和合者”(samaggānañcanuggaho)是指以随喜和合来支持和合者，或以符合和合的方式，让他们不舍离和合，如此摄受、安立、给予助力之义。“使之和合后”(samaggaṃ katvāna)是指使已分裂的僧团或已产生裂痕的僧团，重归于和合、统一。“一劫”(kappaṃ)是指一寿量劫。“于天界中喜乐”(saggamhi modati)是指在欲界天中，以十事胜过其他天神，享受天界之乐，并因所愿皆得成就而欢喜、愉悦、嬉戏、玩乐。

၃၅၅. သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သံဃဘေဒကောတိအာဒိ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပဉ္စဟိ, ဥပါလိ, အာကာရေဟိ သံဃော ဘိဇ္ဇတိ ကမ္မေန ဥဒ္ဒေသေန ဝေါဟရန္တော အနုဿာဝနေန သလာကဂ္ဂါဟေနာ’’တိ ဧဝံ ပရိဝါရေ (ပရိ. ၄၅၈) အာဂတမ္ပိ သံဃဘေဒလက္ခဏံ ဣဓ ဝုတ္တေန ကိံ နာနာကရဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိဝါရေ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ စ သီမဋ္ဌကသံဃေ အသန္နိပတိတေ ဝိသုံ ပရိသံ ဂဟေတွာ ကတဝေါဟာရာနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟဿ ကမ္မံ ဝါ ကရောန္တဿ ဥဒ္ဒေသံ ဝါ ဥဒ္ဒိသန္တဿ ဘေဒေါ စ ဟောတိ အာနန္တရိယကမ္မဉ္စ. သမဂ္ဂသညာယ ပန ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ သညာယ ဝါ ကရောန္တဿ ဘေဒေါဝ ဟောတိ, န အာနန္တရိယကမ္မံ. တတော ဦနပရိသာယ ကရောန္တဿ နေဝ သံဃဘေဒေါ န အာနန္တရိယံ. သဗ္ဗန္တိမေန ဟိ ပရိစ္ဆေဒေန နဝန္နံ ဇနာနံ ယော သံဃံ ဘိန္ဒတိ, တဿ အာနန္တရိယကမ္မံ ဟောတိ, အနုဝတ္တကာနံ အဓမ္မဝါဒီနံ မဟာသာဝဇ္ဇံ ကမ္မံ, ဓမ္မဝါဒိနော အနဝဇ္ဇာ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

355. 尊者，是否应依“破僧”等圣典文句来了知？“优波离(Upāli)，僧以五种方式分裂：由羯磨、由说戒、由言说、由宣白、由抽签。”为显示《附随》(Parivāra, 458)中所说的破僧之相与此处所说有何不同，故说“然而在《附随》中”等。此处，当界内僧伽未集会时，另外集合僧众，行言说、宣白、抽签，或作羯磨，或诵戒者，则造成分裂，且是无间业。然而，若以和合想或以“此为如法”想而作者，仅是分裂，非无间业。其次，由不足数众而作者，既非破僧，亦非无间业。因为根据最终的界定，以九人为团体而破僧者，彼得无间业；随从非法说者，得大罪业；而法说者则无罪。其余于此皆已明了。

ဥပါလိပဉှကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

优波离问释义 终

သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

破僧犍度释义 终

၈. ဝတ္တက္ခန္ဓကံ

8. 行仪篇

အာဂန္တုကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

客比丘法释义

၃၅၆-၃၅၇. ဝတ္တက္ခန္ဓကေ [Pg.423] ဥပရိပိဋ္ဌိတောတိ ပိဋ္ဌိသံဃာဋဿ ဥပရိဘာဂတော, ဒွါရဗာဟဿ ဥပရိပဒေသတောတိ အတ္ထော. ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ သုက္ခာပနတ္ထံ အာတပေ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ. အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗောတိ တဿ ဝဿေ ပုစ္ဆိတေ ယဒိ ဒဟရော ဟောတိ, သယမေဝ ဝန္ဒိဿတိ, တဒါ ဣမိနာဝ ဝန္ဒာပိတော နာမ ဟောတိ. နိလ္လောကေတဗ္ဗောတိ ဩလောကေတဗ္ဗော. ယထာဘာဂန္တိ ပုဗ္ဗေ ပညတ္တံ ပဒေသဘာဂံ အနတိက္ကမိတွာ. သန္တာနကန္တိ ဥဏ္ဏနာဘိသုတ္တံ. ဥလ္လောကာတိ ဂေဟဿ ဥပရိဘာဂတော ပဋ္ဌာယ, ပဌမံ ဥပရိဘာဂေါ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

356-357. 于《行犍度》中，“在背部上方”(uparipiṭṭhito)意为在僧伽梨(saṅghāṭi)的背部上方；“在门框的上部”(uparipadesato)是其义。“应晾晒”(Vissajjetabbaṃ)是为干燥故，应于日光下晾晒。“应令礼敬”(Abhivādāpetabbo)是说，当问其夏腊，若为年少者，彼自会礼敬，此时即名为已令其礼敬。“应察看”(Nilloketabbo)即是应观看。“如其分配”(Yathābhāgaṃ)即不越过先前所指定的区域。“蛛网”(Santānakaṃ)即蜘蛛丝。“顶棚”(Ullokā)是从房屋的上部开始，即是说应先清扫上部。

အာဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

住处比丘法释义

၃၅၉. မဟာအာဝါသေတိ မဟာဝိဟာရသဒိသေ မဟာအာဝါသေ.

359. “于大住处”(Mahāāvāse)即于如大寺(mahāvihāra)般的大住处。

အနုမောဒနဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

随喜法释义

၃၆၂. ပဉ္စမေ နိသိန္နေတိ အနုမောဒနတ္ထာယ နိသိန္နေ. ဥပနိသိန္နကထာ နာမ ဗဟူသု သန္နိပတိတေသု ပရိကထာကထနံ.

362. 于第五（章）中，“坐下”(nisinne)是为随喜而坐。“近坐说”(Upanisinnakathā)乃是于众人集会时所作的闲谈。

ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

食堂法释义

၃၆၄. မနုဿာနံ ပရိဝိသနဋ္ဌာနန္တိ ယတ္ထ မနုဿာ သပုတ္တဒါရာ အာဝသိတွာ ဒေန္တိ. ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယာတိ ဘုတ္တာဝိဿ ဘောဇနာဝသာနေ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ. တေနေဝါဟ ‘‘အန္တရာ ပိပါသိတေန ပန…ပေ… ဟတ္ထာ န ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဟတ္ထာ န ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ လိခန္တိ, ‘‘ဟတ္ထာ ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ ပါဌေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အမှာကံ ခန္တိ. အညထာ ‘‘န တာဝ ဥဒကန္တိ ဣဒံ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘အန္တရာ ပိပါသိတေန ပနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိသေသော န ဥပလဗ္ဘတိ. အထ မတံ ‘‘န တာဝ ထေရေန ဥဒကံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ကိံ ပါနီယပဋိဂ္ဂဟဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဥဒါဟု ဟတ္ထဓောဝနဥဒကဂ္ဂဟဏံ သန္ဓာယာတိ အာသင်္ကာနိဝတ္တနတ္ထံ ‘ဣဒံ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ [Pg.424] ဝုတ္တ’န္တိအာဒိ ကထိတ’’န္တိ, တဉ္စ န, တတ္ထ အာသင်္ကာယ ဧဝ အသမ္ဘဝတော. န ဟိ ဘဂဝါ ‘‘ယာဝ အညေ န ဘုတ္တာဝိနော ဟောန္တိ, တာဝ ပါနီယံ န ပါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝက္ခတီတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ. ယဒိ စေတံ ပါနီယပဋိဂ္ဂဟဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ‘‘န တာဝ ထေရေန ဥဒကံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဥဒကသဒ္ဒပ္ပယောဂေါ စ န ကတ္တဗ္ဗော သိယာ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ဣဒံ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ တေန နိဝတ္တိတဗ္ဗမတ္ထံ ဒဿေန္တေန ‘‘အန္တရာ ပိပါသိတေန ပန ဂလေ ဝိလဂ္ဂါမိသေန ဝါ ပါနီယံ ပိဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ, ‘‘ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဟတ္ထာ န ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝံ ပန န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ. ဓုရေ နိသိန္နာ ဟောန္တီတိ ဒွါရသမီပေ နိသိန္နာ ဟောန္တိ.

364. “人们的布施处”(Manussānaṃ parivisanaṭṭhānaṃ)是人们与妻儿共住而行布施之处。“关于洗手水”(Hatthadhovanaudakaṃ sandhāya)是针对食毕者于用餐结束时的洗手水而言。因此（世尊）说：“若于中间口渴……乃至……手不应洗。”然而在诸书中写道：“饮水后手不应洗”，我等所忍可者，应作“手应洗”之读法。否则，若说“‘尚未用水’是针对洗手水而说”，则“若于中间口渴”等所说的特例便不可得。若有此见：“‘长老尚未取水’此句，是针对取饮用水，抑或针对取洗手水而言？为断此疑，故说‘此是针对洗手水而说’等”，此亦不然，因于此处实无疑惑之可能。须知世尊(Bhagavā)不可能说：“乃至他人未食毕，不得饮水。”若此句是针对取饮用水而说，则不应使用“水”(udaka)一词。且于义注中，若为显示“此是针对洗手水而说”以排除他义，则仅需说“若于中间口渴，或有肉块卡喉，则可饮水”即可，而不应说“饮水后手不应洗”。“坐在前排”(Dhure nisinnā)是坐在门边。

ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

行乞法释义

၃၆၆. ပရာမသတီတိ ဂဏှာတိ. ဌပေတိ ဝါတိ ‘‘တိဋ္ဌထ, ဘန္တေ’’တိ ဝဒန္တီ ဌပေတိ နာမ.

366. “触”(Parāmasati)即是取。或“令停”(ṭhapeti)，即说“尊者，请停步”，此名为令其停住。

အာရညိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

阿兰若法释义

၃၆၇. ကေနဇ္ဇ, ဘန္တေ, ယုတ္တန္တိ ကေန နက္ခတ္တေန အဇ္ဇ စန္ဒော ယုတ္တောတိ ဧဝံ ဝဒန္တေန နက္ခတ္တံ ပုစ္ဆိတံ ဟောတိ.

367. 尊者，“今日与何相应？”(Kenajja yuttaṃ)是说“今日月亮与何星宿相应？”，如此说者即是询问星宿。

သေနာသနဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

坐卧处法释义

၃၆၉-၃၇၀. အင်္ဂဏေတိ အဗ္ဘောကာသေ. န ဝုဍ္ဎံ အနာပုစ္ဆာတိ ဧတ္ထ တဿ ဩဝရကေ တဒုပစာရေ စ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ. ဘောဇနသာလာဒီသုပိ ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဘောဇနသာလာဒီသုပိ ဥဒ္ဒေသဒါနာဒိ အာပုစ္ဆိတွာဝ ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

369-370. “于庭院”(Aṅgaṇe)即于露天处。此处“不问长老”(Na vuḍḍhaṃ anāpucchā)是说，于其私室及其附近应先请示。“于食堂等处亦应如是行”，其义为：于食堂等处，分配等事亦须先请示后方可作。

ဝစ္စကုဋိဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

净房法释义

၃၇၃-၃၇၄. ဣဒံ အတိဝိဝဋန္တိ ဣဒံ ဌာနံ ဂုမ္ဗာဒီဟိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ အတိဝိယ ပကာသနံ. နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယာတိ အတ္တနော နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယ. ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ဝါတိ အတ္တနော ဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

373-374. “此处甚暴露”(Idaṃ ativivaṭaṃ)是说此地因无灌木等遮蔽而极为显露。“为常去故”(Nibaddhagamanatthāya)即为自己常去之故。或“个人处所”(Puggalikaṭṭhānaṃ)是针对自己的住处而说。其余于此极易了知。

ဣမသ္မိံ [Pg.425] ဝတ္တက္ခန္ဓကေ အာဂတာနိ အာဂန္တုကာဝါသိကဂမိယာနုမောဒနဘတ္တဂ္ဂပိဏ္ဍစာရိကာရညိက သေနာသန ဇန္တာဃရ ဝစ္စကုဋိ ဥပဇ္ဈာစရိယ သဒ္ဓိဝိဟာရိက အန္တေဝါသိကဝတ္တာနိ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာနိ နာမ, ဣတော အညာနိ ပန ကဒါစိ တဇ္ဇနီယကမ္မကတာဒိကာလေယေဝ စရိတဗ္ဗာနိ အသီတိ ခန္ဓကဝတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန ‘‘ဣမာနိယေဝ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာနိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဂဟိယမာနာနိ အသီတိ ခန္ဓကဝတ္တာအာနီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

于此《行仪犍度》中，有十四项名为大行仪，即：对客比丘、常住比丘、出行比丘、随喜、食堂、托钵、林住、卧坐具、浴室、厕所、和尚、阿阇梨、共住弟子、近住弟子之行仪。除此之外，当知另有八十项犍度行仪，仅在行呵责羯磨等时才应遵循。在《疑难义释》中虽说：“此十四项大行仪，以未尽取之方式而取，即为八十项犍度行仪”，然此说不应采纳。

ဝတ္တက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

行仪犍度释义终。

၉. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကံ

9. 波罗提木叉中止犍度

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာဝဏ္ဏနာ

论请求诵说波罗提木叉之释义

၃၈၃. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ [Pg.426] တဒဟူတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄၅) တသ္မိံ အဟနိ တသ္မိံ ဒိဝသေ. ဥပေါသထေတိ ဧတ္ထ ဥပဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဥပေါသထော, ဥပဝသန္တီတိ သီလေန ဝါ အနသနေန ဝါ ဥပေတာ ဟုတွာ ဝသန္တီတိ အတ္ထော. အယဉှိ ဥပေါသထ-သဒ္ဒေါ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထံ ဥပဝသာမီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၃.၇၁; ၁၀.၄၆) သီလေ အာဂတော. ‘‘ဥပေါသထော ဝါ ပဝါရဏာ ဝါ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၅၅) ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာဒိဝိနယကမ္မေ. ‘‘ဂေါပါလကူပေါသထော နိဂဏ္ဌူပေါသထော’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၃.၇၁) ဥပဝါသေ. ‘‘ဥပေါသထော နာမ နာဂရာဇာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၂၄၆; မ. နိ. ၃.၂၅၈) ပညတ္တိယံ. ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော ပန္နရသော’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၆၈) ဒိဝသေ. ဣဓာပိ ဒိဝသေယေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ တဒဟုပေါသထေတိ တသ္မိံ ဥပေါသထဒိဝသဘူတေ အဟနီတိ အတ္ထော. နိသိန္နော ဟောတီတိ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဩဝါဒပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတုံ ဥပါသိကာယ ရတနပါသာဒေ နိသိန္နော ဟောတိ. နိသဇ္ဇ ပန ဘိက္ခူနံ စိတ္တာနိ ဩလောကေန္တော ဧကံ ဒုဿီလပုဂ္ဂလံ ဒိသွာ ‘‘သစာဟံ ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဣဓ နိသိန္နေယေဝ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမိ, သတ္တဓာဝဿ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ တသ္မိံ အနုကမ္ပာယ တုဏှီယေဝ အဟောသိ.

383. 在波罗提木叉中止犍度中，“当日”是指那一天，那一日。“布萨”一词在此处的意思是“安住”，即通过持戒或禁食而安住。此“布萨”一词，在“我今受持具足八支的布萨”等经文中，指戒；在“布萨或自恣”等句中，指诵说波罗提木叉等律仪；在“牧牛者布萨、尼干陀布萨”等句中，指斋戒；在“布萨龙王”等句中，指名称；在“今日是十五布萨日”等句中，指日期。此处亦应理解为日期。因此，“当日布萨”的意思是指在布萨日的那一天。“安坐”是指（世尊）为大比丘僧伽所围绕，为诵说教诫波罗提木叉，而安坐于优婆夷的珍宝殿堂中。坐下后，世尊观察诸比丘的心，发现一个破戒之人，心想：“我若当着此人在此诵说波罗提木叉，他的头颅将裂为七份。”出于对他的悲悯，世尊便默然不语。

အဘိက္ကန္တာတိ အတိက္ကန္တာ ပရိက္ခီဏာ. ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေတိ ဥဂ္ဂတေ အရုဏသီသေ. နန္ဒိမုခိယာတိ တုဋ္ဌိမုခိယာ. ဥဒ္ဓသ္တံ အရုဏန္တိ အရုဏုဂ္ဂမနံ ပတွာပိ ‘‘ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ထေရော ဘဂဝန္တံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ ယာစိ တသ္မိံ ကာလေ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အနုပေါသထေ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၈၃) သိက္ခာပဒဿ အပညတ္တတ္တာ. အပရိသုဒ္ဓါ, အာနန္ဒ, ပရိသာတိ တိက္ခတ္တုံ ထေရေန ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသဿ ယာစိတတ္တာ အနုဒ္ဒေသဿ ကာရဏံ ကထေန္တော ‘‘အသုကပုဂ္ဂလော အပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ အဝတွာ ‘‘အပရိသုဒ္ဓါ, အာနန္ဒ, ပရိသာ’’တိ အာဟ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ တိယာမရတ္တိံ တထာ ဝီတိနာမေသိ? တတော ပဋ္ဌာယ ဩဝါဒပါတိမောက္ခံ အနုဒ္ဒိသိတုကာမော တဿ ဝတ္ထုံ ပါကဋံ ကာတုံ.

“夜已过”是指已经过去、完全消尽。“黎明升起”是指红日初升。“欢喜面容”是指悦意面容。“黎明升起”，即红日初升之际，长老仍请求世尊为比丘们诵说波罗提木叉，这是因为当时“诸比丘，非布萨日不应作布萨”这条学处尚未制定。“阿难，此众不清净”，因长老三次请求诵说波罗提木叉，世尊在说明不诵说的缘由时，没有说“某某人不净”，而是说“阿难，此众不清净”。世尊为何要这样度过三更之夜？因为世尊欲从此以后不再诵说教诫波罗提木叉，并使此事的缘由得以显现。

အဒ္ဒသာတိ [Pg.427] ကထံ အဒ္ဒသ. အတ္တနော စေတောပရိယဉာဏေန တဿံ ပရိသတိ ဘိက္ခူနံ စိတ္တာနိ ပရိဇာနန္တော တဿ ပုရိသဿ ဒုဿီလျစိတ္တံ ပဿိ. ယသ္မာ ပန စိတ္တေ ဒိဋ္ဌေ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌော နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ပုဂ္ဂလံ ဒုဿီလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထေဝ ဟိ အနာဂတေ သတ္တသု ဒိဝသေသု ပဝတ္တံ ပရေသံ စိတ္တံ စေတောပရိယဉာဏလာဘီ ပဇာနာတိ, ဧဝံ အတီတေပီတိ. ဒုဿီလန္တိ နိဿီလံ, သီလဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. ပါပဓမ္မန္တိ ဒုဿီလတ္တာ ဧဝ ဟီနဇ္ဈာသယတာယ လာမကသဘာဝံ. အသုစိန္တိ အပရိသုဒ္ဓေဟိ ကာယကမ္မာဒီဟိ သမန္နာဂတတ္တာ န သုစိံ. သင်္ကဿရသမာစာရန္တိ ကိဉ္စိဒေဝ အသာရုပ္ပံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဣမိနာ ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ပရေသံ အာသင်္ကနီယတာယ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရံ. အထ ဝါ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန မန္တယန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ ဣမေ မယာ ကတကမ္မံ ဇာနိတွာ မန္တေန္တီ’’တိ အတ္တနောယေဝ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရံ. လဇ္ဇိတဗ္ဗတာယ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗဿ ကရဏတော ပဋိစ္ဆန္နံ ကမ္မန္တံ ဧတဿာတိ ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တံ. ကုစ္ဆိတသမဏဝေသဓာရိတာယ န သမဏန္တိ အဿမဏံ. သလာကဂ္ဂဟဏာဒီသု ‘‘ကိတ္တကာ သမဏာ’’တိ ဂဏနာယ ‘‘အဟမ္ပိ သမဏောမှီ’’တိ မိစ္ဆာပဋိညာယ သမဏပဋိညံ. အသေဋ္ဌစာရိတာယ အဗြဟ္မစာရိံ. အညေ ဗြဟ္မစာရိနော သုနိဝတ္ထေ သုပါရုတေ ကုသုမ္ဘကပဋဓရေ ဂါမနိဂမာဒီသု ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တေ ဒိသွာ အဗြဟ္မစာရီ သမာနော သယမ္ပိ တာဒိသေန အာကာရေန ပဋိပဇ္ဇန္တော ဥပေါသထာဒီသု စ သန္ဒိဿန္တော ‘‘အဟမ္ပိ ဗြဟ္မစာရီ’’တိ ပဋိညံ ဒေန္တော ဝိယ ဟောတီတိ ဗြဟ္မစာရိပဋိညံ. ပူတိနာ ကမ္မေန သီလဝိပတ္တိယာ အန္တော အနုပဝိဋ္ဌတ္တာ အန္တောပူတိံ. ဆဟိ ဒွါရေဟိ ရာဂါဒိကိလေသာဝဿဝေန တိန္တတ္တာ အဝဿုတံ. သဉ္ဇာတရာဂါဒိကစဝရတ္တာ သီလဝန္တေဟိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္တာ စ ကသမ္ဗုဇာတံ. မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နန္တိ သံဃပရိယာပန္နော ဝိယ ဘိက္ခုသံဃဿ အန္တော နိသိန္နံ.

如何看见？具寿大目犍连以自己的他心智，于比丘众中遍知诸比丘心时，看见那人怀有破戒之心。因为见到心，即名为见到具足此心之人，所以说“具寿大目犍连确实见到了那个破戒的人”。正如获得他心智者能知晓他人未来七日之心，对过去亦然。“破戒”即无戒、无戒行之义。“恶法”是因其破戒，故而心性卑劣、本质低劣。“不净”是因其身语意等行为不净，故而不清净。“行迹可疑”是指，他人见到任何不当之事，便会怀疑“这事定是此人所为”，其行为易引人怀疑。又或者，他见到比丘们商议某事，便会怀疑“他们是否知我所为而在商议”，由自生疑而行迹可疑。“隐秘业”是指其所为之事应感羞愧而需遮覆，故称其有隐秘之业。“非沙门”是因其虽身着可鄙的沙门形象，却非沙门。“自称沙门”是指在行筹计数等时，谎称“我亦是沙门”，作此虚假声称。“非梵行”是因其无清净之行。见到其他梵行者穿着整齐，持钵入村镇乞食维生，他自己虽非梵行者，却也模仿此等威仪，并出现于布萨等场合，犹如声称“我亦是梵行者”，故称“自称梵行”。“内腐”是因其恶业与戒行毁败深入内心。“漏泄”是因其六根门为贪欲等烦恼之流所浸润。“成渣滓”是因其生起贪欲等秽物，且应为具戒者所舍弃。 “坐于比丘僧伽中”是指他犹如僧团一员，坐于比丘僧伽之内。

ဒိဋ္ဌောသီတိ ‘‘အယံ န ပကတတ္တော’’တိ ဘဂဝတာ ဒိဋ္ဌော အသိ. ယသ္မာ စ ဧဝံ ဒိဋ္ဌော, တသ္မာ နတ္ထိ တေ တဝ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကကမ္မာဒိသံဝါသော. ယသ္မာ ပန သော သံဝါသော တဝ နတ္ထိ, တသ္မာ ဥဋ္ဌေဟိ အာဝုသောတိ ဧဝမေတ္ထ ပဒယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော ပုဂ္ဂလော တုဏှီ အဟောသီတိ အနေကဝါရံ ဝတွာပိ ‘‘ထေရော သယမေဝ နိဗ္ဗိန္နော ဩရမိဿတိ, ဣဒါနိ ဣမေသံ ပဋိပတ္တိံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝါ အဓိပ္ပာယေန တုဏှီ [Pg.428] အဟောသိ. ဗာဟာယံ ဂဟေတွာတိ ‘‘ဘဂဝတာ မယာ စ ယာထာဝတော ဒိဋ္ဌော, ယာဝတတိယံ ‘ဥဋ္ဌေဟီ’တိ စ ဝုတ္တော န ဥဋ္ဌာတိ, ဣဒါနိဿ နိက္ကဍ္ဎနကာလော, မာ သံဃဿ ဥပေါသထန္တရာယော အဟောသီ’’တိ ဗာဟာယံ အဂ္ဂဟေသိ. ဗဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကာ နိက္ခာမေတွာတိ ဒွါရကောဋ္ဌကာ ဒွါရသာလတော နိက္ခာမေတွာ, ဗဟီတိ ပန နိက္ခာမိတဋ္ဌာနဒဿနံ. အထ ဝါ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကာတိ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကတောပိ နိက္ခာမေတွာ, န အန္တောဒွါရကောဋ္ဌကတော ဧဝ. ဥဘယထာပိ ဝိဟာရတော ဗဟိကတွာတိ အတ္ထော. သူစိဃဋိကံ ဒတွာတိ အဂ္ဂဠသူစိဉ္စ ဥပရိဃဋိကဉ္စ အာဒဟိတွာ, သုဋ္ဌု ကဝါဋံ ထကေတွာတိ အတ္ထော. ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမာတိ ‘‘အပရိသုဒ္ဓါ, အာနန္ဒ, ပရိသာ’’တိ ဝစနံ သုတွာ ဧဝ ဟိ တေန ပက္ကမိတဗ္ဗံ သိယာ, ဧဝံ အပက္ကမိတွာ ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမ သော မောဃပုရိသော အာဂမိဿတိ, အစ္ဆရိယမိဒန္တိ ဒဿေတိ. ဣဒဉ္စ ဂရဟဏစ္ဆရိယမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“你已被见”是说：“你已被世尊视为‘此人非正常者’。”既然这样被见，所以你不得与其他比丘共同作羯磨等事。既然你不得共住，所以“贤友，起来！”。于此，应知文句的组织是这样的。那人第三次也保持沉默，是说虽然（长老）多次劝说，但他心想“长老自己会厌倦而离开，现在我要观察他们的行持”，所以默然。“抓住他的手臂”是说：（长老）心想“世尊和我已如实见到，第三次说‘起来’他也不起来，现在是驱逐他的时候了，不要让他妨碍僧团的布萨”，于是就抓住了他的手臂。“将他逐出外门屋”是说：将他从门屋中逐出，“外”是指被逐出的地点。或者，“逐出外门屋”是说从外门屋之外逐出，而不仅仅是从内门屋。两种说法的含义都是将他逐出寺院。“上了门闩和锁”是说：装上门闩和上面的锁具，意思是把门关好。“竟然还待到被抓住手臂”是说：当听到“阿难，此众不清净”之语时，他就应该离开了。然而他没有离开，那愚人竟然还待到被抓住手臂，这显示了此事之奇特。应当知道，这是一种应受呵责的奇特之事。

မဟာသမုဒ္ဒေ အဋ္ဌစ္ဆရိယကထာဝဏ္ဏနာ

大海八稀有事释义

၃၈၄. အဋ္ဌိမေ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေတိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၄၅) ကော အနုသန္ဓိ? ယွာယံ အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ပါတိမောက္ခဿ အနုဒ္ဒေသော, သော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မောတိ တံ အပရေဟိ သတ္တဟိ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုကာမော ပဌမံ တာဝ တေသံ ဥပမာဘာဝေန မဟာသမုဒ္ဒေ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတဓမ္မေ ဒဿေန္တော သတ္ထာ ‘‘အဋ္ဌိမေ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ’’တိအာဒိမာဟ. အသုရာတိ ဒေဝါ ဝိယ န သုရန္တိ န ဤသန္တိ န ဝိရောစန္တီတိ အသုရာ. သုရာ နာမ ဒေဝါ, တေသံ ပဋိပက္ခာတိ ဝါ အသုရာ, ဝေပစိတ္တိပဟာရာဒါဒယော. တေသံ ဘဝနံ သိနေရုဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ, တေ တတ္ထ ပဝိသန္တာ နိက္ခမန္တာ သိနေရုပါဒေ မဏ္ဍပါဒီနိ နိမ္မိနိတွာ ကီဠန္တာဝ အဘိရမန္တိ. သာ တတ္ထ တေသံ အဘိရတိ ဣမေ ဂုဏေ ဒိသွာတိ အာဟ ‘‘ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တီ’’တိ. တတ္ထ အဘိရမန္တီတိ ရတိံ ဝိန္ဒန္တိ, အနုက္ကဏ္ဌမာနာ ဝသန္တီတိ အတ္ထော.

384. “诸比丘，大海有这八种……”（《自说经》5.5）有何关联？在不清净的僧团中不诵波罗提木叉，这在此法与律中是稀有、奇特之法。导师欲将其与其余七种稀有、奇特之法一并分别开示，故首先以大海中的稀有、奇特之法为喻而说：“诸比丘，大海有这八种……”等。“阿修罗(asurā)”者，因其不像天神(deva)那样欢欣(suranti)、主宰(īsanti)、闪耀(virocanti)，故名“阿修罗”。或因天神名为“修罗(surā)”，而他们是其敌对者，故名“阿修罗”，如韦巴吉帝、巴哈罗达等。他们的住处在须弥山下，他们在那里出入，在须弥山脚下建造凉亭等嬉戏玩乐。他们是见到这些功德后才在那里喜乐，故说：“阿修罗一再见到后，便喜乐于大海之中。”于此，“喜乐”意为获得乐趣，无有厌倦地安住。

အနုပုဗ္ဗနိန္နောတိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ အနုပဋိပါဋိယာ နိန္နဘာဝဿေဝ ဝေဝစနာနိ. န အာယတကေနေဝ ပပါတောတိ နစ္ဆိန္နတဋမဟာသောဗ္ဘော ဝိယ အာဒိတော [Pg.429] ဧဝ ပပါတော. သော ဟိ တီရဒေသတော ပဋ္ဌာယ ဧကင်္ဂုလဒွင်္ဂုလဝိဒတ္ထိရတနယဋ္ဌိဥသဘအဍ္ဎဂါဝုတဂါဝုတအဍ္ဎယောဇနယောဇနာဒိဝသေန ဂမ္ဘီရော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တော ဂစ္ဆန္တော သိနေရုပါဒမူလေ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿဂမ္ဘီရော ဟုတွာ ဌိတောတိ ဒဿေတိ.

“渐次下倾”等词，都是“次第向下倾斜”的同义词。并非像陡崖那样是突然的悬崖，也不是像断岸深渊那样从一开始就是峭壁。它从岸边开始，以一指、二指、一张手、一肘、一杖、一索、半俱卢舍、一俱卢舍、半由旬、一由旬等（单位）逐渐加深，行至须弥山脚下时，其深度已达八万四千由旬，经中如是显示。

ဌိတဓမ္မောတိ ဌိတသဘာဝေါ အဝဋ္ဌိတသဘာဝေါ. ကုဏပေနာတိ ယေန ကေနစိ ဟတ္ထိအဿာဒိကဠေဝရေန. ဝါဟေတီတိ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဝိယ ဝီစိပ္ပဟာရေနေဝ ထလေ ခိပတိ. ဂင်္ဂါ ယမုနာတိ အနောတတ္တဒဟဿ ဒက္ခိဏမုခတော နိက္ခန္တနဒီ ပဉ္စဓာရာ ဟုတွာ ပဝတ္တဋ္ဌာနေ ဂင်္ဂါတိအာဒိနာ ပဉ္စဓာ သင်္ခံ ဂတာ. တတ္ထ နဒီ နိန္နဂါတိအာဒိကံ ဂေါတ္တံ, ဂင်္ဂါ ယမုနာတိအာဒိကံ နာမံ. သဝန္တိယောတိ ယာ ကာစိ သဝမာနာ သန္ဒမာနာ ဂစ္ဆန္တိယော မဟာနဒိယော ဝါ ကုန္နဒိယော ဝါ. အပ္ပေန္တီတိ အလ္လီယန္တိ ဩသရန္တိ. ဓာရာတိ ဝုဋ္ဌိဓာရာ. ပူရတ္တန္တိ ပုဏ္ဏဘာဝေါ. မဟာသမုဒ္ဒဿ ဟိ အယံ ဓမ္မတာ – ‘‘ဣမသ္မိံ ကာလေ ဒေဝေါ မန္ဒော ဇာတော, ဇာလက္ခိပါဒီနိ အာဒါယ မစ္ဆကစ္ဆပေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘ဣမသ္မိံ ကာလေ အတိမဟန္တာ ဝုဋ္ဌိ, လဘိဿာမ နု ခေါ ပိဋ္ဌိပသာရဏဋ္ဌာန’’န္တိ ဝါ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. ပဌမကပ္ပိကကာလတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တီရံ ဘဿိတွာ သိနေရုမေခလံ အာဟစ္စ ဥဒကံ ဌိတံ, တတော ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဥဒကံ နေဝ ဟေဋ္ဌာ ဩတရတိ, န ဥဒ္ဓံ ဥတ္တရတိ. ဧကရသောတိ အသမ္ဘိန္နရသော.

“法性安住”意为自性固定、自性确立。“以尸体”意为以任何象、马等的尸体。“冲走”意为如同用手抓住一般，以波浪的冲击将其抛到岸上。“恒河、亚穆纳河”是说，从阿耨达池南口流出的河流，在分成五股之处，以恒河等名而被称为五条河。其中，“河”、“下行者”等是其类别，而“恒河”、“亚穆纳河”等是其名称。“诸流”指任何流动、奔流、前进的大河或小河。“注入”意为汇入、流入。“流”指雨流。“充满”意为盈满的状态。大海的法性是这样的：人们无法说：“这个时候雨小了，我拿上渔网等去捕鱼鳖”，也无法说：“这个时候雨太大了，我们能找到伸腰的地方吗？”自初劫以来，海水就漫过海岸，冲击到须弥山腰而安住，此后水位既不下降一指，也不上升一指。“一味”意为味道不混杂。

မုတ္တာတိ ခုဒ္ဒကမဟန္တဝဋ္ဋဒီဃာဒိဘေဒါ အနေကဝိဓမုတ္တာ. မဏီတိ ရတ္တနီလာဒိဘေဒေါ အနေကဝိဓော မဏိ. ဝေဠုရိယောတိ ဝံသဝဏ္ဏသိရီသပုပ္ဖဝဏ္ဏာဒိသဏ္ဌာနတော အနေကဝိဓော. သင်္ခေါတိ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကတုမ္ဗကုစ္ဆိဓမနသင်္ခါဒိဘေဒေါ အနေကဝိဓော. သိလာတိ သေတကာဠမုဂ္ဂဝဏ္ဏာဒိဘေဒါ အနေကဝိဓာ. ပဝါဠမ္ပိ ခုဒ္ဒကမဟန္တရတ္တဃနရတ္တာဒိဘေဒံ အနေကဝိဓံ. လောဟိတကော ပဒုမရာဂါဒိဘေဒေါ အနေကဝိဓော. မသာရဂလ္လံ ကဗရမဏိ. စိတ္တဖလိကန္တိပိ ဝဒန္တိ. မဟတံ ဘူတာနန္တိ မဟန္တာနံ သတ္တာနံ. တိမိ တိမိင်္ဂလော တိမိတိမိင်္ဂလောတိ တိဿော မစ္ဆဇာတိယော. တိမိံ ဂိလနသမတ္ထော တိမိင်္ဂလော, တိမိဉ္စ တိမိင်္ဂလဉ္စ ဂိလနသမတ္ထော တိမိတိမိင်္ဂလောတိ ဝဒန္တိ. နာဂါတိ ဦမိပိဋ္ဌိဝါသိနောပိ ဝိမာနဋ္ဌကနာဂါပိ.

“珍珠(muttā)”：有小、大、圆、长等多种。“摩尼(maṇi)”：有红、蓝等多种。“琉璃(veḷuriya)”：有竹色、合欢花色等多种。“螺(saṅkha)”：有右旋、壶腹、吹奏螺等多种。“石(silā)”：有白、黑、绿豆色等多种。“珊瑚(pavāḷa)”：有小、大、红、深红等多种。“赤珠(lohitaka)”：有莲华色宝等多种。“玛瑙(masāragalla)”：是杂色宝珠，亦称“多彩水晶(cittaphalika)”。“大有情”指大体型的众生。“提弥(timi)、提民伽罗(timiṅgala)、提弥提民伽罗(timitimiṅgala)”是三种鱼。能吞食提弥者为提民伽罗；能吞食提弥与提民伽罗者，称为提弥提民伽罗。“龙(nāga)”：指居住在浪脊者，也指居住在天宫者。

ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌစ္ဆရိယကထာဝဏ္ဏနာ

此法与律中八稀有事释义

၃၈၅. ဧဝမေဝ [Pg.430] ခေါတိ ကိဉ္စာပိ သတ္ထာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ သောဠသပိ ဗာတ္တိံသပိ တတော ဘိယျောပိ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဓမ္မေ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ သက္ကောတိ, ဥပမာဘာဝေန ပန ဂဟိတာနံ အဋ္ဌန္နံ အနုရူပဝသေန အဋ္ဌေဝ တေ ဥပမေတဗ္ဗဓမ္မေ ဝိဘဇိတွာ ဒဿန္တော ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာယ တိဿော သိက္ခာ ဂဟိတာ, အနုပုဗ္ဗကိရိယာယ တေရသ ဓုတဓမ္မာ, အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါယ သတ္တ အနုပဿနာ အဋ္ဌာရသ မဟာဝိပဿနာ အဋ္ဌတိံသ အာရမ္မဏဝိဘတ္တိယော သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ စ ဂဟိတာ. န အာယတကေနေဝ အညာပဋိဝေဓောတိ မဏ္ဍူကဿ ဥပ္ပတိတွာ ဂမနံ ဝိယ အာဒိတောဝ သီလပူရဏာဒီနိ အကတွာ အရဟတ္တပဋိဝေဓော နာမ နတ္ထိ, ပဋိပါဋိယာ ပန သီလသမာဓိပညာယော ပူရေတွာဝ အရဟတ္တပ္ပတ္တီတိ အတ္ထော.

385. 同样地，虽然导师能够在此法与律中分别开示十六种、三十二种乃至更多的稀有奇妙之法，但为了配合所取的八种譬喻，他只开示了八种相应的所喻之法，并说：“比丘们，正是在此法与律中有八种稀有奇妙之法。”此处，以次第学含摄三学；以次第行含摄十三头陀支；以次第道含摄七随观、十八大观、三十八种所缘差别及三十七菩提分法。“并非一蹴而就证得究竟智”是指，如同青蛙跳跃，若不从一开始就圆满戒等，则无证得阿罗汉果之事；唯有依次第圆满戒、定、慧，方能证得阿罗汉果，此为其义。

မမ သာဝကာတိ သောတာပန္နာဒိကေ အရိယပုဂ္ဂလေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. န သံဝသတီတိ ဥပေါသထကမ္မာဒိဝသေန သံဝါသံ န ကရောတိ. ဥက္ခိပတီတိ အပနေတိ. အာရကာဝါတိ ဒူရေ ဧဝ. တထာဂတပ္ပဝေဒိတေတိ တထာဂတေန ဘဂဝတာ သာဝကေသု ဒေသိတေ အက္ခာတေ ပကာသိတေ. န တေန နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါတိ အသင်္ချေယျေပိ မဟာကပ္ပေ ဗုဒ္ဓေသု အနုပ္ပဇ္ဇန္တေသု ဧကသတ္တောပိ ပရိနိဗ္ဗာတုံ န သက္ကောတိ, တဒါပိ ‘‘တုစ္ဆာ နိဗ္ဗာနဓာတူ’’တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, ဗုဒ္ဓကာလေ ပန ဧကေကသ္မိံ သမာဂမေ အသင်္ချေယျာပိ သတ္တာ အမတံ အာရာဓေန္တိ, တဒါပိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘ပူရာ နိဗ္ဗာနဓာတူ’’တိ. ဝိမုတ္တိရသောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမုစ္စနရသော. သဗ္ဗာ ဟိ သာသနသမ္ပတ္တိ ယာဝဒေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တဿ ဝိမုတ္တီတိ အတ္ထော.

“我的声闻”是指须陀洹等圣者。“不共住”是指不通过布萨(uposatha)等事与他们共住。“摈除”是指驱逐。“应远离”是指应当远离。“如来所宣说”是指如来、世尊(bhagavā)为声闻弟子所开示、宣说的法。涅槃界不会因此而减损或增盛，即使经过无数大劫，没有佛陀出现，没有一个众生得以般涅槃，也不能说：“涅槃界是空虚的”；而在佛陀住世的时代，即使每次集会都有无数众生证得不死，也不能说：“涅槃界是盈满的。”“解脱味”是指从烦恼中解脱出来的味道。一切教法的成就，最终都是为了不执取，从而使心从诸漏中解脱，此为其义。

ရတနာနီတိ ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနာနိ. သတိပဋ္ဌာနာဒယော ဟိ ဘာဝိယမာနာ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ အနေကဝိဓံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ, ပဂေဝ အပရဘာဂေ. ဝုတ္တဉှေတံ –

“珍宝”(ratanāni)是指因能产生喜悦(rati)而称为珍宝。修习四念处等法，即使在前期也能生起多种欣喜与快乐，更何况在后期。经中如是说：

‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၄);

每当思惟诸蕴的生灭，便获得欣喜与快乐；于知者而言，此即不死。

လောကိယရတနနိမိတ္တံ [Pg.431] ပန ပီတိပါမောဇ္ဇံ န တဿ ကလဘာဂမ္ပိ အဂ္ဃတိ. အပိစ –

然而，由世间珍宝所引起的欣喜与快乐，连其一分价值亦不及。再者——

စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ;

အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနန္တိ ပဝုစ္စတိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၃);

受人重视，价值连城；无与伦比，难得一见；为殊胜者所享用，故称之为宝。

ယဒိ စ စိတ္တီကတာဒိဘာဝေန ရတနံ နာမ ဟောတိ, သတိပဋ္ဌာနာဒီနညေဝ ဘူတော ရတနဘာဝေါ. ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနဉှိ သော အာနုဘာဝေါ, ယံ သာဝကာ သာဝကပါရမီဉာဏံ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂစ္ဆန္တိ အာသန္နကာရဏတ္တာ. ပရမ္ပရကာရဏဉှိ ဒါနာဒိဥပနိဿယောတိ ဧဝံ ရတိဇနနဋ္ဌေန စိတ္တီကတာဒိအတ္ထေန စ ရတနဘာဝေါ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ သာတိသယော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ.

若因受人重视等特质而被称为宝，那么四念处等法才真正具有珍宝的性质。正是菩提分法的威力，使声闻证得声闻波罗蜜智，独觉佛证得独觉菩提智，正等觉佛证得正等觉菩提，因其为近因故。布施等则为远因与依止。因此，从能生喜悦及受人重视等义而言，菩提分法具有更为殊胜的珍宝性质。故经云：“于此有此等珍宝，即：四念处……”等。

အာရမ္မဏေ ဩက္ကန္ဒိတွာ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ, သတိယေဝ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ. အာရမ္မဏဿ ပန ကာယာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ. တထာ ဟိ ကာယဝေဒနာစိတ္တဓမ္မေသု သုဘသုခနိစ္စအတ္တသညာနံ ပဟာနတော အသုဘဒုက္ခာနိစ္စာနတ္တဘာဝဂ္ဂဟဏတော စ နေသံ ကာယာနုပဿနာဒိဘာဝေါ ဝိဘတ္တော.

以跃入所缘而安住为义，故称“处”(paṭṭhāna)；念即是处，故称“念处”(satipaṭṭhāna)。又因所缘有身等四种，故说“四念处”。即于身、受、心、法中，由断除净、乐、常、我之想，及执取不净、苦、无常、无我之性，而区别为身随观等。

သမ္မာ ပဒဟန္တိ ဧတေန, သယံ ဝါ သမ္မာ ပဒဟတိ, ပသတ္ထံ သုန္ဒရံ ဝါ ပဒဟနန္တိ သမ္မပ္ပဓာနံ, ပုဂ္ဂလဿ ဝါ သမ္မဒေဝ ပဓာနဘာဝကရဏတော သမ္မပ္ပဓာနံ, ဝီရိယဿေတံ အဓိဝစနံ. တမ္ပိ အနုပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ အနုပ္ပာဒနပဟာနဝသေန အနုပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဥပ္ပာဒနဌာပနဝသေန စ စတုကိစ္စသာဓကတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’’တိ.

