วตฺถุสภาคาทิจตุกฺเก ภิกฺขุสฺส จ ภิกฺขุนิยา จ กายสํสคฺเค วตฺถุสภาคตา, โน อาปตฺติสภาคตา, จตูสุ ปาราชิเกสุ อาปตฺติสภาคตา, โน วตฺถุสภาคตา. เอส นโย สงฺฆาทิเสสาทีสุ. ภิกฺขุสฺส จ ภิกฺขุนิยา จ จตูสุ ปาราชิเกสุ วตฺถุสภาคตา เจว อาปตฺติสภาคตา จ. เอส นโย สพฺพาสุ สาธารณาปตฺตีสุ. อสาธารณาปตฺติยํ เนว วตฺถุสภาคตา โน อาปตฺติสภาคตา. โย หิ ปุริมจตุกฺเก ปฐโม ปญฺโห, โส อิธ ทุติโย; โย จ ตตฺถ ทุติโย, โส อิธ ปฐโม. ตติยจตุตฺเถสุ นานากรณํ นตฺถิ.

在事相同等四法中，比丘与比丘尼因身体接触，是事相同(vatthusabhāgatā)，非罪相同(āpattisabhāgatā)；在四波罗夷中，是罪相同，非事相同。此理亦适用于僧残等罪。比丘与比丘尼在四波罗夷中，既是事相同，也是罪相同。此理适用于所有共通罪。在不共通罪中，既非事相同，亦非罪相同。诚然，先前四法中的第一问，于此为第二问；而彼处的第二问，于此为第一问。于第三、第四问则无差别。

อุปชฺฌายจตุกฺเก สทฺธิวิหาริกสฺส อุปชฺฌาเยน กตฺตพฺพวตฺตสฺส อกรเณ อาปตฺตึ อุปชฺฌาโย อาปชฺชติ, โน สทฺธิวิหาริโก อุปชฺฌายสฺส กตฺตพฺพวตฺตํ อกโรนฺโต สทฺธิวิหาริโก อาปชฺชติ, โน อุปชฺฌาโย; เสสํ อุโภปิ อาปชฺชนฺติ, อสาธารณํ อุโภปิ นาปชฺชนฺติ. อาจริยจตุกฺเกปิ เอเสว นโย.

在戒师(upajjhāya)四法中，戒师未对同住者(saddhivihārika)履行应尽的义务(kattabbavatta)，戒师犯罪，非同住者；同住者未对戒师履行应尽的义务，同住者犯罪，非戒师；其余情况，二者皆犯罪；于不共通罪，二者皆不犯罪。在阿阇梨(ācariya)四法中，此理亦同。

อาทิยนฺตจตุกฺเก ปาทํ วา อติเรกปาทํ วา สหตฺถา อาทิยนฺโต ครุกํ อาปชฺชติ, อูนกปาทํ คณฺหาหีติ อาณตฺติยา อญฺญํ ปโยเชนฺโต ลหุกํ อาปชฺชติ. เอเตน นเยน เสสปทตฺตยํ เวทิตพฺพํ.

在盗取(ādiyanta)四法中，亲手拿取一足或过一足者，犯重罪；以命令指使他人取不足一足(ūnakapāda)者，犯轻罪。以此理，当知其余三句。

อภิวาทนารหจตุกฺเก ภิกฺขุนีนํ ตาว ภตฺตคฺเค นวมภิกฺขุนิโต ปฏฺฐาย อุปชฺฌายาปิ อภิวาทนารหา โน ปจฺจุฏฺฐานารหา. อวิเสเสน จ วิปฺปกตโภชนสฺส ภิกฺขุสฺส โย โกจิ วุฑฺฒตโร. สฏฺฐิวสฺสสฺสาปิ ปาริวาสิกสฺส สมีปคโต ตทหุปสมฺปนฺโนปิ ปจฺจุฏฺฐานารโห โน อภิวาทนารโห. อปฺปฏิกฺขิตฺเตสุ ฐาเนสุ วุฑฺโฒ นวกสฺส อภิวาทนารโห เจว ปจฺจุฏฺฐานารโห จ. นวโก ปน วุฑฺฒสฺส เนว อภิวาทนารโห น ปจฺจุฏฺฐานารโห. อาสนารหจตุกฺกสฺส ปฐมปทํ ปุริมจตุกฺเก ทุติยปเทน, ทุติยปทญฺจ ปฐมปเทน อตฺถโต สทิสํ.

在应礼敬(abhivādanāraha)四法中，首先，在领取食物处，就比丘尼而言，从第九位比丘尼起，即使是其戒师(upajjhāyā)，亦应受礼敬，但不应受起迎(paccuṭṭhānāraha)。又，一般而言，对于正在用餐(vippakatabhojana)的比丘，任何长老(vuḍḍhatara)应受其礼敬，但不应受其起迎。即使是六十夏的别住者(pārivāsika)，亦应受来近的当日受具足戒者起迎，但不应受其礼敬。于未受禁止处，长老应受新比丘礼敬与起迎；而新比丘则不应受长老礼敬与起迎。应座(āsanāraha)四法的第一句，在义理上与先前四法中的第二句相同，而第二句则与第一句相同。

กาลจตุกฺเก [Pg.171] ปวาเรตฺวา ภุญฺชนฺโต กาเล อาปชฺชติ โน วิกาเล, วิกาลโภชนาปตฺตึ วิกาเล อาปชฺชติ โน กาเล, เสสํ กาเล เจว อาปชฺชติ วิกาเล จ, อสาธารณํ เนว กาเล โน วิกาเล. ปฏิคฺคหิตจตุกฺเก ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตามิสํ กาเล กปฺปติ โน วิกาเล. ปานกํ วิกาเล กปฺปติ, ปุนทิวสมฺหิ โน กาเล. สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ กาเล เจว กปฺปติ วิกาเล จ. อตฺตโน อตฺตโน กาลาตีตํ ยาวกาลิกาทิตฺตยํ อกปฺปิยมํสํ อุคฺคหิตกมปฺปฏิคฺคหิตกญฺจ เนว กาเล กปฺปติ โน วิกาเล.

在时(kāla)四法中，已作止后食者，于时犯，非于非时；非时食罪，于非时犯，非于时；其余，于时与非时皆犯；不共罪，则于时与非时皆不犯。在受取(paṭiggahita)四法中，午前所受的食物，于时适宜，非于非时。浆饮于非时适宜，次日于时则不适宜。七日药(sattāhakālika)与终身药(yāvajīvika)，于时与非时皆适宜。各自过时的时限药等三者、不适宜的肉(akappiyamaṃsa)、自己拿起之物与未接受献食之物，于时与非时皆不适宜。

ปจฺจนฺติมจตุกฺเก สมุทฺเท สีมํ พนฺธนฺโต ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ อาปชฺชติ, โน มชฺฌิเมสุ; ปญฺจวคฺเคน คเณน อุปสมฺปาเทนฺโต คุณงฺคุณูปาหนํ ธุวนหานํ จมฺมตฺถรณานิ จ มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ อาปชฺชติ โน ปจฺจนฺติเมสุ. อิมานิ จตฺตาริ ‘‘อิธ น กปฺปนฺตี’’ติ วทนฺโตปิ ปจฺจนฺติเมสุ อาปชฺชติ, ‘‘อิธ กปฺปนฺตี’’ติ วทนฺโต ปน มชฺฌิเมสุ อาปชฺชติ. เสสาปตฺตึ อุภยตฺถ อาปชฺชติ, อสาธารณํ น กตฺถจิ อาปชฺชติ. ทุติยจตุกฺเก ปญฺจวคฺเคน คเณน อุปสมฺปทาทิ จตุพฺพิธมฺปิ วตฺถุ ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ กปฺปติ. ‘‘อิทํ กปฺปตี’’ติ ทีเปตุมฺปิ ตตฺเถว กปฺปติ โน มชฺฌิเมสุ. ‘‘อิทํ น กปฺปตี’’ติ ทีเปตุํ ปน มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ กปฺปติ โน ปจฺจนฺติเมสุ. เสสํ ‘‘อนุชานามิ ภิกฺขเว ปญฺจ โลณานี’’ติอาทิ อนุญฺญาตกํ อุภยตฺถ กปฺปติ. ยํ ปน อกปฺปิยนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ, ตํ อุภยตฺถาปิ น กปฺปติ.

在边地(paccantima)四法中，于海中划定戒场者，于边地犯，非于中部地区犯；以五人僧团授具足戒，以及穿多层鞋(guṇaṅguṇūpāhana)、常沐浴(dhuvanahāna)、使用皮革铺垫(cammattharaṇa)，于中部地区犯，非于边地犯。说“这四事在此处不适宜”者，于边地犯；而说“此处适宜”者，则于中部地区犯。其余罪，于两地皆犯；不共罪，于任何地方皆不犯。在第二四法中，以五人僧团授具足戒等四种事，于边地适宜。即使为说明“此事适宜”，亦只于彼处适宜，非于中部地区适宜；而为说明“此事不适宜”，则于中部地区适宜，非于边地适宜。其余如“诸比丘，我允许五种盐”(pañca loṇāni)等所允许之事，于两地皆适宜。然而，凡被禁止为不适宜者，于两地皆不适宜。

อนฺโตอาทิจตุกฺเก อนุปขชฺช เสยฺยาทึ อนฺโต อาปชฺชติ โน พหิ, อชฺโฌกาเส สงฺฆิกมญฺจาทีนิ นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกมนฺโต พหิ อาปชฺชติ โน อนฺโต, เสสํ อนฺโต เจว พหิ จ, อสาธารณํ เนว อนฺโต น พหิ. อนฺโตสีมาทิจตุกฺเก อาคนฺตุโก วตฺตํ อปูเรนฺโต อนฺโตสีมาย อาปชฺชติ, คมิโย พหิสีมาย มุสาวาทาทึ อนฺโตสีมาย จ พหิสีมาย จ อาปชฺชติ,อสาธารณํ น กตฺถจิ. คามจตุกฺเก อนฺตรฆรปฏิสํยุตฺตํ เสขิยปญฺญตฺตึ คาเม อาปชฺชติ โน อรญฺเญ. ภิกฺขุนี อรุณํ อุฏฺฐาปยมานา อรญฺเญ อาปชฺชติ โน คาเม. มุสาวาทาทึ คาเม เจว อาปชฺชติ อรญฺเญ จ, อสาธารณํ น กตฺถจิ.

于“内”等四法中：侵占卧具等，于内犯，非于外；将僧团所有之床等置于露地后离去，于外犯，非于内；其余的，则内外皆犯；不共罪，则内外皆不犯。于“内界”等四法中：客比丘(āgantuko)不履行义务，于内界犯；远行比丘(gamiyo)（不履行义务），于外界犯；妄语等，于内界与外界皆犯；不共罪，则于任何处皆不犯。于村落四法中：与居家相关的众学法(sekhiya)制戒，于村落犯，非于林野；比丘尼在林野中迎来黎明，于林野犯，非于村落；妄语等，则于村落与林野皆犯；不共罪，则于任何处皆不犯。

จตฺตาโร [Pg.172] ปุพฺพกิจฺจาติ ‘‘สมฺมชฺชนี ปทีโป จ อุทกํ อาสเนน จา’’ติ อิทํ จตุพฺพิธํ ปุพฺพกรณนฺติ วุจฺจตีติ วุตฺตํ. ‘‘ฉนฺทปาริสุทฺธิอุตุกฺขานํ ภิกฺขุคณนา จ โอวาโท’’ติ อิเม ปน ‘‘จตฺตาโร ปุพฺพกิจฺจา’’ติ เวทิตพฺพา. จตฺตาโร ปตฺตกลฺลาติ อุโปสโถ ยาวติกา จ ภิกฺขู กมฺมปฺปตฺตา เต อาคตา โหนฺติ, สภาคาปตฺติโย น วิชฺชนฺติ, วชฺชนียา จ ปุคฺคลา ตสฺมึ น โหนฺติ, ปตฺตกลฺลนฺติ วุจฺจตีติ. จตฺตาริ อนญฺญปาจิตฺติยานีติ ‘‘เอตเทว ปจฺจยํ กริตฺวา อนญฺญํ ปาจิตฺติย’’นฺติ เอวํ วุตฺตานิ อนุปขชฺชเสยฺยากปฺปนสิกฺขาปทํ ‘‘เอหาวุโส คามํ วา นิคมํ วา’’ติ สิกฺขาปทํ, สญฺจิจฺจ กุกฺกุจฺจอุปทหนํ, อุปสฺสุติติฏฺฐนนฺติ อิมานิ จตฺตาริ. จตสฺโส ภิกฺขุสมฺมุติโยติ ‘‘เอกรตฺตมฺปิ เจ ภิกฺขุ ติจีวเรน วิปฺปวเสยฺย อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมุติยา, อญฺญํ นวํ สนฺถตํ การาเปยฺย อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมุติยา, ตโต เจ อุตฺตริ วิปฺปวเสยฺย อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมุติยา, ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อนุปสมฺปนฺนสฺส อาโรเจยฺย อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมุติยา’’ติ เอวํ อาคตา เตรสหิ สมฺมุตีหิ มุตฺตา สมฺมุติโย. คิลานจตุกฺเก อญฺญเภสชฺเชน กรณีเยน โลลตาย อญฺญํ วิญฺญาเปนฺโต คิลาโน อาปชฺชติ, อเภสชฺชกรณีเยน เภสชฺชํ วิญฺญาเปนฺโต อคิลาโน อาปชฺชติ, มุสาวาทาทึ อุโภปิ อาปชฺชนฺติ, อสาธารณํ อุโภปิ นาปชฺชนฺติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

所谓四种前行（pubbakicca），即“洒扫、点灯、备水与设座”，此四种被称为前行（pubbakaraṇa）。然而，“呈报欲清净（chandapārisuddhi）、报告时节（utukkhāna）、计算比丘（bhikkhugaṇanā）与教诫（ovāda）”，此四者当知为“四种前行”。所谓四种具足（pattakalla），即：布萨之日，堪作羯磨的比丘皆已到来，无同分罪（sabhāgāpatti），且须回避之人（vajjanīya puggala）不在场，此谓具足。所谓四种非他波逸提（anaññapācittiya），即如“唯此为缘，非他缘，犯波逸提”所说：强行同卧学处（anupakhajjaseyyākappanasikkhāpada）、“贤友，来，我们去村落或市镇”学处、故意令其懊悔（sañciccakukkuccaupadahana）、偷听学处（upassutitiṭṭhana），此为四种。所谓四种比丘认可（bhikkhusammuti），即如“若比丘离三衣（ticīvara）宿，乃至一夜，除非经比丘认可；若制作新敷具（santhata），除非经比丘认可；若此后离（三衣）更久，除非经比丘认可；若向未受具足戒者（anupasampanna）说粗罪（duṭṭhulla āpatti），除非经比丘认可”中所说，此等认可乃十三种认可之外者。在病者四法（gilānacatukka）中：病者（gilāna）需要某种药物，却因贪求（lolatā）而索求他药，则犯戒；非病者（agilāna）因非药之事而索求药物，则犯戒；妄语等，二者皆犯；不共罪，二者皆不犯。其余各处，义皆明显。

จตุกฺกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

四法品释义终。

ปญฺจกวารวณฺณนา

五法品释义

๓๒๕. ปญฺจเกสุ ปญฺจ ปุคฺคลา นิยตาติ อานนฺตริยานเมเวตํ คหณํ. ปญฺจ เฉทนกา อาปตฺติโย นาม ปมาณาติกฺกนฺเต มญฺจปีเฐ นิสีทนกณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทิวสฺสิกสาฏิกาสุ สุคตจีวเร จ เวทิตพฺพา. ปญฺจหากาเรหีติ อลชฺชิตา, อญฺญาณตา, กุกฺกุจฺจปฺปกตตา, อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตา, กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตาติ อิเมหิ ปญฺจหิ. ปญฺจ อาปตฺติโย มุสาวาทปจฺจยาติ ปาราชิกถุลฺลจฺจยทุกฺกฏสงฺฆาทิเสสปาจิตฺติยา. อนามนฺตจาโรติ ‘‘สนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา ปุเรภตฺตํ ปจฺฉาภตฺตํ กุเลสุ จาริตฺตํ อาปชฺเชยฺยา’’ติ อิมสฺส อาปุจฺฉิตฺวา จารสฺส อภาโว. อนธิฏฺฐานนฺติ ‘‘คณโภชเน อญฺญตฺร สมยา’’ติ วุตฺตํ [Pg.173] สมยํ อธิฏฺฐหิตฺวา โภชนํ อธิฏฺฐานํ นาม; ตถา อกรณํ อนธิฏฺฐานํ. อวิกปฺปนา นาม ยา ปรมฺปรโภชเน วิกปฺปนา วุตฺตา, ตสฺสา อกรณํ. อิมานิ หิ ปญฺจ ปิณฺฑปาติกสฺส ธุตงฺเคเนว ปฏิกฺขิตฺตานิ. อุสฺสงฺกิตปริสงฺกิโตติ เย ปสฺสนฺติ, เย สุณนฺติ, เตหิ อุสฺสงฺกิโต เจว ปริสงฺกิโต จ. อปิ อกุปฺปธมฺโม ขีณาสโวปิ สมาโน, ตสฺมา อโคจรา ปริหริตพฺพา. น หิ เอเตสุ สนฺทิสฺสมาโน อยสโต วา ครหโต วา มุจฺจติ. โสสานิกนฺติ สุสาเน ปติตกํ. ปาปณิกนฺติ อาปณทฺวาเร ปติตกํ. ถูปจีวรนฺติ วมฺมิกํ ปริกฺขิปิตฺวา พลิกมฺมกตํ. อาภิเสกิกนฺติ นหานฏฺฐาเน วา รญฺโญ อภิเสกฏฺฐาเน วา ฉฑฺฑิตจีวรํ. ภตปฏิยาภตนฺติ สุสานํ เนตฺวา ปุน อานีตกํ. ปญฺจ มหาโจรา อุตฺตริมนุสฺสธมฺเม วุตฺตา.

325. 在五法中，“五种人是定（趣）者”，此即指无间业者。应知有五种截断罪，即关于超过尺寸的床、座，以及尼师檀、覆疮衣、雨浴衣和善逝衣的罪。五种情况是：无惭、无知、常生追悔、于不适合作适合想、于适合作不适合想。由妄语而生的五种罪是：波罗夷(pārājika)、偷兰遮(thullaccaya)、恶作(dukkaṭa)、僧残(saṅghādisesa)、波逸提(pācittiya)。不禀告而行(anāmantacāra)是指，对于“不禀告在场的比丘，于饭前、饭后，在俗家中行走”这条学处，没有禀告而行。未决意(anadhiṭṭhāna)是指，如“除时机外，不得众食”中所说，对时机作决意后而食，名为决意；不这样做，即是未决意。不作分派(avikappanā)是指，不作在相续食(paramparabhojana)中所说的分派(vikappanā)。这五种情况已由乞食者的头陀行所遮止。被怀疑、被猜疑(ussaṅkitaparisaṅkita)是指被见者、闻者所怀疑、猜疑。即使是法不动摇的漏尽者，也应远离非行处，因为出现在这些地方，将不免于恶名或谴责。冢间衣(sosānika)是指落在坟场的衣服；市肆衣(pāpaṇika)是指落在市场门口的衣服；塔衣(thūpacīvara)是指围绕蚁冢作供养的衣服；灌顶衣(ābhisekika)是指丢弃在沐浴处或国王灌顶处的衣服；往还衣(bhatapaṭiyābhata)是指带到坟场又带回来的衣服。五大盗已在关于过人法(uttarimanussadhamma)的戒律中说过。

ปญฺจาปตฺติโย กายโต สมุฏฺฐนฺตีติ ปฐเมน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ปญฺจ อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ‘‘ภิกฺขุ กปฺปิยสญฺญี สญฺญาจิกาย กุฏึ กโรตี’’ติ เอวํ อนฺตรเปยฺยาเล วุตฺตาปตฺติโย. ปญฺจ อาปตฺติโย กายโต จ วาจโต จาติ ตติเยน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ปญฺจ อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ‘‘ภิกฺขุ กปฺปิยสญฺญี สํวิทหิตฺวา กุฏึ กโรตี’’ติ เอวํ ตตฺเถว วุตฺตา อาปตฺติโย. เทสนาคามินิโยติ ฐเปตฺวา ปาราชิกญฺจ สงฺฆาทิเสสญฺจ อวเสสา.

“五罪由身生起”，谓依第一罪生起处而犯五罪，如于中间省略部分中所说之罪：“比丘作适宜想，以乞求而造孤邸”。“五罪由身语生起”，谓依第三罪生起处而犯五罪，如于彼处所说之罪：“比丘作适宜想，经商议后而造孤邸”。“应忏悔罪”，谓除去波罗夷及僧残的其余诸罪。

ปญฺจ กมฺมานีติ ตชฺชนียนิยสฺสปพฺพาชนียปฏิสารณียานิ จตฺตาริ อุกฺเขปนียญฺจ ติวิธมฺปิ เอกนฺติ ปญฺจ. ยาวตติยเก ปญฺจาติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺติยา ปาราชิกํ ถุลฺลจฺจยํ ทุกฺกฏนฺติ ติสฺโส, เภทกานุวตฺตกาทิสมนุภาสนาสุ สงฺฆาทิเสโส, ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค ปาจิตฺติยํ. อทินฺนนฺติ อญฺเญน อทินฺนํ. อวิทิตนฺติ ปฏิคฺคณฺหามีติ เจตนาย อภาเวน อวิทิตํ. อกปฺปิยนฺติ ปญฺจหิ สมณกปฺเปหิ อกปฺปิยกตํ; ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อกปฺปิยมํสํ อกปฺปิยโภชนํ. อกตาติริตฺตนฺติ ปวาเรตฺวา อติริตฺตํ อกตํ. สมชฺชทานนฺติ นฏสมชฺชาทิทานํ. อุสภทานนฺติ โคคณสฺส อนฺตเร อุสภวิสฺสชฺชนํ. จิตฺตกมฺมทานนฺติ อาวาสํ กาเรตฺวา ตตฺถ จิตฺตกมฺมํ กาเรตุํ วฏฺฏติ. อิทํ ปน ปฏิภานจิตฺตกมฺมทานํ สนฺธาย วุตฺตํ. อิมานิ หิ ปญฺจ กิญฺจาปิ โลกสฺส ปุญฺญสมฺมตานิ, อถ โข อปุญฺญานิ อกุสลานิเยว[Pg.174]. อุปฺปนฺนํ ปฏิภานนฺติ เอตฺถ ปฏิภานนฺติ กเถตุกมฺยตา วุจฺจติ. อิเม ปญฺจ ทุปฺปฏิวิโนทยาติ น สุปฏิวิโนทยา; อุปาเยน ปน การเณน อนุรูปาหิ ปจฺจเวกฺขนาอนุสาสนาทีหิ สกฺกา ปฏิวิโนเทตุนฺติ อตฺโถ.

“五羯磨”：谓谴责、降伏、驱摈、还净四种，以及三种举罪合为一种，共为五种。“至第三谏五罪”：随顺被举罪者的比丘尼，经三谏仍不舍弃，犯波罗夷、偷兰遮、恶作三罪；于随顺破僧者等的劝谏中，犯僧残；于不舍弃恶见，犯波逸提。“不与”：谓他人未给予。“不知”：谓无“我接受”之意，故不知。“不适宜”：谓未以五种沙门净法处理为适宜物，或任何其他不适宜的肉、不适宜的食物。“未作余食”：谓受食满足后，未作余食法。“集会施”：谓对舞伎集会等的布施。“牛王施”：谓于牛群中释放公牛。“彩画施”：建造住处后，于彼处作画是允许的，然此处是指以辩才所作的彩画布施。此五种布施，虽为世人所认为是福德，实则为非福德、不善。“生起辩才”：于此，辩才者，谓有言说之欲。“此五者难遣除”：谓不易遣除；然以方便、因由及相应的省察、教诫等，则能遣除。

สกจิตฺตํ ปสีทตีติ เอตฺถ อิมานิ วตฺถูนิ – กฏอนฺธการวาสี ผุสฺสเทวตฺเถโร กิร เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา สินฺทุวารกุสุมสนฺถตมิว สมวิปฺปกิณฺณวาลิกํ เจติยงฺคณํ โอโลเกนฺโต พุทฺธารมฺมณํ ปีติปาโมชฺชํ อุปฺปาเทตฺวา อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ มาโร ปพฺพตปาเท นิพฺพตฺตกาฬมกฺกโฏ วิย หุตฺวา เจติยงฺคเณ โคมยํ วิปฺปกิรนฺโต คโต. เถโร นาสกฺขิ อรหตฺตํ ปาปุณิตุํ, สมฺมชฺชิตฺวา อคมาสิ. ทุติยทิวเสปิ ชรคฺคโว หุตฺวา ตาทิสเมว วิปฺปการํ อกาสิ. ตติยทิวเส วงฺกปาทํ มนุสฺสตฺตภาวํ นิมฺมินิตฺวา ปาเทน ปริกสนฺโต อคมาสิ. เถโร ‘‘เอวรูโป พีภจฺฉปุริโส สมนฺตา โยชนปฺปมาเณสุ โคจรคาเมสุ นตฺถิ, สิยา นุ โข มาโร’’ติ จินฺเตตฺวา ‘‘มาโรสิ ตฺว’’นฺติ อาห. ‘‘อาม, ภนฺเต, มาโรมฺหิ, น ทานิ เต วญฺเจตุํ อสกฺขิ’’นฺติ. ‘‘ทิฏฺฐปุพฺโพ ตยา ตถาคโต’’ติ? ‘‘อาม, ทิฏฺฐปุพฺโพ’’ติ. ‘‘มาโร นาม มหานุภาโว โหติ, อิงฺฆ ตาว พุทฺธสฺส ภควโต อตฺตภาวสทิสํ อตฺตภาวํ นิมฺมินาหี’’ติ? ‘‘น สกฺกา, ภนฺเต, ตาทิสํ รูปํ นิมฺมินิตุํ; อปิจ โข ปน ตํสริกฺขกํ ปติรูปกํ นิมฺมินิสฺสามี’’ติ สกภาวํ วิชหิตฺวา พุทฺธรูปสทิเสน อตฺตภาเวน อฏฺฐาสิ. เถโร มารํ โอโลเกตฺวา ‘‘อยํ ตาว สราคโทสโมโห เอวํ โสภติ, กถํ นุ โข ภควา น โสภติ สพฺพโส วีตราคโทสโมโห’’ติ พุทฺธารมฺมณํ ปีตึ ปฏิลภิตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ. มาโร ‘‘วญฺจิโตมฺหิ ตยา, ภนฺเต’’ติ อาห. เถโรปิ ‘‘กึ อตฺถิ ชรมาร, ตาทิสํ วญฺเจตุ’’นฺติ อาห. โลกนฺตรวิหาเรปิ ทตฺโต นาม ทหรภิกฺขุ เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา โอโลเกนฺโต โอทาตกสิณํ ปฏิลภิ. อฏฺฐ สมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตสิ. ตโต วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา ผลตฺตยํ สจฺฉากาสิ.

自心清净。于此，有如下故事：据说，住在迦吒 अंधकार(Kaṭaandhakāra)的普萨迭瓦(Phussadeva)长老清扫塔院后，将上衣搭于一肩，看着那犹如铺满了信度瓦罗花(sinduvāra)、平整地遍撒细沙的塔院，生起以佛为所缘的喜悦与欢悦而站立。那时，魔罗变成像山脚下出现的一只黑猴，在塔院里撒了牛粪后离去。长老未能证得阿罗汉果，清扫干净后便离开了。第二天，魔罗又变成一头老牛，做了同样的破坏。第三天，魔罗化作一个跛足的人，用脚拖曳着走过。长老心想：“在方圆一由旬的行乞村中，并没有这样丑陋的人，难道是魔罗？”于是问道：“你是魔罗吗？”“是的，尊者，我是魔罗。现在无法欺骗您了。”“你以前见过如来吗？”“是的，见过。”“魔罗是具有大威力的，来，你化现一个与佛世尊身相相似的身体吧。”“尊者，无法化现出那样的色身，不过，我可以化现一个与祂相似的肖像。”说完，他舍弃自身，以与佛陀色身相似的身体站立。长老看着魔罗想道：“此人尚有贪、瞋、痴，就已如此庄严，何况是完全远离贪、瞋、痴的世尊，该是何等庄严啊！”他获得以佛为所缘的喜悦，增长观，证得了阿罗汉果。魔罗说：“尊者，我被您骗了。”长老也说：“老魔罗，欺骗你这样的人，又有什么呢？”又，在世界中间寺(Lokantaravihāra)，一位名叫达多(Datta)的年轻比丘，清扫塔院后看着它，获得了白遍，生起了八等至。之后，他增长观，证悟了三果。

ปรจิตฺตํ ปสีทตีติ เอตฺถ อิมานิ วตฺถูนิ – ติสฺโส นาม ทหรภิกฺขุ ชมฺพุโกลเจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา สงฺการฉฑฺฑนึ หตฺเถน คเหตฺวาว อฏฺฐาสิ[Pg.175]. ตสฺมึ ขเณ ติสฺสทตฺตตฺเถโร นาม นาวาโต โอรุยฺห เจติยงฺคณํ โอโลเกนฺโต ภาวิตจิตฺเตน สมฺมฏฺฐฏฺฐานนฺติ ญตฺวา ปญฺหาสหสฺสํ ปุจฺฉิ, อิตโร สพฺพํ วิสฺสชฺเชสิ. อญฺญตรสฺมิมฺปิ วิหาเร เถโร เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิตฺวา วตฺตํ ปริจฺฉินฺทิ. โยนกวิสยโต เจติยวนฺทกา จตฺตาโร เถรา อาคนฺตฺวา เจติยงฺคณํ ทิสฺวา อนฺโต อปฺปวิสิตฺวา ทฺวาเรเยว ฐตฺวา เอโก เถโร อฏฺฐ กปฺเป อนุสฺสริ, เอโก โสฬส, เอโก วีสติ, เอโก ตึส กปฺเป อนุสฺสริ.

关于“他心清净”，此处有此等事：一位名为帝须(Tisso)的年轻比丘打扫完瞻部港(Jambukola)塔院后，手持垃圾筐站立着。那时，一位名为帝萨达多(Tissadatta)的长老从船上下来，看着塔院，了知“此乃已修心者所打扫之处”，便问了一千个问题，另一位（年轻比丘）全部解答了。在另一座寺院中，一位长老打扫完塔院后，圆满了其行持。从臾那(Yonaka)国来了四位礼塔的长老，他们看见塔院后，未入内，仅立于门边。一位长老忆念起八劫，一位忆念起十六劫，一位忆念起二十劫，一位忆念起三十劫。

เทวตา อตฺตมนา โหนฺตีติ เอตฺถ อิทํ วตฺถุ – เอกสฺมึ กิร วิหาเร เอโก ภิกฺขุ เจติยงฺคณญฺจ โพธิยงฺคณญฺจ สมฺมชฺชิตฺวา นหายิตุํ คโต. เทวตา ‘‘อิมสฺส วิหารสฺส กตกาลโต ปฏฺฐาย เอวํ วตฺตํ ปูเรตฺวา สมฺมฏฺฐปุพฺโพ ภิกฺขุ นตฺถี’’ติ ปสนฺนจิตฺตา ปุปฺผหตฺถา อฏฺฐํสุ. เถโร อาคนฺตฺวา ‘‘กตรคามวาสิกาตฺถา’’ติ อาห. ‘‘ภนฺเต, อิเธว วสาม, อิมสฺส วิหารสฺส กตกาลโต ปฏฺฐาย เอวํ วตฺตํ ปูเรตฺวา สมฺมฏฺฐปุพฺโพ ภิกฺขุ นตฺถีติ ตุมฺหากํ, ภนฺเต, วตฺเต ปสีทิตฺวา ปุปฺผหตฺถา ฐิตามฺหา’’ติ เทวตา อาหํสุ.

关于“天神心生欢喜”，此处有此事：据说，在一座寺院里，一位比丘打扫完塔院和菩提树院后，前去沐浴。天神们心想：“从这座寺院建成之时起，从未有比丘像这样圆满行持并打扫过。”她们心生净信，手持花朵站立着。长老回来后问道：“你们是哪个村庄的居民？”天神们回答说：“尊者，我们就住在此处。从这座寺院建成之时起，从未有比丘像这样圆满行持并打扫过。尊者，我们因对您的行持心生净信，故而手持花朵站立于此。”

ปาสาทิกสํวตฺตนิกนฺติ เอตฺถ อิทํ วตฺถุ – เอกํ กิร อมจฺจปุตฺตํ อภยตฺเถรญฺจ อารพฺภ อยํ กถา อุทปาทิ ‘‘กึ นุ โข อมจฺจปุตฺโต ปาสาทิโก, อภยตฺเถโรติ อุโภปิ เน เอกสฺมึ ฐาเน โอโลเกสฺสามา’’ติ. ญาตกา อมจฺจปุตฺตํ อลงฺกริตฺวา มหาเจติยํ วนฺทาเปสฺสามาติ อคมํสุ. เถรมาตาปิ ปาสาทิกํ จีวรํ กาเรตฺวา ปุตฺตสฺส ปหิณิ, ‘‘ปุตฺโต เม เกเส ฉินฺทาเปตฺวา อิมํ จีวรํ ปารุปิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต มหาเจติยํ วนฺทตู’’ติ. อมจฺจปุตฺโต ญาติปริวุโต ปาจีนทฺวาเรน เจติยงฺคณํ อารุฬฺโห, อภยตฺเถโร ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต ทกฺขิณทฺวาเรน เจติยงฺคณํ อารุหิตฺวา เจติยงฺคเณ เตน สทฺธึ สมาคนฺตฺวา อาห – ‘‘กึ ตฺวํ, อาวุโส, มหลฺลกตฺเถรสฺส สมฺมฏฺฐฏฺฐาเน กจวรํ ฉฑฺเฑตฺวา มยา สทฺธึ ยุคคฺคาหํ คณฺหาสี’’ติ. อตีตตฺตภาเว กิร อภยตฺเถโร มหลฺลกตฺเถโร นาม หุตฺวา โคจรคาเม เจติยงฺคณํ สมฺมชฺชิ, อมจฺจปุตฺโต มหาอุปาสโก หุตฺวา สมฺมฏฺฐฏฺฐาเน กจวรํ คเหตฺวา ฉฑฺเฑสิ.

关于“能令人产生净信”，此处有此故事：据说，当时针对一位大臣之子和无畏长老（Abhayatthera）生起了一段议论：“究竟是大臣之子更具威仪，还是无畏长老？我们当在同一处观察他们二人。”亲属们将大臣之子盛装打扮，前去礼拜大塔。长老的母亲也命人制作了一件庄严的袈裟送给儿子，说：“愿我儿剃除须发，披上此袈裟，在比丘僧团的围绕下前去礼拜大塔。”大臣之子在亲属的簇拥下从东门登上塔院，无畏长老在比丘僧团的围绕下从南门登上塔院，在塔院中与大臣之子相遇后说道：“贤友，你曾在老长老打扫过的地方丢弃垃圾，为何如今却来与我一较高下？”据说在过去世，无畏长老曾是一位老长老，在乞食村打扫塔院；而大臣之子曾是一位大优婆塞，在已打扫干净的地方丢弃垃圾。

สตฺถุสาสนํ กตํ โหตีติ อิทํ สมฺมชฺชนวตฺตํ นาม พุทฺเธหิ วณฺณิตํ, ตสฺมา ตํ กโรนฺเตน สตฺถุสาสนํ กตํ โหติ. ตตฺริทํ วตฺถุ – อายสฺมา [Pg.176] กิร สาริปุตฺโต หิมวนฺตํ คนฺตฺวา เอกสฺมึ ปพฺภาเร อสมฺมชฺชิตฺวาว นิโรธํ สมาปชฺชิตฺวา นิสีทิ. ภควา อาวชฺชนฺโต เถรสฺส อสมฺมชฺชิตฺวา นิสินฺนภาวํ ญตฺวา อากาเสน คนฺตฺวา เถรสฺส ปุรโต อสมฺมฏฺฐฏฺฐาเน ปาทานิ ทสฺเสตฺวา ปจฺจาคญฺฉิ. เถโร สมาปตฺติโต วุฏฺฐิโต ภควโต ปาทานิ ทิสฺวา พลวหิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐาเปตฺวา ชณฺณุเกหิ ปติฏฺฐาย ‘‘อสมฺมชฺชิตฺวา นิสินฺนภาวํ วต เม สตฺถา อญฺญาสิ, สงฺฆมชฺเฌ ทานิ โจทนํ กาเรสฺสามี’’ติ ทสพลสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา นิสีทิ. ภควา ‘‘กุหึ คโตสิ, สาริปุตฺตา’’ติ วตฺวา ‘‘น ปติรูปํ ทานิ เต มยฺหํ อนนฺตเร ฐาเน ฐตฺวา วิจรนฺตสฺส อสมฺมชฺชิตฺวา นิสีทิตุ’’นฺติ อาห. ตโต ปฏฺฐาย เถโร คณฺฐิกปฏิมุญฺจนฏฺฐาเนปิ ติฏฺฐนฺโต ปาเทน กจวรํ วิยูหิตฺวาว ติฏฺฐติ.

关于“已奉行导师的教示”：此扫地义务为诸佛所称赞，是故，行此者即为奉行导师的教示。此处有此故事：据说，具寿舍利弗(Sāriputta)前往雪山(Himavanta)，在一处山坡上未曾打扫便入灭尽定而坐。世尊经由观察，了知长老未打扫而坐，便以神通飞行至长老面前，在未打扫之处示现足印，然后返回。长老从定中出，见到世尊的足印，生起强烈的惭愧心，双膝跪地想道：“我未打扫而坐之事，导师竟然知道了！如今我将在僧团中被举罪。”于是他前往十力者之处，礼敬后坐于一旁。世尊问道：“舍利弗，你去了何处？”又说：“你身为我上首弟子，行止之时未先打扫而坐，此为不当。”从那以后，长老即便只是站在解衣带结之处，也必先用脚将垃圾拨开才站立。

อตฺตโน ภาสปริยนฺตํ น อุคฺคณฺหาตีติ ‘‘อิมสฺมึ วตฺถุสฺมึ เอตฺตกํ สุตฺตํ อุปลพฺภติ, เอตฺตโก วินิจฺฉโย, เอตฺตกํ สุตฺตญฺจ วินิจฺฉยญฺจ วกฺขามี’’ติ เอวํ อตฺตโน ภาสปริยนฺตํ น อุคฺคณฺหาติ. ‘‘อยํ โจทกสฺส ปุริมกถา, อยํ ปจฺฉิมกถา, อยํ จุทิตกสฺส ปุริมกถา, อยํ ปจฺฉิมกถา, เอตฺตกํ คยฺหูปคํ, เอตฺตกํ น คยฺหูปค’’นฺติ เอวํ อนุคฺคณฺหนฺโต ปน ปรสฺส ภาสปริยนฺตํ น อุคฺคณฺหาติ นาม. อาปตฺตึ น ชานาตีติ ปาราชิกํ วา สงฺฆาทิเสสํ วาติ สตฺตนฺนํ อาปตฺติกฺขนฺธานํ นานากรณํ น ชานาติ. มูลนฺติ ทฺเว อาปตฺติยา มูลานิ กาโย จ วาจา จ, ตานิ น ชานาติ. สมุทยนฺติ ฉ อาปตฺติสมุฏฺฐานานิ อาปตฺติสมุทโย นาม, ตานิ น ชานาติ. ปาราชิกาทีนํ วตฺถุํ น ชานาตีติปิ วุตฺตํ โหติ. นิโรธนฺติ อยํ อาปตฺติ เทสนาย นิรุชฺฌติ, วูปสมฺมติ, อยํ วุฏฺฐาเนนาติ เอวํ อาปตฺตินิโรธํ น ชานาติ. สตฺต สมเถ อชานนฺโต ปน อาปตฺตินิโรธคามินิปฏิปทํ น ชานาติ.

所谓“不掌握自己言语的范围”，是指不说：“在此事中，可得如是经，有如是裁决，我将宣说如是经与裁决”，像这样不掌握自己言语的范围。而不能辨别：“此为举罪者的前言，此为其后语；此为被举罪者的前言，此为其后语；此为可取，此为不可取”者，则称为“不掌握他人言语的范围”。所谓“不知罪”，是指不知波罗夷(pārājika)或僧残(saṅghādisesa)等七罪蕴的差别。所谓“不知根本”，是指不知身与语此二罪之根本。所谓“不知生起”，是指不知六种罪之生起处，此即罪之生起。也可说是不知道波罗夷等罪的事。所谓“不知灭”，是指不知“此罪由发露而灭、而平息，此罪由出罪而灭、而平息”，像这样不知道罪的止灭。而不知七灭诤者，即是不知导向灭罪之道。

อธิกรณปญฺจเก อธิกรณํ นาม จตฺตาริ อธิกรณานิ. อธิกรณสฺส มูลํ นาม เตตฺตึส มูลานิ – วิวาทาธิกรณสฺส ทฺวาทส มูลานิ, อนุวาทาธิกรณสฺส จุทฺทส, อาปตฺตาธิกรณสฺส ฉ, กิจฺจาธิกรณสฺส เอกํ; ตานิ ปรโต อาวิ ภวิสฺสนฺติ. อธิกรณสมุทโย นาม อธิกรณสมุฏฺฐานํ. วิวาทาธิกรณํ อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ นิสฺสาย อุปฺปชฺชติ; อนุวาทาธิกรณํ จตสฺโส วิปตฺติโย; อาปตฺตาธิกรณํ สตฺตาปตฺติกฺขนฺเธ; กิจฺจาธิกรณํ จตฺตาริ สงฺฆกิจฺจานีติ อิมํ วิภาคํ น ชานาตีติ อตฺโถ[Pg.177]. อธิกรณนิโรธํ น ชานาตีติ ธมฺเมน วินเยน สตฺถุสาสเนน มูลามูลํ คนฺตฺวา วินิจฺฉยสมถํ ปาเปตุํ น สกฺโกติ; ‘‘อิทํ อธิกรณํ ทฺวีหิ, อิทํ จตูหิ, อิทํ ตีหิ อิทํ เอเกน สมเถน สมฺมตี’’ติ เอวํ สตฺต สมเถ อชานนฺโต ปน อธิกรณนิโรธคามินิปฏิปทํ น ชานาติ นาม. วตฺถุํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ ปาราชิกสฺส วตฺถุ, อิทํ สงฺฆาทิเสสสฺสา’’ติ เอวํ สตฺตนฺนํ อาปตฺติกฺขนฺธานํ วตฺถุํ น ชานาติ. นิทานนฺติ ‘‘สตฺตนฺนํ นิทานานํ อิทํ สิกฺขาปทํ เอตฺถ ปญฺญตฺตํ, อิทํ เอตฺถา’’ติ น ชานาติ. ปญฺญตฺตึ น ชานาตีติ ตสฺมึ ตสฺมึ สิกฺขาปเท ปฐมปญฺญตฺตึ น ชานาติ. อนุปญฺญตฺตินฺติ ปุนปฺปุนํ ปญฺญตฺตึ น ชานาติ. อนุสนฺธิวจนปถนฺติ กถานุสนฺธิ-วินิจฺฉยานุสนฺธิวเสน วตฺถุํ น ชานาติ. ญตฺตึ น ชานาตีติ สพฺเพน สพฺพํ ญตฺตึ น ชานาติ. ญตฺติยา กรณํ น ชานาตีติ ญตฺติกิจฺจํ น ชานาติ, โอสารณาทีสุ นวสุ ฐาเนสุ ญตฺติกมฺมํ นาม โหติ, ญตฺติทุติยญตฺติจตุตฺถกมฺเมสุ ญตฺติยา กมฺมปฺปตฺโต หุตฺวา ติฏฺฐตีติ น ชานาติ. น ปุพฺพกุสโล โหติ น อปรกุสโลติ ปุพฺเพ กเถตพฺพญฺจ ปจฺฉา กเถตพฺพญฺจ น ชานาติ, ญตฺติ นาม ปุพฺเพ ฐเปตพฺพา, ปจฺฉา น ฐเปตพฺพาติปิ น ชานาติ. อกาลญฺญู จ โหตีติ กาลํ น ชานาติ, อนชฺฌิฏฺโฐ อยาจิโต ภาสติ, ญตฺติกาลมฺปิ ญตฺติเขตฺตมฺปิ ญตฺติโอกาสมฺปิ น ชานาติ.

所谓的“诤讼”有四种。诤讼的根本有三十三个：争议诤讼有十二个根本，呵责诤讼有十四个，所犯诤讼有六个，事务诤讼有一个；这些将在后文显明。诤讼的生起，即是诤讼的生起因。争议诤讼是依十八种导致分裂的事而生起；呵责诤讼是依四种衰损；所犯诤讼是依七罪聚；事务诤讼是依四种僧团事务——不了解此区别，即是此义。不了解诤讼的止息，即是不能够依法、依律、依导师的教诫，追溯其根本，从而达成裁决与平息；“此诤讼应以两种平息法平息，此应以四种，此应以三种，此应以一种平息”——不了解此七种平息法者，则名为不了解通往诤讼止息的行道。不了解事，即是不了解“这是波罗夷的事，这是僧残的事”等，不了解七罪聚的事。不了解因缘，即是不了解“于七种因缘中，此学处在此处制订，彼学处在彼处制订”。不了解制订，即是不了解在各个学处中的初制订。不了解随制订，即是不了解一再的制订。不了解连贯的文句，即是不了解通过谈话的连贯和裁决的连贯来了解事。不了解单白，即是完全不了解单白。不了解单白的行使，即是不了解单白的事务，在如召回等九种情况中，有名为单白羯磨者，在白二羯磨与白四羯磨中，单白成为羯磨的一部分——不了解这些。不善于先说，也不善于后说，即是不知何为当先说，何为当后说，亦不知单白应先提出，不应后提出。亦不知时，即是不知时机，未被邀请、未被请求而发言，亦不知单白的时间、单白的范围与单白的场合。

มนฺทตฺตา โมมูหตฺตาติ เกวลํ อญฺญาเณน โมมูหภาเวน ธุตงฺเค อานิสํสํ อชานิตฺวา. ปาปิจฺโฉติ เตน อรญฺญวาเสน ปจฺจยลาภํ ปตฺถยมาโน. ปวิเวกนฺติ กายจิตฺตอุปธิวิเวกํ. อิทมตฺถิตนฺติ อิมาย กลฺยาณาย ปฏิปตฺติยา อตฺโถ เอตสฺสาติ อิทมตฺถิ, อิทมตฺถิโน ภาโว อิทมตฺถิตา; ตํ อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย น อญฺญํ กิญฺจิ โลกามิสนฺติ อตฺโถ.

由于迟钝、由于痴迷，即是纯粹因为无知和极度痴迷的状态，不了解头陀支(dhutaṅga)的功德。是恶欲者(pāpiccho)，即是希求通过住森林而获得利养。独处(paviveka)，即是身、心、依的远离。为义性(idamatthitā)是说：“此善行道有其意义”，故为“有义者”(idamatthi)；有义者的状态即是“为义性”。其义为：仅依此为义性，而非为任何世间利养。

อุโปสถํ น ชานาตีติ นววิธํ อุโปสถํ น ชานาติ. อุโปสถกมฺมนฺติ อธมฺเมนวคฺคาทิเภทํ จตุพฺพิธํ อุโปสถกมฺมํ น ชานาติ. ปาติโมกฺขนฺติ ทฺเว มาติกา น ชานาติ. ปาติโมกฺขุทฺเทสนฺติ สพฺพมฺปิ นววิธํ ปาติโมกฺขุทฺเทสํ น ชานาติ. ปวารณนฺติ นววิธํ ปวารณํ น ชานาติ. ปวารณากมฺมํ อุโปสถกมฺมสทิสเมว.

不知布萨(uposatha)，即不知九种布萨。不知布萨羯磨(uposathakamma)，即不知以不如法、不和合等为区别的四种布萨羯磨。不知波罗提木叉(pātimokkha)，即不知二母(dve mātikā)。不知诵波罗提木叉(pātimokkhuddesa)，即全然不知九种诵波罗提木叉。不知自恣(pavāraṇā)，即不知九种自恣。自恣羯磨(pavāraṇākamma)与布萨羯磨相似。

อปาสาทิกปญฺจเก [Pg.178] – อปาสาทิกนฺติ กายทุจฺจริตาทิ อกุสลกมฺมํ วุจฺจติ. ปาสาทิกนฺติ กายสุจริตาทิ กุสลกมฺมํ วุจฺจติ. อติเวลนฺติ เวลํ อติกฺกมฺม พหุตรํ กาลํ กุเลสุ อปฺปํ วิหาเรติ อตฺโถ. โอตาโรติ กิเลสานํ อนฺโต โอตรณํ. สํกิลิฏฺฐนฺติ ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติกายสํสคฺคาทิเภทํ. วิสุทฺธิปญฺจเกปวารณาคฺคหเณน นววิธาปิ ปวารณา เวทิตพฺพา. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

在不令人喜悦的五法(apāsādikapañcaka)中——不令人喜悦(apāsādika)，是指身恶行等不善业。令人喜悦(pāsādika)，是指身善行等善业。过时(ativela)，是指超过时间，在俗家停留过久，而在寺院停留过少。侵入(otāro)，是指烦恼的进入。杂染(saṃkiliṭṭha)，是指粗恶罪、身触罪等类别。在清净五法(visuddhipañcaka)中，通过接受自恣(pavāraṇā)，应知九种自恣。其余各处皆是浅显易明。

ปญฺจกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

五法品释义终。

ฉกฺกวารวณฺณนา

六法品释义

๓๒๖. ฉกฺเกสุ – ฉ สามีจิโยติ ‘‘โส จ ภิกฺขุ อนพฺภิโต, เต จ ภิกฺขู คารยฺหา, อยํ ตตฺถ สามีจิ’’, ‘‘ยุญฺชนฺตายสฺมนฺโต สกํ, มา โว สกํ วินสฺสาติ อยํ ตตฺถ สามีจิ’’, ‘‘อยํ เต ภิกฺขุ ปตฺโต ยาว เภทนาย ธาเรตพฺโพติ อยํ ตตฺถ สามีจิ’’, ‘‘ตโต นีหริตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวิภชิตพฺพํ, อยํ ตตฺถ สามีจิ’’, ‘‘อญฺญาตพฺพํ ปริปุจฺฉิตพฺพํ ปริปญฺหิตพฺพํ, อยํ ตตฺถ สามีจิ’’, ‘‘ยสฺส ภวิสฺสติ โส หริสฺสตีติ อยํ ตตฺถ สามีจี’’ติ อิมา ภิกฺขุปาติโมกฺเขเยว ฉ สามีจิโย. ฉ เฉทนกาติ ปญฺจเก วุตฺตา ปญฺจ ภิกฺขุนีนํ อุทกสาฏิกาย สทฺธึ ฉ. ฉหากาเรหีติ อลชฺชิตา อญฺญาณตา กุกฺกุจฺจปกตตา อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตา กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตา สติสมฺโมสาติ. ตตฺถ เอกรตฺตฉารตฺตสตฺตาหาติกฺกมาทีสุ อาปตฺตึ สติสมฺโมเสน อาปชฺชติ. เสสํ วุตฺตนยเมว. ฉ อานิสํสา วินยธเรติ ปญฺจเก วุตฺตา ปญฺจ ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถติ อิมินา สทฺธึ ฉ.

326. 在六法中——六种合宜行，即：“彼比丘无过，彼等比丘应受呵责，此是此处之合宜行”；“具寿们，当致力于自己的本分，勿令自己的本分毁坏，此是此处之合宜行”；“比丘，此是你的钵，应持用至其破裂，此是此处之合宜行”；“从彼处取出后，应与比丘们共分，此是此处之合宜行”；“应知，应遍问，应详问，此是此处之合宜行”；“谁有需要，谁就拿去，此是此处之合宜行”——此即比丘波罗提木叉中的六种合宜行。六种断罪，即五法品中所说的五种，加上比丘尼的水浴衣为六种。以六种原因，即：无惭、无知、追悔、于不适宜者作适宜想、于适宜者作不适宜想、失念。其中，因失念而犯下过一夜、过四夜、过七夜等罪。其余如前所说。持律者的六种功德，即五法品中所说的五种，加上“他应行布萨”这一项为六种。

ฉ ปรมานีติ ‘‘ทสาหปรมํ อติเรกจีวรํ ธาเรตพฺพํ, มาสปรมํ เตน ภิกฺขุนา ตํ จีวรํ นิกฺขิปิตพฺพํ, สนฺตรุตฺตรปรมํ เตน ภิกฺขุนา ตโต จีวรํ สาทิตพฺพํ, ฉกฺขตฺตุปรมํ ตุณฺหีภูเตน อุทฺทิสฺส ฐาตพฺพํ, นวํ ปน ภิกฺขุนา สนฺถตํ การาเปตฺวา ฉพฺพสฺสานิ ธาเรตพฺพํ ฉพฺพสฺสปรมตา ธาเรตพฺพํ, ติโยชนปรมํ สหตฺถา ธาเรตพฺพานิ, ทสาหปรมํ อติเรกปตฺโต ธาเรตพฺโพ, สตฺตาหปรมํ สนฺนิธิการกํ ปริภุญฺชิตพฺพานิ, ฉารตฺตปรมํ เตน ภิกฺขุนา เตน จีวเรน วิปฺปวสิตพฺพํ, จตุกฺกํสปรมํ, อฑฺฒเตยฺยกํสปรมํ, ทฺวงฺคุลปพฺพปรมํ อาทาตพฺพํ, อฏฺฐงฺคุลปรมํ มญฺจปฏิปาทกํ[Pg.179], อฏฺฐงฺคุลปรมํ ทนฺตกฏฺฐ’’นฺติ อิมานิ จุทฺทส ปรมานิ. ตตฺถ ปฐมานิ ฉ เอกํ ฉกฺกํ, ตโต เอกํ อปเนตฺวา เสเสสุ เอเกกํ ปกฺขิปิตฺวาติอาทินา นเยน อญฺญานิปิ ฉกฺกานิ กาตพฺพานิ.

所谓“六种限度”，是指：“多余的衣物最多存留十日；彼比丘最多可将那件衣物放置一个月；彼比丘最多可从那里获得一套上下衣；为（接受）指定的（食物）而默然站立，最多六次；再者，比丘制作新敷具后，应使用六年，最多使用六年；亲手携带（物品）最多三由旬；多余的钵最多存留十日；储存的（食物）最多食用七日；彼比丘与那件衣物分离最多六夜；最多四铜分量；最多二又半铜分量；最多应接受二指节；床脚最多八指；齿木最多八指。”此为十四种限度。其中，最初的六种为一组六法，从那（一组）中去除一种，在其余的（限度）中加入一种，以此类推的方法，也应组成其他的六法组。

ฉ อาปตฺติโยติ ตีณิ ฉกฺกานิ อนฺตรเปยฺยาเล วุตฺตานิ. ฉ กมฺมานีติ ตชฺชนีย-นิยสฺส-ปพฺพาชนีย-ปฏิสารณียานิ จตฺตาริ, อาปตฺติยา อทสฺสเน จ อปฺปฏิกมฺเม จ วุตฺตทฺวยมฺปิ เอกํ, ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค เอกนฺติ ฉ. นหาเนติ โอเรนฑฺฒมาสํ นหาเน; วิปฺปกตจีวราทิฉกฺกทฺวยํ กถินกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐํ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

所谓“六种罪”，是指在中间的省略部分中所说的三组六法。所谓“六种羯磨”，是指：诃责、依止、驱出、折伏四种，加上于不见罪与不作忏悔中所说的两种合为一种，以及于不舍弃恶见为一种，共六种。所谓“洗浴”，是指半月内洗浴（学处）；未完成的衣等两组六法，已在迦絺那犍度中指示。其余各处皆是浅显易明。

ฉกฺกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

六法品释义终。

สตฺตกวารวณฺณนา

七法品释义

๓๒๗. สตฺตเกสุ – สตฺต สามีจิโยติ ปุพฺเพ วุตฺเตสุ ฉสุ ‘‘สา จ ภิกฺขุนี อนพฺภิตา, ตา จ ภิกฺขุนิโย คารยฺหา, อยํ ตตฺถ สามีจี’’ติ อิมํ ปกฺขิปิตฺวา สตฺต เวทิตพฺพา. สตฺต อธมฺมิกา ปฏิญฺญาตกรณาติ ‘‘ภิกฺขุ ปาราชิกํ อชฺฌาปนฺโน โหติ, ปาราชิเกน โจทิยมาโน ‘สงฺฆาทิเสสํ อชฺฌาปนฺโนมฺหี’ติ ปฏิชานาติ, ตํ สงฺโฆ สงฺฆาทิเสเสน กาเรติ, อธมฺมิกํ ปฏิญฺญาตกรณ’’นฺติ เอวํ สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา. ธมฺมิกาปิ ตตฺเถว นิทฺทิฏฺฐา. สตฺตนฺนํ อนาปตฺติ สตฺตาหกรณีเยน คนฺตุนฺติ วสฺสูปนายิกกฺขนฺธเก วุตฺตํ. สตฺตานิสํสา วินยธเรติ ‘‘ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถ ปวารณา’’ติ อิเมหิ สทฺธึ ปญฺจเก วุตฺตา ปญฺจ สตฺต โหนฺติ. สตฺต ปรมานีติ ฉกฺเก วุตฺตานิเยว สตฺตกวเสน โยเชตพฺพานิ. กตจีวรนฺติอาทีนิ ทฺเว สตฺตกานิ กถินกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ.