“正勤”(sammappadhāna)，或因此而作正努力，或其自身即是正努力，或其努力值得称赞且美善，故称正勤。或因其能使个人(puggala)完全进入努力的状态，故称正勤。此乃精进之异名。又因其能成就四种作用：未生之恶令不生，已生之恶令断除，未生之善令生起，已生之善令住立，故说“四正勤”。

ဣဇ္ဈတီတိ ဣဒ္ဓိ, သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဣဇ္ဈန္တိ တာယ ဝါ သတ္တာ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တီတိ ဣဒ္ဓိ. ပဌမေန အတ္ထေန ဣဒ္ဓိ ဧဝ ပါဒေါ ဣဒ္ဓိပါဒေါ, ဣဒ္ဓိကောဋ္ဌာသောတိ အတ္ထော. ဒုတိယေန အတ္ထေန ဣဒ္ဓိယာ ပါဒေါ ပတိဋ္ဌာ အဓိဂမုပါယောတိ ဣဒ္ဓိပါဒေါ. တေန ဟိ ဥပရူပရိဝိသေသသင်္ခါတံ ဣဒ္ဓိံ ပဇ္ဇန္တိ ပါပုဏန္တိ. သွာယံ ဣဒ္ဓိပါဒေါ ယသ္မာ ဆန္ဒာဒိကေ စတ္တာရော အဓိပတိဓမ္မေ ဓုရေ ဇေဋ္ဌကေ ကတွာ နိဗ္ဗတ္တီယတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေါ’’တိ.

“成就”(ijjhati)即是“神通”(iddhi)，义为成功、实现。或众生因此而成就、增长、臻于卓越，故名神通。依第一义，神通即是足(pāda)，故为“神足”(iddhipāda)，义为神通的组成部分。依第二义，神通之足，即基础、证得之方便，故为神足。人们因此而证得愈来愈殊胜的神通。此神足乃以欲等四增上法为主导而生起，故说“四神足”。

ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ [Pg.432] သဒ္ဓါဒီနိ ပဉ္စ ဣန္ဒြိယာနိ. တတ္ထ အဿဒ္ဓိယံ အဘိဘဝိတွာ အဓိမောက္ခလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေတီတိ သဒ္ဓါ ဣန္ဒြိယံ. ကောသဇ္ဇံ အဘိဘဝိတွာ ပဂ္ဂဟလက္ခဏေ, ပမာဒံ အဘိဘဝိတွာ ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏေ, ဝိက္ခေပံ အဘိဘဝိတွာ အဝိက္ခေပလက္ခဏေ, အညာဏံ အဘိဘဝိတွာ ဒဿနလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေတီတိ ပညာ ဣန္ဒြိယံ.

五根即是信等五根。其中，信根是克服不信，以确信为相而起主导作用；精进根是克服懈怠，以策励为相；念根是克服放逸，以安住为相；定根是克服散乱，以不散乱为相；慧根是克服无明，以观见为相而起主导作用。

တာနိယေဝ အဿဒ္ဓိယာဒီဟိ အနဘိဘဝနီယတော အကမ္ပိယဋ္ဌေန သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု ထိရဘာဝေန စ ဗလာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

此等（信等）根，因不为不信等所倾覆，具不动摇义，且于相应法中稳固，故当知其为“力”。

သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ဗောဓိယာ, ဗောဓိဿ ဝါ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. ယာ ဟိ ဧသာ ဓမ္မသာမဂ္ဂီ, ယာယ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ လီနုဒ္ဓစ္စပတိဋ္ဌာနာယူဟနကာမသုခတ္တကိလမထာနုယောဂဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသာဒီနံ အနေကေသံ ဥပဒ္ဒဝါနံ ပဋိပက္ခဘူတာယ သတိဓမ္မဝိစယဝီရိယပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာသင်္ခါတာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ အရိယသာဝကော ဗုဇ္ဈတိ ကိလေသနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတိ, စတ္တာရိ ဝါ အရိယသစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ သစ္ဆိကရောတီတိ ‘‘ဗောဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ, တဿာ ဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါဒယော ဝိယ. ယောပေသ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာ ဗုဇ္ဈတီတိ ကတွာ အရိယသာဝကော ‘‘ဗောဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ, တဿ ဗောဓိဿ ဝါ အင်္ဂါတိပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သေနင်္ဂရထင်္ဂါဒယော ဝိယ. တေနာဟု ပေါရာဏာ ‘‘ဗုဇ္ဈနကဿ ပုဂ္ဂလဿ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၅.၁၈၂; ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၄၆၆; ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၅), ‘‘ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၁၇) နယေနပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌော ဝေဒိတဗ္ဗော.

七觉支（bojjhaṅga）者，菩提（bodhi）之分，或觉者之分，故名觉支。此法之和合，于出世间道刹那生起时，能对治昏沉与掉举、执取、耽著欲乐与苦行、断见与常见等诸多障碍。此法之和合，由念、择法、精进、喜、轻安、定、舍所组成，圣弟子依此从烦恼之眠中觉醒，或彻见四圣谛，或亲证涅槃，故称之为“菩提”。此法和合所成之菩提，其组成部分即为觉支，犹如禅支、道支等。又，圣弟子依此法之和合而觉悟，故亦称“菩提”，其觉者之分亦为觉支，犹如军队之部、车乘之件等。故古人云：“觉悟者（puggala）之支分为觉支”，又如“导向菩提故为觉支”等，应如是了知觉支之义。

အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ တံတံမဂ္ဂဝဇ္ဈေဟိ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ အရိယဘာဝကရတ္တာ အရိယဖလပဋိလာဘကရတ္တာ စ အရိယော. သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ အဿ အတ္ထိ, အဋ္ဌင်္ဂါနိယေဝ ဝါ အဋ္ဌင်္ဂိကော. မာရေန္တော ကိလေသေ ဂစ္ဆတိ, နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ ဝါ မဂ္ဂီယတိ, သယံ ဝါ နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂတီတိ မဂ္ဂေါတိ ဧဝမေတေသံ သတိပဋ္ဌာနာဒီနံ အတ္ထဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

圣八支道者，因远离其道中应舍之诸烦恼，能成就圣性，能获得圣果，故名为“圣”。具足正见等八支，或其本身即是八支，故名为“八支”。能灭除烦恼而行，为求涅槃者所寻，或自行寻求涅槃，故名为“道”。应如是了知念处等法门之义理分别。

သောတာပန္နောတိ မဂ္ဂသင်္ခါတံ သောတံ အာပဇ္ဇိတွာ ပါပုဏိတွာ ဌိတော, သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌောတိ အတ္ထော. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နောတိ သောတာပတ္တိဖလဿ အတ္တပစ္စက္ခကရဏတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဌမမဂ္ဂဋ္ဌော[Pg.433], ယော အဋ္ဌမကောတိပိ ဝုစ္စတိ. သကဒါဂါမီတိ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန အာဂမနသီလော ဒုတိယဖလဋ္ဌော. အနာဂါမီတိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန ကာမလောကံ အနာဂမနသီလော တတိယဖလဋ္ဌော. ယော ပန သဒ္ဓါနုသာရီ ဓမ္မာနုသာရီ ဧကဗီဇီတိ ဧဝမာဒိကော အရိယပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ, သော တေသံယေဝ ဘေဒေါတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

入流者（Sotāpanna）者，谓已入、已达名为“道”之流而住，其义为住于入流果。为证入流果而行道者，即为亲证入流果而实践之人，是为初道者，亦称第八人。一来者（Sakadāgāmī）者，谓以结生一次之故，仅来此世间一次之人，是为第二果者。不还者（Anāgāmī）者，谓不以结生之故再来欲界之人，是为第三果者。至于随信行、随法行、一种子等圣人（ariyapuggala）之分别，皆是彼等之差别而已。余者如前所说。

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ အတ္တနော ဓမ္မဝိနယေ မတကုဏပသဒိသေန ဒုဿီလပုဂ္ဂလေန သဒ္ဓိံ သံဝါသာဘာဝသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ အသံဝါသာရဟသံဝါသာရဟဘာဝါနံ ကာရဏပရိဒီပနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

“了知此义后”者，即了知于自己之法与律中，不与如死尸之破戒者（dussīlapuggala）共住此义。“诵此优陀那”者，即诵出此阐明不应共住与应共住之缘由的优陀那（udāna）。

တတ္ထ ဆန္နမတိဝဿတီတိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော အညံ နဝံ အာပတ္တိံ

于此，“于覆盖者降下”者，谓犯戒后，覆藏其罪，又犯新罪。

အာပဇ္ဇတိ, တတော အပရန္တိ ဧဝံ အာပတ္တိဝဿံ ကိလေသဝဿံ အတိဝိယ ဝဿတိ. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ အာပတ္တိံ အာပန္နော တံ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိဝရန္တော သဗြဟ္မစာရီနံ ပကာသေန္တော ယထာဓမ္မံ ယထာဝိနယံ ပဋိကရောန္တော ဒေသေန္တော ဝုဋ္ဌဟန္တော အညံ နဝံ အာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတိ, တေနဿ တံ ဝိဝဋံ ပုန အာပတ္တိဝဿံ ကိလေသဝဿံ န ဝဿတိ. ယသ္မာ စ ဧတဒေဝ, တသ္မာ ဆန္နံ ဆာဒိတံ အာပတ္တိံ ဝိဝရေထ. ဧဝံ တံ နာတိဝဿတီတိ ဧဝံ သန္တေ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇနပုဂ္ဂလာနံ အတ္တဘာဝံ အတိဝိဇ္ဈိတွာ ကိလေသဝဿနေန န ဝဿတိ န တေမေတိ, ဧဝံ သော ကိလေသေဟိ အနဝဿုတော ပရိသုဒ္ဓသီလော သမာဟိတော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သမ္မသန္တော အနုက္ကမေန နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏာတီတိ အဓိပ္ပာယော.

（又犯新罪），此后，罪之雨、烦恼之雨便会过度降下。“于显露者不降下”者，谓犯戒者不覆藏其罪，而向同梵行者显露、公布，如法如律地悔过、出罪，则不复犯新罪。因此，于其显露之罪，罪之雨、烦恼之雨便不再降下。正因如此，故应显露所覆藏之罪。“如是则不降下”者，谓如此，烦恼之雨便不会穿透、浸湿犯戒者之自体。如是，彼人不受烦恼之雨所侵，戒行清净，心得安定，建立观（vipassanā），如理思惟，次第证得涅槃，此为意趣所在。

ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌစ္ဆရိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

此法与律中之八稀有事释义终。

ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာဝဏ္ဏနာ

论应听闻波罗提木叉之释义

၃၈၆. အထ ဘဂဝါ စိန္တေသိ ‘‘ဣဒါနိ ဘိက္ခုသံဃေ အဗ္ဗုဒေါ ဇာတော, အပရိသုဒ္ဓါ ပုဂ္ဂလာ ဥပေါသထံ အာဂစ္ဆန္တိ, န စ တထာဂတော အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ဥပေါသထံ ဥဒ္ဒိသတိ, အနုဒ္ဒိသန္တေ စ ဘိက္ခုသံဃဿ ဥပေါသထော ပစ္ဆိဇ္ဇတိ, ယန္နူနာဟံ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနညေဝ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ အနုဇာနေယျ’’န္တိ, ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ ဘိက္ခူနညေဝ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသံ အနုဇာနိ[Pg.434]. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာထာ’’တိ. တတ္ထ နဒါနာဟန္တိ န ဣဒါနိ အဟံ. ဥပေါသထံ န ကရိဿာမိ, ပါတိမောက္ခံ န ဥဒ္ဒိသိဿာမီတိ ပစ္စေကံ န-ကာရေန သမ္ဗန္ဓော. ဒုဝိဓံ ပါတိမောက္ခံ အာဏာပါတိမောက္ခံ ဩဝါဒပါတိမောက္ခန္တိ. တေသု ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ’’တိအာဒိကံ အာဏာပါတိမောက္ခံ, တံ သာဝကာဝ ဥဒ္ဒိသန္တိ, န ဗုဒ္ဓါ, ယံ အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒိသီယတိ. ‘‘ခန္တီ ပရမံ…ပေ… သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ…ပေ… အနုပဝါဒေါ အနုပဃာတော…ပေ… ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀; ဓ. ပ. ၁၈၃-၁၈၅) ဣမာ ပန တိဿော ဂါထာ ဩဝါဒပါတိမောက္ခံ နာမ, တံ ဗုဒ္ဓါဝ ဥဒ္ဒိသန္တိ, န သာဝကာ. ဆန္နမ္ပိ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဥဒ္ဒိသန္တိ. ဒီဃာယုကဗုဒ္ဓါနဉှိ ဓရမာနကာလေ အယမေဝ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော, အပ္ပာယုကဗုဒ္ဓါနံ ပန ပဌမဗောဓိယံယေဝ, တတော ပရံ ဣတရော, တဉ္စ ခေါ ဘိက္ခူ ဧဝ ဥဒ္ဒိသန္တိ, န ဗုဒ္ဓါ. တသ္မာ အမှာကမ္ပိ ဘဂဝါ ဝီသတိဝဿမတ္တံ ဣမံ ဩဝါဒပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဣမံ အန္တရာယံ ဒိသွာ တတော ပရံ န ဥဒ္ဒိသိ.

386. 尔时，世尊思惟：“如今比丘僧团中已生弊病，有不清净之人前来布萨。如来不在不清净的会众中行布萨，若不行布萨，则比丘僧团的布萨便会中断。我何不从今以后，只准许比丘们自己诵波罗提木叉。”如是思惟后，便准许比丘们自己诵波罗提木叉。故云：“尔时，世尊……你们应诵波罗提木叉。”其中，“nadānāhaṃ”（我今后不）即“na idāni ahaṃ”（我如今不）。“不行布萨，不诵波罗提木叉”，此中“不”字与各句相连。波罗提木叉有二种：制教波罗提木叉（āṇāpātimokkha）与教诫波罗提木叉（ovādapātimokkha）。其中，以“尊者，请听我言”等为开头的制教波罗提木叉，由声闻诵，非由诸佛诵，每半月诵一次。而“忍辱是第一苦行……断尽一切恶……不诽谤，不恼害……此是诸佛之教”此三偈，名为教诫波罗提木叉，唯佛陀自诵，非由声闻诵，且于六年期满时方诵。长寿佛（Dīghāyukabuddha）住世期间，恒常诵此波罗提木叉；而短寿佛（Appāyukabuddha）则仅于初成道时诵，其后则由比丘诵另一种，非由佛陀诵。因此，我等世尊亦于最初二十年间诵此教诫波罗提木叉，后见此障碍，便不再诵。

အဋ္ဌာနန္တိ အကာရဏံ. အနဝကာသောတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ကာရဏဉှိ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထ ဖလံ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ‘‘ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ‘‘အဝကာသော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ယန္တိ ကိရိယာပရာမသနံ. န စ, ဘိက္ခဝေ, သာပတ္တိကေန ပါတိမောက္ခံ သောတဗ္ဗန္တိအာဒိ ပဒတ္ထတော သုဝိညေယျံ. ဝိနိစ္ဆယတော ပနေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တမေဝ. တတ္ထ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါတိ ဉတ္တိတော ပုဗ္ဗေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ.

“非处”(aṭṭhāna)即是“无因”(akāraṇa)。“无机会”(anavakāsa)是其同义词。因为果依附于因而存在，故因称为“处”(ṭhāna)，亦称为“机会”(avakāsa)。“行”(yanti)是指对行为的执取。“诸比丘，有罪者不应听闻波罗提木叉”等句，其义易知。于此，应予决择者，已于义注(aṭṭhakathā)中说。其中，“前或后”是指在白(ñatti)之前或之后。

ဓမ္မိကာဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာဝဏ္ဏနာ

如法与不如法波罗提木叉安立论释义

၃၈၇. ကတဉ္စ အကတဉ္စ ဥဘယံ ဂဟေတွာတိ ယဿ ဧကန္တေန ကတာပိ အတ္ထိ, အကတာပိ အတ္ထိ, တဿ တဒုဘယံ ဂဟေတွာ.

387. 已作与未作两者皆执取，即对于某人来说，确实有已作，也有未作，此人就执取这两者。

ဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာဝဏ္ဏနာ

如法波罗提木叉安立论释义

၃၈၉. ပရိသာ ဝုဋ္ဌာတီတိ ယသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ပါတိမောက္ခံ ဌပိတံ, တံ ဝတ္ထုံ အဝိနိစ္ဆိနိတွာ ကေနစိ အန္တရာယေန ဝုဋ္ဌာတိ.

389. 集会中断(Parisā vuṭṭhāti)是指：在某个议题上已安立波罗提木叉，但未对该议题作出裁决，因任何障碍而中断。

၃၉၃. ပစ္စာဒိယတီတိ ပတိ အာဒိယတိ, ‘‘အကတံ ကမ္မ’’န္တိအာဒိနာ ပုန အာရဘတီတိ အတ္ထော.

393. “Paccādiyati”即“pati ādiyati”，意思是（以）“业未作”等（理由）重新开始。

အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

自取支论释义

၃၉၈. ပရံ [Pg.435] စောဒေတုံ အတ္တနာ အာဒါတဗ္ဗံ ဂဟေတဗ္ဗံ အဓိကရဏံ အတ္တာဒါနံ. တေနာဟ ‘‘သာသနံ သောဓေတုကာမော’’တိအာဒိ. ဝဿာရတ္တောတိ ဝဿကာလော.

398. 为指责他人，自己首先应掌握依据，这叫做自取(attādāna)。因此说“想要净化教法”等等。“雨季”(vassārattoti)就是雨季(vassakālo)。

စောဒကေန ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

谏诤者应省察之法论释义

၃၉၉. ပဋိမာသိတုန္တိ ပရာမသိတုံ. ပလိဗောဓေ ဆိန္ဒိတွာ…ပေ… အဓိဂတံ မေတ္တစိတ္တန္တိ ဣမိနာ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝိဟတာဃာတ’’န္တိ.

399. “Paṭimāsituṃ”即“parāmasituṃ”，意思是触摸。断除障碍后……（直到）证得慈心(mettācitta)，此句显示已达到安止(appanā)的慈心修习。因此（论师）说“以止息(vikkhambhana)的方式去除瞋恚”。

စောဒကေန ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

谏诤者应确立之法论释义

၄၀၀. နော ဒေါသန္တရောတိ ဧတ္ထ စိတ္တပရိယာယော အန္တရ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘န ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဟုတွာ’’တိ.

400. “No dosantaro”在此，“antara”一词是“心”的同义词，因此（论师）说“不起瞋恚心”。

စောဒကစုဒိတကပဋိသံယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

谏诤者与被谏诤者相应论释义

၄၀၁. ကရုဏန္တိ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ကရုဏဇ္ဈာနံ. ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂန္တိ ပရိကမ္မုပစာရဝသပ္ပဝတ္တံ ကရုဏံ. မေတ္တဉ္စ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

401. “悲”(karuṇā)是指已达安止(appanā)的悲禅(karuṇajjhāna)。“悲前分”(karuṇāpubbabhāga)是指依遍作(parikamma)、近行(upacāra)位而转起的悲。“慈”(mettā)以及慈前分(mettāpubbabhāga)于此也是同样的道理。其余部分在此很容易理解。

ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

波罗提木叉安立犍度释义终。

၁၀. ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကံ

10. 比丘尼犍度

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

摩诃波阇波提·乔达弥事论释义

၄၀၂. ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ [Pg.436] သက္ကေသု ဝိဟရတီတိ ပဌမဂမနေန ဂန္တွာ ဝိဟရတိ. မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီတိ ဧတ္ထ ဂေါတမီတိ ဂေါတ္တံ. နာမကရဏဒိဝသေ ပနဿာ လဒ္ဓသက္ကာရာ ဗြာဟ္မဏာ လက္ခဏသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘သစေ အယံ ဓီတရံ လဘိဿတိ, စက္ကဝတ္တိရညော မဟေသီ ဘဝိဿတိ. သစေ ပုတ္တံ လဘိဿတိ, စက္ကဝတ္တိရာဇာ ဘဝိဿတီတိ ဥဘယထာပိ မဟတီယေဝဿာ ပဇာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကရိံသု, တသ္မာ ပုတ္တပဇာယ စေဝ ဓီတုပဇာယ စ မဟန္တတာယ ‘‘မဟာပဇာပတီ’’တိ နာမံ အကံသု, ဣဓ ပန ဂေါတ္တေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒိတွာ ‘‘မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ဘဂဝါ ကပိလပုရံ ဂန္တွာ ပဌမမေဝ နန္ဒံ ပဗ္ဗာဇေသိ, သတ္တမေ ဒိဝသေ ရာဟုလကုမာရံ. စုမ္ဗဋကကလဟေ ပန ဥဘယနဂရဝါသိကေသု ယုဒ္ဓတ္ထာယ နိက္ခန္တေသု သတ္ထာ ဂန္တွာ တေ ရာဇာနော သညာပေတွာ အတ္တဒဏ္ဍသုတ္တံ (သု. နိ. ၉၄၁ အာဒယော) ကထေသိ. ရာဇာနော ပသီဒိတွာ အဍ္ဎတေယျသတေ အဍ္ဎတေယျသတေ ဒါရကေ အဒံသု. တာနိ ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိံသု. အထ နေသံ ပဇာပတိယော သာသနံ ပေသေတွာ အနဘိရတိံ ဥပ္ပာဒယိံသု. သတ္ထာ တေသံ အနဘိရတိယာ ဥပ္ပန္နဘာဝံ ဉတွာ တေ ပဉ္စသတေ ဒဟရဘိက္ခူ ကုဏာလဒဟံ နေတွာ အတ္တနော ကုဏာလကာလေ နိသိန္နပုဗ္ဗေ ပါသာဏတလေ နိသီဒိတွာ ကုဏာလဇာတကကထာယ (ဇာ. ၂.၂၁.ကုဏာလဇာတက) တေသံ အနဘိရတိံ ဝိနောဒေတွာ သဗ္ဗေပိ တေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ, ပုန မဟာဝနံ အာနေတွာ အရဟတ္တဖလေ. တေသံ စိတ္တဇာနနတ္ထံ ပုနပိ ပဇာပတိယော သာသနံ ပဟိဏိံသု. တေ ‘‘အဘဗ္ဗာ မယံ ဃရာဝါသဿာ’’တိ ပဋိသာသနံ ပဟိဏိံသု. တာ ‘‘န ဒါနိ အမှာကံ ပရဃရံ ဂန္တုံ ယုတ္တံ, မဟာပဇာပတိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ ပဉ္စသတာပိ မဟာပဇာပတိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အယျေ, အမှာကံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာပေထာ’’တိ အာဟံသု. မဟာပဇာပတိ စ တာ ဣတ္ထိယော ဂဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရညော ပရိနိဗ္ဗုတကာလေ ဥပသင်္ကမီတိပိ ဝဒန္တိယေဝ. ပက္ကာမီတိ ပုန ကပိလပုရမေဝ ပါဝိသိ.

402. 在《比丘尼犍度》中，“住于释迦国中”(sakkesu viharati)是指初次前往而住。摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpati Gotamī)——于此，“乔达弥”是其族姓。在其命名之日，受供养的婆罗门见其相好圆满，预言道：“此女若生女，将为转轮王之后；若生子，将为转轮王。无论如何，其后嗣必将昌盛。”因此，因其子、女后嗣之众多，而为之取名“摩诃波阇波提”。此处则连同其族姓，称为“摩诃波阇波提·乔达弥”。“往世尊处”——世尊前往迦毗罗城(Kapilapura)，先度难陀出家，第七日度罗睺罗童子出家。后因用水争执，两城居民将欲交战，导师前往，令诸王和解，并宣说《刀杖经》(Attadaṇḍasutta, su. ni. 941 ādayo)。诸王心生欢喜，各献二百五十名童子。此五百童子于导师座下出家。其后，彼等之妻遣信，令其生起不乐之心。导师知其心生不乐，遂引此五百青年比丘至鸠那罗池(Kuṇāladaha)，坐于自己往昔为鸠那罗时曾坐之石上，为说《鸠那罗本生》(Kuṇālajātaka, jā. 2.21.kuṇālajātaka)之事，消除其不乐，令彼等皆证得预流果；复引至大林，令证阿罗汉果。为探其心，彼等之妻再遣信来。彼等回信云：“我等已不堪居家生活。”彼诸女念：“今我等不宜再嫁，当往摩诃波阇波提处，请其准许我等出家。”五百女遂往诣摩诃波阇波提，言：“圣女，请准许我等出家。”摩诃波阇波提遂引此诸女往诣世尊处。亦有说，其是在国王于白伞盖下去世之时前往的。“离去”——即再度进入迦毗罗城。

ယထာဘိရန္တံ [Pg.437] ဝိဟရိတွာတိ ဗောဓနေယျသတ္တာနံ ဥပနိဿယံ ဩလောကေန္တော ယထာဇ္ဈာသယေန ဝိဟရိတွာ. စာရိကံ ပက္ကာမီတိ မဟာဇနသင်္ဂဟံ ကရောန္တော ဥတ္တမာယ ဗုဒ္ဓသိရိယာ အနောပမေန ဗုဒ္ဓဝိလာသေန အတုရိတစာရိကံ ပက္ကာမိ. သမ္ဗဟုလာဟိ သာကိယာနီဟိ သဒ္ဓိန္တိ အန္တောနိဝေသနသ္မိံယေဝ ဒသဗလံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသံ ဂဟေတွာ တာပိ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသံယေဝ ဂါဟာပေတွာ သဗ္ဗာဟိပိ တာဟိ သမ္ဗဟုလာဟိ သာကိယာနီဟိ သဒ္ဓိံ. ပက္ကာမီတိ ဂမနံ အဘိနီဟရိ. ဂမနာဘိနီဟရဏကာလေ ပနဿာ ‘‘သုကုမာရာ ရာဇိတ္ထိယော ပဒသာ ဂန္တုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ သာကိယကောလိယရာဇာနော သုဝဏ္ဏသိဝိကာယော ဥပဋ္ဌာပယိံသု, တာ ပန ‘‘ယာနေ အာရုယှ ဂစ္ဆန္တီဟိ သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ကတော ဟောတီ’’တိ ဧကပဏ္ဏာသယောဇနိကံ မဂ္ဂံ ပဒသာဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု. ရာဇာနောပိ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ အာရက္ခံ သံဝိဒဟာပေတွာ တဏ္ဍုလသပ္ပိတေလာဒီနံ သကဋာနိ ပူရေတွာ ‘‘ဂတဂတဋ္ဌာနေ အာဟာရံ ပဋိယာဒေထာ’’တိ ပုရိသေ ပေသယိံသု. သူနေဟိ ပါဒေဟီတိ တာသဉှိ သုခုမာလတ္တာ ပါဒေသု ဧကော ဖောဋော ဥဋ္ဌေတိ, ဧကော ဘိဇ္ဇတိ, ဥဘော ပါဒါ ကဋကဋ္ဌိသမ္ပရိကိဏ္ဏာ ဝိယ ဟုတွာ ဥဒ္ဓုမာတာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သူနေဟိ ပါဒေဟီ’’တိ. ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေတိ ဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ. ကသ္မာ ပနေဝံ ဌိတာတိ? ဧဝံ ကိရဿာ အဟောသိ ‘‘အဟံ တထာဂတေန အနုညာတာ သယမေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသံ အဂ္ဂဟေသိံ, ဧဝံ ဂဟိတဘာဝေါ စ ပန မေ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ပါကဋော ဇာတော, သစေ သတ္ထာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိဿတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. သစေ နာနုဇာနိဿတိ, မဟတီ ဂရဟာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝိဟာရံ ပဝိသိတုံ အသက္ကောန္တီ ရောဒမာနာ အဋ္ဌာသိ. ကိံ နု တွံ ဂေါတမီတိ ကိံ နု ရာဇကုလာနံ ဝိပတ္တိ ဥပ္ပန္နာ, ကေန နု တွံ ကာရဏေန ဧဝံ ဝိဝဏ္ဏဘာဝံ ပတ္တာ သူနေဟိ ပါဒေဟိ…ပေ… ဌိတာတိ.

随其所乐而住，观察所应教化众生的因缘，随其意乐而住。开始游行，为摄受大众，以无上佛陀威仪、无与伦比的佛陀庄严，不疾不徐地游行出发。与众多释迦族妇女一起，在内室中，心向十力者而穿上出家之装束，也让那五百位释迦族妇女同样穿上出家之装束，与所有这些众多的释迦族妇女一起启程。启程时，释迦族与拘利族(Koliya)的国王们想到“娇贵的王族女子不能步行”，就准备了金轿，但她们认为“乘坐车舆是对导师的不敬”，于是步行走完了五十一由旬的路。国王们也在前后布置护卫，用马车装满米、酥油等物，派人先行，吩咐“在她们所到之处准备食物”。双脚肿胀，因她们皮肤娇嫩，脚上起了一个水泡，又破了一个，双脚肿胀，犹如遍布砾石。因此说“双脚肿胀”。在外门楼处，即门楼之外。为何如此站立？据说她这样想：“我自行穿上了如来所允许的出家之装束，此事已在整个瞻部洲(Jambudīpa)传开。如果导师允许我出家，那很好。如果不允许，将有很大的非议。”她无法进入精舍，哭着站在那里。“乔达弥(Gotamī)，你怎么了？难道是王室遭遇不幸，你为何如此憔悴……双脚肿胀……站在这里？”

အညေနပိ ပရိယာယေနာတိ အညေနပိ ကာရဏေန. အာပါဒိကာတိ သံဝဍ္ဎိကာ, တုမှာကံ ဟတ္ထပါဒေသု ဟတ္ထပါဒကိစ္စံ အသာဓေန္တေသု ဟတ္ထေ စ ပါဒေ စ ဝဍ္ဎေတွာ ပဋိဇဂ္ဂိကာတိ အတ္ထော. ပေါသိကာတိ ဒိဝသဿ ဒွေ တယော ဝါရေ နဟာပေတွာ ဘောဇေတွာ ပါယေတွာ တုမှေ ပေါသေသိ. ထညံ ပါယေသီတိ နန္ဒကုမာရော ကိရ ဗောဓိသတ္တတော ကတိပါဟေနေဝ ဒဟရတရော. တသ္မိံ ဇာတေ မဟာပဇာပတိ အတ္တနော ပုတ္တံ ဓာတီနံ ဒတွာ [Pg.438] သယံ ဗောဓိသတ္တဿ ဓာတိကိစ္စံ သာဓယမာနာ အတ္တနော ထညံ ပါယေသိ. တံ သန္ဓာယ ထေရော ဧဝမာဟ. သာဓု ဘန္တေတိ ‘‘ဗဟုကာရာ’’တိအာဒီဟိ တဿာ ဂုဏံ ကထေတွာ ပုန ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစန္တော ဧဝမာဟ.

又以其他理趣，即以其他原因。养母(Āpādikā)，即养育者。意为：在你们手足尚不能自理时，是她养育并照料你们的手足。抚养者(Posikā)，即一日为你们沐浴两三次，喂你们饮食，抚养你们。喂予母乳，即难陀(Nanda)童子据说只比菩萨小几天。他出生时，摩诃波阇波提(Mahāpajāpati)将自己的儿子交给乳母，自己则履行作为菩萨乳母的职责，用自己的母乳喂养他。长老念及此事，才如此说。善哉，尊者，即在用“多有恩惠”等语称赞了她的功德后，又再次请求出家而如此说。

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

摩诃波阇波提·乔达弥之事释义终。

အဋ္ဌဂရုဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

八敬法之释义

၄၀၃. သတ္ထာပိ ‘‘ဣတ္ထိယော နာမ ပရိတ္တသဒ္ဓါ, ဧကာယာစိတမတ္တေယေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အနုညာတာယ န မမ သာသနံ ဂရုံ ကတွာ ဂဏှိဿန္တီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဣဒါနိ ဂရုံ ကတွာ ဂါဟာပေတုကာမတာယ ‘‘သစေ, အာနန္ဒ, မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ အဋ္ဌ ဂရုဓမ္မေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, သာဝဿာ ဟောတု ဥပသမ္ပဒါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သာဝဿာတိ သာ ဧဝ အဿာ ပဗ္ဗဇ္ဇာပိ ဥပသမ္ပဒါပိ ဟောတု.

403. 世尊也曾三次拒绝，心想：“女子信心微少，若仅凭一次请求就允许出家，她们将不会敬重我的教法。”拒绝之后，现在为了让她们能敬重地接受，便说：“阿难(Ānanda)，如果摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpati Gotamī)能接受八敬法，那就算是她的具足戒。”其中，“那就算是她的具足戒”意为：那（接受八敬法）本身，既是她的出家，也是她的具足戒。

တဒဟုပသမ္ပန္နဿာတိ တံ ဒိဝသမ္ပိ ဥပသမ္ပန္နဿ. အဘိဝါဒနံ ပစ္စုဋ္ဌာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ သာမီစိကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ မာနာတိမာနံ အကတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန အဘိဝါဒနံ, အာသနာ ဥဋ္ဌာယ ပစ္စုဂ္ဂမနဝသေန ပစ္စုဋ္ဌာနံ, ဒသနခေ သမောဓာနေတွာ အဉ္ဇလိကမ္မံ, အာသနပညာပနဗီဇနာဒိကံ အနုစ္ဆဝိကကမ္မသင်္ခါတံ သာမီစိကမ္မဉ္စ ကတ္တဗ္ဗံ. အဘိက္ခုကေ အာဝါသေတိ ယတ္ထ ဝသန္တိယာ အနန္တရာယေန ဩဝါဒတ္ထာယ ဥပသင်္ကမနာရဟေ ဌာနေ ဩဝါဒဒါယကော အာစရိယော နတ္ထိ, အယံ အဘိက္ခုကော အာဝါသော နာမ, ဧဝရူပေ အာဝါသေ ဝဿံ န ဥပဂန္တဗ္ဗံ. အနွဒ္ဓမာသန္တိ အနုပေါသထိကံ. ဩဝါဒူပသင်္ကမနန္တိ ဩဝါဒတ္ထာယ ဥပသင်္ကမနံ. ဒိဋ္ဌေနာတိ စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌေန. သုတေနာတိ သောတေန သုတေန. ပရိသင်္ကာယာတိ ဒိဋ္ဌသုတဝသေန ပရိသင်္ကိတေန. ဂရုဓမ္မန္တိ ဂရုကံ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ. ပက္ခမာနတ္တန္တိ အနူနာနိ ပန္နရသ ဒိဝသာနိ မာနတ္တံ. ဆသု ဓမ္မေသူတိ ဝိကာလဘောဇနစ္ဆဋ္ဌေသု သိက္ခာပဒေသု. သိက္ခိတသိက္ခာယာတိ ဧကသိက္ခမ္ပိ အခဏ္ဍံ ကတွာ ပူရိတသိက္ခာယ.

即日受具足戒者，即指当天受具足戒者。应行顶礼、起立、合掌、恭敬行，即不生起我慢、增上慢，以五体投地行顶礼，从座起立迎接，合拢十指行合掌礼，以及准备座位、扇拂等合宜的恭敬行。无比丘住处，即在所住之处，没有能无障碍前往请求教诫的阿阇梨，此名无比丘住处；不应在如此住处安居。每半月，即每半个月。前往受教，即为受教诫而前往。以所见，即以眼所见。以所闻，即以耳所闻。以所疑，即以所见所闻而怀疑。重法，即严重的僧残(saṅghādisesa)罪。半月摩那埵，即不少于十五天的摩那埵(mānatta)。于六法中，即以非时食为第六的诸学处(sikkhāpada)。已学学处者，即对每一学处皆不毁坏而圆满者。

န အက္ကောသိတဗ္ဗော န ပရိဘာသိတဗ္ဗောတိ ဒသန္နံ အက္ကောသဝတ္ထူနံ အညတရေန အက္ကောသဝတ္ထုနာ န အက္ကောသိတဗ္ဗော, ဘယုပဒံသနာယ ကာယစိ [Pg.439] ပရိဘာသာယ န ပရိဘာသိတဗ္ဗော. ဩဝဋော ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူသု ဝစနပထောတိ ဩဝါဒါနုသာသနိဓမ္မကထာသင်္ခါတော ဝစနပထော ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူသု ဩဝဋော ပိဟိတော, န ဘိက္ခုနိယာ ကောစိ ဘိက္ခု ဩဝဒိတဗ္ဗော ဝါ အနုသာသိတဗ္ဗော ဝါ, ‘‘ဘန္တေ ပေါရာဏကတ္ထေရာ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဝတ္တံ ပူရယိံသူ’’တိ ဧဝံ ပန ပဝေဏိဝသေန ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အနောဝဋော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီသူတိ ဘိက္ခူနံ ပန ဘိက္ခုနီသု ဝစနပထော အနိဝါရိတော, ယထာရုစိယာ ဩဝဒန္တု အနုသာသန္တု ဓမ္မကထံ ကထေန္တူတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရတော ပနေသာ ဂရုဓမ္မကထာ မဟာဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

不应辱骂，不应诽谤。对于十种辱骂事由中的任何一种，都不应辱骂；以恐吓之语或任何诽谤之语，也不应诽谤。比丘尼对比丘的言语之道应当封闭，即指教诫、训导、说法等言语之道，比丘尼对比丘应当封闭、遮蔽。任何比丘尼都不应教诫或训导任何比丘，但可以这样说：“尊者，古代长老们曾圆满如是行持。”以此方式按传统来说是可以的。而比丘对比丘尼的言语之道则不被遮蔽，比丘可随其意乐对比丘尼作教诫、训导或说法。这是简要说明，详细内容应如《大分别》中所说那样理解。

ဣမေ ပန အဋ္ဌ ဂရုဓမ္မေ သတ္ထု သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟေတွာ ထေရေန အတ္တနော အာရောစိယမာနေ သုတွာ မဟာပဇာပတိယာ တာဝမဟန္တံ ဒေါမနဿံ ခဏေန ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. အနောတတ္တဒဟတော အာဟဋေန သီတုဒကဿ ဃဋသတေန မတ္ထကေ ပရိသိတ္တာ ဝိယ ဝိဂတပရိဠာဟာ အတ္တမနာ ဟုတွာ ဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏေန ဥပ္ပန္နပီတိပါမောဇ္ဇံ အာဝိ ကရောန္တီ ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ’’တိအာဒိကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. တတ္ထ ဒဟရောတိ တရုဏော. ယုဝါတိ ယောဗ္ဗညဘာဝေ ဌိတော. မဏ္ဍနကဇာတိကောတိ အလင်္ကာရသဘာဝေါ. တတ္ထ ကောစိ တရုဏောပိ ယုဝါ န ဟောတိ ယထာ အတိတရုဏော. ကောစိ ယုဝါပိ မဏ္ဍနကဇာတိကော န ဟောတိ ယထာ ဥပသန္တသဘာဝေါ အာလသိယဗျသနာဒီဟိ ဝါ အဘိဘူတော, ဣဓ ပန ဒဟရော စေဝ ယုဝါ စ မဏ္ဍနကဇာတိကော စ အဓိပ္ပေတော, တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဥပ္ပလာဒီနိ လောကသမ္မတတ္တာ ဝုတ္တာနိ. ဣတော ပရံ ယံ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ တံ အဋ္ဌကထာယံ ဒဿိတမေဝ.

这八敬法从世尊处领受后，当长老向她报告时，摩诃波阇波提听闻后，那极大的忧苦顿时平息。犹如从阿耨达池取来的百瓶冷水倾注头顶，她息灭热恼，心生欢喜，因接受八敬法而显现出喜悦之情，发出“尊者啊，譬如……”等感叹语。此处“年少”(daharo)指年轻，“青年”(yuvā)指处于青年时期。“好装饰者”(maṇḍanakajātiko)指天性爱装饰。有些人虽年轻却不算是青年，比如过于年幼者；有些人虽青年却不好装饰，比如性情寂静者或被懒惰、恶习等所制伏者，此处特指既年轻又青年且好装饰者，故如此说。“青莲等”因世俗所公认故说。此后应说之义，皆如义注所示。

တတ္ထ မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇိတတ္တာတိ ဣဒံ ပဉ္စဝဿသတတော ဥဒ္ဓံ အဋ္ဌတွာ ပဉ္စသုယေဝ ဝဿသတေသု သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ကာရဏနိဒဿနံ. ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒပ္ပတ္တခီဏာသဝဝသေနေဝ ဝုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တခီဏာသဝဂ္ဂဟဏေန ဈာနာနိပိ ဂဟိတာနေဝ ဟောန္တိ. န ဟိ နိဇ္ဈာနကာနံ သဗ္ဗပ္ပကာရသမ္ပတ္တိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဝသေန ဝဿသဟဿန္တိအာဒိနာ စ ယံ ဝုတ္တံ. တံ ခန္ဓကဘာဏကာနံ မတေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၆၁) ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ –

此处“因女人出家”一句，是说明正法住世五百年后不再住世，仅住世五百年的原因。（佛陀所说正法本可住世千年）是针对证得无碍解的漏尽者而言的。于此，在《疑难义释》中说：“以证得无碍解的漏尽者为例，禅那也包含在内。因为没有禅那者，无法成就一切圆满。”至于（正法住世）千年是针对纯观(sukkhavipassaka)漏尽者而言等说法，应当知道这是犍度诵者的观点。《长部义注》(Dīghanikāyaṭṭhakathā)中则这样说——

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တေဟိ [Pg.440] ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသိ, ဆဠဘိညေဟိ ဝဿသဟဿံ, တေဝိဇ္ဇေဟိ ဝဿသဟဿံ, သုက္ခဝိပဿကေဟိ ဝဿသဟဿံ, ပါတိမောက္ခေန ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသီ’’တိ.

“证得无碍解者住世千年，得六神通者住世千年，得三明者住世千年，纯观者住世千年，依波罗提木叉住世千年。”

အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထာယမ္ပိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၃၀) –

《增支部义注》(Aṅguttaranikāyaṭṭhakathā)中亦说（a. ni. aṭṭha. 1.1.130）：

‘‘ဗုဒ္ဓါနဉှိ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဝဿသဟဿမေဝ ပဋိသမ္ဘိဒါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ သက္ကောန္တိ, တတော ပရံ ဆ အဘိညာ, တတော တာပိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ, ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တာပိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တာ သုက္ခဝိပဿကာ ဟောန္တိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန အနာဂါမိနော သကဒါဂါမိနော သောတာပန္နာ’’တိ –

“诸佛般涅槃后，仅于千年之内能生起无碍解；此后则为六神通；再后，当不能生起彼等时，则生起三明；随时日推移，当亦不能生起彼等时，则成为纯观者。依此方式，乃至不还者、一来者、入流者。”

ဝုတ္တံ.

如是说。

သံယုတ္တနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃.၁၅၆) –

于《相应部义注》(Saṃyuttanikāyaṭṭhakathā)中则说（saṃ. ni. aṭṭha. 2.3.156）：

‘‘ပဌမဗောဓိယဉှိ ဘိက္ခူ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တာ အဟေသုံ. အထ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပဋိသမ္ဘိဒါ ပါပုဏိတုံ န သက္ခိံသု, ဆဠဘိညာ အဟေသုံ, တတော ဆ အဘိညာ ပတ္တုံ အသက္ကောန္တာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိံသု. ဣဒါနိ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိတုံ အသက္ကောန္တာ အာသဝက္ခယမတ္တံ ပါပုဏိဿန္တိ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ အနာဂါမိဖလံ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သကဒါဂါမိဖလံ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သောတာပတ္တိဖလံ, ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ သောတာပတ္တိဖလမ္ပိ ပတ္တုံ န သက္ခိဿန္တီ’’တိ –

“在佛陀初成正觉时，比丘们证得了无碍解。后来随着时间流逝，他们无法证得无碍解，就证得了六神通；再后来无法证得六神通，就证得了三明。现在时间流逝，他们连三明也无法证得，只能证得漏尽；即使漏尽也无法证得，就证得不还果；即使不还果也无法证得，就证得一来果；即使一来果也无法证得，就证得入流果；随着时间流逝，最终连入流果也无法证得了。”

ဝုတ္တံ.

如是说。

ယသ္မာ စေတံ သဗ္ဗံ အညမညပဋိဝိရုဒ္ဓံ, တသ္မာ တေသံ တေသံ ဘာဏကာနံ မတမေဝ အာစရိယေန တတ္ထ တတ္ထ ဒဿိတန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညထာ ဟိ အာစရိယဿေဝ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓပ္ပသင်္ဂေါ သိယာတိ.