327. 七法中——七种正行：即先前所说的六种，加上“彼比丘尼非被强迫，而彼诸比丘尼应被呵责，此为彼处之正行”，合起来当知为七种。七种不如法的依承认而处置：“比丘犯波罗夷，当以波罗夷被诘问时，他承认犯了僧残，僧团便以僧残罪来处置他，此即不如法的依承认而处置”，像这样在《止诤犍度》中已有说明。如法的（处置）也在彼处说明。七种无犯：以七日事缘而去，这在《安居犍度》中已说。持律者的七种功德：在《五集》中所说的五种功德，加上“其布萨与自恣皆可信”，合为七种。七种最上：即《六集》中所说者，应依七法之式组合。“已作衣”等二种七法，在《迦絺那犍度》中已有说明。

ภิกฺขุสฺส น โหติ อาปตฺติ ทฏฺฐพฺพา, ภิกฺขุสฺส โหติ อาปตฺติ ทฏฺฐพฺพา, ภิกฺขุสฺส โหติ อาปตฺติ ปฏิกาตพฺพาติ อิมานิ ตีณิ สตฺตกานิ, ทฺเว อธมฺมิกานิ, เอกํ ธมฺมิกํ; ตานิ ตีณิปิ จมฺเปยฺยเก นิทฺทิฏฺฐานิ. อสทฺธมฺมาติ อสตํ ธมฺมา, อสนฺโต วา ธมฺมา; อโสภนา หีนา ลามกาติ อตฺโถ. สทฺธมฺมาติ สตํ พุทฺธาทีนํ ธมฺมา; สนฺโต วา ธมฺมา สุนฺทรา อุตฺตมาติ อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“比丘无有应见之罪”，“比丘有应见之罪”，“比丘有应忏之罪”，此三组七法中，二者不如法，一者如法；此三者皆已在《瞻波犍度》中说明。不正法者，恶人之法，或为不善法；义为不美、低劣、卑下。正法者，善人（佛陀等）之法，或为善法；义为美妙、殊胜。余者于一切处皆自明了。

สตฺตกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

七法品释义终。

อฏฺฐกวารวณฺณนา

八法品释义

๓๒๘. อฏฺฐเกสุ [Pg.180] – อฏฺฐานิสํเสติ ‘‘น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ อุโปสถํ กริสฺสาม, วินา อิมินา ภิกฺขุนา อุโปสถํ กริสฺสาม, น มยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ ปวาเรสฺสาม, สงฺฆกมฺมํ กริสฺสาม, อาสเน นิสีทิสฺสาม, ยาคุปาเน นิสีทิสฺสาม, ภตฺตคฺเค นิสีทิสฺสาม, เอกจฺฉนฺเน วสิสฺสาม, ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กริสฺสาม, วินา อิมินา ภิกฺขุนา กริสฺสามา’’ติ เอวํ โกสมฺพกกฺขนฺธเก วุตฺเต อานิสํเส. ทุติยอฏฺฐเกปิ เอเสว นโย, ตมฺปิ หิ เอวเมว โกสมฺพกกฺขนฺธเก วุตฺตํ.

328. 于诸八法中——八种利益者，即：“我们不与此比丘一起行布萨，我们应离此比丘而行布萨；我们不与此比丘一起行自恣、行僧事、同坐、同饮粥、同在食堂、同住一檐下；我们应离此比丘，如法腊次第行问讯、起迎、合掌、恭敬之礼。”如是于憍赏弥犍度(Kosambakakkhandhaka)中所说的利益。于第二组八法中，方法亦同，彼亦如是于憍赏弥犍度中所说。

อฏฺฐ ยาวตติยกาติ ภิกฺขูนํ เตรสเก จตฺตาโร, ภิกฺขุนีนํ สตฺตรสเก ภิกฺขูหิ อสาธารณา จตฺตาโรติ อฏฺฐ. อฏฺฐหากาเรหิ กุลานิ ทูเสตีติ กุลานิ ทูเสติ ปุปฺเผน วา ผเลน วา จุณฺเณน วา มตฺติกาย วา ทนฺตกฏฺเฐน วา เวฬุยา วา เวชฺชิกาย วา ชงฺฆเปสนิเกน วาติ อิเมหิ อฏฺฐหิ. อฏฺฐ มาติกา จีวรกฺขนฺธเก, อปรา อฏฺฐ กถินกฺขนฺธเก วุตฺตา. อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหีติ ลาเภน อลาเภน ยเสน อยเสน สกฺกาเรน อสกฺกาเรน ปาปิจฺฉตาย ปาปมิตฺตตาย. อฏฺฐ โลกธมฺมา นาม ลาเภ สาราโค, อลาเภ ปฏิวิโรโธ; เอวํ ยเส อยเส, ปสํสาย นินฺทาย, สุเข สาราโค, ทุกฺเข ปฏิวิโรโธติ. อฏฺฐงฺคิโก มุสาวาโทติ ‘‘วินิธาย สญฺญ’’นฺติ อิมินา สทฺธึ ปาฬิยํ อาคเตหิ สตฺตหีติ อฏฺฐหิ องฺเคหิ อฏฺฐงฺคิโก.

八种至三谏法(yāvatatiyaka)者，即比丘的十三条僧残法中的四条，以及比丘尼的十七条僧残法中不与比丘共通的四条，共为八条。以八事败坏俗家者，即以花、或以果、或以粉、或以土、或以齿木、或以竹、或以医术、或以差使。八条目已于衣犍度(Cīvarakkhandhaka)中说，另八条目已于迦絺那犍度(Kathinakkhandhake)中说。八不正法者，即利得、无利得、名誉、不名誉、恭敬、不恭敬、恶欲、恶友。八世间法(lokadhammā)者，即于利得有贪著，于无利得有对立；如是，于名誉有贪著，于不名誉有对立；于赞誉有贪著，于讥毁有对立；于乐有贪著，于苦有对立。八支妄语者，即与“隐藏认知(vinidhāya saññaṃ)”及圣典中所来的七支，合此八支而成。

อฏฺฐ อุโปสถงฺคานีติ –

八布萨支，即——

‘‘ปาณํ น หเน น จาทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

“不应杀生，不应取不与之物；不应说妄语，亦不应饮酒；应离淫欲非梵行；不应于夜晚、非时进食。

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิต’’นฺติ. (อ. นิ. ๓.๗๑);

“不应佩戴花环，不应涂抹香料；应卧于地上所铺之席或低床上；此即所谓八支布萨，由已尽苦之佛陀所宣说。”

เอวํ [Pg.181] วุตฺตานิ อฏฺฐ. อฏฺฐ ทูเตยฺยงฺคานีติ ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ สาเวตา จา’’ติอาทินา นเยน สงฺฆเภทเก วุตฺตานิ. ติตฺถิยวตฺตานิ มหาขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ. อนติริตฺตา จ อติริตฺตา จ ปวารณาสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา. อฏฺฐนฺนํ ปจฺจุฏฺฐาตพฺพนฺติ ภตฺตคฺเค วุฑฺฒภิกฺขุนีนํ, อาสนมฺปิ ตาสํเยว ทาตพฺพํ. อุปาสิกาติ วิสาขา. อฏฺฐานิสํสา วินยธเรติ ปญฺจเก วุตฺเตสุ ปญฺจสุ ‘‘ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถ, ปวารณา, สงฺฆกมฺม’’นฺติ อิเม ตโย ปกฺขิปิตฺวา อฏฺฐ เวทิตพฺพา. อฏฺฐ ปรมานีติ ปุพฺเพ วุตฺตปรมาเนว อฏฺฐกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ. อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพนฺติ ‘‘น ปกตตฺตสฺส ภิกฺขุโน อุโปสโถ ฐเปตพฺโพ, น ปวารณา ฐเปตพฺพา’’ติอาทินา นเยน สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺเฐสุ อฏฺฐสุ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

如是所说有八。八种使者之德：即以“诸比丘，于此有比丘能听闻亦能传达”等方式，在《破僧犍度》中所说。外道的行仪已在《大犍度》中说明。非剩余与剩余已在《自恣学处》中说明。八人应起迎：即在食堂中应为年长比丘尼起迎，也应为她们提供座位。优婆夷即毘舍佉。持律者的八种利益：在五法中所说的五种利益，加上“他的布萨、自恣、僧事是可信的”这三者，当知合为八种。八种最高限度：即先前所说的最高限度，应以八法的方式组合而知。八法中应正行：即以“不得中止正常行为比丘的布萨，不得中止其自恣”等方式，在《止诤犍度》中所说的八事。其余各处皆已明了。

อฏฺฐกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

八法品释义终。

นวกวารวณฺณนา

九法品释义

๓๒๙. นวเกสุ – นว อาฆาตวตฺถูนีติ ‘‘อนตฺถํ เม อจรี’’ติอาทีนิ นว. นว อาฆาตปฏิวินยาติ ‘‘อนตฺถํ เม อจริ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนตี’’ติอาทีนิ นว. นว วินีตวตฺถูนีติ นวหิ อาฆาตวตฺถูหิ อารติ วิรติ ปฏิวิรติ เสตุฆาโต. นวหิ สงฺโฆ ภิชฺชตีติ ‘‘นวนฺนํ วา, อุปาลิ, อติเรกนวนฺนํ วา สงฺฆราชิ เจว โหติ สงฺฆเภโท จา’’ติ. นว ปรมานีติ ปุพฺเพ วุตฺตปรมาเนว นวกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ. นว ตณฺหามูลกา นาม ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา, ปริเยสนํ ปฏิจฺจ ลาโภ, ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย, วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค, ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ, อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห, ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ, มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺขา, อารกฺขาธิกรณํ ทณฺฑาทานสตฺถาทานกลหวิคฺคหวิวาทตุวํตุวํเปสุญฺญมุสาวาทา. นว วิธมานาติ ‘‘เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมี’’ติมานาทโย. นว จีวรานีติ ติจีวรนฺติ วา วสฺสิกสาฏิกาติ วาติอาทินา นเยน วุตฺตานิ. น วิกปฺเปตพฺพานีติ อธิฏฺฐิตกาลโต ปฏฺฐาย น วิกปฺเปตพฺพานิ. นว อธมฺมิกานิ ทานานีติ สงฺฆสฺส ปริณตํ อญฺญสงฺฆสฺส วา เจติยสฺส วา ปุคฺคลสฺส วา ปริณาเมติ, เจติยสฺส ปริณตํ อญฺญเจติยสฺส วา สงฺฆสฺส วา ปุคฺคลสฺส วา ปริณาเมติ[Pg.182], ปุคฺคลสฺส ปริณตํ อญฺญปุคฺคลสฺส วา สงฺฆสฺส วา เจติยสฺส วา ปริณาเมตีติ เอวํ วุตฺตานิ.

329. 在九法中，有九种瞋恚事，即“他对我做了无益之事”等九种。九种平息瞋恚法，即“他对我做了无益之事，但于此何益？”等平息瞋恚的九种方法。九种判例(vinītavatthu)，即对九种瞋恚事的厌离、止息、避免、断绝。僧团由九人分裂，即“伍巴利(Upāli)，由九人或超过九人，则有僧团不和与僧团分裂”。九种殊胜，即前面所说的殊胜，应当知道以九的数量来配合理解。九种贪爱根本，即以贪爱为缘而有寻求，以寻求为缘而有利得，以利得为缘而有决定，以决定为缘而有染欲，以染欲为缘而有执着，以执着为缘而有占有，以占有为缘而有吝啬，以吝啬为缘而有守护，以守护为因缘，就有动用棍棒、动用刀剑、争吵、争论、辩论、互相指责、离间语、妄语。九种慢，即“我比优者更优”等慢。九种衣，即如三衣或者雨浴衣等所说的。不应作共分：即从受持之时起，就不应再行作共分。九种不如法的布施，即属于僧团的财物转施给其他的僧团、塔庙或个人，属于塔庙的财物转施给其他的塔庙、僧团或个人，属于个人的财物转施给其他的人、僧团或塔庙，像这样所说的。

นว ปฏิคฺคหปริโภคาติ เอเตสํเยว ทานานํ ปฏิคฺคหา จ ปริโภคา จ. ตีณิ ธมฺมิกานิ ทานานีติ สงฺฆสฺส นินฺนํ สงฺฆสฺเสว เทติ, เจติยสฺส นินฺนํ เจติยสฺเสว, ปุคฺคลสฺส นินฺนํ ปุคฺคลสฺเสว เทตีติ อิมานิ ตีณิ. ปฏิคฺคหปฏิโภคาปิ เตสํเยว ปฏิคฺคหา จ ปริโภคา จ. นว อธมฺมิกา สญฺญตฺติโยติ อธมฺมวาทิปุคฺคโล, อธมฺมวาทิสมฺพหุลา, อธมฺมวาทิสงฺโฆติ เอวํ ตีณิ ติกานิ สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ. ธมฺมิกา สญฺญตฺติโยปิ ธมฺมวาที ปุคฺคโลติอาทินา นเยน ตตฺเถว นิทฺทิฏฺฐา. อธมฺมกมฺเม ทฺเว นวกานิ โอวาทวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปทนิทฺเทเส ปาจิตฺติยวเสน วุตฺตานิ. ธมฺมกมฺเม ทฺเว นวกานิ ตตฺเถว ทุกฺกฏวเสน วุตฺตานิ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

九种接受与使用，即是对这些布施的接受与使用。三种如法布施是指：意向于僧团者，则仅施予僧团；意向于塔者，则仅施予塔；意向于个人者，则仅施予个人，此为三种。其接受与使用，也是指对这些如法布施的接受与使用。九种不如法的宣告是指：说不如法的人、说不如法的众多比丘、说不如法的僧团，如此三个三法聚已在《止诤犍度》(Samathakkhandhaka)中得到解释。如法的宣告也以“说如法的人”等方式，在那里得到解释。在不如法业中的两个九法聚，已在《教诫品》(Ovādavagga)第一学处的解释中，依波逸提罪而说。在如法业中的两个九法聚，也已在那里依恶作罪而说。其余在各处皆是明显。

นวกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

九法品释义终。

ทสกวารวณฺณนา

十法品释义

๓๓๐. ทสเกสุ – ทส อาฆาตวตฺถูนีติ นวเกสุ วุตฺตานิ นว ‘‘อฏฺฐาเน วา ปน อาฆาโต ชายตี’’ติ อิมินา สทฺธึ ทส โหนฺติ. อาฆาตปฏิวินยาปิ ตตฺถ วุตฺตา นว ‘‘อฏฺฐาเน วา ปน อาฆาโต ชายติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ อาฆาตํ ปฏิวิเนตี’’ติ อิมินา สทฺธึ ทส เวทิตพฺพา. ทส วินีตวตฺถูนีติ ทสหิ อาฆาตวตฺถูหิ วิรติสงฺขาตานิ ทส. ทสวตฺถุกา มิจฺฉาทิฏฺฐีติ ‘‘นตฺถิ ทินฺน’’นฺติอาทิวเสน เวทิตพฺพา, ‘‘อตฺถิ ทินฺน’’นฺติอาทิวเสน สมฺมาทิฏฺฐิ, ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติอาทินา วเสน ปน อนฺตคฺคาหิกา ทิฏฺฐิ เวทิตพฺพา. ทส มิจฺฉตฺตาติ มิจฺฉาทิฏฺฐิอาทโย มิจฺฉาวิมุตฺติปริโยสานา, วิปรีตา สมฺมตฺตา. สลากคฺคาหา สมถกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา.

330. 在十法中——十种瞋恚事：即九法中所说的九种，与“或于不应之处生瞋”此句，共成十种。平息瞋恚法也同样，即九法中所说的九种，与“或于不应之处生瞋，于此何可得？[如是]平息瞋恚”此句，当知共成十种。十种已决事，即指远离十种瞋恚事的十法。十事邪见，当知如“无所施”等；正见则如“有所施”等；而以“世间是常”等的方式，当知为边执见。十种邪性，即从邪见开始，以邪解脱为终结；与此相反者为正性。取筹法已在《止诤犍度》(Samathakkhandhaka)中得到解释。

ทสหงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อุพฺพาหิกาย สมฺมนฺนิตพฺโพติ ‘‘สีลวา โหตี’’ติอาทินา นเยน สมถกฺขนฺธเก วุตฺเตหิ ทสหิ. ทส อาทีนวา ราชนฺเตปุรปฺปเวสเน ราชสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา. ทส ทานวตฺถูนีติ อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลา คนฺธํ วิเลปนํ เสยฺยาวสถํ ปทีเปยฺยํ. ทส รตนานีติ มุตฺตามณิเวฬุริยาทีนิ. ทส ปํสุกูลานีติ โสสานิกํ, ปาปณิกํ[Pg.183], อุนฺทูรกฺขายิตํ, อุปจิกกฺขายิตํ, อคฺคิทฑฺฒํ, โคขายิตํ, อชิกกฺขายิตํ, ถูปจีวรํ, อาภิเสกิยํ, ภตปฏิยาภตนฺติ เอเตสุ อุปสมฺปนฺเนน อุสฺสุกฺกํ กาตพฺพํ. ทส จีวรธารณาติ ‘‘สพฺพนีลกานิ จีวรานิ ธาเรนฺตี’’ติ วุตฺตวเสน ทสาติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน ‘‘นวสุ กปฺปิยจีวเรสุ อุทกสาฏิกํ วา สงฺกจฺจิกํ วา ปกฺขิปิตฺวา ทสา’’ติ วุตฺตํ.

具备十支的比丘可被推选，此即如《止诤犍度》(Samathakkhandhaka)中所说“具戒”等十支。进入王宫内室的十种过患，已在《王学处》(Rājasikkhāpada)中说明。十种布施物是：食物、饮品、衣服、车乘、花鬘、香、涂香、床座住处、灯明。十种宝是：珍珠、宝珠、琉璃等。十种粪扫衣是：冢间衣、市肆衣、鼠啮衣、蚁啮衣、火烧衣、牛啮衣、羊啮衣、塔衣、灌顶衣、往还衣；已受具足戒者于此等应作努力。十种持衣：如所说“彼等持全蓝色衣”等十种，此说于《古仑谛》中。然而，《大义注》中说：“于九种如法衣中，加入水浴衣或僧伽支，即成十种”。

อวนฺทนียปุคฺคลา เสนาสนกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา. ทส อกฺโกสวตฺถูนิ โอมสวาเท นิทฺทิฏฺฐานิ. ทส อาการา เปสุญฺญสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา. ทส เสนาสนานีติ มญฺโจ, ปีฐํ, ภิสิ, พิมฺโพหนํ, จิมิลิกา, อุตฺตรตฺถรณํ, ตฏฺฏิกา, จมฺมขณฺโฑ, นิสีทนํ, ติณสนฺถาโร, ปณฺณสนฺถาโรติ. ทส วรานิ ยาจึสูติ วิสาขา อฏฺฐ, สุทฺโธทนมหาราชา เอกํ, ชีวโก เอกํ. ยาคุอานิสํสา จ อกปฺปิยมํสานิ จ เภสชฺชกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐานิ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

不应礼敬之人已在《卧坐具犍度》(Senāsanakkhandhaka)中说明。十种辱骂事已在《轻蔑语学处》中说明。十种行相已在《离间语学处》(Pesuññasikkhāpada)中说明。十种卧坐具是：长床、凳、垫、枕、毡席、上敷、席、皮革片、尼师坛、草铺、叶铺。十愿：毘舍佉求八，净饭大王求一，耆婆求一。粥的功德和不如法的肉已在《药犍度》(Bhesajjakkhandhake)中说明。其余于一切处皆是明显。

ทสกวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

十法品释义终。

เอกาทสกวารวณฺณนา

十一法品释义

๓๓๑. เอกาทสเกสุ – เอกาทสาติ ปณฺฑกาทโย เอกาทส. เอกาทส ปาทุกาติ ทส รตนมยา, เอกา กฏฺฐปาทุกา. ติณปาทุกมุญฺชปาทุกปพฺพชปาทุกาทโย ปน กฏฺฐปาทุกสงฺคหเมว คจฺฉนฺติ. เอกาทส ปตฺตาติ ตมฺพโลหมเยน วา ทารุมเยน วา สทฺธึ ทส รตนมยา. เอกาทส จีวรานีติ สพฺพนีลกาทีนิ เอกาทส. ยาวตติยกาติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกา ภิกฺขุนี, สงฺฆาทิเสสา อฏฺฐ, อริฏฺโฐ, จณฺฑกาฬีติ. เอกาทส อนฺตรายิกา นาม ‘‘นสิ อนิมิตฺตา’’ติ อาทโย. เอกาทส จีวรานิ อธิฏฺฐาตพฺพานีติ ติจีวรํ, วสฺสิกสาฏิกา, นิสีทนํ, ปจฺจตฺถรณํ, กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทิ, มุขปุญฺฉนโจฬํ, ปริกฺขารโจฬํ, อุทกสาฏิกา, สงฺกจฺจิกาติ. น วิกปฺเปตพฺพานีติ เอตาเนว อธิฏฺฐิตกาลโต ปฏฺฐาย น วิกปฺเปตพฺพานิ. คณฺฐิกา จ วิธา จ สุตฺตมเยน สทฺธึ เอกาทส โหนฺติ, เต สพฺเพ ขุทฺทกกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา. ปถวิโย ปถวิสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐา. นิสฺสยปฏิปสฺสทฺธิโย อุปชฺฌายมฺหา ปญฺจ, อาจริยมฺหา ฉ; เอวํ เอกาทส. อวนฺทิยปุคฺคลา นคฺเคน สทฺธึ เอกาทส, เต สพฺเพ เสนาสนกฺขนฺธเก นิทฺทิฏฺฐา[Pg.184]. เอกาทส ปรมานิ ปุพฺเพ วุตฺเตสุ จุทฺทสสุ เอกาทสกวเสน โยเชตฺวา เวทิตพฺพานิ. เอกาทส วรานีติ มหาปชาปติยา ยาจิตวเรน สทฺธึ ปุพฺเพ วุตฺตานิ ทส. เอกาทส สีมาโทสาติ ‘‘อติขุทฺทกํ สีมํ สมฺมนฺนนฺตี’’ติอาทินา นเยน กมฺมวคฺเค อาคมิสฺสนฺติ.

331. 在十一法中：十一者是指黄门(paṇḍaka)等十一种人。十一双鞋是指十双珍宝所制鞋与一双木鞋。草鞋、文伽草鞋、香草鞋等则归入木鞋一类。十一个钵是指十个珍宝所制钵，以及一个铜铁所制或木所制钵。十一件衣是指全青色等十一件。“直到第三次”是指随顺被举罪的比丘尼、八条僧残罪、阿利吒(Ariṭṭha)与阐陀迦利(Caṇḍakāḷī)。十一种障碍法是指“灭摈(nāsana)、无相”等。应受持的十一件衣是指：三衣、雨浴衣、尼师坛、卧具、覆疮衣、拭面巾、资具布、水浴衣与覆肩衣(saṅkaccikā)。“不应作净”是指从受持之时起，这些衣物不应再作净。结、带与线所制物等共十一种，这些都在《小犍度》中被指出。地在掘地学处中被指出。依止的解除有来自戒师的五种，以及来自阿阇梨的六种，如此共十一种。不应礼敬的人连同裸体者共十一种，这些都在《卧坐具犍度》中被指出。十一种“最多”，应通过将先前所述的十四种以十一法的方式组合来理解。十一种恩典是指先前所述的十种，再加上大爱道(Mahāpajāpatī)所求的恩典。十一种界的过失，如“他们划定过小的界”等，将会在《羯磨品》中出现。

อกฺโกสกปริภาสเก ปุคฺคเล เอกาทสาทีนวา นาม ‘‘โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺโกสโก ปริภาสโก อริยูปวาที, สพฺรหฺมจารีนํ อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส เอกาทสนฺนํ พฺยสนานํ อญฺญตรํ พฺยสนํ น นิคจฺเฉยฺย. กตเมสํ เอกาทสนฺนํ? อนธิคตํ นาธิคจฺฉติ, อธิคตา ปริหายติ, สทฺธมฺมสฺส น โวทายนฺติ, สทฺธมฺเมสุ วา อธิมานิโก โหติ, อนภิรโต วา พฺรหฺมจริยํ จรติ, อญฺญตรํ วา สํกิลิฏฺฐํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ, สิกฺขํ วา ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ, คาฬฺหํ วา โรคาตงฺกํ ผุสติ, อุมฺมาทํ วา ปาปุณาติ จิตฺตกฺเขปํ วา, สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ (อ. นิ. ๑๑.๖). เอตฺถ จ สทฺธมฺโมติ พุทฺธวจนํ อธิปฺเปตํ.

对于辱骂呵斥者，有十一种过患。即：“诸比丘，若有比丘辱骂、呵斥同梵行者，且诽谤圣者，他不可能不遭遇十一种灾祸中的任何一种，这是不可能、无有是处的。是哪十一种呢？未证得者不得证得，已证得者会退失，正法于彼不显净，或于诸正法生增上慢，或不乐意修习梵行，或犯下某种杂染的罪过，或舍弃学处而还俗，或感受剧烈的病苦，或达到癫狂、心乱，或在迷乱中死去，身坏命终之后，投生于恶趣、苦趣、堕处、地狱。”(增支部11.6) 于此，正法意指佛语。

อาเสวิตายาติ อาทิโต ปฏฺฐาย เสวิตาย. ภาวิตายาติ นิปฺผาทิตาย วฑฺฒิตาย

“已修习”是指从一开始就修习。“已培育”是指已完成、已增长。

วา. พหุลีกตายาติ ปุนปฺปุนํ กตาย. ยานีกตายาติ สุยุตฺตยานสทิสาย กตาย. วตฺถุกตายาติ ยถา ปติฏฺฐา โหติ; เอวํ กตาย. อนุฏฺฐิตายาติ อนุ อนุ ปวตฺติตาย; นิจฺจาธิฏฺฐิตายาติ อตฺโถ. ปริจิตายาติ สมนฺตโต จิตาย; สพฺพทิสาสุ จิตาย อาจิตาย ภาวิตาย อภิวฑฺฒิตายาติ อตฺโถ. สุสมารทฺธายาติ สุฏฺฐุ สมารทฺธาย; วสีภาวํ อุปนีตายาติ อตฺโถ. น ปาปกํ สุปินนฺติ ปาปกเมว น ปสฺสติ, ภทฺรกํ ปน วุฑฺฒิการณภูตํ ปสฺสติ. เทวตา รกฺขนฺตีติ อารกฺขเทวตา ธมฺมิกํ รกฺขํ ปจฺจุปฏฺฐาเปนฺติ. ตุวฏํ จิตฺตํ สมาธิยตีติ ขิปฺปํ จิตฺตํ สมาธิยติ. อุตฺตริ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโตติ เมตฺตาฌานโต อุตฺตรึ อรหตฺตํ อสจฺฉิกโรนฺโต เสโข วา ปุถุชฺชโน วา หุตฺวา กาลํ กโรนฺโต พฺรหฺมโลกูปโค โหติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“已多作”是指一再地实行。“已作为车乘”是指已使之如同一驾配好的车乘。“已作为基础”是指已使之成为一个立足处。“已实行”是指持续不断地进行，意思是“恒常确立”。“已熟练”是指全面地累积，意思是在所有方面都已累积、积聚、培育、增长。“已善精勤”是指已善加修行，意思是“已达到自在的状态”。“不做恶梦”是指他不见恶梦，只见能带来增长的善梦。“天神守护”是指守护的天神会提供如法的护卫。“心迅速得定”是指心能迅速地进入等持。“未能证得更高境界”是指未能从慈心禅更进一步证悟阿罗汉果，而以有学或凡夫之身死去者，他会投生梵天界。其余各处的意思都显而易见。

เอกาทสกวารวณฺณนา ปริโยสานา

十一法品释义终。

เอกุตฺตริกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

增一法释义终。

อุโปสถาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชนา

关于布萨等的问答

๓๓๒. ‘‘อุโปสถกมฺมสฺส [Pg.185] โก อาที’’ติอาทีนํ ปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน สามคฺคี อาทีติ ‘‘อุโปสถํ กริสฺสามา’’ติ สีมํ โสเธตฺวา ฉนฺทปาริสุทฺธึ อาหริตฺวา สนฺนิปติตานํ กายสามคฺคี อาทิ. กิริยา มชฺเฌติ ปุพฺพกิจฺจํ กตฺวา ปาติโมกฺขโอสารณกิริยา มชฺเฌ. นิฏฺฐานํ ปริโยสานนฺติ ‘‘ตตฺถ สพฺเพเหว สมคฺเคหิ สมฺโมทมาเนหิ อวิวทมาเนหิ สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ อิทํ ปาติโมกฺขนิฏฺฐานํ ปริโยสานํ. ปวารณากมฺมสฺส สามคฺคี อาทีติ ‘‘ปวารณํ กริสฺสามา’’ติ สีมํ โสเธตฺวา ฉนฺทปวารณํ อาหริตฺวา สนฺนิปติตานํ กายสามคฺคี อาทิ. กิริยา มชฺเฌติ ปวารณาญตฺติ จ ปวารณากถา จ มชฺเฌ, สงฺฆนวกสฺส ‘‘ปสฺสนฺโต ปฏิกริสฺสามี’’ติ วจนํ ปริโยสานํ. ตชฺชนียกมฺมาทีสุ วตฺถุ นาม เยน วตฺถุนา กมฺมารโห โหติ, ตํ วตฺถุ. ปุคฺคโลติ เยน ตํ วตฺถุ กตํ, โส ปุคฺคโล. กมฺมวาจา ปริโยสานนฺติ ‘‘กตํ สงฺเฆน อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน ตชฺชนียกมฺมํ, ขมติ สงฺฆสฺส, ตสฺมา ตุณฺหี, เอวเมตํ ธารยามี’’ติ เอวํ ตสฺสา ตสฺสา กมฺมวาจาย อวสานวจนํ ปริโยสานํ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ

332. 在解答“布萨羯磨以何为始？”等问题时，以和合为始。即说“我们将行布萨”，清净了界，带来了同意与清净之后，已集会者的身和合为始。中间的行作，是指做完前行事务后，诵波罗提木叉的行作为中间。完成与终结，是指“于此，全体应和合、欢喜、无诤地学习”，这是波罗提木叉的完成与终结。自恣羯磨以和合为始，即说“我们将行自恣”，清净了界，带来了自恣的同意之后，已集会者的身和合为始。中间的行作，是指自恣的表白和自恣的言说为中间，僧团中最年少者说“若见到，我将改过”之语为终结。在呵责羯磨（tajjanīyakamma）等中，所谓事由，是指能使人成为羯磨对象的事由。所谓人，是指造作该事由的人。羯磨语的终结，是指“僧团已为某某比丘作呵责羯磨。僧团许可，因此默然。我如此受持。”像这样，每一羯磨语的结束语即是终结。其余各处的意思都显而易见。

อุโปสถาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชนาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

布萨等问答释义终。

อตฺถวสปกรณาวณฺณนา

利益事品释义

๓๓๔. อตฺถวสปกรเณ – ทส อตฺถวเสติอาทีสุ ยํ วตฺตพฺพํ ตํ ปฐมปาราชิกวณฺณนายเมว วุตฺตํ. ยํ สงฺฆสุฏฺฐุ ตํ สงฺฆผาสูติอาทีสุ อุปริมํ อุปริมํ ปทํ เหฏฺฐิมสฺส เหฏฺฐิมสฺส ปทสฺส อตฺโถ.

334. 在利益事品中——关于“十种利益事”等应说的内容，已在第一波罗夷的释义中说过。至于“僧团善好”即“僧团安乐”等，后一个词是前一个词的意思。

อตฺถสตํ ธมฺมสตนฺติอาทิมฺหิ ปน ยเทตํ ทสสุ ปเทสุ เอเกกํ มูลํ กตฺวา ทสกฺขตฺตุํ โยชนาย ปทสตํ วุตฺตํ. ตตฺถ ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส ปทสฺส วเสน อตฺถสตํ ปุริมสฺส ปุริมสฺส วเสน ธมฺมสตํ เวทิตพฺพํ. อถ วา เย ทส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ, เย ปุพฺเพ ปฐมปาราชิกวณฺณนายํ ‘‘ตตฺถ สงฺฆสุฏฺฐุตา นาม สงฺฆสฺส สุฏฺฐุภาโว ‘สุฏฺฐุ เทวา’ติ อาคตฏฺฐาเน วิย ‘สุฏฺฐุ ภนฺเต’ติ วจนสมฺปฏิจฺฉนภาโว, โย จ ตถาคตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉติ, ตสฺส ตํ ทีฆรตฺตํ [Pg.186] หิตาย สุขาย โหติ, ตสฺมา สงฺฆสฺส ‘สุฏฺฐุ ภนฺเต’ติ มม วจนสมฺปฏิจฺฉนตฺถํ ปญฺญเปสฺสามิ อสมฺปฏิจฺฉเน อาทีนวํ สมฺปฏิจฺฉเน จ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา น พลกฺกาเรน อภิภวิตฺวาติ เอตมตฺถํ อาวิกโรนฺโต อาห – สงฺฆสุฏฺฐุตายา’’ติ เอวมาทินา นเยน วณฺณิตา, เตสํ อิธ ทสกฺขตฺตุํ อาคตตฺตา อตฺถสตํ ตทตฺถโชตกานญฺจ ปทานํ วเสน ธมฺมสตํ เวทิตพฺพํ. อิทานิ อตฺถโชตกานํ นิรุตฺตีนํ วเสน นิรุตฺติสตํ, ธมฺมภูตานํ นิรุตฺตีนํ วเสน นิรุตฺติสตนฺติ ทฺเว นิรุตฺติสตานิ, อตฺถสเต ญาณสตํ, ธมฺมสเต ญาณสตํ, ทฺวีสุ นิรุตฺติสเตสุ ทฺเว ญาณสตานีติ จตฺตาริ ญาณสตานิ จ เวทิตพฺพานิ.

再者，在“百义、百法”等中，这所说的百句，是以十个句子中的每一个为根本，组合十次而成的。于此，应知依于后后句有百义，依于前前句有百法。或者，如来缘于十种利益事为弟子们制定学处，这些利益事先前已在第一波罗夷的释义中，以如下方式阐述：“此中，所谓的僧团善好，是指僧团的良好状态，就像在‘善哉，天神！’的场合，是‘善哉，尊者！’这样领受言教的状态。凡领受如来之言教者，那会为他带来长久的利益与安乐。因此，在开示了不领受的过患和领受的功德之后，为了让僧团以‘善哉，尊者！’来领受我的言教，我将制定学处，而不是以强力压服。”为了阐明此义而说：“为了僧团的善好。”如此阐述的这十种利益事在此出现十次，故为百义；应知依于阐明其义理的文句而有百法。现在，依于阐明义理的词语有百词释，依于法的词语有百词释，此为二百词释。应知在百义中有百智，在百法中有百智，在二百词释中有二百智，此为四百智。

‘‘อตฺถสตํ ธมฺมสตํ, ทฺเว นิรุตฺติสตานิ;

จตฺตาริ ญาณสตานิ, อตฺถวเส ปกรเณ’’ติ.

百义、百法，二百词释；四百智，于利益事品中。

อิติ หิ ยํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตนฺติ.

如是，此偈是缘此义而说。

อิติ สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

如是，于《普端严》律释义中，

มหาวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

《大品》释义终。

ปฐมคาถาสงฺคณิกํ

初偈集

สตฺตนคเรสุ ปญฺญตฺตสิกฺขาปทวณฺณนา

七城所制学处释义

๓๓๕. เอกํสํ [Pg.187] จีวรํ กตฺวาติ เอกสฺมึ อํสกูเฏ จีวรํ กตฺวา; สาธุกํ อุตฺตราสงฺคํ กตฺวาติ อตฺโถ. ปคฺคณฺหิตฺวาน อญฺชลินฺติ ทสนขสโมธานสมุชฺชลํ อญฺชลึ อุกฺขิปิตฺวา. อาสีสมานรูโป วาติ ปจฺจาสีสมานรูโป วิย. กิสฺส ตฺวํ อิธ มาคโตติ เกน การเณน กิมตฺถํ ปตฺถยมาโน ตฺวํ อิธ อาคโต. โก เอวมาห? สมฺมาสมฺพุทฺโธ. กํ เอวมาห? อายสฺมนฺตํ อุปาลึ. อิติ อายสฺมา อุปาลิ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘ทฺวีสุ วินเยสู’’ติ อิมํ คาถํ ปุจฺฉิ. อถสฺส ภควา ‘‘ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโค’’ติอาทีนิ วตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อิติ อิเม สพฺพปญฺเห พุทฺธกาเล อุปาลิตฺเถโร ปุจฺฉิ. ภควา พฺยากาสิ. สงฺคีติกาเล ปน มหากสฺสปตฺเถโร ปุจฺฉิ. อุปาลิตฺเถโร พฺยากาสิ.

335. “偏袒一肩整理衣”，即是将衣置于一肩上，义为妥善整理好上衣。“举起合掌”，即是举起十指甲并合而明亮的合掌。“如期待状”，即是好像在期望着什么一样。“你为何来此”，即是你因何缘，欲求何利而来此？谁如是说？正自觉者。对谁如是说？对具寿优波离。如是，具寿优波离去到世尊那里，以“于二律中”这首偈颂提问。于是世尊对他说了“你的提问甚佳”等语，并回答了他。此理通于一切处。如是，所有这些问题都是在佛陀时代由优波离长老提问，世尊解答。然而在结集时，是大迦叶长老提问，优波离长老解答。

ตตฺถ ภทฺทโก เต อุมฺมงฺโคติ ภทฺทกา เต ปญฺหา; ปญฺหา หิ อวิชฺชนฺธการโต อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิตตฺตา ‘‘อุมฺมงฺโค’’ติ วุจฺจติ. ตคฺฆาติ การณตฺเถ นิปาโต. ยสฺมา มํ ปุจฺฉสิ, ตสฺมา เต อหมกฺขิสฺสนฺติ อตฺโถ. สมฺปฏิจฺฉนตฺเถ วา, ‘‘ตคฺฆา’’ติ หิ อิมินา วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อกฺขิสฺสนฺติ อาห. ‘‘สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺติ, สามิเสน, สสิตฺถก’’นฺติ อิมานิ ตีณิเยว สิกฺขาปทานิ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตานิ.

此中，“你的洞见甚佳”即是你的问题甚佳；因为问题是从无明黑暗中浮现而立，故称为“洞见”。“诚然”是不变词，用于表示原因。其义为：“因为你问我，所以我将为你解说。”或者，用于表示领受，是以“诚然”一词表示领受其言之后而将解说。“安住后拆散、有肉、有残食”这三学处是在跋伽国制定的。

จตุวิปตฺติวณฺณนา

四过失释义

๓๓๖. ยํ ตํ ปุจฺฉิมฺหาติ ยํ ตฺวํ อปุจฺฉิมฺหา. อกิตฺตยีติ อภาสิ. โนติ อมฺหากํ. ตํ ตํ พฺยากตนฺติ ยํ ยํ ปุฏฺฐํ, ตํ ตเทว พฺยากตํ. อนญฺญถาติ อญฺญถา อกตฺวา พฺยากตํ.

336. “我们所问你的”，即是我们问了你。“你已宣说”，即是已说。“我们的”，即是我们的。“彼彼已解答”，即是所问的彼彼已被解答。“无异”，即是不作他解地解答。

เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตีติ เอตฺถ กิญฺจาปิ สีลวิปตฺติ นาม ปญฺเห นตฺถิ, อถ โข ทุฏฺฐุลฺลํ วิสฺสชฺเชตุกามตาเยตํ วุตฺตํ. จตูสุ หิ วิปตฺตีสุ ทุฏฺฐุลฺลํ เอกาย วิปตฺติยา สงฺคหิตํ, อทุฏฺฐุลฺลํ ตีหิ วิปตฺตีหิ สงฺคหิตํ. ตสฺมา ‘‘เย ทุฏฺฐุลฺลา สา สีลวิปตฺตี’’ติ วตฺวา ตเมว วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ ‘‘ปาราชิกํ สงฺฆาทิเสโส สีลวิปตฺตีติ วุจฺจตี’’ติ อาห.

于“诸粗重者，彼即戒过失”中，虽然问题里没有“戒过失”之名，但这是为了解答“粗重”而说。因为在四种过失中，粗重罪摄于一种过失，非粗重罪摄于三种过失。因此，说了“诸粗重者，彼即戒过失”之后，为了详细地开示它，又说“波罗夷与僧残，称为戒过失”。

อิทานิ [Pg.188] ติสฺสนฺนํ วิปตฺตีนํ วเสน อทุฏฺฐุลฺลํ ทสฺเสตุํ ‘‘ถุลฺลจฺจย’’นฺติอาทิมาห. ตตฺถ โย จายํ, อกฺโกสติ หสาธิปฺปาโยติ อิทํ ทุพฺภาสิตสฺส วตฺถุทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ.

现在，为了依三种过失开示非粗重罪，而说“偷兰遮”等。于此，“彼以戏弄之心辱骂”，这是为了开示恶说之事而说。

อพฺภาจิกฺขนฺตีติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามี’’ติ วทนฺตา อพฺภาจิกฺขนฺติ.

所谓“诬蔑”，即是说“我如是了知世尊所说之法”，如此说者即是诬蔑。

อยํ สา อาชีววิปตฺติสมฺมตาติ อยํ ฉหิ สิกฺขาปเทหิ สงฺคหิตา อาชีววิปตฺติ นาม จตุตฺถา วิปตฺติ สมฺมตาติ เอตฺตาวตา ‘‘อทุฏฺฐุลฺล’’นฺติ อิทํ วิสฺสชฺชิตํ โหติ.

“此即认许为命过失”，即是此摄于六学处的命过失，被认许为第四种过失。至此，“非粗重”这个问题便已得到解答。

อิทานิ ‘‘เย จ ยาวตติยกา’’ติ ปญฺหํ วิสฺสชฺเชตุํ ‘‘เอกาทสา’’ติอาทิมาห.

现在，为了解答“以及那些至第三次的”这个问题，而说“十一”等。

เฉทนกาทิวณฺณนา

断割等释义

๓๓๗. ยสฺมา ปน ‘‘เย จ ยาวตติยกา’’ติ อยํ ปญฺโห ‘‘เอกาทส ยาวตติยกา’’ติ เอวํ สงฺขาวเสน วิสฺสชฺชิโต, ตสฺมา สงฺขานุสนฺธิวเสเนว ‘‘กติ เฉทนกานี’’ติอาทิเก อญฺเญ อนฺตราปญฺเห ปุจฺฉิ. เตสํ วิสฺสชฺชนตฺถํ ‘‘ฉ เฉทนกานี’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ‘‘เอกํ เภทนกํ, เอกํ อุทฺทาลนกํ, โสทส ชานนฺติ ปญฺญตฺตา’’ติ อิทเมว อปุพฺพํ. เสสํ มหาวคฺเค วิภตฺตเมว. ยํ ปเนตํ อปุพฺพํ ตตฺถ เอกํ เภทนกนฺติ สูจิฆรํ. เอกํ อุทฺทาลนกนฺติ ตูโลนทฺธมญฺจปีฐํ. โสทสาติ โสฬส. ชานนฺติ ปญฺญตฺตาติ ‘‘ชาน’’นฺติ เอวํ วตฺวา ปญฺญตฺตา, เต เอวํ เวทิตพฺพา – ‘‘ชานํ สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ อตฺตโน ปริณาเมยฺย, ชานํ ปุพฺพุปคตํ ภิกฺขุํ อนุปขชฺช นิสชฺชํ กปฺเปยฺย, ชานํ สปฺปาณกํ อุทกํ ติณํ วา มตฺติกํ วา สิญฺเจยฺย วา สิญฺจาเปยฺย วา, ชานํ ภิกฺขุนิปริปาจิตํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺเชยฺย, ชานํ อาสาทนาเปกฺโข ภุตฺตสฺมึ ปาจิตฺติยํ, ชานํ สปฺปาณกํ อุทกํ ปริภุญฺเชยฺย, ชานํ ยถาธมฺมํ นิหตาธิกรณํ, ชานํ ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ปฏิจฺฉาเทยฺย, ชานํ อูนวีสติวสฺสํ ปุคฺคลํ อุปสมฺปาเทยฺย, ชานํ เถยฺยสตฺเถน สทฺธึ, ชานํ ตถาวาทินา ภิกฺขุนา อกตานุธมฺเมน, ชานํ ตถานาสิตํ สมณุทฺเทสํ, ชานํ สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ ปุคฺคลสฺส ปริณาเมยฺย, ชานํ ปาราชิกํ ธมฺมํ อชฺฌาปนฺนํ ภิกฺขุนึ เนว อตฺตนา ปฏิโจเทยฺย, ชานํ โจรึ วชฺฌํ วิทิตํ อนปโลเกตฺวา, ชานํ สภิกฺขุกํ อารามํ อนาปุจฺฉา ปวิเสยฺยา’’ติ.

337. 由于“何为乃至三次者？”这一问题是以“有十一种乃至三次者”这样的数量方式来回答的，因此顺着数量的关联，又提出了“有几种断割事？”等其他中间问题。为了解答这些问题，便说了“有六种断割事”等。其中，“一种破坏事，一种拔除事，十六种明知而制定的”是前所未说的新内容。其余的已在《大品》(Mahāvagga)中分别解说。在这新说的内容中：一种破坏事是指针盒；一种拔除事是指填塞棉絮的床座；十六即十六种；“明知而制定的”是指以“明知”而制定，它们应这样理解——明知是已转向僧团的利养，却将它转为己有；明知某比丘先到，却强占其座位；明知水中有生命，却将水或令人将水泼在草或泥土上；明知是经比丘尼安排的食物却食用；明知（他人）意图寻衅，食后（仍予其可呵责之机），犯波逸提；明知水中有生命却使用；明知是已如法平息的诤事；明知是粗重罪却加以隐瞒；明知某人未满二十岁却为他授具足戒；明知与盗贼商队同行；明知与持邪见且其事未如法处理的比丘；明知是已被如此驱逐的沙弥；明知是已转向僧团的利养，却将它转向个人；明知某比丘尼已犯波罗夷法，却不亲自检举；明知是已被判死刑的女贼，未禀告国王；明知是有比丘的寺院，却不先告知就进入。

อสาธารณาทิวณฺณนา

不共等释义

๓๓๘. อิทานิ [Pg.189] ‘‘สาธารณํ อสาธารณ’’นฺติ อิมํ ปุริมปญฺหํ วิสฺสชฺเชนฺโต ‘‘วีสํ ทฺเว สตานี’’ติอาทิมาห. ตตฺถ ภิกฺขุนีหิ อสาธารเณสุ ฉ สงฺฆาทิเสสาติ วิสฺสฏฺฐิ, กายสํสคฺโค, ทุฏฺฐุลฺลํ, อตฺตกาม, กุฏิ, วิหาโรติ. ทฺเว อนิยเตหิ อฏฺฐาติ ทฺวีหิ อนิยเตหิ สทฺธึ อฏฺฐ อิเม.

338. 现在，为解答先前“共与不共”之问，说“二十与二百”等。其中，在与比丘尼不共的学处中，有六条僧残，即：故出精、身体接触、粗恶语、为己欲事、孤邸、大精舍。此六条，连同两条不定法，共为八条。

นิสฺสคฺคิยานิ ทฺวาทสาติ –

十二条尼萨耆波逸提是：

โธวนญฺจ ปฏิคฺคโห, โกเสยฺยสุทฺธทฺเวภาคา;

ฉพฺพสฺสานิ นิสีทนํ, ทฺเว โลมา ปฐโม ปตฺโต;

วสฺสิกา อารญฺญเกน จาติ – อิเม ทฺวาทส.

洗衣与接受，丝、纯黑[羊毛]、二分；六年与尼师坛，两条羊毛[戒]，第一钵[戒]；雨浴衣与林居者——此为十二条。

ทฺเววีสติ ขุทฺทกาติ –

二十二条微小戒是：

สกโล ภิกฺขุนีวคฺโค, ปรมฺปรญฺจ โภชนํ;

อนติริตฺตํ อภิหฏํ, ปณีตญฺจ อเจลกํ;

อูนํ ทุฏฺฐุลฺลฉาทนํ.

整个教诫比丘尼品，以及次第食；非余食、带来食，以及美食与裸行者；为未满二十岁者授戒与隐瞒粗重罪。

มาตุคาเมน สทฺธิญฺจ, ยา จ อนิกฺขนฺตราชเก;

สนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา, วิกาเล คามปฺปเวสนา.

以及与女人同行，以及国王未离去时，不告知现有比丘，非时进入村庄。

นิสีทเน จ ยา สิกฺขา, วสฺสิกา ยา จ สาฏิกา;

ทฺวาวีสติ อิมา สิกฺขา, ขุทฺทเกสุ ปกาสิตาติ.

以及关于尼师坛的学处，以及关于雨浴衣的学处；此二十二条学处，是在微小戒中阐明的。

ภิกฺขูหิ อสาธารเณสุปิ สงฺฆมฺหา ทส นิสฺสเรติ ‘‘สงฺฆมฺหา นิสฺสารียตี’’ติ เอวํ วิภงฺเค วุตฺตา, มาติกายํ ปน ‘‘นิสฺสารณียํ สงฺฆาทิเสส’’นฺติ เอวํ อาคตา ทส. นิสฺสคฺคิยานิ ทฺวาทสาติ ภิกฺขุนิวิภงฺเค วิภตฺตานิ นิสฺสคฺคิยาเนว. ขุทฺทกาปิ ตตฺถ วิภตฺตขุทฺทกา เอว. ตถา จตฺตาโร ปาฏิเทสนียา, อิติ สตญฺเจว ตึสญฺจ สิกฺขา วิภงฺเค ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูหิ อสาธารณา. เสสํ อิมสฺมึ สาธารณาสาธารณวิสฺสชฺชเน อุตฺตานเมว.

在与比丘不共的比丘尼学处中，亦有十条僧残：在《经分别》(Vibhaṅga)中被称为“从僧团被驱摈”；而在《论母》(Mātikā)中则以“应驱摈的僧残”之名而来者有十条。十二条尼萨耆波逸提，即是《比丘尼分别》(Bhikkhunīvibhaṅga)中所分别解说的尼萨耆波逸提。微小戒也同样是在那里所分别解说的。同样还有四条应悔过法。如此，在《经分别》中，比丘尼独有而与比丘不共的学处共有一百三十条。其余的，在此“共与不共”的解答中已甚明显。

อิทานิ วิปตฺติโย จ ‘‘เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺตี’’ติ อิทํ ปญฺหํ วิสฺสชฺเชนฺโต อฏฺเฐว ปาราชิกาติอาทิมาห. ตตฺถ ทุราสทาติ อิมินา เตสํ สปฺปฏิภยตํ [Pg.190] ทสฺเสติ. กณฺหสปฺปาทโย วิย หิ เอเต ทุราสทา ทุรูปคมนา ทุราสชฺชนา, อาปชฺชิยมานา มูลจฺเฉทาย สํวตฺตนฺติ. ตาลวตฺถุสมูปมาติ สพฺพํ ตาลํ อุทฺธริตฺวา ตาลสฺส วตฺถุมตฺตกรเณน สมูปมา. ยถา วตฺถุมตฺตกโต ตาโล น ปุน ปากติโก โหติ, เอวํ น ปุน ปากติกา โหนฺติ.

现在，为解答“诸过失以及它们由何种止息法而平息？”这一问题，（世尊）说了“八种波罗夷”等。其中，以“难近(durāsada)”显示了它们的怖畏性。诚然，彼等如黑蛇等，难靠近、难交往、难触犯；一旦违犯，便会导致断根。所谓“如多罗树之事(tālavatthu)的比喻”，是譬如将整棵多罗树拔起，使其仅剩根基的比喻。犹如只剩下根基的多罗树无法再恢复原状，同样地，他们也无法再恢复原状。

เอวํ สาธารณํ อุปมํ ทสฺเสตฺวา ปุน เอเกกสฺส วุตฺตํ อุปมํ ทสฺเสนฺโต ปณฺฑุปลาโสติอาทิมาห. อวิรุฬฺหี ภวนฺติ เตติ ยถา เอเต ปณฺฑุปลาสาทโย ปุนหริตาทิภาเวน อวิรุฬฺหิธมฺมา โหนฺติ; เอวํ ปาราชิกาปิ ปุน ปกติสีลาภาเวน อวิรุฬฺหิธมฺมา โหนฺตีติ อตฺโถ. เอตฺตาวตา ‘‘วิปตฺติโย จ เยหิ สมเถหิ สมฺมนฺตี’’ติ เอตฺถ อิมา ตาว อฏฺฐ ปาราชิกวิปตฺติโย เกหิจิ สมเถหิ น สมฺมนฺตีติ เอวํ ทสฺสิตํ โหติ. ยา ปน วิปตฺติโย สมฺมนฺติ, ตา ทสฺเสตุํ เตวีสติ สงฺฆาทิเสสาติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ตีหิ สมเถหีติ สพฺพสงฺคาหิกวจนเมตํ. สงฺฆาทิเสสา หิ ทฺวีหิ สมเถหิ สมฺมนฺติ, น ติณวตฺถารเกน. เสสา ตีหิปิ สมฺมนฺติ.

如此显示了共通的比喻后，又为了一一显示所述的比喻，而说了“如枯黄叶(paṇḍupalāsa)”等。所谓“彼等不再生长(aviruḷhī bhavanti)”之义，即：犹如枯黄叶等具有不再变绿等不增长的特性；同样地，犯波罗夷者也因无法恢复原来的戒行，而具有不增长的特性。至此，对于“诸过失以及它们由何种止息法而平息？”这一问题，已经表明这八种波罗夷过失，是无法被任何止息法所平息的。而为了说明那些能够被平息的过失，便说了“二十三种僧残”等。其中“以三种止息法”是总括性的话语。诚然，僧残能以两种止息法平息，但不能以草覆法(tiṇavatthāraka)平息。其余的则能以所有三种平息。

ทฺเว อุโปสถา ทฺเว ปวารณาติ อิทํ ภิกฺขูนญฺจ ภิกฺขุนีนญฺจ วเสน วุตฺตํ. วิภตฺติมตฺตทสฺสเนเนว เจตํ วุตฺตํ, น สมเถหิ วูปสมนวเสน. ภิกฺขุอุโปสโถ, ภิกฺขุนิอุโปสโถ, ภิกฺขุปวารณา, ภิกฺขุนิปวารณาติ อิมาปิ หิ จตสฺโส วิภตฺติโย; วิภชนานีติ อตฺโถ. จตฺตาริ กมฺมานีติ อธมฺเมนวคฺคาทีนิ อุโปสถกมฺมานิ. ปญฺเจว อุทฺเทสา จตุโร ภวนฺติ อนญฺญถาติ ภิกฺขูนํ ปญฺจ อุทฺเทสา ภิกฺขุนีนํ จตุโร ภวนฺติ, อญฺญถา น ภวนฺติ; อิมา อปราปิ วิภตฺติโย. อาปตฺติกฺขนฺธา จ ภวนฺติ สตฺต, อธิกรณานิ จตฺตารีติ อิมา ปน วิภตฺติโย สมเถหิ สมฺมนฺติ, ตสฺมา สตฺตหิ สมเถหีติอาทิมาห. อถ วา ‘‘ทฺเว อุโปสถา ทฺเว ปวารณา จตฺตาริ กมฺมานิ ปญฺเจว อุทฺเทสา จตุโร ภวนฺติ, อนญฺญถา’’ติ อิมาปิ จตสฺโส วิภตฺติโย นิสฺสาย ‘‘นสฺสนฺเตเต วินสฺสนฺเตเต’’ติอาทินา นเยน ยา อาปตฺติโย อาปชฺชนฺติ, ตา ยสฺมา วุตฺตปฺปกาเรเหว สมเถหิ สมฺมนฺติ, ตสฺมา ตํมูลกานํ อาปตฺตีนํ สมถทสฺสนตฺถมฺปิ ตา วิภตฺติโย วุตฺตาติ เวทิตพฺพา. กิจฺจํ เอเกนาติ กิจฺจาธิกรณํ เอเกน สมเถน สมฺมติ.

“两种布萨、两种自恣”，这是就比丘和比丘尼而言的。说此只是为了显示分类，而非就由诸止息法平息而言。比丘布萨、比丘尼布萨、比丘自恣、比丘尼自恣，这四种确实也是分类，意思是划分。“四种羯磨”是指以非法、不和合等为首的布萨羯磨。“五种诵戒成为四种，而非其他”，是指比丘有五种诵戒，比丘尼有四种，而非其他；这些也是另外的分类。“然而，罪聚有七，诤事有四”，这些分类由诸止息法平息，因此说“以七种止息法”等。又或者，依据“两种布萨、两种自恣、四种羯磨、五种诵戒成为四种，而非其他”这四种分类，通过“愿他们灭亡，愿他们消失”等方式而违犯的诸罪，由于能被所述的诸止息法所平息，因此，当知亦是为了显示以那些分类为根源的诸罪的平息，才说了这些分类。“事务由一法”是指事务诤由一种止息法平息。

ปาราชิกาทิอาปตฺติวณฺณนา

波罗夷等罪释义

๓๓๙. เอวํ [Pg.191] ปุจฺฉานุกฺกเมน สพฺพปญฺเห วิสฺสชฺเชตฺวา อิทานิ ‘‘อาปตฺติกฺขนฺธา จ ภวนฺติ สตฺตา’’ติ เอตฺถ สงฺคหิตอาปตฺติกฺขนฺธานํ ปจฺเจกํ นิพฺพจนมตฺตํ ทสฺเสนฺโต ปาราชิกนฺติอาทิมาห. ตตฺถ ปาราชิกนฺติ คาถาย อยมตฺโถ – ยทิทํ ปุคฺคลาปตฺติสิกฺขาปทปาราชิเกสุ อาปตฺติปาราชิกํ นาม วุตฺตํ, ตํ อาปชฺชนฺโต ปุคฺคโล ยสฺมา ปราชิโต ปราชยมาปนฺโน สทฺธมฺมา จุโต ปรทฺโธ ภฏฺโฐ นิรงฺกโต จ โหติ, อนิหเต ตสฺมึ ปุคฺคเล ปุน อุโปสถปฺปวารณาทิเภโท สํวาโส นตฺถิ. เตเนตํ อิติ วุจฺจตีติ เตน การเณน เอตํ อาปตฺติปาราชิกนฺติ วุจฺจติ. อยญฺเหตฺถ สงฺเขปตฺโถ – ยสฺมา ปราชิโต โหติ เตน, ตสฺมา เอตํ ปาราชิกนฺติ วุจฺจติ.

339. 如此依序回答所有问题后，现在为显示在“罪蕴有七”此《总览》(mātikā)中所含摄的诸罪蕴的逐一释义，而说“波罗夷(pārājika)”等。其中，“波罗夷”此偈的含义是：在属人、属罪、属学处的诸波罗夷中，有所谓世尊所说的“罪波罗夷”，触犯它的人(puggala)，因为被击败、遭受失败、从正法中堕落、失误、败坏、被取消资格，即使此人未被驱摈，也再没有布萨(uposatha)、自恣等不同种类的共住。因此，这种罪被称为“波罗夷罪”。此处的简要义是：因（犯）此罪而被击败，故称“波罗夷”。

ทุติยคาถายปิ พฺยญฺชนํ อนาทิยิตฺวา อตฺถมตฺตเมว ทสฺเสตุํ สงฺโฆว เทติ ปริวาสนฺติอาทิ วุตฺตํ. อยํ ปเนตฺถ อตฺโถ – อิมํ อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาตุกามสฺส ยํ ตํ อาปตฺติวุฏฺฐานํ ตสฺส อาทิมฺหิ เจว ปริวาสทานตฺถาย อาทิโต เสเส มชฺเฌ มานตฺตทานตฺถาย มูลายปฏิกสฺสเนน วา สห มานตฺตทานตฺถาย, อวสาเน อพฺภานตฺถาย จ สงฺโฆ อิจฺฉิตพฺโพ, น เหตฺถ เอกมฺปิ กมฺมํ วินา สงฺเฆน สกฺกา กาตุนฺติ สงฺโฆ, อาทิมฺหิ เจว เสเส จ อิจฺฉิตพฺโพ อสฺสาติ สงฺฆาทิเสโส.

第二偈中，亦不执取文句而只为显示义理，故（诸结集者）说“唯僧团能给予别住”等。此中义理为：触犯此罪而欲出罪者，其出罪程序的最初，是为了给予别住(parivāsa)；在最初之后的中间阶段，是为了给予摩那埵(mānatta)，或与本日治(mūlāyapaṭikassanā)一同给予摩那埵；在最后，是为了给予出罪(abbhāna)，（这些阶段）都必须求助于僧团。在此，无有任何一项羯磨可以离开僧团而行。因此，对此罪，于最初及剩余阶段皆须求助于僧团，故称“僧残(saṅghādisesa)”。

ตติยคาถาย อนิยโต น นิยโตติ ยสฺมา น นิยโต, ตสฺมา อนิยโต อยมาปตฺติกฺขนฺโธติ อตฺโถ. กึ การณา น นิยโตติ? อเนกํสิกตํ ปทํ, ยสฺมา อิทํ สิกฺขาปทํ อเนกํเสน กตนฺติ อตฺโถ. กถํ อเนกํเสน? ติณฺณมญฺญตรํ ฐานํ, ติณฺณํ ธมฺมานํ อญฺญตเรน กาเรตพฺโพติ หิ ตตฺถ วุตฺตํ, ตสฺมา ‘‘อนิยโต’’ติ ปวุจฺจติ, โส อาปตฺติกฺขนฺโธ อนิยโตติ วุจฺจติ. ยถา จ ติณฺณํ อญฺญตรํ ฐานํ, เอวํ ทฺวินฺนํ ธมฺมานํ อญฺญตรํ ฐานํ ยตฺถ วุตฺตํ, โสปิ อนิยโต เอว.

第三偈中，“不定法(aniyato)”即“不确定”。因为不确定，所以此罪聚(āpattikkhandho)为不定法，此为义。为何不确定？“学处被制为不确定”，义为：因为此学处是以不确定的方式制定的。如何不确定？因为那里确实说到“应依三法中的某一法处理”，因此被称为“不定法”，彼罪聚亦被称为不定法。又如三法中的某一法，同样地，在另一处所说的二法中的某一法，那也是不定法。

จตุตฺถคาถาย อจฺจโย เตน สโม นตฺถีติ เทสนาคามินีสุ อจฺจเยสุ เตน สโม ถูโล อจฺจโย นตฺถิ, เตเนตํ อิติ วุจฺจติ; ถูลตฺตา อจฺจยสฺส เอตํ ถุลฺลจฺจยนฺติ วุจฺจตีติ อตฺโถ.

第四偈中，“没有与彼相等的过失”，是说在诸应忏悔的过失中，没有与彼相等的粗重过失，因此它被称为偷兰遮；因为过失的粗重，故被称为“偷兰遮(thullaccaya)”，此为义。

ปญฺจมคาถาย [Pg.192] นิสฺสชฺชิตฺวาน เทเสติ เตเนตนฺติ นิสฺสชฺชิตฺวา เทเสตพฺพโต นิสฺสคฺคิยนฺติ วุจฺจตีติ อตฺโถ.

第五偈中，“舍弃后忏悔，因此……”，是说因其应在舍弃后忏悔，故被称为“尼萨耆波逸提(nissaggiya)”，此为义。

ฉฏฺฐคาถาย ปาเตติ กุสลํ ธมฺมนฺติ สญฺจิจฺจ อาปชฺชนฺตสฺส กุสลธมฺมสงฺขาตํ กุสลจิตฺตํ ปาเตติ, ตสฺมา ปาเตติ จิตฺตนฺติ ปาจิตฺติยํ. ยํ ปน จิตฺตํ ปาเตติ, ตํ ยสฺมา อริยมคฺคํ อปรชฺฌติ, จิตฺตสมฺโมหการณญฺจ โหติ, ตสฺมา ‘‘อริยมคฺคํ อปรชฺฌติ, จิตฺตสมฺโมหนฏฺฐาน’’นฺติ จ วุตฺตํ.

第六偈中，“令善法堕落”，是说对于故意违犯者，会使其名为善法的善心堕落。因此，由“令心堕落”而得名“波逸提(pācittiya)”。又，凡是令心堕落者，因其违犯圣道，且为心迷惑之因，故亦被称为“违犯圣道”及“令心迷惑之处”。

ปาฏิเทสนียคาถาสุ ‘‘คารยฺหํ อาวุโส ธมฺมํ อาปชฺชิ’’นฺติ วุตฺตคารยฺหภาวการณทสฺสนตฺถเมว ภิกฺขุ อญฺญาตโก สนฺโตติอาทิ วุตฺตํ. ปฏิเทเสตพฺพโต ปน สา อาปตฺติ ปาฏิเทสนียาติ วุจฺจติ.

在诸应悔过偈中，说“贤友(āvuso)，我犯了应呵责之法”，是为了显示所说应呵责状态的原因，才说了“比丘非亲厚……”等。又，因其应被各别发露，彼罪被称为“应悔过(pāṭidesanīya)”。

ทุกฺกฏคาถาย อปรทฺธํ วิรทฺธญฺจ ขลิตนฺติ สพฺพเมตํ ‘‘ยญฺจ ทุกฺกฏ’’นฺติ เอตฺถ วุตฺตสฺส ทุกฺกฏสฺส ปริยายวจนํ. ยญฺหิ ทุฏฺฐุ กตํ วิรูปํ วา กตํ, ตํ ทุกฺกฏํ. ตํ ปเนตํ ยถา สตฺถารา วุตฺตํ; เอวํ อกตตฺตา อปรทฺธํ, กุสลํ วิรชฺฌิตฺวา ปวตฺตตฺตา วิรทฺธํ, อริยวตฺตปฏิปทํ อนารุฬฺหตฺตา ขลิตํ. ยํ มนุสฺโส กเรติ อิทํ ปนสฺส โอปมฺมนิทสฺสนํ. ตสฺสตฺโถ – ยถา หิ ยํ โลเก มนุสฺโส อาวิ วา ยทิ วา รโห ปาปํ กโรติ, ตํ ทุกฺกฏนฺติ ปเวเทนฺติ; เอวมิทมฺปิ พุทฺธปฺปฏิกุฏฺเฐน ลามกภาเวน ปาปํ, ตสฺมา ทุกฺกฏนฺติ เวทิตพฺพํ.

在《恶作偈》中，“过犯”、“违失”与“过失”，这一切都是在‘任何恶作’一句中所说“恶作”的同义词。凡是做得不好或做得不当的，即是恶作。此行为，因未如导师所说而行，故为“过犯”；因舍离善法而发生，故为“违失”；因未登上圣者的行仪与行道，故为“过失”。‘人们所做的’这一句，是对此的譬喻说明。其义为：诚然，犹如在世间，人们无论公开或秘密地造作任何恶行，都称之为“恶作”；同样地，此行为因被佛陀所呵责、因其本质卑劣而为恶，故应知为“恶作”。

ทุพฺภาสิตคาถาย ทุพฺภาสิตํ ทุราภฏฺฐนฺติ ทุฏฺฐุ อาภฏฺฐํ ภาสิตํ ลปิตนฺติ ทุราภฏฺฐํ. ยํ ทุราภฏฺฐํ, ตํ ทุพฺภาสิตนฺติ อตฺโถ. กิญฺจ ภิยฺโย? สํกิลิฏฺฐญฺจ ยํ ปทํ, สํกิลิฏฺฐํ ยสฺมา ตํ ปทํ โหตีติ อตฺโถ. ตถา ยญฺจ วิญฺญู ครหนฺติ, ยสฺมา จ นํ วิญฺญู ครหนฺตีติ อตฺโถ. เตเนตํ อิติ วุจฺจตีติ เตน สํกิลิฏฺฐภาเวน จ วิญฺญุครหเนนาปิ จ เอตํ อิติ วุจฺจติ; ‘‘ทุพฺภาสิต’’นฺติ เอวํ วุจฺจตีติ อตฺโถ.

在《恶说偈》中，“恶说”(dubbhāsita)即是“恶语”(durābhaṭṭhaṃ)。所谓“恶语”，是因其为不好地说、言、谈。凡是恶语，即是恶说，此为义。此外还有什么？任何词句是染污的，其义为：因为那词句是染污的。同样，以及任何被智者呵责的词句，其义为：因为智者呵责它。“因此它被称为……”一句，其义为：因其染污的状态，亦因其被智者呵责，故它被称为“恶说”，此为义。

เสขิยคาถาย ‘‘อาทิ เจตํ จรณญฺจา’’ติอาทินา นเยน เสขสฺส สนฺตกภาวํ ทีเปติ. ตสฺมา เสขสฺส อิทํ เสขิยนฺติ อยเมตฺถ สงฺเขปตฺโถ. อิทํ ‘‘ครุกลหุกญฺจาปี’’ติอาทิปญฺเหหิ อสงฺคหิตสฺส ‘‘หนฺท วากฺยํ สุโณม เต’’ติ อิมินา ปน อายาจนวจเนน สงฺคหิตสฺส อตฺถสฺส ทีปนตฺถํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ.

在《众学法偈》中，以“此乃梵行之初……”等方式，开显了其为有学者(sekha)的所有物。因此，‘此乃有学者之物，故为众学法(sekhiya)’，这是此处的简义。应知，这是为了开显某一意义而说，此意义未被“轻重等……”诸问题所含摄，而是被“来，我等听汝言”这一请求句所含摄。

ฉนฺนมติวสฺสตีติอาทิมฺหิปิ [Pg.193] เอเสว นโย. ตตฺถ ฉนฺนมติวสฺสตีติ เคหํ ตาว ติณาทีหิ อจฺฉนฺนํ อติวสฺสติ. อิทํ ปน อาปตฺติสงฺขาตํ เคหํ ฉนฺนํ อติวสฺสติ; มูลาปตฺติญฺหิ ฉาเทนฺโต อญฺญํ นวํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ. วิวฏํ นาติวสฺสตีติ เคหํ ตาว อวิวฏํ สุจฺฉนฺนํ นาติวสฺสติ. อิทํ ปน อาปตฺติสงฺขาตํ เคหํ วิวฏํ นาติวสฺสติ; มูลาปตฺติญฺหิ วิวรนฺโต เทสนาคามินึ เทเสตฺวา วุฏฺฐานคามินิโต วุฏฺฐหิตฺวา สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาติ. อายตึ สํวรนฺโต อญฺญํ อาปตฺตึ นาปชฺชติ. ตสฺมา ฉนฺนํ วิวเรถาติ เตน การเณน เทสนาคามินึ เทเสนฺโต วุฏฺฐานคามินิโต จ วุฏฺฐหนฺโต ฉนฺนํ วิวเรถ. เอวํ ตํ นาติวสฺสตีติ เอวญฺเจตํ วิวฏํ นาติวสฺสตีติ อตฺโถ.

在“覆盖会漏”等偈颂中，道理也是如此。其中，就“覆盖会漏”而言：首先，世间的房屋若未以草等覆盖，就会漏雨。然而，此所谓“过”的房屋，若被覆盖，则会漏；因为覆盖根本过者，会犯下另一新的过。就“敞开不漏”而言：首先，世间的房屋若未敞开且覆盖良好，就不会漏雨。然而，此所谓“过”的房屋，若敞开，则不漏；因为揭露根本过者，在说过可忏悔罪（desanāgāminī）之后，从出罪法（vuṭṭhānagāminī）中起来，即安住于清净。于未来防护者，不会再犯下另一过。因此说“应当揭开覆盖”，即是因此缘故，当说着可忏悔罪、从出罪法中起来时，应当揭开那被覆盖者。如此它就不会漏，其义即是：如此敞开着，就不会漏。

คติ มิคานํ ปวนนฺติ อชฺโฌกาเส พฺยคฺฆาทีหิ ปริปาติยมานานํ มิคานํ ปวนํ รุกฺขาทิคหนํ อรญฺญํ คติ ปฏิสรณํ โหติ, ตํ ปตฺวา เต อสฺสาสนฺติ. เอเตเนว นเยน อากาโส ปกฺขีนํ คติ. อวสฺสํ อุปคมนฏฺเฐน ปน วิภโว คติ ธมฺมานํ, สพฺเพสมฺปิ สงฺขตธมฺมานํ วินาโสว เตสํ คติ. น หิ เต วินาสํ อคจฺฉนฺตา ฐาตุํ สกฺโกนฺติ. สุจิรมฺปิ ฐตฺวา ปน นิพฺพานํ อรหโต คติ, ขีณาสวสฺส อรหโต อนุปาทิเสสนิพฺพานธาตุ เอกํเสน คตีติ อตฺโถ.

“野兽的去处是森林”，是指当野兽在空旷处被虎豹等追逐时，森林、树木等茂密之处（pavanam）成为它们的去处（gati）和庇护所（paṭisaraṇa），到达那里它们便能喘息。同样道理，天空是飞鸟的去处。然而，从必然趋向的意义上说，坏灭（vibhava）是诸法（dhammā）的去处；一切有为法（saṅkhatadhammā）的去处就是它们的消亡，因为它们不可能不趋向消亡而存在。然而，即使存在很久之后，涅槃是阿罗汉的去处；漏尽阿罗汉的无余涅槃界（anupādisesanibbānadhātu），无疑是他们的去处，这就是其义。

ปฐมคาถาสงฺคณิกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

第一偈颂集释义终。

อธิกรณเภทํ

诤事之分别

อุกฺโกฏนเภทาทิวณฺณนา

翻案类别等释义

๓๔๐. อธิกรณเภเท [Pg.194] อิเม ทส อุกฺโกฏาติ อธิกรณานํ อุกฺโกเฏตฺวา ปุน อธิกรณอุกฺโกเฏน สมถานํ อุกฺโกฏํ ทสฺเสตุํ ‘‘วิวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต กติ สมเถ อุกฺโกเฏตี’’ติอาทิมาห. ตตฺถ วิวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต ทฺเว สมเถ อุกฺโกเฏตีติ สมฺมุขาวินยญฺจ เยภุยฺยสิกญฺจ อิเม ทฺเว อุกฺโกเฏติ, ปฏิเสเธติ; ปฏิกฺโกสตีติ อตฺโถ. อนุวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต จตฺตาโรติ สมฺมุขาวินยํ, สติวินยํ, อมูฬฺหวินยํ, ตสฺสปาปิยสิกนฺติ อิเม จตฺตาโร สมเถ อุกฺโกเฏติ. อาปตฺตาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต ตโยติ สมฺมุขาวินยํ, ปฏิญฺญาตกรณํ, ติณวตฺถารกนฺติ อิเม ตโย สมเถ อุกฺโกเฏติ. กิจฺจาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต เอกนฺติ สมฺมุขาวินยํ อิมํ เอกํ สมถํ อุกฺโกเฏติ.

340. 在论诤（adhikaraṇa）的分别中，（经中）指出了论诤的十种翻案（ukkoṭa）后，又为了说明通过翻案论诤而翻案平息法（samatha），故说：“翻案诤论（vivādādhikaraṇa）时，翻了几种平息法？”等。于此，翻案诤论时，翻了两种平息法：现前毘尼（sammukhāvinaya）与多数决（yebhuyyasikā）。此二者被翻案、被否定，意即被驳斥。翻案控诉论诤（anuvādādhikaraṇa）时，翻了四种：现前毘尼、忆念毘尼（sativinaya）、不痴毘尼（amūḷhavinaya）、觅罪相（tassapāpiyasikā），这四种平息法被翻案。翻案罪过论诤（āpattādhikaraṇa）时，翻了三种：现前毘尼、承认所作（paṭiññātakaraṇa）、如草覆地（tiṇavatthāraka），这三种平息法被翻案。翻案事务论诤（kiccādhikaraṇa）时，翻了一种：现前毘尼，这一种平息法被翻案。

๓๔๑. กติ อุกฺโกฏาติอาทิปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน ปน ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ อกตํ กมฺมนฺติอาทโย ตาว ตโย อุกฺโกฏา วิเสสโต ทุติเย อนุวาทาธิกรเณ ลพฺภนฺติ. อนิหตํ กมฺมนฺติอาทโย ตโย ปฐเม วิวาทาธิกรเณ ลพฺภนฺติ. อวินิจฺฉิตนฺติอาทโย ตโย ตติเย อาปตฺตาธิกรเณ ลพฺภนฺติ. อวูปสนฺตนฺติอาทโย ตโย จตุตฺเถ กิจฺจาธิกรเณ ลพฺภนฺติ; อปิจ ทฺวาทสาปิ จ เอเกกสฺมึ อธิกรเณ ลพฺภนฺติเยว.

341. 然而，在回答“有几种翻案（ukkoṭa）？”等提问时，在十二种翻案中，首先“未作羯磨（akataṃ kamma）”等三种翻案，特别适用于第二种控诉论诤（anuvādādhikaraṇa）。“未制止羯磨（anihataṃ kamma）”等三种，适用于第一种诤论（vivādādhikaraṇa）。“未裁决（avinicchita）”等三种，适用于第三种罪过论诤（āpattādhikaraṇa）。“未平息（avūpasanta）”等三种，适用于第四种事务论诤（kiccādhikaraṇa）。此外，所有十二种翻案也确实都可适用于每一种论诤。

ตตฺถชาตกํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏตีติ ยสฺมึ วิหาเร ‘‘มยฺหํ อิมินา ปตฺโต คหิโต, จีวรํ คหิต’’นฺติอาทินา นเยน ปตฺตจีวราทีนํ อตฺถาย อธิกรณํ อุปฺปนฺนํ โหติ, ตสฺมึเยว จ นํ วิหาเร อาวาสิกา สนฺนิปติตฺวา ‘‘อลํ อาวุโส’’ติ อตฺตปจฺจตฺถิเก สญฺญาเปตฺวา ปาฬิมุตฺตกวินิจฺฉเยเนว วูปสเมนฺติ, อิทํ ตตฺถชาตกํ อธิกรณํ นาม. เยนาปิ วินิจฺฉเยน สมิตํ, โสปิ เอโก สมโถเยว. อิมํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยํ.

所谓翻案“就地而生的论诤（tatthajātakaṃ adhikaraṇa）”，是指在某个寺院里，因“我的钵被此人拿走，我的衣被拿走”等方式，为了衣钵（pattacīvara）等事而生起论诤，而该寺院的常住比丘（āvāsika）们聚集起来，以“够了，贤友（āvuso）”来劝谕当事双方，仅用圣典之外的裁决（pāḷimuttakavinicchaya）来平息它，这称为“就地而生的论诤”。用以平息的此种裁决，也是一种平息法（samatha）。翻案此事者，也得波逸提（pācittiya）。

ตตฺถชาตกํ วูปสนฺตนฺติ สเจ ปน ตํ อธิกรณํ เนวาสิกา วูปสเมตุํ น สกฺโกนฺติ, อถญฺโญ วินยธโร อาคนฺตฺวา ‘‘กึ อาวุโส อิมสฺมึ [Pg.195] วิหาเร อุโปสโถ วา ปวารณา วา ฐิตา’’ติ ปุจฺฉติ, เตหิ จ ตสฺมึ การเณ กถิเต ตํ อธิกรณํ ขนฺธกโต จ ปริวารโต จ สุตฺเตน วินิจฺฉินิตฺวา วูปสเมติ, อิทํ ตตฺถชาตกํ วูปสนฺตํ นาม อธิกรณํ. เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

“就地平息(tatthajātakaṃ vūpasanta)”者，若彼诤事，当地比丘不能平息，尔时，有另一位持律者前来问道：“贤友们，此寺院之布萨或自恣为何停止？”彼等说明原由后，彼持律者即依犍度、附篇及经文裁决而平息彼诤事。此谓“就地平息之诤事”。复举此事者，亦得波逸提。

อนฺตรามคฺเคติ เต อตฺตปจฺจตฺถิกา ‘‘น มยํ เอตสฺส วินิจฺฉเย ติฏฺฐาม, นายํ วินเย กุสโล, อสุกสฺมึ นาม คาเม วินยธรา เถรา วสนฺติ, ตตฺถ คนฺตฺวา วินิจฺฉินิสฺสามา’’ติ คจฺฉนฺตา อนฺตรามคฺเคเยว การณํ สลฺลกฺเขตฺวา อญฺญมญฺญํ วา สญฺญาเปนฺติ, อญฺเญ วา เต ภิกฺขู นิชฺฌาเปนฺติ, อิทมฺปิ วูปสนฺตเมว โหติ. เอวํ วูปสนฺตํ อนฺตรามคฺเค อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ โย, ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

“途中平息(antarāmagge)”者，谓彼对诤人言：“我等不接受此人裁决，彼不善于律。某某村有持律诸长老住，我等去彼处裁决。”彼等于途中，思量原由，或互相说服，或由其他比丘劝导而省察，此事亦得平息。若人复举如是已于途中平息之诤事，彼亦得波逸提。

อนฺตรามคฺเค วูปสนฺตนฺติ น เหว โข ปน อญฺญมญฺญํ สญฺญตฺติยา วา สภาคภิกฺขุนิชฺฌาปเนน วา วูปสนฺตํ โหติ; อปิจ โข ปฏิปถํ อาคจฺฉนฺโต เอโก วินยธโร ทิสฺวา ‘‘กตฺถ อาวุโส คจฺฉถา’’ติ ปุจฺฉิตฺวา ‘‘อสุกํ นาม คามํ, อิมินา นาม การเณนา’’ติ วุตฺเต ‘‘อลํ, อาวุโส, กึ ตตฺถ คเตนา’’ติ ตตฺเถว ธมฺเมน วินเยน ตํ อธิกรณํ วูปสเมติ, อิทํ อนฺตรามคฺเค วูปสนฺตํ นาม. เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

“途中平息(antarāmagge)”者，非仅由互相说服，或由同见比丘劝导而省察即得平息；而是一位持律者于途中迎面而来，见到彼等，问道：“贤友们，去往何处？”当被告知：“为某某事，去某某村。”彼言：“贤友们，够了，去彼处何益？”遂当场依法、依律平息彼诤事。此谓“途中平息”。复举此事者，亦得波逸提。

ตตฺถ คตนฺติ สเจ ปน ‘‘อลํ, อาวุโส, กึ ตตฺถ คเตนา’’ติ วุจฺจมานาปิ ‘‘มยํ ตตฺเถว คนฺตฺวา วินิจฺฉยํ ปาเปสฺสามา’’ติ วินยธรสฺส วจนํ อนาทิยิตฺวา คจฺฉนฺติเยว, คนฺตฺวา สภาคานํ ภิกฺขูนํ เอตมตฺถํ อาโรเจนฺติ. สภาคา ภิกฺขู ‘‘อลํ, อาวุโส, สงฺฆสนฺนิปาตํ นาม ครุก’’นฺติ ตตฺเถว นิสีทาเปตฺวา วินิจฺฉินิตฺวา สญฺญาเปนฺติ, อิทมฺปิ วูปสนฺตเมว โหติ. เอวํ วูปสนฺตํ ตตฺถ คตํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ โย, ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

再者，关于“已至彼处”：如果他们即使被告知“贤友，够了，去那里做什么？”，仍然说“我们就是要去那里，定要获得裁决”，不听从持律者之言而执意前往；到达后，向同见的比丘们报告此事。同见的比丘们说：“贤友，够了，僧团集会是件重大的事。”便让他们就在那里坐下，经过裁决后使之和解，那么此事也被视为已平息。若有人翻举这件已至彼处并如此平息的论诤，他也得波逸提。

ตตฺถ คตํ วูปสนฺตนฺติ น เหว โข ปน สภาคภิกฺขูนํ สญฺญตฺติยา วูปสนฺตํ โหติ; อปิจ โข สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา อาโรจิตํ สงฺฆมชฺเฌ วินยธรา วูปสเมนฺติ, อิทํ ตตฺถ คตํ วูปสนฺตํ นาม. เอตํ อุกฺโกเฏนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

关于“已至彼处而平息”：此事并非仅通过同见比丘们的说服而平息；而是，召集僧团，将所报告之事在僧团中由持律者们平息，这才能称为“已至彼处而平息”。翻举此事者，也得波逸提。

สติวินยนฺติ ขีณาสวสฺส ทินฺนํ สติวินยํ อุกฺโกเฏติ, ปาจิตฺติยเมว. อุมฺมตฺตกสฺส ทินฺเน อมูฬฺหวินเย ปาปุสฺสนฺนสฺส ทินฺนาย ตสฺสปาปิยสิกายปิ เอเสว นโย.

关于忆念毘尼(sativinaya)：若翻举已授予漏尽者的忆念毘尼，即得波逸提。对于已授予精神错乱者的不痴毘尼(amūḷhavinaya)，以及已对罪行重大者施行的觅罪相(tassapāpiyasikā)，其理亦同。

ติณวตฺถารกํ [Pg.196] อุกฺโกเฏตีติ สงฺเฆน ติณวตฺถารกสมเถน วูปสมิเต อธิกรเณ ‘‘อาปตฺติ นาม เอกํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา เทสิยมานา วุฏฺฐาติ, ยํ ปเนตํ นิทฺทายนฺตสฺสาปิ อาปตฺติวุฏฺฐานํ นาม, เอตํ มยฺหํ น ขมตี’’ติ เอวํ วทนฺโตปิ ติณวตฺถารกํ อุกฺโกเฏติ นาม, ตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว.

所谓翻举如草覆地(tiṇavatthāraka)：对于僧团已用如草覆地法平息的论诤，若有人说：“所谓的罪，是需要前往一位比丘处，蹲下合掌，在忏悔时才能除灭。然而，这种即使在打瞌睡时也能除罪的做法，我不认可。”如此说者，即是翻举如草覆地，他也得波逸提。

ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏตีติ วินยธโร หุตฺวา อตฺตโน อุปชฺฌายาทีนํ อตฺถาย ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติอาทีนิ ทีเปตฺวา ปุพฺเพ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ เยน เกนจิ อุกฺโกเฏนฺโต ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม. ทฺวีสุ ปน อตฺตปจฺจตฺถิเกสุ เอกสฺมึ ‘‘อนตฺถํ เม อจรี’’ติอาทินา นเยน สมุปฺปนฺนาฆาโต, ตสฺส ปราชยํ อาโรปนตฺถํ ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติอาทีนิ ทีเปตฺวา ปุพฺเพ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ ทฺวาทสสุ อุกฺโกเฏสุ เยน เกนจิ อุกฺโกเฏนฺโต โทสาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม. มนฺโท ปน โมมูโห โมมูหตฺตา เอว ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติอาทีนิ ทีเปตฺวา วุตฺตนเยเนว อุกฺโกเฏนฺโต โมหาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม. สเจ ปน ทฺวีสุ อตฺตปจฺจตฺถิเกสุ เอโก วิสมานิ กายกมฺมาทีนิ คหนมิจฺฉาทิฏฺฐึ พลวนฺเต จ ปกฺขนฺตริเย อภิญฺญาเต ภิกฺขู นิสฺสิตตฺตา วิสมนิสฺสิโต คหนนิสฺสิโต พลวนิสฺสิโต จ โหติ, ตสฺส ภเยน ‘‘อยํ เม ชีวิตนฺตรายํ วา พฺรหฺมจริยนฺตรายํ วา กเรยฺยา’’ติ ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติอาทีนิ ทีเปตฺวา วุตฺตนเยเนว อุกฺโกเฏนฺโต ภยาคตึ คจฺฉนฺโต อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ นาม.

所谓行于欲之邪道而翻案，是指身为持律者，为了自己的戒师等人的利益，宣说“非法是法”等，并以十二种翻案方式中的任何一种来翻案先前已裁决的论诤，这称为行于欲之邪道而翻案。又，于争讼双方中，（持律者）对其中一方因“他曾对我作不利之事”等而生起嗔恨，为使其败诉而宣说“非法是法”等，并以十二种翻案方式中的任何一种来翻案先前已裁决的论诤，这称为行于嗔之邪道而翻案。又，愚钝、痴迷者，仅因痴迷而宣说“非法是法”等，并以上述方式翻案，这称为行于痴之邪道而翻案。又，若于争讼双方中，一方因其身业等行为不正、持有顽固邪见，且依附于有势力、属他派、有名的比丘，从而成为依附不正者、依附顽固者、依附强者，（持律者）因害怕他而心想：“此人或会危及我的生命或梵行”，于是宣说“非法是法”等，并以上述方式翻案，这称为行于畏之邪道而翻案。

ตทหุปสมฺปนฺโนติ เอโก สามเณโร พฺยตฺโต โหติ พหุสฺสุโต, โส วินิจฺฉเย ปราชยํ ปตฺวา มงฺกุภูเต ภิกฺขู ทิสฺวา ปุจฺฉติ ‘‘กสฺมา มงฺกุภูตาตฺถา’’ติ? เต ตสฺส ตํ อธิกรณํ อาโรเจนฺติ. โส เต เอวํ วเทติ ‘‘โหตุ, ภนฺเต, มํ อุปสมฺปาเทถ, อหํ ตํ อธิกรณํ วูปสเมสฺสามี’’ติ. เต ตํ อุปสมฺปาเทนฺติ. โส ทุติยทิวเส เภรึ ปหริตฺวา สงฺฆํ สนฺนิปาเตติ. ตโต ภิกฺขูหิ ‘‘เกน สงฺโฆ สนฺนิปาติโต’’ติ วุตฺเต ‘‘มยา’’ติ วทติ. ‘‘กสฺมา สนฺนิปาติโต’’ติ? ‘‘หิยฺโย อธิกรณํ ทุพฺพินิจฺฉิตํ, ตมหํ วินิจฺฉินิสฺสามี’’ติ. ‘‘ตฺวํ ปน หิยฺโย กุหึ คโต’’ติ? ‘‘อนุปสมฺปนฺโนมฺหิ, ภนฺเต, อชฺช ปน อุปสมฺปนฺโนมฺหี’’ติ. โส วตฺตพฺโพ ‘‘อิทํ อาวุโส ตุมฺหาทิสานํ ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ, ‘ตทหุปสมฺปนฺโน [Pg.197] อุกฺโกเฏติ, อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติย’นฺติ, คจฺฉ อาปตฺตึ เทเสหี’’ติ. อาคนฺตุเกปิ เอเสว นโย.

所谓“当日受具足戒者”：有一位沙弥，聪慧博学。他看到比丘们在一桩裁决中败诉后闷闷不乐，便问道：“诸位尊者为何闷闷不乐？”他们便将那桩争讼告知他。于是他对他们说：“好吧，尊者们，请为我授具足戒，我将平息那桩争讼。”他们便为他授了具足戒。第二天，他击鼓集僧。于是比丘们问：“是谁集僧？”他答道：“是我。”“为何集僧？”“昨日的争讼裁决不当，我今天要重审。”“那你昨天在哪里？”“尊者们，我尚未受具足戒，今日才受具足戒。”他应被告知：“贤友，这是世尊为你们这类人所制定的学处：‘当日受具足戒者翻案，是波逸提。’去发露你的过犯吧。”对来访比丘也是同样的方法。

การโกติ เอกํ สงฺเฆน สทฺธึ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตฺวา ปริเวณคตํ ปราชิตา ภิกฺขู วทนฺติ ‘‘กิสฺส, ภนฺเต, ตุมฺเหหิ เอวํ วินิจฺฉิตํ อธิกรณํ, นนุ เอวํ วินิจฺฉินิตพฺพ’’นฺติ. โส ‘‘กสฺมา ปฐมํเยว เอวํ น วทิตฺถา’’ติ ตํ อธิกรณํ อุกฺโกเฏติ. เอวํ โย การโก อุกฺโกเฏติ, ตสฺสาปิ อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติยํ. ฉนฺททายโกติ เอโก อธิกรณวินิจฺฉเย ฉนฺทํ ทตฺวา สภาเค ภิกฺขู ปราชยํ ปตฺวา อาคเต มงฺกุภูเต ทิสฺวา ‘‘สฺเว ทานิ อหํ วินิจฺฉินิสฺสามี’’ติ สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา ‘‘กสฺมา สนฺนิปาเตสี’’ติ วุตฺเต ‘‘หิยฺโย อธิกรณํ ทุพฺพินิจฺฉิตํ, ตมหํ อชฺช วินิจฺฉินิสฺสามี’’ติ. ‘‘หิยฺโย ปน ตฺวํ กตฺถ คโต’’ติ. ‘‘ฉนฺทํ ทตฺวา นิสินฺโนมฺหี’’ติ. โส วตฺตพฺโพ ‘‘อิทํ อาวุโส ตุมฺหาทิสานํ ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ, ‘ฉนฺททายโก อุกฺโกเฏติ, อุกฺโกฏนกํ ปาจิตฺติย’นฺติ, คจฺฉ อาปตฺตึ เทเสหี’’ติ.

所谓“行事者”：某位比丘与僧团一起裁决了一桩争讼后，败诉的比丘们回到住处对他说：“尊者，你们为何如此裁决此案？难道不应如此裁决吗？”他便说：“为何当初不这么说？”并翻了案。如此，若是行事者翻案，他亦犯下翻案的波逸提。所谓“授权者”：某位比丘在一桩争讼的裁决中授权后，见到自己一方的比丘们败诉归来、闷闷不乐，便说：“明日我来重审。”于是他集僧。当被问及“为何集僧？”时，他答：“昨日的争讼裁决不当，我今日要重审。”“那你昨日身在何处？”“我授权后便坐在一旁。”他应被告知：“贤友，这是世尊为你们这类人所制定的学处：‘授权者翻案，是翻案的波逸提。’去发露你的过犯吧。”

อธิกรณนิทานาทิวณฺณนา

争讼之因等释义

๓๔๒. วิวาทาธิกรณํ กึนิทานนฺติอาทีสุ กึ นิทานมสฺสาติ กึนิทานํ. โก สมุทโย อสฺสาติ กึสมุทยํ. กา ชาติ อสฺสาติ กึชาติกํ. โก ปภโว อสฺสาติ กึปภวํ. โก สมฺภาโร อสฺสาติ กึสมฺภารํ. กึ สมุฏฺฐานํ อสฺสาติ กึสมุฏฺฐานํ. สพฺพาเนตานิ การณเววจนานิเยว.

342. 在“诤讼有何因？”等句中，“何因”意即“其因为何？”。“何集”意即“其集为何？”。“何生”意即“其生为何？”。“何源”意即“其源为何？”。“何资”意即“其资为何？”。“何起”意即“其起为何？”。所有这些词都是“原因”的同义词。

วิวาทนิทานนฺติอาทีสุปิ อฏฺฐารสเภทกรวตฺถุสงฺขาโต วิวาโท นิทานเมตสฺสาติ วิวาทนิทานํ. วิวาทํ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกวิวาทวเสเนตํ วุตฺตํ. อนุวาโท นิทานํ อสฺสาติ อนุวาทนิทานํ. อิทมฺปิ อนุวาทํ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกอนุวาทวเสน วุตฺตํ. อาปตฺติ นิทานํ อสฺสาติ อาปตฺตินิทานํ. อาปตฺตาธิกรณปจฺจยา จตสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชตีติ เอวํ อาปตฺตึ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกอาปตฺติวเสเนตํ วุตฺตํ. กิจฺจยํ นิทานมสฺสาติ กิจฺจยนิทานํ; จตุพฺพิธํ สงฺฆกมฺมํ การณมสฺสาติ อตฺโถ. อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ สมนุภาสนาทีนํ กิจฺจํ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกกิจฺจานํ วเสเนตํ วุตฺตํ. อยํ จตุนฺนมฺปิ อธิกรณานํ วิสฺสชฺชนปกฺเข เอกปทโยชนา. เอเตนานุสาเรน สพฺพปทานิ โยเชตพฺพานิ.

在“诤因”(Vivādanidāna)等词中也是如此：称为十八种分裂事(bhedakaravatthu)的诤论是此[诤讼]之因，故为“诤因”。这是就依于先前的诤论而生起未来的诤论而言。责备是此[诤讼]之因，故为“责备因”(anuvādanidāna)。这也是就依于先前的责备而生起未来的责备而言。过犯是此[诤讼]之因，故为“过犯因”(āpattinidāna)。如“缘于过犯诤讼而犯四种过犯”，这是就依于先前的过犯而生起未来的过犯而言。事务是此[诤讼]之因，故为“事务因”(kiccayanidāna)；其义为：四种僧伽羯磨(saṅghakamma)是此[诤讼]之原因。这是就依于对随顺被举罪者的比丘尼(bhikkhunī)作第三次随谏等事务，而生起未来的诸事务而言。这是在解答四种诤讼时，连结“因”(nidāna)这一词的方式。所有词语都应依此方法连结。

ทุติยปุจฺฉาย [Pg.198] เหตุนิทานนฺติอาทิมฺหิ วิสฺสชฺชเน นวนฺนํ กุสลากุสลาพฺยากตเหตูนํ วเสน เหตุนิทานาทิตา เวทิตพฺพา. ตติยปุจฺฉาย วิสฺสชฺชเน พฺยญฺชนมตฺตํ นานํ. เหตุเยว หิ เอตฺถ ปจฺจโยติ วุตฺโต.

对于第二问，在“以根因为因”(hetunidāna)等的解答中，应通过九种善、不善、无记之根因来理解“以根因为因”等。对于第三问的解答，只是文句不同，因为在此，根因即被称为缘(paccayo)。

๓๔๓. มูลปุจฺฉาย วิสฺสชฺชเน ทฺวาทส มูลานีติ โกธอุปนาหยุคฬกาทีนิ ฉ วิวาทามูลานิ, โลภโทสโมหา ตโย, อโลภาโทสาโมหา ตโยติ อิมานิ อชฺฌตฺตสนฺตานปฺปวตฺตานิ ทฺวาทส มูลานิ. จุทฺทส มูลานีติ ตาเนว ทฺวาทส กายวาจาหิ สทฺธึ จุทฺทส โหนฺติ. ฉ มูลานีติ กายาทีนิ ฉ สมุฏฺฐานานิ.

343. 对于根本问(mūlapucchā)的解答：“十二根本”(dvādasa mūlāni)是指以忿(kodha)与恨(upanāha)为首的六对诤论之根(vivādāmūla)，以及贪(lobha)、瞋(dosa)、痴(moha)三者与无贪(alobha)、无瞋(adosa)、无痴(amoha)三者，此为于内相续(ajjhattasantāna)中转起的十二根本。“十四根本”(cuddasa mūlāni)是指此十二根本再加上身与语，共为十四。“六根本”(cha mūlāni)是指身等六种生起处(samuṭṭhāna)。

สมุฏฺฐานปุจฺฉาย วิสฺสชฺชเน อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ สมุฏฺฐานานิ, ตญฺหิ เอเตสุ อฏฺฐารสสุ เภทกรวตฺถูสุ สมุฏฺฐาติ, เอเตหิ วา การณภูเตหิ สมุฏฺฐาติ. เตนสฺเสตานิ สมุฏฺฐานานิ วุจฺจนฺติ. เอส นโย สพฺพตฺถ.

对于生起问(samuṭṭhānapucchā)的解答：十八种导致分裂的事(bhedakaravatthu)是生起处(samuṭṭhāna)。因为诤讼于此十八种导致分裂的事中生起，或由这些作为原因的事物而生起，因此它们被称为此[诤讼]的“生起处”。此理通于一切处。

๓๔๔. วิวาทาธิกรณํ อาปตฺตีติอาทิเภเท เอเกน อธิกรเณน กิจฺจาธิกรเณนาติ อิทํ เยน อธิกรเณน สมฺมนฺติ, ตํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ, น ปเนตานิ เอกํสโต กิจฺจาธิกรเณเนว สมฺมนฺติ. น หิ ปุคฺคลสฺส สนฺติเก เทเสนฺตสฺส กิจฺจาธิกรณํ นาม อตฺถิ.

344. 在诤事、犯事等分类中，说“以一种事，即办事而平息”，是为了表明它们由何种事而平息。但它们并非绝对只由办事而平息，因为在个人（puggala）面前发露时，并无所谓的办事。

น กตเมน สมเถนาติ สาวเสสาปตฺติ วิย น สมฺมติ. น หิ สกฺกา สา เทเสตุํ, น ตโต วุฏฺฐาย สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาตุํ.

（问：）“以何种止息法不能平息？”（答：）它不能被平息，犹如‘有余犯’（sāvasesāpatti）。因为既不可能发露它，也不可能脱离它而住于清净。

๓๔๘. วิวาทาธิกรณํ โหติ อนุวาทาธิกรณนฺติอาทิ นโย อุตฺตาโนเยว.

348. “诤事是觅事”等句的义理是显而易见的。

๓๔๙. ตโต ปรํ ยตฺถ สติวินโยติอาทิกา สมฺมุขาวินยํ อมุญฺจิตฺวา ฉ ยมกปุจฺฉา วุตฺตา, ตาสํ วิสฺสชฺชเนเนว อตฺโถ ปกาสิโต.

349. 此后，说了“何处有忆念毘尼（sativinaya）”等六组双重问句，它们并未舍离现前毘尼（sammukhāvinaya），其义已由解答而阐明。

๓๕๑. สํสฏฺฐาทิปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน สํสฏฺฐาติ สติวินยกมฺมวาจากฺขณสฺมึเยว ทฺวินฺนมฺปิ สมถานํ สิทฺธตฺตา สมฺมุขาวินโยติ วา สติวินโยติ วา อิเม ธมฺมา สํสฏฺฐา, โน วิสํสฏฺฐา. ยสฺมา ปน กทลิกฺขนฺเธ ปตฺตวฏฺฏีนํ วิย น สกฺกา เตสํ วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ทสฺเสตุํ, เตน วุตฺตํ [Pg.199] ‘‘น จ ลพฺภา อิเมสํ ธมฺมานํ วินิพฺภุชิตฺวา วินิพฺภุชิตฺวา นานากรณํ ปญฺญาเปตุ’’นฺติ. เอส นโย สพฺพตฺถ.

351. 对于“是否混合？”等问题的解答：“混合”是说，在进行忆念毘尼（sativinaya）的羯磨语（kammavācā）之时，两种止息法（即现前毘尼与忆念毘尼）皆已成就，因此这些法是混合的，非不混合。又因其无法像从芭蕉树干中剥离层皮那样被一一分离而显示其差别，故说：“不可能将这些法一一分离而各别安立。”此理通于一切处。

สตฺตสมถนิทานวณฺณนา

七种止诤法因缘释义

๓๕๒. กึนิทาโนติ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชเน นิทานํ นิทานมสฺสาติ นิทานนิทาโน. ตตฺถ สงฺฆสมฺมุขตา, ธมฺมสมฺมุขตา, วินยสมฺมุขตา, ปุคฺคลสมฺมุขตาติ อิทํ สมฺมุขาวินยสฺส นิทานํ. สติเวปุลฺลปตฺโต ขีณาสโว ลทฺธุปวาโท สติวินยสฺส นิทานํ. อุมฺมตฺตโก ภิกฺขุ อมูฬฺหวินยสฺส นิทานํ. โย จ เทเสติ, ยสฺส จ เทเสติ, อุภินฺนํ สมฺมุขีภาโว ปฏิญฺญาตกรณสฺส นิทานํ. ภณฺฑนชาตานํ อธิกรณํ วูปสเมตุํ อสกฺกุเณยฺยตา เยภุยฺยสิกาย นิทานํ. ปาปุสฺสนฺโน ปุคฺคโล ตสฺสปาปิยสิกาย นิทานํ. ภณฺฑนชาตานํ พหุ อสฺสามณกอชฺฌาจาโร ติณวตฺถารกสฺส นิทานํ. เหตุปจฺจยวารา วุตฺตนยา เอว.

352. “以何为因缘？”于此问答，因缘即是其因缘，故为因缘之因缘。于此，僧现前、法现前、律现前、个人(puggala)现前，是现前毘尼(sammukhāvinaya)的因缘。已得念圆满的漏尽者受到指责，是忆念毘尼(sativinaya)的因缘。疯狂的比丘，是不痴毘尼(amūḷhavinaya)的因缘。能说者与所对说者二者现前，是自言治(paṭiññātakaraṇa)的因缘。已生争讼的事件无法平息，是多数决(yebhuyyasikā)的因缘。行为邪恶者，是觅罪相(tassapāpiyasikā)的因缘。已生争讼且多有非沙门所行的过失，是以草覆地(tiṇavatthāraka)的因缘。因缘品如前所述。

๓๕๓. มูลปุจฺฉาย วิสฺสชฺชนํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานปุจฺฉาย กิญฺจาปิ ‘‘สตฺตนฺนํ สมถานํ กตเม ฉตฺตึส สมุฏฺฐานา’’ติ วุตฺตํ, สมฺมุขาวินยสฺส ปน กมฺมสงฺคหาภาเวน สมุฏฺฐานาภาวโต ฉนฺนํเยว สมถานํ ฉ สมุฏฺฐานานิ วิภตฺตานิ. ตตฺถ กมฺมสฺส กิริยาติ ญตฺติ เวทิตพฺพา. กรณนฺติ ตสฺสาเยว ญตฺติยา ฐเปตพฺพกาเล ฐปนํ. อุปคมนนฺติ สยํ อุปคมนํ; อตฺตนาเยว ตสฺส กมฺมสฺส กรณนฺติ อตฺโถ. อชฺฌุปคมนนฺติ อชฺเฌสนุปคมนํ; อญฺญํ สทฺธิวิหาริกาทิกํ ‘‘อิทํ กมฺมํ กโรหี’’ติ อชฺเฌสนนฺติ อตฺโถ. อธิวาสนาติ ‘‘รุจฺจติ เม เอตํ, กโรตุ สงฺโฆ’’ติ เอวํ อธิวาสนา; ฉนฺททานนฺติ อตฺโถ. อปฺปฏิกฺโกสนาติ ‘‘น เมตํ ขมติ, มา เอวํ กโรถา’’ติ อปฺปฏิเสธนา. อิติ ฉนฺนํ ฉกฺกานํ วเสน ฉตฺตึส สมุฏฺฐานา เวทิตพฺพา.

353. 根本问的解答已很明确。关于生起问，虽然说了“七种止诤法有三十六种生起”，但因现前毘尼(sammukhāvinaya)不被收摄为羯磨而无生起，故只就其余六种止诤法分别了六种生起（的类别）。于此，羯磨的“行作”应知为“白”；“行事”是在该“白”应被确立之时确立它；“亲至”是亲自前往，即亲自执行该羯磨；“请求”是请求前往，即请求共住者等“请执行此羯磨”；“同意”是说“我乐意此事，愿僧团执行”，即给予欲；“不反对”是不说“此事我不忍可，你们不要这么做”，即不阻止。应知，以此六类的六组方式，共有三十六种生起。

สตฺตสมถนานาตฺถาทิวณฺณนา

七种止诤法种种义等释义

๓๕๔. นานาตฺถปุจฺฉาวิสฺสชฺชนํ อุตฺตานเมว. อธิกรณปุจฺฉาวิสฺสชฺชเน อยํ วิวาโท โน อธิกรณนฺติ อยํ มาตาปุตฺตาทีนํ วิวาโท วิรุทฺธวาทตฺตา วิวาโท นาม โหติ, สมเถหิ ปน อธิกรณียตาย อภาวโต อธิกรณํ น โหติ. อนุวาทาทีสุปิ เอเสว นโย. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

354. “种种义问答”的解答已明了。在“诤事问答”中，“此是争论，非诤事”是指：如母子等的争论，因言语对立，故名为“争论”(vivādo)；但因其并非须由“止诤法”(samatha)平息，故不成为“诤事”(adhikaraṇa)。对于“责备”(anuvāda)等亦是此理。其余各处皆已明了。

อธิกรณเภทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

诤事差别释义终。

ทุติยคาถาสงฺคณิกํ

第二偈颂集

โจทนาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชนาวณฺณนา

举告等问答释义

๓๕๙. ทุติยคาถาสงฺคณิยํ [Pg.200] โจทนาติ วตฺถุญฺจ อาปตฺติญฺจ ทสฺเสตฺวา โจทนา. สารณาติ โทสสารณา. สงฺโฆ กิมตฺถายาติ สงฺฆสนฺนิปาโต กิมตฺถาย. มติกมฺมํ ปน กิสฺส การณาติ มติกมฺมํ วุจฺจติ มนฺตคฺคหณํ; ตํ กิสฺส การณาติ อตฺโถ.

359. 在“第二偈颂集”中，“举告”(codanā)是：指明“事”(vatthu)与“罪”(āpatti)后的举告。“令忆”(sāraṇā)是：令忆起过失。“僧团为何？”是问：僧团集会是为什么？“‘意解羯磨’(matikamma)又是何因？”中，“意解羯磨”被称为“商议”(mantaggahaṇa)；其义为：那商议是何因？

โจทนา สารณตฺถายาติ วุตฺตปฺปการา โจทนา, เตน จุทิตกปุคฺคเลน โจทกโทสสารณตฺถาย. นิคฺคหตฺถาย สารณาติ โทสสารณา ปน ตสฺส ปุคฺคลสฺส นิคฺคหตฺถาย. สงฺโฆ ปริคฺคหตฺถายาติ ตตฺถ สนฺนิปติโต สงฺโฆ วินิจฺฉยปริคฺคหณตฺถาย; ธมฺมาธมฺมํ ตุลนตฺถาย สุวินิจฺฉิตทุพฺพินิจฺฉิตํ ชานนตฺถายาติ อตฺโถ. มติกมฺมํ ปน ปาฏิเยกฺกนฺติ สุตฺตนฺติกตฺเถรานญฺจ วินยธรตฺเถรานญฺจ มนฺตคฺคหณํ ปาเฏกฺกํ ปาเฏกฺกํ วินิจฺฉยสนฺนิฏฺฐาปนตฺถํ.

“举告为令忆”是指：如前所述的举告，是为了令被举告的个人忆起其过失。“令忆为折伏”是指：令忆起过失，是为了折伏该人。“僧团为受理”是指：在那里集会的僧团，是为了受理裁决；其义是为了衡量法与非法，了知何为善决断、何为恶决断。“意解羯磨则个别进行”是指：持经长老们与持律长老们各别进行商议，是为了确立裁决。

มา โข ปฏิฆนฺติ จุทิตเก วา โจทเก วา โกปํ มา ชนยิ. สเจ อนุวิชฺชโก ตุวนฺติ สเจ ตฺวํ สงฺฆมชฺเฌ โอติณฺณํ อธิกรณํ วินิจฺฉิตุํ นิสินฺโน วินยธโร.

“莫生瞋恚”是指：对被举告者或举告者，莫生起愤怒。“若汝是审查者”是指：若你是一位持律者，坐于僧团中，裁决已发生的诤事。

วิคฺคาหิกนฺติ ‘‘น ตฺวํ อิมํ ธมฺมวินยํ อาชานาสี’’ติอาทินยปฺปวตฺตํ. อนตฺถสํหิตนฺติ ยา อนตฺถํ ชนยติ, ปริสํ โขเภตฺวา อุฏฺฐาเปติ, เอวรูปึ กถํ มา อภณิ. สุตฺเต วินเย วาติอาทีสุ สุตฺตํ นาม อุภโตวิภงฺโค. วินโย นาม ขนฺธโก. อนุโลโม นาม ปริวาโร. ปญฺญตฺตํ นาม สกลํ วินยปิฏกํ. อนุโลมิกํ นาม จตฺตาโร มหาปเทสา.

“争论语”是指，以“你不懂此法与律”等方式所说的话。“无益语”是指，能生无益、扰乱并使大众离座的言语，莫说此类话。在“于经、于律”等句中，“经”是指二部《分别》；“律”是指《犍度》；“随顺”是指《附随》；“所制”是指全部《律藏》；“随顺法”是指四大教法。

อนุโยควตฺตํ นิสามยาติ อนุยุญฺชนวตฺตํ นิสาเมหิ. กุสเลน พุทฺธิมตา กตนฺติ เฉเกน ปณฺฑิเตน ญาณปารมิปฺปตฺเตน ภควตา นีหริตฺวา ฐปิตํ. สุวุตฺตนฺติ สุปญฺญาปิตํ. สิกฺขาปทานุโลมิกนฺติ สิกฺขาปทานํ อนุโลมํ. อยํ ตาว ปทตฺโถ, อยํ ปเนตฺถ สาธิปฺปายสงฺเขปวณฺณนา – ‘‘สเจ ตฺวํ อนุวิชฺชโก, มา สหสา ภณิ, มา อนตฺถสํหิตํ วิคฺคาหิกกถํ [Pg.201] ภณิ. ยํ ปน กุสเลน พุทฺธิมตา โลกนาเถน เอเตสุ สุตฺตาทีสุ อนุโยควตฺตํ กถํ สุปญฺญตฺตํ สพฺพสิกฺขาปทานํ อนุโลมํ, ตํ นิสามย ตํ อุปธาเรหี’’ติ. คตึ น นาเสนฺโต สมฺปรายิกนฺติ อตฺตโน สมฺปราเย สุคตินิพฺพตฺตึ อนาเสนฺโต อนุโยควตฺตํ นิสามย. โย หิ ตํ อนิสาเมตฺวา อนุยุญฺชติ, โส สมฺปรายิกํ อตฺตโน คตึ นาเสติ, ตสฺมา ตฺวํ อนาเสนฺโต นิสามยาติ อตฺโถ. อิทานิ ตํ อนุโยควตฺตํ ทสฺเสตุํ หิเตสีติอาทิมาห. ตตฺถ หิเตสีติ หิตํ เอสนฺโต คเวสนฺโต; เมตฺตญฺจ เมตฺตาปุพฺพภาคญฺจ อุปฏฺฐเปตฺวาติ อตฺโถ. กาเลนาติ ยุตฺตปตฺตกาเลน; อชฺเฌสิตกาเลเยว ตว ภาเร กเต อนุยุญฺชาติ อตฺโถ.

“当谛听诘问法”是指，你当谛听诘问之法。“由善巧、具慧者所作”是指，由善巧、有智、已达智慧波罗蜜的世尊所抉择而安立。“善说”是指善制。“随顺学处”是指随顺于诸学处。以上是字义。以下是含意的简要释义：“若汝是审查者，莫轻率发言，莫说无益的争论语。对于善巧、具慧的世间怙主在这些经等中所善制的、随顺一切学处的诘问法，你当谛听，你当审察。”“不毁坏未来趣”是指，不毁坏自己未来的善趣重生，而当谛听诘问法。任何人不谛听此法而诘问，他即毁坏自己未来的趣向，是故其义为“你当不毁坏而谛听”。如今为显示该诘问法，而说“求利者”等。于此，“求利者”是指寻求、探求利益；其义为，当怀有慈心与慈心的前分。“于适时”是指于正当、合适的时机；其义为，只在被请求时，在责任已交予你时，才可诘问。

สหสา โวหารํ มา ปธาเรสีติ โย เอเตสํ สหสา โวหาโร โหติ, สหสา ภาสิตํ, ตํ มา ปธาเรสิ, มา คณฺหิตฺถ.

“莫轻率执持言论”是指，他们那些轻率的言论、仓促的话语，你不要执持，不要采纳。

ปฏิญฺญานุสนฺธิเตน การเยติ เอตฺถ อนุสนฺธิตนฺติ กถานุสนฺธิ วุจฺจติ, ตสฺมา ปฏิญฺญานุสนฺธินา การเย; กถานุสนฺธึ สลฺลกฺเขตฺวา ปฏิญฺญาย การเยติ อตฺโถ. อถ วา ปฏิญฺญาย จ อนุสนฺธิเตน จ การเย, ลชฺชึ ปฏิญฺญาย การเย; อลชฺชึ วตฺตานุสนฺธินาติ อตฺโถ. ตสฺมา เอว ปฏิญฺญา ลชฺชีสูติ คาถมาห. ตตฺถ วตฺตานุสนฺธิเตน การเยติ วตฺตานุสนฺธินา การเย, ยา อสฺส วตฺเตน สทฺธึ ปฏิญฺญา สนฺธิยติ, ตาย ปฏิญฺญาย การเยติ อตฺโถ.

“当以承诺与关联令其行”一句中，“关联”被称为“言谈关联”，是故当以承诺的言谈关联令其行；其义为，在察知言谈关联后，以承诺令其行。或者，当以承诺及关联令其行：对有惭者，以承诺令其行；对无惭者，以行仪关联令其行。是故优波离(Upāli)长老说偈言：“承诺于有惭者”等。于此，“当以行仪关联令其行”是指，当以行仪关联令其行；其义为：与彼人的行仪相应的承诺，当以此承诺令其行。

สญฺจิจฺจาติ ชานนฺโต อาปชฺชติ. ปริคูหตีติ นิคูหติ น เทเสติ น วุฏฺฐาติ.

“故意”是指，明知而犯。“覆藏”是指，隐藏、不发露、不还净。

สา อหมฺปิ ชานามีติ ยํ ตุมฺเหหิ วุตฺตํ, ตํ สจฺจํ, อหมฺปิ นํ เอวเมว ชานามิ. อญฺญญฺจ ตาหนฺติ อญฺญญฺจ ตํ อหํ ปุจฺฉามิ.