因为这一切都是互相矛盾的，所以应当认为这只是导师在不同场合所引述的、各个诵师的见解。否则，就会导致导师前后说法自相矛盾。

တာနိယေဝါတိ တာနိယေဝ ပဉ္စ ဝဿသဟဿာနိ. ပရိယတ္တိမူလကံ သာသနန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ ပရိယတ္တိယာ အသတိ ပဋိဝေဓော အတ္ထီ’’တိအာဒိ. ပရိယတ္တိယာ ဟိ အန္တရဟိတာယ ပဋိပတ္တိ အန္တရဓာယတိ, ပဋိပတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ အဓိဂမော အန္တရဓာယတိ. ကိံကာရဏာ? အယဉှိ ပရိယတ္တိ [Pg.441] ပဋိပတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတိ, ပဋိပတ္တိ အဓိဂမဿ, ဣတိ ပဋိပတ္တိတောပိ ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ. တတ္ထ ပဋိဝေဓော စ ပဋိပတ္တိ စ ဟောတိပိ န ဟောတိပိ. ဧကသ္မိဉှိ ကာလေ ပဋိဝေဓကရာ ဘိက္ခူ ဗဟူ ဟောန္တိ, ‘‘ဧသ ဘိက္ခု ပုထုဇ္ဇနော’’တိ အင်္ဂုလိံ ပသာရေတွာ ဒဿေတဗ္ဗော ဟောတိ, ဣမသ္မိံယေဝ ဒီပေ ဧကဝါရံ ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခု နာမ နာဟောသိ. ပဋိပတ္တိပူရကာပိ ကဒါစိ ဗဟူ ဟောန္တိ, ကဒါစိ အပ္ပာ, ဣတိ ပဋိဝေဓော စ ပဋိပတ္တိ စ ဟောတိပိ န ဟောတိပိ. သာသနဋ္ဌိတိယာ ပန ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ. ပဏ္ဍိတော ဟိ တေပိဋကံ သုတွာ ဒွေပိ ပူရေတိ. ယထာ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော အာဠာရဿ သန္တိကေ ပဉ္စာဘိညာ သတ္တ စ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ ပရိကမ္မံ ပုစ္ဆိ, သော ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ အာဟ, တတော ဥဒကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အဓိဂတဝိသေသံ သံသန္ဒိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနဿ ပရိကမ္မံ ပုစ္ဆိ, သော အာစိက္ခိ, တဿ ဝစနသမနန္တရမေဝ မဟာသတ္တော တံ သမ္ပာဒေသိ, ဧဝမေဝ ပညဝါ ဘိက္ခု ပရိယတ္တိံ သုတွာ ဒွေပိ ပူရေတိ, တသ္မာ ပရိယတ္တိယာ ဌိတာယ သာသနံ ဌိတံ ဟောတိ. ယထာပိ မဟတော တဠာကဿ ပါဠိယာ ထိရာယ ဥဒကံ န ဌဿတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဥဒကေ သတိ ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ န ပုပ္ဖိဿန္တီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဧဝမေဝ မဟာတဠာကဿ ထိရပါဠိသဒိသေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ သတိ မဟာတဠာကေ ဥဒကသဒိသာ ပဋိပတ္တိပူရကာ ကုလပုတ္တာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, တေသု သတိ မဟာတဠာကေ ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိယ သောတာပန္နာဒယော အရိယပုဂ္ဂလာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧကန္တတော ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ.

五千年亦复如是。教法以圣典为根本，故说“若无圣典，则无通达”等。圣典若隐没，修行亦将隐没；修行若隐没，证悟亦将隐没。为何故？此圣典乃修行之因缘，修行乃证悟之因缘，因此，即使就修行而言，圣典也是衡量标准。此处所说之通达与修行，或有或无。有时，证得通达的比丘甚多，以至于需要用手指着才能指出‘这位比丘是凡夫’；甚至在此岛上，曾一度没有名为凡夫的比丘。圆满修行者，有时多，有时少，故通达与修行，或有或无。然而，教法之延续，唯以圣典为准。有智慧者听闻三藏后，能圆满修行与证悟二事。譬如吾等菩萨，于阿罗逻（Āḷāra）处修成五神通与七种禅定，问及非想非非想处定之预备阶段，阿罗逻答曰“不知”。于是菩萨到郁陀迦（Uddaka）处，比较了所证得的殊胜境界后，再问其非想非非想处定之预备阶段，郁陀迦为之讲解，摩诃萨即于其言下圆满证得彼禅定。同样地，有智比丘听闻圣典后，亦能圆满修行与证悟二事，故圣典住世，教法即住世。譬如大池塘之堤坝坚固，不可谓水必不存在；水若存在，亦不可谓莲花等花朵必不开放。同样，当佛陀在三藏中的教言犹如大池塘的坚固堤坝般住世时，不可谓没有圆满修行的良家子（犹如大池塘中的水）；彼等若存在，亦不可谓没有须陀洹等圣者（犹如大池塘中的莲花等花朵）。是故，归根结底，唯圣典是准。

ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယာတိ ဧတ္ထ ပရိယတ္တီတိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၁၃၀) တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သာဋ္ဌကထာ ပါဠိ. ယာဝ သာ တိဋ္ဌတိ, တာဝ ပရိယတ္တိ ပရိပုဏ္ဏာ နာမ ဟောတိ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ကလိယုဂရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ, တေသု အဓမ္မိကေသု တေသမ္ပိ အမစ္စာဒယော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ, တတော ရဋ္ဌဇနပဒဝါသိနောတိ တေသံ အဓမ္မိကတာယ န ဒေဝေါ သမ္မာ ဝဿတိ, တတော သဿာနိ န သမ္ပဇ္ဇန္တိ, တေသု အသမ္ပဇ္ဇန္တေသု ပစ္စယဒါယကာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပစ္စယေ ဒါတုံ န သက္ကောန္တိ, ဘိက္ခူ ပစ္စယေဟိ ကိလမန္တာ အန္တေဝါသိကေ သင်္ဂဟေတုံ န သက္ကောန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ပရိယတ္တိ ပရိဟာယတိ, အတ္ထဝသေန ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ, ပါဠိဝသေနေဝ [Pg.442] ဓာရေန္တိ. တတော ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပါဠိမ္ပိ သကလံ ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ, ပဌမံ အဘိဓမ္မပိဋကံ ပရိဟာယတိ, ပရိဟာယမာနံ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟာယတိ. ပဌမမေဝ ဟိ မဟာပကရဏံ ပရိဟာယတိ, တသ္မိံ ပရိဟီနေ ယမကံ, ကထာဝတ္ထု, ပုဂ္ဂလပညတ္တိ, ဓာတုကထာ, ဝိဘင်္ဂေါ, ဓမ္မသင်္ဂဟောတိ.

当圣典隐没时，此处所说之“圣典”（pariyatti），乃指含注释之巴利三藏佛语。只要其住世，圣典即被视为圆满。时日流逝，恶世之君王变得不法，彼等不法，其臣仆等亦不法。因其不法，天神不适时降雨，致使谷物歉收。谷物歉收，供养者无法供养比丘僧团所需资具，比丘们因资具匮乏，难以摄受弟子。时日流逝，圣典逐渐衰退，人们无法依义理受持，只能依巴利文受持。再经时日，连完整受持巴利文亦无法做到，首先是《阿毗达摩藏》开始衰退，衰退时，从最上部开始。最初是《发趣论》此大论著开始衰退，其衰退后，《双论》、《论事》、《人施设论》、《界说论》、《分别论》与《法集论》亦随之衰退。

ဧဝံ အဘိဓမ္မပိဋကေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ သုတ္တန္တပိဋကံ ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယော ပရိဟာယတိ, တသ္မိမ္ပိ ပဌမံ ဧကာဒသကနိပါတော…ပေ… တတော ဧကကနိပါတောတိ. ဧဝံ အင်္ဂုတ္တရနိကာယေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ သံယုတ္တနိကာယော ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ မဟာဝဂ္ဂေါ ပရိဟာယတိ, တတော သဠာယတနဝဂ္ဂေါ, ခန္ဓကဝဂ္ဂေါ, နိဒါနဝဂ္ဂေါ, သဂါထာဝဂ္ဂေါတိ. ဧဝံ သံယုတ္တနိကာယေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ မဇ္ဈိမနိကာယော ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ ဥပရိပဏ္ဏာသကော ပရိဟာယတိ, တတော မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကော, တတော မူလပဏ္ဏာသကောတိ. ဧဝံ မဇ္ဈိမနိကာယေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ဒီဃနိကာယော ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ ပါထိကဝဂ္ဂေါ ပရိဟာယတိ, တတော မဟာဝဂ္ဂေါ, တတော သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂေါတိ. ဧဝံ ဒီဃနိကာယေ ပရိဟီနေ သုတ္တန္တပိဋကံ ပရိဟီနံ နာမ ဟောတိ. ဝိနယပိဋကေန သဒ္ဓိံ ဇာတကမေဝ ဓာရေန္တိ. ဝိနယပိဋကဉှိ လဇ္ဇိနော ဓာရေန္တိ, လာဘကာမာ ပန ‘‘သုတ္တန္တေ ကထိတေပိ သလ္လက္ခေန္တာ နတ္ထီ’’တိ ဇာတကမေဝ ဓာရေန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဇာတကမ္ပိ ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ. အထ နေသံ ပဌမံ ဝေဿန္တရဇာတကံ ပရိဟာယတိ, တတော ပဋိလောမက္ကမေန ပုဏ္ဏကဇာတကံ, မဟာနာရဒဇာတကန္တိ ပရိယောသာနေ အပဏ္ဏကဇာတကံ ပရိဟာယတိ, ဝိနယပိဋကမေဝ ဓာရေန္တိ.

如是《阿毗达摩藏》衰退后，从最上部开始，《经藏》亦随之衰退。其中最先衰退的是《增支部》，其中最先衰退的是《十一集》……乃至最后是《一集》。如是《增支部》衰退后，从最上部开始，《相应部》亦随之衰退。首先衰退的是《大品》，其次是《六处品》、《蕴品》、《因缘品》、《有偈品》。如是《相应部》衰退后，从最上部开始，《中部》亦随之衰退。首先衰退的是《上五十经篇》，其次是《中五十经篇》，最后是《根本五十经篇》。如是《中部》衰退后，从最上部开始，《长部》亦随之衰退。首先衰退的是《跋提咖品》，其次是《大品》，最后是《戒蕴品》。如是《长部》衰退后，《经藏》便称为衰退。彼时人们仅持守《律藏》与《本生》。有惭愧者仍守护《律藏》，而贪求利养者则认为“即使宣说经藏亦无人能理解”，便只持守《本生》。时日流逝，彼等连《本生》亦无法持守。于是首先衰退的是《韦桑达拉本生》，接着逆次衰退《本那咖本生》、《那罗达本生》，最终连《阿帕那迦本生》（Apaṇṇakajātaka）亦衰退，人们便仅持守《律藏》。

ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တမ္ပိ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ ပရိဝါရော ပရိဟာယတိ, တတော ခန္ဓကော, ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေါ, မဟာဝိဘင်္ဂေါတိ အနုက္ကမေန ဥပေါသထက္ခန္ဓကမတ္တမေဝ ဓာရေန္တိ. တဒါပိ ပရိယတ္တိ အနန္တရဟိတာဝ ဟောတိ. ယာဝ ပန မနုဿေသု စတုပ္ပဒိကဂါထာပိ ပဝတ္တတိ, တာဝ ပရိယတ္တိ အနန္တရဟိတာဝ ဟောတိ. ယဒါ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ရာဇာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ သုဝဏ္ဏစင်္ကောဋကမှိ သဟဿတ္ထဝိကံ ဌပါပေတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေဟိ ကထိတံ စတုပ္ပဒိကံ ဂါထံ ဇာနန္တော ဣမံ သဟဿံ ဂဏှတူ’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ ဂဏှနကံ အလဘိတွာ ‘‘ဧကဝါရံ စရာပိတေ နာမံ သုဏန္တာပိ ဟောန္တိ အသုဏန္တာပီ’’တိ ယာဝတတိယံ စရာပေတွာ ဂဏှနကံ အလဘိတွာ ရာဇပုရိသာ [Pg.443] သဟဿတ္ထဝိကံ ပုန ရာဇကုလံ ပဝေသေန္တိ, တဒါ ပရိယတ္တိ အန္တရဟိတာ နာမ ဟောတိ.

时日流逝，教法亦将从最上部开始衰退。首先是《附随》(Parivāra)衰退，然后是《犍度》、《比丘尼分别》、《大分别》依次衰退，最终只剩下《布萨犍度》。即便如此，教法仍未隐没。只要人们中尚有四句偈流传，教法就不会隐没。当有具信、虔诚的国王，于象背上，将千金袋置于金色宝盒中，令人于城中击鼓宣告：“凡知晓佛陀所说之四句偈者，即可取此千金！”却无人能取。（国王心想：）“宣告一次，或许有人听到，有人没听到。”于是再三宣告，仍无人能取，王室侍从遂将千金袋送回王宫，此时方称为教法隐没。

စိရံ ပဝတ္တိဿတီတိ ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယပိ လိင်္ဂမတ္တံ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တိဿတိ. ကထံ? ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ဟိ ကာလေ စီဝရဂ္ဂဟဏံ ပတ္တဂ္ဂဟဏံ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ အာလောကိတဝိလောကိတံ န ပါသာဒိကံ ဟောတိ, နိဂဏ္ဌသမဏာ ဝိယ အလာဗုပတ္တံ ဘိက္ခူ ပတ္တံ အဂ္ဂဗာဟာယ ပရိက္ခိပိတွာ အာဒါယ ဝိစရန္တိ, ဧတ္တာဝတာပိ လိင်္ဂံ အနန္တရဟိတမေဝ ဟောတိ. ဂစ္ဆန္တေ ပန ကာလေ အဂ္ဂဗာဟတော ဩတာရေတွာ ဟတ္ထေန ဝါ သိက္ကာယ ဝါ ဩလမ္ဗေတွာ ဝိစရန္တိ, စီဝရမ္ပိ ရဇနသာရုပ္ပံ အကတွာ ဩဋ္ဌဋ္ဌိဝဏ္ဏံ ကတွာ ရဇန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ရဇနမ္ပိ န ဟောတိ, ဒသစ္ဆိန္ဒနံ ဩဝဋ္ဋိကာဝိဇ္ဈနံ ကပ္ပမတ္တဉ္စ ကတွာ ဝဠဉ္ဇန္တိ, ပုန ဩဝဋ္ဋိကံ ဝိဇ္ဈိတွာ ကပ္ပံ န ကရောန္တိ. တတော ဥဘယမ္ပိ အကတွာ ဒသာ ဆေတွာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဝိယ စရန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ‘‘ကော ဣမိနာ အမှာကံ အတ္ထော’’တိ ခုဒ္ဒကံ ကာသာဝခဏ္ဍံ ဟတ္ထေ ဝါ ဂီဝါယံ ဝါ ဗန္ဓန္တိ, ကေသေသု ဝါ အလ္လီယာပေန္တိ, ဒါရဘရဏံ ကရောန္တာ ကသိတွာ ဝပိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတွာ ဝိစရန္တိ, တဒါ ဒက္ခိဏံ ဒေန္တော ဇနော သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဧတေသမ္ပိ ဒေတိ. ဣဒံ သန္ဓာယ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘဝိဿန္တိ ခေါ ပနာနန္ဒ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဂေါတြဘုနော ကာသာဝကဏ္ဌာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ, တေသု ဒုဿီလေသု သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒဿန္တိ, တဒါပါဟံ, အာနန္ဒ, သံဃဂတံ ဒက္ခိဏံ အသင်္ချေယျံ အပ္ပမေယျံ ဝဒါမီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၈၀). တတော ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ နာနာဝိဓာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တာ ‘‘ပပဉ္စော ဧသ, ကိံ ဣမိနာ အမှာက’’န္တိ ကာသာဝခဏ္ဍံ ဆိန္ဒိတွာ အရညေ ခိပန္တိ, တသ္မိံ ကာလေ လိင်္ဂံ အန္တရဟိတံ နာမ ဟောတိ. ကဿပဒသဗလဿ ကိရ ကာလတော ပဋ္ဌာယ ယောနကာနံ သေတဝတ္ထာနိ ပါရုပိတွာ စရဏစာရိတ္တံ ဇာတံ. ဧဝံ ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယပိ လိင်္ဂမတ္တံ စိရံ ပဝတ္တိဿတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

即使教法隐没，其外相仍将长久流传。为何？时日流逝，（比丘们）持衣、持钵、屈伸、环顾等行为将不再端庄。比丘们将像持葫芦钵的裸形沙门(nigaṇṭhasamaṇa)一样，用前臂夹着钵行走，即便如此，外相也还未隐没。时日流逝，他们会将钵从前臂放下，用手提着或用绳袋挂着行走；袈裟也不如法染色，而染成驼骨色。时日流逝，甚至不再染色，仅作剪边、穿孔、贴净便使用，之后连穿孔、贴净也不做了。再之后，两样都不做，仅剪断布边，如游方者(paribbājaka)般行走。时日流逝，他们想：“这与我们何干？”便将一小块袈裟布绑在手上或颈上，或粘在头发上，娶妻养家，耕田播种以维持生计。此时，布施者为僧团而施，也会布施给他们。世尊因此而说：“阿难，未来世时，将有族姓比丘，颈系袈裟，毁犯禁戒，行不善法。人们为僧团而布施给这些毁禁戒者。阿难，我仍说，此对僧团的布施，其福德无量无数。”再往后，他们做着各种事务，心想：“此乃戏论，与我何干？”便将袈裟碎片扯下丢弃于林野，此时，外相方称为隐没。据说从迦叶十力佛时代起，已有优那人(Yonaka)身着白衣而行。是故当知，即使教法隐没，仅其外相亦将长久流传。

အဋ္ဌဂရုဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

八敬法论释义终。

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပန္နာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

比丘尼受具足戒许可论释义

၄၀၄-၄၀၅. ယဒဂ္ဂေနာတိ [Pg.444] ယံ ဒိဝသံ အာဒိံ ကတွာ. တဒေဝါတိ တသ္မိညေဝ ဒိဝသေ. အနုညတ္တိယာတိ အနုညာယ. ဧကာဟံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဘဂဝန္တံ ဝရံ ယာစာမီတိ ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဣမေ အဋ္ဌ ဂရုဓမ္မေ ပဋိဂ္ဂဏှာမိ ယာဝဇီဝံ အနတိက္ကမနီယေ’’တိ ပဋိဇာနိတွာ ဣဒါနိ ကသ္မာ ဝရံ ယာစတီတိ စေ? ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ. ဧဝဉှိ ကေစိ ဝဒေယျုံ ‘‘မဟာပဇာပတိယာ ပဌမံ သမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ယထာဝုဍ္ဎံ အဘိဝါဒနံ နာဟောသိ, သာ စေ ဝရံ ယာစေယျ, ဘဂဝါ အနုဇာနေယျာ’’တိ.

404-405. “从某时起”(Yadaggena)，即从某日算起。“就在那时”(Tadeva)，即就在那一日。“许可”(Anuññatti)，即被允许。有人或问：‘“尊者阿难，我向世尊求一愿。”——既然她已承诺：“尊者阿难，我将终生奉行此八敬法，永不违越”，为何现在又要求一愿？’答曰：为免他人非议。因为有人可能会说：‘正因摩诃波阇波提(Mahāpajāpati)先接受了八敬法，才没有了比丘与比丘尼之间按戒腊叙礼的常规。倘若她当时求一愿，世尊是会允许的。’

၄၀၆. သရာဂါယာတိ သရာဂဘာဝါယ ကာမရာဂဘဝရာဂပရိဗြူဟနာယ. သညောဂါယာတိ ဝဋ္ဋေ သံယောဇနတ္ထာယ. အာစယာယာတိ ဝဋ္ဋဿ ဝဍ္ဎနတ္ထာယ. မဟိစ္ဆတာယာတိ မဟိစ္ဆဘာဝါယ. အသန္တုဋ္ဌိယာတိ အသန္တုဋ္ဌိဘာဝါယ. သင်္ဂဏိကာယာတိ ကိလေသသင်္ဂဏဂဏသင်္ဂဏဝိဟာရာယ. ကောသဇ္ဇာယာတိ ကုသီတဘာဝါယ. ဒုဗ္ဘရတာယာတိ ဒုပ္ပောသတာယ. ဝိရာဂါယာတိ သကလဝဋ္ဋတော ဝိရဇ္ဇနတ္ထာယ. ဝိသညောဂါယာတိ ကာမရာဂါဒီဟိ ဝိသံယုဇ္ဇနတ္ထာယ. အပစယာယာတိ သဗ္ဗဿပိ ဝဋ္ဋဿ အပစယတ္ထာယ, နိဗ္ဗာနာယာတိ အတ္ထော. အပ္ပိစ္ဆတာယာတိ ပစ္စယပ္ပိစ္ဆတာဒိဝသေန သဗ္ဗသော ဣစ္ဆာပဂမာယ. သန္တုဋ္ဌိယာတိ ဒွါဒသဝိဓသန္တုဋ္ဌိဘာဝါယ. ပဝိဝေကာယာတိ ပဝိဝိတ္တဘာဝါယ ကာယဝိဝေကာဒိတဒင်္ဂဝိဝေကာဒိဝိဝေကသိဒ္ဓိယာ. ဝီရိယာရမ္ဘာယာတိ ကာယိကဿ စေဝ စေတသိကဿ စ ဝီရိယဿ ပဂ္ဂဏှနတ္ထာယ. သုဘရတာယာတိ သုခပေါသနတ္ထာယ. ဧဝံ ယော ပရိယတ္တိဓမ္မော ဥဂ္ဂဟဏဓာရဏပရိပုစ္ဆာမနသိကာရဝသေန ယောနိသော ပဋိပဇ္ဇန္တဿ သရာဂါဒိဘာဝပရိဝဇ္ဇနဿ ကာရဏံ ဟုတွာ ဝိရာဂါဒိဘာဝါယ သံဝတ္တတိ, ဧကံသတော ဧသော ဓမ္မော, ဧသော ဝိနယော သမ္မဒေဝ အပါယာဒီသု အပတနဝသေန ဓာရဏတော ကိလေသာနံ ဝိနယနတော, သတ္ထု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဩဝါဒါနုသိဋ္ဌိဘာဝတော ဧတံ သတ္ထုသာသနန္တိ ဓာရေယျာသိ ဇာနေယျာသိ, အဝဗုဇ္ဈေယျာသီတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ပဌမဝါရေန ဝဋ္ဋံ, ဒုတိယဝါရေန ဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

406. “为染着”，是为了染着的状态，为了增长欲染与有染。“为系缚”，是为了轮回中的系缚。“为积聚”，是为了轮回的增长。“为大欲”，是为了大欲的状态。“为不满足”，是为了不满足的状态。“为群聚”，是为了与烦恼众、同伴众共住。“为懈怠”，是为了懈怠的状态。“为难养”，是为了难养的状态。“为离染”，是为了从一切轮回中离染。“为解缚”，是为了从欲染等解脱。“为减损”，是为了减损一切轮回，意即为了涅槃。“为少欲”，是因对资具少欲等而彻底断除欲求。“为知足”，是为了十二种知足的状态。“为独处”，是为了独处的状态，为成就身远离等支分远离。“为勤精进”，是为了发起身精进与心精进。“为易养”，是为了容易护养。如是，对于如理行道者，教法通过学习、受持、问询、作意，成为远离染着等状态之因，从而导向离染等状态。此法、此律，确然无疑：因其能持护（众生）不堕恶趣等，故为“法”；因其能调伏烦恼，故为“律”；此是导师、正等觉者的教诫，故为“师教”。你当如是受持、了知、觉悟。此经中，第一部分说轮回，第二部分说还灭。

၄၀၉-၄၁၀. ဝိမာနေတွာတိ [Pg.445] အပရဇ္ဈိတွာ. ကမ္မပ္ပတ္တာယောပီတိ ကမ္မာရဟာပိ. အာပတ္တိဂါမိနိယောပီတိ အာပတ္တိအာပန္နာယောပိ. ဝုတ္တနယေနေဝ ကာရေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇန္တီတိ တထာကရဏဿ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋေန ကာရေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇန္တိ.

409-410.“不尊重”，即冒犯。“已至羯磨者”，即适合羯磨者。“趋向犯戒者”，即已犯戒者。所谓“应令其依所说之法而行”，是说由于那样做是被禁止的，（若行之）则构成恶作。

၄၁၃-၅. ဒွေ တိဿော ဘိက္ခုနိယောတိ ဒွီဟိ တီဟိ ဘိက္ခုနီဟိ. န အာရောစေန္တီတိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကဿ န အာရောစေန္တိ. န ပစ္စာဟရန္တီတိ ဘိက္ခုနီနံ န ပစ္စာဟရန္တိ. ဝိသေသကန္တိ ဝတ္တဘင်္ဂံ.

413-5.“两位或三位比丘尼”，即由两位或三位比丘尼。“不告知”，即不向诵波罗提木叉者告知。“不传达”，即不向比丘尼们传达。“差别”，即行法的破坏。

၄၂၀. တေန စ ဘိက္ခု နိမန္တေတဗ္ဗောတိ သာမီစိဒဿနမေတံ, န ပန အနိမန္တိယာ အာပတ္တိ.

420. “应邀请那位比丘”，此乃正当之举，然不邀请亦不犯戒。

၄၂၅. တယော နိဿယေတိ သေနာသနနိဿယံ အပနေတွာ အပရေ တယော နိဿယေ. ရုက္ခမူလသေနာသနဉှိ သာ န လဘတိ.

425. “三种依止”，是除去住处依止后的另外三种依止。因为她不能获得树下住处。

၄၂၈. အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေန္တီတိ ဣဿရိယံ ပဝတ္တေန္တိ.

428. “发起指责”，即行使权力。

၄၃၀. ဘိက္ခုဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တီတိ ဘိက္ခုယေဝ ဒူတော ဘိက္ခုဒူတော, တေန ဘိက္ခုဒူတေန, ဘိက္ခုဒူတံ ကတွာ ဥပသမ္ပာဒေန္တီတိ အတ္ထော.

430. “通过比丘使者授具足戒”，其义为：比丘即是使者，故为“比丘使者”；通过那位比丘使者，即以比丘为使者而授具足戒。

၄၃၁. န သမ္မတီတိ နပ္ပဟောတိ. နဝကမ္မန္တိ နဝကမ္မံ ကတွာ ‘‘ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ ဝသတူ’’တိ အပလောကေတွာ သံဃိကဘူမိဒါနံ.

431. “不被认可”，即不胜任。“新作”，即完成新工程后，经宣告“可居住若干年”而布施僧团土地。

၄၃၂. သန္နိသိန္နဂဗ္ဘာတိ ပတိဋ္ဌိတဂဗ္ဘာ.

432. “胎已安坐”，即胎已安住。

၄၃၄. ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ န လဘတီတိ တိတ္ထာယတနသင်္ကန္တာယ အဘဗ္ဗဘာဝူပဂမနတော န လဘတိ. ဣဒံ ဩဒိဿ အနုညာတံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကတော ဝါ ဥဘတော ဝါ အဝဿဝေ သတိပိ ဩဒိဿ အနုညာတတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ပါဠိတော အဋ္ဌကထာတော စ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

434. “连出家也不得”，是说因其已转向外道，达到不堪能的状态，故不得（出家）。“此乃缘特定情况所允许，是为可行”，是说即使单方面或双方有漏，但因是缘特定情况所允许，故为可行。其余内容，从经文与义注中即可善知。

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပန္နာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘尼受具足戒开许说之释义终。

ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

比丘尼犍度释义终。

၁၁. ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကံ

11. 五百犍度

သင်္ဂီတိနိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

结集因缘说之释义

၄၃၇. ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ [Pg.446] ပါဝါယ ကုသိနာရန္တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၃၁) ပါဝါနဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကုသိနာရံ ဂမိဿာမီတိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော. မန္ဒာရဝပုပ္ဖံ ဂဟေတွာတိ မဟာစာဋိပ္ပမာဏံ ပုပ္ဖံ အာဂန္တုကဒဏ္ဍကေ ဌပေတွာ ဆတ္တံ ဝိယ ဂဟေတွာ. အဒ္ဒသံ ခေါတိ အာဂစ္ဆန္တံ ဒူရတောဝ အဒ္ဒသံ. ဒိသွာ စ ပန ‘‘ပုစ္ဆိဿာမိ နံ ဘဂဝတော ပဝတ္တိ’’န္တိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ‘‘သစေ ခေါ ပန နိသိန္နကောဝ ပုစ္ဆိဿာမိ, သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ကတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဌိတဋ္ဌာနတော အပက္ကမ္မ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ မဏိစမ္မံ ဝိယ ဒသဗလဒတ္တိယံ မေဃဝဏ္ဏပံသုကူလစီဝရံ ပါရုပိတွာ ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ အဉ္ဇလိံ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သတ္ထရိ ကတေန ဂါရဝေန အာဇီဝကဿ အဘိမုခေါ ဟုတွာ ‘‘အပါဝုသော အမှာကံ သတ္ထာရံ ဇာနာသီ’’တိ အာဟ. ကိံ ပန သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနံ ဇာနန္တော ပုစ္ဆိ အဇာနန္တောတိ? အာဝဇ္ဇနပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ခီဏာသဝါနံ ဇာနနံ. အနာဝဇ္ဇိတတ္တာ ပနေသ အဇာနန္တော ပုစ္ဆီတိ ဧကေ. ထေရော သမာပတ္တိဗဟုလော ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနလေဏမဏ္ဍပါဒီသု နိစ္စံ သမာပတ္တိဖလေနေဝ ယာပေတိ. ကုလသန္တကမ္ပိ ဂါမံ ပဝိသိတွာ ဒွါရေ သမာပဇ္ဇိတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတောဝ ဘိက္ခံ ဂဏှာတိ. ထေရော ကိရ ‘‘ဣမိနာ မေ ပစ္ဆိမေန အတ္တဘာဝေန မဟာဇနာနုဂ္ဂဟံ ကရိဿာမိ, ယေ မယှံ ဘိက္ခံ ဝါ ဒေန္တိ, ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ဝါ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, တေသံ တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ. တသ္မာ သမာပတ္တိဗဟုလတာယ န ဇာနိ. ဣတိ အဇာနန္တောဝ ပုစ္ဆီတိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟေတ္ထ အဇာနနကာရဏံ အတ္ထိ. အဘိလက္ခိတံ သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနံ အဟောသိ ဒသသဟဿိလောကဓာတုကမ္ပနာဒီဟိ နိမိတ္တေဟိ. ထေရဿ ပန ပရိသာယ ကေဟိစိ ဘိက္ခူဟိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, ကေဟိစိ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော. တတ္ထ ယေဟိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, တေပိ ပဿိတုကာမာဝ. ယေဟိပိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, တေပိ ပဿိတုကာမာဝ. တတ္ထ ယေဟိ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, တေ အဘိဒဿနကာမတာယ ဂန္တွာ ‘‘ကုဟိံ ဘဂဝါ’’တိ ပုစ္ဆန္တာ ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ သုတွာ သန္ဓာရေတုံ န သက္ခိဿန္တိ. စီဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ ဧကဝတ္ထာ ဝါ ဒုန္နိဝတ္ထာ ဝါ ဥရာနိ ပဋိပိသန္တာ ပရောဒိဿန္တိ. တတ္ထ မနုဿာ ‘‘မဟာကဿပေန သဒ္ဓိံ အာဂတပံသုကူလိကာ သယမ္ပိ ဣတ္ထိယော ဝိယ ပရောဒန္တိ, တေ [Pg.447] ကိံ အမှေ သမဿာသေန္တီ’’တိ မယှံ ဒေါသံ ဒဿန္တိ. ဣဒံ ပန သုညံ မဟာရညံ, ဣဓ ယထာ တထာ ရောဒန္တေသု ဒေါသော နတ္ထိ. ပုရိမတရံ သုတွာ နာမ သောကောပိ တနုကော ဟောတီတိ ဘိက္ခူနံ သတုပ္ပာဒလာဘတ္ထံ ဇာနန္တောဝ ပုစ္ဆိ.

437. 于《五百犍度》中，“从波婆至古西那罗”者（长部义注 2.231），是说在波婆城乞食后，心想“我将前往古西那罗”，于是踏上旅程。“手持曼陀罗花”，是说将一朵大如巨瓮的花置于行杖上，如持伞般举着。“我实见之”，是说从远处看见他走来。见到之后，心想：“我要向他询问世尊的近况。”又想：“倘若我坐着发问，就是对导师不敬。”于是从座位起身，离开所站之处，如车单陀龙王蜕去宝皮一般，披上十力所赐、色如云霞的粪扫衣，十指合掌，光明灿然，置于头顶。怀着对导师的恭敬，他面对裸行顺命外道问道：“贤友，可知我们的导师？”然则，他是知道导师已般涅槃而问，还是不知而问呢？诸漏尽者的知见，有赖于作意。有人说：“他因为没有作意，所以不知而问。”长老常入等至，无论昼夜，在住处、洞窟、茅棚等，恒常安住于等至之果。即便入村乞食，也在门前入定，出定后才接受食物。据说长老心想：“我当以此最后之身利益大众，凡布施我饮食，或以香花等供养我的人，愿他们得大果报。”他总是如此行事。因此有人说，他因常入定而不知，是在不知情下发问的。但此说不应采纳。此处并无不知的理由。导师的般涅槃，有十千世界震动等瑞相，已是显明之兆。在长老的随行比丘中，有些曾见过世尊，有些未曾见过。见过的人，渴望再见；未见的人，也希求瞻仰。其中那些未见者，若因渴望一见而前去询问“世尊在何处？”，一听闻“已般涅槃”，必定无法承受，他们会抛下衣物，衣不蔽体，捶胸痛哭。届时人们会说：“与大迦叶同来的粪扫衣比丘，自己都像妇人一样哭泣，他们如何能安慰我们呢？”他们会因此指责我。而此处是空旷的大森林，无论怎样哭泣都无过失。况且，先听到消息，悲伤也会减轻。因此，为了让比丘们生起正念，长老是明知而问。

အဇ္ဇ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတောတိ အဇ္ဇ ဒိဝသတော ပဋိလောမတော သတ္တမေ အဟနိ ပရိနိဗ္ဗုတော. တတော မေ ဣဒန္တိ တတော သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနတော. အဝီတရာဂါတိ ပုထုဇ္ဇနာ စေဝ သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော စ. တေသဉှိ ဒေါမနဿံ အပ္ပဟီနံ, တသ္မာ တေပိ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ, ဥဘော ဟတ္ထေ သီသေ ဌပေတွာ ရောဒန္တိ. ဆိန္နပါတံ ပပတန္တီတိ ဆိန္နာနံ ပါတော ဝိယ ဆိန္နပါတော, တံ ဆိန္နပါတံ, ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသောယံ, မဇ္ဈေ ဆိန္နာ ဝိယ ဟုတွာ ယတော ဝါ တတော ဝါ ပတန္တီတိ အတ္ထော. အာဝဋ္ဋန္တီတိ အဘိမုခဘာဝေန ဝဋ္ဋန္တိ. ယတ္ထ ပတိတာ, တတော ကတိပယရတနဋ္ဌာနံ ဝဋ္ဋနဝသေနေဝ ဂန္တွာ ပုန ယထာပတိတမေဝ ဌာနံ ဝဋ္ဋနဝသေန အာဂစ္ဆန္တိ. ဝိဝဋ္ဋန္တီတိ ယတ္ထ ပတိတာ, တတော နိဝဋ္ဋန္တိ, ပတိတဋ္ဌာနတော ပရဘာဂံ ဝဋ္ဋမာနာ ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော. အပိစ ပုရတော ဝဋ္ဋနံ အာဝဋ္ဋနံ, ပဿတော ပစ္ဆတော စ ဝဋ္ဋနံ ဝိဝဋ္ဋနံ. တသ္မာ ဒွေ ပါဒေ ပသာရေတွာ သကိံ ပုရတော သကိံ ပစ္ဆတော သကိံ ဝါမတော သကိံ ဒက္ခိဏတော သမ္ပရိဝဋ္ဋမာနာပိ အာဝဋ္ဋန္တိ ဝိဝဋ္ဋန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ. ဝီတရာဂါတိ ပဟီနဒေါမနဿာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု နိဗ္ဗိကာရတာယ သိလာထမ္ဘသဒိသာ အနာဂါမိခီဏာသဝါ. ကာမဉှိ ဒေါမနဿေ အသတိပိ ဧကစ္စော ရာဂေါ ဟောတိယေဝ, ရာဂေ ပန အသတိ ဒေါမနဿဿ အသမ္ဘဝေါယေဝ. တဒေကဋ္ဌဘာဝတော ဟိ ရာဂပ္ပဟာနေန ပဟီနဒေါမနဿာ ဝုတ္တာ, န ခီဏာသဝါ ဧဝ.

“今日已般涅槃七日”，即从今日起，倒数第七日般涅槃。“从彼处我得此”，即从沙门乔达摩般涅槃之处。“未离贪者”，即凡夫以及入流者(sotāpanna)、一来者(sakadāgāmin)。因为他们的忧恼尚未断除，所以他们才会举起双臂哭泣，双手置于头顶而哭号。“如被截断般倒下”，意指如被截断之物坠落，仿佛从中间断裂，然后向四处倒下。“旋转”，指面向前方翻滚。他们跌倒的地方，会以翻滚的方式去到周围数寻之处，又以同样的方式翻滚回到原来的地方。“回转”，则是从跌倒的地方开始翻转，意为离开原来的地方向另一边翻滚而去。此外，向前翻滚叫做“旋转”，向侧、向后翻滚叫做“回转”。因此，他们伸开双腿，一会儿向前，一会儿向后，一会儿向左，一会儿向右，就这样不停地翻滚，所以叫做“旋转”和“回转”。“离贪者”，是已经断除忧恼，对于可意和不可意的事物都能够无动于衷，就像石柱一样，指不还者(anāgāmin)和漏尽者(khīṇāsava)。诚然，即使没有忧恼，有时也会有某种贪；但是如果没有贪，就绝不可能有忧恼。因为二者性质相关，故说他们因断除贪而被称为“已断忧恼者”，这不仅是指漏尽者。

သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟီတိအာဒီသု ပိယာယိတဗ္ဗတော ပိယေဟိ မနဝဍ္ဎနတော မနာပေဟိ မာတာပိတာဘာတာဘဂိနီအာဒိကေဟိ. နာနာဘာဝေါတိ ဇာတိယာ နာနာဘာဝေါ, ဇာတိအနုရူပဂမနေန ဝိသုံ ဘာဝေါ, အသမ္ဗဒ္ဓဘာဝေါတိ အတ္ထော. ဝိနာဘာဝေါတိ မရဏေန ဝိနာဘာဝေါ, စုတိယာ တေနတ္တဘာဝေန အပုနပဝတ္တနတော ဝိပ္ပယောဂေါတိ အတ္ထော. အညထာဘာဝေါတိ ဘဝေန အညထာဘာဝေါ, ဘဝန္တရဂ္ဂဟဏေန ‘‘ကာမာဝစရသတ္တော [Pg.448] ရူပါဝစရော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ တတ္ထာပိ ‘‘မနုဿော ဒေဝေါ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ စ ပုရိမာကာရတော အညာကာရတာတိ အတ္ထော. တန္တိ တသ္မာ. ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ ကုတော ကုဟိံ ကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ခန္ဓပ္ပဝတ္တေ ယံ တံ ဇာတံ…ပေ… မာ ပလုဇ္ဇီတိ လဒ္ဓုံ သက္ကာ, န သက္ကာ ဧဝ တာဒိသဿ ကာရဏဿ အဘာဝတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယသ္မာ သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ, တသ္မာ ဒသ ပါရမိယော ပူရေတွာပိ သမ္ဗောဓိံ ပတွာပိ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာပိ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာပိ ဒေဝေါရောဟဏံ ကတွာပိ ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ, တဉ္စ တထာဂတဿပိ သရီရံ မာ ပလုဇ္ဇီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ, ရောဒန္တေနပိ ကန္ဒန္တေနပိ န သက္ကာ တံ ကာရဏံ လဒ္ဓုန္တိ.

在“与一切所爱、所悦意者”等句中，“所爱者”(piyehi)指因其应被喜爱；“所悦意者”(manāpehi)指因其能增长心意，如父母、兄弟、姐妹等。‘别离’(nānābhāva)指因出生而有别，随其出生而各自相异，意为互不相干。‘分离’(vinābhāva)指因死亡而分离，因命终后不再以彼身存在，意为永别。‘变异’(aññathābhāva)指因存在而变异，因趣入他有，如“欲界有情生为色界有情”、“人生为天人”等，意为从前相变为他相。‘此’(taṃ)即‘是故’(tasmā)。‘于此，何处可得？’(Kutettha labbhā)意为：于此五蕴相续中，在何处能获得‘彼已生、已有、有为、败坏法者，愿其不坏’之事呢？实不可得，因无此理故。此意为：因为与一切所爱、所悦意者皆有别离、分离与变异，是故，纵使圆满十波罗蜜(pāramī)、证得正觉(sambodhi)、转大法轮、示现双神变、自天界下降，欲令如来此已生、已有、有为、败坏法之身不坏，亦无此理。纵使哭泣、悲号，亦不可得此理。

တေန ခေါ ပနာဝုသော, သမယေန သုဘဒ္ဒေါ နာမ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတောတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ နိဒါနဝဏ္ဏနာယံ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၁.ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကထာ) ဝုတ္တနယမေဝ.

贤友(āvuso)，那时，有一位名叫须跋陀(Subhaddo)的老出家者等句，其中应说之事，已在《萨罗达提婆尼》(Sāratthadīpanī)第一卷《第一次大结集的故事》(Paṭhamamahāsaṅgītikathā)的因缘释义(nidānavaṇṇanā)中，以同样的方式讲述。

သင်္ဂီတိနိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

结集因缘故事释义终。

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာဝဏ္ဏနာ

微细学处故事之释义

၄၄၁. သမူဟနေယျာတိ အာကင်္ခမာနော သမူဟနတု, ယဒိ ဣစ္ဆတိ, သမူဟနေယျာတိ အတ္ထော. ကသ္မာ ပန ‘‘သမူဟနထာ’’တိ ဧကံသေနေဝ အဝတွာ ‘‘အာကင်္ခမာနော သမူဟနေယျာ’’တိ ဝိကပ္ပဝစနေနေဝ ဘဂဝါ ဌပေသီတိ? မဟာကဿပဿ ဉာဏဗလဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ. ပဿတိ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘သမူဟနထာတိ ဝုတ္တေပိ သင်္ဂီတိကာလေ ကဿပေါ န သမူဟနိဿတီ’’တိ, တသ္မာ ဝိကပ္ပေနေဝ ဌပေသိ. ယဒိ အသမူဟနနံ ဒိဋ္ဌံ, တဒေဝ စ ဣစ္ဆိတံ, အထ ကသ္မာ ဘဂဝါ ‘‘အာကင်္ခမာနော သမူဟနတူ’’တိ အဝေါစာတိ? တထာရူပပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန. သန္တိ ဟိ ကေစိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမာဒါယ ဝတ္တိတုံ အနိစ္ဆန္တာ, တေသံ တထာ အဝုစ္စမာနေ ဘဂဝတိ ဝိဃာတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, တံ တေသံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာ ပန ဝုတ္တေ တေသံ ဝိဃာတော န ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, အမှာကမေဝါယံ ဒေါသော, ယတော အမှေသုယေဝ ကေစိ သမူဟနနံ န ဣစ္ဆန္တီတိ[Pg.449]. ကေစိ ‘‘သကလဿ ပန သာသနဿ သံဃာယတ္တဘာဝကရဏတ္ထံ တထာ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ယံ ကိဉ္စိ သတ္ထာရာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, တံ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဇီဝိတံ ဝိယ ရက္ခန္တိ. တထာ ဟိ တေ ‘‘ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာကင်္ခမာနော သံဃော သမူဟနတူ’’တိ ဝုတ္တေပိ န သမူဟနိံသု. အညဒတ္ထု ပုရတော ဝိယ တဿ အစ္စယေပိ ရက္ခိံသုယေဝါတိ သတ္ထု သာသနဿ သံဃဿ စ မဟန္တဘာဝဒဿနတ္ထမ္ပိ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ဟိ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အညေပိ ဝါ ဘိက္ခူ ‘‘ကတမံ ပန, ဘန္တေ, ခုဒ္ဒကံ, ကတမံ အနုခုဒ္ဒက’’န္တိ န ပုစ္ဆိံသု သမူဟနဇ္ဈာသယဿေဝ အဘာဝတော, တေနေဝ ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ အပရိစ္စဇိတွာ သဗ္ဗေသံ အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနိ ဌပေတွာ အဝသေသာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနီ’’တိအာဒိမာဟံသု. ဧဝဉှိ ဝဒန္တေဟိ ‘‘ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာ ဣမေ နာမာ’’တိ အဝိနိစ္ဆိတတ္တာ သဗ္ဗေသံ အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ.