“彼事我亦知”是指：“你们所说的是事实，我也正是如此了知。”“尚有其他”是指：“我还要问你其他事。”

ปุพฺพาปรํ น ชานาตีติ ปุเรกถิตญฺจ ปจฺฉากถิตญฺจ น ชานาติ. อโกวิโทติ ตสฺมึ ปุพฺพาปเร อกุสโล. อนุสนฺธิวจนปถํ น ชานาตีติ กถานุสนฺธิวจนํ วินิจฺฉยานุสนฺธิวจนญฺจ น ชานาติ.

“不知前后”是指，不知前说与后说。“不善巧”是指，于彼前后不善巧。“不知关联言路”是指，不知言谈关联语及裁决关联语。

สีลวิปตฺติยา โจเทตีติ ทฺวีหิ อาปตฺติกฺขนฺเธหิ โจเทติ. อาจารทิฏฺฐิยาติ อาจารวิปตฺติยา เจว ทิฏฺฐิวิปตฺติยา จ. อาจารวิปตฺติยา โจเทนฺโต ปญฺจหาปตฺติกฺขนฺเธหิ โจเทติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติยา โจเทนฺโต [Pg.202] มิจฺฉาทิฏฺฐิยา เจว อนฺตคฺคาหิกทิฏฺฐิยา จ โจเทติ. อาชีเวนปิ โจเทตีติ อาชีวเหตุปญฺญตฺเตหิ ฉหิ สิกฺขาปเทหิ โจเทติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“以戒坏而质问”是指，以二罪蕴而质问。“以行与见”是指，以行坏与见坏。当以行坏而质问时，是以五罪蕴而质问；当以见坏而质问时，是以邪见与边执见而质问。“亦以活命而质问”是指，以因活命而制的六条学处而质问。其余各处皆已明了。

ทุติยคาถาสงฺคณิกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

第二偈颂集释义终。

โจทนากณฺฑํ

质问篇

อนุวิชฺชกกิจฺจวณฺณนา

审查者职责释义

๓๖๐-๓๖๑. อิทานิ [Pg.203] เอวํ อุปฺปนฺนาย โจทนาย วินยธเรน กตฺตพฺพกิจฺจํ ทสฺเสตุํ อนุวิชฺชเกนาติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ ทิฏฺฐํ ทิฏฺเฐนาติ คาถาย อยมตฺโถ – เอเกเนโก มาตุคาเมน สทฺธึ เอกฏฺฐานโต นิกฺขมนฺโต วา ปวิสนฺโต วา ทิฏฺโฐ, โส ตํ ปาราชิเกน โจเทติ, อิตโร ตสฺส ทสฺสนํ อนุชานาติ. ตํ ปน ทสฺสนํ ปฏิจฺจ ปาราชิกํ น อุเปติ, น ปฏิชานาติ. เอวเมตฺถ ยํ เตน ทิฏฺฐํ, ตํ ตสฺส ‘‘ทิฏฺโฐ มยา’’ติ อิมินา ทิฏฺฐวจเนน สเมติ. ยสฺมา ปน อิตโร ตํ ทสฺสนํ ปฏิจฺจ โทสํ น ปฏิชานาติ, ตสฺมา อสุทฺธปริสงฺกิโต โหติ; อมูลกปริสงฺกิโตติ อตฺโถ. ตสฺส ปุคฺคลสฺส ‘‘สุทฺโธ อห’’นฺติ ปฏิญฺญาย เตน สทฺธึ อุโปสโถ กาตพฺโพ. เสสคาถาทฺวเยปิ เอเสว นโย. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

360-361. 现在，为阐明当此种斥责发生时，持律者应履行的职责，故开始解说“由审查者”等文句。此中，“所见与所见[相符]”此偈的意义是：一比丘与一女性在同一处或出或入时被另一比丘看见，彼人便以波罗夷(pārājika)罪斥责他，而另一方承认被看见。然而，他并未因被看见而构成波罗夷罪，也不承认有罪。于此，彼人所见之事，与彼人“我看见了”这句表示看见的话语相符。然而，由于另一方不承认因被看见而有过失，因此他被怀疑为不清净者；意即被无根据地怀疑。因该人(puggala)声明“我清净”，故应与他一起举行布萨(uposatha)。其余二偈也是同样的道理。其余各处，其义自明。

อนุวิชฺชกกิจฺจวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

审查者职责释义终。

โจทกปุจฺฉาวิสฺสชฺชนาวณฺณนา

斥责者问答释义

๓๖๒-๓๖๓. โจทนาย โก อาทีติอาทิปุจฺฉานํ วิสฺสชฺชเน สจฺเจ จ อกุปฺเป จาติ สจฺเจ ปติฏฺฐาตพฺพํ อกุปฺเป จ. ยํ กตํ วา น กตํ วา, ตเทว วตฺตพฺพํ, น จ โจทเก วา อนุวิชฺชเก วา สงฺเฆ วา โกโป อุปฺปาเทตพฺโพ. โอติณฺณาโนติณฺณํ ชานิตพฺพนฺติ โอติณฺณญฺจ อโนติณฺณญฺจ วจนํ ชานิตพฺพํ. ตตฺรายํ ชานนวิธิ – เอตฺตกา โจทกสฺส ปุพฺพกถา, เอตฺตกา ปจฺฉิมกถา, เอตฺตกา จุทิตกสฺส ปุพฺพกถา, เอตฺตกา ปจฺฉิมกถาติ ชานิตพฺพา. โจทกสฺส ปมาณํ คณฺหิตพฺพํ, จุทิตกสฺส ปมาณํ คณฺหิตพฺพํ, อนุวิชฺชกสฺส ปมาณํ คณฺหิตพฺพํ, อนุวิชฺชโก อปฺปมตฺตกมฺปิ อหาเปนฺโต ‘‘อาวุโส สมนฺนาหริตฺวา อุชุํ กตฺวา อาหรา’’ติ วตฺตพฺโพ, สงฺเฆน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ. เยน ธมฺเมน เยน วินเยน เยน สตฺถุสาสเนน ตํ อธิกรณํ วูปสมฺมตีติ เอตฺถ ธมฺโมติ ภูตํ วตฺถุ. วินโยติ โจทนา เจว สารณา จ. สตฺถุสาสนนฺติ ญตฺติสมฺปทา เจว อนุสฺสาวนสมฺปทา [Pg.204] จ. เอเตน หิ ธมฺเมน จ วินเยน จ สตฺถุสาสเนน จ อธิกรณํ วูปสมติ, ตสฺมา อนุวิชฺชเกน ภูเตน วตฺถุนา โจเทตฺวา อาปตฺตึ สาเรตฺวา ญตฺติสมฺปทาย เจว อนุสฺสาวนสมฺปทาย จ ตํ อธิกรณํ วูปสเมตพฺพํ, อนุวิชฺชเกน เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

362-363. 在解答“斥责时谁为首？”等问题时，应立足于真实与不嗔。所做或未做，皆应如是说，且不应对斥责者、审查者(anuvijjaka)或僧团生起嗔怒。应知已竟与未竟之言。此中，认知之法如下：应知斥责者前说几何，后说几何；被斥责者前说几何，后说几何。应衡量斥责者的分寸，被斥责者的分寸，审查者的分寸。应告知审查者：“贤友(āvuso)，请仔细审理，正直地进行，勿有丝毫遗漏。”僧团应如是行事。“以何法、何律、何师教，彼争端得以平息？”于此，法者，是真实之事(vatthu)；律者，是斥责与令忆念(sāraṇā)；师教者，是议案之成就(ñattisampadā)与宣告之成就(anussāvanasampadā)。实因此法、此律、此师教，争端得以平息。是故，审查者应以真实之事斥责，令其忆念罪过，并以议案之成就与宣告之成就平息彼争端。审查者应如是行事。其余于此，其义自明。

๓๖๔. อุโปสโถ กิมตฺถายาติอาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชนมฺปิ อุตฺตานเมว. อวสานคาถาสุ เถเร จ ปริภาสตีติ อวมญฺญํ กโรนฺโต ‘‘กึ อิเม ชานนฺตี’’ติ ปริภาสติ. ขโต อุปหตินฺทฺริโยติ ตาย ฉนฺทาทิคามิตาย เตน จ ปริภาสเนน อตฺตนา อตฺตโน ขตตฺตา ขโต. สทฺธาทีนญฺจ อินฺทฺริยานํ อุปหตตฺตา อุปหตินฺทฺริโย. นิรยํ คจฺฉติ ทุมฺเมโธ, น จ สิกฺขาย คารโวติ โส ขโต อุปหตินฺทฺริโย ปญฺญาย อภาวโต ทุมฺเมโธ ตีสุ สิกฺขาสุ อสิกฺขนโต น จ สิกฺขาย คารโว กายสฺส เภทา นิรยเมว อุปคจฺฉติ, ตสฺมา น จ อามิสํ นิสฺสาย…เป… ยถา ธมฺโม ตถา กเรติ. ตสฺสตฺโถ น จ อามิสํ นิสฺสาย กเร, จุทิตกโจทเกสุ หิ อญฺญตเรน ทินฺนํ จีวราทิอามิสํ คณฺหนฺโต อามิสํ นิสฺสาย กโรติ, เอวํ น กเรยฺย. น จ นิสฺสาย ปุคฺคลนฺติ ‘‘อยํ เม อุปชฺฌาโย วา อาจริโย วา’’ติอาทินา นเยน ฉนฺทาทีหิ คจฺฉนฺโต ปุคฺคลํ นิสฺสาย กโรติ, เอวํ น กเรยฺย. อถ โข อุโภเปเต วิวชฺเชตฺวา ยถา ธมฺโม ฐิโต, ตเถว กเรยฺยาติ.

364. “布萨(uposatha)是为何义？”等问答，其义自明。在结尾偈中，“亦呵责长老”，是说他心怀轻蔑，说道“此辈知何？”而呵责。“自掘且根已坏者”，是说因随顺于欲等偏私，并因那呵责，自己挖掘了自己，故为“自掘”；又因信等诸根被毁坏，故为“根已坏”。“愚者堕地狱，于学无恭敬”，是说彼自掘且根已坏者，因无智慧而为愚者，因不修习三学而于学无恭敬，身坏之后，必堕地狱。是故，“不应为利养……应如法而行”。其义为：不应依于利养而作。因为，若收受被举罪者或举罪者任何一方所给与的衣等利养，即是“依于利养而作”，不应如是作。“亦不依于人”，是说以“此是我戒师(upajjhāya)或我阿阇梨”等方式，随顺于欲等偏私而行者，即是“依于人(puggala)而作”，不应如是作。反之，应远离此二者，法如何安立，即应如何作。

อุปกณฺณกํ ชปฺปตีติ ‘‘เอวํ กเถหิ, มา เอวํ กถยิตฺถา’’ติ กณฺณมูเล มนฺเตติ. ชิมฺหํ เปกฺขตีติ โทสเมว คเวสติ. วีติหรตีติ วินิจฺฉยํ หาเปติ. กุมฺมคฺคํ ปฏิเสวตีติ อาปตฺตึ ทีเปติ.

“在耳边低语”，是说在耳边商议：“应如是说，莫如是说。”“斜眼看”，是说专寻过失。“回避”，是说使裁决减损。“行于邪道”，是说指陈其罪。

อกาเลน จ โจเทตีติ อโนกาเส อนชฺฌิฏฺโฐว โจเทติ. ปุพฺพาปรํ น ชานาตีติ ปุริมกถญฺจ ปจฺฉิมกถญฺจ น ชานาติ.

“于非时举罪”，是说在不适当的时机、未经请求而举罪。“不知前后”，是说不知前言与后语。

อนุสนฺธิวจนปถํ น ชานาตีติ กถานุสนฺธิวินิจฺฉยานุสนฺธิวเสน วจนํ น ชานาติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“不知言路之连贯”，是说不知晓如何根据言谈的连贯与裁决的连贯而发言。其余各处，其义自明。

โจทนากณฺฑวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

斥责篇释义终。

จูฬสงฺคาโม

小诤讼

อนุวิชฺชกสฺส ปฏิปตฺติวณฺณนา

审查者行持释义

๓๖๕. จูฬสงฺคาเม [Pg.205] สงฺคามาวจเรน ภิกฺขุนาติ สงฺคาโม วุจฺจติ อธิกรณวินิจฺฉยตฺถาย สงฺฆสนฺนิปาโต. ตตฺร หิ อตฺตปจฺจตฺถิกา เจว สาสนปจฺจตฺถิกา จ อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ สตฺถุ สาสนํ ทีเปนฺตา สโมสรนฺติ เวสาลิกา วชฺชิปุตฺตกา วิย. โย ภิกฺขุ เตสํ ปจฺจตฺถิกานํ ลทฺธึ มทฺทิตฺวา สกวาททีปนตฺถาย ตตฺถ อวจรติ, อชฺโฌคาเหตฺวา วินิจฺฉยํ ปวตฺเตติ, โส สงฺคามาวจโร นาม ยสตฺเถโร วิย. เตน สงฺคามาวจเรน ภิกฺขุนา สงฺฆํ อุปสงฺกมนฺเตน นีจจิตฺเตน สงฺโฆ อุปสงฺกมิตพฺโพ. นีจจิตฺเตนาติ มานทฺธชํ นิปาเตตฺวา นิหตมานจิตฺเตน. รโชหรณสเมนาติ ปาทปุญฺฉนสเมน; ยถา รโชหรณสฺส สํกิลิฏฺเฐ วา อสํกิลิฏฺเฐ วา ปาเท ปุญฺฉิยมาเน เนว ราโค น โทโส; เอวํ อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ อรชฺชนฺเตน อทุสฺสนฺเตนาติ อตฺโถ. ยถาปติรูเป อาสเนติ ยถาปติรูปํ อาสนํ ญตฺวา อตฺตโน ปาปุณนฏฺฐาเน เถรานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐึ อทสฺเสตฺวา นิสีทิตพฺพํ. อนานากถิเกนาติ นานาวิธํ ตํ ตํ อนตฺถกถํ อกเถนฺเตน. อติรจฺฉานกถิเกนาติ ทิฏฺฐสุตมุตมฺปิ ราชกถาทิกํ ติรจฺฉานกถํ อกเถนฺเตน. สามํ วา ธมฺโม ภาสิตพฺโพติ สงฺฆสนฺนิปาตฏฺฐาเน กปฺปิยากปฺปิยนิสฺสิตา วา รูปารูปปริจฺเฉทสมถาจารวิปสฺสนาจารฏฺฐานนิสชฺชวตฺตาทินิสฺสิตา วา กถา ธมฺโม นาม. เอวรูโป ธมฺโม สยํ วา ภาสิตพฺโพ, ปโร วา อชฺเฌสิตพฺโพ. โย ภิกฺขุ ตถารูปึ กถํ กเถตุํ ปโหติ, โส วตฺตพฺโพ – ‘‘อาวุโส สงฺฆมชฺฌมฺหิ ปญฺเห อุปฺปนฺเน ตฺวํ กเถยฺยาสี’’ติ. อริโย วา ตุณฺหีภาโว นาติมญฺญิตพฺโพติ อริยา ตุณฺหี นิสีทนฺตา น พาลปุถุชฺชนา วิย นิสีทนฺติ. อญฺญตรํ กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวาว นิสีทนฺติ. อิติ กมฺมฏฺฐานมนสิการวเสน ตุณฺหีภาโว อริโย ตุณฺหีภาโว นาม, โส นาติมญฺญิตพฺโพ, กึ กมฺมฏฺฐานานุโยเคนาติ นาวชานิตพฺโพ; อตฺตโน ปติรูปํ กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวาว นิสีทิตพฺพนฺติ อตฺโถ.

365. 在《小诤讼》（Cūḷasaṅgāma）中，关于“参与诤讼的比丘”（saṅgāmāvacarena bhikkhunā）一语，此中“诤讼”（saṅgāma）被称为为了裁决诤事（adhikaraṇa）而举行的僧团集会。在那里，阐述非正法、非律、非导师教诫的个人之敌与教法之敌们聚集一处，就像毗舍离（Vesālī）的跋耆子（Vajjiputtaka）比丘们一样。若有比丘为阐明己说而参与其中，摧破那些敌对者的论点，深入审查并作出裁决，他就像耶舍长老（Yasa Thera）一样，被称为“参与诤讼者”（saṅgāmāvacara）。那位参与诤讼的比丘前往僧团时，应以谦下之心接近僧团。“以谦下之心”是指放下我慢之幢，以摧破我慢之心。“如除尘具”即如拭足巾；就像除尘具在擦拭染污或洁净的脚时，既无贪亦无瞋；其义为：于可意与不可意的事物，不生贪染，不生厌恶。“于适当的座位”，即了知适当的座位后，在自己应得之处，不应背对诸长老比丘而坐。“不作种种言谈”，即不谈论各种无益的话题。“不作畜生论”，即不谈论所见、所闻、所觉知的王论等畜生论。“应自己说法”，即在僧团集会处，有关适宜与不适宜，或有关色与非色的辨别、奢摩他（samatha）行与观（vipassanā）行的安住、坐卧之务等言谈，被称为法。此等法，应自己说，或应邀请他人说。若有比丘能说此等法，应如此邀请他：“贤友，当僧团中出现问题时，你应解说。”“或圣者的沉默不应被轻视”，圣者们沉默而坐，不像无闻凡夫那样坐。他们总是取某一种业处（kammaṭṭhāna）而坐。如此，通过作意业处而有的沉默，名为“圣者的沉默”，那不应被轻视，不应以“勤修业处有何用？”而轻蔑之；其义为：应取适合自己的业处而坐。

น อุปชฺฌาโย ปุจฺฉิตพฺโพติ ‘‘โก นาโม ตุยฺหํ อุปชฺฌาโย’’ติ น ปุจฺฉิตพฺโพ. เอส นโย สพฺพตฺถ. น ชาตีติ ‘‘ขตฺติยชาติโย ตฺวํ พฺราหฺมณชาติโย’’ติ [Pg.206] เอวํ ชาติ น ปุจฺฉิตพฺพา. น อาคโมติ ‘‘ทีฆภาณโกสิ ตฺวํ มชฺฌิมภาณโก’’ติ เอวํ อาคโม น ปุจฺฉิตพฺโพ. กุลปเทโสติ ขตฺติยกุลาทิวเสเนว เวทิตพฺโพ. อตฺรสฺส เปมํ วา โทโส วาติ อตฺร ปุคฺคเล เอเตสํ การณานํ อญฺญตรวเสน เปมํ วา ภเวยฺย โทโส วา.

“不应询问戒师(upajjhāya)”，即不应问：“你的戒师名叫什么？”此理通于一切处。“不应问出身(jāti)”，即不应问：“你是刹帝利(khattiya)种姓或婆罗门(brāhmaṇa)种姓？”“不应问传承(āgama)”，即不应问：“你是长部诵者(dīghabhāṇaka)或中部诵者(majjhimabhāṇaka)？”家族的指示(kulapadesa)也应依刹帝利家族等的方式来了知。“于此人，或有喜爱或有憎恶”，即于此人(puggala)，可能因这些原因中的任何一个而生起喜爱(pema)或憎恶(dosa)。

โน ปริสกปฺปิเกนาติ ปริสกปฺปเกน ปริสานุวิธายเกน น ภวิตพฺพํ; ยํ ปริสาย รุจฺจติ, ตเทว เจเตตฺวา กปฺเปตฺวา น กเถตพฺพนฺติ อตฺโถ. น หตฺถมุทฺทา ทสฺเสตพฺพาติ กเถตพฺเพ จ อกเถตพฺเพ จ สญฺญาชนนตฺถํ หตฺถวิกาโร น กาตพฺโพ.

“不应是随众意者(parisakappika)”，即不应成为随众意者、随顺会众者(parisānuvidhāyaka)；其义为：不应只思量、谋划并言说会众(parisā)所喜悦之事。“不应示以手印(hatthamuddā)”，即为了在应说与不应说时作暗示，不应作手部动作(hatthavikāra)。

อตฺถํ อนุวิธิยนฺเตนาติ วินิจฺฉยปฏิเวธเมว สลฺลกฺเขนฺเตน ‘‘อิทํ สุตฺตํ อุปลพฺภติ, อิมสฺมึ วินิจฺฉเย อิทํ วกฺขามี’’ติ เอวํ ปริตุลยนฺเตน นิสีทิตพฺพนฺติ อตฺโถ. น จ อาสนา วุฏฺฐาตพฺพนฺติ น อาสนา วุฏฺฐาย สนฺนิปาตมณฺฑเล วิจริตพฺพํ, วินยธเร อุฏฺฐิเต สพฺพา ปริสา อุฏฺฐหติ. น วีติหาตพฺพนฺติ น วินิจฺฉโย หาเปตพฺโพ. น กุมฺมคฺโค เสวิตพฺโพติ น อาปตฺติ ทีเปตพฺพา. อสาหสิเกน ภวิตพฺพนฺติ น สหสาการินา ภวิตพฺพํ; สหสา ทุรุตฺตวจนํ น กเถตพฺพนฺติ อตฺโถ. วจนกฺขเมนาติ ทุรุตฺตวาจํ ขมนสีเลน. หิตปริสกฺกินาติ หิเตสินา หิตคเวสินา กรุณา จ กรุณาปุพฺพภาโค จ อุปฏฺฐาเปตพฺโพติ อยํ ปททฺวเยปิ อธิปฺปาโย. อนสุรุตฺเตนาติ น อสุรุตฺเตน. อสุรุตฺตํ วุจฺจติ วิคฺคาหิกกถาสงฺขาตํ อสุนฺทรวจนํ; ตํ น กเถตพฺพนฺติ อตฺโถ. อตฺตา ปริคฺคเหตพฺโพติ ‘‘วินิจฺฉินิตุํ วูปสเมตุํ สกฺขิสฺสามิ นุ โข โน’’ติ เอวํ อตฺตา ปริคฺคเหตพฺโพ; อตฺตโน ปมาณํ ชานิตพฺพนฺติ อตฺโถ. ปโร ปริคฺคเหตพฺโพติ ‘‘ลชฺชิยา นุ โข อยํ ปริสา, สกฺกา สญฺญาเปตุํ อุทาหุ โน’’ติ เอวํ ปโร ปริคฺคเหตพฺโพ.

“随顺于义”，其义为：应只留意于通达裁决，应如此衡量而坐：“此经可得，于此裁决中我将如是说。”“不应从座位起身”，即不应从座位起身在集会处走动；若持律者起身，全体会众亦起身。“不应错失”，即不应放弃裁决。“不应行于邪道”，即不应显示过失。“应不鲁莽”，即不应成为鲁莽行事者；其义为：不应仓促说出恶言。“能忍耐言语”，即有忍耐恶言的品性。“寻求会众利益者”，即作为求益者、寻益者，应生起悲心与悲心的前分，此为二词的意趣。“不以恶言”，即不以恶言。恶言被称为争论之语、不美之言；其义为：不应说此等语。“应省察自己”，即应如此省察自己：“我能否裁决、平息呢？”其义为：应了知自己的分量。“应省察他人”，即应如此省察他人：“此会众有惭愧心吗？能否令其了知呢？”

โจทโก ปริคฺคเหตพฺโพติ ‘‘ธมฺมโจทโก นุ โข โน’’ติ เอวํ ปริคฺคเหตพฺโพ. จุทิตโก ปริคฺคเหตพฺโพติ ‘‘ธมฺมจุทิตโก นุ โข โน’’ติ เอวํ ปริคฺคเหตพฺโพ. อธมฺมโจทโก ปริคฺคเหตพฺโพติ ตสฺส ปมาณํ ชานิตพฺพํ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. วุตฺตํ [Pg.207] อหาเปนฺเตนาติ โจทกจุทิตเกหิ วุตฺตวจนํ อหาเปนฺเตน. อวุตฺตํ อปกาเสนฺเตนาติ อโนสฏํ วตฺถุํ อปฺปกาเสนฺเตน. มนฺโท หาเสตพฺโพติ มนฺโท โมมูโห ปคฺคณฺหิตพฺโพ, ‘‘นนุ ตฺวํ กุลปุตฺโต’’ติ อุตฺเตเชตฺวา อนุโยควตฺตํ กถาเปตฺวา ตสฺส อนุโยโค คณฺหิตพฺโพ. ภีรู อสฺสาเสตพฺโพติ ยสฺส สงฺฆมชฺฌํ วา คณมชฺฌํ วา อโนสฏปุพฺพตฺตา สารชฺชํ อุปฺปชฺชติ, ตาทิโส ‘‘มา ภายิ, วิสฺสฏฺโฐ กเถหิ, มยํ เต อุปตฺถมฺภา ภวิสฺสามา’’ติ วตฺวาปิ อนุโยควตฺตํ กถาเปตพฺโพ. จณฺโฑ นิเสเธตพฺโพติ อปสาเทตพฺโพ ตชฺเชตพฺโพ. อสุจิ วิภาเวตพฺโพติ อลชฺชึ ปกาเสตฺวา อาปตฺตึ เทสาเปตพฺโพ. อุชุมทฺทเวนาติ โย ภิกฺขุ อุชุ สีลวา กายวงฺกาทิรหิโต, โส มทฺทเวเนว อุปจริตพฺโพ. ธมฺเมสุ จ ปุคฺคเลสุ จาติ เอตฺถ โย ธมฺมครุโก โหติ น ปุคฺคลครุโก, อยเมว ธมฺเมสุ จ ปุคฺคเลสุ จ มชฺฌตฺโตติ เวทิตพฺโพ.

“应省察举罪者”，即应如此省察：“是如法举罪者，或非呢？”“应省察被举罪者”，即应如此省察：“是如法被举罪者，或非呢？”“应省察不如法举罪者”，即应了知其分量。于其余者，理亦如是。“不舍弃所说”，即不舍弃举罪者与被举罪者所说之言。“不显示未说”，即不显示未提出之事。“应激励迟钝者”，即应鼓励迟钝、愚痴者，以“你岂非良家子？”来激励后，令其宣说应诘问之事，并采纳其陈述。“应安慰胆怯者”，即若有人因先前未曾进入僧团中或团体中而生起羞怯，应如此安慰他：“不要害怕，坦率地说，我们将支持你。”说了之后，亦应令其宣说应诘问之事。“应制止暴恶者”，即应斥责、恐吓之。“应辨明不清净者”，即揭露无耻者，令其忏悔过失。“以正直与柔和”，即若有比丘正直、具戒、无身曲等，应以柔和待之。“于法与于人”，即此处，若有人重法不重人，此即应被了知为于法与于人中立。

๓๖๖. สุตฺตํ สํสนฺทนตฺถายาติอาทีสุ เตน จ ปน เอวํ สพฺรหฺมจารีนํ ปิยมนาปครุภาวนีเยน อนุวิชฺชเกน สมุทาหเฏสุ สุตฺตาทีสุ สุตฺตํ สํสนฺทนตฺถาย; อาปตฺตานาปตฺตีนํ สํสนฺทนตฺถนฺติ เวทิตพฺพํ. โอปมฺมํ นิทสฺสนตฺถายาติ โอปมฺมํ อตฺถทสฺสนตฺถาย. อตฺโถ วิญฺญาปนตฺถายาติ อตฺโถ ชานาปนตฺถาย. ปฏิปุจฺฉา ฐปนตฺถายาติ ปุจฺฉา ปุคฺคลสฺส ฐปนตฺถาย. โอกาสกมฺมํ โจทนตฺถายาติ วตฺถุนา วา อาปตฺติยา วา โจทนตฺถาย. โจทนา สารณตฺถายาติ โทสาโทสํ สราปนตฺถาย. สารณา สวจนียตฺถายาติ โทสาโทสสารณา สวจนียกรณตฺถาย. สวจนียํ ปลิโพธตฺถายาติ สวจนียํ ‘‘อิมมฺหา อาวาสา ปรํ มา ปกฺกมี’’ติ เอวํ ปลิโพธตฺถาย. ปลิโพโธ วินิจฺฉยตฺถายาติ วินิจฺฉยํ ปาปนตฺถาย. วินิจฺฉโย สนฺตีรณตฺถายาติ โทสาโทสํ สนฺตีรณตฺถาย ตุลนตฺถาย. สนฺตีรณํ ฐานาฏฺฐานคมนตฺถายาติ อาปตฺติอนาปตฺติครุกลหุกาปตฺติชานนตฺถาย. สงฺโฆ สมฺปริคฺคหสมฺปฏิจฺฉนตฺถายาติ วินิจฺฉยสมฺปฏิคฺคหณตฺถาย จ; สุวินิจฺฉิตทุพฺพินิจฺฉิตภาวชานนตฺถาย จาติ อตฺโถ. ปจฺเจกฏฺฐายิโน อวิสํวาทกฏฺฐายิโนติ อิสฺสริยาธิปจฺจเชฏฺฐกฏฺฐาเน [Pg.208] จ อวิสํวาทกฏฺฐาเน จ ฐิตา; น เต อปสาเทตพฺพาติ อตฺโถ.

366. 于“经为对照故”等句中，对于如此为同梵行者所喜爱、悦意、尊重、敬奉的审查者所引述的经等，应了知：“经为对照故”，即为对照有过失与无过失故。“譬喻为显示故”，即譬喻为显示义理故。“义为令了知故”，即义为令知晓故。“反问为确立故”，即提问为确立其人故。“请求许可为举罪故”，即为依事或依过失而举罪故。“举罪为令忆念故”，即为令忆念有过失与无过失故。“令忆念为令顺从故”，即令忆念有过失与无过失，是为令其顺从故。“令顺从为约束故”，即令顺从为作“勿从此住处离去”如是约束故。“约束为裁决故”，即为达成裁决故。“裁决为审察故”，即为审察、衡量有过失与无过失故。“审察为知晓处非处故”，即为知晓有过失、无过失，重过失、轻过失故。“僧团为总摄与接受故”，其义为：为接受裁决，亦为了知是善裁决或恶裁决故。“住于个别地位者、住于无诤地位者”，即住于权力、主权、长老地位与无诤地位者；其义为：不应斥责他们。

อิทานิ เย มนฺทา มนฺทพุทฺธิโน เอวํ วเทยฺยุํ ‘‘วินโย นาม กิมตฺถายา’’ติ เตสํ วจโนกาสปิทหนตฺถมตฺตํ ทสฺเสตุํ วินโย สํวรตฺถายาติอาทิมาห. ตตฺถ วินโย สํวรตฺถายาติ สกลาปิ วินยปญฺญตฺติ กายวจีทฺวารสํวรตฺถาย. อาชีววิสุทฺธิปริโยสานสฺส สีลสฺส อุปนิสฺสโย โหติ; ปจฺจโย โหตีติ อตฺโถ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อปิเจตฺถ อวิปฺปฏิสาโรติ ปาปปุญฺญานํ กตากตวเสน จิตฺตวิปฺปฏิสาราภาโว. ปามุชฺชนฺติ ทุพฺพลา ตรุณปีติ. ปีตีติ พลวา พหลปีติ. ปสฺสทฺธีติ กายจิตฺตทรถปฏิปฺปสฺสทฺธิ. สุขนฺติ กายิกเจตสิกสุขํ. ตญฺหิ ทุวิธมฺปิ สมาธิสฺส อุปนิสฺสยปจฺจโย โหติ. สมาธีติ จิตฺเตกคฺคตา. ยถาภูตญาณทสฺสนนฺติ ตรุณวิปสฺสนา; อุทยพฺพยญาณสฺเสตํ อธิวจนํ. จิตฺเตกคฺคตา หิ ตรุณวิปสฺสนาย อุปนิสฺสยปจฺจโย โหติ. นิพฺพิทาติ สิขาปตฺตา วุฏฺฐานคามินิพลววิปสฺสนา. วิราโคติ อริยมคฺโค. วิมุตฺตีติ อรหตฺตผลํ. จตุพฺพิโธปิ หิ อริยมคฺโค อรหตฺตผลสฺส อุปนิสฺสยปจฺจโย โหติ. วิมุตฺติญาณทสฺสนนฺติ ปจฺจเวกฺขณาญาณํ. วิมุตฺติญาณทสฺสนํ อนุปาทาปรินิพฺพานตฺถายาติ อปจฺจยปรินิพฺพานตฺถาย. อปจฺจยปรินิพฺพานสฺส หิ ตํ ปจฺจโย โหติ, ตสฺมึ อนุปฺปตฺเต อวสฺสํ ปรินิพฺพายิตพฺพโตติ. เอตทตฺถา กถาติ อยํ วินยกถา นาม เอตทตฺถา. มนฺตนาติ วินยมนฺตนา เอว. อุปนิสาติ อยํ ‘‘วินโย สํวรตฺถายา’’ติอาทิกา ปรมฺปรปจฺจยตาปิ เอตทตฺถาย. โสตาวธานนฺติ อิมิสฺสา ปรมฺปรปจฺจยกถาย โสตาวธานํ. อิมํ กถํ สุตฺวา ยํ อุปฺปชฺชติ ญาณํ, ตมฺปิ เอตทตฺถาย. ยทิทํ อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโขติ โย อยํ จตูหิ อุปาทาเนหิ อนุปาทิยิตฺวา จิตฺตสฺส อรหตฺตผลสงฺขาโต วิโมกฺโข, โสปิ เอตทตฺถาย; อปจฺจยปรินิพฺพานตฺถาย เอวาติ อตฺโถ.

如今若有愚钝、智慧低劣之人说：“律究竟是为了什么？”为了堵住他们这样说的口实，而开示“律是为了防护”等。于此，“律是为了防护”是指全部的律制都是为了防护身门与语门。它是以活命清净为终极之戒的亲依止缘；意即是其助缘。此理通于一切处。再者，“无悔”是指对已作和未作的善恶，心中没有追悔。“欢悦”是微弱、初萌的喜。“喜”是强烈、深厚的喜。“轻安”是身心焦躁的平息。“乐”是身乐与心乐。此二者皆为定的亲依止缘。“定”是心一境性。“如实知见”是初期的观；此为生灭智的同义词。心一境性确实是初期观的亲依止缘。“厌离”是已达顶点、朝向出离的强力之观。“离贪”是圣道。“解脱”是阿罗汉果。四种圣道皆为阿罗汉果的亲依止缘。“解脱知见”是省察智。“解脱知见是为了无取般涅槃”，即是为了无缘的般涅槃。因为它确实是无缘般涅槃的助缘，当证得它时，必然般涅槃。“此说为此义”，是说此所谓的律论即是为此义。“商议”即是律的商议。“近因”，是说此“律是为了防护”等相续的缘性，亦为此义。“倾听”，即是对这相续缘起之说的倾听。听闻此说所生起的智，亦为此义。“此即心无取解脱”，是说不执取于四种取而有的、名为阿罗汉果的心解脱，亦为此义；意即亦是为了无缘的般涅槃。

๓๖๗. อนุโยควตฺตคาถาสุ ปฐมคาถา วุตฺตตฺถา เอว.

367. 审问行仪诸偈中的第一首偈，其义已述。

วตฺถุํ วิปตฺตึ อาปตฺตึ, นิทานํ อาการอโกวิโท ปุพฺพาปรํ น ชานาตีติ ‘‘วตฺถุ’’นฺติอาทีนิ ‘‘น ชานาตี’’ติ ปเทน สมฺพนฺโธ. ‘‘อโกวิโท’’ติ [Pg.209] ปทสฺส ‘‘ส เว ตาทิสโก’’ติ อิมินา สมฺพนฺโธ. ตสฺมา อยเมตฺถ โยชนา – โย ภิกฺขุ ปาราชิกาทีนํ วตฺถุํ น ชานาติ, จตุพฺพิธํ วิปตฺตึ น ชานาติ, สตฺตวิธํ อาปตฺตึ น ชานาติ, ‘‘อิทํ สิกฺขาปทํ อสุกสฺมึ นาม นคเร ปญฺญตฺต’’นฺติ เอวํ นิทานํ น ชานาติ, ‘‘อิทํ ปุริมวจนํ อิทํ ปจฺฉิมวจน’’นฺติ ปุพฺพาปรํ น ชานาติ, ‘‘อิทํ กตํ อิทํ อกต’’นฺติ กตากตํ น ชานาติ. สเมน จาติ เตเนว ปุพฺพาปรํ อชานนสฺส สเมน อญฺญาเณน, ‘‘กตากตํ น ชานาตี’’ติ วุตฺตํ โหติ; เอวํ ตาว นชานาติ-ปเทน สทฺธึ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ. ยํ ปเนตํ ‘‘อาการอโกวิโท’’ติ วุตฺตํ, ตตฺถ อาการอโกวิโทติ การณาการเณ อโกวิโท. อิติ ยฺวายํ วตฺถุอาทีนิปิ น ชานาติ, อาการสฺส จ อโกวิโท, ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ อปฏิกฺโขติ วุจฺจติ.

“事、堕、罪、因缘、前后，于因理不善巧者不知。”于此，“事”等词与“不知”一词相关联。“不善巧”一词与“他确实是那样的人”相关联。因此，此处的句义结合如下：若有比丘不知波罗夷等事，不知四种堕，不知七种罪，不知“此学处是在某某城制定”这样的因缘，不知“此是前言，此是后语”这样的前后，不知“此是已作，此是未作”这样的已作未作。同样地，是由于不知前后，以同样的无明，而说“不知已作未作”；如是，首先当知（这些词）与“不知”一词的关联。至于所说的“于因理不善巧”，是指于因与非因不善巧。如是，此比丘既不知事等，又于因理不善巧，这样的比丘确实被称为不可教诫者。

กมฺมญฺจ อธิกรณญฺจาติ อิเมสมฺปิ ปทานํ ‘‘น ชานาตี’’ติ ปเทเนว สมฺพนฺโธ. อยํ ปเนตฺถ โยชนา – ตเถว อิติ ยฺวายํ กมฺมญฺจ น ชานาติ, อธิกรณญฺจ น ชานาติ, สตฺตปฺปกาเร สมเถ จาปิ อโกวิโท, ราคาทีหิ ปน รตฺโต ทุฏฺโฐ จ มูฬฺโห จ, ภเยน ภยา คจฺฉติ, สมฺโมเหน โมหา คจฺฉติ, รตฺตตฺตา ปน ทุฏฺฐตฺตา จ ฉนฺทา โทสา จ คจฺฉติ, ปรํ สญฺญาเปตุํ อสมตฺถตาย น จ สญฺญตฺติกุสโล, การณาการณทสฺสเน อสมตฺถตาย นิชฺฌตฺติยา จ อโกวิโท อตฺตโน สทิสาย ปริสาย ลทฺธตฺตา ลทฺธปกฺโข, หิริยา ปริพาหิรตฺตา อหิริโก, กาฬเกหิ กมฺเมหิ สมนฺนาคตตฺตา กณฺหกมฺโม, ธมฺมาทริยปุคฺคลาทริยานํ อภาวโต อนาทโร, ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ อปฏิกฺโขติ วุจฺจติ, น ปฏิกฺขิตพฺโพ น โอโลเกตพฺโพ, น สมฺมนฺนิตฺวา อิสฺสริยาธิปจฺจเชฏฺฐกฏฺฐาเน ฐเปตพฺโพติ อตฺโถ. สุกฺกปกฺขคาถานมฺปิ โยชนานโย วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพติ.

“‘羯磨（kamma）与诤事（adhikaraṇa）’，这些词也与‘不知’一词相关联。此处的解释是：同样地，若有比丘不知羯磨，不知诤事，于七种止诤法（samatha）也不善巧，为贪等所染，有嗔、有痴，因恐惧而行，因愚痴而行，又因贪欲与嗔恚而行，无能力说服他人，不善于劝导，无能力开示因与非因，于决断不善巧，因获得与自己相似的会众而有了党羽，因远离惭（hiri）而无惭，因具足黑业而为黑业者，因于法、于人（puggala）无敬意而不恭敬，这样的比丘被称为不可教诫者。其义是：不应教诫，不应理睬，不应在认可后安置于权威、主导、首领的地位。白分诸偈的解释方法，当知亦如前述。”

จูฬสงฺคามวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

小争论释义 终。

มหาสงฺคาโม

大争论

โวหรนฺเตน ชานิตพฺพาทิวณฺณนา

审理者应知事项等释义

๓๖๘-๓๗๔. มหาสงฺคาเม [Pg.210] – วตฺถุโต วา วตฺถุํ สงฺกมตีติ ‘‘ปฐมปาราชิกวตฺถุ มยา ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’ติ วตฺวา ปุน ปุจฺฉิยมาโน นิฆํสิยมาโน ‘‘น มยา ปฐมปาราชิกสฺส วตฺถุ ทิฏฺฐํ, น สุตํ; ทุติยปาราชิกสฺส วตฺถุ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’ติ วทติ. เอเตเนว นเยน เสสวตฺถุสงฺกมนํ, วิปตฺติโต วิปตฺติสงฺกมนํ อาปตฺติโต อาปตฺติสงฺกมนญฺจ เวทิตพฺพํ. โย ปน ‘‘เนว มยา ทิฏฺฐํ, น สุต’’นฺติ วตฺวา ปจฺฉา ‘‘มยาเปตํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’ติ วทติ, ‘‘ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’ติ วตฺวา ปจฺฉา ‘‘น ทิฏฺฐํ วา น สุตํ วา’’ติ วทติ, อยํ อวชานิตฺวา ปฏิชานาติ, ปฏิชานิตฺวา อวชานาตีติ เวทิตพฺโพ. เอเสว อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ นาม.

368-374. 在大论诤中——从一事转移至另一事，即是说：说了“我曾见或曾闻第一波罗夷事”，之后被追问、被诘难时，他说：“我未曾见、未曾闻第一波罗夷事；我曾见或曾闻第二波罗夷事。”应知以此理路，有其余事的转移、从一过失（vipatti）转移至另一过失，以及从一罪（āpatti）转移至另一罪。又，若人说了“我既未见，也未闻”，之后却说“我的确曾见或曾闻”；或说了“曾见或曾闻”，之后却说“未曾见或未曾闻”，此人应被理解为否认后承认，承认后否认。此即名为“以他言搪塞”。

๓๗๕. วณฺณาวณฺโณติ นีลาทิวณฺณาวณฺณวเสน สุกฺกวิสฺสฏฺฐิสิกฺขาปทํ วุตฺตํ. วจนมนุปฺปทานนฺติ สญฺจริตฺตํ วุตฺตํ. กายสํสคฺคาทิตฺตยํ สรูเปเนว วุตฺตํ. อิติ อิมานิ ปญฺจ เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาโค ปุพฺพปโยโคติ เวทิตพฺพานิ.

375. 所谓“种种颜色”（vaṇṇāvaṇṇa）：这是就青色等种种颜色方面，针对出精学处而说。所谓“随语传言”（vacanamanuppadāna），是指作媒学处。身体接触等三者，是就其本身的形式而说。应知这五者是淫欲法的前分、前方便。

๓๗๖. จตฺตาริ อปโลกนกมฺมานีติ อธมฺเมนวคฺคาทีนิ. เสเสสุปิ เอเสว นโย. อิติ จตฺตาริ จตุกฺกานิ โสฬส โหนฺติ.

376. 四种求听羯磨，即以非法与不和合等为首。其余的也依此理路。如此，四个四法，共成十六法。

อคติอคนฺตพฺพวณฺณนา

邪行与不应行释义

๓๗๙. พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหตีติ วินยธเรน หิ เอวํ ฉนฺทาทิคติยา อธิกรเณ วินิจฺฉิเต ตสฺมึ วิหาเร สงฺโฆ ทฺวิธา ภิชฺชติ. โอวาทูปชีวินิโย ภิกฺขุนิโยปิ ทฺเว ภาคา โหนฺติ. อุปาสกาปิ อุปาสิกาโยปิ ทารกาปิ ทาริกาโยปิ เตสํ อารกฺขเทวตาปิ ตเถว ทฺวิธา ภิชฺชนฺติ. ตโต ภุมฺมเทวตา อาทึ กตฺวา ยาว อกนิฏฺฐพฺรหฺมาโน ทฺวิธาว โหนฺติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ…เป… ทุกฺขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ.

379. “为众多人的不利而行”：此谓，若持律者如此因欲等邪行而裁决争端，则该寺院的僧团会分裂为二。依靠教诫为生的比丘尼们也会分成两派。优婆塞、优婆夷、童男、童女，乃至他们的守护神，也同样会分裂为二。于是，从地居天（bhummadevatā）开始，上至色究竟天的梵天，也都会分裂为二。是故说：“为众多人的不利而行……为天与人的痛苦。”

๓๘๒. วิสมนิสฺสิโตติ [Pg.211] วิสมานิ กายกมฺมาทีนิ นิสฺสิโต. คหนนิสฺสิโตติ มิจฺฉาทิฏฺฐิอนฺตคฺคาหิกทิฏฺฐิสงฺขาตํ คหนํ นิสฺสิโต. พลวนิสฺสิโตติ พลวนฺเต อภิญฺญาเต ภิกฺขู นิสฺสิโต.

382. “依止不平”：即依止不平等的身体行为等。“依止丛林”：即依止被称为邪见、边执见的见解丛林。“依止强者”：即依止有能力、有名的比丘。

๓๙๓. ตสฺส อวชานนฺโตติ ตสฺส วจนํ อวชานนฺโต. อุปโยคตฺเถ วา สามิวจนํ, ตํ อวชานนฺโตติ อตฺโถ.

393. “轻蔑彼”：即轻蔑他的言语。或者，所有格是用于对象之义，意即‘轻蔑他’。

๓๙๔. ยํ อตฺถายาติ ยทตฺถาย. ตํ อตฺถนฺติ โส อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

394. “为何目的”即是“为其目的”。“彼目的”即是“其目的”。其余各处都显而易见。

มหาสงฺคามวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

大争论释义终。

กถินเภทํ

迦絺那品

กถินอตฺถตาทิวณฺณนา

铺展迦絺那等释义

๔๐๓. กถิเน [Pg.212] – อฏฺฐ มาติกาติ ขนฺธเก วุตฺตา ปกฺกมนนฺติกาทิกา อฏฺฐ. ปลิโพธานิสํสาปิ ปุพฺเพ วุตฺตา เอว.

403. 迦絺那——八母：即在犍度中所说的出行等八项。障碍与利益也已如前所说。

๔๐๔. ปโยคสฺสาติ จีวรโธวนาทิโน สตฺตวิธสฺส ปุพฺพกรณสฺสตฺถาย โย อุทกาหรณาทิโก ปโยโค กยิรติ, ตสฺส ปโยคสฺส. กตเม ธมฺมา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโยติ อนาคตวเสน อนนฺตรา หุตฺวา กตเม ธมฺมา ปจฺจยา โหนฺตีติ อตฺโถ. สมนนฺตรปจฺจเยนาติ สุฏฺฐุ อนนฺตรปจฺจเยน, อนนฺตรปจฺจยเมว อาสนฺนตรํ กตฺวา ปุจฺฉติ. นิสฺสยปจฺจเยนาติ อุปฺปชฺชมานสฺส ปโยคสฺส นิสฺสยํ อาธารภาวํ อุปคตา วิย หุตฺวา กตเม ธมฺมา ปจฺจยา โหนฺตีติ อตฺโถ. อุปนิสฺสยปจฺจเยนาติ อุเปเตน นิสฺสยปจฺจเยน; นิสฺสยปจฺจยเมว อุปคตตรํ กตฺวา ปุจฺฉติ. ปุเรชาตปจฺจเยนาติ อิมินา ปฐมํ อุปฺปนฺนสฺส ปจฺจยภาวํ ปุจฺฉติ. ปจฺฉาชาตปจฺจเยนาติ อิมินา ปจฺฉา อุปฺปชฺชนกสฺส ปจฺจยภาวํ ปุจฺฉติ. สหชาตปจฺจเยนาติ อิมินา อปุพฺพํ อจริมํ อุปฺปชฺชมานานํ ปจฺจยภาวํ ปุจฺฉติ. ปุพฺพกรณสฺสาติ โธวนาทิโน ปุพฺพกรณสฺส. ปจฺจุทฺธารสฺสาติ ปุราณสงฺฆาฏิอาทีนํ ปจฺจุทฺธรณสฺส. อธิฏฺฐานสฺสาติ กถินจีวราธิฏฺฐานสฺส. อตฺถารสฺสาติ กถินตฺถารสฺส. มาติกานญฺจ ปลิโพธานญฺจาติ อฏฺฐนฺนํ มาติกานํ ทฺวินฺนญฺจ ปลิโพธานํ. วตฺถุสฺสาติ สงฺฆาฏิอาทิโน กถินวตฺถุสฺส; เสสํ วุตฺตนยเมว.

404. 所谓“作业”(payoga)，是指为了洗涤衣物等七种前行准备(pubbakaraṇa)，而作的取水等作业。“何等法为无间缘(anantarapaccaya)之缘？”意即：在未来成为无间而为缘的法是哪些？“为等无间缘(samanantarapaccaya)”：即“极无间缘”，是更切近地询问无间缘。“为依止缘(nissayapaccaya)”：意即：对于正在生起的作业，犹如已成为其依止、基础而为缘的法是哪些？“为亲依止缘(upanissayapaccaya)”：即以强依止缘；是更深入地询问依止缘。“为前生缘(purejātapaccaya)”：以此询问先生起的缘的状态。“为后生缘(pacchājātapaccaya)”：以此询问后生起的缘的状态。“为俱生缘(sahajātapaccaya)”：以此询问非前非后、同时生起的诸法的缘的状态。“前行准备(pubbakaraṇa)”：即洗涤等前行准备。“舍弃(paccuddhāra)”：即舍弃旧僧伽梨(saṅghāṭi)等。“决意(adhiṭṭhāna)”：即迦絺那(kathina)衣的决意。“铺展(atthāra)”：即铺展迦絺那。“母(mātikā)与障碍(palibodha)”：即八母与二障碍。“事(vatthu)”：即僧伽梨等迦絺那事；其余如前所说。

เอวํ ยญฺจ ลพฺภติ ยญฺจ น ลพฺภติ, สพฺพํ ปุจฺฉิตฺวา อิทานิ ยํ ยสฺส ลพฺภติ, ตเทว ทสฺเสนฺโต ปุพฺพกรณํ ปโยคสฺสาติอาทินา นเยน วิสฺสชฺชนมาห. ตสฺสตฺโถ – ยํ วุตฺตํ ‘‘ปโยคสฺส กตเม ธมฺมา’’ติอาทิ, ตตฺถ วุจฺจเต, ปุพฺพกรณํ ปโยคสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย, สมนนฺตรนิสฺสยอุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. ปโยคสฺส หิ สตฺตวิธมฺปิ ปุพฺพกรณํ ยสฺมา เตน ปโยเคน นิปฺผาเทตพฺพสฺส ปุพฺพกรณสฺสตฺถาย โส ปโยโค กยิรติ, ตสฺมา อิเมหิ จตูหิ ปจฺจเยหิ ปจฺจโย โหติ. ปุเรชาตปจฺจเย ปเนส อุทฺทิฏฺฐธมฺเมสุ เอกธมฺมมฺปิ น [Pg.213] ลภติ, อญฺญทตฺถุ ปุพฺพกรณสฺส สยํ ปุเรชาตปจฺจโย โหติ, ปโยเค สติ ปุพฺพกรณสฺส นิปฺผชฺชนโต. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปโยโค ปุพฺพกรณสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย’’ติ. ปจฺฉาชาตปจฺจยํ ปน ลภติ, เตน วุตฺตํ – ‘‘ปุพฺพกรณํ ปโยคสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย’’ติ. ปจฺฉา อุปฺปชฺชนกสฺส หิ ปุพฺพกรณสฺส อตฺถาย โส ปโยโค กยิรติ. สหชาตปจฺจยํ ปน มาติกาปลิโพธานิสํสสงฺขาเต ปนฺนรส ธมฺเม ฐเปตฺวา อญฺโญ ปโยคาทีสุ เอโกปิ ธมฺโม น ลภติ, เต เอว หิ ปนฺนรส ธมฺมา สห กถินตฺถาเรน เอกโต นิปฺผชฺชนฺตีติ อญฺญมญฺญํ สหชาตปจฺจยา โหนฺติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปนฺนรส ธมฺมา สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย’’ติ. เอเตนุปาเยน สพฺพปทวิสฺสชฺชนานิ เวทิตพฺพานิ.

如此，在询问了何者可得、何者不可得之后，如今，为了开示何者为谁所得，尊者优波离便以“前行准备对作业”等理路作出解答。其义为：对于所说的“对作业而言，何等法为缘？”等，在此解答道：前行准备是作业的无间缘、等无间缘、依止缘、亲依止缘(upanissayapaccaya)。因为作业是为了完成须由其成就的前行准备而作，所以前行准备是作业的这四种缘。但在前生缘(purejātapaccaya)中，此作业于所说的诸法中一法也不可得；反之，作业本身是前行准备的前生缘，因为有作业，前行准备才能完成。是故说：“作业是前行准备的前生缘。”然而，此作业可得后生缘，是故说：“前行准备是作业的后生缘。”因为该作业是为了后来生起的前行准备而作。至于俱生缘，除了名为纲目、障碍与利益的十五法外，作业等中无一法可得，因为正是这十五法与铺展迦絺那(kathina)同时成就，故它们互为俱生缘。是故说：“十五法为俱生缘。”应以此方法了知所有文句的解答。

ปุพฺพกรณนิทานาทิวิภาควณฺณนา

前行准备、因缘等分别释义

๔๐๕. ปุพฺพกรณํ กึนิทานนฺติอาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชนํ อุตฺตานเมว.

405. “前行准备以何为因”等问答，其义甚明。

๔๐๖-๗. ‘‘ปโยโค กึนิทาโน’’ติอาทีสุ ปุจฺฉาทฺวยวิสฺสชฺชเนสุ เหตุนิทาโน ปจฺจยนิทาโนติ เอตฺถ ฉ จีวรานิ เหตุ เจว ปจฺจโย จาติ เวทิตพฺพานิ. ปุพฺพปโยคาทีนญฺหิ สพฺเพสํ ตานิเยว เหตุ, ตานิ ปจฺจโย. น หิ ฉพฺพิเธ จีวเร อสติ ปโยโค อตฺถิ, น ปุพฺพกรณาทีนิ, ตสฺมา ‘‘ปโยโค เหตุนิทาโน’’ติอาทิ วุตฺตํ.

406-407. 在“作法以何为因”等二问的回答中，当知六种衣既是因也是缘。确实，对于一切前行作法等，彼等即是因，彼等即是缘。若无六种衣，则无作法，亦无前行等，是故说‘作法以因为源’等。

๔๐๘. สงฺคหวาเร – วจีเภเทนาติ ‘‘อิมาย สงฺฆาฏิยา, อิมินา อุตฺตราสงฺเคน, อิมินา อนฺตรวาสเกน กถินํ อตฺถรามี’’ติ เอเตน วจีเภเทน. กติมูลาทิปุจฺฉาวิสฺสชฺชเน – กิริยา มชฺเฌติ ปจฺจุทฺธาโร เจว อธิฏฺฐานญฺจ.

408. 在摄颂中，“以言语差别”是指“我以此僧伽梨，以此上衣，以此下衣，铺设迦絺那”这样的言语差别。在“几为根”等问题的回答中，“行为在中间”是指撤除与决意。

๔๑๑. วตฺถุวิปนฺนํ โหตีติ อกปฺปิยทุสฺสํ โหติ. กาลวิปนฺนํ นาม อชฺช ทายเกหิ ทินฺนํ สฺเว สงฺโฆ กถินตฺถารกสฺส เทติ. กรณวิปนฺนํ นาม ตทเหว ฉินฺทิตฺวา อกตํ.

411. 物不成(vatthuvipanna)，是指不如法的布。时不成(kālavipanna)，是指施主今日所施之物，僧团于明日才授与铺设迦絺那者。作不成(karaṇavipanna)，是指于当日裁剪而未制作完成。

กถินาทิชานิตพฺพวิภาควณฺณนา

迦絺那等应知差别释义

๔๑๒. กถินํ [Pg.214] ชานิตพฺพนฺติอาทิปุจฺฉาย วิสฺสชฺชเน – เตสญฺเญว ธมฺมานนฺติ เยสุ รูปาทิธมฺเมสุ สติ กถินํ นาม โหติ, เตสํ สโมธานํ มิสฺสีภาโว. นามํ นามกมฺมนฺติอาทินา ปน ‘‘กถิน’’นฺติ อิทํ พหูสุ ธมฺเมสุ นามมตฺตํ, น ปรมตฺถโต เอโก ธมฺโม อตฺถีติ ทสฺเสติ.

412. 关于“应知迦絺那”等问题的回答——所谓迦絺那，是指在那些色等诸法存在时，彼等之集合与混合。通过“名与名业”等，则显示“迦絺那”此词，仅是众多法之名，并非胜义上存在一法。

จตุวีสติยา อากาเรหีติ ‘‘น อุลฺลิขิตมตฺเตนา’’ติอาทีหิ ปุพฺเพ วุตฺตการเณหิ. สตฺตรสหิ อากาเรหีติ ‘‘อหเตน อตฺถตํ โหติ กถิน’’นฺติอาทีหิ ปุพฺเพ วุตฺตการเณหิ. นิมิตฺตกมฺมาทีสุ ยํ วตฺตพฺพํ สพฺพํ กถินกฺขนฺธกวณฺณนายํ วุตฺตํ.