441. “若希望，则可废除”，意为：若有意，可废除；若愿意，可废除。然而，世尊为何不直截了当地说“应废除”，而以“若希望，则可废除”此种选择性言辞来确立呢？因为世尊已见到大迦叶的智慧之力。世尊了知：“即使说‘应废除’，结集时迦叶也不会废除。”因此，他便以选择性言辞来确立。若已见不应废除，且亦希望不废除，那么世尊为何还说“若希望，则可废除”呢？此是随顺某些人的意乐。确实有些人不愿受持微细学处，若世尊不这样说，他们就会生起障碍，这将长久地对他们不利、带来痛苦。若这样说，他们就不会生起障碍，（而会想：）‘这过错只在我们，因为我们中有人不愿废除。’有人说：‘此是为了使整个教法归属于僧团。’凡是导师所制定的学处，释迦子沙门都顶戴受持，如护生命。因此，即使说“若僧团希望，可废除微细学处”，他们也没有废除。非但如此，他们甚至在世尊般涅槃后，仍如守护眼前之物般守护着它。应当明白，这样说也是为了显示导师的教法和僧团的伟大。因此，具寿阿难及其他比丘都没有问：“尊者，何为微细？何为次微细？”因为他们根本没有废除的意乐。正因如此，他们连一条学处也不舍弃，为了显示一切学处都应受持，而说：“除了四波罗夷，其余都是微细学处”等。这样说时，因为未曾明确“这些名为微细学处”，就显示了一切学处都应受持。

၄၄၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သံဃံ ဉာပေသီတိ ဧတ္ထ ပန ကေစိ ဝဒန္တိ ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန, ကတမံ ခုဒ္ဒကံ, ကတမံ အနုခုဒ္ဒကန္တိ မိလိန္ဒရညာ ပုစ္ဆိတေ ‘ဒုက္ကဋံ မဟာရာဇ, ခုဒ္ဒကံ, ဒုဗ္ဘာသိတံ အနုခုဒ္ဒက’န္တိ (မိ. ပ. ၄.၂.၁) ဝုတ္တတ္တာ နာဂသေနတ္ထေရော ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကံ ဇာနိ, မဟာကဿပတ္ထေရော ပန တံ အဇာနန္တော ‘သုဏာတု မေ အာဝုသော’တိအာဒိနာ ကမ္မဝါစံ သာဝေသီ’’တိ, န တံ ဧဝံ ဂဟေတဗ္ဗံ. နာဂသေနတ္ထေရော ဟိ ပရေသံ ဝါဒပထောပစ္ဆေဒနတ္ထံ သင်္ဂီတိကာလေ ဓမ္မသင်္ဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဂဟိတကောဋ္ဌာသေသု အန္တိမကောဋ္ဌာသမေဝ ဂဟေတွာ မိလိန္ဒရာဇာနံ သညာပေသိ, မဟာကဿပတ္ထေရော ပန ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ အသမူဟနိတုကာမတာယ တထာ ကမ္မဝါစံ သာဝေသိ.

442. 当时，具寿大迦叶告知僧团。于此，有人说：“弥兰陀王曾问：‘尊者龙军，何为微小？何为次微小？’答言：‘大王，恶作是微小，恶说是次微小。’（《弥兰陀王问经》4.2.1）因此，龙军长老知晓微小与次微小学处，而大迦叶长老因不知晓，便以‘贤友，请听我言’等句宣告羯磨语。”此不应作如是解。龙军长老实为截断他人论道，于结集时，从诸结集法之大长老所采纳的诸部分中，仅取最后一部分为弥兰陀王开示；而大迦叶长老则因不欲废除任何一条学处，故如是宣告羯磨语。

တတ္ထ ဂိဟိဂတာနီတိ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တာနီတိ ဝဒန္တိ. ဂိဟီသု ဂတာနိ, တေဟိ ဉာတာနိ ဂိဟိဂတာနီတိ ဧဝံ ပနေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဓူမကာလော ဧတဿာတိ ဓူမကာလိကံ စိတကဓူမဝူပသမတော ပရံ အပ္ပဝတ္တနတော. အပ္ပညတ္တန္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၃၆; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၇.၂၃) နဝံ အဓမ္မိကံ ကတိကဝတ္တံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ဝါ ဗန္ဓန္တာ အပ္ပညတ္တံ ပညပေန္တိ နာမ ပုရာဏသန္ထတဝတ္ထုသ္မိံ သာဝတ္ထိယံ ဘိက္ခူ ဝိယ. ဥဒ္ဓမ္မံ ဥဗ္ဗိနယံ သာသနံ ဒီပေန္တာ ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ နာမ ဝဿသတပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ [Pg.450] ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဝိယ. ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာ ပန အာပတ္တိယော သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမန္တာ ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ န ဝတ္တန္တိ နာမ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဝိယ. နဝံ ပန ကတိကဝတ္တံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ဝါ အဗန္ဓန္တာ, ဓမ္မတော ဝိနယတော သာသနံ ဒီပေန္တာ, ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကမ္ပိ စ သိက္ခာပဒံ အသမူဟနန္တာ အပ္ပညတ္တံ န ပညပေန္တိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ, ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ နာမ အာယသ္မာ ဥပသေနော ဝိယ အာယသ္မာ ယသော ကာကဏ္ဍကပုတ္တော ဝိယ စ.

于此，所谓“行于在家”，有人说是指“与在家者相应”。此处应见其义为：行于在家众中，为彼等所知，是为“行于在家”。“烟时”是指此罪有时限如烟，因其于葬火之烟平息后即不复有。于“未制而制”等句中，制定新而不如法之协议或学处，名为“未制而制”，犹如舍卫城(Sāvatthī)诸比丘于旧住处之事。宣说违背法与律的教法，名为“已制而废”，犹如世尊般涅槃百年后，毗舍离的跋耆子比丘。又，故意违犯微小又微细的学处，名为“不于已制学处受持而行”，犹如阿说示与布纳跋苏派的比丘。然，不制定新协议或学处，依法依律宣说教法，不废除哪怕是微小又微细的学处，则名为“不制未制”、“不废已制”、“于已制学处受持而行”，犹如具寿优波先那与具寿迦干陀迦子耶舍(Yasa Kākaṇḍakaputta)。

၄၄၃. ဘဂဝတာ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေတိ ဝေသာလိံ နိဿာယ စာပါလေ စေတိယေ ဝိဟရန္တေန ဘဂဝတာ –

443. 当世尊示现显著之相时，即世尊依毗舍离住于遮波罗(Cāpāla)塔时——

‘‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ, ရမဏီယံ ဥဒေနစေတိယံ, ရမဏီယံ ဂေါတမကစေတိယံ, ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗစေတိယံ, ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တစေတိယံ, ရမဏီယံ သာရန္ဒဒစေတိယံ, ရမဏီယံ စာပါလစေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ ပန, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၆၆) –

“阿难，毗舍离是可喜的，优提那(Udena)塔是可喜的，乔达摩咖塔是可喜的，七芒果(Sattamba)塔是可喜的，众子(Bahuputta)塔是可喜的，萨兰达达塔是可喜的，遮波罗(Cāpāla)塔是可喜的。阿难，无论谁，若已修习、多作、作为乘、作为基础、实行、熟习、善始四神足，他若希望，可以住世一劫或一劫余。阿难，如来已修习、多作、作为乘、作为基础、实行、熟习、善始四神足。阿难，如来若希望，可以住世一劫或一劫余。”

ဧဝံ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ.

如是，当示现显著之相时。

မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တောတိ မာရေန အဇ္ဈောတ္ထဋစိတ္တော. မာရော ဟိ ယဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဒွါဒသ ဝိပလ္လာသာ အပ္ပဟီနာ, တဿ စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာတိ. ထေရဿ စ စတ္တာရော ဝိပလ္လာသာ အပ္ပဟီနာ, တေနဿ မာရော စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာသိ. သော ပန စိတ္တပရိယုဋ္ဌာနံ ကရောန္တော ကိံ ကရောတီတိ? ဘေရဝံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ ဒဿေတိ, သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ သာဝေတိ, တတော သတ္တာ တံ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ သတိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိဝဋမုခါ ဟောန္တိ, တေသံ မုခေန ဟတ္ထံ ပဝေသေတွာ ဟဒယံ မဒ္ဒတိ, တတော ဝိသညာဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ[Pg.451]. ထေရဿ ပနေသ မုခေန ဟတ္ထံ ပဝေသေတုံ ကိံ သက္ခိဿတိ, ဘေရဝါရမ္မဏံ ပန ဒဿေသိ, တံ ဒိသွာ ထေရော နိမိတ္တောဘာသံ န ပဋိဝိဇ္ဈိ.

“心为魔所扰”，即心为魔所制。魔罗只会扰乱那些十二种颠倒全然未断者的心。长老尚有四种颠倒未断，因此魔罗扰乱其心。那么，魔罗在扰乱心时会做什么呢？他或示现可畏的色所缘，或令闻可畏的声所缘，众生见或闻后，便失念张口，魔罗即从其口伸手入内，按其心脏，于是他们便昏迷不醒。然魔罗岂能从长老口中伸手而入？但他示现了可畏的所缘，长老见后，未能了悟此相之显现。

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

微小又微细学处论释义 终。

ဗြဟ္မဒဏ္ဍကထာဝဏ္ဏနာ

梵罚事释义

၄၄၅. ဥဇ္ဇဝနိကာယာတိ ပဋိသောတဂါမိနိယာ. ရဇောဟရဏန္တိ ရဇောပုဉ္ဆနီ. န ကုလဝံ ဂမေန္တီတိ နိရတ္ထကဝိနာသနံ န ဂမေန္တိ. ကုစ္ဆိတော လဝေါ ကုလဝေါ, အနယဝိနာသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဓမ္မဝိနယသင်္ဂီတိယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သင်္ဂီတိယာ ဝိနယပ္ပဓာနတ္တာ ‘‘ဝိနယသင်္ဂီတိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိနယပ္ပဓာနာ သင်္ဂီတိ ဝိနယသင်္ဂီတိ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

445. “逆流而上”(Ujjavanikāya)者，谓逆流而行。“除尘”(Rajoharaṇa)者，谓拂尘具。“不致毁灭”(na kulavaṃ gamenti)者，谓不致无益之毁灭。“恶劣的收割”(kucchito lavo)为`kulavo`，此即是说不幸与毁灭。本应说“法与律的结集”，但因结集以律为主，故说“律的结集”。以律为主的结集，即是律结集。其余于此皆易了知。

ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五百犍度释义 终。

၁၂. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကံ

12. 七百犍度

ဒသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

十事论释义

၄၄၆. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ [Pg.452] နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏာတိ ရူပိယသိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏာ. တတ္ထ မဏိဂ္ဂဟဏေန သဗ္ဗံ ဒုက္ကဋဝတ္ထု, သုဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏေန သဗ္ဗံ ပါစိတ္တိယဝတ္ထု ဂဟိတံ ဟောတိ. ဘိက္ခဂ္ဂေနာတိ ဘိက္ခုဂဏနာယ.

446. 于七百犍度中，“存放的珠宝与黄金”，是指依金银学处(rūpiyasikkhāpada)所禁之珠宝与黄金。于此，以接受珠宝含摄一切恶作事，以接受黄金含摄一切波逸提事。“以比丘数”(Bhikkhaggena)者，谓比丘之计数。

၄၄၇. ဥပက္ကိလေသာတိ ဝိရောစိတုံ အဒတွာ ဥပက္ကိလိဋ္ဌဘာဝကရဏေန ဥပက္ကိလေသာ. မဟိကာတိ ဟိမံ. ဓူမော စ ရဇော စ ဓူမရဇော. ဧတ္ထ ပုရိမာ တယော အသမ္ပတ္တဥပက္ကိလေသာ, ရာဟု ပန သမ္ပတ္တဥပက္ကိလေသဝသေန ကထိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သမဏဗြာဟ္မဏာ န တပန္တိ န ဘာသန္တိ န ဝိရောစန္တီတိ ဂုဏပတာပေန န တပန္တိ ဂုဏောဘာသေန န ဘာသန္တိ ဂုဏဝိရောစနေန န ဝိရောစန္တိ. သုရာမေရယပါနာ အပ္ပဋိဝိရတာတိ ပဉ္စဝိဓာယ သုရာယ စတုဗ္ဗိဓဿ စ မေရယဿ ပါနတော အဝိရတာ.

447. “染污”(Upakkilesā)者，因其不令光亮、造成染污状态，故为染污。“霜”(Mahikā)者，谓霜雪。“烟与尘”(Dhūmo ca rajo)即烟尘。于此，前三者为未至之染污，而罗睺(Rāhu)则应知是依已至之染污而说。“沙门、婆罗门不炽盛、不照耀、不辉耀”者，谓不因德行之威势而炽盛，不因德行之光明而照耀，不因德行之光辉而辉耀。“不离饮酒与醇酒”者，谓不离于饮用五种酒与四种醇酒。

အဝိဇ္ဇာနိဝုဋာတိ အဝိဇ္ဇာယ နိဝါရိတာ ပိဟိတာ. ပိယရူပါဘိနန္ဒိနောတိ ပိယရူပံ သာတရူပံ အဘိနန္ဒမာနာ တုဿမာနာ. သာဒိယန္တီတိ ဂဏှန္တိ. အဝိဒ္ဒသူတိ အန္ဓဗာလာ. သရဇာတိ သကိလေသရဇာ. မဂါတိ မိဂသဒိသာ. တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိသယေ ဘဝေ ဝါ နေတီတိ နေတ္တိ, တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ. တာယ သဟ ဝတ္တန္တီတိ သနေတ္တိကာ.

“为无明所覆（Avijjānivuṭā）”即被无明所阻挡、遮蔽。“爱乐可意形色者（Piyarūpābhinandino）”即欢喜、满足于可爱、愉悦的形色。“接受（Sādiyanti）”即是执取。“无知者（Aviddasū）”即是盲目的愚人。“有尘者（Sarajā）”即是有烦恼之尘垢者。“如兽者（Magā）”即是犹如野兽。在各个不同的所缘或存在中引导，故为“引导（netti）”，这是对渴爱的异名。与此引导一同存续，故为“有引导者（sanettikā）”。

၄၄၈. တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစာတိ (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၄.၃၆၂) တဿ ကိရ ဧဝံ အဟောသိ ‘‘ကုလပုတ္တာ ပဗ္ဗဇန္တာ ပုတ္တဒါရဉ္စေဝ ဇာတရူပရဇတဉ္စ ပဟာယေဝ ပဗ္ဗဇန္တိ, န စ သက္ကာ ယံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတာ တံ ဧတေဟိ ဂါဟေတု’’န္တိ နယဂ္ဂါဟေ ဌတွာ ဧတံ ‘‘မာ အယျာ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. ဧကံသေနေတန္တိ ဧတံ ပဉ္စကာမဂုဏကပ္ပနံ ‘‘အဿမဏဓမ္မော အသကျပုတ္တိယဓမ္မော’’တိ ဧကံသေန ဓာရေယျာသိ.

448. “对那个会众说此……”（相应部义注3.4.362）据说他当时这样想：“良家子出家，是舍弃了妻儿与金银而出家的，不应让他们接受已舍弃之物。”立于此理则，他说了“诸位尊者，不要！”等语。“应断然（Ekaṃsena）”是说，你应断然地认为此五种欲乐的设想是“非沙门法，非释迦子法”。

တိဏန္တိ သေနာသနစ္ဆဒနတိဏံ. ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ တိဏစ္ဆဒနေ ဝါ ဣဋ္ဌကစ္ဆဒနေ ဝါ ဂေဟေ ပလုဇ္ဇန္တေ ယေဟိ တံ ကာရိတံ, တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ [Pg.453] ‘‘တုမှေဟိ ကာရိတံ သေနာသနံ ဩဝဿတိ, န သက္ကာ တတ္ထ ဝသိတု’’န္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. မနုဿာ သက္ကောန္တာ ကရိဿန္တိ, အသက္ကောန္တာ ‘‘တုမှေ ဝဍ္ဎကီ ဂဟေတွာ ကာရာပေထ, မယံ တေ သညာပေဿာမာ’’တိ ဝက္ခန္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ကာရေတွာ တေသံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ, မနုဿာ ဝဍ္ဎကီနံ ဒါတဗ္ဗံ ဒဿန္တိ. သစေ အာဝါသသာမိကာ နတ္ထိ, အညေသမ္ပိ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန အာရောစေတွာ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမံ သန္ဓာယ ‘‘ပရိယေသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

“草（Tiṇaṃ）”是指用于覆盖住所的草。“应寻求（Pariyesitabbaṃ）”是指，当草顶或瓦顶的房舍正在损坏时，应去到建造者那里，告诉他们：“你们建造的住所漏雨，无法在那里居住。”人们如果能够，就会修理；如果不能，他们会说：“你们请木匠来修，我们会补偿他们。”这样说了之后，让他们修好后应告知那些人，人们会支付木匠应得的报酬。如果没有住处的主人，也可以通过乞食的方式告知其他人来修造。有鉴于此，故说“应寻求”。

ဒါရူတိ သေနာသနေ ဂေါပါနသိအာဒီသု ပလုဇ္ဇမာနေသု တဒတ္ထာယ ဒါရု ပရိယေသိတဗ္ဗံ. သကဋန္တိ ဂိဟိဝိကဋံ ဝါ တာဝကာလိကံ ဝါ ကတွာ သကဋံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. န ကေဝလဉ္စ သကဋမေဝ, အညမ္ပိ ဝါသိဖရသုကုဒါလာဒိဥပကရဏံ ဧဝံ ပရိယေသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပုရိသောတိ ဟတ္ထကမ္မဝသေန ပုရိသော ပရိယေသိတဗ္ဗော. ယံ ကဉ္စိ ဟိ ပုရိသံ ‘‘ဟတ္ထကမ္မံ အာဝုသော ဒဿသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဒဿာမိ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣမသ္မိံ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောဟီ’’တိ ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ. န တွေဝါဟံ ဂါမဏိ ကေနစိ ပရိယာယေနာတိ ဇာတရူပရဇတံ ပနာဟံ ကေနစိပိ ကာရဏေန ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ န ဝဒါမိ.

“木材（Dārū）”是指当住所的椽木等正在损坏时，应为此寻求木材。“车（Sakaṭaṃ）”是指应寻求由在家人所做或为临时之用的车。不仅是车，其他如斧、锛、锄等工具也允许如此寻求。“人（Puriso）”是指应通过手艺来寻求人。可以对任何人说：“贤友，你能做些手艺活吗？”当他说“尊者，我能”时，就可以让他做自己想做的任何事，说“在这个上面做这个和那个”。“‘村长，我绝不以任何方式……’是说，我绝不以任何理由说应寻求金银。”

၄၄၉. ပါပကံ ကတန္တိ အသုန္ဒရံ ကတံ.

449. “作了恶（Pāpakaṃ kataṃ）”意为作了不美之事。

၄၅၀. အဟောဂင်္ဂေါတိ တဿ ပဗ္ဗတဿ နာမံ.

450. “阿霍冈伽（Ahogaṅgo）”是那座山的名字。

၄၅၁. ပဋိကစ္စေဝ ဂစ္ဆေယျန္တိ ယတ္ထ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဘိက္ခူ သန္နိပတန္တိ, တတ္ထ ပဌမမေဝ ဂစ္ဆေယျံ. သမ္ဘာဝေသုန္တိ ပါပုဏိံသု.

451. “应当先去（Paṭikacceva gaccheyyaṃ）”是指，在比丘们为平息争端而集会的地方，应当第一时间前往。“相遇（Sambhāvesun）”是指到达。

၄၅၂. အလောဏကံ ဘဝိဿတီတိ အလောဏကံ ဘတ္တံ ဝါ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ ဘဝိဿတိ. အာသုတာတိ သဗ္ဗသမ္ဘာရသဇ္ဇိတာ. ‘‘အသုတ္တာ’’တိ ဝါ ပါဌော.

452. “将会无盐（Aloṇakaṃ bhavissati）”是指饭或菜将会无盐。“已备妥（Āsutā）”是指所有配料都已准备妥当。另有读作“未备妥（Asuttā）”者。

၄၅၃. ဥဇ္ဇဝိံသူတိ နာဝံ အာရုယှ ပဋိသောတေန ဂစ္ဆိံသု. ပါစီနကာတိ ပါစီနဒေသဝါသိနော.

453. “逆流而上（Ujjaviṃsu）”是指乘船逆流而行。“东方人（Pācīnakā）”是指住在东方地区的人。

၄၅၄. နနု တွံ အာဝုသော ဝုဍ္ဎော ဝီသတိဝဿောသီတိ နနု တွံ အာဝုသော ဝီသတိဝဿော, န နိဿယပဋိဗဒ္ဓေါ, ကသ္မာ တံ ထေရော ပဏာမေတီတိ ဒီပေန္တိ. ဂရုနိဿယံ ဂဏှာမာတိ ကိဉ္စာပိ မယံ မဟလ္လကာ, ဧတံ ပန ထေရံ ဂရုံ ကတွာ ဝသိဿာမာတိ အဓိပ္ပာယော.

454. 他们阐明“贤友，你不是年长、二十岁了吗？”的含义：“贤友，你不是已经二十岁，不受依止的约束了吗？为何长老要逐出你呢？”“我们将接受尊敬的依止”的意趣是：“虽然我们年长，但我们将尊敬这位长老而住。”

၄၅၅. မေတ္တာယ [Pg.454] ရူပါဝစရသမာဓိမတ္တဘာဝတော ‘‘ကုလ္လကဝိဟာရေနာ’’တိ ဝုတ္တံ, ခုဒ္ဒကေန ဝိဟာရေနာတိ အတ္ထော, ခုဒ္ဒကတာ စဿ အဂမ္ဘီရဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တာနဝိဟာရေနာ’’တိ. သုညတာဝိဟာရေနာတိ သုညတာမုခေန အဓိဂတဖလသမာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

455. 由于慈（mettā）仅是色界定的状态，故说“以小住而住（kullakavihārena）”，意思是“以微小的住而住”。又因其浅薄，故说“以浅显之住而住（uttānavihārenā）”。“以空性住（suññatāvihārena）”是就以空性为门径所证得的果定而说。

၄၅၇. သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနီယေ. တေန သဒ္ဓိန္တိ ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတလောဏေန သဒ္ဓိံ. န ဟိ ဧတ္ထ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတန္တိ ‘‘ကပ္ပတိ သိင်္ဂိလောဏကပ္ပော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တသိင်္ဂိလောဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဉှိ ပုရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သိင်္ဂေန ပရိဟဋံ န တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ. ယာဝကာလိကမေဝ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတန္တိ သိင်္ဂိလောဏေန မိဿေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ အလောဏာမိသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပေါသထသံယုတ္တေတိ ဥပေါသထပဋိသံယုတ္တေ, ဥပေါသထက္ခန္ဓကေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အတိသရဏံ အတိသာရော, အတိက္ကမော. ဝိနယဿ အတိသာရော ဝိနယာတိသာရော. တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿာတိ ဒသာယ သဒ္ဓိံ နိသီဒနေ ယံ ပမာဏံ ဝုတ္တံ, ဒသာယ ဝိနာ တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

457. “在《经分别》（Suttavibhaṅga）中”是指在《语词分析》（Padabhājanīya）中。“与之一起”是指与先前已接受的盐一起。此处并非指终身药（yāvajīvika）或当日接受之物，这是就“角盐作法是允许的”中所说的角盐而说。那角盐是先前接受后用角携带的，不是当日接受的。时限药（yāvakālika）且是当日接受之物，是就应与角盐混合食用的无盐肉食而说。“与布萨相应（Uposathasaṃyutta）”是指与布萨相关联的，即在《布萨犍度》（Uposathakkhandhaka）中所说的。“超越（atisaraṇaṃ）”即是“违犯（atisāro）”、“逾越（atikkamo）”。“律的违犯”即是“违犯律（vinayātisāro）”。“以之为量”是指，对于与坐具边缘一同坐时所说的标准，在没有坐具边缘的情况下，却以之为标准。其余的在此都容易了知。

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

七百犍度释义终。

ဒွိဝဂ္ဂသင်္ဂဟာတိ စူဠဝဂ္ဂမဟာဝဂ္ဂသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ ဝဂ္ဂေဟိ သင်္ဂဟိတာ. ဒွါဝီသတိပဘေဒနာတိ မဟာဝဂ္ဂေ ဒသ, စူဠဝဂ္ဂေ ဒွါဒသာတိ ဧဝံ ဒွါဝီသတိပ္ပဘေဒါ. သာသနေတိ သတ္ထုသာသနေ. ယေ ခန္ဓကာ ဝုတ္တာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

“二品合集”是指由名为《小品》（Cūḷavagga）和《大品》（Mahāvagga）的二品所集合而成。“二十二种差别”是指《大品》有十种，《小品》有十二种，如此共二十二种差别。“在教法中（sāsane）”是指在导师的教法中。应与“所说的诸犍度（ye khandhakā vuttā）”相连接。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

于律义注《普端严》之《心义灯》中

စူဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《小品》释义终。

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ပရိဝါရ-ဋီကာ

附随复注

သောဠသမဟာဝါရော

十六大品

ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

制定品释义

ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿာတိ [Pg.455] သဗ္ဗသော ပရိသုဒ္ဓခီဏာသဝပရိဝါရဿ. ဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿာတိ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသင်္ခါတဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿ သာသနေတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ ယော သင်္ဂဟံ အာရုဠှော, တဿ. ပုဗ္ဗာဂတံ နယန္တိ ပုဗ္ဗေ အာဂတံ ဝိနိစ္ဆယံ.

“清净眷属”者，即完全清净、漏尽的眷属。“法蕴身”者，即由戒、定、慧、解脱、解脱知见所组成的法蕴之身，此与教法（sāsana）相关联。“其”者，即指被收录于《附随》（Parivāra）中的内容。“先前的方法（Pubbāgataṃ nayaṃ）”者，即先前已有的决断。

၁. ပကတတ္ထပဋိနိဒ္ဒေသော တ-သဒ္ဒေါတိ တဿ ‘‘ဘဂဝတာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ သမာနာဓိကရဏဘာဝေန ဝုတ္တတ္ထဿ ယာယ ဝိနယပညတ္တိယာ ဘဂဝါ ပကတော အဓိကတော သုပါကဋော စ, တံ ဝိနယပညတ္တိံ သဒ္ဓိံ ယာစနာယ အတ္ထဘာဝေန ဒဿေန္တော ‘‘ယော သော…ပေ… ဝိနယပညတ္တိံ ပညပေသီ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဝိနယပညတ္တိန္တိ ဝိနယဘူတံ ပညတ္တိံ.

1. “此”(ta)这个词是指向主述义。它指代与“由世尊”等词同位而述说的义理。为了显示世尊藉以被意指、被作为主题、被彰显的那项律制(vinayapaññatti)，连同其请求的实际意义，而说：“彼……乃至……制定了律制”。其中，“律制”是指作为律的制定。

‘‘ဇာနတာ ပဿတာ’’တိ ဣမေသံ ပဒါနံ ဝိနယဿ အဓိကတတ္တာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန တာဝ အတ္ထံ ယောဇေတွာ ဣဒါနိ သုတ္တန္တနယေန ဒဿေန္တော သတိပိ ဉာဏဒဿန-သဒ္ဒါနံ ပညာဝေဝစနဘာဝေ တေန တေန ဝိသေသေန တေသံ ဝိသယဝိသေသပဝတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝိဇ္ဇတ္တယဝသေန အဘိညာနာဝရဏဉာဏဝသေန သဗ္ဗညုတညာဏမံသစက္ခုဝသေန ပဋိဝေဓဒေသနာဉာဏဝသေန စ အတ္ထံ ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီဟီတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာသဝက္ခယဉာဏေဟိ. ပဋိဝေဓပညာယာတိ အရိယမဂ္ဂပညာယ. ဒေသနာပညာယ ပဿတာတိ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မာနံ ဒေသေတဗ္ဗပ္ပကာရံ ဗောဓနေယျပုဂ္ဂလာနဉ္စ အာသယာနုသယစရိတာဓိမုတ္တိအာဒိဘေဒံ ဓမ္မံ ဒေသနာပညာယ ယာထာဝတော ပဿတာ. အရဟတာတိ အရီနံ, အရာနဉ္စ ဟတတ္တာ, ပစ္စယာဒီနဉ္စ အရဟတ္တာ အရဟတာ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာတိ သမ္မာ သာမဉ္စ သစ္စာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန. အထ ဝါ အန္တရာယိကဓမ္မေ [Pg.456] ဇာနတာ, နိယျာနိကဓမ္မေ ပဿတာ, ကိလေသာရီနံ ဟတတ္တာ အရဟတာ, သမ္မာ သာမံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာတိ ဧဝံ စတုဝေသာရဇ္ဇဝသေနပေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“知者、见者”(Jānatā passatā)：由于这些词在律中是主题，故先依律中所说的方式连结其义，今再以经藏的方式来阐明。虽然“智”(ñāṇa)与“见”(dassana)是“慧”(paññā)的同义词，但为了显示它们通过种种差别而在各自特定领域中的运作，而依三明(vijjattaya)、诸神通(abhiññā)与无碍智(anāvaraṇañāṇa)、一切知智(sabbaññutaññāṇa)与肉眼(maṃsacakkhu)、以及通达智(paṭivedhañāṇa)与说法智(desanāñāṇa)等方式，连结并阐明其义，故说“再者”(apica)等。其中，“宿住等”是指宿住随念智与漏尽智。“通达慧”(Paṭivedhapaññā)是指圣道慧。“以说法慧见”是指以说法慧如实地看见所应教之法、教法的方式，以及应受教化之人的根机、随眠、行止、信解等差别。“阿罗汉”(Arahat)者，因摧毁了诸敌(ari，即烦恼)与（轮回之轮的）辐条(ara)，且因值得(arahattā)领受资具等，故为阿罗汉。“正等觉者”(Sammāsambuddha)者，因正确地(sammā)、靠自己(sāmaṃ)觉悟了诸谛，故为正等觉者。或者，知晓障碍法，看见出离法；因摧毁了烦恼敌，故为阿罗汉；因正确地、靠自己觉悟了一切法，故为正等觉者。应知此处亦可依四无畏(catuvesārajja)进行连结。

အပိစ ဌာနာဋ္ဌာနာဒိဝိဘာဂံ ဇာနတာ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဿတာ, သဝါသနအာသဝါနံ ဆိန္နတ္တာ အရဟတာ, အဘိညေယျာဒိဘေဒေ ဓမ္မေ အဘိညေယျာဒိတော အဝိပရီတာဝဗောဓတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန. အထ ဝါ တီသု ကာလေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏတာယ ဇာနတာ, ကာယကမ္မာဒိဝသေန တိဏ္ဏမ္ပိ ကမ္မာနံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိတော သမ္မာ ကာရိတာယ ပဿတာ, ဒဝါဒီနံ အဘာဝသာဓိကာယ ပဟာနသမ္ပဒါယ အရဟတာ, ဆန္ဒာဒီနံ အဟာနိဟေတုဘူတာယ အက္ခယပဋိဘာနသာဓိကာယ သဗ္ဗညုတာယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာတိ ဧဝံ ဒသဗလအဋ္ဌာရသာဝေဏိကဗုဒ္ဓဓမ္မဝသေနပိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

再者，了知处非处(ṭhānāṭṭhāna)等的分别，看见众生随业而往，因断尽了有残余习气(vāsana)的诸漏(āsava)而为阿罗汉；对于应遍知等种种差别法，能无颠倒地觉悟其为应遍知等，而为正等觉者。或者，以于三世无碍之智而知晓；以身业等三业随智而转、正确造作而看见；以达成戏论(dava)等之不存在的舍断成就而为阿罗汉；以作为欲(chanda)等不减损之因、达成无穷辩才(akkhayapaṭibhāna)的一切知性(sabbaññutā)而为正等觉者。如是，亦可依十力(dasabala)、十八不共佛法(aṭṭhārasāveṇikabuddhadhamma)来进行连结。

၂. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေတိ ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ. မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ ပညတ္တီတိ တသ္မိံယေဝ ဒေသေ ယထာဝုတ္တဝတ္ထုဝီတိက္ကမေ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော. ဝိနီတကထာတိ ဝိနီတဝတ္ထုကထာ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

2. “问答”(Pucchāvissajjanā)者，即问题的解答。“于此”(Ettha)者，即于此问答中。“仅于中土(majjhimadesa)制定”者，因为只有在那个区域，于违越如是所说之事时，才会有罪过的产生。“已决论”(Vinītakathā)者，即已决事(vinītavatthu)之论，或此即为读法。

ကာယေန ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ပုဗ္ဗဘာဂေ သေဝနစိတ္တံ အင်္ဂံ ကတွာ ကာယဒွါရသင်္ခါတဝိညတ္တိံ ဇနယိတွာ ပဝတ္တစိတ္တုပ္ပာဒသင်္ခါတံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ စိတ္တေန သမုဋ္ဌာပိတာ ဝိညတ္တိ, တထာပိ စိတ္တေန အဓိပ္ပေတဿ အတ္ထဿ ကာယဝိညတ္တိယာ သာဓိတတ္တာ ‘‘ကာယဒွါရေန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယာတိ အာပန္နာယ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဘာဝါပါဒနဿ အသက္ကုဏေယျတာသင်္ခါတမတ္ထံ သန္ဓာယ, န ဘဏ္ဍနာဒိဝူပသမံ.

“然以身犯过”者，谓于前行阶段，以行事之心为要素，生起所谓身门之表色(viññatti)，而犯下所谓已发生之心生起的罪过。虽然表色由心而起，但因心所意欲之事是藉由身表色而达成，故说“由身门犯过”。“就此义而言”者，是就已犯之过不可能令其成为无犯此义而言，而非指平息争吵等。

၃. ပေါရာဏကေဟိ မဟာထေရေဟီတိ သီဟဠဒီပဝါသီဟိ မဟာထေရေဟိ. ဌပိတာတိ ပေါတ္ထကသင်္ဂဟာရောဟနကာလေ ဌပိတာ. စတုတ္ထသင်္ဂီတိသဒိသာ ဟိ ပေါတ္ထကာရောဟသင်္ဂီတိ. ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ ဒွတ္တိံသ ဝါရာ သုဝိညေယျာဝ.

3. “由古大长老们”(Porāṇakehi mahātherehi)者，即由居住在狮子岛(Sīhaḷadīpa)的大长老们。“被确立”(Ṭhapitā)者，即在书写汇集(potthakārohana)时被确立。书写结集(potthakārohasaṅgīti)实如第四次结集。于二分(Ubhatovibhaṅga)中的三十二品是极易了知的。

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ

生起品释义

၂၅၇. သမုဋ္ဌာနကထာယ [Pg.457] ပန ကရုဏာသီတလဘာဝေန စန္ဒသဒိသတ္တာ ‘‘ဗုဒ္ဓစန္ဒေ’’တိ ဝုတ္တံ, ကိလေသတိမိရပဟာနတော ‘‘ဗုဒ္ဓါဒိစ္စေ’’တိ ဝုတ္တံ. ပိဋကေ တီဏိ ဒေသယီတိ ယသ္မာ တေ ဒေသယန္တိ, တသ္မာ အင်္ဂိရသောပိ ပိဋကာနိ တီဏိ ဒေသယိ. တာနိ ကတမာနီတိ အာဟ ‘‘သုတ္တန္တ’’န္တိအာဒိ. မဟာဂုဏန္တိ မဟာနိသံသံ. ဧဝံ နီယတိ သဒ္ဓမ္မော, ဝိနယော ယဒိ တိဋ္ဌတီတိ ယဒိ ဝိနယပရိယတ္တိ အနန္တရဟိတာ တိဋ္ဌတိ ပဝတ္တတိ, ဧဝံ သတိ ပဋိပတ္တိပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မော နီယတိ ပဝတ္တတိ. ဝိနယပရိယတ္တိ ပန ကထံ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ဥဘတောစာ’’တိအာဒိ. ပရိဝါရေန ဂန္ထိတာ တိဋ္ဌန္တီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တဿေဝ ပရိဝါရဿာတိ တသ္မိံယေဝ ပရိဝါရေ.

257. 关于生起论，因其慈悲清凉如月，故称“佛月”；因其能除烦恼黑暗，故称“佛日”。关于“宣说三藏”：因为它们（三藏）有所教导，所以鸯耆罗娑(Aṅgirasa，佛陀)也宣说了三藏。是哪三藏呢？即“经藏”等。“大功德”即是大利益。关于“如此正法得以延续，倘若律存在”：即是说，如果律的教法(vinayapariyatti)不中断地存续，那么修行与证悟的正法就能延续。那么，律的教法如何存续呢？回答说，就是“二分”等等。应理解为与《附随》(Parivāra)一同结集而存续。“即在那《附随》中”即是在那《附随》中。

နိယတကတန္တိ ကတနိယတံ, နိယမိတန္တိ အတ္ထော. အညေဟိ သဒ္ဓိန္တိ သေသသိက္ခာပဒေဟိ သဒ္ဓိံ. အသမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနာနီတိ အသင်္ကရသမုဋ္ဌာနာနိ.

“已确定”(niyatakata)即是“已制定”(kataniyata)，意思是“已被规定”(niyamitaṃ)。“与其他一起”(aññehi saddhiṃ)即是“与其他学处(sesasikkhāpadehi saddhiṃ)一起”。“不相混杂的生起”(asambhinnasamuṭṭhānāni)即是“不杂乱的生起”(asaṅkarasamuṭṭhānāni)。

တသ္မာ သိက္ခေတိ ယသ္မာ ဝိနယေ သတိ သဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌတိ, ဝိနယော စ ပရိဝါရေန ဂန္ထိတော တိဋ္ဌတိ, ပရိဝါရေ စ သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဒိဿန္တိ, တသ္မာ သိက္ခေယျ ပရိဝါရံ, ဥဂ္ဂဏှေယျာတိ အတ္ထော.

“因此应当学习”：因为有律则正法才能住立，而律又与《附随》(Parivāra)结合而存，在《附随》中可见生起等法，因此应当学习《附随》，其义即是应当通晓。

အာဒိမှိ တာဝ ပုရိမနယေတိ ‘‘ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ, ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတီ’’တိအာဒိနာ (ပရိ. ၁၈၇) ပညတ္တိဝါရေ သကိံ အာဂတနယံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

最初，关于“依前述方法”：这是就《附随》(Pari. 187)“制定品”(paññattivāra)中出现过一次的方法而说的，即“六种犯戒生起中，由几种生起而生起？由一种生起而生起，即由身与心而生起”等。

၂၅၈. နာနုဗန္ဓေ ပဝတ္တိနိန္တိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဝုဋ္ဌာပိတံ ပဝတ္တိနိံ ဒွေ ဝဿာနိ နာနုဗန္ဓေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၁၁၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ.

258. 关于“不随侍和尚尼”(Nānubandhe pavattiniṃ)：这是指（《波逸提》1111）中所说的学处：“若比丘尼，于为己授具足戒之和尚尼，二年不随侍。”

၂၇၀. အကတန္တိ အညေဟိ အမိဿီကတံ, နိယတသမုဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

270. “不杂”(akata)者，谓不与其他相混合，意即“确定生起”(niyatasamuṭṭhāna)。

အန္တရပေယျာလံ

中间省略

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

若干问品释义

၂၇၁. ဝေရံ [Pg.458] မဏတီတိ ရာဂါဒိဝေရံ မဏတိ ဝိနာသေတိ. ဧတာယာတိ ဝိရတိယာ. နိယျာနန္တိ မဂ္ဂံ. ကာယပါဂဗ္ဗိယန္တိ ကာယပါဂဗ္ဗိယဝသေန ပဝတ္တံ ကာယဒုစ္စရိတံ.

271. “灭除怨恨”（Veraṃ maṇati）是指消除贪欲等怨恨（rāgādiveraṃ maṇati vināseti）。“由此”（Etāya）是指通过远离（viratiyā）。“出离”（Niyyāna）是指道（maggaṃ）。“身粗鲁”（Kāyapāgabbiya）是指因身粗鲁而产生的身恶行（kāyaduccaritaṃ）。

၂၇၄. သာရဏီယာတိ သရိတဗ္ဗယုတ္တာ အနုဿရဏာရဟာ အဒ္ဓါနေ အတိက္ကန္တေပိ န သမ္မုဿိတဗ္ဗာ. မိဇ္ဇတိ သိနိယှတိ ဧတာယာတိ မေတ္တာ, မိတ္တဘာဝေါ. မေတ္တာ ဧတဿ အတ္ထီတိ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ, တံ ပန ယသ္မာ မေတ္တာသဟဂတစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တစိတ္တေန ကတံ ကာယကမ္မ’’န္တိ. အာဝီတိ ပကာသံ. ပကာသဘာဝေါ စေတ္ထ ယံ ဥဒ္ဒိဿ တံ ကာယကမ္မံ ကရီယတိ, တဿ သမ္မုခဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘သမ္မုခါ’’တိ. ရဟောတိ အပကာသံ. အပကာသတာ စ ယံ ဥဒ္ဒိဿ တံ ကမ္မံ ကရီယတိ, တဿ အပစ္စက္ခဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘ပရမ္မုခါ’’တိ. ဥဘယေဟီတိ နဝကေဟိ ထေရေဟိ စ. ပိယံ ပိယာယိတဗ္ဗံ ကရောတီတိ ပိယကရဏော. ဂရုံ ဂရုဋ္ဌာနိယံ ကရောတီတိ ဂရုကရဏော. သင်္ဂဟာယာတိ သင်္ဂဟဝတ္ထုဝိသေသဘာဝတော သဗြဟ္မစာရီနံ သင်္ဂဟဏတ္ထာယ. အဝိဝါဒါယာတိ သင်္ဂဟဝတ္ထုဘာဝတော ဧဝ န ဝိဝါဒါယ. သတိ စ အဝိဝါဒဟေတုဘူတသင်္ဂဟကတ္တေ တေသံ ဝသေန သဗြဟ္မစာရီနံ သမဂ္ဂဘာဝေါ ဘေဒါဘာဝေါ သိဒ္ဓေါယေဝါတိ အာဟ ‘‘သမဂ္ဂဘာဝါယာ’’တိအာဒိ.

274. “应忆念”（Sāraṇīya）是指值得忆念、应当忆念，即使经过长久时间也不应遗忘。“慈”（Mettā）是融合、亲善的意思，是友爱的情感。具有慈爱称为慈身业（mettaṃ kāyakammaṃ），因为它是由与慈心（mettāsahagatacitta）相应的心所生起，因此说‘以慈心所作的身业’。“公开”（Āvī）是指显露（pakāsaṃ）。这里所说的公开，是指为了某人当面而做的身业，因此说‘当面’（sammukhā）。“隐蔽”（Raho）是指不显露（apakāsaṃ）。这里所说的不公开，是指为了某人背后而做的行为，因此说‘背后’（parammukhā）。“双方”（Ubhayahi）是指新学比丘和长老比丘（navakehi therehi ca）。“作可爱”（Piyakaraṇa）是使之可爱。“作可敬”（Garukaraṇa）是使之可敬。“为摄受”（Saṅgahāya）是因为它是特殊的摄受事物（saṅgahavatthuvisesa），为了摄受同梵行者（sabrahmacārīnaṃ saṅgahaṇatthāya）。“为不诤”（Avivādāya）是因为它是摄受事物，而不是为了诤论。如果具有不诤之因的摄受，那么同梵行者自然会达成和合，没有分裂，因此说‘为了和合’（samaggabhāvāya）等等。

ပဂ္ဂယှ ဝစနန္တိ ကေဝလံ ‘‘ဒေဝေါ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဒေဝတ္ထေရော’’တိ ဂုဏေဟိ ထိရဘာဝဇောတနံ ပဂ္ဂဏှိတွာ ဥစ္စံ ကတွာ ဝစနံ. မမတ္တဗောဓနဝစနံ မမာယနဝစနံ. ဧကန္တတိရောက္ခဿ မနောကမ္မဿ သမ္မုခတာ နာမ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပနဝသေနေဝ ဟောတိ, တဉ္စ ခေါ လောကေ ကာယကမ္မန္တိ ပါကဋံ ပညာတံ ဟတ္ထဝိကာရာဒိံ အနာမသိတွာယေဝ ဒဿေန္တော ‘‘နယနာနိ ဥမ္မီလေတွာ’’တိအာဒိမာဟ. ကာမဉ္စေတ္ထ မေတ္တာသိနေဟသိနိဒ္ဓါနံ နယနာနံ ဥမ္မီလနာ ပသန္နေန မုခေန ဩလောကနဉ္စ မေတ္တံ ကာယကမ္မမေဝ, ယဿ ပန စိတ္တဿ ဝသေန နယနာနံ မေတ္တာသိနေဟသိနိဒ္ဓတာ မုခဿ စ ပသန္နတာ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တံ မနောကမ္မံ နာမာ’’တိ.

“高举言语”（Paggayha vacana）并非仅说‘天神’（devo），而是以‘天神长老’（devatthero）来突出其德行的坚定性，从而高声宣说。这是表达“我所”（mamatta）的言语，是表达执取“这是我的”（mamāyana）的言语。对于完全隐蔽的意业（manokamma），其显现就是通过表业（viññatti）而产生的，而这在世间被认为是身业（kāyakamma），即使不涉及手的变化等，也能通过展示‘睁开眼睛’等行为来说明。即使此处充满慈爱与柔情的眼睛睁开，以及以清净的面容观看，本身也是慈爱的身业。然而，因为心的缘故而使眼睛充满慈爱和柔情，以及面容的清净，正是针对这种情况才说‘慈爱是意业’（mettaṃ manokammaṃ）。

ဣမာနိ [Pg.459] (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၄၁; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၉၂; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၁၁) စ မေတ္တကာယကမ္မာဒီနိ ပါဠိယံ ဘိက္ခူနံ ဝသေန အာဂတာနိ ဂိဟီသုပိ လဗ္ဘန္တိယေဝ. ဘိက္ခူနဉှိ မေတ္တစိတ္တေန အာစရိယုပဇ္ဈာယဝတ္တာဒိအာဘိသမာစာရိကဓမ္မပူရဏံ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ. သဗ္ဗဉ္စ အနဝဇ္ဇကာယကမ္မံ အာဘိသမာစာရိကကမ္မန္တောဂဓမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂိဟီနံ စေတိယဝန္ဒနတ္ထာယ ဗောဓိဝန္ဒနတ္ထာယ သံဃနိမန္တနတ္ထာယ ဂမနံ, ဂါမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ, ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ, အာသနပညာပနံ, အနုဂမနန္တိ ဧဝမာဒိကံ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ. ဘိက္ခူနံ မေတ္တစိတ္တေန အာစာရပညတ္တိသိက္ခာပန ကမ္မဋ္ဌာနကထန ဓမ္မဒေသနာ ပရိပုစ္ဆန အဋ္ဌကထာကထနဝသေန ပဝတ္တိယမာနံ တေပိဋကမ္ပိ ဗုဒ္ဓဝစနံ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ နာမ. ဂိဟီနံ ‘‘စေတိယဝန္ဒနတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ, ဗောဓိဝန္ဒနတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ, ဓမ္မဿဝနံ ကရိဿာမ, ဒီပမာလာပုပ္ဖပူဇံ ကရိဿာမ, တီဏိ သုစရိတာနိ သမာဒါယ ဝတ္တိဿာမ, သလာကဘတ္တာဒီနိ ဒဿာမ, ဝဿာဝါသိကံ ဒဿာမ, အဇ္ဇ သံဃဿ စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒဿာမ, သံဃံ နိမန္တေတွာ ခါဒနီယာဒီနိ သံဝိဒဟထ, အာသနာနိ ပညပေထ, ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေထ, သံဃံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ အာနေထ, ပညတ္တာသနေ နိသီဒါပေထ, ဆန္ဒဇာတာ ဥဿာဟဇာတာ ဝေယျာဝစ္စံ ကရောထာ’’တိအာဒိကထနကာလေ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ နာမ. ဘိက္ခူနံ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ စေတိယင်္ဂဏဝတ္တာဒီနိ စ ကတွာ ဝိဝိတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူ သုခီ ဟောန္တု အဝေရာ အဗျာပဇ္ဇာ’’တိ စိန္တနံ မေတ္တံ မနောကမ္မံ နာမ. ဂိဟီနံ ‘‘အယျာ သုခီ ဟောန္တု အဝေရာ အဗျာပဇ္ဇာ’’တိ စိန္တနံ မေတ္တံ မနောကမ္မံ နာမ.

这些慈身业（mettakāyakamma）等（《长部》义注2.141；《中部》义注1.492；《增支部》义注3.6.11）虽然在巴利文中是以比丘为例说明，但在家人也同样可以实践。对于比丘而言，以慈心圆满阿阇梨和戒师（upajjhāya）的职责等威仪法（ābhisamācārika-dhamma），即是慈身业。须知，一切无罪的身业都包含在威仪行（ābhisamācārika-kamma）之中。对于在家居士而言，为了礼拜佛塔、菩提树，或邀请僧团而前往，或者看见比丘进入村庄托钵时上前迎接、接过钵、安排座位、跟随护送等等，这些都称为慈身业。对于比丘而言，以慈心教导戒律、教授业处、说法、回答问题、讲述义注等方式弘扬三藏佛语，这称为慈语业（mettāvacīkamma）。对于在家居士而言，说“我们去礼拜佛塔、礼拜菩提树，我们要听法、供灯供花，我们要受持三善行，我们要布施筹食（salākabhatta）等，我们要布施雨安居（vassāvāsika）必需品，今天我们要供养僧团四资具（cattāro paccaye），邀请僧团后请准备嚼食等，请铺设座位，请准备饮用水，请去迎接僧团，请引导僧团到安排好的座位上就座，请以满怀的意乐和欢喜心来服务”等等，这些话语都称为慈语业。对于比丘而言，清晨起床后整理身体，做清扫佛塔庭院等工作，然后在僻静处坐下，心中想着“愿此寺院里的比丘们快乐、无怨、无恼”，这称为慈意业（mettāmanokamma）。对于在家居士而言，心中想着“愿尊者们快乐、无怨、无恼”，这称为慈意业。

လာဘာတိ စီဝရာဒယော လဒ္ဓပစ္စယာ. ဓမ္မိကာတိ ကုဟနာဒိဘေဒံ မိစ္ဆာဇီဝံ ဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မေန သမေန ဘိက္ခာစရိယဝတ္တေန ဥပ္ပန္နာ. အန္တမသော ပတ္တပရိယာပန္နမတ္တမ္ပီတိ ပစ္ဆိမကောဋိယာ ပတ္တေ ပရိယာပန္နံ ပတ္တဿ အန္တောဂတံ ဒွတ္တိကဋစ္ဆုဘိက္ခာမတ္တမ္ပိ. ဒေယျံ ဒက္ခိဏေယျဉ္စ အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ ကတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ. ဧတ္ထ ဟိ ဒွေ ပဋိဝိဘတ္တာနိ နာမ အာမိသပဋိဝိဘတ္တံ ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘတ္တဉ္စ. တတ္ထ ‘‘ဧတ္တကံ ဒဿာမိ, ဧတ္တကံ န ဒဿာမီ’’တိ ဧဝံ စိတ္တေန ဝိဘဇနံ အာမိသပဋိဝိဘတ္တံ နာမ. ‘‘အသုကဿ ဒဿာမိ, အသုကဿ န ဒဿာမီ’’တိ ဧဝံ စိတ္တေန ဝိဘဇနံ ပန ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘတ္တံ နာမ. တဒုဘယမ္ပိ အကတွာ ယော အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ, အယံ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ နာမ. တေနာဟ ‘‘နေဝ အာမိသံ ပဋိဝိဘဇိတွာ ဘုဉ္ဇတီ’’တိအာဒိ. အဒါတုမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန [Pg.460] ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဒါနဉှိ နာမ န ကဿစိ နိဝါရိတံ, တေန ဒုဿီလဿပိ အတ္ထိကဿ သတိ သမ္ဘဝေ ဒါတဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ကရုဏာယနဝသေန, န ဝတ္တပူရဏဝသေန. သာရဏီယဓမ္မပူရကဿ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂိတာယ ‘‘သဗ္ဗေသံ ဒါတဗ္ဗမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂိလာနာဒီနံ ပန ဩဒိဿကံ ကတွာ ဒါနံ အပ္ပဋိဝိဘာဂပက္ခိကံ ‘‘အသုကဿ န ဒဿာမီ’’တိ ပဋိက္ခေပဿ အဘာဝတော. ဗျတိရေကပ္ပဓာနော ဟိ ပဋိဝိဘာဂေါ. တေနာဟ ‘‘ဂိလာနဂိလာနုပဋ္ဌာက…ပေ… ဝိစေယျ ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

“利养”(Lābha)是指衣等已获得的资具。“如法”(Dhammika)是指远离欺诈等邪命，通过如法、平等的乞食行为而获得。“乃至仅仅是钵中所含之物”(Antamaso pattapariyāpannamattampi)是指最低限度，即钵中所含、钵内的两三匙比丘之食。“不分别受用者”(appaṭivibhattabhogī)的解释如下：此处有两种分别，名为资具分别(āmisa-paṭivibhatta)与对人的分别(puggala-paṭivibhatta)。其中，“我应给这么多，不应给那么多”，像这样用心分别，名为资具分别；而“我应给某人，不应给某人”，像这样用心分别，名为对人的分别。不做此二者而受用者，名为不分别受用者。因此说“既不分别资具而受用”等。“不给亦可”(Adātuṃpi)中的“亦”(pi)字，表示“给亦可”。布施并非对任何人有所禁止，因此对破戒者，若其有需要且有能力布施时，亦应布施，但这应是出于悲悯，而非为履行义务。对于圆满可念法(sāraṇīyadhamma)者，因其不分别受用，故说“应施予一切人”。然而，指定给病人等的布施，因无“不给某人”的拒绝，故属于不分别的范畴。因为分别主要在于排除。因此说“对病人、病患看护者……等，审虑后布施亦可”。

သာဓာရဏဘောဂီတိ ဧတ္ထ သာဓာရဏဘောဂိနော ဣဒံ လက္ခဏံ – ယံ ယံ ပဏီတံ လဘတိ, တံ တံ နေဝ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနမုခေန ဂိဟီနံ ဒေတိ အတ္တနော အာဇီဝသုဒ္ဓိံ ရက္ခမာနော, န အတ္တနာဝ ပရိဘုဉ္ဇတိ ‘‘မယှံ အသာဓာရဏဘောဂိတာ မာ ဟောတူ’’တိ. တံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော စ ‘‘သံဃေန သာဓာရဏံ ဟောတူ’’တိ ဂဟေတွာ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ သံဃသန္တကံ ဝိယ ပဿတိ. ဣမိနာ စ တဿ လာဘဿ တီသုပိ ကာလေသု သာဓာရဏတော ဌပနံ ဒဿိတံ. ‘‘တံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော စ သံဃေန သာဓာရဏံ ဟောတူ’’တိ ဣမိနာ ပဋိဂ္ဂဟဏကာလော ဒဿိတော, ‘‘ဂဟေတွာ…ပေ… ပဿတီ’’တိ ဣမိနာ ပဋိဂ္ဂဟိတကာလော. တဒုဘယံ ပန တာဒိသေန ပုဗ္ဗဘာဂေန ဝိနာ န ဟောတီတိ အတ္ထသိဒ္ဓေါ ပုရိမကာလော. တယိဒမ္ပိ ပဋိဂ္ဂဟဏတော ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ ‘‘သံဃေန သာဓာရဏံ ဟောတူတိ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ, ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ ဟောတိ ‘‘သံဃေန သာဓာရဏံ ဟောတူတိ ပဋိဂ္ဂဏှာမီ’’တိ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဟောတိ ‘‘သံဃေန သာဓာရဏံ ဟောတူတိ ပဋိဂ္ဂဟိတံ မယာ’’တိ ဧဝံ တိလက္ခဏသမ္ပန္နံ ကတွာ လဒ္ဓလာဘံ ဩသာနလက္ခဏံ အဝိကောပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တော သာဓာရဏဘောဂီ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ စ ဟောတိ.

“共受用者”(Sādhāraṇabhogī)，此处共受用者的特征是：守护着自己生计清净的他，无论获得什么美好的东西，既不为以利求利而谄媚地将其施予在家人，也不独自享用，心想：“愿我不要有非共同享用的行为”。他接受时，应想着“愿此物为僧团共有”，接受后敲响钟板，视之为僧团之物而受用。此举亦显示，该利养于三时中皆被置于共有状态。“他接受时想着‘愿此物为僧团共有’”此句显示了接受之时；“接受后……视之”此句显示了已接受之时。然此二者若无如是前行则不能成就，故前时之存在乃义理所成。此即：接受前，他有“我将以‘愿此物为僧团共有’之念而接受”的想法；接受时，他有“我正以‘愿此物为僧团共有’之念而接受”的想法；接受后，他有“我已以‘愿此物为僧团共有’之念而接受”的想法。如是具足三相，于所得利养不坏其共有的性质而受用者，即是共受用者，亦是不分别受用者。

ဣမံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၄၁; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၉၂; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၁၁) ပန သာရဏီယဓမ္မံ ကော ပူရေတိ, ကော န ပူရေတိ? ဒုဿီလော တာဝ န ပူရေတိ. န ဟိ တဿ သန္တကံ သီလဝန္တော ဂဏှန္တိ. ပရိသုဒ္ဓသီလော ပန ဝတ္တံ အခဏ္ဍေန္တော ပူရေတိ. တတြိဒံ ဝတ္တံ – ယော ဩဒိဿကံ ကတွာ မာတု ဝါ ပိတု ဝါ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဒီနံ ဝါ ဒေတိ, သော ဒါတဗ္ဗံ ဒေတု, သာရဏီယဓမ္မော ပနဿ န ဟောတိ, ပလိဗောဓဇဂ္ဂနံ နာမ ဟောတိ. သာရဏီယဓမ္မော ဟိ မုတ္တပလိဗောဓဿေဝ ဝဋ္ဋတိ. တေန ပန [Pg.461] ဩဒိဿကံ ဒေန္တေန ဂိလာနဂိလာနုပဋ္ဌာကအာဂန္တုကဂမိကာနဉ္စေဝ နဝပဗ္ဗဇိတဿ စ သံဃာဋိပတ္တဂ္ဂဟဏံ အဇာနန္တဿ ဒါတဗ္ဗံ. ဧတေသံ ဒတွာ အဝသေသံ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ထောကံ ထောကံ အဒတွာ ယော ယတ္တကံ ဂဏှာတိ, တဿ တတ္တကံ ဒါတဗ္ဗံ. အဝသိဋ္ဌေ အသတိ ပုန ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ယံ ယံ ပဏီတံ, တံ တံ ဒတွာ သေသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

然此可念法(sāraṇīyadhamma)，谁能圆满？谁不能圆满？恶戒者不能圆满，因为持戒者不会接受他的东西。戒行清净者，若能不破坏其行持，就能圆满。此处的行持是：若有人指定布施给父母、师长、戒师(upajjhāya)等，他应布施所指定的，但这不能算是可念法，这叫做有所挂碍。可念法只适合已解脱挂碍者。因此，指定布施时，应布施给病人、病患看护者、来客、行者，以及不知如何受持僧伽梨(saṅghāṭi)与钵的新出家者。布施给这些人后，剩下的东西要从长老座开始，不应少量地给予，而是谁取多少，就给他多少。如果没有剩下的，就要再去乞食，然后从长老座开始，把好的东西分给大家，剩下的自己吃。

အယံ ပန သာရဏီယဓမ္မော သာရဏီယဓမ္မပူရဏဝိဓိမှိ သုသိက္ခိတာယ ပရိသာယ သုပူရော ဟောတိ. သုသိက္ခိတာယ ဟိ ပရိသာယ ယော အညတော လဘတိ, သော န ဂဏှာတိ. အညတော အလဘန္တောပိ ပမာဏယုတ္တမေဝ ဂဏှာတိ, န အတိရေကံ. အယဉ္စ ပန သာရဏီယဓမ္မော ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဒေန္တဿပိ ဒွါဒသဟိ ဝဿေဟိ ပူရတိ, န တတော ဩရံ. သစေ ဟိ ဒွါဒသမေပိ ဝဿေ သာရဏီယဓမ္မပူရကော ပိဏ္ဍပါတပူရံ ပတ္တံ အာသနသာလာယံ ဌပေတွာ နဟာယိတုံ ဂစ္ဆတိ, သံဃတ္ထေရော စ ‘‘ကဿေသော ပတ္တော’’တိ ဝတွာ ‘‘သာရဏီယဓမ္မပူရကဿာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာဟရထ န’’န္တိ သဗ္ဗံ ပိဏ္ဍပါတံ ဝိစာရေတွာ ဘုဉ္ဇိတွာဝ ရိတ္တပတ္တံ ဌပေတိ. အထ သော ဘိက္ခု ရိတ္တပတ္တံ ဒိသွာ ‘‘မယှံ အနဝသေသေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိံသူ’’တိ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပာဒေတိ, သာရဏီယဓမ္မော ဘိဇ္ဇတိ, ပုန ဒွါဒသ ဝဿာနိ ပူရေတဗ္ဗော ဟောတိ. တိတ္ထိယပရိဝါသသဒိသော ဟေသ, သကိံ ခဏ္ဍေ ဇာတေ ပုန ပူရေတဗ္ဗောဝ. ယော ပန ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ပတ္တဂတံ အနာပုစ္ဆာဝ သဗြဟ္မစာရိနော ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ သောမနဿံ ဇနေတိ, တဿ ပုဏ္ဏော နာမ ဟောတိ.

然而，此可念法，于善学其圆满方法的僧团中，易得圆满。在善学的僧团中，若有人从他处获得，他便不取；即使从他处未得，也只取适量，不取过量。此可念法，如此反复乞食，随得随施，也需十二年方得圆满，不能少于此。倘若在第十二年，圆满可念法的比丘将盛满食物的钵放在食堂去沐浴，僧团长老问：“这是谁的钵？”听闻是“圆满可念法者的”之后，便说：“拿过来吧。”于是将所有食物分配、食用完毕，只留下空钵。那时，该比丘见到空钵，若生起“他们没给我留下一点就吃完了”的忧恼，则可念法即被破坏，须再圆满十二年。此法有如外道的别住(parivāsa)，一旦毁损，即须重新圆满。反之，若他生起喜悦之心，想：“我真有幸，我真善得，我的同梵行者未经询问便享用了我钵中之物。”这便名为圆满。

ဧဝံ ပူရိတသာရဏီယဓမ္မဿ ပန နေဝ ဣဿာ, န မစ္ဆရိယံ ဟောတိ, မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ သုလဘပစ္စယော, ပတ္တဂတမဿ ဒိယျမာနမ္ပိ န ခီယတိ, ဘာဇနီယဘဏ္ဍဋ္ဌာနေ အဂ္ဂဘဏ္ဍံ လဘတိ, ဘယေ ဝါ ဆာတကေ ဝါ သမ္ပတ္တေ ဒေဝတာ ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇန္တိ.

这样圆满了令人忆念之法的人，既没有嫉妒，也没有吝啬，为人们所喜爱，容易获得资助，即使钵中之物被给予出去也不会减少，在应分配物品之处能得到最上等的物品，如果遇到恐惧或饥饿，天神会热心帮助他。

တတြိမာနိ ဝတ္ထူနိ – လေဏဂိရိဝါသီ တိဿတ္ထေရော ကိရ မဟာခီရဂါမံ ဥပနိဿာယ ဝသတိ. ပညာသမတ္တာ ထေရာ နာဂဒီပံ စေတိယဝန္ဒနတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တာ ခီရဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ကိဉ္စိ အလဒ္ဓါ နိက္ခမိံသု. ထေရော ပဝိသန္တော တေ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ ‘‘လဒ္ဓံ, ဘန္တေ’’တိ. ဝိစရိမှ, အာဝုသောတိ. သော အလဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ အာဟ ‘‘ဘန္တေ, ယာဝါဟံ အာဂစ္ဆာမိ, တာဝ ဣဓေဝ ဟောထာ’’တိ[Pg.462]. မယံ, အာဝုသော, ပညာသ ဇနာ ပတ္တတေမနမတ္တမ္ပိ န လဘိမှာတိ. ဘန္တေ, နေဝါသိကာ နာမ ပဋိဗလာ ဟောန္တိ, အလဘန္တာပိ ဘိက္ခာစာရမဂ္ဂသဘာဂံ ဇာနန္တီတိ. ထေရာ အာဂမိံသု. ထေရော ဂါမံ ပါဝိသိ. ဓုရဂေဟေယေဝ မဟာဥပါသိကာ ခီရဘတ္တံ သဇ္ဇေတွာ ထေရံ ဩလောကယမာနာ ဌိတာ ထေရဿ ဒွါရံ သမ္ပတ္တဿေဝ ပတ္တံ ပူရေတွာ အဒါသိ. သော တံ အာဒါယ ထေရာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဂဏှထ, ဘန္တေ’’တိ သံဃတ္ထေရံ အာဟ. ထေရော ‘‘အမှေဟိ ဧတ္တကေဟိ ကိဉ္စိ န လဒ္ဓံ, အယံ သီဃမေဝ ဂဟေတွာ အာဂတော, ကိံ နု ခေါ’’တိ သေသာနံ မုခံ ဩလောကေသိ. ထေရော ဩလောကနာကာရေနေဝ ဉတွာ ‘‘ဘန္တေ, ဓမ္မေန သမေန လဒ္ဓေါ ပိဏ္ဍပါတော, နိက္ကုက္ကုစ္စာ ဂဏှထာ’’တိအာဒိတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗေသံ ယာဝဒတ္ထံ ဒတွာ အတ္တနာပိ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိ. အထ နံ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ထေရာ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကဒါ, အာဝုသော, လောကုတ္တရဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈီ’’တိ? နတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, လောကုတ္တရဓမ္မောတိ. ဈာနလာဘီသိ အာဝုသောတိ? ဧတမ္ပိ မေ, ဘန္တေ, နတ္ထီတိ. နနု, အာဝုသော, ပါဋိဟာရိယန္တိ? သာရဏီယဓမ္မော မေ, ဘန္တေ, ပူရိတော, တဿ မေ ပူရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သစေပိ ဘိက္ခုသတသဟဿံ ဟောတိ, ပတ္တဂတံ န ခီယတီတိ. သာဓု သာဓု သပ္ပုရိသ အနုစ္ဆဝိကမိဒံ တုယှန္တိ. ဣဒံ တာဝ ပတ္တဂတံ န ခီယတီတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထု.

在此，有这些故事——据说，住在岩山(Leṇagiri)的帝须长老(Tissatthera)依止大乳村(Mahākhīragāma)而住。大约五十位长老为了礼拜佛塔前往龙岛(Nāgadīpa)，途经乳村(Khīragāma)乞食却一无所获，便离开了。帝须长老正要进村，看见他们便问道：“尊者们，得到食物了吗？”“贤友，我们去乞食了。”他知道他们一无所获，便说：“尊者们，请在这里等着，等我回来。”“贤友，我们五十个人连一钵饭都没得到。”“尊者们，本地的居民是能干的，他们知道乞食的规矩。”长老们便留了下来。帝须长老进入村中。在村口第一家，一位大优婆夷(mahāupāsikā)正准备好乳饭，等着长老。长老一到门口，她立刻盛满他的钵供养。他接过钵，回到长老们那里，对僧团的长老说：“尊者，请取用。”那位长老看着其他人的脸，心想：“我们这么多人什么都没得到，他却这么快就拿回来了，这是怎么回事呢？”帝须长老从他们的神情中明白了他们的疑惑，便说：“尊者们，这是如法、平等获得的食物，请无有悔疑，放心取用。”于是，他从头开始分发，让所有人都得到足够的食物，自己也吃饱了。饭后，长老们问他：“贤友，你何时证得了出世间法？”“尊者们，我没有出世间法。”“贤友，你得禅定了吗？”“尊者们，这个我也没有。”“贤友，难道是神通吗？”“尊者们，我圆满了令人忆念之法(sāraṇīyadhamma)，自从圆满之时起，就算有十万比丘，我钵中的食物也不会穷尽。”“善哉！善哉！善男子，这真是与你相称。”这就是“钵中之物不穷尽”的故事。

အယမေဝ ပန ထေရော စေတိယပဗ္ဗတေ ဂိရိဘဏ္ဍမဟာပူဇာယ ဒါနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဒါနေ ကိံ ဝရဘဏ္ဍ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ဒွေ သာဋကာ, ဘန္တေတိ. ဧတေ မယှံ ပါပုဏိဿန္တီတိ. တံ သုတွာ အမစ္စော ရညော အာရောစေသိ ‘‘ဧကော ဒဟရော ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ. ‘‘ဒဟရဿ ဧဝံ စိတ္တံ, မဟာထေရာနံ ပန သုခုမာ သာဋကာ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝတွာ ‘‘မဟာထေရာနံ ဒဿာမီ’’တိ ဌပေသိ. တဿ ဘိက္ခုသံဃေ ပဋိပါဋိယာ ဌိတေ ဒေန္တဿ မတ္ထကေ ဌပိတာပိ တေ သာဋကာ ဟတ္ထံ နာရောဟန္တိ, အညေဝ အာရောဟန္တိ. ဒဟရဿ ဒါနကာလေ ပန ဟတ္ထံ အာရုဠှာ. သော တဿ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ အမစ္စဿ မုခံ ဩလောကေတွာ ဒဟရံ နိသီဒါပေတွာ ဒါနံ ဒတွာ သံဃံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဒဟရဿ သန္တိကေ နိသီဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ, ဣမံ ဓမ္မံ ကဒါ ပဋိဝိဇ္ဈိတ္ထာ’’တိ အာဟ. သော ပရိယာယေနပိ အသန္တံ အဝဒန္တော ‘‘နတ္ထိ မယှံ, မဟာရာဇ, လောကုတ္တရဓမ္မော’’တိ အာဟ. နနု, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေဝ အဝစုတ္ထာတိ. အာမ မဟာရာဇ, သာရဏီယဓမ္မပူရကော အဟံ, တဿ မေ ဓမ္မဿ ပူရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဘာဇနီယဋ္ဌာနေ အဂ္ဂဘဏ္ဍံ ပါပုဏာတီတိ. ‘‘သာဓု သာဓု ဘန္တေ, အနုစ္ဆဝိကမိဒံ တုမှာက’’န္တိ [Pg.463] ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ. ဣဒံ ဘာဇနီယဋ္ဌာနေ အဂ္ဂဘဏ္ဍံ ပါပုဏာတီတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထု.

还是这位长老，他前往支提山(Cetiyapabbata)参加吉利班达大供养(Giribhaṇḍamahāpūjā)的布施处，问道：“这次布施中，什么是最上等的物品？”有人回答说：“尊者，是两件衣。”长老说：“这两件会到我这里。”一位大臣听到后禀告国王：“有个年轻比丘这样说。”国王说：“年轻人有这样的想法，但精细的衣物适合大长老们。”于是他决定将衣物留给大长老们。当国王在比丘僧团中依次布施时，即使将那两件衣放到大长老们的头上，它们也不会落入手中，只有别的衣物才会落入手中。但轮到给年轻比丘布施时，那两件衣就落入了他的手中。国王将衣物放在他的手上，看了看大臣的脸，然后请年轻比丘坐下，完成了布施。送走僧团后，国王坐在年轻比丘旁边问道：“尊者，您是何时证得此法的？”长老不以委婉的方式说不存在之事，他答道：“大王，我没有出世间法。”国王问：“尊者，您先前不是这样说的吗？”长老答道：“是的，大王。我圆满了令人忆念之法，自从圆满此法之时起，在应分配物品之处，我总能得到最上等的物品。”国王赞叹说：“善哉！善哉！尊者，这与您真是相称。”他顶礼后便离开了。这就是“在应分配物品之处得到最上等物品”的故事。

စဏ္ဍာလတိဿဘယေန ပန ဘာတရဂါမဝါသိနော နာဂတ္ထေရိယာ အနာရောစေတွာဝ ပလာယိံသု. ထေရီ ပစ္စူသသမယေ ‘‘အတိ ဝိယ အပ္ပနိဂ္ဃောသော ဂါမော, ဥပဓာရေထ တာဝါ’’တိ ဒဟရဘိက္ခုနိယော အာဟ. တာ ဂန္တွာ သဗ္ဗေသံ ဂတဘာဝံ ဉတွာ အာဂမ္မ ထေရိယာ အာရောစေသုံ. သာ သုတွာ ‘‘မာ တုမှေ တေသံ ဂတဘာဝံ စိန္တယိတ္ထ, အတ္တနော ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာယောနိသောမနသိကာရေသုယေဝ ယောဂံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ပါရုပိတွာ အတ္တဒွါဒသမာ ဂါမဒွါရေ နိဂြောဓမူလေ အဋ္ဌာသိ. ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဒွါဒသန္နမ္ပိ ဘိက္ခုနီနံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ ‘‘အယျေ အညတ္ထ မာ ဂစ္ဆထ, နိစ္စံ ဣဓေဝ ဧထာ’’တိ အာဟ. ထေရိယာ ပန ကနိဋ္ဌဘာတာ နာဂတ္ထေရော နာမ အတ္ထိ, သော ‘‘မဟန္တံ ဘယံ, န သက္ကာ ယာပေတုံ, ပရတီရံ ဂမိဿာမီ’’တိ အတ္တဒွါဒသမော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ခန္တော ‘‘ထေရိံ ဒိသွာ ဂမိဿာမီ’’တိ ဘာတရဂါမံ အာဂတော. ထေရီ ‘‘ထေရာ အာဂတာ’’တိ သုတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ အယျာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. သာ ‘‘အဇ္ဇ ဧကဒိဝသံ ဝိဟာရေ ဝသိတွာ သွေဝ ဂမိဿထာ’’တိ အာဟ. ထေရာ ဝိဟာရံ အာဂမံသု.

然而，由于害怕旃陀罗帝须(Caṇḍālatissa)，兄弟村(Bhātaragāma)的居民没有告知龙长老尼(Nāgattherī)就逃走了。长老尼在黎明时对年轻的比丘尼们说：“村庄异常寂静，你们去看看。”她们前去查看，得知所有人都已离去，便回来禀告长老尼。她听后说：“你们不必为他们离去而担忧，应专注于自己的诵习、问难和如理作意。”说完，在乞食时分，她穿好衣，与其他十一位比丘尼一同站在村口的榕树下。住在树上的天神供养了所有十二位比丘尼食物，并说：“圣尼们，请不要去别处，请一直来这里。”长老尼有个弟弟，名叫龙长老(Nāgatthera)，他想：“这里有大恐怖，无法住下去，我要去对岸。”于是，他与其他十一位比丘也离开住所，心想：“我要先见见长老尼再走。”便来到兄弟村。长老尼听说“长老们来了”，便前去见他们，问道：“尊者们有何事？”他说明了情况。她说：“今天在寺院住一晚，明天再走吧。”于是长老们便来到寺院。

ထေရီ ပုနဒိဝသေ ရုက္ခမူလေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ဝဋ္ဋိဿတိ ထေရီ’’တိ ဝတွာ တုဏှီ အဋ္ဌာသိ. ဓမ္မိကော တာတ ပိဏ္ဍပါတော, ကုက္ကုစ္စံ အကတွာ ပရိဘုဉ္ဇထာတိ. ဝဋ္ဋိဿတိ ထေရီတိ. သာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အာကာသေ ခိပိ. ပတ္တော အာကာသေ အဋ္ဌာသိ. ထေရော ‘‘သတ္တတာလမတ္တေ ဌိတမ္ပိ ဘိက္ခုနီဘတ္တမေဝ ထေရီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဘယံ နာမ သဗ္ဗကာလံ န ဟောတိ, ဘယေ ဝူပသန္တေ အရိယဝံသံ ကထယမာနော ‘ဘော ပိဏ္ဍပါတိက ဘိက္ခုနီဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝီတိနာမယိတ္ထာ’တိ စိတ္တေန အနုဝဒိယမာနော သန္ထမ္ဘိတုံ န သက္ခိဿာမိ, အပ္ပမတ္တာ ဟောထ ထေရိယော’’တိ မဂ္ဂံ အာရုဟိ. ရုက္ခဒေဝတာပိ ‘‘သစေ ထေရော ထေရိယာ ဟတ္ထတော ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိဿတိ, န နံ နိဝတ္တေဿာမိ, သစေ န ပရိဘုဉ္ဇိဿတိ, နိဝတ္တေဿာမီ’’တိ စိန္တယမာနာ ဌတွာ ထေရဿ ဂမနံ ဒိသွာ ရုက္ခာ ဩရုယှ ‘‘ပတ္တံ, ဘန္တေ, ဒေထာ’’တိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ထေရံ ရုက္ခမူလံယေဝ အာနေတွာ အာသနံ ပညပေတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ ကတဘတ္တကိစ္စံ ပဋိညံ ကာရေတွာ ဒွါဒသ ဘိက္ခုနိယော ဒွါဒသ စ ဘိက္ခူ သတ္တ ဝဿာနိ ဥပဋ္ဌဟိ[Pg.464]. ဣဒံ ဒေဝတာ ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇန္တီတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထု. တတြ ဟိ ထေရီ သာရဏီယဓမ္မပူရိကာ အဟောသိ.

长老尼于次日在树下乞食后，走近长老说：“请享用此钵食。”长老说：“长老尼，够了。”然后默然站立。她说：“贤者，此乃如法之食，请勿犹豫，尽管享用。”“长老尼，够了。”她拿起钵抛向空中，钵停在空中。长老说：“长老尼，即使停在七多罗树高处，这也是比丘尼之食。”又说：“恐惧并非时时都有，当恐惧平息后，我宣说圣种时，若心中自责：‘嘿，行乞食者，你竟靠吃比丘尼的食物度日！’我将无法自持。长老尼们，你们当不放逸。”说完便上路了。树神心想：“如果长老从长老尼手中取食，我就不留他；如果不取食，我就要留住他。”见长老要走，便从树上下来，说：“尊者，请把钵给我。”接过钵后，将长老带回树下，铺设座位，供养食物。待长老用完斋饭，树神便承诺在七年内供养十二位比丘尼和十二位比丘。此即‘天人热心’之事。原来，那位长老尼已圆满可亲近法。

နတ္ထိ ဧတေသံ ခဏ္ဍန္တိ အခဏ္ဍာနိ, တံ ပန နေသံ ခဏ္ဍံ ဒဿေတုံ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥပသမ္ပန္နသီလာနံ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန အာဒိအန္တာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘သတ္တသူ’’တိအာဒိ. အနုပသမ္ပန္နသီလာနံ ပန သမာဒါနက္ကမေနပိ အာဒိအန္တာ လဗ္ဘန္တိ. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ. ဝိသဒိသုဒါဟရဏဉ္စေတံ ‘‘အခဏ္ဍာနီ’’တိ ဣမဿ အဓိကတတ္တာ. ဧဝံ သေသာနိပိ ဥဒါဟရဏာနိ. ခဏ္ဍန္တိ ခဏ္ဍဝန္တံ, ခဏ္ဍိတံ ဝါ. ဆိဒ္ဒန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ဂါဝီ ဝိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ဥပဍ္ဎံ တတိယဘာဂံ ဝါ သမ္ဘိန္နဝဏ္ဏံ သဗလံ, ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေဟေဝ ပန ဗိန္ဒူဟိ အန္တရန္တရာ ဝိမိဿံ ကမ္မာသံ. အယံ ဣမေသံ ဝိသေသော.

因其无缺，故为“无缺”(akhaṇḍa)；但为示其“有缺”，故说“于谁”等。于此，已受具足戒者，其戒之始末当依诵戒次第而知，故说“于七”等。而未受具足戒者，其戒之始末亦可依受持次第而得。如在边缘处被撕裂之衣，即如在衣之末端或边角处被撕裂之衣。此为不相似之喻，因“无缺”（戒）更为殊胜。其余譬喻亦同。“有缺”(khaṇḍa)，指有缺损或已缺损。“有孔”(chidda)等亦同此理。应作“如异色之牛”的关联理解。所谓异色，“杂色”(sabala)指一半或三分之一的颜色混杂；而“斑驳”(kammāsa)则指由不同颜色的斑点间杂而成。此即二者之差别。

ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ တဏှာဒါသဗျတော မောစေတွာ ဘုဇိဿဘာဝကရဏတော. သီလဿ စ တဏှာဒါသဗျတော မောစနံ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘာဝါပါဒနံ, တေနဿ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာ ဒဿိတာ. ‘‘ဘုဇိဿဘာဝကရဏတော’’တိ စ ဣမိနာ ဘုဇိဿကရာနိ ဘုဇိဿာနီတိ ဥတ္တရပဒလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသောတိ ဒဿေတိ. ယသ္မာ စ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော သေရီ သယံဝသီ ဘုဇိဿော နာမ ဟောတိ, တသ္မာပိ ဘုဇိဿာနိ. သုပရိသုဒ္ဓဘာဝေန ပါသံသတ္တာ ဝိညုပသတ္ထာနိ. အဝိညူနံ ပသံသာယ အပ္ပမာဏဘာဝတော ဝိညူဂဟဏံ ကတံ. တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အပရာမဋ္ဌတ္တာတိ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ တဏှာပရာမာသေန ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဟုတွာ တတ္ထ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဒိဋ္ဌိပရာမာသေန စ အပရာမဋ္ဌတ္တာ. အထ ဝါ ‘‘အယံ တေ သီလေသု ဒါသော’’တိ စတူသု ဝိပတ္တီသု ယံ ဝါ တံ ဝါ ဝိပတ္တိံ ဒဿေတွာ ‘‘ဣမံ နာမ တွံ အာပန္နပုဗ္ဗော’’တိ ကေနစိ ပရာမဋ္ဌုံ အနုဒ္ဓံသေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အပရာမဋ္ဌာနီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သီလံ နာမ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိပါရမ္ပရိယေန ယာဝဒေဝ သမာဓိသမ္ပာဒနတ္ထန္တိ အာဟ ‘‘သမာဓိသံဝတ္တနိကာနီ’’တိ. သမာဓိသံဝတ္တနပ္ပယောဇနာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ.

（自在）指从贪爱之奴役中解脱而获得自在。戒能从贪爱之奴役中解脱，是使其成为导向还灭之依止，由此显示其导向还灭的依止性。而“令得自在”(bhujissabhāvakaraṇato)一词，是以后半词省略的方式来解释“自在”(bhujissāni)，即“令得自在者”(bhujissakarāni)。又因具足此戒的个人(puggala)是自主自在的，名为“自在者”(bhujisso)，故此戒亦名为“自在”。因其极为清净，故为智者所称赞。因愚者之赞不可为准，故举智者之赞。因不为贪爱与邪见所执取，即不为“我持此戒将成为天人或某类天人”之贪爱所执取，亦不为“我持此戒生天后将常住、坚固、恒常”之邪见所执取。或于四种过失中，无论指出何种过失，而说“此乃汝于戒中之奴隶”，或“汝曾犯此过”，皆无人能执取或贬损，故名“不被执取”。此中之义当如是理解。戒以无悔等为次第，直至成就禅定，故说“能致禅定”(samādhisaṃvattanikāni)。以能致禅定为作用者，即是“能致禅定”。

သမာနဘာဝေါ [Pg.465] သာမညံ, ပရိပုဏ္ဏစတုပါရိသုဒ္ဓိဘာဝေန မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏဿ ဝိယ ဘေဒါဘာဝတော သီလေန သာမညံ သီလသာမညံ, တံ ဂတော ဥပဂတောတိ သီလသာမညဂတော. တေနာဟ ‘‘သမာနဘာဝူပဂတသီလော’’တိ, သီလသမ္ပတ္တိယာ သမာနဘာဝံ ဥပဂတသီလော သဘာဂဝုတ္တိကောတိ အတ္ထော. သောတာပန္နာဒီနဉှိ သီလံ သမုဒ္ဒန္တရေပိ ဒေဝလောကေပိ ဝသန္တာနံ အညေသံ သောတာပန္နာဒီနံ သီလေန သမာနမေဝ ဟောတိ, နတ္ထိ မဂ္ဂသီလေ နာနတ္တံ. ကာမဉှိ ပုထုဇ္ဇနာနမ္ပိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ နာနတ္တံ န သိယာ, တံ ပန န ဧကန္တိကန္တိ ဣဓ နာဓိပ္ပေတံ, မဂ္ဂသီလံ ပန ဧကန္တိကံ နိယတဘာဝတောတိ တမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ယာနိ တာနိ သီလာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

等同之相即是“等同性”(sāmañña)。因圆满四遍清净戒，犹如从中间断开的纯金（其质无别），毫无差异，故由戒而来的等同性即是“戒等同性”(sīlasāmañña)；达到或趋近于此，故称“已达戒等同性”(sīlasāmaññagato)。故说“戒达等同相者”，意谓以戒之成就而达等同之相，即是品行齐等者。须陀洹(Sotāpanna)等之戒，即使住于大海彼岸或天界，亦与其他须陀洹等之戒相同，于道戒上无有差异。诚然，凡夫之四遍清净戒亦可无差异，然其并非决定，故此处不取；而道戒乃是决定、确定的，故特指彼而说“彼等诸戒”等。

ယာယန္တိ ယာ အယံ မယှဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ ပစ္စက္ခဘူတာ. ဒိဋ္ဌီတိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ. နိဒ္ဒေါသာတိ နိဒ္ဓုတဒေါသာ, သမုစ္ဆိန္နရာဂါဒိပါပဓမ္မာတိ အတ္ထော. နိယျာတီတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိဿရတိ နိဂစ္ဆတိ. သယံ နိယန္တီယေဝ ဟိ တံမဂ္ဂသမင်္ဂီပုဂ္ဂလံ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိယျာပေတီတိ ဝုစ္စတိ. ယာ သတ္ထု အနုသိဋ္ဌိ, တံ ကရောတီတိ တက္ကရော, တဿ, ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇနကဿာတိ အတ္ထော. ဒိဋ္ဌိသာမညဂတောတိ သစ္စသမ္ပဋိဝေဓေန သမာနဒိဋ္ဌိဘာဝံ ဥပဂတော.

“彼等”(yāni)，指我与你等皆现见者。“见”(diṭṭhi)，指道正见。“无过”(niddosa)，指已除过失，意即已断尽贪等恶法。“出离”(niyyāti)，指从轮回之苦中出离、解脱。因其自身能将具足彼道的个人(puggala)从轮回之苦中引导出离，故称“能出离”。奉行导师之教诲者，即是“奉行者”(takkaro)，意为如教奉行之人。“已达见等同性”(diṭṭhisāmaññagato)，指通过彻证诸谛而达到见解等同之相。

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

若干问品释义终。

ဆအာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

六罪生起品论释义

၂၇၆. ပဌမေန အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနေနာတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသာဒိဝသေန ပဝတ္တပါဠိံ အနုသာရေနေဝ သက္ကာ ဝိညာတုံ.

276. “以第一罪生起”等一切内容，皆可依总说与别释等方式，并参照现行圣典而得知。

သမထဘေဒံ

止诤之差别

အဓိကရဏပရိယာယဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

诤事法门品释义

၂၉၃. လောဘော [Pg.466] ပုဗ္ဗင်္ဂမောတိအာဒီသု ပန လောဘဟေတု ဝိဝဒနတော ‘‘လောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဌာနာနီတိ ကာရဏာနိ. တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထာတိ ဌာနံ. ကေ တိဋ္ဌန္တိ? ဝိဝါဒါဓိကရဏာဒယော. ဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထု. ဘဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘူမိ. ကုသလာကုသလာဗျာကတစိတ္တသမင်္ဂိနော ဝိဝဒနတော ‘‘နဝ ဟေတူ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒွါဒသ မူလာနီတိ ‘‘ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ’’တိအာဒီနိ ဒွါဒသ မူလာနိ.

293. 在“贪为先导”等句中，因以贪为由而争论，故说“贪为先导”。其余亦然。“处”(ṭhāna)即是原因。事物立于此，故为“处”。什么立于此？争论、诤事等。事物住于此，故为“事”(vatthu)。事物生起于此，故为“地”(bhūmi)。由于具备善、不善、无记心者进行争论，故说“九因”。十二根本即“忿怒怀恨”等十二种根本。

၂၉၄-၂၉၅. ဣမာနေဝ ဒွါဒသ ကာယဝါစာဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘စုဒ္ဒသ မူလာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဌာနာနီတိ ဧတ္ထ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တဿ ယာ အာပတ္တိ, တဿာ ပုဗ္ဗေ အာပန္နာ အာပတ္တိယော ဌာနာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဝစနတော အာပတ္တာဓိကရဏေ အကုသလာဗျာကတဝသေန ဆ ဟေတူ ဝုတ္တာ. ကုသလစိတ္တံ ပန အင်္ဂံ ဟောတိ, န ဟေတု.