所谓“以二十四种行相”，是指先前所说的“非仅以划线”等原因。所谓“以十七种行相”，是指先前所说的“以新净布铺设为迦絺那”等原因。关于相(nimitta)、业(kamma)等一切应说之事，皆已在《迦絺那犍度释义》中说过。

๔๑๖. เอกุปฺปาทา เอกนิโรธาติ อุปฺปชฺชมานาปิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ, นิรุชฺฌมานาปิ เอกโต นิรุชฺฌนฺติ. เอกุปฺปาทา นานานิโรธาติ อุปฺปชฺชมานา เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ, นิรุชฺฌมานา นานา นิรุชฺฌนฺติ. กึ วุตฺตํ โหติ? สพฺเพปิ อตฺถาเรน สทฺธึ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ, อตฺถาเร หิ สติ อุทฺธาโร นาม. นิรุชฺฌมานา ปเนตฺถ ปุริมา ทฺเว อตฺถาเรน สทฺธึ เอกโต นิรุชฺฌนฺติ, อุทฺธารภาวํ ปาปุณนฺติ. อตฺถารสฺส หิ นิโรโธ เอเตสญฺจ อุทฺธารภาโว เอกกฺขเณ โหติ, อิตเร นานา นิรุชฺฌนฺติ. เตสุ อุทฺธารภาวํ ปตฺเตสุปิ อตฺถาโร ติฏฺฐติเยว. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

416. 同生同灭，谓生起时一同生起，灭去时亦一同灭去。同生异灭，谓生起时一同生起，灭去时则各别灭去。此是何义？所有除去皆与铺展(atthāra)一同生起，因为有铺展，才有除去(uddhāra)之名。于灭去时，此中前二者与铺展一同灭去，达到除去的状态。因为铺展之灭去与彼等之除去状态，于同一刹那发生，其余则各别灭去。即使它们已达到除去的状态，铺展仍然存在。其余各处，其义自明。

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

于《普端严》律释义中

กถินเภทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

迦絺那分别释义终。

ปญฺญตฺติวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

施设品释义终。

อุปาลิปญฺจกํ

优波离五问

อนิสฺสิตวคฺควณฺณนา

无依止品释义

๔๑๗. อุปาลิปญฺเหสุ [Pg.215] กติหิ นุ โข ภนฺเตติ ปุจฺฉาย อยํ สมฺพนฺโธ. เถโร กิร รโหคโต สพฺพานิ อิมานิ ปญฺจกานิ อาวชฺเชตฺวา ‘‘ภควนฺตํ ทานิ ปุจฺฉิตฺวา อิเมสํ นิสฺสาย วสนกาทีนํ อตฺถาย ตนฺตึ ฐเปสฺสามี’’ติ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘กติหิ นุ โข ภนฺเต’’ติอาทินา นเยน ปญฺเห ปุจฺฉิ. เตสํ วิสฺสชฺชเน อุโปสถํ น ชานาตีติ นววิธํ อุโปสถํ น ชานาติ. อุโปสถกมฺมํ น ชานาตีติ อธมฺเมนวคฺคาทิเภทํ จตุพฺพิธํ อุโปสถกมฺมํ น ชานาติ. ปาติโมกฺขํ น ชานาตีติ ทฺเว มาติกา น ชานาติ. ปาติโมกฺขุทฺเทสํ น ชานาตีติ ภิกฺขูนํ ปญฺจวิธํ ภิกฺขุนีนํ จตุพฺพิธนฺติ นววิธํ ปาติโมกฺขุทฺเทสํ น ชานาติ.

417. 在优波离五问中，关于“尊者，以几许（katihi nu kho bhante）”之问，其关联如下。据说，长老(thero)独处静居时，思惟所有此等五法集后，心想：“我现在当请问世尊，为依止彼等而住者等之义利，我将确立圣典。”于是他走近世尊，以“尊者，以几许”等方式提问。在对这些问题的解答中：“不知布萨”，即不知九种布萨。“不知布萨羯磨”，即不知以不如法成组等分别的四种布萨羯磨。“不知波罗提木叉”，即不知两种母法(mātikā)。“不知诵说波罗提木叉”，即不知比丘的五种与比丘尼的四种，共九种诵说波罗提木叉。

ปวารณํ น ชานาตีติ นววิธํ ปวารณํ น ชานาติ. ปวารณากมฺมํ น ชานาตีติ อธมฺเมนวคฺคาทิเภทํ จตุพฺพิธํ ปวารณากมฺมํ น ชานาติ.

“不知自恣”，即不知九种自恣。“不知自恣羯磨”，即不知以不如法成组等分别的四种自恣羯磨。

อาปตฺตานาปตฺตึ น ชานาตีติ ตสฺมึ ตสฺมึ สิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐํ อาปตฺติญฺจ อนาปตฺติญฺจ น ชานาติ.

“不知犯与不犯”，即不知在每一学处(sikkhāpada)中所指定的犯与不犯。

อาปนฺโน กมฺมกโตติ อาปตฺตึ อาปนฺโน ตปฺปจฺจยาว สงฺเฆน กมฺมํ กตํ โหติ.

“犯戒已作羯磨者”，即已犯下过失，且因此，僧团已对他作了羯磨。

นปฺปฏิปฺปสฺสมฺภนวคฺควณฺณนา

不应止息品释义

๔๒๐. กมฺมํ นปฺปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺพนฺติ อยํ ยสฺมา อนุโลมวตฺเต น วตฺตติ, ตสฺมา นาสฺส กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺพํ; สรชฺชุโกว วิสฺสชฺเชตพฺโพติ อตฺโถ.

420. “不应止息其羯磨”者，即此比丘因不遵行随顺之行仪，故不应止息其羯磨；其义是：应连同其绳索一并放出。

๔๒๑. สเจ อุปาลิ สงฺโฆ สมคฺคกรณียานิ กมฺมานิ กโรตีติ สเจ สมคฺเคหิ กรณียานิ อุโปสถาทีนิ กมฺมานิ กโรติ, อุโปสถปวารณาทีสุ หิ ฐิตาสุ อุปตฺถมฺโภ น ทาตพฺโพ. สเจ หิ สงฺโฆ อจฺจยํ เทสาเปตฺวา สงฺฆสามคฺคึ กโรติ, ติณวตฺถารกสมถํ วา กตฺวา อุโปสถปวารณํ กโรติ, เอวรูปํ สมคฺคกรณียํ นาม กมฺมํ โหติ. ตตฺร เจติ สเจ ตาทิเส กมฺเม ภิกฺขุโน นกฺขมติ, ทิฏฺฐาวิกมฺมมฺปิ [Pg.216] กตฺวา ตถารูปา สามคฺคี อุเปตพฺพา, เอวํ วิโลมคฺคาโห น คณฺหิตพฺโพ. ยตฺร ปน อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ สตฺถุ สาสนํ ทีเปนฺติ, ตตฺถ ทิฏฺฐาวิกมฺมํ น วฏฺฏติ, ปฏิพาหิตฺวา ปกฺกมิตพฺพํ.

421. “伍巴利，若僧团作应和合而作之羯磨”者，即若以和合的方式作应作的布萨等羯磨，于布萨、自恣等（法事）停滞时，实不应给予（破坏和合的）支持。若僧团确实令人发露过失后达成僧团和合，或行“如草覆地”息诤后举行布萨、自恣，如是则名为“应和合而作之羯磨”。于此，即于如是羯磨中，若有比丘不认同，亦应作了显露己见之行后，加入此等和合，不应如此执取相违之见。然而，在有人宣说非法、非律、非导师教法之处，则不适合作显露己见之行，应阻止（羯磨）后离去。

อุสฺสิตมนฺตี จาติ โลภโทสโมหมานุสฺสนฺนํ วาจํ ภาสิตา กณฺหวาโจ อนตฺถกทีปโน. นิสฺสิตชปฺปีติ อตฺตโน ธมฺมตาย อุสฺสทยุตฺตํ ภาสิตุํ น สกฺโกติ; อถ โข ‘‘มยา สทฺธึ ราชา เอวํ กเถสิ, อสุกมหามตฺโต เอวํ กเถสิ, อสุโก นาม มยฺหํ อาจริโย วา อุปชฺฌาโย วา เตปิฏโก มยา สทฺธึ เอวํ กเถสี’’ติ เอวํ อญฺญํ นิสฺสาย ชปฺปติ. น จ ภาสานุสนฺธิกุสโลติ กถานุสนฺธิวจเน จ วินิจฺฉยานุสนฺธิวจเน จ อกุสโล โหติ. น ยถาธมฺเม ยถาวินเยติ น ภูเตน วตฺถุนา อาปตฺตึ สาเรตฺวา โจเทตา โหติ.

“又，言语高慢者”，即说充满贪、嗔、痴、慢之语者，是黑语者，是阐说无益者。“依止而语者”，即不能依自己的本质说出有分量的话；反倒是如此依止他人而语：“国王曾与我如是说，某某大臣曾如是说，某某是我的阿阇梨或戒师，那位三藏法师曾与我如是说。”“又不善于言语之衔接者”，即于言谈之衔接及决断之衔接皆不善巧。“不如法不如律者”，即不是以真实之事令（他人）忆起其罪而进行举发者。

อุสฺสาเทตา โหตีติ ‘‘อมฺหากํ อาจริโย มหาเตปิฏโก ปรมธมฺมกถิโก’’ติอาทินา นเยน เอกจฺจํ อุสฺสาเทติ. ทุติยปเท ‘‘อาปตฺตึ กึ โส น ชานาตี’’ติอาทินา เอกจฺจํ อปสาเทติ. อธมฺมํ คณฺหาตีติ อนิยฺยานิกปกฺขํ คณฺหาติ. ธมฺมํ ปฏิพาหตีติ นิยฺยานิกปกฺขํ ปฏิพาหติ. สมฺผญฺจ พหุํ ภาสตีติ พหุํ นิรตฺถกกถํ กเถติ.

“高举”是指以“我们的老师是大三藏师，是至上的说法者”等方式高举某人。在第二句中，以“他为何不知晓罪呢”等方式贬低某人。“执取非法”是指执取不导向出离之分。“排斥法”是指排斥导向出离之分。“多说无义语”是指说许多无益之语。

ปสยฺห ปวตฺตา โหตีติ อนชฺฌิฏฺโฐ ภาเร อนาโรปิเต เกวลํ มานํ นิสฺสาย อชฺโฌตฺถริตฺวา อนธิกาเร กเถตา โหติ. อโนกาสกมฺมํ กาเรตฺวาติ โอกาสกมฺมํ อกาเรตฺวา ปวตฺตา โหติ. น ยถาทิฏฺฐิยา พฺยากตา โหตีติ ยสฺส อตฺตโน ทิฏฺฐิ ตํ ปุรกฺขตฺวา น พฺยากตา; ลทฺธึ นิกฺขิปิตฺวา อยถาภุจฺจํ อธมฺมาทีสุ ธมฺมาทิลทฺธิโก หุตฺวา กเถตา โหตีติ อตฺโถ.

“强行发言”是指未经请求，未被赋予责任，仅依于我慢，压倒他人，于自己无权之事发言。“未请求许可而行”是指未请求许可而发言。“不如其见而解说”是指不以自己的见解为先而解说；其义是：放下自己的见解，不如实地，于非法等事中，持有“此是法”等见解而说。

โวหารวคฺควณฺณนา

决断品释义

๔๒๔. อาปตฺติยา ปโยคํ น ชานาตีติ ‘‘อยํ อาปตฺติ กายปฺปโยคา, อยํ วจีปโยคา’’ติ น ชานาติ. อาปตฺติยา วูปสมํ น ชานาตีติ ‘‘อยํ อาปตฺติ เทสนาย วูปสมติ, อยํ วุฏฺฐาเนน, อยํ เนว เทสนาย น วุฏฺฐาเนนา’’ติ น ชานาติ. อาปตฺติยา น วินิจฺฉยกุสโล [Pg.217] โหตีติ ‘‘อิมสฺมึ วตฺถุสฺมึ อยํ อาปตฺตี’’ติ น ชานาติ, โทสานุรูปํ อาปตฺตึ อุทฺธริตฺวา ปติฏฺฐาเปตุํ น สกฺโกติ.

424. 不知罪之加行，即不知“此罪是身加行，此罪是语加行”。不知罪之止息，即不知“此罪由发露而止息，此罪由出罪而止息，此罪既不因发露也不因出罪而止息”。不善于决断罪，即不知“在此事中有此罪”，不能依照过失举出罪而确立之。

อธิกรณสมุฏฺฐานํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ อธิกรณํ อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ นิสฺสาย สมุฏฺฐาติ, อิทํ จตสฺโส วิปตฺติโย, อิทํ ปญฺจ วา สตฺต วา อาปตฺติกฺขนฺเธ, อิทํ จตฺตาริ สงฺฆกิจฺจานิ นิสฺสาย สมุฏฺฐาตี’’ติ น ชานาติ. ปโยคํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ อธิกรณํ ทฺวาทสมูลปฺปโยคํ, อิทํ จุทฺทสมูลปฺปโยคํ, อิทํ ฉมูลปโยคํ, อิทํ เอกมูลปโยค’’นฺติ น ชานาติ. อธิกรณานญฺหิ ยถาสกํมูลเมว ปโยคา นาม โหนฺติ, ตํ สพฺพมฺปิ น ชานาตีติ อตฺโถ. วูปสมํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ อธิกรณํ ทฺวีหิ สมเถหิ วูปสมติ, อิทํ ตีหิ, อิทํ จตูหิ, อิทํ เอเกน สมเถน วูปสมตี’’ติ น ชานาติ. น วินิจฺฉยกุสโล โหตีติ อธิกรณํ วินิจฺฉินิตฺวา สมถํ ปาเปตุํ น ชานาติ.

不知诤事之生起，即不知：“此诤事依十八分裂事而生起，此依四种堕罪，此依五或七罪蕴，此依四种僧事而生起”。不知方便，即不知：“此诤事有十二根本方便，此有十四根本方便，此有六根本方便，此有一根本方便”。诸诤事各自的根本即名为方便，他对此全然不知。不知平息，即不知：“此诤事以二种灭诤法平息，此以三种，此以四种，此以一种灭诤法平息”。不善于抉择，即不知抉择诤事后，令其达至平息。

กมฺมํ น ชานาตีติ ตชฺชนียาทิ สตฺตวิธํ กมฺมํ น ชานาติ. กมฺมสฺส กรณํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ กมฺมํ อิมินา นีหาเรน กาตพฺพ’’นฺติ น ชานาติ. กมฺมสฺส วตฺถุํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ ตชฺชนียสฺส วตฺถุ, อิทํ นิยสฺสาทีน’’นฺติ น ชานาติ. วตฺตนฺติ สตฺตสุ กมฺเมสุ เหฏฺฐา จตุนฺนํ กมฺมานํ อฏฺฐารสวิธํ ติวิธสฺส จ อุกฺเขปนียกมฺมสฺส เตจตฺตาลีสวิธํ วตฺตํ น ชานาติ. กมฺมสฺส วูปสมํ น ชานาตีติ ‘‘โย ภิกฺขุ วตฺเต วตฺติตฺวา ยาจติ, ตสฺส กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺพํ, อจฺจโย เทสาเปตพฺโพ’’ติ น ชานาติ.

不知羯磨，即不知呵责等七种羯磨。不知羯磨之作法，即不知“此羯磨应以此方法作”。不知羯磨之事，即不知“此为呵责羯磨之事，此为依止等羯磨之事”。不知行法，即不知七种羯磨中，下方四种羯磨的十八种行法，以及三种举罪羯磨的四十三种行法。不知羯磨之平息，即不知“若有比丘遵行行法后乞请，应为彼平息其羯磨，应令其表白过失”。

วตฺถุํ น ชานาตีติ สตฺตนฺนํ อาปตฺติกฺขนฺธานํ วตฺถุํ น ชานาติ. นิทานํ น ชานาตีติ ‘‘อิทํ สิกฺขาปทํ อิมสฺมึ นคเร ปญฺญตฺตํ, อิทํ อิมสฺมิ’’นฺติ น ชานาติ. ปญฺญตฺตึ น ชานาตีติ ปญฺญตฺติอนุปญฺญตฺติอนุปฺปนฺนปญฺญตฺติวเสน ติวิธํ ปญฺญตฺตึ น ชานาติ. ปทปจฺจาภฏฺฐํ น ชานาตีติ สมฺมุขา กาตพฺพํ ปทํ น ชานาติ. ‘‘พุทฺโธ ภควา’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘ภควา พุทฺโธ’’ติ เหฏฺฐุปริยํ กตฺวา ปทํ โยเชติ.

不知事者，是不知七罪聚之事。不知缘起者，是不知“此学处于此城制订”。不知制订者，是不知依初制、随制、更随制之分的三种制订。不知词句错置者，是不知应在面前诵念的词句；当说“佛陀世尊”时，却上下颠倒地组合词句为“世尊佛陀”。

อกุสโล จ โหติ วินเยติ วินยปาฬิยญฺจ อฏฺฐกถายญฺจ อกุสโล โหติ.

于律不善巧者，即于律之巴利及义注不善巧。

ญตฺตึ น ชานาตีติ สงฺเขปโต หิ ทุวิธา ญตฺติ – ‘‘เอสา ญตฺตี’’ติ เอวํ นิทฺทิฏฺฐา จ อนิทฺทิฏฺฐา จ. ตตฺถ ยา เอวํ อนิทฺทิฏฺฐา, สา ‘‘กมฺมญตฺติ’’ นาม โหติ. ยา นิทฺทิฏฺฐา, สา ‘‘กมฺมปาทญตฺติ’’ นาม, ตํ สพฺเพน สพฺพํ ญตฺตึ น ชานาติ. ญตฺติยา [Pg.218] กรณํ น ชานาตีติ นวสุ ฐาเนสุ กมฺมญตฺติยา กรณํ น ชานาติ, ทฺวีสุ ฐาเนสุ กมฺมปาทญตฺติยา. ญตฺติยา อนุสฺสาวนนฺติ ‘‘อิมิสฺสา ญตฺติยา เอกา อนุสฺสาวนา, อิมิสฺสา ติสฺโส’’ติ น ชานาติ. ญตฺติยา สมถํ น ชานาตีติ ยฺวายํ สติวินโย, อมูฬฺหวินโย, ตสฺสปาปิยสิกา, ติณวตฺถารโกติ จตุพฺพิโธ สมโถ ญตฺติยา วินา น โหติ, ตํ ญตฺติยา สมโถติ น ชานาติ. ญตฺติยา วูปสมํ น ชานาตีติ ยํ อธิกรณํ อิมินา จตุพฺพิเธน ญตฺติสมเถน วูปสมติ, ตสฺส ตํ วูปสมํ ‘‘อยํ ญตฺติยา วูปสโม กโต’’ติ น ชานาติ.

不知白者：简而言之，白有两种——如“此是白”这般已指明的与未指明的。其中，未指明者名为“羯磨白”；已指明者名为“羯磨支白”。他完全不知此白。不知作白者，即不知在九处作羯磨白，在二处作羯磨支白。不知白之随诵者，即不知“此白有一次随诵，此白有三次随诵”。不知白之止诤者：忆念毘尼、不痴毘尼、觅罪相、草覆地这四种止诤，无白则不成，他不知此为白之止诤。不知白之平息者：若有诤事以此四种白之止诤而平息，他不知其平息为“此乃由白所作之平息”。

สุตฺตํ น ชานาตีติ อุภโตวิภงฺคํ น ชานาติ. สุตฺตานุโลมํ น ชานาตีติ จตฺตาโร มหาปเทเส น ชานาติ. วินยํ น ชานาตีติ ขนฺธกปริวารํ น ชานาติ. วินยานุโลมํ น ชานาตีติ จตฺตาโร มหาปเทเสเยว น ชานาติ. น จ ฐานาฐานกุสโลติ การณาการณกุสโล น โหติ.

不知经者，即不知二分别。不知随顺经者，即不知四大教法。不知律者，即不知犍度与附随。不知随顺律者，即不知四大教法。不善于处非处者，即不善于因与非因。

ธมฺมํ น ชานาตีติ ฐเปตฺวา วินยปิฏกํ อวเสสํ ปิฏกทฺวยํ น ชานาติ. ธมฺมานุโลมํ น ชานาตีติ สุตฺตนฺติเก จตฺตาโร มหาปเทเส น ชานาติ. วินยํ น ชานาตีติ ขนฺธกปริวารเมว น ชานาติ. วินยานุโลมํ น ชานาตีติ จตฺตาโร มหาปเทเส น ชานาติ. อุภโตวิภงฺคา ปเนตฺถ อสงฺคหิตา โหนฺติ, ตสฺมายํ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ – ‘‘วินยนฺติ สกลํ วินยปิฏกํ น ชานาตี’’ติ ตํ น คเหตพฺพํ. น จ ปุพฺพาปรกุสโล โหตีติ ปุเรกถาย จ ปจฺฉากถาย จ อกุสโล โหติ. เสสํ สพฺพตฺถ วุตฺตปฏิปกฺขวเสน เญยฺยตฺตา ปุพฺเพ ปกาสิตตฺตา จ อุตฺตานเมวาติ.

“不知法”，即是除去律藏，不知其余二藏。“不知随顺法”，即是不知经中的四大教法。“不知律”，即是仅不知犍度与附随。“不知随顺律”，即是不知四大教法。于此，二部毗崩伽未被含摄，是故《古仑谛》(Kurundī)中所说“不知律即不知全部律藏”之语，不应采纳。“不善于前后”，即于前言后语不善巧。其余一切，因可由已说之义的反面得知，且先前已阐明，故是显而易见的。

อนิสฺสิตวคฺคนปฺปฏิปฺปสฺสมฺภนวคฺคโวหารวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

无依品、不应止息品、言说品释义终。

ทิฏฺฐาวิกมฺมวคฺควณฺณนา

见显品释义

๔๒๕. ทิฏฺฐาวิกมฺมวคฺเค – ทิฏฺฐาวิกมฺมาติ ทิฏฺฐีนํ อาวิกมฺมานิ; ลทฺธิปฺปกาสนานิ อาปตฺติเทสนาสงฺขาตานํ วินยกมฺมานเมตํ อธิวจนํ. อนาปตฺติยา ทิฏฺฐึ อาวิ กโรตีติ อนาปตฺติเมว อาปตฺตีติ เทเสตีติ อตฺโถ[Pg.219]. อเทสนาคามินิยาติ ครุกาปตฺติยา ทิฏฺฐึ อาวิกโรติ; สงฺฆาทิเสสญฺจ ปาราชิกญฺจ เทเสตีติ อตฺโถ. เทสิตายาติ ลหุกาปตฺติยาปิ เทสิตาย ทิฏฺฐึ อาวิกโรติ; เทสิตํ ปุน เทเสตีติ อตฺโถ.

425. 于见显品中：“见显”(diṭṭhāvikamma)即诸见之显现、宗见之揭示，此为名为“发露罪”(āpattidesanā)之律业(vinayakamma)的同义词。“以无犯显见”，其义为宣说无犯为有犯。“以不可悔过罪”，即以重罪显见，其义为宣说僧残(saṅghādisesa)或波罗夷(pārājika)罪。“以已悔过者”，即亦以已悔过的轻罪显见，其义为将已悔过者再次宣说。

จตูหิ ปญฺจหิ ทิฏฺฐินฺติ ยถา จตูหิ ปญฺจหิ ทิฏฺฐิ อาวิกตา โหติ, เอวํ อาวิกโรติ; จตฺตาโร ปญฺจ ชนา เอกโต อาปตฺตึ เทเสนฺตีติ อตฺโถ. มโนมานเสนาติ มนสงฺขาเตน มานเสน ทิฏฺฐึ อาวิกโรติ; วจีเภทํ อกตฺวา จิตฺเตเนว อาปตฺตึ เทเสตีติ อตฺโถ.

“以四五人显见”，即如见为四或五人所显现般，他如此显现；其义为四或五人一起发露罪。“以心意”，即以名为“心”(mana)的意(mānasa)显露见解；其义为不作言语，仅以心发露罪。

นานาสํวาสกสฺสาติ ลทฺธินานาสํวาสกสฺส วา กมฺมนานาสํวาสกสฺส วา สนฺติเก ทิฏฺฐึ อาวิกโรติ; อาปตฺตึ เทเสตีติ อตฺโถ. นานาสีมายาติ สมานสํวาสกสฺสาปิ นานาสีมาย ฐิตสฺส สนฺติเก อาวิกโรติ. มาฬกสีมาย หิ ฐิเตน สีมนฺตริกาย ฐิตสฺส สีมนฺตริกาย วา ฐิเตน อวิปฺปวาสสีมาย ฐิตสฺสาปิ อาปตฺตึ เทเสตุํ น วฏฺฏติ. อปกตตฺตสฺสาติ อุกฺขิตฺตกสฺส วา, ยสฺส วา อุโปสถปวารณา ฐปิตา โหนฺติ, ตสฺส สนฺติเก เทเสตีติ อตฺโถ.

“对不同住者”是说，在见解不同住者或羯磨不同住者面前显露见解，其义是向他们悔过。“在不同界中”是说，在同住但住于不同界的比丘面前显露见解。因为，住于殿堂界(Māḷakasīmā)的比丘，不宜向住于界间(Sīmantarikā)的比丘悔过，住于界间的比丘也不宜向住于不离衣界(Avippavāsasīmā)的比丘悔过。“对未复权者”是说，在被举罪者，或其布萨与自恣被停止者面前悔过。

๔๓๐. นาลํ โอกาสกมฺมํ กาตุนฺติ น ปริยตฺตํ กาตุํ; น กาตพฺพนฺติ อตฺโถ. อิธาปิ อปกตตฺโต อุกฺขิตฺตโก จ ฐปิตอุโปสถปวารโณ จ. จาวนาธิปฺปาโยติ สาสนโต จาเวตุกาโม.

430. “不堪作许可羯磨”是说，不能完成；其义是不应作。此处也指未复权者、被举罪者，以及其布萨与自恣被停止者。“有使其退堕之意”是说，欲使其从教法中退堕。

๔๓๒. มนฺทตฺตา โมมูหตฺตาติ มนฺทภาเวน โมมูหภาเวน วิสฺสชฺชิตมฺปิ ชานิตุํ อสมตฺโถ, เกวลํ อตฺตโน โมมูหภาวํ ปกาเสนฺโตเยว ปุจฺฉติ อุมฺมตฺตโก วิย. ปาปิจฺโฉติ ‘‘เอวํ มํ ชโน สมฺภาเวสฺสตี’’ติ ปาปิกาย อิจฺฉาย ปุจฺฉติ. ปริภวาติ ปริภวํ อาโรเปตุกาโม หุตฺวา ปุจฺฉติ. อญฺญพฺยากรเณสุปิ เอเสว นโย. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ. อตฺตาทานวคฺเค จ ธุตงฺควคฺเค จ ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตเมว.

432. “因愚钝、痴迷”是说，由于愚钝和痴迷的状态，即使得到解答也无法了知，只是像疯子一样发问，仅显露自己的痴迷。“有恶欲者”是说，怀着“如此众人将尊敬我”的恶欲而发问。“为轻蔑”是说，欲加以轻蔑而发问。在其他解答中，方法亦同。其余各处皆浅显易明。在“取自我品”与“头陀支品”中，凡当说者，皆已如前述。

ทิฏฺฐาวิกมฺมวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

见显品释义终。

มุสาวาทวคฺควณฺณนา

妄语品释义

๔๔๔. มุสาวาทวคฺเค [Pg.220] – ปาราชิกํ คจฺฉตีติ ปาราชิกคามี; ปาราชิกาปตฺติภาวํ ปาปุณาตีติ อตฺโถ. อิตเรสุปิ เอเสว นโย. ตตฺถ อสนฺตอุตฺตริมนุสฺสธมฺมาโรจนมุสาวาโท ปาราชิกคามี, อมูลเกน ปาราชิเกน อนุทฺธํสนมุสาวาโท สงฺฆาทิเสสคามี, ‘‘โย เต วิหาเร วสตี’’ติอาทินา ปริยาเยน ชานนฺตสฺส วุตฺตมุสาวาโท ถุลฺลจฺจยคามี, อชานนฺตสฺส ทุกฺกฏคามี, ‘‘สมฺปชานมุสาวาเท ปาจิตฺติย’’นฺติ อาคโต ปาจิตฺติยคามีติ เวทิตพฺโพ.

444. 在妄语品中：“趋向波罗夷”是说，达到波罗夷罪的状态。其他（罪）亦同此理。于此，宣说不实的上人法的妄语，趋向波罗夷；以无根的波罗夷（罪）诽谤的妄语，趋向僧残；以“谁住于你的精舍”等方式，对知情者作迂回的妄语，趋向偷兰遮；对不知情者（说），则趋向恶作；如（律文）所说“故意妄语，犯波逸提”，当知此为趋向波逸提。

อทสฺสเนนาติ วินยธรสฺส อทสฺสเนน. กปฺปิยากปฺปิเยสุ หิ กุกฺกุจฺเจ อุปฺปนฺเน วินยธรํ ทิสฺวา กปฺปิยากปฺปิยภาวํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา อกปฺปิยํ ปหาย กปฺปิยํ กเรยฺย, ตํ อปสฺสนฺโต ปน อกปฺปิยมฺปิ กปฺปิยนฺติ กโรนฺโต อาปชฺชติ. เอวํ อาปชฺชิตพฺพํ อาปตฺตึ วินยธรสฺส ทสฺสเนน นาปชฺชติ, อทสฺสเนเนว อาปชฺชติ, เตน วุตฺตํ ‘‘อทสฺสเนนา’’ติ. อสฺสวเนนาติ เอกวิหาเรปิ วสนฺโต ปน วินยธรสฺส อุปฏฺฐานํ คนฺตฺวา กปฺปิยากปฺปิยํ อปุจฺฉิตฺวา วา อญฺเญสญฺจ วุจฺจมานํ อสุณนฺโต อาปชฺชติเยว, เตน วุตฺตํ ‘‘อสฺสวเนนา’’ติ. ปสุตฺตกตาติ ปสุตฺตกตาย. สหคารเสยฺยญฺหิ ปสุตฺตกภาเวนปิ อาปชฺชติ. อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชนฺโต ปน ตถาสญฺญี อาปชฺชติ. สติสมฺโมสา เอกรตฺตาติกฺกมาทิวเสน อาปชฺชิตพฺพํ อาปชฺชติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“因不见”是说，因不见持律者。当对适宜与不适宜之事生起疑念时，应见持律者，询问适宜与不适宜之分，舍不适宜而行适宜者。然不见彼，而行不适宜者为适宜，则会犯罪。如此当犯之罪，因见持律者而不犯，因不见而犯，故说“因不见”。“因不闻”是说，即使同住一精舍，然不往侍奉持律者询问适宜与不适宜，或不听闻对他人所说，亦会犯罪，故说“因不闻”。“因睡着”是说，由于睡着。与在家人共宿，亦会因睡着而犯罪。于不适宜者作适宜想而犯者，即以彼想而犯。因失念，以过一夜等方式而犯其当犯之罪。其余各处皆浅显易明。

มุสาวาทวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

妄语品释义终。

ภิกฺขุโนวาทวคฺควณฺณนา

比丘尼教诫品释义

๔๕๐. ภิกฺขุนิวคฺเค – อลาภายาติ จตุนฺนํ ปจฺจยานํ อลาภตฺถาย; ยถา ปจฺจเย น ลภนฺติ, ตถา ปริสกฺกติ วายมตีติ อตฺโถ. อนตฺถายาติ อนตฺถํ กลิสาสนํ อาโรเปนฺโต ปริสกฺกติ. อวาสายาติ อวาสตฺถาย; ยสฺมึ คามเขตฺเต วสนฺติ, ตโต นีหรณตฺถาย. สมฺปโยเชตีติ อสทฺธมฺมปฏิเสวนตฺถาย สมฺปโยเชติ.

450. 在比丘尼品中：“为无所得”是说，为得不到四资具；其义是，他努力、奋斗，以使比丘尼们得不到资具。“为无义利”是说，他努力施加无益的、恶劣的教令。“为无住处”是说，为无住处；为将她们从所住的村落田地中驱逐出去。“唆使”是说，为行淫欲之非善法而唆使。

๔๕๑. ‘‘กติหิ [Pg.221] นุ โข ภนฺเต องฺเคหิ สมนฺนาคตาย ภิกฺขุนิยา กมฺมํ กาตพฺพ’’นฺติ สตฺตนฺนํ กมฺมานํ อญฺญตรํ สนฺธาย ปุจฺฉติ.

451. “尊者，对一位具足多少支的比丘尼，应作羯磨？”——这是针对七种羯磨中的某一种而问。

๔๕๔. น สากจฺฉาตพฺโพติ กปฺปิยากปฺปิยนามรูปปริจฺเฉทสมถวิปสฺสนาทิเภโท กถามคฺโค น กเถตพฺโพ. ยสฺมา ปน ขีณาสโว ภิกฺขุ น วิสํวาเทติ, ตถารูปสฺส กถามคฺคสฺส สามี หุตฺวา กเถติ, น อิตโร; ตสฺมา ปฐมปญฺจเก ‘‘น อเสกฺเขนา’’ติ ปฏิกฺขิปิตฺวา ทุติยปญฺจเก ‘‘อเสกฺเขนา’’ติอาทิ วุตฺตํ.

454. “不应交谈”是说，不应宣说关于适宜与不适宜、名色辨别、止与观(vipassanā)等类别的论道。因为漏尽比丘不说妄语，他作为此类论道之主而说，非是他人；是故，在前五项中，以“非无学”而作排除，在后五项中，则说“以无学”等。

น อตฺถปฏิสมฺภิทาปตฺโตติ อฏฺฐกถาย ปฏิสมฺภิทาปตฺโต ปเภทคตญาณปฺปตฺโต น โหติ. น ธมฺมปฏิสมฺภิทาปตฺโตติ ปาฬิธมฺเม ปฏิสมฺภิทาปตฺโต น โหติ. น นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาปตฺโตติ โวหารนิรุตฺติยํ ปฏิสมฺภิทาปตฺโต น โหติ. น ปฏิภานปฏิสมฺภิทาปตฺโตติ ยานิ ตานิ ปฏิภานสงฺขาตานิ อตฺถปฏิสมฺภิทาทีนิ ญาณานิ, เตสุ ปฏิสมฺภิทาปตฺโต น โหติ. ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ น ปจฺจเวกฺขิตาติ จตุนฺนํ ผลวิมุตฺตีนํ วเสน ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ เอกูนวีสติเภทาย ปจฺจเวกฺขณาย น ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

“未得义无碍解”是说，于义注未得无碍解，未达分别智。“未得法无碍解”是说，于圣典之法未得无碍解。“未得词无碍解”是说，于世俗言说之词未得无碍解。“未得辩无碍解”是说，于彼等名为辩才的义无碍解等诸智，未得无碍解。“未省察如实解脱之心”是说，未以十九种省察，依四果解脱而省察如实解脱之心。其余各处皆浅显易明。

ภิกฺขุโนวาทวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

比丘尼教诫品释义终。

อุพฺพาหิกวคฺควณฺณนา

举罪品释义

๔๕๕. อุพฺพาหิกวคฺเค – น อตฺถกุสโลติ น อฏฺฐกถากุสโล; อตฺถุทฺธาเร เฉโก น โหติ. น ธมฺมกุสโลติ อาจริยมุขโต อนุคฺคหิตตฺตา ปาฬิยํ น กุสโล, น ปาฬิสูโร. น นิรุตฺติกุสโลติ ภาสนฺตรโวหาเร น กุสโล. น พฺยญฺชนกุสโลติ สิถิลธนิตาทิวเสน ปริมณฺฑลพฺยญฺชนาโรปเน กุสโล น โหติ; น อกฺขรปริจฺเฉเท นิปุโณติ อตฺโถ. น ปุพฺพาปรกุสโลติ อตฺถปุพฺพาปเร ธมฺมปุพฺพาปเร นิรุตฺติปุพฺพาปเร พฺยญฺชนปุพฺพาปเร ปุเรกถาปจฺฉากถาสุ จ น กุสโล โหติ.

455. 举罪品中——所谓不善于义，是指不善于注释，不善于抉择义理。所谓不善于法，是指因未经师授，故不善于圣典，不精通圣典。所谓不善于词，是指不善于其他语言的表达。所谓不善于文，是指不善于根据发音的轻重等来圆满地安排文句，意即不善于分辨字母。所谓不善于前后，是指不善于义理的前后、法的前后、词的前后、文的前后，以及前言后语。

โกธโนติอาทีนิ ยสฺมา โกธาทีหิ อภิภูโต การณาการณํ น ชานาติ, วินิจฺฉิตุํ น สกฺโกติ, ตสฺมา วุตฺตานิ. ปสาเรตา โหติ [Pg.222] โน สาเรตาติ โมเหตา โหติ, น สติอุปฺปาเทตา; โจทกจุทิตกานํ กถํ โมเหติ ปิทหติ น สาเรตีติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ อุพฺพาหิกวคฺเค อุตฺตานเมวาติ.

“易怒者”等词，是因为被愤怒等所征服的人，不了知因与非因，不能够决断，因此而说。“他是扩展者，而非提醒者”，意即他是迷惑者，而非令生起正念者。意思是，他迷惑、遮蔽控告者与被控告者，而不去提醒他们。其余的在此《举罪品》中已说得很清楚了。

อุพฺพาหิกวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

举罪品释义终。

อธิกรณวูปสมวคฺควณฺณนา

诤事止息品释义

๔๕๗. อธิกรณวูปสมวคฺเค – ปุคฺคลครุ โหตีติ ‘‘อยํ เม อุปชฺฌาโย, อยํ เม อาจริโย’’ติอาทีนิ จินฺเตตฺวา ตสฺส ชยํ อากงฺขมาโน ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติ ทีเปติ. สงฺฆครุ โหตีติ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ อมุญฺจิตฺวา วินิจฺฉินนฺโต สงฺฆครุโก นาม โหติ. จีวราทีนิ คเหตฺวา วินิจฺฉินนฺโต อามิสครุโก นาม โหติ, ตานิ อคฺคเหตฺวา ยถาธมฺมํ วินิจฺฉินนฺโต สทฺธมฺมครุโก นาม โหติ.

457. 诤事止息品中——思量“这是我的戒师，这是我的阿阇梨”等，希求他获胜而宣称“非法是法”的人，是为重人者。不舍弃法与律而作决断者，名为重僧者。收受了衣等（利养）而作决断者，名为重利者；不收受它们而如法决断者，名为重法者。

๔๕๘. ปญฺจหุปาลิ อากาเรหีติ ปญฺจหิ การเณหิ สงฺโฆ ภิชฺชติ – กมฺเมน, อุทฺเทเสน, โวหรนฺโต, อนุสฺสาวเนน, สลากคฺคาเหนาติ. เอตฺถ กมฺเมนาติ อปโลกนาทีสุ จตูสุ กมฺเมสุ อญฺญตเรน กมฺเมน. อุทฺเทเสนาติ ปญฺจสุ ปาติโมกฺขุทฺเทเสสุ อญฺญตเรน อุทฺเทเสน. โวหรนฺโตติ กถยนฺโต; ตาหิ ตาหิ อุปปตฺตีหิ ‘‘อธมฺมํ ธมฺโม’’ติอาทีนิ อฏฺฐารส เภทกรวตฺถูนิ ทีเปนฺโต. อนุสฺสาวเนนาติ ‘‘นนุ ตุมฺเห ชานาถ มยฺหํ อุจฺจากุลา ปพฺพชิตภาวํ พหุสฺสุตภาวญฺจ, มาทิโส นาม อุทฺธมฺมํ อุพฺพินยํ สตฺถุ สาสนํ คาเหยฺยาติ จิตฺตมฺปิ อุปฺปาเทตุํ ตุมฺหากํ ยุตฺตํ, กึ มยฺหํ อวีจิ นีลุปฺปลวนมิว สีตโล, กิมหํ อปายโต น ภายามี’’ติอาทินา นเยน กณฺณมูเล วจีเภทํ กตฺวา อนุสฺสาวเนน. สลากคฺคาเหนาติ เอวํ อนุสฺสาเวตฺวา เตสํ จิตฺตํ อุปตฺถมฺเภตฺวา อนิวตฺติธมฺเม กตฺวา ‘‘คณฺหถ อิมํ สลาก’’นฺติ สลากคฺคาเหน.

458. “优波离(Upāli)，以五种方式”是说，僧团以五种原因而分裂：由羯磨，由诵戒，由言论，由宣告，由取筹。此中，“由羯磨”是指由征求同意羯磨等四种羯磨中的任何一种羯磨。“由诵戒”是指由五种波罗提木叉诵戒中的任何一种诵戒。“由言论”是指言说，即以种种理由阐明“非法是法”等十八种导致分裂之事。“由宣告”是指用如下方式在（比丘们）耳边制造言语分裂而宣告，说：“你们难道不知我出身高贵、博学多闻吗？像我这样的人，会把导师的教法执取为非法、非律，你们连生起这样的心都是不合适的。怎么，难道无间地狱对我而言像青莲林一样清凉吗？难道我不害怕恶趣吗？”“由取筹”是指如此宣告，坚定他们的心，使他们成为不退转者后，说“你们拿此筹”而进行取筹。

เอตฺถ จ กมฺมเมว อุทฺเทโส วา ปมาณํ, โวหารานุสฺสาวนสลากคฺคาหา ปน ปุพฺพภาคา. อฏฺฐารสวตฺถุทีปนวเสน หิ โวหรนฺเต ตตฺถ รุจิชนนตฺถํ [Pg.223] อนุสฺสาเวตฺวา สลากาย คาหิตายปิ อภินฺโนว โหติ สงฺโฆ. ยทา ปน เอวํ จตฺตาโร วา อติเรเก วา สลากํ คาเหตฺวา อาเวณิกํ กมฺมํ วา อุทฺเทสํ วา กโรติ, ตทา สงฺโฆ ภินฺโน นาม โหติ. อิติ ยํ สงฺฆเภทกกฺขนฺธกวณฺณนายํ อโวจุมฺหา ‘‘เอวํ อฏฺฐารสสุ วตฺถูสุ ยํกิญฺจิ เอกมฺปิ วตฺถุํ ทีเปตฺวา เตน เตน การเณน ‘อิมํ คณฺหถ, อิมํ โรเจถา’ติ สญฺญาเปตฺวา สลากํ คาเหตฺวา วิสุํ สงฺฆกมฺเม กเต สงฺโฆ ภินฺโน โหติ. ปริวาเร ปน ‘ปญฺจหิ, อุปาลิ, อากาเรหิ สงฺโฆ ภิชฺชตี’ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺส อิมินา อิธ วุตฺเตน สงฺฆเภทลกฺขเณน อตฺถโต นานากรณํ นตฺถิ. ตํ ปนสฺส นานากรณาภาวํ ตตฺเถว ปกาสยิสฺสามา’’ติ, สฺวายํ ปกาสิโต โหติ.

于此，唯有羯磨或诵戒才是标准，而言论、宣告和取筹则是前行部分。因为，通过阐明十八事的方式进行言论，为了在那里引起赞同而进行宣告，即使在取筹之后，僧团也还未分裂。但是，当这样使四人或更多人取筹，从而进行别异的羯磨或诵戒时，僧团才名为分裂。正如我们在《破僧犍度释义》中所说：“这样，在十八事中，阐明任何一事，以种种理由说服他们‘取这个，喜好这个’，在取筹之后，若作了别异的僧伽羯磨，僧团即告分裂。”而在《附随》(Parivāra)中则说：“优波离，僧团以五种方式而分裂”等。那（《附随》所说）与此处所说的破僧之相，在意义上并无差别。我们曾说“我们将在那里阐明其无差别之处”，此义今已阐明。

ปญฺญตฺเตตนฺติ ปญฺญตฺตํ เอตํ. กฺว ปญฺญตฺตํ? วตฺตกฺขนฺธเก. ตตฺร หิ จุทฺทส ขนฺธกวตฺตานิ ปญฺญตฺตานิ. เตนาห – ‘‘ปญฺญตฺเตตํ, อุปาลิ, มยา อาคนฺตุกานํ ภิกฺขูนํ อาคนฺตุกวตฺต’’นฺติอาทิ. เอวมฺปิ โข อุปาลิ สงฺฆราชิ โหติ, โน จ สงฺฆเภโทติ เอตฺตาวตา หิ สงฺฆราชิมตฺตเมว โหติ, น ตาว สงฺฆเภโท; อนุปุพฺเพน ปน อยํ สงฺฆราชิ วฑฺฒมานา สงฺฆเภทาย สํวตฺตตีติ อตฺโถ. ยถารตฺตนฺติ รตฺติปริมาณานุรูปํ; ยถาเถรนฺติ อตฺโถ. อาเวนิภาวํ กริตฺวาติ วิสุํ ววตฺถานํ กริตฺวา. กมฺมากมฺมานิ กโรนฺตีติ อปราปรํ สงฺฆกมฺมํ อุปาทาย ขุทฺทกานิ เจว มหนฺตานิ จ กมฺมานิ กโรนฺติ. เสสเมตฺถาปิ อธิกรณวูปสมวคฺเค อุตฺตานเมว.

“已制定”是说，此法已被制定。在哪里制定？在《行仪犍度》(Vattakkhandhaka)中。因为在那里制定了十四种犍度行法。因此，（世尊）说：‘优波离，我已为来访比丘制定了来访比丘的行法’等。‘优波离，即使如此，也只是僧团的裂痕，而非僧团的分裂’，是说至此仅是僧团的裂痕，尚非僧团分裂；其义为，此裂痕逐渐增长，将导致僧团分裂。‘如其腊数’是指与其腊数相应，意即‘如其长老（位次）’。‘作成别异’是指作了分别的安立。‘作诸羯磨’是指相继行使僧伽羯磨，进行大大小小的羯磨。其余的在此《诤事止息品》(Adhikaraṇavūpasamavagga)也已说得清楚了。

สงฺฆเภทกวคฺคทฺวยวณฺณนา

破僧双品释义

๔๕๙. สงฺฆเภทวคฺคทฺวเย – วินิธาย ทิฏฺฐึ กมฺเมนาติ เตสุ อธมฺมาทีสุ อธมฺมาทโย เอเตติ เอวํทิฏฺฐิโกว หุตฺวา ตํ ทิฏฺฐึ วินิธาย เต ธมฺมาทิวเสน ทีเปตฺวา วิสุํ กมฺมํ กโรติ. อิติ ยํ วินิธาย ทิฏฺฐึ กมฺมํ กโรติ, เตน เอวํ กเตน วินิธาย ทิฏฺฐึ กมฺเมน สทฺธึ ปญฺจงฺคานิ โหนฺติ, ‘‘อิเมหิ โข อุปาลิ ปญฺจหงฺเคหี’’ติ อยเมกสฺมึ ปญฺจเก อตฺถโยชนา. เอเตน นเยน สพฺพปญฺจกานิ เวทิตพฺพานิ. เอตฺถาปิ จ โวหาราทิ องฺคตฺตยํ ปุพฺพภาควเสเนว วุตฺตํ. กมฺมุทฺเทสวเสน ปน อเตกิจฺฉตา เวทิตพฺพา. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมว. น เหตฺถ กิญฺจิ อตฺถิ ยํ ปุพฺเพ อวุตฺตนยํ.

459. 在分裂僧团二品中：“隐藏己见而作业”者，即于非法等事中，先持有“此等为非法”之见，后隐藏此见，将其阐明为法等，而分别作羯磨。如是，其人隐藏己见而作羯磨，以此隐藏己见所作之羯磨，具足五支。“优波离(upāli)，以此五支……”，此即对一个五支组的释义。应以此理了知所有五支组。于此，称说等三支亦仅作为前行部分而说。然而，应依羯磨的意趣了知其不可救药性。其余于一切处皆已明了，此处无有前所未说之理。

อาวาสิกวคฺควณฺณนา

住处品释义

๔๖๑. อาวาสิกวคฺเค [Pg.224] – ยถาภตํ นิกฺขิตฺโตติ ยถา อาหริตฺวา ฐปิโต.

461. 在住处品中：“如所得而安置”是指如其取来而放置。

๔๖๒. วินยพฺยากรณาติ วินยปญฺเห วิสฺสชฺชนา. ปริณาเมตีติ นิยาเมติ ทีเปติ กเถติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

462. “律释”即解答关于律的提问。“转向”意为确定、阐明、讲述。其余于此已明了。

กถินตฺถารวคฺควณฺณนา

迦絺那衣品释义

๔๖๗. กถินตฺถารวคฺเค – โอตมสิโกติ อนฺธการคโต; ตญฺหิ วนฺทนฺตสฺส มญฺจปาทาทีสุปิ นลาฏํ ปฏิหญฺเญยฺย. อสมนฺนาหรนฺโตติ กิจฺจยปสุตตฺตา วนฺทนํ อสมนฺนาหรนฺโต. สุตฺโตติ นิทฺทํ โอกฺกนฺโต. เอกาวตฺโตติ เอกโต อาวตฺโต สปตฺตปกฺเข ฐิโต เวรี วิสภาคปุคฺคโล วุจฺจติ; อยํ อวนฺทิโย. อยญฺหิ วนฺทิยมาโน ปาเทนปิ ปหเรยฺย. อญฺญวิหิโตติ อญฺญํ จินฺตยมาโน.

467. 在迦絺那(kathina)衣品中：“在黑暗中者”即进入黑暗处者；因为在那里礼拜时，额头可能会碰到床脚等物。“不作意者”即因忙于事务而对礼拜不作意者。“睡眠者”即已入睡者。“偏袒一方者”即完全倒向敌方、站在对立阵营的怨敌、不同类者；此人不应礼拜。因为若礼拜他，他甚至可能用脚踢人。“心不在焉者”即心想他事者。

ขาทนฺโตติ ปิฏฺฐขชฺชกาทีนิ ขาทนฺโต. อุจฺจารญฺจ ปสฺสาวญฺจ กโรนฺโต อโนกาสคตตฺตา อวนฺทิโย. อุกฺขิตฺตโกติ ติวิเธนปิ อุกฺเขปนียกมฺเมน อุกฺขิตฺตโก อวนฺทิโย. ตชฺชนียาทิกมฺมกตา ปน จตฺตาโร วนฺทิตพฺพา. อุโปสถปวารณาปิ เตหิ สทฺธึ ลพฺภนฺติ. อาทิโต ปฏฺฐาย จ วุตฺเตสุ อวนฺทิเยสุ นคฺคญฺจ อุกฺขิตฺตกญฺจ วนฺทนฺตสฺเสว อาปตฺติ. อิตเรสํ ปน อสารุปฺปฏฺเฐน จ อนฺตรา วุตฺตการเณน จ วนฺทนา ปฏิกฺขิตฺตา. อิโต ปรํ ปจฺฉาอุปสมฺปนฺนาทโย ทสปิ อาปตฺติวตฺถุภาเวเนว อวนฺทิยา. เต วนฺทนฺตสฺส หิ นิยเมเนว อาปตฺติ. อิติ อิเมสุ ปญฺจสุ ปญฺจเกสุ เตรส ชเน วนฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ, ทฺวาทสนฺนํ วนฺทนาย อาปตฺติ.

“食者”，即食饼饵等食物者。大小便者，因处于不适宜之处，不应礼拜。“被举罪者”，即被三种举罪羯磨(ukkhepanīyakamma)所举之人，不应礼拜。但是，受诃责(tajjanīya)等羯磨的四种人则应礼拜，亦可与他们共行布萨(uposatha)和自恣(pavāraṇā)。于初所说不应礼拜者中，唯礼拜裸形者及被举罪者才有罪。至于其余人，则因不适宜及中间所述之理由而禁止礼拜。此后，后受具足戒(upasampadā)者等十种人，仅因其为犯罪之由，故不应礼拜。礼拜他们，定然有罪。如是，于此五组五支中，礼拜十三种人无罪，礼拜十二种人则有罪。

๔๖๘. อาจริโย วนฺทิโยติ ปพฺพชฺชาจริโย อุปสมฺปทาจริโย นิสฺสยาจริโย อุทฺเทสาจริโย โอวาทาจริโยติ อยํ ปญฺจวิโธปิ อาจริโย วนฺทิโย. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

468. “应礼拜之师”即：出家阿阇梨(pabbajjācariya)、受具足戒阿阇梨(upasampadācariya)、依止阿阇梨(nissayācariya)、教授阿阇梨(uddesācariya)、教诫阿阇梨(ovādācariya)，此五种阿阇梨皆应礼拜。其余于一切处皆已明了。

กถินตฺถารวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

迦絺那铺展品释义终。

นิฏฺฐิตา จ อุปาลิปญฺจกวณฺณนา.

优波离五法释义终。

อาปตฺติสมุฏฺฐานวณฺณนา

罪生起释义

๔๗๐. อจิตฺตโก [Pg.225] อาปชฺชตีติอาทีสุ สหเสยฺยาทิปณฺณตฺติวชฺชํ อสญฺจิจฺจ อาปชฺชนฺโต อจิตฺตโก อาปชฺชติ, เทเสนฺโต สจิตฺตโก วุฏฺฐาติ. ยํกิญฺจิ สญฺจิจฺจ อาปชฺชนฺโต สจิตฺตโก อาปชฺชติ, ติณวตฺถารเกน วุฏฺฐหนฺโต อจิตฺตโก วุฏฺฐาติ. ปุพฺเพ วุตฺตเมว ติณวตฺถารเกน วุฏฺฐหนฺโต อจิตฺตโก อาปชฺชติ, อจิตฺตโก วุฏฺฐาติ. อิตรํ เทเสนฺโต สจิตฺตโก อาปชฺชติ, สจิตฺตโก วุฏฺฐาติ. ‘‘ธมฺมทานํ กโรมี’’ติ ปทโสธมฺมาทีนิ กโรนฺโต กุสลจิตฺโต อาปชฺชติ, ‘‘พุทฺธานํ อนุสาสนึ กโรมี’’ติ อุทคฺคจิตฺโต เทเสนฺโต กุสลจิตฺโต วุฏฺฐาติ. โทมนสฺสิโก หุตฺวา เทเสนฺโต อกุสลจิตฺโต วุฏฺฐาติ, ติณวตฺถารเกน นิทฺทาคโตว วุฏฺฐหนฺโต อพฺยากตจิตฺโต วุฏฺฐาติ. ภึสาปนาทีนิ กตฺวา ‘‘พุทฺธานํ สาสนํ กโรมี’’ติ โสมนสฺสิโก เทเสนฺโต อกุสลจิตฺโต อาปชฺชติ, กุสลจิตฺโต วุฏฺฐาติ. โทมนสฺสิโกว เทเสนฺโต อกุสลจิตฺโต วุฏฺฐาติ, วุตฺตนเยเนว ติณวตฺถารเกน วุฏฺฐหนฺโต อพฺยากตจิตฺโต วุฏฺฐาติ. นิทฺโทกฺกนฺตสมเย สหคารเสยฺยํ อาปชฺชนฺโต อพฺยากตจิตฺโต อาปชฺชติ, วุตฺตนเยเนว ปเนตฺถ ‘‘กุสลจิตฺโต วุฏฺฐาตี’’ติอาทิ เวทิตพฺพํ.

470. 于“无心而犯”等句中，其抉择应如是了知：对于共宿等制罪，无意而犯者，是无心而犯；发露时，则是有心而出罪。对于任何罪，有意而犯者，是有心而犯；以草覆地法出罪者，是无心而出罪。对于前述之制罪，以草覆地法出罪者，是无心而犯，亦无心而出罪。发露其他罪者，是有心而犯，亦有心而出罪。思惟“我作法施”而行逐句教法等者，是以善心而犯；思惟“我奉行诸佛之教诫”而以踊跃心发露者，是以善心而出罪。怀忧恼心而发露者，是以不善心而出罪。以草覆地法，于睡眠中出罪者，是以无记心而出罪。行恐吓等后，思惟“我奉行佛陀之教”而以喜悦心发露者，是以不善心而犯，以善心而出罪。仅怀忧恼心而发露者，是以不善心而出罪。如前述之理，以草覆地法出罪者，是以无记心而出罪。入睡时，犯下与在家人共宿之罪者，是以无记心而犯。于此，亦应如前述之理了知“以善心而出罪”等。

ปฐมํ ปาราชิกํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหีติอาทิ ปุพฺเพ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว.

“第一波罗夷由几处生起”等句，其理趣已于前述，故已明了。

๔๗๓. จตฺตาโร ปาราชิกา กติหิ สมุฏฺฐาเนหีติอาทีสุ อุกฺกฏฺฐปริจฺเฉทโต ยํ ยํ สมุฏฺฐานํ ยสฺส ยสฺส ลพฺภติ, ตํ สพฺพํ วุตฺตเมว โหติ.

473. 于“四波罗夷由几处生起”等句中，依最究竟的划分，何学处由何生起处而得，彼一切皆已述说。

อาปตฺติสมุฏฺฐานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

罪之生起释义终。

อปรทุติยคาถาสงฺคณิกํ

另一第二偈集

(๑) กายิกาทิอาปตฺติวณฺณนา

(1) 身等罪释义

๔๗๔. ‘‘กติ [Pg.226] อาปตฺติโย กายิกา’’ติอาทิคาถานํ วิสฺสชฺชเน ฉ อาปตฺติโย กายิกาติ อนฺตรเปยฺยาเล จตุตฺเถน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ‘‘ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ, อาปตฺติ ปาราชิกสฺสา’’ติอาทินา นเยน วุตฺตาปตฺติโย. กายทฺวาเร สมุฏฺฐิตตฺตา หิ เอตา กายิกาติ วุจฺจนฺติ. ฉ วาจสิกาติ ตสฺมึเยว อนฺตรเปยฺยาเล ปญฺจเมน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ‘‘ภิกฺขุ ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต’’ติอาทินา นเยน วุตฺตาปตฺติโย. ฉาเทนฺตสฺส ติสฺโสติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย ภิกฺขุนิยา ปาราชิกํ, ภิกฺขุสฺส สงฺฆาทิเสสปฏิจฺฉาทเน ปาจิตฺติยํ, อตฺตโน ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติปฏิจฺฉาทเน ทุกฺกฏํ. ปญฺจ สํสคฺคปจฺจยาติ ภิกฺขุนิยา กายสํสคฺเค ปาราชิกํ, ภิกฺขุโน สงฺฆาทิเสโส, กาเยน กายปฏิพทฺเธ ถุลฺลจฺจยํ, นิสฺสคฺคิเยน กายปฏิพทฺเธ ทุกฺกฏํ, องฺคุลิปโตทเก ปาจิตฺติยนฺติ อิมา กายสํสคฺคปจฺจยา ปญฺจาปตฺติโย.