294-295. 这十二种，连同身、口二业，合称为“十四根本”。在‘七罪聚为处’中，应知：对于犯了罪并加以隐藏者，其先前所犯的诸罪即是处。根据‘罪诤事非善’之说，在罪诤事(āpattādhikaraṇa)中，只说了不善与无记这六种因。而善心只是一个部分，不是因。

၂၉၆. စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ဌာနာနီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဣတိကတ္တဗ္ဗတာဒဿနဝသေန ပဝတ္တပါဠိ ကမ္မံ နာမ, ယထာဌိတပါဠိဝသေန ကရောန္တာနံ ကိရိယာ ကိစ္စာဓိကရဏံ နာမ. ဉတ္တိဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မာနိ ဉတ္တိတော ဇာယန္တိ, အပလောကနကမ္မံ အပလောကနတောဝါတိ အာဟ ‘‘ဉတ္တိတော ဝါ အပလောကနတော ဝါ’’တိ. ကိစ္စာဓိကရဏံ ဧကေန သမထေန သမ္မတိ, သမ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. တေဟိ သမေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ သာဓာရဏာ’’တိ ဝုတ္တံ.

296. 在“四羯磨为处”中，此处，显示“应如是做”等行事方式的巴利文称为羯磨(kamma)，而依所立巴利文而行者的行为，称为办事诤事(kiccādhikaraṇa)。白羯磨、白二羯磨、白四羯磨(ñatticatutthakamma)从“白”(ñatti)产生，求听羯磨(apalokanakamma)从“求听”(apalokana)产生，所以说“从白或从求听”。办事诤事由一种止诤法(samatha)平息，意思是达成。因为能被这些方法平息，所以说“是争论诤事(vivādādhikaraṇa)的共通方法”。

တဗ္ဘာဂိယဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

相应章释义

၂၉၈. ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ တဗ္ဘာဂိယာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဝူပသမတော တပ္ပက္ခိကာ.

298. “相应于争论诤事”(vivādādhikaraṇassa tabbhāgiyā)，是指因争论诤事平息而属于其一方。

သမထာ သမထဿ သာဓာရဏဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

止诤法与止诤法共通章释义

၂၉၉. ဧကံ အဓိကရဏံ သဗ္ဗေ သမထာ ဧကတော ဟုတွာ သမေတုံ သက္ကောန္တိ န သက္ကောန္တီတိ ပုစ္ဆန္တော ‘‘သမထာ သမထဿ သာဓာရဏာ, သမထာ [Pg.467] သမထဿ အသာဓာရဏာ’’တိ အာဟ. ယေဘုယျသိကာယ သမနံ သမ္မုခါဝိနယံ ဝိနာ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယေဘုယျသိကာ သမ္မုခါဝိနယဿ သာဓာရဏာ’’တိ. သတိဝိနယာဒီဟိ သမနဿ ယေဘုယျသိကာယ ကိစ္စံ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘သတိဝိနယဿ…ပေ… အသာဓာရဏာ’’တိ. ဧဝံ သေသေသုပိ. တဗ္ဘာဂိယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော.

299. 询问“一切止诤法能否共同平息一诤事”，故说“止诤法与止诤法共通，止诤法与止诤法不共通”。以多数决(yebhuyyasikā)方式裁决，如果没有现前毘尼(sammukhāvinaya)则不成，因此说“多数决与现前毘尼共通”。以忆念毘尼(sativinaya)等方法裁决，与多数决无关，因此说“忆念毘尼……不共通”。其余的也一样。相应章也是这个道理。

ဝိနယဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

律章释义

၃၀၂. သဗ္ဗေသမ္ပိ သမထာနံ ဝိနယပရိယာယော လဗ္ဘတီတိ ‘‘ဝိနယော သမ္မုခါဝိနယော’’တိအာဒိနာ ဝိနယဝါရော ဥဒ္ဓဋော. သိယာ န သမ္မုခါဝိနယောတိ ဧတ္ထ သမ္မုခါဝိနယံ ဌပေတွာ သတိဝိနယာဒယော သေသသမထာ အဓိပ္ပေတာ. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

302. 因为一切止诤法都可获得律的面向，因此以“律即现前毘尼”等引出律章。这里说的“可能不是现前毘尼”，意思是除了现前毘尼之外，其余像忆念毘尼等其他的止诤法都是指涉的对象。这个道理也适用于其他情况。

ကုသလဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

善章释义

၃၀၃. သံဃဿ သမ္မုခါ ပဋိညာတေ တံ ပဋိဇာနနံ သံဃသမ္မုခတာ နာမ. တဿ ပဋိဇာနနစိတ္တံ သန္ဓာယ ‘‘သမ္မုခါဝိနယော ကုသလော’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. နတ္ထိ သမ္မုခါဝိနယော အကုသလောတိ ဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခတာဟိ တိဝင်္ဂိကော သမ္မုခါဝိနယော ဧတေဟိ ဝိနာ နတ္ထိ. တတ္ထ ကုသလစိတ္တေဟိ ကရဏကာလေ ကုသလော, အရဟန္တေဟိ ကရဏကာလေ အဗျာကတော. ဧတေသံ သံဃသမ္မုခတာဒီနံ အကုသလပဋိပက္ခတ္တာ အကုသလဿ သမ္ဘဝေါ နတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘နတ္ထိ သမ္မုခါဝိနယော အကုသလော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ယေဘုယျသိကာ အဓမ္မဝါဒီဟိ ဝူပသမနကာလေ, ဓမ္မဝါဒီနမ္ပိ အဓမ္မဝါဒိမှိ သလာကဂ္ဂါဟာပကေ ဇာတေ အကုသလာ. သတိဝိနယော အနရဟတော သဉ္စိစ္စ သတိဝိနယဒါနေ အကုသလော. အမူဠှဝိနယော အနုမ္မတ္တကဿ ဒါနေ, ပဋိညာတကရဏံ မူဠှဿ အဇာနတော ပဋိညာယ ကရဏေ, တဿပါပိယသိကာ သုဒ္ဓဿ ကရဏေ, တိဏဝတ္ထာရကံ မဟာကလဟေ သဉ္စိစ္စ ကရဏေ စ အကုသလံ. သဗ္ဗတ္ထ အရဟတော ဝသေနေဝ အဗျာကတ’’န္တိ သဗ္ဗမေတံ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

303. 在僧团面前承诺，这个承诺就叫做僧团现前(saṅghasammukhatā)。关于这个承诺之心，他们说“现前毘尼(sammukhāvinaya)是善”等等。没有不善的现前毘尼，因为现前毘尼是具备法、律、人(puggala)三方面现前的三支法，缺少任何一支都不行。在以善心进行时是善，由阿罗汉进行时是无记。由于僧团现前等法对治不善，所以不善没有产生的可能，因此说“没有不善的现前毘尼”。“多数决(yebhuyyasikā)，在以非法论者平息争端时，或者在合法论者中让非法论者取筹时，是不善的。忆念毘尼(sativinaya)，对非阿罗汉故意给予忆念毘尼时，是不善的。不痴毘尼(amūḷhavinaya)，给予没有疯癫的人时；自白所作(paṭiññātakaraṇa)，让愚痴、不明白的人去做承诺时；觅罪相(tassapāpiyasikā)，对清净者做时；草覆地(tiṇavatthāraka)，在大争吵中故意做时，都是不善的。所有这些，若由阿罗汉来做，则都是无记的。”这一切都在《疑难义释》(Gaṇṭhipada)中说过。

သမထဝါရဝိဿဇ္ဇနာဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

止诤章问答章释义

၃၀၄-၃၀၅. ယတ္ထ ယေဘုယျသိကာ လဗ္ဘတိ, တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော လဗ္ဘတီတိအာဒိ ပုစ္ဆာ. ယသ္မိံ သမယေ သမ္မုခါဝိနယေန စာတိအာဒိ တဿာ [Pg.468] ဝိဿဇ္ဇနံ, ယသ္မိံ သမယေ သမ္မုခါဝိနယေန စ ယေဘုယျသိကာယ စ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ, တသ္မိံ သမယေ ယတ္ထ ယေဘုယျသိကာ လဗ္ဘတိ, တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော လဗ္ဘတီတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထ ပဋိညာတကရဏံ လဗ္ဘတိ, တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော လဗ္ဘတီတိ ဧတ္ထ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဗဟူ ဝါ ဘိက္ခူ ‘‘ဣမံ နာမ အာပတ္တိံ အာပန္နောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ သတိ ‘‘အာမာ’’တိ ပဋိဇာနနေ ဒွေပိ ပဋိညာတကရဏသမ္မုခါဝိနယာ လဗ္ဘန္တိ. တတ္ထ ‘‘သံဃသမ္မုခတာ ဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသမ္မုခါဝိနယေ သံဃဿ ပုရတော ပဋိညာတံ စေ, သံဃသမ္မုခတာ. တတ္ထေဝ ဒေသိတံ စေ, ဓမ္မဝိနယသမ္မုခတာယောပိ လဒ္ဓါ ဟောန္တိ. အထ ဝိဝဒန္တာ အညမညံ ပဋိဇာနန္တိ စေ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. တဿေဝ သန္တိကေ ဒေသိတံ စေ, ဓမ္မဝိနယသမ္မုခတာယောပိ လဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ဧကဿေဝ ဝါ ဧကဿ သန္တိကေ အာပတ္တိဒေသနကာလေ ‘‘ပဿသိ, ပဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ တတ္ထ ဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခတာသညိတော သမ္မုခါဝိနယော စ ပဋိညာတကရဏဉ္စ လဒ္ဓံ ဟောတိ.

304-305. “在何处可得多数决，在彼处即可得现前毘尼”等是问句。“于何时以现前毘尼……”等是其回答。于何时以现前毘尼和多数决平息诤事，于彼时，“在何处可得多数决，在彼处即可得现前毘尼”，如是于一切处皆有关联。在“在何处可得自白所作，在彼处即可得现前毘尼”中，此处如果有一个、两个或多个比丘被问：“你犯了这样的罪吗？”回答说：“是的”，这时，就可以同时获得自白所作和现前毘尼。在这里所说的“僧团现前、法与律现前、个人现前”的现前毘尼中，若在僧团面前承认，就是僧团现前。若于彼处说法，亦获得法与律现前。如果争论的人互相承认，就是个人现前。若于其人面前说法，亦获得法与律现前。或于一人面前，或于一人近旁忏悔时，当说“你看见吗？我看见”，这时，就获得了由法、律、人现前所构成的现前毘尼和自白所作。

သံသဋ္ဌဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

杂住品释义

၃၀၆. အဓိကရဏာနံ ဝူပသမောဝ သမထော နာမ, တသ္မာ အဓိကရဏေန ဝိနာ သမထာ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘မာ ဟေဝန္တိဿ ဝစနီယော…ပေ… ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ နာနာကရဏံ ပညာပေတု’’န္တိ.

306. 诤事的平息即是止诤，因此若无诤事，则无止诤，故说：“不要成为应当被人责备的人……乃至……应当分析辨别，设立种种差别。”

သမထာဓိကရဏဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

止诤事品论释义

၃၀၉-၃၁၀. သမထာ သမထေဟိ သမ္မန္တီတိအာဒိ ပုစ္ဆာ. သိယာ သမထာ သမထေဟိ သမ္မန္တီတိအာဒိ ဝိဿဇ္ဇနံ. တတ္ထ သမထာ သမထေဟိ သမ္မန္တီတိ ဧတ္ထ သမ္မန္တီတိ သမ္ပဇ္ဇန္တိ, အဓိကရဏာ ဝါ ပန သမ္မန္တိ ဝူပသမံ ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ယေဘုယျသိကာ သမ္မုခါဝိနယေန သမ္မတီတိ ဧတ္ထ သမ္မုခါဝိနယေန သဒ္ဓိံ ယေဘုယျသိကာ သမ္ပဇ္ဇတိ, န သတိဝိနယာဒီဟိ သဒ္ဓိံ တေသံ တဿာ အနုပကာရတ္တာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

309-310. “止诤是否与止诤法和合？”——此为问句。“或许止诤与止诤法和合。”——此为答句。于此，“止诤与止诤法和合”中，“和合”意为成就；或诤事和合而平息。因此，“以多数决与现前毘尼(sammukhāvinaya)和合”中，是现前毘尼与多数决共同成就，而非与忆念毘尼(sativinaya)等共同成就，因后者于前者无所助益，应如是解此义。

၃၁၁. ‘‘သမ္မုခါဝိနယော ဝိဝါဒါဓိကရဏေန သမ္မတီ’’တိ ပါဌော. ‘‘သမ္မုခါဝိနယော န ကေနစိ သမ္မတီ’’တိ ဟိ အဝသာနေ ဝုတ္တတ္တာ သမ္မုခါဝိနယော [Pg.469] သယံ သမထေန ဝါ အဓိကရဏေန ဝါ သမေတဗ္ဗော န ဟောတိ.

311. 有版本作“现前毘尼(sammukhāvinaya)与诤讼事和合”。因末后说“现前毘尼不与任何法和合”，故现前毘尼本身不应被平息，亦不应与止诤或诤事和合。

၃၁၃. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ…ပေ… ကိစ္စာဓိကရဏေန သမ္မတီတိ ဧတ္ထ ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ …ပေ… ပဌမံ သလာကံ နိက္ခိပါမီ’’တိ ဧဝံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကိစ္စာဓိကရဏေန သမ္မတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

313. “诤讼事(vivādādhikaraṇa)……乃至与事务诤事(kiccādhikaraṇa)和合”，于此应知：“尊者，请听我言……乃至……我首先投筹”，诤讼事即是如此与事务诤事和合。

သမုဋ္ဌာပနဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

生起品论释义

၃၁၄. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ န ကတမံ အဓိကရဏံ သမုဋ္ဌာပေတီတိ ‘‘နာယံ ဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တမတ္တေနေဝ ကိဉ္စိ အဓိကရဏံ န သမုဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော.

314. 对于“诤讼事(vivādādhikaraṇa)不引发何种诤事？”此句，其义为：仅凭说“此非正法”，并不能引发任何诤事。

ဘဇတိဝါရကထာဝဏ္ဏနာ

随顺品论释义

၃၁၈-၉. ကတမံ အဓိကရဏံ ပရိယာပန္နန္တိ ကတမာဓိကရဏပရိယာပန္နံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဘဇတီတိ ပဌမုပ္ပန္နဝိဝါဒံ ပစ္ဆာ ဥပ္ပန္နော ဘဇတိ. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ ဘဇတီတိ ‘‘မံ ဝူပသမေတုံ သမတ္ထာ တုမှေ’’တိ ဝဒန္တံ ဝိယ ဘဇတိ. ဒွီဟိ သမထေဟိ သင်္ဂဟိတန္တိ ‘‘မယံ တံ ဝူပသမေဿာမာ’’တိ ဝဒန္တေဟိ ဝိယ ဒွီဟိ သမထေဟိ သင်္ဂဟိတံ.

318-319. “何种诤事被包含在内？”即“属于何种诤事范围”，或者这本身就是读法。诤讼事(vivādādhikaraṇa)依附于诤讼事，意为后生起的诤讼依附于先生起的诤讼。诤讼事依附于两种止诤，犹如依附于说“你们能够平息我”者。被两种止诤所摄受，犹如被说“我们将平息你”的两种止诤所摄受。

ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရော

犍度问答品

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

问答释义

၃၂၀. နိဒါနေန [Pg.470] စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ နိဒါနေနာတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိဒေသသင်္ခါတေန နိဒါနေန. နိဒ္ဒေသေနာတိ ပုဂ္ဂလာဒိနိဒ္ဒေသေန. ဥဘယေနပိ တဿ တဿ သိက္ခာပဒဿ ဝတ္ထု ဒဿိတံ, တသ္မာ ဝတ္ထုနာ သဒ္ဓိံ ခန္ဓကံ ပုစ္ဆိဿာမီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကေ. ဥတ္တမာနိ ပဒါနိ ဝုတ္တာနီတိ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဦနဝီသတိဝဿော ပုဂ္ဂလော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၉၉, ၁၂၄) နယေန ဥတ္တမပဒါနိ ဝုတ္တာနိ. စမ္မသံယုတ္တေတိ စမ္မက္ခန္ဓကေ.

320. 对于“与因缘及解释相应”此句，此中“因缘”是指以学处(sikkhāpada)制定的宣说为特征的因缘；“解释”是指对人(puggala)等的解释。此二者皆显示了各个学处的事(vatthu)，因此“我将询问与事相关的犍度(khandhaka)”是此中之义。此中“在彼处”即在受具足戒(upasampadā)犍度中。“说了殊胜之言”是指以“诸比丘，不满二十岁之人不应受具足戒”等(《大品》 99, 124)方式所说的殊胜之言。“在皮革相应(Cammasaṃyutta)中”即在皮革犍度中。

ဧကုတ္တရိကနယော

增一法

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

一法品释义

၃၂၁. မူလဝိသုဒ္ဓိယာ [Pg.471] အန္တရာပတ္တီတိ အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ကတွာ ဌိတေန အာပန္နာ. ‘‘အဂ္ဃဝိသုဒ္ဓိယာ အန္တရာပတ္တီတိ သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိတွာ တာသု သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နဝသေန အဂ္ဃသမောဓာနံ ဂဟေတွာ ဝသန္တေန အာပန္နာပတ္တီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. သဥဿာဟေနေဝ စိတ္တေနာတိ ‘‘ပုနပိ အာပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ သဥဿာဟေနေဝ စိတ္တေန. ဘိက္ခုနီနံ အဋ္ဌဝတ္ထုကာယ ဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကမေဝ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အဓမ္မိကပဋိဿဝဿ ဝိသံဝါဒေ ဒုက္ကဋံ န ဟောတိ. ‘‘တုမှေ ဝိဗ္ဘမထာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေ သုဒ္ဓစိတ္တော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ သစေ န ဝိဗ္ဘမတိ, အနာပတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ပဉ္စဒသသု ဓမ္မေသူတိ ‘‘ကာလေန ဝက္ခာမိ, နော အကာလေနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပဉ္စဒသဓမ္မေသု. အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတုံ ဘဗ္ဗတာယ ဘဗ္ဗာပတ္တိကာ.

321. “根本清净(mūlavisuddhi)中的中间罪(antarāpatti)”是指犯了中间罪后，行本日治(mūlāyapaṭikassanā)而住者所犯之罪。“价值清净(agghavisuddhi)中的中间罪”是指犯众多罪后，依全部长期隐藏而估定其价值而住者所犯之罪，此乃《疑难义释》(gaṇṭhipada)中所说。“以有勤欲之心(saussāhena cittena)”是指以“我将再犯”的有勤欲之心。此乃就比丘尼的八事而说，因此说：“于第八事，比丘尼即犯波罗夷(pārājika)。”由“于如法承诺不履行”之语可知，违背不如法的承诺，不犯恶作(dukkaṭa)。譬如，若有人言“你们去迷乱吧”，以清净心答“善哉”后，若不迷乱，则无犯。一切处皆然。“于十五法中”是指于“我将适时说，非时不语”等所说的十五法中。“能犯罪者(bhabbāpattika)”是指因其有犯罪的潜质。

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

一法品释义终。

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

二法品释义

၃၂၂. ဒုကေသု နိဒဟနေတိ အာတပေ အတိစိရံ ဌပေတွာ နိဒဟနေ. ဝတ္ထုသဘာဂံ ဒေသေန္တော ဒေသေန္တော အာပဇ္ဇတိ, အာပန္နံ အာပတ္တိံ န ဒေသေဿာမီတိ ဓုရံ နိက္ခိပန္တော န ဒေသေန္တော အာပဇ္ဇတိ. ရောမဇနပဒေ ဇာတံ ရောမကံ. ပက္ကာလကန္တိ ယဝက္ခာရံ. အနုညာတလောဏတ္တာ လောဏာနိပိ ဒုကေသု ဝုတ္တာနိ.

322. 于二法中，“贮藏(nidahana)”是指在日光下放置过久而贮藏。不断解说同类事时，会犯罪；已犯罪后，放弃“我将不发露所犯之罪”的责任而不发露者，会犯罪。生于罗马国者为罗马人(romaka)。碱(Pakkālaka)即大麦灰。因盐是被允许的，故盐也在二法中被提及。

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

二法品释义终。

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

三法品释义

၃၂၃. တိကေသု [Pg.472] ဝစီသမ္ပယုတ္တံ ကာယကိရိယံ ကတွာတိ ကာယေန နိပစ္စကာရံ ကတွာ. မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခဘေရိဝါဒနာဒိပ္ပဘေဒေါ. ယဿ သိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမေ ကာယသမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တိယော, တံ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ. ဥပဃာတေတီတိ ဝိနာသေတိ. န အာဒါတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣမသ္မာ ဝိဟာရာ ပရမ္ပိ မာ နိက္ခမ, ဝိနယဓရာနံ ဝါ သန္တိကံ အာဂစ္ဆ ဝိနိစ္ဆယံ ဒါတု’’န္တိ ဝုတ္တေ တဿ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

323. 于三法中，“作与语相应的身行”是指以身作恭敬行。“作口乐器等差别”是指如击口鼓等差别。违犯某学处而有身生起之罪，彼即于身门所制之学处。“毁坏”即是“消灭”。“不应接受”之义为：当有人言“你莫再离开此寺，或到持律者处接受裁决”时，不应听从其言。

အကုသလာနိ စေဝ မူလာနိ စာတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန ဧကန္တာကုသလဘာဝတော အကုသလာနိ, အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝသာဓနတော မူလာနိ, န အကုသလဘာဝသာဓနတော. န ဟိ မူလတော အကုသလာနံ အကုသလဘာဝေါ, ကုသလာဒီနံ ဝါ ကုသလာဒိဘာဝေါ. တထာ စ သတိ မောမူဟစိတ္တဒွယမောဟဿ အကုသလဘာဝေါ န သိယာ.

“既是不善又是根”者，因由不善巧所生，且其性纯然不善，故为“不善”；因能令自身相应之法善安住，故为“根”，而非因其成就“不善”之性。不善法之不善性并非源于根，善法等之善性等亦非源于根。若然，则两种痴俱心中之痴，其不善性即不得成立。

ဒုဋ္ဌု စရိတာနီတိ ပစ္စယတော သမ္ပယုတ္တဓမ္မတော ပဝတ္တိအာကာရတော စ န သုဋ္ဌု အသမ္မာပဝတ္တိတာနိ. ဝိရူပါနီတိ ဗီဘစ္ဆာနိ သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ အနိဋ္ဌရူပတ္တာ. သုဋ္ဌု စရိတာနီတိအာဒီသု ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒွေပိ စေတေ တိကာ ပဏ္ဏတ္တိယာ ဝါ ကမ္မပထေဟိ ဝါ ကထေတဗ္ဗာ. ပဏ္ဏတ္တိယာ တာဝ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော ကာယဒုစ္စရိတံ, အဝီတိက္ကမော ကာယသုစရိတံ. ဝစီဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော ဝစီဒုစ္စရိတံ, အဝီတိက္ကမော ဝစီသုစရိတံ. ဥဘယတ္ထ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော မနောဒုစ္စရိတံ မနောဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ အဘာဝတော. တယိဒံ ဒွါရဒွယေ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာယ အာပတ္တိယာ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဝုတ္တာယ အာပတ္တိယာ အဝီတိက္ကမောဝ မနောသုစရိတံ. အယံ ပဏ္ဏတ္တိကထာ.

恶行（duṭṭhucaritāni），即从缘、相应法及发生方式而言，是不善、不正当的行为。丑陋（virūpāni），即因其现在与未来皆为不可喜之貌，故是可厌的。善行（suṭṭhucaritāni）等，其义当知与上述相反。此二种三法，可由施设或业道而说。由施设而言：于身门违犯所制学处是身恶行，不违犯是身善行。于语门违犯所制学处是语恶行，不违犯是语善行。于此二者（身门与语门）违犯所制学处即是意恶行，因意门并无所制学处。此（意恶行）当知于此二门中，是依由不作为而生起之罪。不违犯如前所述之罪，即是意善行。此为施设之说。

ပါဏာတိပါတာဒယော ပန တိဿော စေတနာ ကာယဒွါရေ ဝစီဒွါရေပိ ဥပ္ပန္နာ ကာယဒုစ္စရိတံ ဒွါရန္တရေ ဥပ္ပန္နဿပိ ကမ္မဿ သနာမာပရိစ္စာဂတော ယေဘုယျဝုတ္တိယာ တဗ္ဗဟုလဝုတ္တိယာ စ. တေနာဟု အဋ္ဌကထာစရိယာ –

又，杀生等三种思，纵使生于身门、语门，亦是身恶行。即使是于另一门生起的业，因其名不舍、普遍发生及多发生故（仍是身恶行）。是故，义注师言——

‘‘ဒွါရေ စရန္တိ ကမ္မာနိ, န ဒွါရာ ဒွါရစာရိနော;

တသ္မာ ဒွါရေဟိ ကမ္မာနိ, အညမညံ ဝဝတ္ထိတာ’’တိ. (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ကာမာဝစရကုသလ ဒွါရကထာ, ကာယကမ္မဒွါရ);

“诸业行于门，门非行于门者；是故由诸门，诸业相互建立。”

တထာ [Pg.473] စတဿော မုသာဝါဒါဒိစေတနာ ကာယဒွါရေပိ ဝစီဒွါရေပိ ဥပ္ပန္နာ ဝစီဒုစ္စရိတံ, အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ တယော မနောကမ္မဘူတာယ စေတနာယ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ မနောဒုစ္စရိတံ, ကာယဝစီကမ္မဘူတာယ ပန စေတနာယ သမ္ပယုတ္တာ အဘိဇ္ဈာဒယော တံတံပက္ခိကာ ဝါ ဟောန္တိ အဗ္ဗောဟာရိကာ ဝါ. ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဝိရမန္တဿ ဥပ္ပန္နာ တိဿော စေတနာပိ ဝိရတိယောပိ ကာယသုစရိတံ ကာယိကဿ ဝီတိက္ကမဿ အကရဏဝသေန ပဝတ္တနတော. ကာယေန ပန သိက္ခာပဒါနံ သမာဒိယမာနေ သီလဿ ကာယသုစရိတဘာဝေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. မုသာဝါဒါဒီဟိ ဝိရမန္တဿ စတဿော စေတနာပိ ဝိရတိယောပိ ဝစီသုစရိတံ ဝါစသိကဿ ဝီတိက္ကမဿ အကရဏဝသေန ပဝတ္တနတော. အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ တယော စေတနာသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ မနောသုစရိတန္တိ အယံ ကမ္မပထကထာ.

如是，妄语等四种思，纵使生于身门、语门，亦是语恶行。贪欲（abhijjhā）、嗔恚（byāpādo）、邪见（micchādiṭṭhi）此三者，是与意业之思相应的法，为意恶行。然与身语业之思相应的贪欲等，或属彼方，或不成立（为业道）。离杀生等者所生起的三种思与（三种）离，因其以不作身违犯而转起故，是身善行。若以身受持学处，其戒为身善行，则不待言。离妄语等者所生起的四种思与（四种）离，因其以不作语违犯而转起故，是语善行。无贪（anabhijjhā）、无嗔（abyāpādo）、正见（sammādiṭṭhi）此三者，是与思相应的法，为意善行。此为业道之说。

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

三法品释义终。

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

四法品释义

၃၂၄. စတုက္ကေသု အနရိယဝေါဟာရာတိ အနရိယာနံ လာမကာနံ ဝေါဟာရာ သံဝေါဟာရာ အဘိလာပဝါစာ. အရိယဝေါဟာရာတိ အရိယာနံ သပ္ပုရိသာနံ ဝေါဟာရာ. ဒိဋ္ဌဝါဒိတာတိ ‘‘ဒိဋ္ဌံ မယာ’’တိ ဧဝံဝါဒိတာ. ဧတ္ထ စ တံတံသမုဋ္ဌာပကစေတနာဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

324. 于四法中，非圣言说（anariyavohārā）者，谓非圣者、卑劣者之言说、交谈、言语。圣言说（ariyavohārā）者，谓圣者、善士之言说。见而说（diṭṭhavāditā）者，谓说“我已见”。于此，当依各自生起之思而知其义。

ပဌမကပ္ပိကေသု ပဌမံ ပုရိသလိင်္ဂမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ. ပုရိမံ ပုရိသလိင်္ဂံ ပဇဟတီတိ ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝတော ပုရိမသင်္ခါတံ ပုရိသလိင်္ဂံ ဇဟတိ. သတံ တိံသဉ္စ သိက္ခာပဒါနီတိ တိံသာဓိကာနိ သတံ သိက္ခာပဒါနိ.

于初劫人中，先唯男根生起，故云“以先生起故”。舍弃先前男根者，谓依如是所说之义，因其先行，故舍弃称为“先前”的男根。一百三十学处，即一百又三十学处。

ဘိက္ခုဿ စ ဘိက္ခုနိယာ စ စတူသု ပါရာဇိကေသူတိ သာဓာရဏေသုယေဝ စတူသု ပါရာဇိကေသု. ပဌမော ပဉှောတိ ‘‘အတ္ထိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာ, နော အာပတ္တိနာနတ္တတာ’’တိ အယံ ပဉှော. ‘‘အတ္ထိ အာပတ္တိသဘာဂတာ, နော ဝတ္ထုသဘာဂတာ’’တိ အယံ ဣဓ ဒုတိယော နာမ.

比丘与比丘尼之四波罗夷者，谓于共通之四波罗夷。第一问者，谓“有事之差别，无罪之差别”。于此，“有罪之同分，无事之同分”为第二问。

အနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒဿာတိ နတ္ထိ ဧတသ္မိံ ဝဿစ္ဆေဒေ အာပတ္တီတိ အနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒေါ, တဿ, အနာပတ္တိကဿ ဝဿစ္ဆေဒဿာတိ အတ္ထော. မန္တာဘာသာတိ [Pg.474] မတိယာ ဥပပရိက္ခိတွာ ဘာသနတော အသမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ ဣဓ ‘‘မန္တာဘာသာ’’တိ ဝုတ္တာ.

无犯之雨安居中断（anāpattivassaccheda）者，谓于此雨安居中断中无罪，故为无犯之雨安居中断，其义即无罪之雨安居中断。审慎语（mantābhāsā）者，谓以智慧审察而说，非绮语，于此称为“审慎语”。

နဝမဘိက္ခုနိတော ပဋ္ဌာယ ဥပဇ္ဈာယာပိ အဘိဝါဒနာရဟာ နော ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာတိ ယသ္မာ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘတ္တဂ္ဂေ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ အဝသေသာနံ ယထာဂတိက’’န္တိ ဝဒန္တေန ဘဂဝတာ ဘတ္တဂ္ဂေ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အဋ္ဌန္နံယေဝ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ အနုညာတံ, အဝသေသာနံ အာဂတပဋိပါဋိယာ, တသ္မာ နဝမဘိက္ခုနိတော ပဋ္ဌာယ သစေ ဥပဇ္ဈာယာပိ ဘိက္ခုနီ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆတိ, န ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာ, ယထာနိသိန္နာဟိယေဝ သီသံ ဥက္ခိပိတွာ အဘိဝါဒေတဗ္ဗတ္တာ အဘိဝါဒနာရဟာ. အာဒိတော နိသိန္နာသု ပန အဋ္ဌသု ယာ အဗ္ဘန္တရိမာ အညာ ဝုဍ္ဎတရာ အာဂစ္ဆတိ, သာ အတ္တနော နဝကတရံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ နိသီဒိတုံ လဘတိ. တသ္မာ သာ တာဟိ အဋ္ဌဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာ. ယာ ပန အဋ္ဌဟိပိ နဝကတရာ, သာ သစေပိ သဋ္ဌိဝဿာ ဟောတိ, အာဂတပဋိပါဋိယာဝ နိသီဒိတုံ လဘတိ.

从第九位比丘尼起，戒师亦只应受礼拜，不应受起立迎接。因世尊言：“诸比丘，我允许于食堂中，对八位比丘尼依长老顺序，对其余者依来至顺序。”故于食堂中，从始即只允许对八位比丘尼依长老顺序，对其余者依来至之次第。是故，从第九位比丘尼起，若戒师比丘尼后至，不应受起立迎接，因当安坐抬头礼拜，故只应受礼拜。然于初坐之八人中，若有另一位更年长者来至，她可令比自己年轻者起座而坐。是故，她应受此八位比丘尼起立迎接。若有比此八人皆年轻者，纵使已有六十夏，亦只可依来至之次第而坐。

ဣဓ န ကပ္ပန္တီတိ ဝဒန္တောတိ ပစ္စန္တိမဇနပဒေသု ဌတွာ ‘‘ဣဓ န ကပ္ပန္တီ’’တိ ဝဒန္တော ဝိနယာတိသာရဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. ကပ္ပိယဉှိ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဝဒန္တော ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒတိ နာမ. ဣဓ ကပ္ပန္တီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

住于边地，若言“于此不适宜”，则犯违越律之恶作。因言适宜者为“不适宜”，实为断灭所制。于“于此适宜”等情况，其理亦然。

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

四法品释义终。

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

五法品释义

၃၂၅. ပဉ္စကေသု ‘‘နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ’’တိ (ပါစိ. ၂၉၄-၂၉၇) ဝစနတော အကပ္ပိယနိမန္တနံ သာဒိယန္တဿေဝ အနာမန္တစာရော န ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ပိဏ္ဍပါတိကဿ ကပ္ပန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂဏဘောဇနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘောဇနန္တိ ‘‘ဂိလာနသမယော’’တိအာဒိနာ အာဘောဂံ ကတွာ ဘောဇနံ. အဝိကပ္ပနာတိ ‘‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ အဝိကပ္ပနာ.

325. 在五法中，“‘受邀用餐时，不向在场的比丘告辞’（波逸提294-297），由此可知，对接受不适宜邀请者而言，不告辞而行是不允许的。因此说‘对托钵者是允许的’。团体食等情况亦同此理。‘决意后食’是指作意‘此是病时’等后而食。‘不共分’是指不作‘我将我的那份食物给予某某’这样的共分。

အယသတော ဝါ ဂရဟတော ဝါတိ ဧတ္ထ ပရမ္မုခါ အဂုဏဝစနံ အယသော. သမ္မုခါ ဂရဟာ. ဝိယသတီတိ ဗျသနံ, ဟိတသုခံ ခိပတိ ဝိဒ္ဓံသေတီတိ အတ္ထော. ဉာတီနံ [Pg.475] ဗျသနံ ဉာတိဗျသနံ, စောရရောဂဘယာဒီဟိ ဉာတိဝိနာသောတိ အတ္ထော. ဘောဂါနံ ဗျသနံ ဘောဂဗျသနံ, ရာဇစောရာဒိဝသေန ဘောဂဝိနာသောတိ အတ္ထော. ရောဂေါ ဧဝ ဗျသနံ ရောဂဗျသနံ. ရောဂေါ ဟိ အာရောဂျံ ဗျသတိ ဝိနာသေတီတိ ဗျသနံ. သီလဿ ဗျသနံ သီလဗျသနံ, ဒုဿီလျဿေတံ နာမံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဝိနာသယမာနာ ဥပ္ပန္နာ ဒိဋ္ဌိယေဝ ဗျသနံ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ. ဉာတိသမ္ပဒါတိ ဉာတီနံ သမ္ပဒါ ပါရိပူရိ ဗဟုဘာဝေါ. ဘောဂသမ္ပဒါယပိ ဧသေဝ နယော. အာရောဂျဿ သမ္ပဒါ အာရောဂျသမ္ပဒါ. ပါရိပူရိ ဒီဃရတ္တံ အရောဂတာ. သီလဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါသုပိ ဧသေဝ နယော.

“因恶名或因呵责”中，背后说人过失是为恶名，当面呵责是为呵责。“衰损”（byasanaṃ），是说它抛弃、毁坏利益与安乐。亲属的衰损是“亲属衰损”，意指因盗贼、疾病、怖畏等而致亲属毁坏。财富的衰损是“财富衰损”，意指因国王、盗贼等而致财富毁坏。疾病即是衰损，是为“疾病衰损”。疾病毁坏、破坏健康，故为衰损。戒的衰损是“戒衰损”，此即恶戒之名。已生起的、能毁坏正见的见解即是衰损，是为“见衰损”。“亲属成就”是指亲属的圆满、众多。“财富成就”亦同此理。健康的成就是“健康成就”，即圆满、长时无病。“戒成就”与“见成就”亦同此理。

ဝတ္တံ ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ တသ္မိံ ဒိဝသေ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ နိဋ္ဌာပေသိ. အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရီတိအာဒိနာ တသ္မိံ ခဏေ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏံ နိဗ္ဗတ္တေသီတိ ဒီပေတိ. ဉတ္တိယာ ကမ္မပ္ပတ္တော ဟုတွာတိ ဉတ္တိယာ ဌပိတာယ အနုဿာဝနကမ္မပ္ပတ္တော ဟုတွာတိ အတ္ထော.

“完成了义务”是指完成了那一天应作的义务。“忆念八劫”等句，显示其于彼刹那生起禅那，生起宿住智。“成为白羯磨的对象”，意为通过已作的白，成为宣告羯磨的对象。

မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာတိ နေဝ သမာဒါနံ ဇာနာတိ, န အာနိသံသံ, အတ္တနော ပန မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ အညာဏေနေဝ အာရညိကော ဟောတိ. ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတောတိ ‘‘အရညေ မေ ဝိဟရန္တဿ ‘အယံ အာရညိကော’တိ စတုပ္ပစ္စယသက္ကာရံ ကရိဿန္တိ, ‘အယံ ဘိက္ခု လဇ္ဇီ ပဝိဝိတ္တော’တိအာဒီဟိ စ ဂုဏေဟိ သမ္ဘာဝေဿန္တီ’’တိ ဧဝံ ပါပိကာယ ဣစ္ဆာယ ဌတွာ တာယ ဧဝ ဣစ္ဆာယ အဘိဘူတော ဟုတွာ အာရညိကော ဟောတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အရညဝါသေန ပစ္စယလာဘံ ပတ္ထယမာနော’’တိ. ဥမ္မာဒဝသေန အရညံ ပဝိသိတွာ ဝိဟရန္တော ဥမ္မာဒါ စိတ္တက္ခေပါ အာရညိကော နာမ ဟောတိ. ဝဏ္ဏိတန္တိ ဣဒံ အာရညိကင်္ဂံ နာမ ဗုဒ္ဓေဟိ ဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ စ ဝဏ္ဏိတံ ပသတ္ထန္တိ အာရညိကော ဟောတိ.

“因愚钝、痴迷”是指既不知晓受持，亦不知晓其功德，仅因自身的愚钝、痴迷，以无知而成为林住者。“恶欲、为欲所败”，意指心怀“我住于林中，人们会因‘此是林住者’而以四资具恭敬我，亦会以‘此比丘有惭、独住’等德而尊重我”的恶欲，并为该欲所征服而成为林住者。是故说“以住兰若而求利养”。因癫狂而入林居住者，由癫狂、心乱而名为林住者。“因其被赞叹”是指此林住支实为诸佛与佛弟子所赞叹、称扬，因此而成为林住者。

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

五法释义终。

ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

六法释义

၃၂၆. ဆက္ကေသု ဆဗ္ဗဿပရမတာ ဓာရေတဗ္ဗန္တိ ပဒဘာဇနံ ဒဿိတံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

326. 在六法中，“应受持至多六年”的词义分析已示。余者自明。

ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

六法释义终。

သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာ

七法释义

၃၂၇. သတ္တကေသု [Pg.476] ဆက္ကေ ဝုတ္တာနိယေဝ သတ္တကဝသေန ယောဇေတဗ္ဗာနီတိ ဆက္ကေ ဝုတ္တစုဒ္ဒသပရမာနိ ဒွိဓာ ကတွာ ဒွိန္နံ သတ္တကာနံ ဝသေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

327. 在七法中，应将六法中所说之法以七法的方式组合。即是将六法中所说的十四种最上法分为两部分，以两个七法的方式组合。

အာပတ္တိံ ဇာနာတီတိ အာပတ္တိံယေဝ ‘‘အာပတ္တီ’’တိ ဇာနာတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. အာဘိစေတသိကာနန္တိ ဧတ္ထ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၆၆) အဘိစေတောတိ ပါကတိကကာမာဝစရစိတ္တေဟိ သုန္ဒရတာယ ပဋိပက္ခတော ဝိသုဒ္ဓတ္တာ စ အဘိက္ကန္တံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တံ ဝုစ္စတိ, ဥပစာရဇ္ဈာနစိတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. အဘိစေတသိ ဇာတာနိ အာဘိစေတသိကာနိ, အဘိစေတောသန္နိဿိတာနီတိ ဝါ အာဘိစေတသိကာနိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ သုခဝိဟာရာနံ. ဒိဋ္ဌဓမ္မောတိ ပစ္စက္ခော အတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတိ, တတ္ထ သုခဝိဟာရဘူတာနန္တိ အတ္ထော. ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနမေတံ အဓိဝစနံ. တာနိ ဟိ အပ္ပေတွာ နိသိန္နာ ဈာယိနော ဣမသ္မိညေဝ အတ္တဘာဝေ အသံကိလိဋ္ဌံ နေက္ခမ္မသုခံ ဝိန္ဒန္တိ, တသ္မာ ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. နိကာမလာဘီတိ နိကာမေန လာဘီ, အတ္တနော ဣစ္ဆာဝသေန လာဘီ, ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကိစ္ဆလာဘီတိ သုခေနေဝ ပစ္စနီကဓမ္မေ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကသိရလာဘီတိ အကသိရာနံ လာဘီ ဝိပုလာနံ, ယထာပရိစ္ဆေဒေနေဝ ဝုဋ္ဌာတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကစ္စော ဟိ လာဘီယေဝ ဟောတိ, န ပန သက္ကောတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ. ဧကစ္စော သက္ကောတိ တထာ သမာပဇ္ဇိတုံ, ပါရိပန္ထိကေ ပန ကိစ္ဆေန ဝိက္ခမ္ဘေတိ. ဧကစ္စော တထာ စ သမာပဇ္ဇတိ, ပါရိပန္ထိကေ စ အကိစ္ဆေနေဝ ဝိက္ခမ္ဘေတိ, န သက္ကောတိ ကာလမာနနာဠိကယန္တံ ဝိယ ယထာပရိစ္ဆေဒေယေဝ ဝုဋ္ဌာတုံ.

“知罪”即是了知罪为“罪”。其余诸句亦同此理。关于“增上心所”（ābhicetasikāni），于此（《中部·义注》1.66），“增上心”（abhiceta）是指，因其美好、对治（烦恼）及清净，而胜过（abhikkantaṃ）通常的欲界心，故称“殊胜清净心”，此为近行定心之异名。生于增上心者为“增上心所”，或依止增上心者为“增上心所”。“现法乐住”是指于现法中安乐而住。“现法”者，指现前之身，意为于此身中安乐而住。此为色界禅之异名。实因此等禅那，禅修者安坐即能于此身中获得无染之出离乐，故称“现法乐住”。“随意得”是随欲而得，即是说，能于意欲之刹那入定。“无难得”是说，能轻易镇伏对治法而入定。“无劳得”是得无劳、广大（之定），即是说，能如所限定而出定。某人虽能得定，却不能于意欲之刹那入定。某人能如是入定，却需艰难镇伏障碍。某人能如是入定，亦能轻易镇伏障碍，却不能如计时器般，如所限定而出定。

အာသဝါနံ ခယာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သဗ္ဗကိလေသာနံ ခယာ. အနာသဝန္တိ အာသဝဝိရဟိတံ. စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိန္တိ ဧတ္ထ စေတော-ဝစနေန အရဟတ္တဖလသမ္ပယုတ္တော သမာဓိ, ပညာ-ဝစနေန တံသမ္ပယုတ္တာ စ ပညာ ဝုတ္တာ. တတ္ထ စ သမာဓိ ရာဂတော ဝိမုတ္တတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ, ပညာ အဝိဇ္ဇာယ ဝိမုတ္တတ္တာ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ယော ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိ, တဒဿ သမာဓိန္ဒြိယံ (သံ. နိ. ၅.၅၂၀). ယာ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ပညာ, တဒဿ ပညိန္ဒြိယံ [Pg.477] (သံ. နိ. ၅.၅၁၆). ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တီ’’တိ (အ. နိ. ၂.၃၂). အပိစေတ္ထ သမထဖလံ စေတောဝိမုတ္တိ, ဝိပဿနာဖလံ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာတိ အတ္တနာယေဝ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ, အပရပ္ပစ္စယေန ဉတွာတိ အတ္ထော. သုတမယဉာဏာဒိနာ ဝိယ ပရပ္ပစ္စယတံ နယဂ္ဂါဟဉ္စ မုဉ္စိတွာ ပရတောဃောသာနုဂတဘာဝနာဓိဂမဘူတာယ အတ္တနောယေဝ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ, န သယမ္ဘူဉာဏဘူတာယာတိ အဓိပ္ပာယော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ပါပုဏိတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရတိ.

“诸漏尽”(āsavānaṃ khaya)即通过阿罗汉道(arahattamagga)灭尽一切烦恼。“无漏”(anāsava)是指远离诸漏。“心解脱”(cetovimutti)与“慧解脱”(paññāvimutti)，此处以“心”一词说与阿罗汉果(arahattaphala)相应的定，以“慧”一词说与此相应的慧。其中，当知定由离贪而解脱，故为心解脱；慧由离无明而解脱，故为慧解脱。此为世尊所说：“诸比丘，彼之定，即是彼之定根(samādhindriya)；诸比丘，彼之慧，即是彼之慧根(paññindriya)。是故，诸比丘，由离贪故为心解脱，由离无明故为慧解脱。”又，当知此处止(samatha)之果为心解脱，观(vipassanā)之果为慧解脱。“于现法”(diṭṭheva dhamme)即于此生。“以神通亲自证知”(sayaṃ abhiññā sacchikatvā)意即以自己的智慧亲证，不从他缘而了知。其意涵为：非如闻所成智(sutamayañāṇa)等，舍离从他缘及执取义理，而是以自己随从他人言教修习所证得的智慧亲证，非指自然生起的智慧(sayambhūñāṇa)。“具足而住”(upasampajja viharati)即证得、成就而住。

သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

七法释义终。

အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာ

八法释义

၃၂၈. အဋ္ဌကေသု အဋ္ဌာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေနာတိ –

328. 观见八种利益者——

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ, သော တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အညေ ဘိက္ခူ တဿာ အာပတ္တိယာ အာပတ္တိဒိဋ္ဌိနော ဟောန္တိ, တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဇာနန္တိ ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမော, သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိပိဿာမ, န မယံ ဣမိနာ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမ, ဝိနာ ဣမိနာ ဘိက္ခုနာ ဥပေါသထံ ကရိဿာမ, ဘဝိဿတိ သံဃဿ တတောနိဒါနံ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ သံဃဘေဒေါ သံဃရာဇိ သံဃဝဝတ္ထာနံ သံဃနာနာကရဏ’န္တိ, ဘေဒဂရုကေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ န သော ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိပိတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၄၅၃) –

“诸比丘，在此，有比丘犯了戒，但他认为自己没有犯戒，而其他比丘则认为他犯了戒。诸比丘，如果那些比丘知道：‘这位具寿博学多闻，通达教法，持法、持律，精通戒本，聪明、有才智、有智慧，有惭愧心，有顾忌心，乐于学习戒律。如果我们因为这位比丘不承认犯戒而对其进行举罪，我们便不能与这位比丘一起举行布萨，必须在没有这位比丘的情况下举行布萨。这样一来，僧团就会因此而产生争吵、冲突、争端、辩论，乃至僧团分裂、僧团破坏、僧团分散、僧团各行其是。’诸比丘，那么那些重视僧团和合的比丘，不应该因为这位比丘不承认犯戒而对其进行举罪。”

အာဒိနာ ဝုတ္တအဋ္ဌာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေန. တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထာဒိအကရဏံ အာဒီနဝေါ ဘေဒါယ သံဝတ္တနတော, ကရဏံ အာနိသံသော [Pg.478] သာမဂ္ဂိယာ သံဝတ္တနတော. တသ္မာ ဧတေ အဋ္ဌာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေန န သော ဘိက္ခု ဥက္ခိပိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

观察先前所说的八种利益。因此，不与他一起行布萨等事有过患，因为会导致分裂；与他一起行则有利益，因为会导致和合。因此，其义为：观察此等八种利益者，不应举罪那位比丘。

ဒုတိယအဋ္ဌကေပိ အဋ္ဌာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေနာတိ –

第二八集中也说观见八种利益者——

‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ, သော တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အညေ ဘိက္ခူ တဿာ အာပတ္တိယာ အာပတ္တိဒိဋ္ဌိနော ဟောန္တိ, သော စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တေ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဇာနာတိ ‘ဣမေ ခေါ အာယသ္မန္တော ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ မေဓာဝိနော လဇ္ဇိနော ကုက္ကုစ္စကာ သိက္ခာကာမာ, နာလံ မမံ ဝါ ကာရဏာ အညေသံ ဝါ ကာရဏာ ဆန္ဒာ ဒေါသာ မောဟာ ဘယာ အဂတိံ ဂန္တုံ, သစေ မံ ဣမေ ဘိက္ခူ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိပိဿန္တိ, န မယာ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိဿန္တိ, ဝိနာ မယာ ဥပေါသထံ ကရိဿန္တိ, ဘဝိဿတိ သံဃဿ တတောနိဒါနံ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ သံဃဘေဒေါ သံဃရာဇိ သံဃဝဝတ္ထာနံ သံဃနာနာကရဏ’န္တိ, ဘေဒဂရုကေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ပရေသမ္ပိ သဒ္ဓါယ သာ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ’’တိ (မဟာဝ. ၄၅၃) –

“诸比丘，在此，有比丘犯了戒，但他对所犯的戒持有无犯的见解，其他的比丘对他的戒持有犯的见解。诸比丘，如果这比丘这样了解这些比丘：‘这些具寿们都是博学多闻、精通经论传承、持法、持律、持戒本、聪敏、有智慧、贤明练达、有惭愧心、有顾虑心、乐于学习，不会因为我或者其他人的缘故，由于喜爱、嗔恨、愚痴、恐惧而做出不合正法的事情。如果这些比丘因为我不承认犯戒而驱摈我，不和我一起行布萨，撇开我而行布萨，那么僧团就会因此产生争论、争吵、冲突、辩论，乃至僧团分裂、僧团破裂、僧团分立、僧团各行其是。’诸比丘，重视僧团和谐的比丘，即使是为了他人的信仰，也应该坦白自己的罪过。”

အာဒိနာ ဝုတ္တအဋ္ဌာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေနာတိ အတ္ထော.

此即观察先前所说的八种利益之义。

ပါဠိယံ အာဂတေဟိ သတ္တဟီတိ ‘‘ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ ‘မုသာ ဘဏိဿ’န္တိ, ဘဏန္တဿ ဟောတိ ‘မုသာ ဘဏာမီ’တိ, ဘဏိတဿ ဟောတိ ‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’န္တိ ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝ’’န္တိ (ပါရာ. ၂၂၀) ဧဝမာဂတေဟိ သတ္တဟိ.

巴利文中以七种情况出现，即：“（某人）先前想着‘我将说谎’，（说话时）想着‘我说的是谎话’，（说完后）想着‘我说过了谎话’，舍弃了正见，舍弃了信忍，舍弃了喜好，舍弃了实情。”（波罗夷220）以这七种情况出现。

အဗြဟ္မစရိယာတိ အသေဋ္ဌစရိယတော. ရတ္တိံ န ဘုဉ္ဇေယျ ဝိကာလဘောဇနန္တိ ဥပေါသထံ ဥပဝုတ္ထော ရတ္တိဘောဇနဉ္စ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနဉ္စ န ဘုဉ္ဇေယျ. မဉ္စေ ဆမာယံဝ သယေထ သန္ထတေတိ ကပ္ပိယမဉ္စေ ဝါ သုဓာဒိပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယံ ဝါ တိဏပဏ္ဏပလာလာဒီနိ သန္ထရိတွာ ကတေ သန္ထတေ ဝါ သယေထာတိ အတ္ထော. ဧတဉှိ အဋ္ဌင်္ဂီကမာဟုပေါသထန္တိ ဧတံ ပါဏာတိပါတာဒီနိ အသမာစရန္တေန ဥပဝုတ္ထဥပေါသထံ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိက’’န္တိ ဝဒန္တိ.

非梵行是指不殊胜的行持。夜晚不进食，是指守持布萨的人不应在夜晚进食，也不应在白天非时进食。“卧于床上或地上铺设之物”，其义为：可以睡在如法的床榻上，或者睡在经过石灰等处理的地面上，或者睡在铺上草、叶、稻草等做成的卧具上。此即所谓八支布萨，因为受持此不杀生等布萨者，具足八支，故称“八支布萨”。

‘‘အကပ္ပိယကတံ [Pg.479] ဟောတိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတက’’န္တိအာဒယော အဋ္ဌ အနတိရိတ္တာ နာမ. သပ္ပိအာဒိ အဋ္ဌမေ အရုဏုဂ္ဂမနေ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတိ. အဋ္ဌကဝသေန ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ ပုရိမာနိ အဋ္ဌ ဧကံ အဋ္ဌကံ, တတော ဧကံ အပနေတွာ သေသေသုပိ ဧကေကံ ပက္ခိပိတွာတိ ဧဝမာဒိနာ နယေန အညာနိပိ အဋ္ဌကာနိ ကာတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော.

“不适宜之物未被接受”等八种名为非余食。酥油等在第八天黎明时成为尼萨耆波逸提。应以八法为一组来组合并了知，即最初的八法为一组，然后从中去除一法，再将另一法加入，以此类推，亦当构成其他八法之组，此是其义。

အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

八法释义终。

နဝကဝါရဝဏ္ဏနာ

九法释义

၃၂၉. နဝကေသု အာဃာတဝတ္ထူနီတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၄၀; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၉.၂၉) အာဃာတကာရဏာနိ. အာဃာတပဋိဝိနယာနီတိ အာဃာတဿ ပဋိဝိနယကာရဏာနိ. တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ ‘‘တံ အနတ္ထစရဏံ မာ အဟောသီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကုတော လဗ္ဘာ ကေန ကာရဏေန သက္ကာ လဒ္ဓုံ. ‘‘ပရော နာမ ပရဿ အတ္တနော စိတ္တရုစိယာ အနတ္ထံ ကရောတီ’’တိ ဧဝံ စိန္တေတွာ အာဃာတံ ပဋိဝိနောဒေတိ. အထ ဝါ သစာဟံ ပဋိက္ကောပံ ကရေယျံ, တံ ကောပကရဏံ ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလေ ကုတော လဗ္ဘာ, ကေန ကာရဏေန လဒ္ဓဗ္ဗံ နိရတ္ထကဘာဝတောတိ အတ္ထော. ကမ္မဿကာ ဟိ သတ္တာ, တေ ကဿ ရုစိယာ ဒုက္ခိတာ သုခိတာ ဝါ ဘဝန္တိ, တသ္မာ ကေဝလံ တသ္မိံ မယှံ ကုဇ္ဈနမတ္တမေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. အထ ဝါ တံ ကောပကရဏံ ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလေ ကုတော လဗ္ဘာ ပရမတ္ထတော ကုဇ္ဈိတဗ္ဗဿ ကုဇ္ဈနကဿ စ အဘာဝတော. သင်္ခါရမတ္တဉှေတံ ယဒိဒံ ခန္ဓပဉ္စကံ ယံ ‘‘သတ္တော’’တိ ဝုစ္စတိ, တေ စ သင်္ခါရာ ဣတ္တရကာလာ ခဏိကာ, ကဿ ကော ကုဇ္ဈတီတိ အတ္ထော. ‘‘ကုတော လာဘာ’’တိပိ ပါဌော, သစာဟံ ဧတ္ထ ကောပံ ကရေယျံ, တသ္မိံ မေ ကောပကရဏေ ကုတော လာဘာ, လာဘာ နာမ ကေ သိယုံ အညတြ အနတ္ထုပ္ပတ္တိတောတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထေ တန္တိ နိပါတမတ္တမေဝ ဟောတိ.

329. 九种忿怒事(āghātavatthūni)（长部注3.340；增支部注3.9.29），即忿怒的因缘。调伏忿怒(Āghātapaṭivinayāni)即调伏忿怒的因缘。“彼从何可得？”(Taṃ kutettha labbhā)者，谓：“愿他不要行无益之事”——于此人(puggala)身上，从何可得？以何因缘能够达成？思惟：“他人本就会随自己的心意对他人行无益之事”，如是便能消除忿怒。或者，如果我反过来生气，那生气的因由，于此人身上从何可得？以何因缘当可得？因其毫无意义故。此为其义。众生(sattā)确实是业的所有者，他们是随谁的意愿而受苦或乐呢？因此，这仅是我对他生气而已。此为其意。或者，那生气的因由，于此人身上从何可得？由胜义(paramattha)言，所忿者与能忿者皆无有故。这仅是行(saṅkhāra)而已，即此被称为“有情”的五蕴(khandhapañcaka)，而彼诸行短暂、刹那，谁对谁忿怒呢？此为其义。亦有“何所得？”(Kuto lābhā)之读法，其义为：如果我于此生气，于我此生气一事，有何所得？所谓“得”，除了生起无益之事外，还能是什么呢？于此义中，`taṃ` 仅为虚词。

တဏှံ ပဋိစ္စာတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၀၃; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၉.၂၃) ဒွေ တဏှာ ဧသနတဏှာ ဧသိတတဏှာ စ. ယာယ တဏှာယ အဇပထသင်္ကုပထာဒီနိ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဘောဂေ ဧသတိ ဂဝေသတိ, အယံ ဧသနတဏှာ နာမ. ယာ တေသု ဧသိတေသု ဂဝေသိတေသု ပဋိလဒ္ဓေသု [Pg.480] တဏှာ, အယံ ဧသိတတဏှာ နာမ. ဣဓ ဧသိတတဏှာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပရိယေသနာတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပရိယေသနာ. သာ ဟိ ဧသနတဏှာယ သတိ ဟောတိ. လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပ္ပဋိလာဘော. သော ဟိ ပရိယေသနာယ သတိ ဟောတိ. ဝိနိစ္ဆယော ပန ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. တတ္ထ ‘‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ, သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၂၃) အယံ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဝိနိစ္ဆယောတိ ဒွေ ဝိနိစ္ဆယာ တဏှာဝိနိစ္ဆယော စ ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော စာ’’တိ (မဟာနိ. ၁၀၂) ဧဝံ အာဂတာနိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ တဏှာဝိနိစ္ဆယော. ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဆန္ဒော ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဝိတက္ကနိဒါနော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၅၈) ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဣဓ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုတ္တော ဝိတက္ကောယေဝ အာဂတော. လာဘံ လဘိတွာ ဟိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ သုန္ဒရာသုန္ဒရဉ္စ ဝိတက္ကေန ဝိနိစ္ဆိနာတိ ‘‘ဧတ္တကံ မေ ရူပါရမ္မဏတ္ထာယ ဘဝိဿတိ, ဧတ္တကံ သဒ္ဒါရမ္မဏတ္ထာယ, ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတိ, ဧတ္တကံ ပရဿ, ဧတ္တကံ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ, ဧတ္တကံ နိဒဟိဿာမီ’’တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော’’တိ.

“缘于渴爱”(Taṇhaṃ paṭiccāti)（长部注2.103；增支部注3.9.23），有两种渴爱：求爱(esanataṇhā)与已求爱(esitataṇhā)。由彼渴爱，行于羊肠道、木桩道等而求觅资财，此为求爱。于彼等已求、已觅、已得之物生起渴爱，此为已求爱。于此，当知为已求爱。“遍求”(Pariyesanā)是指对色等所缘的遍求。彼因求爱而有。“得”(Lābho)是指获得色等所缘。彼因遍求而有。而“抉择”(vinicchayo)依智、渴爱、见、寻而有四种。其中，“当知乐抉择，知乐抉择已，于内随行于乐”（中部3.323），此为智抉择。“抉择有两种：渴爱抉择与见抉择”（大义释102），如是所说的一百零八种渴爱行相(taṇhāvicaritāni)，是渴爱抉择。六十二见是见抉择。而于“天帝(devānaminda)，欲(chanda)实以寻(vitakka)为源”（长部2.358）此经中，此处所说之“抉择”即是寻。因有所得后，便以寻思辨别可意与不可意、美与不美，谓：“此些将为我之色所缘，此些为声所缘；此些将为我所有，此些为他人所有；此些我将受用，此些我将储藏。”是故说“缘得有抉择”。

ဆန္ဒရာဂေါတိ ဧဝံ အကုသလဝိတက္ကေန ဝိတက္ကိတေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဒုဗ္ဗလရာဂေါ စ ဗလဝရာဂေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အဇ္ဈောသာနန္တိ ‘‘အဟံ, မမ’’န္တိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ. ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိဂ္ဂဟကရဏံ. မစ္ဆရိယန္တိ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ. တေနေဝဿ ပေါရာဏာ ဧဝံ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တိ ‘‘ဣဒံ အစ္ဆရိယံ မယှေဝ ဟောတု, မာ အညဿ အစ္ဆရိယံ ဟောတူတိ ပဝတ္တတ္တာ မစ္ဆရိယန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အာရက္ခောတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသာဂေါပနာဒိဝသေန သုဋ္ဌု ရက္ခဏံ. အဓိ ကရောတီတိ အဓိကရဏံ, ကာရဏဿေတံ နာမံ. အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ ဘာဝနပုံသကံ, အာရက္ခဟေတူတိ အတ္ထော. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. ဧကတောဓာရာဒိနော သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ. ကလဟောတိ ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ. ပုရိမော ပုရိမော ဝိရောဓော ဝိဂ္ဂဟော, ပစ္ဆိမော ပစ္ဆိမော ဝိဝါဒေါ. တုဝံ တုဝန္တိ အဂါရဝဝသေန ‘‘တုဝံ တုဝ’’န္တိ ဝစနံ.

欲贪(chandarāga)是指以不善寻思(akusalavitakka)思惟所缘境时，生起弱贪(dubbalarāga)与强贪(balavarāga)。执取(ajjhosāna)即“我”、“我所”的坚固执著(balavasanniṭṭhāna)。占有(pariggaha)指以渴爱(taṇhā)和邪见(diṭṭhi)为方式的占取行为。悭吝(macchariya)是不堪忍与他人共享。因此古人这样解释它的含义：“‘此奇妙之物(acchariyaṃ)当为我所有，勿为他人所有’，由此而转起，故称为‘悭吝’(macchariya)。”守护(ārakkha)是指通过关门、藏在箱子里等方式严密地守护。“Adhi karoti”故为“adhikaraṇa”(事端)，此为因缘之名。守护事端(ārakkhādhikaraṇa)是中性抽象词，意思是守护的原因。执杖(daṇḍādāna)等，是指为了阻止他人而拿起棍棒等。执刀(satthādāna)，是指拿起刀剑等武器。斗诤(kalaha)是指身体的争斗和语言的争斗。前者为违逆(virodho)、纷争(viggaho)，后者为争论(vivādo)。“你你”(tuvaṃ tuvaṃ)是不恭敬的称呼。

အဓိဋ္ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗာနီတိ ဝိကပ္ပေန္တေန အဓိဋ္ဌာနတော ပုဗ္ဗေ ဝါ

从决意之时起，不应再作变更。若要变更，则应在决意之前，或

ဝိကပ္ပေတဗ္ဗံ, ဝိဇဟိတာဓိဋ္ဌာနံ ဝါ ပစ္ဆာဝိကပ္ပေတဗ္ဗံ. အဝိဇဟိတာဓိဋ္ဌာနံ [Pg.481] ပန န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဒုက္ကဋဝသေန ဝုတ္တာနီတိ ‘‘ဝဂ္ဂံ ဘိက္ခုနိသံဃံ ဝဂ္ဂသညီ ဩဝဒတီ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၁၅၀) နယေန အဓမ္မကမ္မေ ဒွေ နဝကာနိ ဒုက္ကဋဝသေန ဝုတ္တာနိ.

应作变更(vikappetabbaṃ)，或在舍弃决意(vijahitādhiṭṭhāna)后，再作变更。然而，未舍弃决意(avijahitādhiṭṭhāna)者，则不应变更，此为其意。以恶作(dukkaṭa)的方式所说者，如“对分裂的比丘尼(bhikkhunī)僧团，明知其分裂而教诫”等（波逸提150）之理，于非法羯磨(adhammakamma)中，以恶作的方式说了两个九法。

နဝကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

九法释义终。

ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

十法释义

၃၃၀. ဒသကေသု နတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ, ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၉၄, ၂၂၅; ၃.၉၁, ၁၁၆; သံ. နိ. ၃.၂၁၀) ဧဝမာဂတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သဿတော လောကောတိအာဒိဝသေနာတိ ‘‘သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၆၉) ဧဝမာဂတံ သင်္ဂဏှာတိ.

330. 应当知道，这是针对如是所说而说：“无布施(dinnaṃ)，无供养(yiṭṭhaṃ)，无祭祀(hutaṃ)；无善恶业的果与异熟；无此世，无他世；无母，无父；无化生有情(sattā opapātikā)；世间无已达正行、已至正道(sammaggatā sammāpaṭipannā)的沙门、婆罗门，能亲身以证智(abhiññā)证知并宣说此世与他世。”(《中部》2.94, 225; 3.91, 116; 《相应部》3.210)。“世界是常”等，则总括如是所说：“世界是常(sassato loko)或世界是无常(asassato loko)；世界有边(antavā loko)或世界无边(anantavā loko)；命(jīva)即是身(sarīra)或命与身异；如来(tathāgato)死后存在，或如来死后不存在，或如来死后既存在又不存在，或如来死后既非存在亦非不存在。”(《中部》1.269)

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယော မိစ္ဆာဝိမုတ္တိပရိယောသာနာတိ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ မိစ္ဆာဉာဏံ မိစ္ဆာဝိမုတ္တီ’’တိ (ဝိဘ. ၉၇၀) ဧဝမာဂတံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တတ္ထ မိစ္ဆာဉာဏန္တိ ပါပကိရိယာသု ဥပါယစိန္တာဝသေန ပါပကံ ကတွာ ‘‘သုကတံ မယာ’’တိ ပစ္စဝေက္ခဏာကာရေန စ ဥပ္ပန္နော မောဟော. မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အဝိမုတ္တဿေဝ သတော ဝိမုတ္တိသညိတာ. သမထက္ခန္ဓကေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ‘‘ဩရမတ္တကံ အဓိကရဏံ ဟောတိ, န စ ဂတိဂတံ, န စ သရိတသာရိတ’’န္တိအာဒိနာ (စူဠဝ. ၂၀၄) နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. သမထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတီတိ [Pg.482] သမ္ဗန္ဓော. မာတုရက္ခိတာဒယော ဒသ ဣတ္ထိယော. ဓနက္ကီတာဒယော ဒသ ဘရိယာယော.

邪见(micchādiṭṭhi)等以邪解脱(micchāvimutti)为终结，即“邪见、邪思惟(micchāsaṅkappa)、邪语(micchāvācā)、邪业(micchākammanta)、邪命(micchāājīva)、邪精进(micchāvāyāma)、邪念(micchāsati)、邪定(micchāsamādhi)、邪智(micchāñāṇa)、邪解脱”(《分别论》970)，这是根据此传承而说。其中，邪智是指：以思考作恶的方法造作恶业，并以“我做得很好”的方式回顾而产生的愚痴(moho)。邪解脱是指实际上没有解脱却自认为解脱(vimuttisaññitā)。在止息犍度(samathakkhandhaka)中说明的“只是小小事端(adhikaraṇa)，没有到处奔走，也没有反复争吵”等(《小品》204)就是指这种情况。此处的关联是，（他）与止息犍度中所说的（品质）相应。母护(Māturakkhitā)等是十种女人。用钱买来的(Dhanakkītā)等是十种妻子。

ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

十法释义终。

ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

十一法释义

၃၃၁. ဧကာဒသကေသု န ဝေါဒါယန္တီတိ န ပကာသန္တိ. သုယုတ္တယာနသဒိသာယ ကတာယာတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတကာလေ သုခေန ပဝတ္တေတဗ္ဗတ္တာ ယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတာယ. ယထာ ပတိဋ္ဌာ ဟောတီတိ သမ္ပတ္တီနံ ယထာ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ. အနု အနု ပဝတ္တိတာယာတိ ဘာဝနာဗဟုလီကာရေဟိ အနု အနု ပဝတ္တိတာယ.

331. 于十一法中，“不清净”即“不显耀”。如同善于驾驭的车乘，在想要的时候能够顺利运行，像那样被造作。如同诸成就之所依止，即能安立。通过不断地修习，而使其持续生起。

သုခံ သုပတီတိအာဒီသု (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၁.၁၅; ဝိသုဒ္ဓိ ၁.၂၅၈) ယထာ သေသဇနာ သမ္ပရိဝတ္တမာနာ ကာကစ္ဆမာနာ ဒုက္ခံ သုပန္တိ, ဧဝံ အသုပိတွာ သုခံ သုပတိ, နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တောပိ သမာပတ္တိံ သမာပန္နော ဝိယ ဟောတိ. သုခံ ပဋိဗုဇ္ဈတီတိ ယထာ အညေ နိတ္ထုနန္တာ ဝိဇမ္ဘန္တာ သမ္ပရိဝတ္တန္တာ ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈန္တိ, ဧဝံ အပ္ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ ဝိကသမာနမိဝ ပဒုမံ သုခံ နိဗ္ဗိကာရံ ပဋိဗုဇ္ဈတိ. အနုဘူတပုဗ္ဗဝသေန ဒေဝတူပသံဟာရဝသေန စဿ ဘဒ္ဒကမေဝ သုပိနံ ဟောတိ, န ပါပကန္တိ အာဟ ‘‘ပါပကမေဝ န ပဿတီ’’တိအာဒိ. ဓာတုက္ခောဘဟေတုကမ္ပိ စဿ ဗဟုလံ ဘဒ္ဒကမေဝ သိယာ ယေဘုယျေန စိတ္တဇရူပါနုဂုဏတာယ ဥတုအာဟာရဇရူပါနံ. တတ္ထ ပါပကမေဝ န ပဿတီတိ ယထာ အညေ အတ္တာနံ စောရေဟိ သမ္ပရိဝါရိတံ ဝိယ, ဝါဠေဟိ ဥပဒ္ဒုတံ ဝိယ, ပပါတေ ပတန္တံ ဝိယ စ ပဿန္တိ, ဧဝံ ပါပကမေဝ သုပိနံ န ပဿတိ. ဘဒြကံ ပန ဝုဍ္ဎိကာရဏဘူတံ ပဿတီတိ စေတိယံ ဝန္ဒန္တော ဝိယ, ပူဇံ ကရောန္တော ဝိယ, ဓမ္မံ သုဏန္တော ဝိယ စ ဟောတိ.

“安乐而眠”等句(《增支部注》3.11.15；《清净道论》1.258)中，就像其他人辗转反侧、呻吟着痛苦地睡觉，他却不用这样就能安乐地睡着，即使睡着也像进入等至一样。“安乐觉醒”者，就像其他人呻吟、打哈欠、辗转反侧痛苦地醒来，他却不用这样，像莲花绽放一般安乐且平静地醒来。因为过去修习的功德以及天神的护佑，他通常只会做吉祥的梦，不会做恶梦，所以说“不见凶恶”等。即使是四大失调引起的梦，也大多是吉祥的，因为通常心生之色与时节、饮食所生之色相协调。这里“不见凶恶”指的是，就像其他人梦见自己被盗贼包围、被猛兽袭击、坠入悬崖等等，他却不会做这类恶梦。他所见到的都是能带来增长的吉祥之梦，例如礼拜佛塔、做供养、听闻佛法等等。

မနုဿာနံ ပိယော ဟောတီတိ ဥရေ အာမုက္ကမုတ္တာဟာရော ဝိယ, သီသေ ပိဠန္ဓမာလာ ဝိယ စ မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ. အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတီတိ ယထေဝ စ မနုဿာနံ ပိယော, ဧဝံ အမနုဿာနမ္ပိ ပိယော ဟောတိ ဝိသာခတ္ထေရော ဝိယ. နာဿ အဂ္ဂိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ ကမတီတိ မေတ္တာဝိဟာရိဿ ကာယေ ဥတ္တရာယ ဥပါသိကာယ ဝိယ အဂ္ဂိ ဝါ, သံယုတ္တဘာဏကစူဠသီဝတ္ထေရဿေဝ [Pg.483] ဝိသံ ဝါ, သံကိစ္စသာမဏေရဿေဝ သတ္ထံ ဝါ န ကမတိ န ပဝိသတိ, နာဿ ကာယံ ဝိကောပေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓေနုဝတ္ထုမ္ပိ စေတ္ထ ကထယန္တိ, ဧကာ ကိရ ဓေနု ဝစ္ဆကဿ ခီရဓာရံ မုဉ္စမာနာ အဋ္ဌာသိ. ဧကော လုဒ္ဒကော ‘‘တံ ဝိဇ္ဈိဿာမီ’’တိ ဟတ္ထေန သမ္ပရိဝတ္တေတွာ ဒီဃဒဏ္ဍကံ သတ္တိံ မုဉ္စိ. သာ တဿာ သရီရံ အာဟစ္စ တာလပဏ္ဏံ ဝိယ ဝိဝဋ္ဋမာနာ ဂတာ, နေဝ ဥပစာရဗလေန န အပ္ပနာဗလေန, ကေဝလံ ပန ဝစ္ဆကေ ဗလဝဟိတစိတ္တတာယ. ဧဝံ မဟာနုဘာဝါ မေတ္တာ. ခိပ္ပံ သမာဓိယတီတိ ကေနစိ ပရိပန္ထေန ပရိဟီနဇ္ဈာနဿ ဗျာပါဒဿ ဒူရသမနုဿရိတဘာဝတော ခိပ္ပမေဝ သမာဓိယတိ. မုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသီဒတီတိ ဗန္ဓနာ ပမုတ္တတာလပက္ကံ ဝိယ စဿ ဝိပ္ပသန္နဝဏ္ဏံ မုခံ ဟောတိ. အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတီတိ မေတ္တာဝိဟာရိနော သမ္မောဟမရဏံ နာမ နတ္ထိ, အသမ္မူဠှောဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တော ဝိယ ကာလံ ကရောတိ.

为人类所喜爱，就像挂在胸前的珍珠项链、戴在头上的花环那样，令人喜爱和欢喜。为非人所喜爱，如同为人类所喜爱一般，非人同样喜爱他，就像毘舍佉(Visākha)长老那样。火、毒、刀剑不能伤害他，如同优多罗优婆夷(Uttarā Upāsikā)身上的火，相应诵者小尸婆(Saṃyuttabhāṇaka Cūḷasīva)长老身上的毒，僧吉遮沙弥(Saṃkicca Sāmaṇera)身上的刀剑，都伤不了他的身体，不能损害其身。这里还讲述了一个母牛的故事：据说有头母牛站着给小牛喂奶，一个猎人想“我要射它”，便用手转动一圈，射出一根长长的标枪。那标枪碰到母牛的身体后，却像碰到棕榈叶般翻转而去。这既不是因为近行定的力量，也不是因为安止定的力量，纯粹是母牛对小牛强烈的爱护之心所致。慈心的力量如此强大。能迅速入定，由于嗔恚此一障碍被远远地排除，所以能很快入定。面容清净，就像从束缚中解脱的成熟棕榈果那样，他的面容光彩明亮。临终不昏迷，修习慈心的人不会有昏迷而死的情况，就像安详入睡般清醒地逝去。

ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

十一法释义终。

ဧကုတ္တရိကနယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

增一法释义终。

ဥပေါသထာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

布萨等问答释义

၃၃၂. ‘‘သံဃံ, ဘန္တေ, ပဝါရေမီတိအာဒိ ပဝါရဏာကထာ နာမာ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ.

332. “尊者，我向僧团自恣”等等，这叫做自恣语(pavāraṇākathā)，如《疑难义释》中所说。

အတ္ထဝသပကရဏဝဏ္ဏနာ

义理根据论释义

၃၃၄. ပဌမပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယမေဝ ဝုတ္တန္တိ ‘‘သံဃသုဋ္ဌုတာယာ’’တိအာဒီနံ အတ္ထဝဏ္ဏနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒသက္ခတ္တုံ ယောဇနာယ ပဒသတံ ဝုတ္တန္တိ ဧကမူလကနယေ ဒသက္ခတ္တုံ ယောဇနာယ ကတာယ သင်္ခလိကနယေ ဝုတ္တပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ပဒသတံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အညထာ ဧကမူလကေ ဧဝ နယေ န သက္ကာ ပဒသတံ လဒ္ဓုံ. ဧကမူလကနယေဟိ ပုရိမပစ္ဆိမပဒါနိ ဧကတော ကတွာ ဧကေကသ္မိံ ဝါရေ နဝ နဝ ပဒါနိ ဝုတ္တာနီတိ ဒသက္ခတ္တုံ ယောဇနာယ နဝုတိ ပဒါနိယေဝ လဗ္ဘန္တိ. တသ္မာ တာနိ နဝုတိ ပဒါနိ သင်္ခလိကနယေ ဗဒ္ဓစက္ကဝသေန ယောဇိတေ ဒသ ပဒါနိ လဗ္ဘန္တီတိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပဒသတန္တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. ဣတော အညထာ ပန ဥဘောသုပိ [Pg.484] နယေသု ဝိသုံ ဝိသုံ အတ္ထသတံ ဓမ္မသတဉ္စ ယထာ လဗ္ဘတိ, တထာ ပဌမပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယမေဝ အမှေဟိ ဒဿိတံ, တံ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပုရိမပစ္ဆိမပဒါနိ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ ‘‘ပဒသတ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘တတ္ထ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ ပဒဿ ဝသေန အတ္ထသတံ, ပုရိမဿ ပုရိမဿ ဝသေန ဓမ္မသတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ပဒသတေ ‘‘သံဃသုဋ္ဌူ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပုရိမပဒါနံ ဝသေန ဓမ္မသတံ, ‘‘သံဃဖာသူ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပစ္ဆိမပဒါနံ ဝသေန အတ္ထသတန္တိ အဓိပ္ပာယော.

334. “在第一波罗夷释义中已说”是针对“为僧团善巧”等词的意义阐释而说。所谓“十次组合成百句”，是指在单一根本法(ekamūlakanaya)下进行十次组合，与连锁法(saṅkhalikanaya)中所说的词句一起，总共形成百句，应当这样理解其义。否则，仅在单一根本法中，不可能得到百句。在单一根本法中，将前后词句合在一起，每一次说九个词句，十次组合只得到九十个词句。因此，那九十个词句，在连锁法中以系轮的方式组合，得到十个词句，与它们一起，可以说成百句。此外，在两种方法中如何分别得到百义与百法，我们已在第一波罗夷的详释中展示，应当按照那里所说的方法来理解。因为将前后词句合为一体而说“百句”，所以说“其中，以最后的词句得百义，以最初的词句得百法”。其意为：在那百句中，以“僧团善巧”等最初词句为百法，以“僧团安乐”等最后词句为百义。

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

大品释义终。

ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကံ

第一颂集

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

七城所制学处释义

၃၃၅. အဍ္ဎုဍ္ဎသတာနီတိ [Pg.485] တီဏိ သတာနိ ပညာသဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ. ဝိဂ္ဂဟန္တိ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ. အတိရေကန္တိ ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ. ကာဠကန္တိ ‘‘သုဒ္ဓကာဠကာန’’န္တိ ဝုတ္တကာဠကံ. ဘူတန္တိ ဘူတာရောစနံ. ပရမ္ပရဘတ္တန္တိ ပရမ္ပရဘောဇနံ. ဘိက္ခုနီသု စ အက္ကောသောတိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုံ အက္ကောသေယျ ဝါ ပရိဘာသေယျ ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၁၀၂၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ. အန္တရဝါသကန္တိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရပဋိဂ္ဂဏှနံ. ရူပိယန္တိ ရူပိယသံဝေါဟာရံ. သုတ္တန္တိ ‘‘သာမံ သုတ္တံ ဝိညာပေတွာ တန္တဝါယေဟီ’’တိ (ပါရာ. ၆၃၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ. ဥဇ္ဈာပနကေတိ ဥဇ္ဈာပနကေ ခိယျနကေ ပါစိတ္တိယံ. ပါစိတပိဏ္ဍန္တိ ဘိက္ခုနီပရိပါစိတံ. စီဝရံ ဒတွာတိ ‘‘သမဂ္ဂေန သံဃေန စီဝရံ ဒတွာ’’တိ (ပါစိ. ၄၈၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ. ဝေါသာသန္တီတိ ‘‘ဘိက္ခူ ပနေဝ ကုလေသု နိမန္တိတာ ဘုဉ္ဇန္တိ, တတြ စေသာ ဘိက္ခုနီ’’တိ (ပါစိ. ၅၅၈) ဝုတ္တပါဋိဒေသနီယံ. ဂိရဂ္ဂန္တိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၈၃၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ. စရိယာတိ ‘‘အန္တောဝဿံ စာရိကံ စရေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၉၇၀) စ, ‘‘ဝဿံဝုတ္ထာ စာရိကံ န ပက္ကမေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၉၇၄) စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယံ. ဆန္ဒဒါနေနာတိ ပါရိဝါသိကေန ဆန္ဒဒါနေန.

335. “二百五十”(aḍḍhuḍḍhasatāni)是指三百五十条学处。‘分别’(viggaha)是指人的分别。‘多余’(atireka)是指最多十天的多余衣。‘黑色’(kāḷaka)是指“纯黑色的”中所说的黑色。‘如实’(bhūta)是指如实告知。‘辗转食’(paramparabhatta)是指辗转食。‘于比丘尼辱骂’是指“若有比丘尼辱骂或诽谤比丘……”(波逸提 1029)所说的学处。‘下衣’(antaravāsaka)是指从非亲属比丘尼处接受衣。‘金钱’(rūpiya)是指金钱交易。‘线’(sutta)是指“自己乞求线，让织工织……”(波罗夷 637)所说的学处。‘令不悦’(ujjhāpanaka)是指于令不悦、令轻蔑，犯波逸提。‘教煮食’(pācitapiṇḍa)是指比丘尼所教煮的。‘给予衣’是指“僧团和合给予衣……”(波逸提 485)所说的学处。‘支配’(vosāsantī)是指“比丘们在俗家应供，而有比丘尼在那里[支配]……”(波逸提 558)所说的应悔过法。‘山顶节’(giragga)是指“若有比丘尼跳舞或唱歌……”(波逸提 834)所说的学处。‘游行’(cariyā)是指“在雨安居期间游行”(波逸提 970)及“雨安居后不应游行”(波逸提 974)所说的二学处。‘给予同意’(chandadānena)是指由别住者给予同意。

ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိ ဘိက္ခုနီနံ စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနိ. ကုဋီတိ ကုဋိကာရသိက္ခာပဒံ. ကောသိယန္တိ ကောသိယမိဿကသိက္ခာပဒံ. သေယျာတိ အနုပသမ္ပန္နေန သဟသေယျသိက္ခာပဒံ. ခဏနေတိ ပထဝီခဏနံ. ဂစ္ဆ ဒေဝတေတိ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒံ. သိဉ္စန္တိ သပ္ပာဏကဥဒကသိဉ္စနံ. မဟာဝိဟာရောတိ မဟလ္လကဝိဟာရော. အညန္တိ အညဝါဒကံ. ဒွါရန္တိ ယာဝ ဒွါရကောသာ. သဟဓမ္မောတိ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော. ပယောပါနန္တိ သုရုသုရုကာရကံ. ဧဠကလောမာနီတိ ဧဠကလောမဓောဝါပနံ. ပတ္တောတိ ဦနပဉ္စဗန္ဓနပတ္တော. ဩဝါဒေါတိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဩဝါဒေါ. ဘေသဇ္ဇန္တိ တဒုတ္တရိဘေသဇ္ဇဝိညာပနံ. သူစီတိ အဋ္ဌိမယာဒိသူစိဃရံ. အာရညိကောတိ ‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ အာရညကာနိ သေနာသနာနီ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၅၇၀) ဝုတ္တပါဋိဒေသနီယံ[Pg.486]. ဩဝါဒေါတိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဩဝါဒါယ ဝါ သံဝါသာယ ဝါ န ဂစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၀၅၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒံ.

“四波罗夷”是指比丘尼的四条波罗夷。“孤邸”(kuṭi)是指造孤邸学处。“憍奢耶”(kosiya)是指杂憍奢耶学处。“卧”(seyyā)是指与未受具足戒者同卧学处。“掘”(khaṇana)是指掘地。“去吧，天神”(gaccha devate)是指鬼村学处。“浇”(siñca)是指浇有虫水。“大寺”(mahāvihāra)是指大寺院。“异”(añña)是指异语。“门”(dvāra)是指至于门钥。“如法”(sahadhamma)是指被如法地说。“饮乳”(payopāna)是指作声而食。“羊毛”(eḷakalomāni)是指洗羊毛。“钵”(patto)是指少于五缀的钵。“教诫”(ovādo)是指前往比丘尼住处教诫。“药”(bhesajja)是指乞求更多的药。“针”(sūcī)是指骨制等的针筒。“阿兰若”(āraññika)是指‘凡是那些阿兰若的住处……’(波逸提 570)所说的应悔过法。“教诫”(ovādo)是指‘若有比丘尼为教诫或为共住而不去……’(波逸提 1055)所说的学处。

ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိအာဒိနာ ဆသု နဂရေသု ပညတ္တံ ဧကတော သမ္ပိဏ္ဍိတွာ သာဝတ္ထိယာ ပညတ္တံ ဝိသုံ ဂဏေတွာ သဗ္ဗာနေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဒွီဟိ ရာသီဟိ သင်္ဂဏှာတိ.

以“四波罗夷”等，将六城所制定的学处合为一处，又将舍卫城(Sāvatthī)所制定的分开计算，从而将所有学处归为二堆。

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

七城所制学处释义终。

စတုဝိပတ္တိဝဏ္ဏနာ

四坏失释义

၃၃၆. ဧကတိံသ ဂရုကာ နာမ ဥဘတော အဋ္ဌ ပါရာဇိကာ, ဘိက္ခူနံ တေရသ, ဘိက္ခုနီနံ ဒသ သံဃာဒိသေသာ. အဋ္ဌေတ္ထ အနဝသေသာတိ ဧတေသု ယထာဝုတ္တဂရုကေသု သာဓာရဏာသာဓာရဏဝသေန အဋ္ဌ ပါရာဇိကာ အနဝသေသာ နာမ.

336. 名为三十一种重罪者，即双方共八条波罗夷，比丘的十三条僧残，比丘尼的十条僧残。其中八条是无余者，是指在这些如前所说的重罪中，以共通与不共通而言，八条波罗夷名为“无余”。

အသာဓာရဏာဒိဝဏ္ဏနာ

不共等释义

၃၃၈. ‘‘ဓောဝနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟော’’တိ ဂါထာ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ. တတ္ထ ဓောဝနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟောတိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရဓောဝါပနံ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ. ကောသေယျ…ပေ… ဒွေ လောမာတိ ဧဠကလောမဝဂ္ဂေ အာဒိတော သတ္တ သိက္ခာပဒါနိ ဝုတ္တာနိ. ဝဿိကာတိ ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒံ. အာရညကေန စာတိ သာသင်္ကသိက္ခာပဒံ ဝုတ္တံ. ပဏီတန္တိ ပဏီတဘောဇနဝိညတ္တိ. ဦနန္တိ ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒံ. နိသီဒနေ စ ယာ သိက္ခာ, ဝဿိကာ ယာ စ သာဋိကာတိ နိသီဒနဝဿိကသာဋိကာနံ ပမာဏာတိက္ကမော.

338. “洗与受”此偈是诸义注师所说。其中，“洗与受”是指为非亲属比丘尼洗衣与受衣。‘憍奢耶’(koseyya)……乃至……‘二毛’，是指在羊毛品中，从最初所说的七条学处。‘雨’(vassikā)是指雨浴衣学处。‘与阿兰若者’(āraññakena ca)是指有疑学处。‘美食’(paṇīta)是指乞求美食。‘不足’(ūna)是指不足二十岁学处。‘于坐具的学处，及雨浴衣’是指坐具与雨浴衣的尺寸超限。

အာပတ္တိက္ခန္ဓာ စေဝ ဥပေါသထာဒီနိ စ ‘‘ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသာ’’တိအာဒိနာ ဝိဘတ္တတ္တာ ‘‘ဝိဘတ္တိယော’’တိ ဝုတ္တာနိ. တေဝီသတိ သံဃာဒိသေသာတိ ဘိက္ခုနီနံ အာဂတာနိ ဒသ, ဘိက္ခူနံ တေရသာတိ တေဝီသတိ. ဒွေစတ္တာလီသ နိဿဂ္ဂိယာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒွီဟိ…ပေ… ကိစ္စံ ဧကေန သမ္မတီတိ ဒွီဟိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, စတူဟိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ, တီဟိ အာပတ္တာဓိကရဏံ, ဧကေန ကိစ္စာဓိကရဏံ သမ္မတီတိ အတ္ထော.