474. “‘有多少罪是身（所作）的？’等偈颂的解答中：有六种罪是身（所作）的。在中间省略处，以第四种罪的生起方式，会犯六种罪，即以‘比丘行淫欲法，犯波罗夷’等方式所说的罪。因由身门生起，故称之为身（所作）的。有六种是语（所作）的。在同一中间省略处，以第五种罪的生起方式，会犯六种罪，即以‘比丘有恶欲，为欲所败’等方式所说的罪。遮覆者有三（罪）：遮覆过失的比丘尼犯波罗夷；比丘遮覆僧残，犯波逸提；遮覆自身的粗罪，犯恶作。以身体接触为缘的有五（罪）：比丘尼与（男子）身体接触，犯波罗夷；比丘（与女人身体接触），犯僧残；以身体接触与身体相连之物，犯偷兰遮；以抛出物接触与身体相连之物，犯恶作；以手指戳弄，犯波逸提。此等即是以身体接触为缘的五种罪。

อรุณุคฺเค ติสฺโสติ เอกรตฺตฉารตฺตสตฺตาหทสาหมาสาติกฺกมวเสน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ, ภิกฺขุนิยา รตฺติวิปฺปวาเส สงฺฆาทิเสโส, ‘‘ปฐมมฺปิ ยามํ ฉาเทติ, ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ ยามํ ฉาเทติ, อุทฺธสฺเต อรุเณ ฉนฺนา โหติ อาปตฺติ, โย ฉาเทติ โส ทุกฺกฏํ เทสาเปตพฺโพ’’ติ อิมา อรุณุคฺเค ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ. ทฺเว ยาวตติยกาติ เอกาทส ยาวตติยกา นาม, ปญฺญตฺติวเสน ปน ทฺเว โหนฺติ ภิกฺขูนํ ยาวตติยกา ภิกฺขุนีนํ ยาวตติยกาติ. เอเกตฺถ อฏฺฐวตฺถุกาติ ภิกฺขุนีนํเยว เอกา เอตฺถ อิมสฺมึ สาสเน อฏฺฐวตฺถุกา นาม. เอเกน สพฺพสงฺคโหติ ‘‘ยสฺส สิยา อาปตฺติ, โส อาวิกเรยฺยา’’ติ อิมินา เอเกน นิทานุทฺเทเสน สพฺพสิกฺขาปทานญฺจ สพฺพปาติโมกฺขุทฺเทสานญฺจ สงฺคโห โหติ.

“黎明时有三（罪）：因（持衣等）超过一夜、六夜、七日、十日、一月，犯尼萨耆波逸提；比丘尼夜间无伴而住，犯僧残；以及‘于初夜、第二夜、第三夜遮覆，至黎明升起时，罪即成已遮覆。凡遮覆者，应令其忏悔恶作罪。’——（行者）于黎明时犯此三罪。有两种‘至第三（谏）’：名为‘至第三（谏）’者有十一种，但依制定则有两种：比丘的‘至第三（谏）’与比丘尼的‘至第三（谏）’。于此（教法中）有一种‘八事’：在此教法中，仅比丘尼有此一种名为‘八事’。以一总摄一切：即以‘若有罪，彼应发露’此一序分(nidānuddesa)的诵出，总摄一切学处与一切波罗提木叉的诵出。

วินยสฺส ทฺเว มูลานีติ กาโย เจว วาจา จ. ครุกา ทฺเว วุตฺตาติ ปาราชิกสงฺฆาทิเสสา. ทฺเว ทุฏฺฐุลฺลจฺฉาทนาติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย ปาราชิกํ [Pg.227] สงฺฆาทิเสสํ ปฏิจฺฉาทกสฺส ปาจิตฺติยนฺติ อิมา ทฺเว ทุฏฺฐุลฺลจฺฉาทนาปตฺติโย นาม.

律有二根，即身与语。所说二重罪者，为波罗夷与僧残。二遮覆粗罪者，谓：覆藏过失之比丘尼所犯的波罗夷，以及覆藏僧残罪之比丘所犯的波逸提，此二者名为遮覆粗罪之罪。

คามนฺตเร จตสฺโสติ ‘‘ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ สํวิทหติ, ทุกฺกฏํ; อญฺญสฺส คามสฺส อุปจารํ โอกฺกมติ, ปาจิตฺติยํ; ภิกฺขุนิยา คามนฺตรํ คจฺฉนฺติยา ปริกฺขิตฺเต คาเม ปฐมปาเท ถุลฺลจฺจยํ, ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโส; อปริกฺขิตฺตสฺส ปฐมปาเท อุปจาโรกฺกมเน ถุลฺลจฺจยํ, ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโส’’ติ อิมา คามนฺตเร ทุกฺกฏปาจิตฺติยถุลฺลจฺจยสงฺฆอาทิเสสวเสน จตสฺโส อาปตฺติโย. จตสฺโส นทิปารปจฺจยาติ ‘‘ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ สํวิทหติ, ทุกฺกฏํ; นาวํ อภิรุหติ, ปาจิตฺติยํ; ภิกฺขุนิยา นทิปารํ คจฺฉนฺติยา อุตฺตรณกาเล ปฐมปาเท ถุลฺลจฺจยํ, ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโส’’ติ อิมา จตสฺโส. เอกมํเส ถุลฺลจฺจยนฺติ มนุสฺสมํเส. นวมํเสสุ ทุกฺกฏนฺติ เสสอกปฺปิยมํเสสุ.

“于另一村庄有四（罪）”者，谓：“比丘与比丘尼约定，犯恶作；进入另一村庄的近郊，犯波逸提；与前往另一村庄的比丘尼同行，在有围墙的村庄，第一步犯偷兰遮，第二步犯僧残；于无围墙（之村），第一步进入近郊时犯偷兰遮，第二步犯僧残。”此等为于另一村庄中，依恶作、波逸提、偷兰遮、僧残之差别而有的四种罪。“以渡河为缘有四（罪）”者，谓：“比丘与比丘尼约定，犯恶作；登上船，犯波逸提；与渡河的比丘尼同行，在渡越时，第一步犯偷兰遮，第二步犯僧残。”此为四种。“于一种肉犯偷兰遮”者，谓于人肉。“于九种肉犯恶作”者，谓于其余不适宜的肉。

ทฺเว วาจสิกา รตฺตินฺติ ภิกฺขุนี รตฺตนฺธกาเร อปฺปทีเป ปุริเสน สทฺธึ หตฺถปาเส ฐิตา สลฺลปติ, ปาจิตฺติยํ; หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา ฐิตา สลฺลปติ, ทุกฺกฏํ. ทฺเว วาจสิกา ทิวาติ ภิกฺขุนี ทิวา ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเส ปุริเสน สทฺธึ หตฺถปาเส ฐิตา สลฺลปติ, ปาจิตฺติยํ; หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา สลฺลปติ, ทุกฺกฏํ. ททมานสฺส ติสฺโสติ มรณาธิปฺปาโย มนุสฺสสฺส วิสํ เทติ, โส เจ เตน มรติ, ปาราชิกํ; ยกฺขเปตานํ เทติ, เต เจ มรนฺติ, ถุลฺลจฺจยํ; ติรจฺฉานคตสฺส เทติ, โส เจ มรติ, ปาจิตฺติยํ; อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรทาเน ปาจิตฺติยนฺติ เอวํ ททมานสฺส ติสฺโส อาปตฺติโย. จตฺตาโร จ ปฏิคฺคเหติ หตฺถคฺคาห-เวณิคฺคาเหสุ สงฺฆาทิเสโส, มุเขน องฺคชาตคฺคหเณ ปาราชิกํ, อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรปฏิคฺคหเณ นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ, อวสฺสุตาย อวสฺสุตสฺส หตฺถโต ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิคฺคณฺหนฺติยา ถุลฺลจฺจยํ; เอวํ ปฏิคฺคเห จตฺตาโร อาปตฺติกฺขนฺธา โหนฺติ.

夜间有二种语犯：比丘尼在夜晚黑暗无灯处，与男子站在伸手所及内交谈，犯波逸提；离开伸手所及站立交谈，犯恶作。白昼有二种语犯：比丘尼在白昼隐蔽处，与男子站在伸手所及内交谈，犯波逸提；离开伸手所及交谈，犯恶作。给予者有三种犯：以杀意给人毒药，若彼因此而死，犯波罗夷；给夜叉或饿鬼，若彼等因此而死，犯偷兰遮；给傍生，若彼因此而死，犯波逸提；给予非亲比丘尼衣，犯波逸提。如是，给予者有三种犯。于接受有四种犯：抓握手、抓握发辫，犯僧残；以口接受生殖器，犯波罗夷；接受非亲比丘尼的衣，犯尼萨耆波逸提；有染欲心的（比丘尼）从有染欲心的（男子）手中接受嚼食、啖食，犯偷兰遮。如是，在接受中有四种犯聚。

(๒) เทสนาคามินิยาทิวณฺณนา

(2) 可忏罪等释义

๔๗๕. ปญฺจ เทสนาคามินิโยติ ลหุกา ปญฺจ. ฉ สปฺปฏิกมฺมาติ ปาราชิกํ ฐเปตฺวา อวเสสา. เอเกตฺถ อปฺปฏิกมฺมาติ เอกา ปาราชิกาปตฺติ.

475. “五可忏罪”：即五种轻罪。“六可悔罪”：即除去波罗夷后的其余诸罪。“此中一不可悔罪”：即一种波罗夷罪。

วินยครุกา ทฺเว วุตฺตาติ ปาราชิกญฺเจว สงฺฆาทิเสสญฺจ. กายวาจสิกานิ จาติ สพฺพาเนว สิกฺขาปทานิ กายวาจสิกานิ, มโนทฺวาเร ปญฺญตฺตํ [Pg.228] เอกสิกฺขาปทมฺปิ นตฺถิ. เอโก วิกาเล ธญฺญรโสติ โลณโสวีรกํ. อยเมว หิ เอโก ธญฺญรโส วิกาเล วฏฺฏติ. เอกา ญตฺติจตุตฺเถน สมฺมุตีติ ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติ. อยเมว หิ เอกา ญตฺติจตุตฺถกมฺเมน สมฺมุติ อนุญฺญาตา.

“律中二重罪”：即波罗夷与僧残。“由身语所成”：是指一切学处皆由身语所成，没有依意门制定的学处。“非时唯一的谷汁”：即是盐味酸粥，此确是唯一允许在非时（食用）的谷汁。“唯一由白四羯磨的认可”：即是对比丘尼教诫师的认可，此确是唯一通过白四羯磨所允许的认可。

ปาราชิกา กายิกา ทฺเวติ ภิกฺขูนํ เมถุนปาราชิกํ ภิกฺขุนีนญฺจ กายสํสคฺคปาราชิกํ. ทฺเว สํวาสภูมิโยติ อตฺตนา วา อตฺตานํ สมานสํวาสกํ กโรติ, สมคฺโค วา สงฺโฆ อุกฺขิตฺตํ โอสาเรติ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘สมานสํวาสกภูมิ จ นานาสํวาสกภูมิ จา’’ติ เอวํ ทฺเว สํวาสภูมิโย วุตฺตา. ทฺวินฺนํ รตฺติจฺเฉโทติ ปาริวาสิกสฺส จ มานตฺตจาริกสฺส จ ปญฺญตฺตา. ทฺวงฺคุลา ทุเวติ ทฺเว ทฺวงฺคุลปญฺญตฺติโย, ‘‘ทฺวงฺคุลปพฺพปรมํ อาทาตพฺพ’’นฺติ อยเมกา, ‘‘ทฺวงฺคุลํ วา ทฺเวมาสํ วา’’ติ อยเมกา.

身（所成）的波罗夷有两种：比丘的行淫波罗夷，以及比丘尼的身触波罗夷。两种共住地：自己使自己成为平等共住者，或和合的僧团使被举罪者复归。但在《古仑谛》中说“平等共住地与不平等共住地”，如是说有两种共住地。两种夜断：为别住者与行摩那埵者所制定。两种二指学处：一是“应取食以二指节为量”，一是“二指或二月”。

ทฺเว อตฺตานํ วธิตฺวานาติ ภิกฺขุนี อตฺตานํ วธิตฺวา ทฺเว อาปตฺติโย อาปชฺชติ; วธติ โรทติ, อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส; วธติ น โรทติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. ทฺวีหิ สงฺโฆ ภิชฺชตีติ กมฺเมน จ สลากคฺคาเหน จ. ทฺเวตฺถ ปฐมาปตฺติกาติ เอตฺถ สกเลปิ วินเย ทฺเว ปฐมาปตฺติกา อุภินฺนํ ปญฺญตฺติวเสน. อิตรถา ปน นว ภิกฺขูนํ นว ภิกฺขุนีนนฺติ อฏฺฐารส โหนฺติ. ญตฺติยา กรณา ทุเวติ ทฺเว ญตฺติกิจฺจานิ – กมฺมญฺจ กมฺมปาทกา จ. นวสุ ฐาเนสุ กมฺมํ โหติ, ทฺวีสุ กมฺมปาทภาเวน ติฏฺฐติ.

比丘尼击打自己，犯两种罪：若击打而哭泣，犯波逸提；若击打而不哭泣，犯恶作。僧团由二事而分裂：由羯磨与由取筹(salākaggāha)。于此有二种初罪(paṭhamāpattikā)：在此全部律中，依为二者（比丘、比丘尼）所制的方式，有两种初罪。否则，比丘有九种，比丘尼有九种，共为十八种。由白(ñatti)所作有二：两种白的作用——羯磨与羯磨之基础(kammapādaka)。于九处中为羯磨，于二处中作为羯磨之基础而成立。

ปาณาติปาเต ติสฺโสติ ‘‘อโนทิสฺส โอปาตํ ขณติ, สเจ มนุสฺโส มรติ, ปาราชิกํ; ยกฺขเปตานํ มรเณ ถุลฺลจฺจยํ; ติรจฺฉานคตสฺส มรเณ ปาจิตฺติย’’นฺติ อิมา ติสฺโส โหนฺติ. วาจา ปาราชิกา ตโยติ วชฺชปฏิจฺฉาทิกาย อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย อฏฺฐวตฺถุกายาติ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘อาณตฺติยา อทินฺนาทาเน, มนุสฺสมรเณ, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมอุลฺลปเน จา’’ติ เอวํ ตโย วุตฺตา. โอภาสนา ตโยติ วจฺจมคฺคํ ปสฺสาวมคฺคํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภาสเน สงฺฆาทิเสโส, วจฺจมคฺคํ ปสฺสาวมคฺคํ ฐเปตฺวา อธกฺขกํ อุพฺภชาณุมณฺฑลํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภณเน ถุลฺลจฺจยํ, อุพฺภกฺขกํ อโธชาณุมณฺฑลํ อาทิสฺส วณฺณาวณฺณภณเน ทุกฺกฏํ. สญฺจริตฺเตน วา ตโยติ ปฏิคฺคณฺหาติ วีมํสติ ปจฺจาหรติ[Pg.229], อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส; ปฏิคฺคณฺหาติ วีมํสติ น ปจฺจาหรติ, อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส; ปฏิคฺคณฺหาติ น วีมํสติ น ปจฺจาหรติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อิเม สญฺจริตฺเตน การณภูเตน ตโย อาปตฺติกฺขนฺธา โหนฺติ.

杀生(pāṇātipāte)有三事：不指定对象而挖掘陷阱，如果有人因此死亡，犯波罗夷(pārājika)；若夜叉(yakkha)或饿鬼死亡，犯偷兰遮(thullaccaya)；若畜生(tiracchānagata)死亡，犯波逸提(pācittiya)。此为三种。由言语而犯的波罗夷有三者：覆藏罪者、随顺被举罪者、具八事者。然而在《古仑谛》(Kurundī)中则说：“因命令而行不与取、致人于死、以及宣说上人法”，如是说有三者。挑逗语(obhāsanā)有三者：针对大便道(vaccamagga)与小便道(passāvamagga)说赞毁之语，犯僧残(saṅghādisesa)；除去大便道与小便道，针对锁骨以下、膝盖以上说赞毁之语，犯偷兰遮；针对锁骨以上、膝盖以下说赞毁之语，犯恶作(dukkaṭa)。或以作媒介(sañcaritta)有三者：接受、探问、回报，犯僧残；接受、探问、不回报，犯偷兰遮；接受、不探问、不回报，犯恶作。此等是以作媒介为因而有的三罪蕴(āpattikkhandha)。

ตโย ปุคฺคลา น อุปสมฺปาเทตพฺพาติ อทฺธานหีโน องฺคหีโน วตฺถุวิปนฺโน จ เตสํ นานากรณํ วุตฺตเมว. อปิเจตฺถ โย ปตฺตจีวเรน อปริปูโร, ปริปูโร จ น ยาจติ, อิเมปิ องฺคหีเนเนว สงฺคหิตา. มาตุฆาตกาทโย จ กรณทุกฺกฏกา ปณฺฑกอุภโตพฺยญฺชนกติรจฺฉานคตสงฺขาเตน วตฺถุวิปนฺเนเนว สงฺคหิตาติ เวทิตพฺพา. เอส นโย กุรุนฺทิยํ วุตฺโต. ตโย กมฺมานํ สงฺคหาติ ญตฺติกปฺปนา, วิปฺปกตปจฺจตฺตํ, อตีตกรณนฺติ. ตตฺถ ‘‘ทเทยฺย กเรยฺยา’’ติอาทิเภทา ญตฺติกปฺปนา; ‘‘เทติ กโรตี’’ติอาทิเภทํ วิปฺปกตปจฺจตฺตํ; ‘‘ทินฺนํ กต’’นฺติอาทิเภทํ อตีตกรณํ นามาติ อิเมหิ ตีหิ กมฺมานิ สงฺคยฺหนฺติ. อปเรหิปิ ตีหิ กมฺมานิ สงฺคยฺหนฺติ – วตฺถุนา, ญตฺติยา, อนุสฺสาวนายาติ. วตฺถุสมฺปนฺนญฺหิ ญตฺติสมฺปนฺนํ อนุสฺสาวนสมฺปนฺนญฺจ กมฺมํ นาม โหติ, เตน วุตฺตํ ‘‘ตโย กมฺมานํ สงฺคหา’’ติ. นาสิตกา ตโย นาม เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ นาเสถ, ทูสโก นาเสตพฺโพ, ทสหงฺเคหิ สมนฺนาคโต สามเณโร นาเสตพฺโพ, กณฺฏกํ สมณุทฺเทสํ นาเสถาติ เอวํ ลิงฺคสํวาสทณฺฑกมฺมนาสนาวเสน ตโย นาสิตกา เวทิตพฺพา. ติณฺณนฺนํ เอกวาจิกาติ ‘‘อนุชานามิ ภิกฺขเว ทฺเว ตโย เอกานุสฺสาวเน กาตุ’’นฺติ วจนโต ติณฺณํ ชนานํ เอกุปชฺฌาเยน นานาจริเยน เอกานุสฺสาวนา วฏฺฏติ.

三种人不应被授予具足戒：年龄不足者(addhānahīna)、肢体残缺者(aṅgahīna)及事(vatthu)已坏者(vatthuvipanna)。关于他们的区别已如前说。此外，于此，衣钵(pattacīvara)不具足者，或虽具足而不请求受戒者，此等亦摄于肢体残缺者一类。弑母者等，以及造作恶作者，与被认为是黄门(paṇḍaka)、双性人(ubhatobyañjanaka)、傍生趣者(tiracchānagata)，当知皆摄于事已坏者一类。此准则于《古仑谛》(Kurundī)中说。三种羯磨的摄略(saṅgaha)：即白之制定(ñattikappanā)、现在未竟行(vippakatapaccattaṃ)、已作(atītakaraṇaṃ)。其中，如“应施、应作”等类别为“白之制定”；如“施、作”等类别为“现在未竟行”；如“已施、已作”等类别名为“已作”。以此三者摄诸羯磨。另亦可以三者摄诸羯磨：即依事、依白、依宣告(anussāvanā)。诚然，事具足、白具足、宣告具足者，名为羯磨。是故说：“三种羯磨的摄略”。有三种当被灭摈者(nāsitaka)：“你们当灭摈弥提耶(Mettiyā)比丘尼”、“腐败者(dūsaka)当被灭摈”、“具足十支的沙弥当被灭摈”、“你们当灭摈荆棘般的沙弥(samaṇuddesa kaṇṭaka)”。如是，当知依毁坏相(liṅganāsanā)、毁坏共住(saṃvāsanāsanā)及惩治羯磨(daṇḍakammanāsanā)之方式，而有三种当被灭摈者。三个人的一次读诵(ekavācikā)：即依“诸比丘，我允许二或三人作一次宣告”之语，三个人可依同一位戒师(upajjhāya)、不同的阿阇梨，作一次宣告是允许的。

อทินฺนาทาเน ติสฺโสติ ปาเท วา อติเรกปาเท วา ปาราชิกํ, อติเรกมาสเก ถุลฺลจฺจยํ, มาสเก วา อูนมาสเก วา ทุกฺกฏํ. จตสฺโส เมถุนปจฺจยาติ อกฺขยิเต ปาราชิกํ, เยภุยฺเยน ขยิเต ถุลฺลจฺจยํ, วิวฏกเต มุเข ทุกฺกฏํ, ชตุมฏฺฐเก ปาจิตฺติยํ. ฉินฺทนฺตสฺส ติสฺโสติ วนปฺปตึ ฉินฺทนฺตสฺส ปาราชิกํ, ภูตคาเม ปาจิตฺติยํ, องฺคชาเต ถุลฺลจฺจยํ. ปญฺจ ฉฑฺฑิตปจฺจยาติ อโนทิสฺส วิสํ ฉฑฺเฑติ, สเจ เตน มนุสฺโส มรติ, ปาราชิกํ; ยกฺขเปเตสุ ถุลฺลจฺจยํ; ติรจฺฉานคเต ปาจิตฺติยํ; วิสฺสฏฺฐิฉฑฺฑเน สงฺฆาทิเสโส; เสขิเยสุ หริเต อุจฺจารปสฺสาวฉฑฺฑเน ทุกฺกฏํ – อิมา ฉฑฺฑิตปจฺจยา ปญฺจาปตฺติโย โหนฺติ.

于不与取有三者：盗取价值一波达(pāda)或超过一波达，犯波罗夷；超过一摩沙迦(māsaka)，犯偷兰遮；一摩沙迦或不足一摩沙迦，犯恶作。以行淫为缘有四者：于未被（野兽）啃食之（尸），犯波罗夷；于大半被（野兽）啃食之（尸），犯偷兰遮；于张开之口，犯恶作；于光滑漆杖，犯波逸提。于砍伐有三者：砍伐（他人所属之）大树，犯波罗夷；于草木(bhūtagāma)，犯波逸提；于生殖器(aṅgajāta)，犯偷兰遮。以丢弃为缘有五者：无指定地丢弃毒药，若有人因此而死，犯波罗夷；于夜叉(yakkha)、饿鬼(peta)，犯偷兰遮；于畜生，犯波逸提；排放精液，犯僧残；于众学法中，在青草上大小便，犯恶作——此等为以丢弃为缘的五种罪。

ปาจิตฺติเยน [Pg.230] ทุกฺกฏา กตาติ ภิกฺขุโนวาทกวคฺคสฺมึ ทสสุ สิกฺขาปเทสุ ปาจิตฺติเยน สทฺธึ ทุกฺกฏา กตา เอวาติ อตฺโถ. จตุเรตฺถ นวกา วุตฺตาติ ปฐมสิกฺขาปทมฺหิเยว อธมฺมกมฺเม ทฺเว, ธมฺมกมฺเม ทฺเวติ เอวํ จตฺตาโร นวกา วุตฺตาติ อตฺโถ. ทฺวินฺนํ จีวเรน จาติ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย จีวรํ เทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ, ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย เทนฺตสฺส ทุกฺกฏนฺติ เอวํ ทฺวินฺนํ ภิกฺขุนีนํ จีวรํ เทนฺตสฺส จีวเรน การณภูเตน อาปตฺติ โหตีติ อตฺโถ.

“波逸提与恶作一并制立”，其义为：在比丘尼教诫品中的十个学处里，恶作与波逸提一并制立。“于此说四组九法”，其义为：仅在第一学处中，于非法羯磨有二（组），于如法羯磨有二（组），如是说为四组九法。“与二（比丘尼）之衣”，其义为：授衣予从比丘处受具足戒的比丘尼，犯波逸提；授衣予从比丘尼处受具足戒者，犯恶作。如是，授衣予此二种比丘尼，是以衣为因而犯罪。

อฏฺฐ ปาฏิเทสนียาติ ปาฬิยํ อาคตา เอว. ภุญฺชนฺตามกธญฺเญน ปาจิตฺติเยน ทุกฺกฏา กตาติ อามกธญฺญํ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปาจิตฺติเยน สทฺธึ ทุกฺกฏา กตาเยว.

“八应悔过法”，即巴利圣典中所说。“食生谷者，波逸提与恶作一并制立”，是指（比丘尼）乞求生谷而食，则与波逸提一并制立恶作。

คจฺฉนฺตสฺส จตสฺโสติ ภิกฺขุนิยา วา มาตุคาเมน วา สทฺธึ สํวิธาย คจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ, คามูปจาโรกฺกมเน ปาจิตฺติยํ, ยา ภิกฺขุนี เอกา คามนฺตรํ คจฺฉติ, ตสฺสา คามูปจารํ โอกฺกมนฺติยา ปฐมปาเท ถุลฺลจฺจยํ, ทุติยปาเท สงฺฆาทิเสโสติ คจฺฉนฺตสฺส อิมา จตสฺโส อาปตฺติโย โหนฺติ. ฐิตสฺส จาปิ ตตฺตกาติ ฐิตสฺสปิ จตสฺโส เอวาติ อตฺโถ. กถํ? ภิกฺขุนี อนฺธกาเร วา ปฏิจฺฉนฺเน วา โอกาเส มิตฺตสนฺถววเสน ปุริสสฺส หตฺถปาเส ติฏฺฐติ, ปาจิตฺติยํ; หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา ติฏฺฐติ, ทุกฺกฏํ; อรุณุคฺคมนกาเล ทุติยิกาย หตฺถปาสํ วิชหนฺตี ติฏฺฐติ, ถุลฺลจฺจยํ; วิชหิตฺวา ติฏฺฐติ, สงฺฆาทิเสโสติ นิสินฺนสฺส จตสฺโส อาปตฺติโย. นิปนฺนสฺสาปิ ตตฺตกาติ สเจปิ หิ สา นิสีทติ วา นิปชฺชติ วา, เอตาเยว จตสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

“对于行者有四罪”者：比丘与比丘尼或妇女相约同行，得恶作；进入另一村庄的近郊时，得波逸提。若有比丘尼独自前往另一村庄，当她进入该村近郊时，第一步得偷兰遮，第二步得僧残。此为行者所犯的四种罪。“站立时也一样”者：意为站立者也同样有四种罪。如何？比丘尼在黑暗处或隐蔽处，因结交友人之故，站于男子伸手所及之处，得波逸提；离开伸手所及而站立，得恶作；于黎明时分，离开女伴的伸手所及而站立，得偷兰遮；已离开后站立，得僧残。对于坐者，亦有此四罪。“躺卧时也一样”者：因为如果她坐下或躺下，也同样犯这四种罪。

(๓) ปาจิตฺติยวณฺณนา

(3) 波逸提释义

๔๗๖. ปญฺจ ปาจิตฺติยานีติ ปญฺจ เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา นานาภาชเนสุ วา เอกภาชเน วา อมิสฺเสตฺวา ฐปิตานิ โหนฺติ, สตฺตาหาติกฺกเม โส ภิกฺขุ ปญฺจ ปาจิตฺติยานิ สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ เอกกฺขเณ อาปชฺชติ, ‘‘อิมํ ปฐมํ อาปนฺโน, อิมํ ปจฺฉา’’ติ น วตฺตพฺโพ.

476. “五波逸提”者：若比丘接受五种药后，未混合地放置于不同容器或同一容器中，当超过七日时，该比丘于同一刹那触犯所有五种不同事由的波逸提，不可说：“此为先犯，此为后犯”。

นว ปาจิตฺติยานีติ โย ภิกฺขุ นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา เตหิ สทฺธึ เอกโต เอกํ กพฬํ โอมทฺทิตฺวา มุเข ปกฺขิปิตฺวา ปรคฬํ อติกฺกาเมติ, อยํ นว ปาจิตฺติยานิ สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ เอกกฺขเณ อาปชฺชติ [Pg.231] ‘‘อิมํ ปฐมํ อาปนฺโน, อิมํ ปจฺฉา’’ติ น วตฺตพฺโพ. เอกวาจาย เทเสยฺยาติ ‘‘อหํ, ภนฺเต, ปญฺจ เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกาเมตฺวา ปญฺจ อาปตฺติโย อาปนฺโน, ตา ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมี’’ติ เอวํ เอกวาจาย เทเสยฺย, เทสิตาว โหนฺติ, ทฺวีหิ ตีหิ วาจาหิ กิจฺจํ นาม นตฺถิ. ทุติยวิสฺสชฺชเนปิ ‘‘อหํ, ภนฺเต, นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชิตฺวา นว อาปตฺติโย อาปนฺโน, ตา ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมี’’ติ วตฺตพฺพํ.

九波逸提：若有比丘乞求九种上妙食物，将彼等混合，揉捏成一口食，放入口中，吞咽下去，此比丘即于一刹那触犯所有九种不同事的波逸提，不可说：“我先犯此，后犯彼”。应以一语发露：“尊者，我领受五种药后，过了七天，犯了五种罪，我于您面前发露彼等。”如此以一语发露，即为已发露，无需说两三语。在第二种回答中也应说：“尊者，我乞求九种上妙食物食用后，犯了九种罪，我于您面前发露彼等。”

วตฺถุํ กิตฺเตตฺวา เทเสยฺยาติ ‘‘อหํ, ภนฺเต, ปญฺจ เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกาเมสึ, ยถาวตฺถุกํ ตํ ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมี’’ติ เอวํ วตฺถุํ กิตฺเตตฺวา เทเสยฺย, เทสิตาว โหนฺติ อาปตฺติโย, อาปตฺติยา นามคฺคหเณน กิจฺจํ นตฺถิ. ทุติยวิสฺสชฺชเนปิ ‘‘อหํ, ภนฺเต, นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปตฺวา ภุตฺโต, ยถาวตฺถุกํ ตํ ตุมฺหมูเล ปฏิเทเสมี’’ติ วตฺตพฺพํ.

应述说事而发露：“尊者，我领受五种药后，过了七天，我于您面前如其事地发露彼事。”如此述说事而发露，诸罪即为已发露，无需称说罪名。在第二种回答中也应说：“尊者，我乞求九种上妙食物食用后，我于您面前如其事地发露彼事。”

ยาวตติยเก ติสฺโสติ อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ปาราชิกํ เภทกานุวตฺตกานํ โกกาลิกาทีนํ สงฺฆาทิเสสํ, ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค จณฺฑกาฬิกาย จ ภิกฺขุนิยา ปาจิตฺติยนฺติ อิมา ยาวตติยกา ติสฺโส อาปตฺติโย. ฉ โวหารปจฺจยาติ ปยุตฺตวาจาปจฺจยา ฉ อาปตฺติโย อาปชฺชตีติ อตฺโถ. กถํ? อาชีวเหตุ อาชีวการณา ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปติ, อาปตฺติ ปาราชิกสฺส. อาชีวเหตุ อาชีวการณา สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส. อาชีวเหตุ อาชีวการณา โย เต วิหาเร วสติ โส อรหาติ วทติ, อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส. อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุ ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ, อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส. อาชีวเหตุ อาชีวการณา ภิกฺขุนี ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ, อาปตฺติ ปาฏิเทสนียสฺส. อาชีวเหตุ อาชีวการณา สูปํ วา โอทนํ วา อคิลาโน อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ.

所谓“至第三次”有三者：随顺被摈比丘尼者犯波罗夷；随顺破僧的果嘎里咖(Kokālika)等比丘犯僧残；不舍恶见的阐陀迦利(Caṇḍakāḷikā)比丘尼犯波逸提，此即“至第三次”的三种罪。所谓“六种言语缘”，其义为：由言语为缘而犯六种罪。如何犯？为活命故，为生计故，心怀恶欲，为欲所制，言说非有、不实的上人法，犯波罗夷罪。为活命故，为生计故，行媒合之事，犯僧残罪。为活命故，为生计故，说：“住于汝寺院中者，彼是阿罗汉。”犯偷兰遮罪。为活命故，为生计故，比丘为己索求上味食而食，犯波逸提罪。为活命故，为生计故，比丘尼为己索求上味食而食，犯应悔过罪。为活命故，为生计故，非病者为己索求羹或饭而食，犯恶作罪。

ขาทนฺตสฺส ติสฺโสติ มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจยํ, อวเสเสสุ อกปฺปิยมํเสสุ ทุกฺกฏํ, ภิกฺขุนิยา ลสุเณ ปาจิตฺติยํ. ปญฺจ โภชนปจฺจยาติ อวสฺสุตา อวสฺสุตสฺส ปุริสสฺส หตฺถโต โภชนํ คเหตฺวา ตตฺเถว [Pg.232] มนุสฺสมํสํ ลสุณํ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา คหิตปณีตโภชนานิ อวเสสญฺจ อกปฺปิยมํสํ ปกฺขิปิตฺวา โวมิสฺสกํ โอมทฺทิตฺวา อชฺโฌหรมานา สงฺฆาทิเสสํ, ถุลฺลจฺจยํ, ปาจิตฺติยํ, ปาฏิเทสนียํ, ทุกฺกฏนฺติ อิมา ปญฺจ อาปตฺติโย โภชนปจฺจยา อาปชฺชติ.

所谓“食者有三”：食人肉，犯偷兰遮；食其余不适宜的肉，犯恶作；比丘尼食蒜，犯波逸提。所谓“五种食物缘”：有欲染的比丘尼从有欲染的男子手中取食后，当场将人肉、蒜、为己索得的上味食、以及其余不适宜的肉，都放入其中，混合揉捏后吞食时，则因食物为缘而同时犯下僧残、偷兰遮、波逸提、应悔过、恶作这五种罪。

ปญฺจ ฐานานีติ ‘‘อุกฺขิตฺตานุวตฺติกาย ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺติยา ญตฺติยา ทุกฺกฏํ, ทฺวีหิ กมฺมวาจาหิ ถุลฺลจฺจยํ, กมฺมวาจาปริโยสาเน อาปตฺติ ปาราชิกสฺส, สงฺฆเภทาย ปรกฺกมนาทีสุ สงฺฆาทิเสโส, ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค ปาจิตฺติย’’นฺติ เอวํ สพฺพา ยาวตติยกา ปญฺจ ฐานานิ คจฺฉนฺติ. ปญฺจนฺนญฺเจว อาปตฺตีติ อาปตฺติ นาม ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ โหติ, ตตฺถ ทฺวินฺนํ นิปฺปริยาเยน อาปตฺติเยว, สิกฺขามานสามเณริสามเณรานํ ปน อกปฺปิยตฺตา น วฏฺฏติ. อิมินา ปริยาเยน เตสํ อาปตฺติ น เทสาเปตพฺพา, ทณฺฑกมฺมํ ปน เตสํ กาตพฺพํ. ปญฺจนฺนํ อธิกรเณน จาติ อธิกรณญฺจ ปญฺจนฺนเมวาติ อตฺโถ. เอเตสํเยว หิ ปญฺจนฺนํ ปตฺตจีวราทีนํ อตฺถาย วินิจฺฉยโวหาโร อธิกรณนฺติ วุจฺจติ, คิหีนํ ปน อฑฺฑกมฺมํ นาม โหติ.

五处者：“于随顺被举罪之比丘尼，经由第三究竟的劝谏仍不舍弃者，于白时犯恶作，于两次羯磨语时犯偷兰遮，于羯磨语结束时犯波罗夷；为分裂僧团而努力等，犯僧残；于不舍恶见，犯波逸提。”如是，所有第三究竟的罪皆趣向此五处。五者之罪者：所谓罪，是为五种同梵行者而有。其中，对比丘、比丘尼二者，无方便说而为罪。然而对正学女、沙弥尼、沙弥，因其非所宜故，不适合。以此方便，不应令彼等发露其罪，然应予彼等处罚。五者之诤讼者：其义为，诤讼亦仅为五者而有。实因此五者之衣钵等事，其决断之言说被称为诤讼；然而对在家人，则称为诉讼。

ปญฺจนฺนํ วินิจฺฉโย โหตีติ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํเยว วินิจฺฉโย นาม โหติ. ปญฺจนฺนํ วูปสเมน จาติ เอเตสํเยว ปญฺจนฺนํ อธิกรณํ วินิจฺฉิตํ วูปสนฺตํ นาม โหตีติ อตฺโถ. ปญฺจนฺนญฺเจว อนาปตฺตีติ เอเตสํเยว ปญฺจนฺนํ อนาปตฺติ นาม โหตีติ อตฺโถ. ตีหิ ฐาเนหิ โสภตีติ สงฺฆาทีหิ ตีหิ การเณหิ โสภติ. กตวีติกฺกโม หิ ปุคฺคโล สปฺปฏิกมฺมํ อาปตฺตึ สงฺฆมชฺเฌ คณมชฺเฌ ปุคฺคลสนฺติเก วา ปฏิกริตฺวา อพฺภุณฺหสีโล ปากติโก โหติ, ตสฺมา ตีหิ ฐาเนหิ โสภตีติ วุจฺจติ.

五者之决断者：所谓决断，仅为五种同梵行者而有。五者之平息者：其义为，仅此五者之诤讼，经决断后，称为已平息。五者之无罪者：其义为，仅此五者，称为无罪。以三处而庄严者：以僧团等三因而庄严。实则已行越犯之人，于僧团中、或于众中、或于个人前，对治可对治之罪后，成为新戒者、复原者，是故说为“以三处而庄严”。

ทฺเว กายิกา รตฺตินฺติ ภิกฺขุนี รตฺตนฺธกาเร ปุริสสฺส หตฺถปาเส ฐานนิสชฺชสยนานิ กปฺปยมานา ปาจิตฺติยํ, หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา ฐานาทีนิ กปฺปยมานา ทุกฺกฏนฺติ ทฺเว กายทฺวารสมฺภวา อาปตฺติโย รตฺตึ อาปชฺชติ. ทฺเว กายิกา ทิวาติ เอเตเนว อุปาเยน ทิวา ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเส ทฺเว อาปตฺติโย อาปชฺชติ. นิชฺฌายนฺตสฺส เอกา อาปตฺตีติ ‘‘น จ, ภิกฺขเว, สารตฺเตน มาตุคามสฺส องฺคชาตํ อุปนิชฺฌายิตพฺพํ[Pg.233]. โย อุปนิชฺฌาเยยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (ปารา. ๒๖๖) นิชฺฌายนฺตสฺส อยเมกา อาปตฺติ. เอกา ปิณฺฑปาตปจฺจยาติ ‘‘น จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขาทายิกาย มุขํ โอโลเกตพฺพ’’นฺติ (จูฬว. ๓๖๖) เอตฺถ ทุกฺกฏาปตฺติ, อนฺตมโส ยาคุํ วา พฺยญฺชนํ วา เทนฺตสฺส สามเณรสฺสาปิ หิ มุขํ อุลฺโลกยโต ทุกฺกฏเมว. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘เอกา ปิณฺฑปาตปจฺจยาติ ภิกฺขุนิปริปาจิตํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติย’’นฺติ วุตฺตํ.

二身罪于夜间：比丘尼在黑夜中，于男子伸手所及处行站、坐、卧，犯波逸提；离开伸手所及处行站立等事，犯恶作。此二种由身门所生罪，于夜间触犯。二身罪于白昼：依此方法，于白昼在隐蔽处触犯二罪。凝视者一罪：“诸比丘，不应以贪染心凝视女人的生殖器。若凝视，犯恶作。”（《波罗夷》266）此为凝视者之一罪。一缘于施食之罪：“诸比丘，不应观看女施主的面容。”（《小品》366）此处犯恶作，下至仰视正在布施粥或菜肴的沙弥的面容，也同样是恶作。然而在《古仑谛》中说：“一缘于施食之罪，是指食用比丘尼所准备的食物，犯波逸提。”

อฏฺฐานิสํเส สมฺปสฺสนฺติ โกสมฺพกกฺขนฺธเก วุตฺตานิสํเส. อุกฺขิตฺตกา ตโย วุตฺตาติ อาปตฺติยา อทสฺสเน อปฺปฏิกมฺเม ปาปิกาย จ ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเคติ. เตจตฺตาลีส สมฺมาวตฺตนาติ เตสํเยว อุกฺขิตฺตกานํ เอตฺตเกสุ วตฺเตสุ วตฺตนา.

观八种功德，即《憍赏弥犍度》中所说的功德。说有三种被摈者，即：因不见罪、不作忏悔，以及不舍恶见。四十三种正行，即对那些被摈者，在此等行法中的行持。

ปญฺจฐาเน มุสาวาโทติ ปาราชิกสงฺฆาทิเสสถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยทุกฺกฏสงฺขาเต ปญฺจฏฺฐาเน มุสาวาโท คจฺฉติ. จุทฺทส ปรมนฺติ วุจฺจตีติ ทสาหปรมาทินเยน เหฏฺฐา วุตฺตํ. ทฺวาทส ปาฏิเทสนียาติ ภิกฺขูนํ จตฺตาริ ภิกฺขุนีนํ อฏฺฐ. จตุนฺนํ เทสนาย จาติ จตุนฺนํ อจฺจยเทสนายาติ อตฺโถ. กตมา ปน สาติ? เทวทตฺเตน ปโยชิตานํ อภิมารานํ อจฺจยเทสนา, อนุรุทฺธตฺเถรสฺส อุปฏฺฐายิกาย อจฺจยเทสนา, วฑฺฒสฺส ลิจฺฉวิโน อจฺจยเทสนา, วาสภคามิยตฺเถรสฺส อุกฺเขปนียกมฺมํ กตฺวา อาคตานํ ภิกฺขูนํ อจฺจยเทสนาติ อยํ จตุนฺนํ อจฺจยเทสนา นาม.

“妄语至于五处”，是说妄语可构成波罗夷、僧残、偷兰遮、波逸提、恶作此五罪。“十四日为限”，是依“十日为限”等之理，已于下方说明。“十二应悔过”，即比丘四条，比丘尼八条。“以及四者的说示”，其义为四种过失的告白。是哪四种呢？提婆达多所派遣之刺客的告白、阿那律长老之侍者的告白、离车人瓦达(Vaḍḍha)的告白，以及那些对瓦萨跋伽弥亚(Vāsabhagāmiya)长老行举罪羯磨后前来的比丘们的告白。此即名为“四者的过失告白”。

อฏฺฐงฺคิโก มุสาวาโทติ ‘‘ปุพฺเพวสฺส โหติ มุสา ภณิสฺส’’นฺติ อาทึ กตฺวา ‘‘วินิธาย สญฺญ’’นฺติ ปริโยสาเนหิ (ปาจิ. ๔-๕; ปริ. ๔๕๙) อฏฺฐหิ องฺเคหิ อฏฺฐงฺคิโก. อุโปสถงฺคานิปิ ปาณํ น หเนติอาทินา นเยน วุตฺตาเนว. อฏฺฐ ทูเตยฺยงฺคานีติ ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ สาเวตา จา’’ติอาทินา (จูฬว. ๓๔๗) นเยน สงฺฆเภทเก วุตฺตานิ. อฏฺฐ ติตฺถิยวตฺตานิ มหาขนฺธเก วุตฺตานิ.

八支妄语，是以“先前即有‘我将说妄语’之念”为始，以“改变其想”为终的八支（《波逸提》4-5；《附随品》459）。布萨支，也已依“不杀生”等之理而说。八使者支，即依“于此，比丘们，有比丘是听者亦是说者”等之理（《小品》347），已于破僧犍度中说。八外道行仪，已于大犍度中说。

อฏฺฐวาจิกา อุปสมฺปทาติ ภิกฺขุนีนํ อุปสมฺปทํ สนฺธาย วุตฺตํ. อฏฺฐนฺนํ ปจฺจุฏฺฐาตพฺพนฺติ ภตฺตคฺเค อฏฺฐนฺนํ ภิกฺขุนีนํ อิตราหิ ปจฺจุฏฺฐาย อาสนํ ทาตพฺพํ[Pg.234]. ภิกฺขุโนวาทโก อฏฺฐหีติ อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ.

“八语具足戒”，是针对比丘尼的具足戒而说。“应为八者起立”，是说在食堂中，其他比丘尼应为八种比丘尼起立并给予座位。“比丘尼教诫者八支”，是说具足八支的比丘，应被选为比丘尼教诫者。

เอกสฺส เฉชฺชนฺติ คาถาย นวสุ ชเนสุ โย สลากํ คาเหตฺวา สงฺฆํ ภินฺทติ, ตสฺเสว เฉชฺชํ โหติ, เทวทตฺโต วิย ปาราชิกํ อาปชฺชติ. เภทกานุวตฺตกานํ จตุนฺนํ ถุลฺลจฺจยํ โกกาลิกาทีนํ วิย, ธมฺมวาทีนํ จตุนฺนํ อนาปตฺติ. อิมา ปน อาปตฺติโย จ อนาปตฺติโย จ สพฺเพสํ เอกวตฺถุกา สงฺฆเภทวตฺถุกา เอว.

关于“一人断绝”之偈：在九人中，凡拿取筹签而分裂僧团者，唯独他有断绝，如同提婆达多，堕于波罗夷。随行破僧的四人犯偷兰遮罪，如果嘎里咖等人；说法的四人则无犯。而所有这些犯与无犯，皆是同一事，即破僧事。

นว อาฆาตวตฺถูนีติ คาถาย นวหีติ นวหิ ภิกฺขูหิ สงฺโฆ ภิชฺชติ. ญตฺติยา กรณา นวาติ ญตฺติยา กาตพฺพานิ กมฺมานิ นวาติ อตฺโถ. เสสํ อุตฺตานเมว.

“九种嗔恨事”此偈颂中，“九”是指九位比丘能使僧团分裂。“以白所作有九”是指以白（ñatti）应作的羯磨有九种，此即其义。其余的意思是显而易见的。

(๔) อวนฺทนียปุคฺคลาทิวณฺณนา

(4) 不应礼敬者等释义

๔๗๗. ทส ปุคฺคลา นาภิวาเทตพฺพาติ เสนาสนกฺขนฺธเก วุตฺตา ทส ชนา. อญฺชลิ สามีเจน จาติ สามีจิกมฺเมน สทฺธึ อญฺชลิ จ เตสํ น กาตพฺโพ, เนว ปานียาปุจฺฉนตาลวณฺฏคฺคหณาทิ ขนฺธกวตฺตํ เตสํ ทสฺเสตพฺพํ, น อญฺชลิ ปคฺคณฺหิตพฺโพติ อตฺโถ. ทสนฺนํ ทุกฺกฏนฺติ เตสํเยว ทสนฺนํ เอวํ กโรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ โหติ. ทส จีวรธารณาติ ทส ทิวสานิ อติเรกจีวรสฺส ธารณา อนุญฺญาตาติ อตฺโถ.

477. “十种人不应当礼敬”是指《住处犍度》（Senāsanakkhandhake）中所说的十种人。“合掌与恭敬”是指不应对他们行合掌礼及恭敬之行，即不应为他们行如询问饮水、取扇等犍度之仪，也不应（向他们）举手合掌，此即其义。对这十种人这样做，得恶作罪。“十日持衣”是指允许持有余分衣（atirekacīvara）十日，此即其义。

ปญฺจนฺนํ วสฺสํวุฏฺฐานํ, ทาตพฺพํ อิธ จีวรนฺติ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ สมฺมุขาว ทาตพฺพํ. สตฺตนฺนํ สนฺเตติ ทิสาปกฺกนฺตอุมฺมตฺตกขิตฺตจิตฺตเวทนาฏฺฏานํ ติณฺณญฺจ อุกฺขิตฺตกานนฺติ อิเมสํ สตฺตนฺนํ สนฺเต ปติรูเป คาหเก ปรมฺมุขาปิ ทาตพฺพํ. โสฬสนฺนํ น ทาตพฺพนฺติ เสสานํ จีวรกฺขนฺธเก วุตฺตานํ ปณฺฑกาทีนํ โสฬสนฺนํ น ทาตพฺพํ.

“对五位安居竟者，于此应施与衣”是指应在五位同法者面前施与衣物。“于七人，若有”是指：已去他方者、疯癫者、心乱者、为感受所苦者，以及三种被举罪者，对此七人，若有合适的代受者，亦可在背后施与。“对十六人不应施与”是指对其余在《衣犍度》（Cīvarakkhandhake）中所说的黄门等十六种人，不应施与衣物。

กติสตํ รตฺติสตํ, อาปตฺติโย ฉาทยิตฺวานาติ กติสตํ อาปตฺติโย รตฺติสตํ ฉาทยิตฺวาน. ทสสตํ รตฺติสตํ, อาปตฺติโย ฉาทยิตฺวานาติ ทสสตํ อาปตฺติโย รตฺติสตํ ฉาทยิตฺวาน. อยญฺเหตฺถ สงฺเขปตฺโถ – โย ทิวเส สตํ สตํ สงฺฆาทิเสสาปตฺติโย อาปชฺชิตฺวา ทส ทส ทิวเส ปฏิจฺฉาเทติ, เตน รตฺติสตํ อาปตฺติสหสฺสํ ปฏิจฺฉาทิตํ โหติ, โส สพฺพาว ตา อาปตฺติโย ทสาหปฏิจฺฉนฺนาติ [Pg.235] ปริวาสํ ยาจิตฺวา ทส รตฺติโย วสิตฺวาน มุจฺเจยฺย ปาริวาสิโกติ.

“于百夜中，覆藏几百罪”是指于百夜中覆藏几百罪。“于百夜中，覆藏千罪”是指于百夜中覆藏千罪。此处的简要义理是：若人每日犯一百条僧残罪，并覆藏十日，那么他就在一百夜中覆藏了一千条罪。他对所有这些罪请求行“覆藏十日”的别住，在作为行别住者（pārivāsika）住满十夜后，即可解脱。

ทฺวาทส กมฺมโทสา วุตฺตาติ อปโลกนกมฺมํ อธมฺเมนวคฺคํ, อธมฺเมนสมคฺคํ, ธมฺเมนวคฺคํ, ตถา ญตฺติกมฺมญตฺติทุติยกมฺมญตฺติจตุตฺถกมฺมานิปีติ เอวํ เอเกกสฺมึ กมฺเม ตโย ตโย กตฺวา ทฺวาทส กมฺมโทสา วุตฺตา.

所谓“十二种羯磨过失”者，即求听羯磨(apalokanakamma)有非法别众、非法和合、如法别众；单白羯磨(ñattikamma)、白二羯磨(ñattidutiyakamma)及白四羯磨(ñatticatutthakamma)亦然。如是，于每一羯磨中各作三种，已说为十二种羯磨过失。

จตสฺโส กมฺมสมฺปตฺติโยติ อปโลกนกมฺมํ ธมฺเมนสมคฺคํ, ตถา เสสานิปีติ เอวํ จตสฺโส กมฺมสมฺปตฺติโย วุตฺตา.

所谓“四种羯磨成就”者，即求听羯磨(apalokanakamma)为如法和合，其余羯磨亦然。如是，已说为四种羯磨成就。

ฉ กมฺมานีติ อธมฺเมนวคฺคกมฺมํ, อธมฺเมนสมคฺคกมฺมํ, ธมฺมปติรูปเกนวคฺคกมฺมํ, ธมฺมปติรูปเกนสมคฺคกมฺมํ, ธมฺเมนวคฺคกมฺมํ, ธมฺเมนสมคฺคกมฺมนฺติ เอวํ ฉ กมฺมานิ วุตฺตานิ. เอเกตฺถ ธมฺมิกา กตาติ เอกํ ธมฺเมน สมคฺคกมฺมเมเวตฺถ ธมฺมิกํ กตนฺติ อตฺโถ. ทุติยคาถาวิสฺสชฺชเนปิ เอตเทว ธมฺมิกํ.

所谓“六种羯磨”者，即非法别众羯磨、非法和合羯磨、似法别众羯磨、似法和合羯磨、如法别众羯磨、如法和合羯磨，如是已说六种羯磨。所谓“于此中，一种是如法所作”者，其义为：于此六种羯磨中，唯有如法和合羯磨是如法所作。于第二偈之解答中，亦唯此为如法。

ยํ เทสิตาติ ยานิ เทสิตานิ วุตฺตานิ ปกาสิตานิ. อนนฺตชิเนนาติอาทีสุ ปริยนฺตปริจฺเฉทภาวรหิตตฺตา อนนฺตํ วุจฺจติ นิพฺพานํ, ตํ ภควตา รญฺญา สปตฺตคณํ อภิมทฺทิตฺวา รชฺชํ วิย กิเลสคณํ อภิมทฺทิตฺวา ชิตํ วิชิตํ อธิคตํ สมฺปตฺตํ, ตสฺมา ภควา ‘‘อนนฺตชิโน’’ติ วุจฺจติ. สฺเวว อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ นิพฺพิการตาย ตาทิ, วิกฺขมฺภนตทงฺคสมุจฺเฉทปฏิปสฺสทฺธินิสฺสรณวิเวกสงฺขาตํ วิเวกปญฺจกํ อทฺทสาติ วิเวกทสฺสี; เตน อนนฺตชิเนน ตาทินา วิเวกทสฺสินา ยานิ อาปตฺติกฺขนฺธานิ เทสิตานิ วุตฺตานิ. เอเกตฺถ สมฺมติ วินา สมเถหีติ อยเมตฺถ ปทสมฺพนฺโธ, ยานิ สตฺถารา สตฺต อาปตฺติกฺขนฺธานิ เทสิตานิ, ตตฺถ เอกาปิ อาปตฺติ วินา สมเถหิ น สมฺมติ, อถ โข ฉ สมถา จตฺตาริ อธิกรณานีติ สพฺเพปิเม ธมฺมา สมฺมุขาวินเยน สมฺมนฺติ, สมาโยคํ คจฺฉนฺติ. เอตฺถ ปน เอโก สมฺมุขาวินโยว วินา สมเถหิ สมฺมติ, สมถภาวํ คจฺฉติ. น หิ ตสฺส อญฺเญน สมเถน วินา อนิปฺผตฺติ นาม อตฺถิ. เตน วุตฺตํ – ‘‘เอเกตฺถ สมฺมติ วินา สมเถหี’’ติ. อิมินา ตาว อธิปฺปาเยน อฏฺฐกถาสุ อตฺโถ วุตฺโต. มยํ ปน ‘‘วินา’’ติ นิปาตสฺส ปฏิเสธนมตฺตมตฺถํ คเหตฺวา ‘‘เอเกตฺถ สมฺมติ วินา สมเถหี’’ติ [Pg.236] เอเตสุ สตฺตสุ อาปตฺติกฺขนฺเธสุ เอโก ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ วินา สมเถหิ สมฺมตีติ เอตมตฺถํ โรเจยฺยาม. วุตฺตมฺปิ เจตํ ‘‘ยา สา อาปตฺติ อนวเสสา, สา อาปตฺติ น กตเมน อธิกรเณน กตมมฺหิ ฐาเน น กตเมน สมเถน สมฺมตี’’ติ.

所谓“已说”，是指那些被宣说、讲述、阐明的罪聚。在“无尽胜者”等词中，由于涅槃没有边际和界限，所以称为“无尽”；世尊就像国王击败敌军一样降伏烦恼众，战胜、征服、证得、到达了它，因此被称为“无尽胜者”。他对于可意与不可意的事物，心无变异，称为“如是”；又看见了被称为镇伏、彼分、断除、安息、出离的五种远离，所以是“见远离者”；这位无尽胜者、如是者、见远离者，他所说的就是这些罪聚。关于“于此，一者无诸灭诤而止息”，此中句子的关联是：导师所说的这七种罪聚，没有一种罪是可以不依靠诸灭诤就平息的，而是六种灭诤和四种诤事，所有这些法都通过现前毘尼(sammukhāvinaya)平息，达到调和。但是，这里唯独现前毘尼这一法，不需要其他的灭诤就可以平息，它可以达到灭诤的状态，因为它并非没有其他灭诤就不能完成。所以说“于此，一者无诸灭诤而止息”。依据这个意思，诸义注中已作解释。但是，我们采取“无(vinā)”这个不变词仅为否定的意思，认为“于此，一者无诸灭诤而止息”，是指在这七种罪聚中，波罗夷(pārājika)罪聚不需要诸灭诤就可以平息，我们赞同这个意思。而且也说过：“彼罪无有余留，它不是依靠哪一种诤事，不是在哪一个地方，也不是用哪一种灭诤来平息的”。

ฉอูนทิยฑฺฒสตาติ ‘‘อิธ, อุปาลิ, ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปติ, ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ, ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท ธมฺมทิฏฺฐิ, ตสฺมึ อธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก, ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ, ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท เวมติโก, ตสฺมึ เวมติโก เภเท อธมฺมทิฏฺฐิ, ตสฺมึ เวมติโก เภเท ธมฺมทิฏฺฐิ, ตสฺมึ เวมติโก เภเท เวมติโก’’ติ เอวํ ยานิ อฏฺฐารสนฺนํ เภทกรวตฺถูนํ วเสน อฏฺฐารส อฏฺฐกานิ สงฺฆเภทกกฺขนฺธเก วุตฺตานิ, เตสํ วเสน ฉอูนทิยฑฺฒสตํ อาปายิกา เวทิตพฺพา.

一百四十四者：“优波离，于此，有比丘宣示非法为法。于彼非法见，于分裂时持非法见；于彼非法见，于分裂时持正法见；于彼非法见，于分裂时心存犹豫。于彼正法见，于分裂时持非法见；于彼正法见，于分裂时心存犹豫。于彼犹豫，于分裂时持非法见；于彼犹豫，于分裂时持正法见；于彼犹豫，于分裂时心存犹豫。”如是，依《破僧犍度》中所说的十八种破僧事而有十八组八法，依此，当知有一百四十四种堕恶趣者。

อฏฺฐารส อนาปายิกาติ ‘‘อิธ, อุปาลิ, ภิกฺขุ อธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปติ, ตสฺมึ ธมฺมทิฏฺฐิ เภเท ธมฺมทิฏฺฐิ อวินิธาย ทิฏฺฐึ อวินิธาย ขนฺตึ อวินิธาย รุจึ อวินิธาย ภาวํ อนุสฺสาเวติ, สลากํ คาเหติ ‘อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสนํ, อิมํ คณฺหถ, อิมํ โรเจถา’ติ, อยมฺปิ โข, อุปาลิ, สงฺฆเภทโก น อาปายิโก น เนรยิโก น กปฺปฏฺโฐ น อเตกิจฺโฉ’’ติ เอวํ เอเกกสฺมึ วตฺถุสฺมึ เอเกกํ กตฺวา สงฺฆเภทกกฺขนฺธกาวสาเน วุตฺตา อฏฺฐารส ชนา. อฏฺฐารส อฏฺฐกา ฉอูนทิยฑฺฒสตวิสฺสชฺชเน วุตฺตาเยว.

十八种不堕恶趣者：“优波离，于此，有比丘宣示非法为法，于彼持正法见，于分裂时亦持正法见，不舍弃其见、不舍弃其忍可、不舍弃其意乐、不舍弃其主张，而令人传告、令人取筹，言：‘此是法，此是律，此是导师的教说。请取此，请认同此。’优波离，此破僧者亦不堕恶趣，不堕地狱，非住劫者，非不可救治者。”如是，于每一事中各说一种，在《破僧犍度》的结尾处宣说了十八种人。十八组八法，已于一百四十四种的解答中说毕。

(๕) โสฬสกมฺมาทิวณฺณนา

(5) 十六业等释义

๔๗๘. กติ กมฺมานีติอาทีนํ สพฺพคาถานํ วิสฺสชฺชนํ อุตฺตานเมวาติ.

478. “有几种业”等所有偈颂的解答，其义已甚明显。

อปรทุติยคาถาสงฺคณิกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

另一第二偈集释义终。

เสทโมจนคาถา

发汗偈

(๑) อวิปฺปวาสปญฺหาวณฺณนา

（1）不离衣问释义

๔๗๙. เสทโมจนคาถาสุ [Pg.237] อสํวาโสติ อุโปสถปวารณาทินา สํวาเสน อสํวาโส. สมฺโภโค เอกจฺโจ ตหึ น ลพฺภตีติ อกปฺปิยสมฺโภโค น ลพฺภติ, นหาปนโภชนาทิปฏิชคฺคนํ ปน มาตราเยว กาตุํ ลพฺภติ. อวิปฺปวาเสน อนาปตฺตีติ สหคารเสยฺยาย อนาปตฺติ. ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตาติ เอสา ปญฺหา กุสเลหิ ปณฺฑิเตหิ จินฺติตา. อสฺสา วิสฺสชฺชนํ ทารกมาตุยา ภิกฺขุนิยา เวทิตพฺพํ, ตสฺสา หิ ปุตฺตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตนฺติ.

479. 在发汗偈(Sedamocanagāthā)中，“不同住”(asaṃvāsa)是指不进行布萨、自恣(pavāraṇā)等僧团共住。“某种共用不被允许”是指不被允许不适宜的共用，然而洗浴、喂食等照料则只可由作为母亲的比丘尼来做。“不离住无罪”是指同住一室无罪。“此问为善巧者所思”是指此问题为善巧的智者所思考。其解答应由作为孩子母亲的比丘尼了知，因为这是针对她的儿子而说的。

อวิสฺสชฺชิตคาถา ครุภณฺฑํ สนฺธาย วุตฺตา, อตฺโถ ปนสฺสา ครุภณฺฑวินิจฺฉเย วุตฺโตเยว.

未解答偈(Avissajjitagāthā)是针对重物(garubhaṇḍa)而说，其义已在重物裁决中说过了。

ทส ปุคฺคเล น วทามีติ เสนาสนกฺขนฺธเก วุตฺเต ทส ปุคฺคเล น วทามิ. เอกาทส วิวชฺชิยาติ เย มหาขนฺธเก เอกาทส วิวชฺชนียปุคฺคลา วุตฺตา, เตปิ น วทามิ. อยํ ปญฺหา นคฺคํ ภิกฺขุํ สนฺธาย วุตฺตา.

“我不说十种人”，是指我不说在《坐卧处犍度》(Senāsanakkhandhaka)中所说的十种人。“应避开十一人”，是指在《大犍度》(Mahākhandhaka)中所说应避开的十一种人，我也不说他们。此问是针对裸体比丘而说的。

กถํ นุ สิกฺขาย อสาธารโณติ ปญฺหา นหาปิตปุพฺพกํ ภิกฺขุํ สนฺธาย วุตฺตา. อยญฺหิ ขุรภณฺฑํ ปริหริตุํ น ลภติ, อญฺเญ ลภนฺติ; ตสฺมา สิกฺขาย อสาธารโณ.

“为何于学处不共通？”此问是针对曾为理发师的比丘而说的。因为他不得携带剃刀用具，而其他人可以，因此他于学处不共通。

ตํ ปุคฺคลํ กตมํ วทนฺติ พุทฺธาติ อยํ ปญฺหา นิมฺมิตพุทฺธํ สนฺธาย วุตฺตา.

“诸佛称此人为谁？”此问是针对化佛(nimmitabuddha)而说的。

อโธนาภึ วิวชฺชิยาติ อโธนาภึ วิวชฺเชตฺวา. อยํ ปญฺหา ยํ ตํ อสีสกํ กพนฺธํ, ยสฺส อุเร อกฺขีนิ เจว มุขญฺจ โหติ, ตํ สนฺธาย วุตฺตา.

“应避开脐下”是指避开脐下部位。此问是针对那无头躯干(kabandha)，其眼与口生于胸前的情况而说的。

ภิกฺขุ สญฺญาจิกาย กุฏินฺติ อยํ ปญฺหา ติณจฺฉาทนํ กุฏึ สนฺธาย วุตฺตา. ทุติยปญฺหา สพฺพมตฺติกามยํ กุฏึ สนฺธาย วุตฺตา.

“比丘乞得一孤邸”，此问是针对草顶孤邸(tiṇacchādanaṃ kuṭiṃ)而说的。第二问是针对全土坯孤邸(sabbamattikāmayaṃ kuṭiṃ)而说的。

อาปชฺเชยฺย ครุกํ เฉชฺชวตฺถุนฺติ อยํ ปญฺหา วชฺชปฏิจฺฉาทิกํ ภิกฺขุนึ สนฺธาย วุตฺตา. ทุติยปญฺหา ปณฺฑกาทโย อภพฺพปุคฺคเล สนฺธาย วุตฺตา. เอกาทสปิ หิ เต คิหิภาเวเยว ปาราชิกํ ปตฺตา.

“会犯当被断除的重罪”，此问是针对覆藏他人波罗夷罪过的比丘尼而说的。第二问是针对黄门(paṇḍaka)等不适格者(abhabbapuggala)而说的，因为这十一种人甚至在俗时就已犯波罗夷罪。

วาจาติ [Pg.238] วาจาย อนาลปนฺโต. คิรํ โน จ ปเร ภเณยฺยาติ ‘‘อิติ อิเม โสสฺสนฺตี’’ติ ปรปุคฺคเล สนฺธาย สทฺทมฺปิ น นิจฺฉาเรยฺย. อยํ ปญฺหา ‘‘สนฺตึ อาปตฺตึ นาวิกเรยฺย, สมฺปชานมุสาวาทสฺส โหตี’’ติ อิมํ มุสาวาทํ สนฺธาย วุตฺตา. ตสฺส หิ ภิกฺขุโน อธมฺมิกาย ปฏิญฺญาย ตุณฺหีภูตสฺส นิสินฺนสฺส มโนทฺวาเร อาปตฺติ นาม นตฺถิ. ยสฺมา ปน อาวิกาตพฺพํ น อาวิกโรติ, เตนสฺส วจีทฺวาเร อกิริยโต อยํ อาปตฺติ สมุฏฺฐาตีติ เวทิตพฺพา.

“语”，是指不以言语交谈。“亦不向他人言”，是指不应想着“这样他们会听到”而针对他人发出任何声响。此问是针对“若不发露存在的罪，即是故妄语”此一妄语而说的。因为该比丘由于不如法的承诺而默然坐着，于意门实无罪。但由于他未发露应发露之事，故当知此罪由其语门的不作为而生起。

สงฺฆาทิเสสา จตุโรติ อยํ ปญฺหา อรุณุคฺเค คามนฺตรปริยาปนฺนํ นทิปารํ โอกฺกนฺตภิกฺขุนึ สนฺธาย วุตฺตา, สา หิ สกคามโต ปจฺจูสสมเย นิกฺขมิตฺวา อรุณุคฺคมนกาเล วุตฺตปฺปการํ นทิปารํ โอกฺกนฺตมตฺตาว รตฺติวิปฺปวาสคามนฺตรนทิปารคณมฺหาโอหียนลกฺขเณน เอกปฺปหาเรเนว จตุโร สงฺฆาทิเสเส อาปชฺชติ.

“四种僧残”，此问是针对在黎明时分渡过位于另一村界内河对岸的比丘尼而说的。她于清晨时分离开自己的村子，在日出时恰好渡过上述河的对岸，仅以离宿、至另一村、渡河、离群之相，便一举触犯四条僧残罪。

สิยา อาปตฺติโย นานาติ อยํ ปญฺหา เอกโตอุปสมฺปนฺนา ทฺเว ภิกฺขุนิโย สนฺธาย วุตฺตา. ตาสุ หิ ภิกฺขูนํ สนฺติเก เอกโตอุปสมฺปนฺนาย หตฺถโต คณฺหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ, ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก เอกโตอุปสมฺปนฺนาย หตฺถโต คณฺหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

“或有种种罪”，此问是针对两位单边受具足戒的比丘尼而说的。于她们中，从于比丘僧团中单边受戒者手中取物，犯波逸提；从于比丘尼僧团中单边受戒者手中取物，犯恶作。

จตุโร ชนา สํวิธายาติ อาจริโย จ ตโย จ อนฺเตวาสิกา ฉมาสกํ ภณฺฑํ อวหรึสุ, อาจริยสฺส สาหตฺถิกา ตโย มาสกา, อาณตฺติยาปิ ตโยว ตสฺมา ถุลฺลจฺจยํ อาปชฺชติ, อิตเรสํ สาหตฺถิโก เอเกโก, อาณตฺติกา ปญฺจาติ ตสฺมา ปาราชิกํ อาปชฺชึสุ. อยเมตฺถ สงฺเขโป. วิตฺถาโร ปน อทินฺนาทานปาราชิเก สํวิทาวหารวณฺณนายํ วุตฺโต.

“四人共谋”，是指一位老师和三位弟子盗取了价值六摩沙迦的物品。老师亲手盗取三摩沙迦，通过指令盗取三摩沙迦，因此犯偷兰遮。其余诸人，亲手各盗取一摩沙迦，通过指令盗取五摩沙迦，因此犯波罗夷。此为简说，详说已在不与取波罗夷的共谋盗取释义中解说。

(๒) ปาราชิกาทิปญฺหาวณฺณนา

（2）波罗夷等问题释义

๔๘๐. ฉิทฺทํ ตสฺมึ ฆเร นตฺถีติ อยํ ปญฺหา ทุสฺสกุฏิอาทีนิ สนฺถตเปยฺยาลญฺจ สนฺธาย วุตฺตา.

480. “彼屋无孔隙”，此问是针对布孤邸等及毡席的省略部分而说的。

เตลํ มธุํ ผาณิตนฺติ คาถา ลิงฺคปริวตฺตํ สนฺธาย วุตฺตา.

“油、蜜、糖蜜”之偈是针对性别转换而说的。

นิสฺสคฺคิเยนาติ คาถา ปริณามนํ สนฺธาย วุตฺตา. โย หิ สงฺฆสฺส ปริณตลาภโต เอกํ จีวรํ อตฺตโน, เอกํ อญฺญสฺสาติ ทฺเว จีวรานิ ‘‘เอกํ [Pg.239] มยฺหํ, เอกํ ตสฺส เทหี’’ติ เอกปยโอเคน ปริณาเมติ, โส นิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยญฺเจว สุทฺธิกปาจิตฺติยญฺจ เอกโต อาปชฺชติ.

“由尼萨耆”之偈是针对回向而说。诚然，若有比丘从已回向僧伽的利养中，以“一件给我，一件给他”的一次言说，回向两件衣——一件给自己，一件给他人，他便同时触犯尼萨耆波逸提与纯波逸提。

กมฺมญฺจ ตํ กุปฺเปยฺย วคฺคปจฺจยาติ อยํ ปญฺหา ทฺวาทสโยชนปมาเณสุ พาราณสิอาทีสุ นคเรสุ คามสีมํ สนฺธาย วุตฺตา.

“彼羯磨亦会因不和合而动摇？”此问是针对如波罗奈(Bārāṇasī)等方圆十二由旬的大城中的村界而说的。

ปทวีติหารมตฺเตนาติ คาถา สญฺจริตฺตํ สนฺธาย วุตฺตา, อตฺโถปิ จสฺสา สญฺจริตฺตวณฺณนายเมว วุตฺโต.

“仅以传递言词”之偈是针对为男女传信而说，其义亦已在为男女传信的释义中说过了。

สพฺพานิ ตานิ นิสฺสคฺคิยานีติ อยํ ปญฺหา อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา โธวาปนํ สนฺธาย วุตฺตา. สเจ หิ ติณฺณมฺปิ จีวรานํ กากอูหทนํ วา กทฺทมมกฺขิตํ วา กณฺณํ คเหตฺวา ภิกฺขุนี อุทเกน โธวติ, ภิกฺขุสฺส กายคตาเนว นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ.

“彼等皆为尼萨耆”，此问是针对让非亲戚比丘尼洗衣而说。诚然，若比丘尼拿起三衣中任一被乌鸦粪所污或被泥所涂的衣角，用水清洗，则此衣只要一到比丘身上，即成尼萨耆物。

สรณคมนมฺปิ น ตสฺส อตฺถีติ สรณคมนอุปสมฺปทาปิ นตฺถิ. อยํ ปน ปญฺหา มหาปชาปติยา อุปสมฺปทํ สนฺธาย วุตฺตา.

“彼甚至无归依”，是指亦无归依受具足戒。此问是针对摩诃波阇波提(Mahāpajāpatī)的受具足戒而说的。

หเนยฺย อนริยํ มนฺโทติ ตญฺหิ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อนริยํ หเนยฺย. อยํ ปญฺหา ลิงฺคปริวตฺเตน อิตฺถิภูตํ ปิตรํ ปุริสภูตญฺจ มาตรํ สนฺธาย วุตฺตา.

“愚人或杀非圣者”，是指他或会杀害非圣的女人或男人。此问是针对经由性别转换，父亲变为女人及母亲变为男人的情况而说的。

น เตนานนฺตรํ ผุเสติ อยํ ปญฺหา มิคสิงฺคตาปสสีหกุมาราทีนํ วิย ติรจฺฉานมาตาปิตโร สนฺธาย วุตฺตา.

“彼不因此触及无间业”，此问是针对如独角仙人(Migasiṅgatāpasa)、师子童子(Sīhakumāra)等的畜生父母而说的。

อโจทยิตฺวาติ คาถา ทูเตนุปสมฺปทํ สนฺธาย วุตฺตา. โจทยิตฺวาติ คาถา ปณฺฑกาทีนํ อุปสมฺปทํ สนฺธาย วุตฺตา. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘ปฐมคาถา อฏฺฐ อสมฺมุขากมฺมานิ, ทุติยา อนาปตฺติกสฺส กมฺมํ สนฺธาย วุตฺตา’’ติ อาคตํ.

“未经诘问”之偈是针对以使者受具足戒而说的。“经过诘问”之偈是针对黄门等人受具足戒而说的。但在《古仑谛》中则说：“第一偈是针对八种非现前羯磨，第二偈是针对为无罪者作羯磨而说的。”

ฉินฺทนฺตสฺส อาปตฺตีติ วนปฺปตึ ฉินฺทนฺตสฺส ปาราชิกํ, ติณลตาทึ ฉินฺทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ, องฺคชาตํ ฉินฺทนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยํ. ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺตีติ เกเส จ นเข จ ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ. ฉาเทนฺตสฺส อาปตฺตีติ อตฺตโน อาปตฺตึ ฉาเทนฺตสฺส อญฺเญสํ วา อาปตฺตึ. ฉาเทนฺตสฺส อนาปตฺตีติ เคหาทีนิ ฉาเทนฺตสฺส อนาปตฺติ.

“砍断有罪”是指：砍伐大树者，犯波罗夷；砍断草、藤等者，犯波逸提；砍断生殖器者，犯偷兰遮。“砍断无罪”是指：剪头发和指甲无罪。“覆盖有罪”是指：覆藏自己或他人之罪。“覆盖无罪”是指：覆盖房屋等无罪。

สจฺจํ [Pg.240] ภณนฺโตติ คาถาย ‘‘สิขรณีสิ อุภโตพฺยญฺชนาสี’’ติ สจฺจํ ภณนฺโต ครุกํ อาปชฺชติ, สมฺปชานมุสาวาเท ปน มุสา ภาสโต ลหุกาปตฺติ โหติ, อภูตาโรจเน มุสา ภณนฺโต ครุกํ อาปชฺชติ, ภูตาโรจเน สจฺจํ ภาสโต ลหุกาปตฺติ โหตีติ.

于“说真实语”偈：说“你是有肉赘的女人(sikharaṇī)，你是二形人(ubhatobyañjanā)”等真实语，犯僧伽婆尸沙重罪；然而，于故说妄语，说谎者犯波逸提轻罪。于宣说不实之过人法，说妄语者犯波罗夷重罪；于宣说属实之过人法，说真实语者犯波逸提轻罪。

(๓) ปาจิตฺติยาทิปญฺหาวณฺณนา

(3) 波逸提等问题释义

๔๘๑. อธิฏฺฐิตนฺติ คาถา นิสฺสคฺคิยจีวรํ อนิสฺสชฺชิตฺวา ปริภุญฺชนฺตํ สนฺธาย วุตฺตา.

481. “已决意”此偈，是针对不舍弃尼萨耆衣而使用者所说。

อตฺถงฺคเต สูริเยติ คาถา โรมนฺถกํ สนฺธาย วุตฺตา.

“日已西沉时”此偈，是针对反刍者所说。

น รตฺตจิตฺโตติ คาถาย อยมตฺโถ – รตฺตจิตฺโต เมถุนธมฺมปาราชิกํ อาปชฺชติ. เถยฺยจิตฺโต อทินฺนาทานปาราชิกํ, ปรํ มรณาย เจเตนฺโต มนุสฺสวิคฺคหปาราชิกํ, สงฺฆเภทโก ปน น รตฺตจิตฺโต น จ ปน เถยฺยจิตฺโต น จาปิ โส ปรํ มรณาย เจตยิ, สลากํ ปนสฺส เทนฺตสฺส โหติ เฉชฺชํ, ปาราชิกํ โหติ, สลากํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส เภทกานุวตฺตกสฺส ถุลฺลจฺจยํ.

“非怀染污心”此偈之义为：怀染污心者，行淫欲法，犯波罗夷。怀偷盗心者，犯不与取波罗夷。意图致他人于死地者，犯杀人波罗夷。然而，破僧者既非怀染污心，亦非怀偷盗心，也非意图致他人于死地，但当他分发筹码时，即成断根，犯波罗夷。接受筹码的随破僧者，则犯偷兰遮。

คจฺเฉยฺย อฑฺฒโยชนนฺติ อยํ ปญฺหา สุปฺปติฏฺฐิตนิคฺโรธสทิสํ เอกกุลสฺส รุกฺขมูลํ สนฺธาย วุตฺตา.

“行半由旬”此问，是针对犹如根基稳固之榕树般的独家树下而说。

กายิกานีติ อยํ คาถา สมฺพหุลานํ อิตฺถีนํ เกเส วา องฺคุลิโย วา เอกโต คณฺหนฺตํ สนฺธาย วุตฺตา.

“身所作”此偈，是针对同时抓住众多女人的头发或手指者所说。

วาจสิกานีติ อยํ คาถา ‘‘สพฺพา ตุมฺเห สิขรณิโย’’ติอาทินา นเยน ทุฏฺฐุลฺลภาณึ สนฺธาย วุตฺตา.

“语所作”此偈，是针对以“你们皆为肉赘女(sikharaṇī)”等方式说粗恶语者所说。

ติสฺสิตฺถิโย เมถุนํ ตํ น เสเวติ ติสฺโส อิตฺถิโย วุตฺตา, ตาสุปิ ยํ ตํ เมถุนํ นาม, ตํ น เสวติ. ตโย ปุริเสติ ตโย ปุริเสปิ อุปคนฺตฺวา เมถุนํ น เสวติ. ตโย อนริยปณฺฑเกติ อุภโตพฺยญฺชนสงฺขาเต ตโย อนริเย ตโย จ ปณฺฑเกติ อิเมปิ ฉ ชเน อุปคนฺตฺวา เมถุนํ น เสวติ. น จาจเร เมถุนํ พฺยญฺชนสฺมินฺติ อนุโลมปาราชิกวเสนปิ เมถุนํ นาจรติ. เฉชฺชํ สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยาติ สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยา ปาราชิกนฺติ. อยํ ปญฺหา อฏฺฐวตฺถุกํ สนฺธาย [Pg.241] วุตฺตา, ตสฺสา หิ เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาคํ กายสํสคฺคํ อาปชฺชิตุํ วายมนฺติยา เมถุนธมฺมปจฺจยา เฉชฺชํ โหติ.

“不与三种女人行淫”，即已说的三种女人，对她们也不行淫事。“三种男子”，即亲近三种男子也不行淫。“三种非圣者、三种黄门”，即所谓双性人(ubhatobyañjana)的三种非圣者和三种黄门，亲近这六种人也不行淫。“不应于（他人）身根行淫欲法”，即以随顺波罗夷(anulomapārājika)故，亦不行淫欲法。“因淫欲法故，应被断绝”，即因淫欲法之缘故，会犯波罗夷。此问题是针对八事比丘尼(Aṭṭhavatthukā)而说，因为她于淫欲法的前分，努力想要进行身体接触时，会因淫欲法之缘故而被断绝（于教法中）。

มาตรํ จีวรนฺติ อยํ คาถา ปิฏฺฐิสมเย วสฺสิกสาฏิกตฺถํ สตุปฺปาทกรณํ สนฺธาย วุตฺตา. วินิจฺฉโย ปนสฺสา วสฺสิกสาฏิกสิกฺขาปทวณฺณนายเมว วุตฺโต.

“为母乞衣”此偈，是针对在后时为雨浴衣(vassikasāṭika)而作忆念之事所说。而关于此的决择，已在雨浴衣学处(vassikasāṭikasikkhāpada)的释义中说过。

กุทฺโธ อาราธโก โหตีติ คาถา ติตฺถิยวตฺตํ สนฺธาย วุตฺตา. ติตฺถิโย หิ วตฺตํ ปูรยมาโน ติตฺถิยานํ วณฺเณ ภญฺญมาเน กุทฺโธ อาราธโก โหติ, วตฺถุตฺตยสฺส วณฺเณ ภญฺญมาเน กุทฺโธ คารยฺโห โหตีติ ตตฺเถวสฺสา วิตฺถาโร วุตฺโต. ทุติยคาถาปิ ตเมว สนฺธาย วุตฺตา.

“愤怒者是取悦者”此偈，是针对外道的行持(titthiyavatta)而说。因为外道在圆满其行持时，当外道的功德被称说时，他愤怒而成为取悦者；当三宝的功德被称说时，他愤怒而应受呵责。关于此偈的详尽解释已在那里说过。第二偈也是针对此事而说。

สงฺฆาทิเสสนฺติอาทิ คาถา ยา ภิกฺขุนี อวสฺสุตาว อวสฺสุตสฺส ปุริสสฺส หตฺถโต ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา มนุสฺสมํสลสุณปณีตโภชนเสสอกปฺปิยมํเสหิ สทฺธึ โอมทฺทิตฺวา อชฺโฌหรติ, ตํ สนฺธาย วุตฺตา.

“僧残”等偈，是针对某位比丘尼而说：她有漏染，从有漏染的男人手中接过食物后，与人肉、生蒜、美食、除人肉外的不适宜肉类一起搅拌后吞食。

เอโก อุปสมฺปนฺโน เอโก อนุปสมฺปนฺโนติ คาถา อากาสคตํ สนฺธาย วุตฺตา. สเจ หิ ทฺวีสุ สามเณเรสุ เอโก อิทฺธิยา เกสคฺคมตฺตมฺปิ ปถวึ มุญฺจิตฺวา นิสินฺโน โหติ, โส อนุปสมฺปนฺโน นาม โหติ. สงฺเฆนาปิ อากาเส นิสีทิตฺวา ภูมิคตสฺส กมฺมํ น กาตพฺพํ. สเจ กโรติ, กุปฺปติ.

“一已受具，一未受具”此偈，是针对在空中者而说。诚然，若二沙弥中有一人以神通力离地哪怕仅一发端而坐，他即被称为未受具足戒者。僧团亦不应坐在空中，为地上的人作羯磨。若作，则羯磨败坏。

อกปฺปกตนฺติ คาถา อจฺฉินฺนจีวรกํ ภิกฺขุํ สนฺธาย วุตฺตา. ตสฺมึเยว จสฺสา สิกฺขาปเท วิตฺถาเรน วินิจฺฉโยปิ วุตฺโต.

以“Akappakata”等开头的偈颂，是针对被夺走衣的比丘所说。对此的详细决择也已在那条学处中说明。

น เทติ น ปฏิคฺคณฺหาตีติ นาปิ อุยฺโยชิกา เทติ, น อุยฺโยชิตา ตสฺสา หตฺถโต คณฺหาติ. ปฏิคฺคโห เตน น วิชฺชตีติ เตเนว การเณน อุยฺโยชิกาย หตฺถโต อุยฺโยชิตาย ปฏิคฺคโห น วิชฺชติ. อาปชฺชติ ครุกนฺติ เอวํ สนฺเตปิ อวสฺสุตสฺส หตฺถโต ปิณฺฑปาตคฺคหเณ อุยฺโยเชนฺตี สงฺฆาทิเสสาปตฺตึ อาปชฺชติ. ตญฺจ ปริโภคปจฺจยาติ ตญฺจ ปน อาปตฺตึ อาปชฺชมานา ตสฺสา อุยฺโยชิตาย ปริโภคปจฺจยา อาปชฺชติ[Pg.242]. ตสฺสา หิ โภชนปริโยสาเน อุยฺโยชิกาย สงฺฆาทิเสโส โหตีติ. ทุติยคาถา ตสฺสาเยว อุทกทนฺตโปนคฺคหเณ อุยฺโยชนํ สนฺธาย วุตฺตา.

“不给，不取”是说：教唆者比丘尼不给，被教唆者比丘尼也不从她手中拿。“因此没有接受”是说：正因此故，被教唆者从教唆者手中接受（之事）不存在。“犯重罪”是说：即便如此，在教唆（他人）从有淫欲的男人手中接受食物时，教唆者（比丘尼）犯僧残罪。“而此（罪）缘于受用”是说：她犯此罪，是缘于那位被教唆者的受用。确实，在那位（被教唆者）用餐结束时，教唆者（才）构成僧残。第二偈是针对就接受水和齿木而教唆她一事所说。

น ภิกฺขุนี โน จ ผุเสยฺย วชฺชนฺติ สตฺตรสเกสุ หิ อญฺญตรํ อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา อนาทริเยน ฉาทยมานาปิ ภิกฺขุนี ฉาทนปจฺจยา วชฺชํ น ผุสติ, อญฺญํ นวํ อาปตฺตึ นาปชฺชติ, ปฏิจฺฉนฺนาย วา อปฺปฏิจฺฉนฺนาย วา อาปตฺติยา ปกฺขมานตฺตเมว ลภติ. อยํ ปน ภิกฺขุนีปิ น โหติ, สาวเสสญฺจ ครุกํ อาปชฺชิตฺวา ฉาเทตฺวา วชฺชํ น ผุสติ. ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตาติ อยํ กิร ปญฺหา อุกฺขิตฺตกภิกฺขุํ สนฺธาย วุตฺตา. เตน หิ สทฺธึ วินยกมฺมํ นตฺถิ, ตสฺมา โส สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชิตฺวา ฉาเทนฺโต วชฺชํ น ผุสตีติ.

“非比丘尼，亦不触罪”是说：确实，比丘尼在十七（僧残法）中犯了任何一种罪后，以不敬重而覆藏，（此）比丘尼缘于覆藏而不触于罪，不犯其它新的罪。对已覆藏或未覆藏的罪，仅得半月摩那埵。然而此（人）亦非比丘尼，犯了有残余的重罪后加以覆藏，（亦）不触于罪。“此乃善者所思之问”，据说此问是针对被举罪比丘所说。因为与他没有律的羯磨，所以他犯了僧残后加以覆藏，不触于罪。

เสทโมจนคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

汗流偈释义终。

ปญฺจวคฺโค

第五品

กมฺมวคฺควณฺณนา

羯磨品释义

๔๘๒. กมฺมวคฺเค [Pg.243] จตุนฺนํ กมฺมานํ นานากรณํ สมถกฺขนฺธเก วุตฺตเมว. กิญฺจาปิ วุตฺตํ, อถ โข อยํ กมฺมวินิจฺฉโย นาม อาทิโต ปฏฺฐาย วุจฺจมาโน ปากโฏ โหติ, ตสฺมา อาทิโต ปฏฺฐาเยเวตฺถ วตฺตพฺพํ วทิสฺสาม. จตฺตารีติ กมฺมานํ คณนปริจฺเฉทวจนเมตํ. กมฺมานีติ ปริจฺฉินฺนกมฺมนิทสฺสนํ. อปโลกนกมฺมํ นาม สีมฏฺฐกสงฺฆํ โสเธตฺวา ฉนฺทารหานํ ฉนฺทํ อาหริตฺวา สมคฺคสฺส สงฺฆสฺส อนุมติยา ติกฺขตฺตุํ สาเวตฺวา กตฺตพฺพํ กมฺมํ. ญตฺติกมฺมํ นาม วุตฺตนเยเนว สมคฺคสฺส สงฺฆสฺส อนุมติยา เอกาย ญตฺติยา กตฺตพฺพํ กมฺมํ. ญตฺติทุติยกมฺมํ นาม วุตฺตนเยเนว สมคฺคสฺส สงฺฆสฺส อนุมติยา เอกาย ญตฺติยา เอกาย จ อนุสฺสาวนายาติ เอวํ ญตฺติทุติยาย อนุสฺสาวนาย กตฺตพฺพํ กมฺมํ. ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ นาม วุตฺตนเยเนว สมคฺคสฺส สงฺฆสฺส อนุมติยา เอกาย ญตฺติยา ตีหิ จ อนุสฺสาวนาหีติ เอวํ ญตฺติจตุตฺถาหิ ตีหิ อนุสฺสาวนาหิ กตฺตพฺพํ กมฺมํ.

482. 在羯磨章中，四种羯磨的差别已在止犍度(Samathakkhandhaka)中说过。虽然已说，但此羯磨的判定若从头解说则会清晰，因此于此我等将从头宣说应说之事。“四”，此为限定羯磨数量之词。“羯磨”，此为指示所限定之羯磨。所谓求听羯磨(apalokanakamma)，是指清净了界内的僧团，收取了具表决权者的同意后，在和合僧团的准许下，经三次宣告所应作的羯磨。所谓单白羯磨(ñattikamma)，是指依前述方法，在和合僧团的准许下，以一白所应作的羯磨。所谓白二羯磨(ñattidutiyakamma)，是指依前述方法，在和合僧团的准许下，以一白与一羯磨语，即以白为第二之羯磨语所应作之羯磨。所谓白四羯磨(ñatticatutthakamma)，是指依前述方法，在和合僧团的准许下，以一白与三羯磨语，即以白为第四之三羯磨语所应作之羯磨。

ตตฺถ อปโลกนกมฺมํ อปโลเกตฺวาว กาตพฺพํ, ญตฺติกมฺมาทิวเสน น กาตพฺพํ. ญตฺติกมฺมมฺปิ เอกํ ญตฺตึ ฐเปตฺวาว กาตพฺพํ, อปโลกนกมฺมาทิวเสน น กาตพฺพํ. ญตฺติทุติยกมฺมํ ปน อปโลเกตฺวา กาตพฺพมฺปิ อตฺถิ, อกาตพฺพมฺปิ อตฺถิ.

于彼等中，求听羯磨应仅通过求听而作，不应以单白羯磨等方式作。单白羯磨亦应仅在提出一白后作，不应以求听羯磨等方式作。至于白二羯磨，则有应求听后作者，亦有不应者。

ตตฺถ สีมาสมฺมุติ, สีมาสมูหนนํ, กถินทานํ, กถินุทฺธาโร, กุฏิวตฺถุเทสนา, วิหารวตฺถุเทสนาติ อิมานิ ฉ กมฺมานิ ครุกานิ อปโลเกตฺวา กาตุํ น วฏฺฏนฺติ, ญตฺติทุติยกมฺมวาจํ สาเวตฺวาว กาตพฺพานิ. อวเสสา เตรส สมฺมุติโย เสนาสนคฺคาหกมตกจีวรทานาทิสมฺมุติโย จาติ เอตานิ ลหุกกมฺมานิ อปโลเกตฺวาปิ กาตุํ วฏฺฏนฺติ, ญตฺติกมฺม-ญตฺติจตุตฺถกมฺมวเสน ปน น กาตพฺพเมว. ญตฺติจตุตฺถกมฺมวเสน กยิรมานํ ทฬฺหตรํ โหติ, ตสฺมา กาตพฺพนฺติ เอกจฺเจ วทนฺติ. เอวํ ปน สติ กมฺมสงฺกโร โหติ, ตสฺมา น กาตพฺพนฺติ ปฏิกฺขิตฺตเมว. สเจ ปน อกฺขรปริหีนํ วา ปทปริหีนํ วา ทุรุตฺตปทํ วา โหติ[Pg.244], ตสฺส โสธนตฺถํ ปุนปฺปุนํ วตฺตุํ วฏฺฏติ. อิทํ อกุปฺปกมฺมสฺส ทฬฺหีกมฺมํ โหติ, กุปฺปกมฺเม กมฺมํ หุตฺวา ติฏฺฐติ.

于此，结界(sīmāsammuti)、解界(sīmāsamūhanana)、授迦絺那衣(kathinadāna)、舍迦絺那衣(kathinuddhāra)、指定孤邸地(kuṭivatthudesanā)、指定寺院地(vihāravatthudesanā)，这六种是重羯磨，不适合通过求听羯磨而作，必须宣告白二羯磨语后才可进行。其余十三种同意羯磨，如分配住处、布施亡者衣物等同意羯磨，这些是轻羯磨，通过求听羯磨亦可进行，但不应以单白羯磨或白四羯磨的方式进行。有些人说：“若以白四羯磨的方式进行，会更坚固，因此应当那样做。”但若如此，则会导致羯磨混淆，因此这已被驳斥，不应那样做。然而，如果字有缺、词有缺或言词诵读不善，为了修正，可以反复诵念。此为不可动羯磨的巩固，于可动羯磨中，羯磨得以成立。

ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ ญตฺติญฺจ ติสฺโส จ กมฺมวาจาโย สาเวตฺวาว กาตพฺพํ, อปโลกนกมฺมาทิวเสน น กาตพฺพํ. ปญฺจหากาเรหิ วิปชฺชนฺตีติ ปญฺจหิ การเณหิ วิปชฺชนฺติ.

白四羯磨必须宣告一白与三羯磨语后才可进行，不可用求听羯磨等方式进行。“因五种行相而失败”(Pañcahākārehi vipajjantīti)，即因五种原因而失败。

๔๘๓. สมฺมุขากรณียํ กมฺมํ อสมฺมุขา กโรติ, วตฺถุวิปนฺนํ อธมฺมกมฺมนฺติ เอตฺถ อตฺถิ กมฺมํ สมฺมุขากรณียํ; อตฺถิ อสมฺมุขากรณียํ; ตตฺถ อสมฺมุขากรณียํ นาม ทูเตนุปสมฺปทา, ปตฺตนิกฺกุชฺชนํ, ปตฺตุกฺกุชฺชนํ, อุมฺมตฺตกสฺส ภิกฺขุโน อุมฺมตฺตกสมฺมุติ, เสกฺขานํ กุลานํ เสกฺขสมฺมุติ, ฉนฺนสฺส ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺโฑ, เทวทตฺตสฺส ปกาสนียกมฺมํ, อปฺปสาทนียํ ทสฺเสนฺตสฺส ภิกฺขุโน ภิกฺขุนิสงฺเฆน กาตพฺพํ อวนฺทนียกมฺมนฺติ อฏฺฐวิธํ โหติ, ตํ สพฺพํ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อิทํ อฏฺฐวิธมฺปิ กมฺมํ อสมฺมุขา กตํ สุกตํ โหติ อกุปฺปํ.

483. “应现前作的羯磨，于缺席时作，是事坏的非法羯磨。”于此，有应现前作的羯磨，也有应于缺席时作的羯磨。其中，应于缺席时作的羯磨有八种：通过使者受具足戒(dūtenupasampadā)、覆钵(pattanikkujjana)、仰钵(pattukkujjana)、为癫狂比丘作癫狂同意(ummattakasammuti)、为有学家族作有学同意(sekkhasammuti)、对阐那(Channa)比丘处以梵罚(brahmadaṇḍa)、对提婆达多作宣告羯磨(pakāsanīyakamma)、对于做出令人不喜之事的比丘，由比丘尼僧团对他作不礼敬羯磨(avandanīyakamma)。这一切都应按照各处所说的方法来了知。这八种羯磨即使于缺席时作，也是善作的、不可动的。

เสสานิ สพฺพกมฺมานิ สมฺมุขา เอว กาตพฺพานิ – สงฺฆสมฺมุขตา, ธมฺมสมฺมุขตา, วินยสมฺมุขตา, ปุคฺคลสมฺมุขตาติ อิมํ จตุพฺพิธํ สมฺมุขาวินยํ อุปเนตฺวาว กาตพฺพานิ. เอวํ กตานิ หิ สุกตานิ โหนฺติ. เอวํ อกตานิ ปเนตานิ อิมํ สมฺมุขาวินยสงฺขาตํ วตฺถุํ วินา กตตฺตา วตฺถุวิปนฺนานิ นาม โหนฺติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘สมฺมุขากรณียํ กมฺมํ อสมฺมุขา กโรติ, วตฺถุวิปนฺนํ อธมฺมกมฺม’’นฺติ.

其余一切羯磨，都应现前进行——即应依僧团现前、法现前、律现前、人(puggala)现前这四种现前毘尼(sammukhāvinaya)而作。这样作的才是善作的。若不如此作，则因未依此名为现前毘尼之“事”(vatthu)而作，故名为“事坏”。是故说：“应现前作的羯磨，不现前作，是事坏的非法羯磨。”

ปฏิปุจฺฉากรณียาทีสุปิ ปฏิปุจฺฉาทิกรณเมว วตฺถุ, ตํ วตฺถุํ วินา กตตฺตา เตสมฺปิ วตฺถุวิปนฺนตา เวทิตพฺพา. อิทํ ปเนตฺถ วจนตฺถมตฺตํ. ปฏิปุจฺฉา กรณียํ อปฺปฏิปุจฺฉา กโรตีติ ปุจฺฉิตฺวา โจเทตฺวา สาเรตฺวา กาตพฺพํ อปุจฺฉิตฺวา อโจเทตฺวา อสาเรตฺวา กโรติ. ปฏิญฺญาย กรณียํ อปฺปฏิญฺญาย กโรตีติ ปฏิญฺญํ อาโรเปตฺวา ยถาทินฺนาย ปฏิญฺญาย กาตพฺพํ อปฺปฏิญฺญาย กโรนฺตสฺส วิปฺปลปนฺตสฺส พลกฺกาเรน กโรติ. สติวินยารหสฺสาติ ทพฺพมลฺลปุตฺตตฺเถรสทิสสฺส ขีณาสวสฺส. อมูฬฺหวินยารหสฺสาติ คคฺคภิกฺขุสทิสสฺส อุมฺมตฺตกสฺส. ตสฺสปาปิยสิกกมฺมารหสฺสาติ อุปวาฬภิกฺขุสทิสสฺส อุสฺสนฺนปาปสฺส. เอส นโย สพฺพตฺถ.

在应诘问等事中，诘问等本身即是“事”，若离此事而作，当知其亦为“事坏”。此仅为文义解说。“应诘问而作的，不诘问而作”，意指应诘问、举罪、令忆念后而作的，却不诘问、不举罪、不令忆念而作。“应经承诺而作的，不经承诺而作”，意指应令其承诺，依所承诺而作的，却对不承诺、胡言乱语者强行而作。“适于忆念毘尼者”，如达婆摩罗子(Dabbamallaputta)长老般的漏尽者。“适于不痴毘尼者”，如伽伽(Gagga)比丘般的癫狂者。“适于觅罪相羯磨者”，如优波婆罗(Upavāḷa)比丘般的罪行多者。此理于一切处皆然。

อนุโปสเถ [Pg.245] อุโปสถํ กโรตีติ อนุโปสถทิวเส อุโปสถํ กโรติ. อุโปสถทิวโส นาม ฐเปตฺวา กตฺติกมาสํ อวเสเสสุ เอกาทสสุ มาเสสุ ภินฺนสฺส สงฺฆสฺส สามคฺคิทิวโส จ ยถาวุตฺตจาตุทฺทสปนฺนรสา จ. เอตํ ติปฺปการมฺปิ อุโปสถทิวสํ ฐเปตฺวา อญฺญสฺมึ ทิวเส อุโปสถํ กโรนฺโต อนุโปสเถ อุโปสถํ กโรติ นาม. ยตฺร หิ ปตฺตจีวราทีนํ อตฺถาย อปฺปมตฺตเกน การเณน วิวทนฺตา อุโปสถํ วา ปวารณํ วา ฐเปนฺติ, ตตฺถ ตสฺมึ อธิกรเณ วินิจฺฉิเต ‘‘สมคฺคา ชาตามฺหา’’ติ อนฺตรา สามคฺคิอุโปสถํ กาตุํ น ลภนฺติ, กโรนฺเตหิ อนุโปสเถ อุโปสโถ กโต นาม โหติ.

“于非布萨日行布萨”，意即于非布萨之日行布萨。所谓布萨日，是指除去迦底迦月(kattikamāsa)，在其余十一个月中，分裂僧团的和合之日，以及如前所说的十四日与十五日。除去这三种布萨日，而在其他日子行布萨者，即名为于非布萨日行布萨。若因衣钵等微小之事争论而中止布萨或自恣，于彼诤事被裁决后，纵言“我等已和合”，亦不得于中途行和合布萨；若行之，即名为于非布萨日行布萨。

อปวารณาย ปวาเรตีติ อปวารณาทิวเส ปวาเรติ; ปวารณาทิวโส นาม เอกสฺมึ กตฺติกมาเส ภินฺนสฺส สงฺฆสฺส สามคฺคิทิวโส จ ปจฺจุกฺกฑฺฒิตฺวา ฐปิตทิวโส จ ทฺเว จ ปุณฺณมาสิโย. เอวํ จตุพฺพิธมฺปิ ปวารณาทิวสํ ฐเปตฺวา อญฺญสฺมึ ทิวเส ปวาเรนฺโต อปวารณาย ปวาเรติ นาม. อิธาปิ อปฺปมตฺตกสฺส วิวาทสฺส วูปสเม สามคฺคิปวารณํ กาตุํ น ลภนฺติ, กโรนฺเตหิ อปวารณาย ปวารณา กตา โหติ. อปิจ อูนวีสติวสฺสํ วา อนฺติมวตฺถุํ อชฺฌาปนฺนปุพฺพํ วา เอกาทสสุ วา อภพฺพปุคฺคเลสุ อญฺญตรํ อุปสมฺปาเทนฺตสฺสปิ วตฺถุวิปนฺนํ อธมฺมกมฺมํ โหติ. เอวํ วตฺถุโต กมฺมานิ วิปชฺชนฺติ.

“于非自恣日行自恣”，意即于非自恣之日行自恣。所谓自恣日，是指在一个迦底迦月(kattikamāsa)中的分裂僧团的和合之日、延期安立之日，以及两个满月日。除去这四种自恣日，而在其他日子行自恣者，即名为于非自恣日行自恣。于此，即使微小的诤论已平息，亦不得行和合自恣；若行之，即成为于非自恣日行自恣。再者，为未满二十岁者、或曾犯究竟事者、或十一种不适格者中的任何一种授具足戒，亦是事坏的非法羯磨。如是，羯磨因事而失败。

๔๘๔. ญตฺติโต วิปตฺติยํ ปน วตฺถุํ น ปรามสตีติ ยสฺส อุปสมฺปทาทิกมฺมํ กโรติ, ตํ น ปรามสติ, ตสฺส นามํ น คณฺหาติ. ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วทติ; เอวํ วตฺถุํ น ปรามสติ.

484. 在白(ñatti)的失败中，所谓“不触及事”，意即为谁行受具足戒等羯磨时，不触及此人，不提及其名。本应说：“大德僧伽，请听！此法护(Dhammarakkhita)是具寿佛护的求受具足戒者。”却说：“大德僧伽，请听！是具寿佛护的求受具足戒者。”如是即为不触及事。

สงฺฆํ น ปรามสตีติ สงฺฆสฺส นามํ น คณฺหาติ. ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต, อยํ ธมฺมรกฺขิโต’’ติ วทติ; เอวํ สงฺฆํ น ปรามสติ.

所谓“不触及僧伽”，意即不提僧伽之名。本应说：“大德僧伽，请听！此是法护。”却说：“大德，请听！此是法护。”如是即为不触及僧伽。

ปุคฺคลํ น ปรามสตีติ โย อุปสมฺปทาเปกฺขสฺส อุปชฺฌาโย, ตํ น ปรามสติ, ตสฺส นามํ น คณฺหาติ. ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วตฺตพฺเพ [Pg.246] ‘‘สุณาตุ เม, ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วทติ; เอวํ ปุคฺคลํ น ปรามสติ.

所谓“不触及个人”，是指不提及求受具足戒者的戒师，不称其名。本应说：“大德僧伽，请听！此法护是具寿佛护的求受具足戒者。”却说：“大德僧伽，请听！此法护是求受具足戒者。”这样就是不触及个人。

ญตฺตึ น ปรามสตีติ สพฺเพน สพฺพํ ญตฺตึ น ปรามสติ. ญตฺติทุติยกมฺเม ญตฺตึ อฏฺฐเปตฺวา ทฺวิกฺขตฺตุํ กมฺมวาจาย เอว อนุสฺสาวนกมฺมํ กโรติ. ญตฺติจตุตฺถกมฺเมปิ ญตฺตึ อฏฺฐเปตฺวา จตุกฺขตฺตุํ กมฺมวาจาย เอว อนุสฺสาวนกมฺมํ กโรติ; เอวํ ญตฺตึ น ปรามสติ.

所谓“不触及白”，意即完全不作白(ñatti)。于白二羯磨(ñattidutiyakamma)中，不作白，仅以羯磨语(kammavācā)宣诵两次。于白四羯磨(ñatticatutthakamma)中，亦不作白，仅以羯磨语宣诵四次。如是即为不触及白。

ปจฺฉา วา ญตฺตึ ฐเปตีติ ปฐมํ กมฺมวาจาย อนุสฺสาวนกมฺมํ กตฺวา ‘‘เอสา ญตฺตี’’ติ วตฺวา ‘‘ขมติ สงฺฆสฺส ตสฺมา ตุณฺหี เอวเมตํ ธารยามี’’ติ วทติ; เอวํ ปจฺฉา ญตฺตึ ฐเปติ. อิติ อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ ญตฺติโต กมฺมานิ วิปชฺชนฺติ.

所谓“后置白”，是指先宣诵羯磨语(kammavācā)后，说“此是白”，再说“僧伽同意，因此默然，我如此受持之”；这样就是后置白。如此，通过这五种方式，羯磨会因白而失败。

๔๘๕. อนุสฺสาวนโต วิปตฺติยํ ปน วตฺถุอาทีนิ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ. เอวํ ปน เนสํ อปรามสนํ โหติ – ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ’’ติ ปฐมานุสฺสาวเน ‘‘ทุติยมฺปิ เอตมตฺถํ วทามิ, ตติยมฺปิ เอตมตฺถํ วทามิ, สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ’’ติ ทุติยตติยานุสฺสาวนาสุ วา ‘‘อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺส อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺสา’’ติ วทนฺโต วตฺถุํ น ปรามสติ นาม. ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต, อยํ ธมฺมรกฺขิโต’’ติ วทนฺโต สงฺฆํ น ปรามสติ นาม. ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตสฺสา’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ ธมฺมรกฺขิโต อุปสมฺปทาเปกฺโข’’ติ วทนฺโต ปุคฺคลํ น ปรามสติ นาม.

485. 再者，关于由随诵导致的失败，事等诸项应如前述而知。而它们“未被触及”的情况如下：在初次随诵念“大德僧伽，请听我说”时，或在第二、第三次随诵念“我第二次说此义，我第三次说此义，大德僧伽，请听我说”时，若当应说“此法护是具寿佛护的求受具足戒者”，却说成“大德僧伽，请听我说，具寿佛护的……”，这名为不触及事。若当应说“大德僧伽，请听我说，此法护”，却说成“大德，请听我说，此法护”，这名为不触及僧伽。若当应说“大德僧伽，请听我说，此法护是具寿佛护的”，却说成“大德僧伽，请听我说，此法护是求受具足戒者”，这名为不触及人。

สาวนํ หาเปตีติ สพฺเพน สพฺพํ กมฺมวาจาย อนุสฺสาวนํ น กโรติ, ญตฺติทุติยกมฺเม ทฺวิกฺขตฺตุํ ญตฺติเมว ฐเปติ, ญตฺติจตุตฺถกมฺเม จตุกฺขตฺตุํ ญตฺติเมว ฐเปติ; เอวํ อนุสฺสาวนํ หาเปติ. โยปิ ญตฺติทุติยกมฺเม เอกํ ญตฺตึ ฐเปตฺวา เอกํ กมฺมวาจํ อนุสฺสาเวนฺโต อกฺขรํ วา ฉฑฺเฑติ, ปทํ วา ทุรุตฺตํ กโรติ, อยมฺปิ อนุสฺสาวนํ หาเปติเยว. ญตฺติจตุตฺถกมฺเม ปน เอกํ ญตฺตึ ฐเปตฺวา สกิเมว วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา กมฺมวาจาย อนุสฺสาวนํ กโรนฺโตปิ อกฺขรํ วา ปทํ วา [Pg.247] ฉฑฺเฑนฺโตปิ ทุรุตฺตํ กโรนฺโตปิ อนุสฺสาวนํ หาเปติเยวาติ เวทิตพฺโพ.

所谓“省略随诵”，是指完全不作羯磨语的随诵，即在白二羯磨中只作两次白，在白四羯磨中只作四次白；这样就是省略随诵。又，在白二羯磨中，作一次白后，随诵一次羯磨语时，若漏掉一个音节或念错一个词，这也算是省略了随诵。再者，在白四羯磨中，作一次白后，无论是只随诵羯磨语一次或两次，还是漏掉音节或词，或是有所错念，都应知为省略了随诵。

ทุรุตฺตํ กโรตีติ เอตฺถ ปน อยํ วินิจฺฉโย – โย หิ อญฺญสฺมึ อกฺขเร วตฺตพฺเพ อญฺญํ วทติ, อยํ ทุรุตฺตํ กโรติ นาม. ตสฺมา กมฺมวาจํ กโรนฺเตน ภิกฺขุนา ยฺวายํ –

所谓“念错”，于此有此决择：凡于应念某个音节时念成另一音节者，此名为“念错”。因此，作羯磨语的比丘，对于此——

‘‘สิถิลํ ธนิตญฺจ ทีฆรสฺสํ, ครุกํ ลหุกญฺจ นิคฺคหิตํ;

สมฺพนฺธํ ววตฺถิตํ วิมุตฺตํ, ทสธา พฺยญฺชนพุทฺธิยา ปเภโท’’ติ.

“松音与紧音，长音与短音，重音与轻音，以及抑制音、连音、分音与开音——此为声音智慧的十种分别。”

วุตฺโต, อยํ สุฏฺฐุ อุปลกฺเขตพฺโพ. เอตฺถ หิ ‘‘สิถิลํ’’ นาม ปญฺจสุ วคฺเคสุ ปฐมตติยํ. ‘‘ธนิตํ’’ นาม เตสฺเวว ทุติยจตุตฺถํ. ‘‘ทีฆ’’นฺติ ทีเฆน กาเลน วตฺตพฺพํ อาการาทิ. ‘‘รสฺส’’นฺติ ตโต อุปฑฺฒกาเลน วตฺตพฺพํ อการาทิ. ‘‘ครุก’’นฺติ ทีฆเมว. ยํ วา อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตตฺเถรสฺส ยสฺส นกฺขมตีติ เอวํ สํโยคปรํ กตฺวา วุจฺจติ. ‘‘ลหุก’’นฺติ รสฺสเมว. ยํ วา อายสฺมโต พุทฺธรกฺขิตเถรสฺส ยสฺส น ขมตีติ เอวํ อสํโยคปรํ กตฺวา วุจฺจติ. ‘‘นิคฺคหิต’’นฺติ ยํ กรณานิ นิคฺคเหตฺวา อวิสฺสชฺเชตฺวา อวิวเฏน มุเขน สานุนาสิกํ กตฺวา วตฺตพฺพํ. ‘‘สมฺพนฺธ’’นฺติ ยํ ปรปเทน สมฺพนฺธิตฺวา ‘‘ตุณฺหิสฺสา’’ติ วา ‘‘ตุณฺหสฺสา’’ติ วา วุจฺจติ. ‘‘ววตฺถิต’’นฺติ ยํ ปรปเทน อสมฺพนฺธํ กตฺวา วิจฺฉินฺทิตฺวา ‘‘ตุณฺหี อสฺสา’’ติ วา ‘‘ตุณฺห อสฺสา’’ติ วา วุจฺจติ. ‘‘วิมุตฺต’’นฺติ ยํ กรณานิ อนิคฺคเหตฺวา วิสฺสชฺเชตฺวา วิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ อกตฺวา วุจฺจติ.

此分别已说，当善辨别。于此，“松音”（sithila）是指五类辅音中的第一与第三个字母。“紧音”（dhanita）是指同类中的第二与第四个字母。“长音”（dīgha）是指发音时间长的字母，如“ā”等。“短音”（rassa）是指发音时间为长音一半的字母，如“a”等。“重音”（garuka）即是长音；或者，当字母后接辅音连缀时亦是重音，如在“āyasmato”、“buddharakkhitattherassa”、“yassa nakkhamati”中。“轻音”（lahuka）即是短音；或者，当字母后不接辅音连缀时亦是轻音，如在“yassa na khamati”中。“抑制音”（niggahita）是指收紧发音器官，不放松，不张口，带鼻音而念的音。“连音”（sambandha）是指与后一词连接而念，如“tuṇhissā”或“tuṇhassā”。“分音”（vavatthita）是指与后一词不连接，分开而念，如“tuṇhī assā”或“tuṇha assā”。“开音”（vimutta）是指不收紧发音器官，放松，张口，不带鼻音而念的音。

ตตฺถ ‘‘สุณาตุ เม’’ติ วตฺตพฺเพ ต-การสฺส ถ-การํ กตฺวา ‘‘สุณาถุ เม’’ติ วจนํ สิถิลสฺส ธนิตกรณํ นาม. ตถา ‘‘ปตฺตกลฺลํ, เอสา ญตฺตี’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘ปตฺถกลฺลํ, เอสา ญตฺถี’’ติอาทิวจนญฺจ. ‘‘ภนฺเต สงฺโฆ’’ติ วตฺตพฺเพ ภ-การ ฆ-การานํ พ-การ ค-กาเร กตฺวา ‘‘พนฺเต สงฺโค’’ติ วจนํ ธนิตสฺส สิถิลกรณํ นาม. ‘‘สุณาตุ เม’’ติ วิวเฏน มุเขน วตฺตพฺเพ ปน ‘‘สุณํตุ เม’’ติ วา ‘‘เอสา ญตฺตี’’ติ วตฺตพฺเพ ‘‘เอสํ ญตฺตี’’ติ วา อวิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ กตฺวา วจนํ วิมุตฺตสฺส นิคฺคหิตวจนํ นาม. ‘‘ปตฺตกลฺล’’นฺติ อวิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ กตฺวา วตฺตพฺเพ ‘‘ปตฺตกลฺลา’’ติ วิวเฏน มุเขน อนุนาสิกํ อกตฺวา วจนํ นิคฺคหิตสฺส วิมุตฺตวจนํ นาม.

于此，在应念“suṇātu me”时，将t音念成th音，说成“suṇāthu me”，这名为将松音(sithila)念成紧音(dhanita)。同样，在应念“pattakallaṃ, esā ñattī”时，念成“patthakallaṃ, esā ñatthī”等也是。在应念“bhante saṅgho”时，将bh音、gh音念成b音、g音，说成“bante saṅgo”，这名为将紧音念成松音。再者，在应以开嘴方式念“suṇātu me”时，却以闭嘴方式带鼻音念成“suṇaṃtu me”，或在应念“esā ñattī”时，念成“esaṃ ñattī”，这名为将开音(vimutta)念成抑制音(niggahīta)。在应以闭嘴方式带鼻音念“pattakallaṃ”时，却以开嘴方式不带鼻音念成“pattakallā”，这名为将抑制音念成开音。

อิติ [Pg.248] สิถิเล กตฺตพฺเพ ธนิตํ, ธนิเต กตฺตพฺเพ สิถิลํ, วิมุตฺเต กตฺตพฺเพ นิคฺคหิตํ, นิคฺคหิเต กตฺตพฺเพ วิมุตฺตนฺติ อิมานิ จตฺตาริ พฺยญฺชนานิ อนฺโตกมฺมวาจาย กมฺมํ ทูเสนฺติ. เอวํ วทนฺโต หิ อญฺญสฺมึ อกฺขเร วตฺตพฺเพ อญฺญํ วทติ, ทุรุตฺตํ กโรตีติ วุจฺจติ. อิตเรสุ ปน ทีฆรสฺสาทีสุ ฉสุ พฺยญฺชเนสุ ทีฆฏฺฐาเน ทีฆเมว, รสฺสฏฺฐาเน จ รสฺสเมวาติ เอวํ ยถาฐาเน ตํ ตเทว อกฺขรํ ภาสนฺเตน อนุกฺกมาคตํ ปเวณึ อวินาเสนฺเตน กมฺมวาจา กาตพฺพา. สเจ ปน เอวํ อกตฺวา ทีเฆ วตฺตพฺเพ รสฺสํ, รสฺเส วา วตฺตพฺเพ ทีฆํ วทติ; ตถา ครุเก วตฺตพฺเพ ลหุกํ, ลหุเก วา วตฺตพฺเพ ครุกํ วทติ; สมฺพนฺเธ วา ปน วตฺตพฺเพ ววตฺถิตํ, ววตฺถิเต วา วตฺตพฺเพ สมฺพนฺธํ วทติ; เอวํ วุตฺเตปิ กมฺมวาจา น กุปฺปติ. อิมานิ หิ ฉ พฺยญฺชนานิ กมฺมํ น โกเปนฺติ.