罪聚与布萨等，因以“波罗夷、僧残”等加以区分，故被称为“分别”。所谓“二十三个僧残”，是指比丘尼的十条与比丘的十三条，共计二十三条。“四十二条尼萨耆波逸提等”亦同此理。“由两人……乃至……由一人平息事务”之义为：由两人平息诤事，由四人平息举罪事，由三人平息犯戒事，由一人平息羯磨事。

၃၃၉. နိရင်္ကတောတိ သံဃမှာ အပသာရိတော.

339. “被剥夺资格者”(niraṅkato)是指被僧团驱逐者。

အဓိကရဏဘေဒဝဏ္ဏနာ

事之差别释义

၃၄၀. ယသ္မာ [Pg.487] အဓိကရဏံ ဥက္ကောဋေန္တော သမထပ္ပတ္တမေဝ ဥက္ကောဋေတိ, တသ္မာ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဥက္ကောဋေန္တော ကတိ သမထေ ဥက္ကောဋေတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

340. 因为翻搅“事”者，是翻搅已平息之事，故说：“翻搅诤事者，是翻搅几种止诤法？”等。

၃၄၁. ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယေနေဝါတိ ဝိနယလက္ခဏံ ဝိနာ ကေဝလံ ဓမ္မဒေသနာမတ္တဝသေနေဝါတိ အတ္ထော. ယေနာပိ ဝိနိစ္ဆယေနာတိ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ခန္ဓကတော စ ပရိဝါရတော စ သုတ္တေနာတိ ခန္ဓကပရိဝါရတော အာနီတသုတ္တေန. နိဇ္ဈာပေန္တီတိ ပညာပေန္တိ.

341. “唯依离于圣典之决断”之义为：离于律相，仅依说法。“以何决断”，是就“离于圣典之决断”而说。“从犍度、附篇及经”，是指从犍度与附篇所引之经。“令详察”(nijjhāpenti)即是令明了(paññāpenti)。

၃၄၂. ကိစ္စံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကကိစ္စာနန္တိ ပုဗ္ဗေ ကတဥက္ခေပနီယာဒိကိစ္စံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကကိစ္စာနံ. ကီဒိသာနံ? ယာဝတတိယသမနုဘာသနာဒီနံ.

342. “依事而生起之事”，是指依先前所作的举罪等事而生起之事。是何种事？如“乃至第三次随谏”等事。

၃၄၃. တံ ဟီတိ တံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ.

343. “彼”(taṃ)即指彼诤事。

၃၄၄. အဓိကရဏေသု ယေန အဓိကရဏေန သမ္မန္တိ, တံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တန္တိ ယဒါ အဓိကရဏေဟိ သမ္မန္တိ, တဒါ ကိစ္စာဓိကရဏေနေဝ သမ္မန္တိ, န အညေဟိ အဓိကရဏေဟီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော.

344. 此说是为显示：于诸事中，以何事而平息。其意为：当以事平息事时，唯以羯磨事平息，而非以其他事，此为所示之义。

၃၅၃. ‘‘သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတမေ ဆတ္တိံသ သမုဋ္ဌာနာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာပိ ‘‘ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏ’’န္တိအာဒိနာ သမ္မုခါဝိနယဿ သမုဋ္ဌာနာနိ အဝိဘဇိတွာဝ သတိဝိနယာဒီနံ ဆန္နညေဝ ဆ သမုဋ္ဌာနာနိ ဝိဘတ္တာနိ, တံ ကသ္မာတိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပိ သတ္တန္နံ သမထာန’’န္တိအာဒိ. သတိဝိနယာဒီနံ ဝိယ သံဃသမ္မုခတာဒီနံ ကိစ္စယတာ နာမ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ကမ္မသင်္ဂဟာဘာဝေနာ’’တိ.

353. 虽然提问：“七种止诤法的三十六种生起为何？”并且没有分别以“羯磨、作、行”等方式安立的现前毘尼(sammukhāvinaya)之生起，而只分别了忆念毘尼(sativinaya)等其余六种的六种生起，这是为什么呢？答曰：“诚然七种止诤法……”等。又说“因不为羯磨所摄”，是言其不像忆念毘尼等法，没有僧众现前等必须完成之事。

ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာ

第二偈集释义

၃၅၉. မန္တဂ္ဂဟဏန္တိ အညမညံ သံသန္ဒနံ. အနု အနု သန္ဓာနံ အနုသန္ဓိတန္တိ ဘာဝသာဓနော အနုသန္ဓိတသဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘အနုသန္ဓိတန္တိ ကထာနုသန္ဓီ’’တိ.

359. “商议”(mantaggahaṇa)即相互对谈。“随接续”(anusandhi)是“次第连接”(anu anu sandhānaṃ)之义，此中“anusandhita”一词为状态之表述，故说：“随接续”即是话题的接续。

သင်္ဂါမဒွယဝဏ္ဏနာ

二诤释义

၃၆၅. ဌာနနိသဇ္ဇဝတ္တာဒိနိဿိတာတိ [Pg.488] ‘‘ဧဝံ ဌာတဗ္ဗံ, ဧဝံ နိသီဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝမာဒိကာ. သညာဇနနတ္ထန္တိ စုဒိတကစောဒကာနံ သညုပ္ပာဒနတ္ထံ. အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာတိ ‘‘ကိံ အနုယောဂဝတ္တံ ဇာနာသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တေနေဝ ကထာပေတွာ.

365. “依于行住坐卧之仪”，即“应如是站立，应如是就坐”等。“为作标记”(saññājananatthaṃ)，是为了给举罪者与被举罪者作标记。“令说问责之仪”，即先问“汝知问责之仪否？”，然后令其宣说。

၃၇၅. နီလာဒိဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဝသေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏဝသေန အာရောဂျတ္ထာဒိအဝဏ္ဏဝသေန စ.

375. “由赞毁之力”，即由青等色之赞，及由健康等之毁。

ကထိနဘေဒဝဏ္ဏနာ

迦絺那失效释义

၄၀၄. ပုရေဇာတပစ္စယေ ပနေသ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဓမ္မေသု ဧကဓမ္မမ္ပိ န လဘတီတိ ဧသ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂေါ အတ္တနော ပုရေဇာတပစ္စယဘာဝေ ပုဗ္ဗကရဏဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသု ဓောဝနာဒိဓမ္မေသု ဧကဓမ္မမ္ပိ န လဘတိ အတ္တနော ပုရေဇာတဿ ပုဗ္ဗကရဏသင်္ဂဟိတဿ ဓမ္မဿ နတ္ထိတာယ.

404. 于前生缘(purejātapaccaya)中，于所说诸法中，一法亦不可得。此取水等功用，于其为前生缘时，于以“前行”(pubbakaraṇa)所说之浣洗等法中，一法亦不可得，因其前生且为前行所摄之法不存在故。

၄၁၂. ရူပါဒီသု ဓမ္မေသူတိ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒီသု သုဒ္ဓဋ္ဌကဓမ္မေသု.

412. “于色等法中”，即于颜色、气味等纯八法(suddhaṭṭhaka)中。

၄၁၆. ပုရိမာ ဒွေတိ ဣမသ္မိံ အဓိကာရေ ပဌမံ ဝုတ္တာ အန္တရုဗ္ဘာရသဟုဗ္ဘာရာ, န ပက္ကမနန္တိကာဒယော ဒွေ ဥဒ္ဓါရာ.

416. “前二者”(purimā dve)，是指在此事项中首先所说的“内废”(antarubbhāra)与“俱废”(sahubbhāra)，而非离去等两种“废”(uddhāra)。

ဥပါလိပဉ္စကဝဏ္ဏနာ

优波离五法释义

၄၂၀-၄၂၁. ဩမဒ္ဒကာရကောတိ ဩမဒ္ဒိတွာ အဘိဘဝိတွာ ကာရကော. ဥပတ္ထမ္ဘော န ဒါတဗ္ဗောတိ သာမဂ္ဂိဝိနာသာယ အနုဗလံ န ဒါတဗ္ဗံ. ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မမ္ပိ ကတွာတိ ‘‘န မေတံ ခမတီ’’တိ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိ ကတွာပိ.

420-421. “压制行者”(omaddakārako)，指压制、征服后行事之人。“不应给予支持”，指为破坏和合，不应给予助力。“即使显露己见”(diṭṭhāvikammaṃ katvā)，指即使显露“此事我不忍可”之见解。

ဝေါဟာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

言说品释义

၄၂၄. ကာယပ္ပယောဂေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ကာယပ္ပယောဂါ. ဝစီပယောဂေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဝစီပယောဂါ. နဝသု ဌာနေသူတိ ဩသာရဏာဒီသု နဝသု ဌာနေသု. ဒွီသု ဌာနေသူတိ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသု. တသ္မာတိ ယသ္မာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေန ဥဘတောဝိဘင်္ဂါ အသင်္ဂဟိတာ, တသ္မာ. ယံ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ, တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

424. 由身发动而犯者，是身发动罪；由语发动而犯者，是语发动罪。“于九处”，指于复权(osāraṇa)等九处。“于二处”，指于白二羯磨与白四羯磨(ñatticatutthakamma)中。“是故”，因为依《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)所说之理，未摄于二分别(ubhatovibhaṅga)中，是故应取《古仑谛》(Kurundī)所说，此为关联。

ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

显见品释义

၄၂၅. ‘‘စတူဟိ [Pg.489] ပဉ္စဟီ’’တိ ဝစနတော ဒွီဟိ ဝါ တီဟိ ဝါ ဧကတော ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ, တတော ပရံ န ဝဋ္ဋတိ. မာဠကသီမာယာတိ ခဏ္ဍသီမာယ. အဝိပ္ပဝါသသီမာယာတိ မဟာသီမာယ.

425. 依“以四或五”之语，允许一次对二或三人说，超过则不许。“堂界”(māḷakasīmā)即小界(khaṇḍasīmā)。“不离宿住界”(avippavāsasīmā)即大界(mahāsīmā)。

မုသာဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

妄语品释义

၄၄၄. ပရိယာယေန ဇာနန္တဿ ဝုတ္တမုသာဝါဒေါတိ ယဿ ကဿစိ ဇာနန္တဿ ပရိယာယေန ဝုတ္တမုသာဝါဒေါတိ အတ္ထော.

444. “对知者方便说妄语”，其义为：对任何知者方便说妄语。

၄၄၆. အနုယောဂေါ န ဒါတဗ္ဗောတိ တေန ဝုတ္တံ အနာဒိယိတွာ တုဏှီ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

446. “不应诘问”(anuyogo na dātabbo)，其义为：不理会其所言，应当默然。

ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

教诫比丘尼品释义

၄၅၄. ဧကူနဝီသတိဘေဒါယာတိ မဂ္ဂပစ္စဝေက္ခဏာဒိဝသေန ဧကူနဝီသတိဘေဒါယ.

454. “有十九种差别”，即依道省察(maggapaccavekkhaṇa)等方式而有十九种差别。

အဓိကရဏဝူပသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

事止息品释义

၄၅၈. ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟီတိ ဣဒံ အတ္ထနိပ္ဖာဒနကာနိ တေသံ ပုဗ္ဗဘာဂါနိ စ ကာရဏဘာဝသာမညေန ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ, န ပန သဗ္ဗေသံ ပဉ္စန္နံ သမာနယောဂက္ခေမတ္တာ. အနုဿာဝနေနာတိ ဘေဒဿ အနုရူပသာဝနေန. ယထာ ဘေဒေါ ဟောတိ, ဧဝံ ဘိန္ဒိတဗ္ဗာနံ ဘိက္ခူနံ အတ္တနော ဝစနဿ သာဝနေန ဝိညာပနေနာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘နနု တုမှေ’’တိအာဒိ. ကဏ္ဏမူလေ ဝစီဘေဒံ ကတွာတိ ဧတေန ပါကဋံ ကတွာ ဘေဒကရဝတ္ထုဒီပနံ ဝေါဟရဏံ. တတ္ထ အတ္တနာ ဝိနိစ္ဆိတမတ္တံ ရဟဿဝသေန ဝိညာပနံ အနုဿာဝနန္တိ ဒဿေတိ. ကမ္မမေဝ ဥဒ္ဒေသော ဝါ ပမာဏန္တိ တေဟိ သံဃဘေဒသိဒ္ဓိတော ပမာဏံ, ဣတရေ ပန တေသံ သမ္ဘာရဘူတာ. တေနာဟ ‘‘ဝေါဟာရာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ ဝေါဟရဏေ.

458. “以五种原因”(Pañcahi kāraṇehi)：这是将那些能成就其义的行为及其前分，以其作为原因的共通性而一并论述，并非所有五者都具有同等的离轭安稳。“以随顺宣告”(Anussāvanena)：即以与分裂相应的宣告。其义为：为使分裂发生，向那些应被分裂的比丘宣告自己的言语，使他们了知。故说‘难道你们’等。“在耳边制造分裂的言语”(Kaṇṇamūle vacībhedaṃ katvā)：以此公开地阐明能导致分裂之事，即是言说。其中，将自己所决定的事秘密地告知，这显示为“随顺宣告”。“羯磨才是目的或标准”：因为通过这些能成就僧团分裂，所以是标准，其余的则是它们的资具。故说‘言说’等。“于此”(Tattha)指于言说中。

ကထိနတ္ထာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

迦絺那铺展品释义

၄၆၇. အန္တရာ ဝုတ္တကာရဏေနာတိ ‘‘တဉှိ ဝန္ဒန္တဿ မဉ္စပါဒါဒီသုပိ နလာဋံ ပဋိဟညေယျာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တကာရဏေန.

467. “以中间所说的原因为”：即以‘因为礼拜时，额头也可能会碰到床脚等’等所说的原因为。

သမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

生起释义

၄၇၀. ပုဗ္ဗေ [Pg.490] ဝုတ္တမေဝါတိ သဟသေယျာဒိပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ. ဣတရန္တိ သစိတ္တကံ. ဘိံသာပနာဒီနိ ကတွာတိ ဘိံသာပနာဒိနာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာတိ အဓိပ္ပာယော.

470. “如前所说”：即除去共宿等制令。“其余的”指有心的。“做了恐吓等事”：其意为，以恐吓等方式犯罪。

အပရဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

后第二偈颂集

ကာယိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

身等罪释义

၄၇၄. ဝိနယေ ဂရုကာ ဝိနယဂရုကာ. ကိဉ္စာပိ ဣဒံ ဒွီသု ဂါထာသု အာဂတံ, အညေဟိ ပန မိဿေတွာ ဝုတ္တဘာဝတော နာနာကရဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ.

474. “于律为重，故为重律”(Vinaye garukā vinayagarukā)。即使此出现于二偈中，然因与其他内容混合而说，故应知是分别处理。

ဒေသနာဂါမိနိယာဒိဝဏ္ဏနာ

应忏悔等释义

၄၇၅. ဒွေ သံဝါသကဘူမိယောတိ ဧတ္ထ ဘူမီတိ အဝတ္ထာ. အင်္ဂဟီနတာ ကာရဏဝေကလ္လဝသေနပိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိ. ဧသ နယောတိ ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယော. ဝနပ္ပတိံ ဆိန္ဒန္တဿ ပါရာဇိကန္တိ အဒိန္နာဒါနေ ဝနပ္ပတိကထာယ အာဂတံ ပရသန္တကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိဿဋ္ဌိဆဍ္ဍနေတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ မောစနေ. ဒုက္ကဋာ ကတာတိ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ပဌမသိက္ခာပဒမှိယေဝါတိ ဘိက္ခုနောဝါဒကဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေယေဝ. အာမကဓညံ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တိယာ ပုဗ္ဗပယောဂေ ဒုက္ကဋံ, အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

475. “二共住地”，于此，“地”指状态。肢体残缺亦应由原因不全而知，故说“而且于此”等。“此即方法”，即“而且于此”等所说的方法。“砍伐林木者犯波罗夷”(pārājika)，这是针对不与取中关于林木的论述里，就属于他人之物而说。“排出”(Vissaṭṭhichaḍḍane)指释放出精(sukkavissaṭṭhi)。“说为恶作”(Dukkaṭā katā)，即说为恶作(dukkaṭa)。“就在第一学处中”，即就在教诫比丘尼品的第一学处中。请求生谷而食者，于前方便犯恶作(dukkaṭa)，于吞咽时犯波逸提(pācittiya)。

ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ

波逸提释义

၄၇၆. အဗ္ဘုဏှသီလောတိ အဘိနဝသီလော.

476. “新戒者”(Abbhuṇhasīlo)指新受戒者。

၄၇၈. အသုတ္တကန္တိ သုတ္တဝိရဟိတံ, သုတ္တတော အပနီတံ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

478. “无经”(Asuttakaṃ)指不含经文，其义为：并非从经中移除。

သေဒမောစနဂါထာ

释难偈

အဝိပ္ပဝါသာဒိပဉှဝဏ္ဏနာ

不远离等问释义

၄၇၉. သေဒမောစနဂါထာသု [Pg.491] တဟိန္တိ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ. ‘‘အကပ္ပိယသမ္ဘောဂေါ နာမ မေထုနဓမ္မာဒီ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ဧသာ ပဉှာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေနေတံ ဝုတ္တံ, ဧသော ပဉှော ကုသလေဟိ စိန္တိတောတိ အတ္ထော.

479. 于《释难偈》(Sedamocanagāthā)中，“于彼”(tahiṃ)指于彼人(puggala)。‘所谓不适宜的交合(akappiyasambhoga)即淫欲法(methunadhamma)等’，此乃《疑难义释》(gaṇṭhipada)中所说。“此问为善巧者所思”(Esā pañhā kusalehi cintitā)，此乃以性的转换而说，其义为“此问为善巧者所思”(eso pañho kusalehi cintito)。

ဒသာတိ အဝန္ဒိယေ ဒသ. ဧကာဒသာတိ ပဏ္ဍကာဒယော ဧကာဒသ. ဥဗ္ဘက္ခကေ န ဝဒါမီတိ ဣမိနာ မုခေ မေထုနဓမ္မာဘာဝံ ဒီပေတိ. အဓောနာဘိံ ဝိဝဇ္ဇိယာတိ ဣမိနာ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂေသု.

“十”指十种不可礼敬者。“十一”指黄门(paṇḍaka)等十一种。以‘我不说口交者’此句，表明于口中无淫欲法(methunadhamma)。以‘避开脐下’，意指于大便道(vaccamagga)与小便道(passāvamagga)中。

ဂါမန္တရပရိယာပန္နံ နဒီပါရံ ဩက္ကန္တဘိက္ခုနိံ သန္ဓာယာတိ ဧတ္ထ နဒီ ဘိက္ခုနိယာ ဂါမပရိယာပန္နာ, ပရတီရံ ဂါမန္တရပရိယာပန္နံ. တတ္ထ ပရတီရေ ပဌမလေဍ္ဍုပါတပ္ပမာဏော ဂါမူပစာရော နဒီပရိယန္တေန ပရိစ္ဆိန္နော, တသ္မာ ပရတီရေ ရတနမတ္တမ္ပိ အရညံ နတ္ထိ, ပရတီရဉ္စ တိဏာဒီဟိ ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ ဒဿနူပစာရဝိရဟိတံ ကရောတိ. တတ္ထ အတ္တနော ဂါမေ အာပတ္တိ နတ္ထိ, ပရတီရေ ပန ပဌမလေဍ္ဍုပါတသင်္ခါတေ ဂါမူပစာရေယေဝ ပါဒံ ဌပေတိ. အန္တရေ အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တနယေန အရညဘူတံ သကဂါမံ အတိက္ကမတိ နာမ, တသ္မာ ဂဏမှာ ဩဟီယနာ နာမ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“针对已去到属另一村落范围的河对岸的比丘尼”(bhikkhunī)而说：于此，河属于比丘尼（所在）的村落范围，对岸则属于另一村落范围。于彼对岸，以一投石所及(leḍḍupāta)为量的村落近郊，是以河岸为界的。因此，对岸连一宝珠量的森林也没有，且对岸因被草等覆盖而超出了视线范围。于此，（比丘尼）在自己的村落中无罪，但在对岸，她将脚正好踏在名为一投石所及的村落近郊。在两者之间，依阿毗达摩(abhidhamma)中所说之法，她可说已越过变为森林的自村。因此，当知此名为从众中掉队。

ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ နာမ မဟာပဇာပတိပမုခါ ပဉ္စသတသာကိနိယော ဘိက္ခုနိယော. မဟာပဇာပတိပိ ဟိ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဒိန္နဩဝါဒဿ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာ နာမ.

所谓“于比丘(bhikkhu)前一同受具足戒者”，即以大爱道(Mahāpajāpatī)为首的五百位释迦族比丘尼(bhikkhunī)。因为大爱道亦因接受了阿难(Ānanda)长老所予的教诫，故名“于比丘前受具足戒”。

ပါရာဇိကာဒိပဉှဝဏ္ဏနာ

波罗夷等问释义

၄၈၀. သဟ ဒုဿေန မေထုနဝီတိက္ကမဿ သက္ကုဏေယျတာယ ‘‘ဒုဿကုဋိအာဒီနိ သန္ဓာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. လိင်္ဂပရိဝတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာတိ ‘‘လိင်္ဂပရိဝတ္တေ သတိ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ဝိဇဟနတော သာမံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ လိင်္ဂပရိဝတ္တနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ.

480. 因有可能与衣物一同进行性违越，故说“意指衣帐等”。“就性别转换而说”：即就性别转换而说“当性别转换时，因舍弃了（比丘/比丘尼的）受（食），故不应自行取食”。

၄၈၁. သုပ္ပတိဋ္ဌိတနိဂြောဓသဒိသန္တိ ယောဇနဒွိယောဇနာဒိပရမံ မဟာနိဂြောဓံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

481. “如善住的榕树”：此乃针对高达一由旬、二由旬等的大榕树而说。

သေဒမောစနဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

释难偈释义终。

ပဉ္စဝဂ္ဂေါ

第五品

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

业品释义

၄၈၃. ကမ္မဝဂ္ဂေ [Pg.492] ဥမ္မတ္တကဿ ဘိက္ခုနော ဥမ္မတ္တကသမ္မုတိ ဥမ္မတ္တကေ ယာစိတွာ ဂတေ အသမ္မုခါပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ, တတ္ထ နိသိန္နေပိ န ကုပ္ပတိ နိယမာဘာဝတော. အသမ္မုခါ ကတေ ပန ဒေါသာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘အသမ္မုခါကတံ သုကတံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒူတေန ဥပသမ္ပဒါ ပန သမ္မုခါ ကာတုံ န သက္ကာ ကမ္မဝါစာနာနတ္တသမ္ဘဝတော. ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနာဒယော ဟတ္ထပါသတော အပနီတမတ္တေပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋန္တိ. သံဃသမ္မုခတာတိအာဒီသု ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ, တေ အာဂတာ ဟောန္တိ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ, သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ, အယံ သံဃသမ္မုခတာ. ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန သံဃော ကမ္မံ ကရောတိ, အယံ ဓမ္မသမ္မုခတာ. တတ္ထ ဓမ္မောတိ ဘူတံ ဝတ္ထု. ဝိနယောတိ စောဒနာ စေဝ သာရဏာ စ. သတ္ထုသာသနံ နာမ ဉတ္တိသမ္ပဒါ စေဝ အနုဿာဝနသမ္ပဒါ စ. ယဿ သံဃော ကမ္မံ ကရောတိ, တဿ သမ္မုခဘာဝေါ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကတ္တိကမာသဿ ပဝါရဏမာသတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ ကတ္တိကမာသ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဒိဝသော စာတိ ကာဠပက္ခေ စာတုဒ္ဒသိံ ဝါ ပန္နရသိံ ဝါ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒွေ စ ပုဏ္ဏမာသိယောတိ ပဌမပစ္ဆိမဝဿူပဂတာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ.

483. 在羯磨品中，关于疯癫比丘的疯癫认定：若疯癫比丘请求后离开，即使不在其面前也可以给予，因为即使他在场（羯磨）也不会失效，对此没有规定。为了说明不在其面前所作也没有过失，故说“不在面前所作亦是善作”。然而，通过使者受具足戒则不能当面进行，因为羯磨语可能会有不同。至于覆钵等（羯磨），即使（对象）已离开伸手所及的范围也可以执行。所谓“僧团现前”等，是指所有具资格参与羯磨的比丘都已到场，应征求同意者的同意已带来，在场者没有反对，此即僧团现前。僧团依照何法、何律、何等师教而作羯磨，此即法现前。其中，“法”指属实之事；“律”指诘问与令忆念；“师教”指单白的成就与随诵的成就。僧团为谁作羯磨，其人亲临，此即人现前。因迦提月(Kattikamāsa)是自恣月，故说“除去迦提月”。“以及延后确立之日”是指黑月十四或十五日。而“两个满月”是就前安居与后安居（的比丘）而言。

၄၈၅. ဌာနကရဏာနိ သိထိလာနိ ကတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ အက္ခရံ သိထိလံ, တာနိယေဝ ဓနိတာနိ အသိထိလာနိ ကတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗံ အက္ခရံ ဓနိတံ. ဒွိမတ္တကာလံ ဒီဃံ, ဧကမတ္တကာလံ ရဿံ. ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ ပဘေဒေါတိ ဧဝံ သိထိလာဒိဝသေန ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ အက္ခရုပ္ပာဒကစိတ္တဿ ဒသပ္ပကာရေန ပဘေဒေါ. သဗ္ဗာနိ ဟိ အက္ခရာနိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိ ယထာဓိပ္ပေတတ္ထဗျဉ္ဇနတော ဗျဉ္ဇနာနိ စ. သံယောဂေါ ပရော ဧတသ္မာတိ သံယောဂပရော, န သံယောဂပရော အသံယောဂပရော. အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတထေရဿ ယဿ န ခမတီတိ ဧတ္ထ တ-ကာရ န-ကာရသဟိတာကာရော အသံယောဂပရော. ကရဏာနီတိ ကဏ္ဌာဒီနိ.

485. 将发音部位与器官(ṭhānakaraṇa)放松而发出的字母是松音(sithila)；将之绷紧而不放松而发出的字母是紧音(dhanita)。占两摩多罗(matta)长的是长音(dīgha)，占一摩多罗长的是短音(rassa)。所谓“以十种方式由辅音之知而有区别”，是指如此通过松、紧等方式，由辅音之知，令生起字母之心有十种区别。一切字母皆由心生，且因其能彰显所欲之义，故亦为“显”（辅音）。其后有结合（音）者，是“后有结合音者”(saṃyogaparo)；其后无结合（音）者，是“后无结合音者”(asaṃyogaparo)。在具寿佛护(Buddharakkhita)长老（的引文）“yassa na khamati”中，伴随t音与n音的a音是“后无结合音者”。“器官”(karaṇa)指喉等。

၄၈၈. အနုက္ခိတ္တာ [Pg.493] ပါရာဇိကံ အနာပန္နာ စ ပကတတ္တာတိ အာဟ ‘‘ပကတတ္တာ အနုက္ခိတ္တာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အနိဿာရိတာတိ ပုရိမပဒဿေဝ ဝေဝစနံ. ပရိသုဒ္ဓသီလာတိ ပါရာဇိကံ အနာပန္နာ. န တေသံ ဆန္ဒော ဝါ ပါရိသုဒ္ဓိ ဝါ ဧတီတိ တီသု ဒွီသု ဝါ နိသိန္နေသု ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ အာဟဋာပိ အနာဟဋာဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော.

488. 因未被举罪、未犯波罗夷且是正常（比丘），故说“是正常（比丘）、未被举罪”等。其中，“未被驱摈”(anissāritā)是前一词的同义词。“戒清净”(parisuddhasīlā)是指未犯波罗夷。“他们的欲乐(chanda)或清净(pārisuddhi)不来”，其意为：在三或二（比丘）同坐时，其中一或二人的欲乐与清净即使已带来，也等同未带来。

အပလောကနကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

求听羯磨论释义

၄၉၅-၄၉၆. ကာယသမ္ဘောဂသာမဂ္ဂီတိ သဟသေယျပဋိဂ္ဂဟဏာဒိ. သော ရတောတိ သုဘေ ရတော. သုဋ္ဌု ဩရတောတိ ဝါ သောရတော. နိဝါတဝုတ္တီတိ နီစဝုတ္တိ. ပဋိသင်္ခါတိ ပဋိသင်္ခါယ ဉာဏေန ဥပပရိက္ခိတွာ. ယံ တံ အဝန္ဒိယကမ္မံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမဿ အပလောကနကမ္မဿ ဌာနံ ဟောတီတိ ဧဝမ္ပိ အပလောကနကမ္မံ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ကမ္မမေဝ လက္ခဏန္တိ ကမ္မလက္ခဏံ. ဩသာရဏနိဿာရဏဘဏ္ဍုကမ္မာဒယော ဝိယ ကမ္မဉ္စ ဟုတွာ အညဉ္စ နာမံ န လဘတိ, ကမ္မမေဝ ဟုတွာ ဥပလက္ခီယတီတိ ‘‘ကမ္မလက္ခဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဧတမ္ပိ ကမ္မလက္ခဏမေဝါတိ ဝုတ္တကမ္မလက္ခဏံ ဒဿေတုံ ‘‘အစ္ဆိန္နစီဝရဇိဏ္ဏစီဝရနဋ္ဌစီဝရာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဏပလိဗောဓမ္ပီတိ ဣဏမေဝ ပလိဗောဓော ဣဏပလိဗောဓော, တမ္ပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ တာဒိသံ ဘိက္ခုံ ဣဏာယိကာ ပလိဗုန္ဓန္တိ, တတြုပ္ပာဒတောပိ တဿ ဣဏံ သောဓေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပာယော.

495-496. “身受用和合”(Kāyasambhogasāmaggī)指共卧、领食等。“彼乐”(so rato)即乐于善(subhe rato)。或“善调伏”(suṭṭhu orato)即为sorato。“谦下行”(Nivātavutti)即是低姿态(nīcavutti)。“省察”(Paṭisaṅkhā)指以省察之智(paṭisaṅkhānañāṇa)审视。其关联是：彼不应礼敬羯磨已被允许。“是此求听羯磨之处”，意为此求听羯磨亦如是进行。“唯羯磨为相”(kammalakkhaṇaṃ)，如接纳(osāraṇa)、驱摈(nissāraṇa)、对争讼者所作羯磨(bhaṇḍukamma)等，其本身是羯磨，但不获得其他名称，仅作为羯磨而被认知，故称“羯磨相”。为说明此亦是“羯磨相”，故说“未裁截衣、旧衣、失衣”等。“债务障碍”(iṇapalibodha)，即债务本身是障碍，亦可给予（财物以偿还）。其意为：若债主们妨碍该比丘，亦可从此处所生（之利得）为他清偿债务。

ဆတ္တံ ဝါ ဝေဒိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝေဒိကာတိ စေတိယဿ ဥပရိ စတုရဿစယော ဝုစ္စတိ. ဆတ္တန္တိ တတော ဥဒ္ဓံ ဝလယာနိ ဒဿေတွာ ကတော အဂ္ဂစယော ဝုစ္စတိ. စေတိယဿ ဥပနိက္ခေပတောတိ စေတိယေ နဝကမ္မတ္တာယ ဥပနိက္ခိတ္တတော, စေတိယသန္တကတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညာ ကတိကာ ကာတဗ္ဗာတိ ပုရိမကတိကာယ အသင်္ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ. တေဟီတိ ယေသံ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ, တေဟိ. ဒသဘာဂန္တိ ဒသမဘာဂံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ. မူလေတိ ပုဗ္ဗေ. ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဘာဇေတွာ ခါဒန္တူ’’တိ ဝစနေနေဝ ယထာသုခံ ပရိဘောဂေါ ပဋိက္ခိတ္တော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပုရိမကတိကာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီ’’တိ.

“伞盖(chatta)或平台(vedikā)”，此处“平台”是指塔(cetiya)上方的方形体。“伞盖”是指在其上显示出圆环而作成的顶部。“因存放于塔”是指为塔的新工程而存放，是说此为塔所有物。“应另立规定”是因未被先前的规定所含摄而说。“由他们”是指（物品）属于其个人所有的那些人。“十分之一”即第十份。“于彼处”即于彼寺院。“从根源上”(mūle)即先前。仅凭“自今而后，应分配而食”之语，随意享用即被禁止，故说“先前的规定即告平息”。

အနုဝိစရိတွာတိ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဂန္တွာ. အပစ္စာသီသန္တေနာတိ တေသံ သန္တိကာ

“随行”即是紧随其后而去。“不期待者”即是不从他们那里（期待）。

ပစ္စယံ အပစ္စာသီသန္တေန. မူလဘာဂန္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတိ ‘‘ဒသဘာဂမတ္တ’’န္တိ. အကတာဝါသံ ဝါ ကတွာတိ တတော ဥပ္ပန္နအာယေန [Pg.494] ကတွာ. ဇဂ္ဂိတကာလေ စ န ဝါရေတဗ္ဗာတိ ဇဂ္ဂိတာနံ ပုပ္ဖဖလဘရိတကာလေ န ဝါရေတဗ္ဗာ. ဇဂ္ဂနကာလေတိ ဇဂ္ဂိတုံ အာရဒ္ဓကာလေ. ဉတ္တိကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေတိ ဉတ္တိကမ္မဿ ဌာနဘေဒေ.

不期待资具(paccaya)者。“根本部分”(mūlabhāga)，是阐明其义为“十分之一的份额”。“或建造未建之住处”，即以从彼处所生之收入而建造。“照管时不应被阻止”，即在照管（的园林）花果繁盛时不应被阻止。“照管之时”即开始照管之时。“在单白羯磨之处的分别中”即是（解释）单白羯磨之处的分别。

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

羯磨品释义终。

အပညတ္တေ ပညတ္တဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

于未制时制立品释义

၅၀၀. သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကကုသန္ဓကောဏာဂမနကဿပါ ဧဝ သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ ပညပေသုံ, ဝိပဿီအာဒယော ပန ဩဝါဒပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိံသု, န သိက္ခာပဒံ ပညပေသုန္တိ အာဟ ‘‘ကကုသန္ဓဉ္စ…ပေ… အန္တရာ ကေနစိ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေ’’တိ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

500. 其关联是：七罪聚名为“制立”。唯有拘留孙(Kakusandha)、拘那含牟尼(Koṇāgamana)、迦叶(Kassapa)（三佛）制立了七罪聚，而毗婆尸(Vipassī)等（佛）则只是诵说教诫波罗提木叉(ovādapātimokkha)，并未制立学处，故说：“拘留孙……乃至……其间未曾有任何（佛）制立学处”。此处其余（文义）皆易了知。

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာရတ္ထဒီပနိယံ

如是，于《普端严》律义注之《心义灯》中。

ပရိဝါရဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

《附随义注》释义终。

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

结语释义

အဝသာနဂါထာသု [Pg.495] ပန အယမတ္ထော. ဝိဘတ္တဒေသနန္တိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂခန္ဓကပရိဝါရေဟိ ဝိဘတ္တဒေသနံ ဝိနယပိဋကန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တဿာတိ တဿ ဝိနယဿ.

在结尾偈颂中，其义如下：所谓“分别教说”(Vibhattadesana)，应理解为由《双分别》(Ubhatovibhaṅga)、《犍度》(Khandhaka)与《附随》(Parivāra)所分别阐述的律藏。“彼”(Tassa)即指彼律藏。

တတြိဒန္တိအာဒိ ပဌမပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“于此……”(Tatridantiādi)等句，其义理与第一波罗夷(pārājika)释义中所说的方法相同。

သတ္ထုမဟာဗောဓိဝိဘူသိတောတိ သတ္ထုနာ ပရိဘုတ္တမဟာဗောဓိဝိဘူသိတော မဏ္ဍိတော, တဿ မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏဘာဂေ ဥတ္တမံ ယံ ပဓာနဃရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ပဓာနဃရန္တိ တံနာမကံ ပရိဝေဏံ. သုစိစာရိတ္တသီလေန, ဘိက္ခုသံဃေန သေဝိတန္တိ ဣဒမ္ပိ ပဓာနဃရဝိသေသနံ.

“为导师大菩提所庄严”(Satthumahābodhivibhūsito)是指为导师所受用的大菩提所庄严、装饰。其关联为：彼大寺南面有最胜之禅堂(padhānaghara)。于此，“禅堂”是指以此为名的僧院(pariveṇa)。“为具足清净行仪与戒律的比丘僧团所亲近”，此亦为禅堂之修饰语。

တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဓာနဃရေ. စာရုပါကာရသဉ္စိတန္တိ မနာပေန ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တံ. သီတစ္ဆာယတရူပေတန္တိ ဃနနိစိတပတ္တသဉ္ဆန္နသာခါပသာခတာယ သီတစ္ဆာယေဟိ ရုက္ခေဟိ ဥပေတံ. ဝိကသိတကမလကုဝလယပုဏ္ဍရီကသောဂန္ဓိကာဒိပုပ္ဖသဉ္ဆန္နမဓုရသီတလုဒကပုဏ္ဏတာယ သမ္ပန္နာ သလိလာသယာ အဿာတိ သမ္ပန္နသလိလာသယော. ဥဒ္ဒိသိတွာတိ ဗုဒ္ဓသိရိံ နာမ ထေရံ နိဿာယ, တဿ အဇ္ဈေသနံ နိဿာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဒ္ဓါတိ အတ္ထဝိနိစ္ဆယာဒီဟိ ဣဒ္ဓါ ဖီတာ ပရိပုဏ္ဏာ.

“于彼”(Tattha)是指于彼禅堂(padhānaghara)中。“为美墙所环绕”(Cārupākārasañcitaṃ)是指为悦意的围墙所围绕。“具足清凉树影之树”(Sītacchāyatarūpetaṃ)是指因枝叶繁茂、层叠覆盖而具足清凉树影的树木。“具足圆满之水池”(sampannasalilāsayo)是指其水池因盛开的莲花、青莲、白莲、香睡莲等花朵所覆盖，且充满甘美清凉之水而得以圆满。“为……而作”(Uddisitvā)是指依止名为佛吉祥(Buddhasiri)的长老，即是说，依止他的请求(ajjhesana)。“成就”(Iddhā)是指由义理决择等而成就、丰裕、圆满。

သိရိနိဝါသဿာတိ သိရိယာ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတဿ. ဇယသံဝစ္ဆရေတိ ဇယပ္ပတ္တသံဝစ္ဆရေ. အယန္တိ ထေရံ ဗုဒ္ဓသိရိံ ဥဒ္ဒိဿ ယာ ဝိနယဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါ, အယံ. ဓမ္မူပသံဟိတာတိ ကုသလသန္နိဿိတာ. ဣဒါနိ သဒေဝကဿ လောကဿ အစ္စန္တသုခါဓိဂမာယ အတ္တနော ပုညံ ပရိဏာမေန္တော ‘‘စိရဋ္ဌိတတ္ထ ဓမ္မဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သမာစိတန္တိ ဥပစိတံ. သဗ္ဗဿ အာနုဘာဝေနာတိ သဗ္ဗဿ တဿ ပုညဿ တေဇေန. သဗ္ဗေပိ ပါဏိနောတိ ကာမာဝစရာဒိဘေဒါ သဗ္ဗေ သတ္တာ. သဒ္ဓမ္မရသသေဝိနောတိ ယထာရဟံ ဗောဓိတ္တယာဓိဂမဝသေန သဒ္ဓမ္မရသသေဝိနော ဘဝန္တု. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

“为吉祥所居者”(Sirinivāsassa)是指成为吉祥之住所者。“于胜利年”(Jayasaṃvacchare)是指于获得胜利之年。“此”(Ayaṃ)是指为佛吉祥(Buddhasiri)长老而作的这部律释义。“与法相应”(Dhammūpasaṃhitā)是指依止于善。如今，为令含天之世间获得究竟安乐，回向自身功德而说“为令正法久住……”等偈。于此，“所集”(samācitaṃ)是指所积。“以其所有威力”(Sabbassa ānubhāvena)是指以彼所有功德之威力。“一切有情”(Sabbepi pāṇino)是指欲界等所有不同种类的有情。“受用正法味者”(Saddhammarasasevino)是指愿他们能随其所应，通过证得三菩提而成为受用正法味者。此中其余，皆易了知。

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

结语释义终。

နိဂမနကထာ

结语

ဧတ္တာဝတာ [Pg.496] စ –

至此——

ဝိနယေ ပါဋဝတ္ထာယ, သာသနဿ စ ဝုဍ္ဎိယာ;

ဝဏ္ဏနာ ယာ သမာရဒ္ဓါ, ဝိနယဋ္ဌကထာယ သာ.

为于律学得善巧，亦为教法之增长；所始作此释义者，即《律义注》之疏解。

သာရတ္ထဒီပနီ နာမ, သဗ္ဗသော ပရိနိဋ္ဌိတာ;

တိံသသဟဿမတ္တေဟိ, ဂန္ထေဟိ ပရိမာဏတော.

名为《心义灯》者，今已全然完竣；其量按偈颂计，约有三万之数。

အဇ္ဈေသိတော နရိန္ဒေန, သောဟံ ပရက္ကမဗာဟုနာ;

သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန, သာသနုဇ္ဇောတကာရိနာ.

我为人君所劝请，彼即勇臂王；欲令正法住，亦为教法光。

တေနေဝ ကာရိတေ ရမ္မေ, ပါသာဒသတမဏ္ဍိတေ;

နာနာဒုမဂဏာကိဏ္ဏေ, ဘာဝနာဘိရတာလယေ.

于彼所造悦意处，百座殿堂为庄严，种种林木遍布中，乐于禅修者之所。

သီတလူဒကသမ္ပန္နေ, ဝသံ ဇေတဝနေ ဣမံ;

အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, အကာသိံ သုဝိနိစ္ဆယံ.

住于祇陀林(Jetavana)，彼处具足清凉水；我作此善决择书，义理文句皆圆满。

ယံ သိဒ္ဓံ ဣမိနာ ပုညံ, ယံ စညံ ပသုတံ မယာ;

ဧတေန ပုညကမ္မေန, ဒုတိယေ အတ္တသမ္ဘဝေ.

以此所成之功德，及我所生之余善；以此福业之力，愿于未来第二生，

တာဝတိံသေ ပမောဒေန္တော, သီလာစာရဂုဏေ ရတော;

အလဂ္ဂေါ ပဉ္စကာမေသု, ပတွာန ပဌမံ ဖလံ.

得生三十三天(Tāvatiṃsa)中，乐于戒行与功德，不着五欲之乐，先证初果之圣位。

အန္တိမေ အတ္တဘာဝမှိ, မေတ္တေယျံ မုနိပုင်္ဂဝံ;

လောကဂ္ဂပုဂ္ဂလံ နာထံ, သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတံ.

于最后之有身，得见弥勒(Metteyya)牟尼尊，彼是世间最上人，归依之处乐众利。

ဒိသွာန တဿ ဓီရဿ, သုတွာ သဒ္ဓမ္မဒေသနံ;

အဓိဂန္တွာ ဖလံ အဂ္ဂံ, သောဘေယျံ ဇိနသာသနံ.

得见彼大智者，得闻其说正法，证得无上圣果，庄严胜者教法。

သဒါ ရက္ခန္တု ရာဇာနော, ဓမ္မေနေဝ ဣမံ ပဇံ;

နိရတာ ပုညကမ္မေသု, ဇောတေန္တု ဇိနသာသနံ.

愿诸王恒以正法，守护此方之人民；勤于福德善业，光显胜者之教法。

ဣမေ စ ပါဏိနော သဗ္ဗေ, သဗ္ဗဒါ နိရုပဒ္ဒဝါ;

နိစ္စံ ကလျာဏသင်္ကပ္ပာ, ပပ္ပောန္တု အမတံ ပဒန္တိ.

愿此一切诸有情，恒时无灾患；常怀贤善之思，终证甘露之境。

သာရတ္ထဒီပနီ နာမ ဝိနယဋီကာ နိဋ္ဌိတာ.

名为《心义灯》之律复注终。