如此，应作松音时作紧音，应作紧音时作松音，应作开音时作抑制音，应作抑制音时作开音——这四种音在羯磨语(kammavācā)中会败坏羯磨。因为如此念诵者，即是在应念某音节时念成另一音节，被称为“念错”(duruttaṃ)。至于其余长短等六种音，则应在长音处念长音，在短音处念短音，如此在正确的位置念诵正确的音节，不毁坏次第相传的传统，而作羯磨语。但若不如此，在应念长音时念短音，或应念短音时念长音；同样，应念重音时念轻音，或应念轻音时念重音；或应念连音时念分音，或应念分音时念连音；即使如此念，羯磨语也不会无效。因为这六种音不会败坏羯磨。

ยํ ปน สุตฺตนฺติกตฺเถรา ‘‘ท-กาโร ต-การมาปชฺชติ, ต-กาโร ท-การมาปชฺชติ, จ-กาโร ช-การมาปชฺชติ, ช-กาโร จ-การมาปชฺชติ, ย-กาโร ก-การมาปชฺชติ, ก-กาโร ย-การมาปชฺชติ; ตสฺมา ท-การาทีสุ วตฺตพฺเพสุ ต-การาทิวจนํ น วิรุชฺฌตี’’ติ วทนฺติ, ตํ กมฺมวาจํ ปตฺวา น วฏฺฏติ. ตสฺมา วินยธเรน เนว ท-กาโร ต-กาโร กาตพฺโพ…เป… น ก-กาโร ย-กาโร. ยถาปาฬิยา นิรุตฺตึ โสเธตฺวา ทสวิธาย พฺยญฺชนนิรุตฺติยา วุตฺตโทเส ปริหรนฺเตน กมฺมวาจา กาตพฺพา. อิตรถา หิ สาวนํ หาเปติ นาม.

又，诸经师长老说：“da音可变成ta音，ta音可变成da音，ca音可变成ja音，ja音可变成ca音，ya音可变成ka音，ka音可变成ya音；因此，在应念da音等时，念成ta音等并不相违。”但此说涉及羯磨语时则不适用。因此，持律者绝不应将da音念成ta音……乃至不应将ka音念成ya音。应按照巴利圣典净化语词，避开十种辅音语词法中所说的过失，而作羯磨语。否则，实名为减损了读诵。

อกาเล วา สาเวตีติ สาวนาย อกาเล อโนกาเส ญตฺตึ อฏฺฐเปตฺวา ปฐมํเยว อนุสฺสาวนกมฺมํ กตฺวา ปจฺฉา ญตฺตึ ฐเปติ. อิติ อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ อนุสฺสาวนโต กมฺมานิ วิปชฺชนฺติ.

所谓“或非时随诵”，是指在不适合随诵的非时、非处，不先作白，反而先作随诵，之后才作白。如此，通过这五种方式，羯磨会因随诵而失败。

๔๘๖. สีมโต วิปตฺติยํ ปน อติขุทฺทกสีมา นาม ยา เอกวีสติ ภิกฺขู น คณฺหาติ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘ยตฺถ เอกวีสติ ภิกฺขู นิสีทิตุํ น สกฺโกนฺตี’’ติ วุตฺตํ. ตสฺมา ยา เอวรูปา สีมา, อยํ สมฺมตาปิ อสมฺมตา, คามเขตฺตสทิสาว โหติ, ตตฺถ กตํ กมฺมํ กุปฺปติ. เอส นโย เสสสีมาสุปิ. เอตฺถ ปน อติมหตี นาม ยา เกสคฺคมตฺเตนาปิ ติโยชนํ อติกฺกาเมตฺวา สมฺมตา โหติ. ขณฺฑนิมิตฺตา นาม อฆฏิตนิมิตฺตา วุจฺจติ. ปุรตฺถิมาย ทิสาย นิมิตฺตํ กิตฺเตตฺวา อนุกฺกเมเนว ทกฺขิณาย ปจฺฉิมาย อุตฺตราย ทิสาย กิตฺเตตฺวา ปุน ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปุพฺพกิตฺติตํ นิมิตฺตํ ปฏิกิตฺเตตฺวาว ฐเปตุํ วฏฺฏติ; เอวํ อขณฺฑนิมิตฺตา โหติ. สเจ [Pg.249] ปน อนุกฺกเมน อาหริตฺวา อุตฺตราย ทิสาย นิมิตฺตํ กิตฺเตตฺวา ตตฺเถว ฐเปติ, ขณฺฑนิมิตฺตา โหติ. อปราปิ ขณฺฑนิมิตฺตา นาม ยา อนิมิตฺตุปคํ ตจสารรุกฺขํ วา ขาณุกํ วา ปํสุปุญฺชวาลิกาปุญฺชานํ วา อญฺญตรํ อนฺตรา เอกํ นิมิตฺตํ กตฺวา สมฺมตา โหติ. ฉายานิมิตฺตา นาม ยา ปพฺพตจฺฉายาทีนํ ยํกิญฺจิ ฉายํ นิมิตฺตํ กตฺวา สมฺมตา โหติ. อนิมิตฺตา นาม ยา สพฺเพน สพฺพํ นิมิตฺตานิ อกิตฺเตตฺวา สมฺมตา โหติ.

486. 再者，关于因界而有的失败：所谓“过小界”，是指不能容纳二十一位比丘的界。在《古仑谛》（Kurundī）中说：“是二十一位比丘无法坐下的地方。”因此，这样的界，即使已同意也如未同意，等同于村落田野，于彼处所作的羯磨会无效。此理亦通于其余的界。于此，所谓“过大界”，是指即使仅以一发端，也超过三由旬而同意的界。所谓“断标帜界”，是指以不连接的标帜而成的界。即是：唱了东方的标帜后，依次唱南方、西方、北方的标帜，然后必须再回到东方，重唱先前所唱的标帜后才能成立；这样就是不断标帜界。但若依次唱来，唱了北方的标帜后就在那里停止，则成为断标帜界。此外，另一种断标帜界，是指以不适合作标帜的树皮坚实的树、树桩，或土堆、沙堆中的某一种，作为中间的一个标帜而同意的界。所谓“影标帜界”，是指以山影等任何影子为标帜而同意的界。所谓“无标帜界”，是指完全不唱任何标帜而同意的界。

พหิสีเม ฐิโต สีมํ สมฺมนฺนติ นาม นิมิตฺตานิ กิตฺเตตฺวา นิมิตฺตานํ พหิ ฐิโต สมฺมนฺนติ. นทิยา สมุทฺเท ชาตสฺสเร สีมํ สมฺมนฺนตีติ เอเตสุ นทิอาทีสุ ยํ สมฺมนฺนติ, สา เอวํ สมฺมตาปิ ‘‘สพฺพา, ภิกฺขเว, นที อสีมา, สพฺโพ สมุทฺโท อสีโม, สพฺโพ ชาตสฺสโร อสีโม’’ติ (มหาว. ๑๔๗) วจนโต อสมฺมตาว โหติ. สีมาย สีมํ สมฺภินฺทตีติ อตฺตโน สีมาย ปเรสํ สีมํ สมฺภินฺทติ. อชฺโฌตฺถรตีติ อตฺตโน สีมาย ปเรสํ สีมํ อชฺโฌตฺถรติ. ตตฺถ ยถา สมฺเภโท จ อชฺโฌตฺถรณญฺจ โหติ, ตํ สพฺพํ อุโปสถกฺขนฺธเก วุตฺตเมว. อิติ อิมา เอกาทสปิ สีมา อสีมา คามเขตฺตสทิสา เอว, ตาสุ นิสีทิตฺวา กตํ กมฺมํ กุปฺปติ. เตน วุตฺตํ ‘‘อิเมหิ เอกาทสหิ อากาเรหิ สีมโต กมฺมานิ วิปชฺชนฺตี’’ติ.

所谓“在界外而确立界”，是指宣告诸标帜后，立于诸标帜之外而确立。所谓“在河流、海洋、天然湖泊中确立界”，是指在这些河流等处所确立的界，即使如此确立，也因“诸比丘，一切河流非界，一切海洋非界，一切天然湖泊非界”（《大品》147）之语而成为未确立。所谓“以界混淆界”，是指以自己的界混淆他人的界。所谓“覆盖”，是指以自己的界覆盖他人的界。于此，如何有混淆与覆盖，那一切已在《布萨犍度》（Uposathakkhandhaka）中说过。如此，这十一种界都是非界，如同村庄田野，在其中安坐而作的羯磨会失效。因此说：“由于这十一种情况，羯磨因界而失败。”

๔๘๗-๔๘๘. ปริสโต กมฺมวิปตฺติยํ ปน กิญฺจิ อนุตฺตานํ นาม นตฺถิ. ยมฺปิ ตตฺถ กมฺมปฺปตฺตฉนฺทารหลกฺขณํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตมฺปิ ปรโต ‘‘จตฺตาโร ภิกฺขู ปกตตฺตา กมฺมปฺปตฺตา’’ติอาทินา นเยน วุตฺตเมว. ตตฺถ ปกตตฺตา กมฺมปฺปตฺตาติ จตุวคฺคกรเณ กมฺเม จตฺตาโร ปกตตฺตา อนุกฺขิตฺตา อนิสฺสาริตา ปริสุทฺธสีลา จตฺตาโร ภิกฺขู กมฺมปฺปตฺตา กมฺมสฺส อรหา อนุจฺฉวิกา สามิโน. น เตหิ วินา ตํ กมฺมํ กยิรติ, น เตสํ ฉนฺโท วา ปาริสุทฺธิ วา เอติ. อวเสสา ปน สเจปิ สหสฺสมตฺตา โหนฺติ, สเจ สมานสํวาสกา, สพฺเพ ฉนฺทารหาว โหนฺติ. ฉนฺทปาริสุทฺธึ ทตฺวา อาคจฺฉนฺตุ วา มา วา, กมฺมํ ปน ติฏฺฐติ. ยสฺส ปน สงฺโฆ ปริวาสาทิกมฺมํ กโรติ, โส เนว กมฺมปฺปตฺโต, นาปิ ฉนฺทารโห. อปิจ ยสฺมา ตํ ปุคฺคลํ วตฺถุํ กตฺวา สงฺโฆ กมฺมํ กโรติ, ตสฺมา ‘‘กมฺมารโห’’ติ วุจฺจติ. เสสกมฺเมสุปิ เอเสว นโย.

487-488. 再者，关于由僧团导致的羯磨失败，其中并无任何不明显之处。即使需要说明具备羯磨资格与同意资格者的特征，那也已在下文以“四位正常的比丘具备羯磨资格”等方式说明。于此，“正常的具备羯磨资格”是指：在四人众所作的羯磨中，四位正常的、未被停职、未被驱摈、戒行清净的比丘，他们具备羯磨资格，是羯磨的堪任者、适合者、主人。没有他们，该羯磨就不能作，也不能传来他们的同意或清净。至于其余的比丘，即使有上千位，只要是同一共住者，就都具有同意资格。无论他们给予同意和清净后前来与否，羯磨都能成立。然而，僧团为之作别住(parivāsa)等羯磨的那位个人(puggala)，他既不具备羯磨资格，也不具有同意资格。此外，由于僧团是以那位个人为事(vatthu)而作羯磨，因此他被称为“羯磨所对者”(kammāraho)。在其余的羯磨中，也是同样的道理。

๔๘๙. ปุน [Pg.250] จตฺตาริ กมฺมานีติอาทิโก นโย ปณฺฑกาทีนํ อวตฺถุภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺโต. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

489. 再者，“四种羯磨”等方法，是为了显示黄门等人非为（羯磨之）事而说。于此，其余的已如前说。

อปโลกนกมฺมกถา

求听羯磨论

๔๙๕-๔๙๖. อิทานิ เตสํ กมฺมานํ ปเภททสฺสนตฺถํ ‘‘อปโลกนกมฺมํ กติ ฐานานิ คจฺฉตี’’ติอาทิมาห. ตตฺถ ‘‘อปโลกนกมฺมํ ปญฺจ ฐานานิ คจฺฉติ – โอสารณํ, นิสฺสารณํ, ภณฺฑุกมฺมํ, พฺรหฺมทณฺฑํ, กมฺมลกฺขณญฺเญว ปญฺจม’’นฺติ เอตฺถ ‘‘โอสารณํ นิสฺสารณ’’นฺติ ปทสิลิฏฺฐตาเยตํ วุตฺตํ. ปฐมํ ปน นิสฺสารณา โหติ, ปจฺฉา โอสารณา. ตตฺถ ยา กณฺฏกสามเณรสฺส ทณฺฑกมฺมนาสนา, สา ‘‘นิสฺสารณา’’ติ เวทิตพฺพา. ตสฺมา เอตรหิ สเจปิ สามเณโร พุทฺธสฺส วา ธมฺมสฺส วา สงฺฆสฺส วา อวณฺณํ ภณติ, ‘‘อกปฺปิยํ กปฺปิย’’นฺติ ทีเปติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต, โส ยาวตติยํ นิวาเรตฺวา ตํ ลทฺธึ นิสฺสชฺชาเปตพฺโพ. โน เจ วิสฺสชฺเชติ, สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา ‘‘วิสฺสชฺเชหี’’ติ วตฺตพฺโพ. โน เจ วิสฺสชฺเชติ, พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา อปโลกนกมฺมํ กตฺวา นิสฺสาเรตพฺโพ. เอวญฺจ ปน กมฺมํ กาตพฺพํ –

495-496. 现在，为显示彼等羯磨之差别，而说“求听羯磨适用于几处？”等。于此，在“求听羯磨适用于五处：复归、驱摈、惩治羯磨（bhaṇḍukamma）、梵罚（brahmadaṇḍa），以及羯磨相本身为第五”中，“复归、驱摈”是为求语顺而说。实则先有驱摈，后有复归。于此，对恶行沙弥的处罚灭摈，当知即是“驱摈”。是故，如今若有沙弥诽谤佛、法或僧，宣称不合律为合律，是具邪见者，成就执边之见，应制止他至第三次，令他舍弃该见。若不舍弃，应集合僧团，令其舍弃。若仍不舍弃，应由能干的比丘作求听羯磨后将他驱摈。而此羯磨应如是作：

‘‘สงฺฆํ, ภนฺเต, ปุจฺฉามิ – ‘อยํ อิตฺถนฺนาโม สามเณโร พุทฺธสฺส ธมฺมสฺส สงฺฆสฺส อวณฺณวาที มิจฺฉาทิฏฺฐิโก, ยํ อญฺเญ สามเณรา ลภนฺติ, ทิรตฺตติรตฺตํ ภิกฺขูหิ สทฺธึ สหเสยฺยํ, ตสฺส อลาภาย นิสฺสารณา รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’ติ. ทุติยมฺปิ… ตติยมฺปิ, ภนฺเต, สงฺฆํ ปุจฺฉามิ – ‘อยํ อิตฺถนฺนาโม สามเณโร พุทฺธสฺส…เป… รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’ติ จร ปิเร วินสฺสา’’ติ.

“大德，我问僧团：这位某甲沙弥是佛、法、僧的诽谤者，具邪见。为使他得不到其他沙弥所能得到的与诸比丘共住两夜三夜的待遇，僧团同意对他的驱摈吗？”第二次……“大德，我第三次问僧团：这位某甲沙弥……僧团同意吗？去，外人！消失！”

โส อปเรน สมเยน ‘‘อหํ, ภนฺเต, พาลตาย อญฺญาณตาย อลกฺขิกตาย เอวํ อกาสึ, สฺวาหํ สงฺฆํ ขมาเปมี’’ติ ขมาเปนฺโต ยาวตติยํ ยาจาเปตฺวา อปโลกนกมฺเมเนว โอสาเรตพฺโพ. เอวํ ปน โอสาเรตพฺโพ, สงฺฆมชฺเฌ พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา สงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ –

他在后来某个时候请求原谅说：“诸位大德，我因愚痴、无知、不幸而作了那样的事，我请求僧团的原谅。”应让他请求至第三次后，仅以求听羯磨(apalokanakamma)使他复职。应如此使他复职，由能干的比丘在僧团中经僧团的同意而宣告：

‘‘สงฺฆํ, ภนฺเต, ปุจฺฉามิ – อยํ อิตฺถนฺนาโม สามเณโร พุทฺธสฺส ธมฺมสฺส สงฺฆสฺส อวณฺณวาที มิจฺฉาทิฏฺฐิโก, ยํ อญฺเญ สามเณรา ลภนฺติ, ภิกฺขูหิ สทฺธึ ทิรตฺตติรตฺตํ สหเสยฺยํ, ตสฺส [Pg.251] อลาภาย นิสฺสาริโต, สฺวายํ อิทานิ โสรโต นิวาตวุตฺติ ลชฺชิธมฺมํ โอกฺกนฺโต หิโรตฺตปฺเป ปติฏฺฐิโต กตทณฺฑกมฺโม อจฺจยํ เทเสติ, อิมสฺส สามเณรสฺส ยถา ปุเร กายสมฺโภคสามคฺคิทานํ รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’’ติ.

“诸位大德，我问僧团：这位某甲沙弥是佛、法、僧的诽谤者，具邪见，因得不到其他沙弥所能得到的与诸比丘共住两夜三夜的待遇而被驱摈(nissāraṇa)。如今他柔和、谦下，已入于知耻法，安住于惭愧，已受处罚，并忏悔过错。僧团同意恢复这位沙弥如以前一样的身体共住与和合吗？”

เอวํ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ. เอวํ อปโลกนกมฺมํ โอสารณญฺจ นิสฺสารณญฺจ คจฺฉติ. ภณฺฑุกมฺมํ มหาขนฺธกวณฺณนายํ วุตฺตเมว. พฺรหฺมทณฺโฑ ปญฺจสติกกฺขนฺธเก วุตฺโตเยว. น เกวลํ ปเนส ฉนฺนสฺเสว ปญฺญตฺโต, โย อญฺโญปิ ภิกฺขุ มุขโร โหติ, ภิกฺขู ทุรุตฺตวจเนหิ ฆฏฺเฏนฺโต ขุํเสนฺโต วมฺเภนฺโต วิหรติ, ตสฺสปิ ทาตพฺโพ. เอวญฺจ ปน ทาตพฺโพ, สงฺฆมชฺเฌ พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา สงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ –

应如此说三遍。如此，求听羯磨(apalokanakamma)适用于复职与驱摈(nissāraṇa)。剃发羯磨(Bhaṇḍukamma)已在《大犍度》(Mahākhandhaka)的释义(vaṇṇanā)中说过。梵罚(Brahmadaṇḍa)已在《五百集犍度》(Pañcasatikakkhandhaka)中说过。这不仅是为阐陀(Channa)制定的，若有其他比丘是恶口的，以恶言攻击、嘲弄、轻蔑诸比丘而住，也应给予他。应如此给予，由能干的比丘在僧团中经僧团的同意而宣告：

‘‘ภนฺเต, อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ มุขโร, ภิกฺขู ทุรุตฺตวจเนหิ ฆฏฺเฏนฺโต วิหรติ. โส ภิกฺขุ ยํ อิจฺเฉยฺย, ตํ วเทยฺย. ภิกฺขูหิ อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ เนว วตฺตพฺโพ, น โอวทิตพฺโพ, น อนุสาสิตพฺโพ. สงฺฆํ, ภนฺเต, ปุจฺฉามิ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑสฺส ทานํ, รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’ติ. ทุติยมฺปิ ปุจฺฉามิ, ตติยมฺปิ ปุจฺฉามิ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส, ภนฺเต, ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑสฺส ทานํ, รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’’’ติ.

“诸位大德，某甲比丘是恶口的，以恶言攻击诸比丘而住。那位比丘想说什么就说什么。诸比丘不应与某甲比丘说话，不应劝诫他，不应教诫他。诸位大德，我问僧团：‘僧团同意给予某甲比丘梵罚吗？’我第二次问，我第三次问：‘诸位大德，僧团同意给予某甲比丘梵罚吗？’”

ตสฺส อปเรน สมเยน สมฺมา วตฺติตฺวา ขมาเปนฺตสฺส พฺรหฺมทณฺโฑ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺโพ. เอวญฺจ ปน ปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺโพ, พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา สงฺฆมชฺเฌ สาเวตพฺพํ –

当他在后来某个时候行持端正并请求原谅时，其梵罚应被平息。且应如此平息，由能干的比丘在僧团中宣告：

‘‘ภนฺเต, ภิกฺขุสงฺโฆ อสุกสฺส ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑํ อทาสิ, โส ภิกฺขุ โสรโต นิวาตวุตฺติ ลชฺชิธมฺมํ โอกฺกนฺโต หิโรตฺตปฺเป ปติฏฺฐิโต, ปฏิสงฺขา อายตึ สํวเร ติฏฺฐติ, สงฺฆํ, ภนฺเต, ปุจฺฉามิ, ตสฺส ภิกฺขุโน พฺรหฺมทณฺฑสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธิ, รุจฺจติ สงฺฆสฺสา’’ติ.

“诸位大德，比丘僧团已对某某比丘处以梵罚。那位比丘柔和、谦下，已具知耻之心，安住于惭愧，经省察后安住于对未来的防护。诸位大德，我问僧团：僧团同意平息那位比丘的梵罚吗？”

เอวํ ยาวตติยํ วตฺวา อปโลกนกมฺเมเนว พฺรหฺมทณฺโฑ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตพฺโพติ.

如此说到第三次后，应仅以求听羯磨(apalokanakamma)平息梵罚。

กมฺมลกฺขณญฺเญว ปญฺจมนฺติ ยํ ตํ ภควตา ภิกฺขุนิกฺขนฺธเก ‘‘เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย กทฺทโมทเกน โอสิญฺจนฺติ, ‘อปฺเปว นาม อมฺเหสุ สารชฺเชยฺยุ’นฺติ, กายํ วิวริตฺวา ภิกฺขุนีนํ ทสฺเสนฺติ[Pg.252], อูรุํ วิวริตฺวา ภิกฺขุนีนํ ทสฺเสนฺติ, องฺคชาตํ วิวริตฺวา ภิกฺขุนีนํ ทสฺเสนฺติ, ภิกฺขุนิโย โอภาเสนฺติ, ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ สมฺปโยเชนฺติ, ‘อปฺเปว นาม อมฺเหสุ สารชฺเชยฺยุ’นฺติ. อิเมสุ วตฺถูสุ เตสํ ภิกฺขูนํ ทุกฺกฏํ ปญฺญเปตฺวา ‘อนุชานามิ ภิกฺขเว ตสฺส ภิกฺขุโน ทณฺฑกมฺมํ กาตุ’นฺติ. อถ โข ภิกฺขุนีนํ เอตทโหสิ – ‘กึ นุ โข ทณฺฑกมฺมํ กาตพฺพ’นฺติ. ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – ‘อวนฺทิโย โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ ภิกฺขุนิสงฺเฆน กาตพฺโพ’’’ติ เอวํ อวนฺทิยกมฺมํ อนุญฺญาตํ, ตํ กมฺมลกฺขณญฺเญว ปญฺจมํ อิมสฺส อปโลกนกมฺมสฺส ฐานํ โหติ. ตสฺส หิ กมฺมญฺเญว ลกฺขณํ, น โอสารณาทีนิ; ตสฺมา ‘‘กมฺมลกฺขณ’’นฺติ วุจฺจติ. ตสฺส กรณํ ตตฺเถว วุตฺตํ. อปิจ นํ ปฏิปฺปสฺสทฺธิยา สทฺธึ วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ อิธาปิ วทาม, ภิกฺขุนุปสฺสเย สนฺนิปติตสฺส ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อนุมติยา พฺยตฺตาย ภิกฺขุนิยา สาเวตพฺพํ –

第五是仅有羯磨相(kammalakkhaṇa)。正如世尊在《比丘尼犍度》中所说：“那时，六群比丘(chabbaggiyā bhikkhū)向诸比丘尼泼洒泥水，心想：‘或许她们会对我们生起贪染。’他们向诸比丘尼裸露身体，向诸比丘尼裸露大腿，向诸比丘尼裸露生殖器，他们挑逗诸比丘尼，与诸比丘尼亲近，心想：‘或许她们会对我们生起贪染。’”在这些事件中，为那些比丘制定了恶作之后，说：“诸比丘，我允许对那位比丘作处罚(daṇḍakamma)。”那时，诸比丘尼心想：“应作何种处罚呢？”她们将此事禀告世尊。“诸比丘，那位比丘应被比丘尼僧团作不礼敬。”如此，不礼敬羯磨(avandiyakamma)被允许了。那仅有羯磨相就是此求听羯磨的第五种情况。因为它的相就是羯磨本身，而非复职(osāraṇā)等，因此被称为“羯磨相”。其作法已在彼处说过。再者，为了连同其平息一起详细地显示，我们在此也说：应由能干的比丘尼在比丘尼住处经集合的比丘尼僧团的同意而宣告：

‘‘อยฺเย อสุโก นาม อยฺโย ภิกฺขุนีนํ อปาสาทิกํ ทสฺเสติ, เอตสฺส อยฺยสฺส อวนฺทิยกรณํ รุจฺจตีติ ภิกฺขุนิสงฺฆํ ปุจฺฉามิ, ทุติยมฺปิ… ตติยมฺปิ ภิกฺขุนิสงฺฆํ ปุจฺฉามี’’ติ.

“诸位尊姊，某某尊者向诸比丘尼作出不雅之举。我问比丘尼僧团：同意对这位尊者作不礼敬吗？”第二次……我第三次问比丘尼僧团。

เอวํ ติกฺขตฺตุํ สาเวตฺวา อปโลกนกมฺเมน อวนฺทิยกมฺมํ กาตพฺพํ.

如此三遍宣告后，应以求听羯磨进行不礼敬羯磨。

ตโต ปฏฺฐาย โส ภิกฺขุ ภิกฺขุนีหิ น วนฺทิตพฺโพ. สเจ อวนฺทิยมาโน หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา สมฺมา วตฺตติ, เตน ภิกฺขุนิโย ขมาเปตพฺพา. ขมาเปนฺเตน ภิกฺขุนุปสฺสยํ อคนฺตฺวา วิหาเรเยว สงฺฆํ วา คณํ วา เอกํ ภิกฺขุํ วา อุปสงฺกมิตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ‘‘อหํ ภนฺเต ปฏิสงฺขา อายตึ สํวเร ติฏฺฐามิ, น ปุน อปาสาทิกํ ทสฺเสสฺสามิ, ภิกฺขุนิสงฺโฆ มยฺหํ ขมตู’’ติ ขมาเปตพฺพํ. เตน สงฺเฆน วา คเณน วา เอกํ ภิกฺขุํ เปเสตฺวา เอกภิกฺขุนา วา สยเมว คนฺตฺวา ภิกฺขุนิโย วตฺตพฺพา – ‘‘อยํ ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา อายตึ สํวเร ฐิโต, อิมินา อจฺจยํ เทเสตฺวา ภิกฺขุนิสงฺโฆ ขมาปิโต, ภิกฺขุนิสงฺโฆ อิมํ วนฺทิยํ กโรตู’’ติ. โส วนฺทิโย กาตพฺโพ. เอวญฺจ ปน กาตพฺโพ, ภิกฺขุนุปสฺสเย สนฺนิปติตสฺส ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อนุมติยา พฺยตฺตาย ภิกฺขุนิยา สาเวตพฺพํ –

从那以后，那位比丘不应再被比丘尼们礼拜。如果他不被礼拜时能生起惭愧心，行为端正，那么他应当请求比丘尼们原谅。请求原谅时，不必前往比丘尼住处，只需在寺院中去接近僧团、僧众或一位比丘，蹲踞合掌说：“尊者，我已反省，今后将住于防护，不再做出令人不快的行为，请比丘尼僧团宽恕我。”他应如此请求原谅。然后，僧团或僧众应派遣一位比丘，或由一位比丘亲自前往告诉比丘尼们：“这位比丘已经反省，今后将住于防护，他已坦白过错并请求比丘尼僧团宽恕，请比丘尼僧团恢复对他的礼敬。”他应被恢复为可礼敬者。此事应如此进行：在比丘尼住处集会的比丘尼僧团，经其同意后，由一位干练的比丘尼宣告：

‘‘อยํ อยฺเย อสุโก นาม อยฺโย ภิกฺขุนีนํ อปาสาทิกํ ทสฺเสตีติ ภิกฺขุนิสงฺเฆน อวนฺทิโย กโต, โส ลชฺชิธมฺมํ โอกฺกมิตฺวา ปฏิสงฺขา อายตึ สํวเร ฐิโต อจฺจยํ เทเสตฺวา ภิกฺขุนิสงฺฆํ [Pg.253] ขมาเปสิ, ตสฺส อยฺยสฺส วนฺทิยกรณํ รุจฺจตีติ ภิกฺขุนิสงฺฆํ ปุจฺฉามี’’ติ –

“诸位尊姊，这位名为某某的尊者，因对众比丘尼有失仪之行，被比丘尼僧团设为不应礼敬者。他已生起知耻之心，经反省后住于未来防护，坦白了过错并请求比丘尼僧团宽恕。恢复对该尊者的礼敬，比丘尼僧团是否同意？我谨此请问。”

ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ เอวํ อปโลกนกมฺเมเนว วนฺทิโย กาตพฺโพ.

应如此宣告三遍。如此，仅以求听羯磨(apalokanakamma)，他就应被恢复为可礼敬者。

อยํ ปเนตฺถ ปาฬิมุตฺตโกปิ กมฺมลกฺขณวินิจฺฉโย. อิทญฺหิ กมฺมลกฺขณํ นาม ภิกฺขุนิสงฺฆมูลกํ ปญฺญตฺตํ, ภิกฺขุสงฺฆสฺสาปิ ปเนตํ ลพฺภติเยว. ยญฺหิ ภิกฺขุสงฺโฆ สลากคฺคยาคคฺคภตฺตคฺคอุโปสถคฺเคสุ อปโลกนกมฺมํ กโรติ, เอตมฺปิ กมฺมลกฺขณเมว. อจฺฉินฺนจีวรชิณฺณจีวรนฏฺฐจีวรานญฺหิ สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ยาวตติยํ สาเวตฺวา อปโลกนกมฺมํ กตฺวา จีวรํ ทาตุํ วฏฺฏติ. อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชเกน ปน จีวรํ กโรนฺตสฺส เสนาสนกฺขนฺธกวณฺณนายํ วุตฺตปฺปเภทานิ สูจิอาทีนิ อนปโลเกตฺวาปิ ทาตพฺพานิ. เตสํ ทาเน โสเยว อิสฺสโร, ตโต อติเรกํ เทนฺเตน อปโลเกตฺวา ทาตพฺพํ. ตโต หิ อติเรกทาเน สงฺโฆ สามี. คิลานเภสชฺชมฺปิ ตตฺถ วุตฺตปฺปการํ สยเมว ทาตพฺพํ. อติเรกํ อิจฺฉนฺตสฺส อปโลเกตฺวา ทาตพฺพํ. โยปิ จ ทุพฺพโล วา ฉินฺนิริยาปโถ วา ปจฺฉินฺนภิกฺขาจารปโถ วา มหาคิลาโน, ตสฺส มหาวาเสสุ ตตฺรุปฺปาทโต เทวสิกํ นาฬิ วา อุปฑฺฒนาฬิ วา เอกทิวสํเยว วา ปญฺจ วา ทส วา ตณฺฑุลนาฬิโย เทนฺเตน อปโลกนกมฺมํ กตฺวาว ทาตพฺพา. เปสลสฺส ภิกฺขุโน ตตฺรุปฺปาทโต อิณปลิโพธมฺปิ พหุสฺสุตสฺส สงฺฆภารนิตฺถารกสฺส ภิกฺขุโน อนุฏฺฐาปนียเสนาสนมฺปิ สงฺฆกิจฺจํ กโรนฺตานํ กปฺปิยการกาทีนํ ภตฺตเวตนมฺปิ อปโลกนกมฺเมน ทาตุํ วฏฺฏติ.

此为于此，有关律外之羯磨相的抉择。此羯磨相，诚然是以比丘尼僧团为根本而制定，然比丘僧团亦实可得。比丘僧团于取筹处、取粥处、取食处、布萨堂所作之求听羯磨，此亦即是羯磨相。确实，对于被夺衣、衣旧、失衣的比丘，应集合僧团，由具智比丘三遍告知，作求听羯磨后，给予衣，是为适当。然由负责分发少量物品者，对正在做衣的比丘，可不经求听而给予《坐卧处犍度释义》(Senāsanakkhandhakavaṇṇanā)中所说种类的针等物。于此等物品之给予，彼即是主；若给予超过此者，应求听后给予。因为在超过此限的给予上，僧团是主。病药亦可如彼处所说之类，由其自己给予。对欲求更多者，应求听后给予。复次，若有比丘体弱，或威仪受阻，或乞食中断，或病重，于大住处中，从当地所得，每日给予一那利(nāḷi)或半那利，或于一日即给予五或十那利之米，应作求听羯磨后方可给予。为具德比丘，从当地所得中解除其债务障碍；为多闻、能荷僧团重担之比丘，授予其不可令离之坐卧处；以及为作僧事之净人(kappiyakāraka)等，给予饭食报酬，以求听羯磨来做，是为适当。

จตุปจฺจยวเสน ทินฺนตตฺรุปฺปาทโต สงฺฆิกํ อาวาสํ ชคฺคาเปตุํ วฏฺฏติ. ‘‘อยํ ภิกฺขุ อิสฺสรวตาย วิจาเรตี’’ติ กถาปจฺฉินฺทนตฺถํ ปน สลากคฺคาทีสุ วา อนฺตรสนฺนิปาเต วา สงฺฆํ ปุจฺฉิตฺวาว ชคฺคาเปตพฺโพ. จีวรปิณฺฑปาตตฺถาย โอทิสฺสทินฺนตตฺรุปฺปาทโตปิ อปโลเกตฺวา อาวาโส ชคฺคาเปตพฺโพ. อนปโลเกตฺวาปิ วฏฺฏติ. ‘‘สูโร วตายํ ภิกฺขุ จีวรปิณฺฑปาตตฺถาย ทินฺนโต อาวาสํ ชคฺคาเปตี’’ติ เอวํ อุปฺปนฺนกถาปจฺเฉทนตฺถํ ปน อปโลกนกมฺมเมว กตฺวา ชคฺคาเปตพฺโพ.

以四资具故，从所施之彼处所得中，令人维护僧伽所有的住处，是允许的。然为断除“此比丘如主人般行事”之言论，则应于取筹处等，或于中间集会中，唯有询问僧伽后，方可令人维护。从为衣、食而指定布施之彼处所得中，亦应求听后令人维护住处。不求听亦可。然为断除“此比丘真大胆！竟以衣食之施物令人维护住处”如是生起之言论，则唯有行求听羯磨后，方可令人维护。

เจติเย [Pg.254] ฉตฺตํ วา เวทิกํ วา โพธิฆรํ วา อาสนฆรํ วา อกตํ วา กโรนฺเตน ชิณฺณํ วา ปฏิสงฺขโรนฺเตน สุธากมฺมํ วา กโรนฺเตน มนุสฺเส สมาทเปตฺวา กาตุํ วฏฺฏติ. สเจ การโก นตฺถิ, เจติยสฺส อุปนิกฺเขปโต กาเรตพฺพํ. อุปนิกฺเขเปปิ อสติ อปโลกนกมฺมํ กตฺวา ตตฺรุปฺปาทโต กาเรตพฺพํ, สงฺฆิเกนปิ. สงฺฆิเกน หิ อปโลเกตฺวา เจติยกิจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติ. เจติยสฺส สนฺตเกน อปโลเกตฺวาปิ สงฺฆิกกิจฺจํ กาตุํ น วฏฺฏติ. ตาวกาลิกํ ปน คเหตฺวา ปากติกํ กาตุํ วฏฺฏติ.

于塔庙建造伞盖、或围栏、或菩提树室、或像室，无论是新建、修复陈旧者、或作涂饰工作，劝导众人而作，是允许的。若无行事者，应从塔庙的供奉物中令人建造。若亦无供奉物，则应行求听羯磨后，从彼处所得中，乃至以僧伽物，令人建造。实则，以僧伽物求听后，作塔庙事，是允许的。然以塔庙所属物，纵使求听，作僧伽事，亦不允许。不过，暂时取用后恢复原状，是允许的。

เจติเย สุธากมฺมาทีนิ กโรนฺเตหิ ปน ภิกฺขาจารโต วา สงฺฆโต วา ยาปนมตฺตํ อลภนฺเตหิ เจติยสนฺตกโต ยาปนมตฺตํ คเหตฺวา ปริภุญฺชนฺเตหิ วตฺตํ กาตุํ วฏฺฏติ, ‘‘วตฺตํ กโรมา’’ติ มจฺฉมํสาทีหิ สงฺฆภตฺตํ กาตุํ น วฏฺฏติ. เย วิหาเร โรปิตา ผลรุกฺขา สงฺเฆน ปริคฺคหิตา โหนฺติ, ชคฺคนกมฺมํ ลภนฺติ, เยสํ ผลานิ ฆณฺฏึ ปหริตฺวา ภาเชตฺวา ปริภุญฺชนฺติ, เตสุ อปโลกนกมฺมํ น กาตพฺพํ. เย ปน อปริคฺคหิตา, เตสุ อปโลกนกมฺมํ กาตพฺพํ. ตํ ปน สลากคฺคยาคคฺคภตฺตคฺคอนฺตรสนฺนิปาเตสุปิ กาตุํ วฏฺฏติ, อุโปสถคฺเค ปน วฏฺฏติเยว. ตตฺถ หิ อนาคตานมฺปิ ฉนฺทปาริสุทฺธิ อาหริยติ, ตสฺมา ตํ สุวิโสธิตํ โหติ.

再者，在塔庙从事涂灰泥等工作的比丘，若从托钵或僧团处无法获得足够维生之物，则从塔庙的财物中取足够维生之物来受用，以履行其义务，这是允许的。但不应说“我们正在履行义务”而用鱼肉等来准备僧食。寺院里种植的、已被僧团守护并照管的果树，其果实可敲钟后分配食用，对这些果树不必行求听羯磨(apalokanakamma)。但对那些未被守护的果树，则应行求听羯磨。此羯磨可在取筹处、取粥处、取食处或内部集会中进行，但在布萨(uposatha)堂进行则最为适宜。因为在那里，未到场者的欲乐与清净也被带来，因此（在此处所作的羯磨）是完全清净的。

เอวญฺจ ปน กาตพฺพํ, พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ –

应如是作：由一位能干的比丘，经比丘僧团同意后宣告：

‘‘ภนฺเต, ยํ อิมสฺมึ วิหาเร อนฺโตสีมาย สงฺฆสนฺตกํ มูลตจปตฺตองฺกุรปุปฺผผลขาทนียาทิ อตฺถิ, ตํ สพฺพํ อาคตาคตานํ ภิกฺขูนํ ยถาสุขํ ปริภุญฺชิตุํ รุจฺจตีติ สงฺฆํ ปุจฺฉามี’’ติ ติกฺขตฺตุํ ปุจฺฉิตพฺพํ.

“诸位尊者，此寺院界内所有属于僧团的根、皮、叶、芽、花、果等嚼食(khādanīya)，是否乐意让所有来来往往的比丘随意享用？我为此询问僧团。”应如是询问三遍。

จตูหิ ปญฺจหิ ภิกฺขูหิ กตํ สุกตเมว. ยสฺมึ วิหาเร ทฺเว ตโย ชนา วสนฺติ, เตหิ นิสีทิตฺวา กตมฺปิ สงฺเฆน กตสทิสเมว. ยสฺมึ ปน วิหาเร เอโก ภิกฺขุ โหติ, เตน ภิกฺขุนา อุโปสถทิวเส ปุพฺพกรณปุพฺพกิจฺจํ กตฺวา นิสินฺเนน กตมฺปิ กติกวตฺตํ สงฺเฆน กตสทิสเมว โหติ.

由四或五位比丘所作的（羯磨），即是善作。在有二或三位比丘居住的寺院，他们坐下所作的（羯磨），也与僧团所作的相同。再者，在只有一位比丘的寺院，那位比丘在布萨日作了前行与前事后坐下所作的约定，也与僧团所作的相同。

กโรนฺเตน [Pg.255] ปน ผลวาเรน กาตุมฺปิ จตฺตาโร มาเส ฉ มาเส เอกสํวจฺฉรนฺติ เอวํ ปริจฺฉินฺทิตฺวาปิ อปริจฺฉินฺทิตฺวาปิ กาตุํ วฏฺฏติ. ปริจฺฉินฺเน ยถาปริจฺเฉทํ ปริภุญฺชิตฺวา ปุน กาตพฺพํ. อปริจฺฉินฺเน ยาว รุกฺขา ธรนฺติ ตาว วฏฺฏติเยว. เยปิ เตสํ รุกฺขานํ พีเชหิ อญฺเญ รุกฺขา โรปิตา โหนฺติ, เตสมฺปิ สา เอว กติกา.

再者，制定此约定的比丘，可以按果实的轮次，或限定四个月、六个月、一年，或不作限定，都是允许的。若有限定，则应按其限定享用后，再次制定约定。若不限定，则只要树木存在，就一直可以享用。即使用那些树的种子种植出其他的树，也适用相同的约定。

สเจ ปน อญฺญสฺมึ วิหาเร โรปิตา โหนฺติ, เตสํ ยตฺถ โรปิตา, ตสฺมึเยว วิหาเร สงฺโฆ สามี. เยปิ อญฺญโต พีชานิ อาหริตฺวา ปุริมวิหาเร ปจฺฉา โรปิตา, เตสุ อญฺญา กติกา กาตพฺพา. กติกาย กตาย ปุคฺคลิกฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ, ยถาสุขํ ผลาทีนิ ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สเจ ปเนตฺถ ตํ ตํ โอกาสํ ปริกฺขิปิตฺวา ปริเวณานิ กตฺวา ชคฺคนฺติ, เตสํ ภิกฺขูนํ ปุคฺคลิกฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ. อญฺเญ ปริภุญฺชิตุํ น ลภนฺติ, เตหิ ปน สงฺฆสฺส ทสภาคํ ทตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพานิ. โยปิ มชฺเฌวิหาเร รุกฺขํ สาขาหิ ปริวาเรตฺวา รกฺขติ, ตสฺสาปิ เอเสว นโย.

再者，如果（树）被种植在其他寺院，那么它们被种植所在的那个寺院的僧团就是所有者。即便是从别处带来种子，之后在原来的寺院种植，也应为它们另立约定。约定制定后，（这些树）即处于个人所有（的状态），可以随意享用果实等。如果在此处，（有比丘）将某个地方围绕起来建成私属区域并加以守护，（那么区域内的树）即处于那些比丘个人所有（的状态）。其他（比丘）不得享用，而那些（比丘）则应在向僧团交付十分之一后享用。若有（比丘）在寺院中央用树枝将树围绕起来守护，也适用同样的规定。

โปราณวิหารํ คตสฺส สมฺภาวนียภิกฺขุโน ‘‘เถโร อาคโต’’ติ ผลาผลํ อาหรนฺติ, สเจ ตตฺถ มูเล สพฺพปริยตฺติธโร พหุสฺสุตภิกฺขุ วิหาสิ, ‘‘อทฺธา เอตฺถ ทีฆา กติกา กตา ภวิสฺสตี’’ติ นิกฺกุกฺกุจฺเจน ปริภุญฺชิตพฺพํ. วิหาเร ผลาผลํ ปิณฺฑปาติกานมฺปิ วฏฺฏติ, ธุตงฺคํ น โกเปติ. สามเณรา อตฺตโน อาจริยุปชฺฌายานํ พหูนิ ผลานิ เทนฺติ, อญฺเญ ภิกฺขู อลภนฺตา ขิยฺยนฺติ, ขิยฺยนมตฺตเมว เจตํ โหติ.

对于前往古寺院的受敬重比丘，（人们）会想着“长老来了”而拿来各种果实。如果那里起初曾住过一位受持一切教法、多闻的比丘，那么就应这样思量：“此处必定已立下长期约定”，然后无追悔地享用。寺院中的果实，行乞食者（食用）也是允许的，这并不毁坏头陀行。沙弥们将许多果实送给自己的阿阇梨和戒师，其他比丘得不到而加以非议，但这不过是非议而已。

สเจ ปน ทุพฺภิกฺขํ โหติ, เอกํ ปนสรุกฺขํ นิสฺสาย สฏฺฐิปิ ชนา ชีวนฺติ, ตาทิเส กาเล สพฺเพสํ สงฺคหกรณตฺถาย ภาเชตฺวา ขาทิตพฺพํ, อยํ สามีจิ. ยาว ปน กติกวตฺตํ น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ, ตาว เตหิ ขายิตํ สุขายิตเมว. กทา ปน กติกวตฺตํ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ? ยทา สมคฺโค สงฺโฆ สนฺนิปติตฺวา ‘‘อิโต ปฏฺฐาย ภาเชตฺวา ขาทนฺตู’’ติ สาเวติ. เอกภิกฺขุเก ปน วิหาเร เอเกน สาวิเตปิ ปุริมกติกา ปฏิปฺปสฺสมฺภติเยว. สเจ ปฏิปฺปสฺสทฺธาย กติกาย สามเณรา เนว รุกฺขโต ปาเตนฺติ, น ภูมิโต คเหตฺวา ภิกฺขูนํ เทนฺติ, ปติตผลานิ ปาเทหิ ปหรนฺตา วิจรนฺติ, เตสํ ทสภาคโต ปฏฺฐาย ยาว อุปฑฺฒผลภาเคน ผาติกมฺมํ กาตพฺพํ. อทฺธา ผาติกมฺมโลเภน อาหริตฺวา [Pg.256] ทสฺสนฺติ. ปุน สุภิกฺเข ชาเต กปฺปิยการเกสุ อาคนฺตฺวา สาขาปริวาราทีนิ กตฺวา รุกฺเข รกฺขนฺเตสุ สามเณรานํ ผาติกมฺมํ น ทาตพฺพํ, ภาเชตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ.

又，若有饥荒，依靠一棵波罗蜜树(panasarukkha)有六十位比丘得以维生，在此时，为了摄益所有比丘，应当分配后食用，此是合宜之行。只要此制规(katikavatta)尚未平息，那些比丘所食用的，就是妥善食用的。此制规于何时平息？当和合的僧团集会并宣布：“从今以后，应分配后食用”时。又，若是在只有一位比丘的寺院，由他一人宣布后，先前的制规即已平息。若制规已平息，沙弥们既不从树上打下果实，也不从地上捡起给比丘们，反而用脚踢着落下的果实四处走动，则应从果实的十分之一开始，乃至一半作为他们的增益(phātikamma)。他们必定会因贪图增益而拿来（果实）给予。再者，当丰收之时，净人(kappiyakāraka)前来修整枝叶、设置围篱等以保护树木时，则不应再给沙弥们增益，而应分配后一同享用。

‘‘วิหาเร ผลาผลํ อตฺถี’’ติ สามนฺตคาเมหิ มนุสฺสา คิลานานํ วา คพฺภินีนํ วา อตฺถาย อาคนฺตฺวา ‘‘เอกํ นาฬิเกรํ เทถ, อมฺพํ เทถ, ลพุชํ เทถา’’ติ ยาจนฺติ, ทาตพฺพํ น ทาตพฺพนฺติ? ทาตพฺพํ. อทียมาเน หิ เต โทมนสฺสิกา โหนฺติ, เทนฺเตน ปน สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา ยาวตติยํ สาเวตฺวา อปโลกนกมฺมํ กตฺวาว ทาตพฺพํ, กติกวตฺตํ วา กตฺวา ฐเปตพฺพํ, เอวญฺจ ปน กาตพฺพํ, พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา สงฺฆสฺส อนุมติยา สาเวตพฺพํ –

附近村庄的人们听说“寺院里有果实”，便为病人或孕妇前来请求：“请给我们一个椰子(nāḷikera)，一个芒果(amba)，一个面包果(labuja)。”应不应该给？应该给。因为若不给，他们会心生不悦。但若要给，则应召集僧团，三遍宣告，作求听羯磨(apalokanakamma)后方可给予；或者应制定制规。又，应如此行事：由一位干练的比丘经僧团同意后宣布——

‘‘สามนฺตคาเมหิ มนุสฺสา อาคนฺตฺวา คิลานาทีนํ อตฺถาย ผลาผลํ ยาจนฺติ, ทฺเว นาฬิเกรานิ, ทฺเว ตาลผลานิ, ทฺเว ปนสานิ, ปญฺจ อมฺพานิ, ปญฺจ กทลิผลานิ คณฺหนฺตานํ อนิวารณํ, อสุกรุกฺขโต จ อสุกรุกฺขโต จ ผลํ คณฺหนฺตานํ อนิวารณํ รุจฺจติ ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’’ติ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ.

“附近村庄的人们前来为病人等求取水果，对拿取两个椰子、两个棕榈果、两个波罗蜜、五个芒果、五个香蕉者不加阻止，以及对从某某树与某某树上摘取果实者不加阻止，比丘僧团许可此事。”此应三诵。

ตโต ปฏฺฐาย คิลานาทีนํ นามํ คเหตฺวา ยาจนฺตา ‘‘คณฺหถา’’ติ น วตฺตพฺพา, วตฺตํ ปน อาจิกฺขิตพฺพํ – ‘‘นาฬิเกราทีนิ อิมินา นาม ปริจฺเฉเทน คณฺหนฺตานํ อสุกรุกฺขโต จ อสุกรุกฺขโต จ ผลํ คณฺหนฺตานํ อนิวารณํ กต’’นฺติ. อนุวิจริตฺวา ปน ‘‘อยํ มธุรผโล อมฺโพ, อิโต คณฺหถา’’ติปิ น วตฺตพฺพา. ผลภาชนกาเล ปน อาคตานํ สมฺมเตน อุปฑฺฒภาโค ทาตพฺโพ, อสมฺมเตน อปโลเกตฺวา ทาตพฺพํ.

从那时起，对提及病人等名义而请求者，不应说“拿去吧”，而应告知其规定：“对在如此限定的数量内拿取椰子等物，以及从某某树与某某树上摘取果实者，已作不加阻止的规定。”此外，四处巡视后，亦不应说：“这棵芒果树的果实很甜，从这里拿吧。”在分配果实的时候，对前来者，应由受委任者给予一半的份额；若非受委任者，则应告知僧团后给予。

ขีณปริพฺพโย วา มคฺคคมิยสตฺถวาโห วา อญฺโญ วา อิสฺสโร อาคนฺตฺวา ยาจติ, อปโลเกตฺวาว ทาตพฺพํ. พลกฺกาเรน คเหตฺวา ขาทนฺโต น วาเรตพฺโพ. กุทฺโธ หิ โส รุกฺเขปิ ฉินฺเทยฺย, อญฺญมฺปิ อนตฺถํ กเรยฺย. ปุคฺคลิกปริเวณํ อาคนฺตฺวา คิลานสฺส คาเมน ยาจนฺโต ‘‘อมฺเหหิ ฉายาทีนํ อตฺถาย โรปิตํ, สเจ อตฺถิ, ตุมฺเห ชานาถา’’ติ วตฺตพฺโพ. ยทิ ปน ผลภริตาว รุกฺขา โหนฺติ, กณฺฏเก พนฺธิตฺวา ผลวาเรน ขาทนฺติ, อปจฺจาสีสนฺเตน หุตฺวา ทาตพฺพํ. พลกฺกาเรน คณฺหนฺโต น วาเรตพฺโพ, ปุพฺเพ วุตฺตเมเวตฺถ การณํ.

若资用耗尽者、行路商队的首领或其他有权势者前来请求，应告知僧团后给予。对强行拿取食用者不应阻止，因为他若发怒，甚至会砍伐树木或造成其他损害。若有人来到个人住处(puggalikapariveṇaṃ)，以病人的名义请求，应告知：“此乃我等为荫凉等而种植，若有果实，你们自知。”若树上果实累累，而他们用荆棘围起，轮流食用，则应以无所期求之心给予。对强行拿取者不应阻止，其原因如前所述。

สงฺฆสฺส [Pg.257] ผลาราโม โหติ, ปฏิชคฺคนํ น ลภติ, สเจ ตํ โกจิ วตฺตสีเสน ชคฺคติ, สงฺฆสฺเสว โหติ. อถาปิ กสฺสจิ ปฏิพลสฺส ภิกฺขุโน ‘‘อิมํ สปฺปุริส ชคฺคิตฺวา เทหี’’ติ สงฺโฆ ภารํ กโรติ, โส เจ วตฺตสีเสน ชคฺคติ, เอวมฺปิ สงฺฆสฺเสว โหติ. ผาติกมฺมํ ปจฺจาสีสนฺตสฺส ปน ตติยภาเคน วา อุปฑฺฒภาเคน วา ผาติกมฺมํ กาตพฺพํ. ‘‘ภาริยํ กมฺม’’นฺติ วตฺวา เอตฺตเกน อนิจฺฉนฺโต ปน สพฺพํ ตเวว สนฺตกํ กตฺวา ‘‘มูลภาคํ ทสภาคมตฺตํ ทตฺวา ชคฺคาหี’’ติปิ วตฺตพฺโพ. ครุภณฺฑตฺตา ปน มูลจฺเฉชฺชวเสน น ทาตพฺพํ. โส มูลภาคํ ทตฺวา ขาทนฺโต อกตาวาสํ วา กตฺวา กตาวาสํ วา ชคฺคิตฺวา นิสฺสิตกานํ อารามํ นิยฺยาเทติ, เตหิปิ มูลภาโค ทาตพฺโพว. ยทา ปน ภิกฺขู สยํ ชคฺคิตุํ ปโหนฺติ, อถ เตสํ ชคฺคิตุญฺจ น ทาตพฺพํ, ชคฺคิตกาเล จ น วาเรตพฺพา, ชคฺคนกาเลเยว วาเรตพฺพา. ‘‘พหุํ ตุมฺเหหิ ขายิตํ, อิทานิ มา ชคฺคิตฺถ, ภิกฺขุสงฺโฆเยว ชคฺคิสฺสตี’’ติ วตฺตพฺพํ.

僧团的果园若无人照管，假使有比丘以义务照管，其出产仍属僧团。若僧团委托某位能干的比丘：“善士，请你照管此园。”他若以义务照管，其出产也仍属僧团。但对期望增益（phātikamma）者，应给予三分之一或一半的份额作为增益。若他言“工作繁重”而不愿接受此份额，则可将全部出产都给他，并说：“你来照管，但需缴纳十分之一的根本份额。”但因其为重物（garubhaṇḍa），不可作根本断绝（mūlacchejja）式的给予。他缴纳根本份额并享用（剩余部分），在园中建造新住所或照管旧住所，然后将果园移交给他的依止者，他们也必须缴纳根本份额。当比丘们能够自己照管时，则不应再将果园交给他们照管，在他们当期照管期间不应阻止，但在下一次开始照管时则应阻止。应说：“你们已享用良多，现在请勿再照管，比丘僧团将自行照管。”

สเจ ปน เนว วตฺตสีเสน ชคฺคนฺโต อตฺถิ, น ผาติกมฺเมน, น สงฺโฆ ชคฺคิตุํ ปโหติ, เอโก อนาปุจฺฉิตฺวาว ชคฺคิตฺวา ผาติกมฺมํ วฑฺเฒตฺวา ปจฺจาสีสติ, อปโลกนกมฺเมน ผาติกมฺมํ วฑฺเฒตฺวา ทาตพฺพํ. อิติ อิมํ สพฺพมฺปิ กมฺมลกฺขณเมว โหติ. อปโลกนกมฺมํ อิมานิ ปญฺจ ฐานานิ คจฺฉติ.

倘若既无以义务照管者，也无为增益而照管者，僧团也无力照管，而某人不经禀告便自行照管，使（果园）增益后，期望获得增益，则应通过求听羯磨（apalokanakamma）给予增益。如此，这一切都属于羯磨的特征。求听羯磨适用于以下五种情况。

ญตฺติกมฺมฏฺฐานเภเท ปน ‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามสฺส อายสฺมโต อุปสมฺปทาเปกฺโข, อนุสิฏฺโฐ โส มยา. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนาโม อาคจฺเฉยฺยาติ, อาคจฺฉาหีติ วตฺตพฺโพ’’ติ เอวํ อุปสมฺปทาเปกฺขสฺส โอสารณา โอสารณา นาม.

在单白羯磨（ñattikamma）的场合分类中：“大德僧团请听，某甲是具寿某乙的求受具足戒者，我已教诫完毕。若僧团认为时机已到，某甲应前来。”应说：“你来。”像这样召唤求受具足戒者，名为“唤入”（osāraṇā）。

‘‘สุณนฺตุ เม อายสฺมนฺตา, อยํ อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ ธมฺมกถิโก อิมสฺส เนว สุตฺตํ อาคจฺฉติ, โน สุตฺตวิภงฺโค, โส อตฺถํ อสลฺลกฺเขตฺวา พฺยญฺชนจฺฉายาย อตฺถํ ปฏิพาหติ. ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนามํ ภิกฺขุํ วุฏฺฐาเปตฺวา อวเสสา อิมํ อธิกรณํ วูปสเมยฺยามา’’ติ เอวํ อุพฺพาหิกาวินิจฺฉเย ธมฺมกถิกสฺส ภิกฺขุโน นิสฺสารณา นิสฺสารณา นาม.

“诸具寿请听，这位某甲比丘是说法者，但他既不通经（sutta），也不通经分别（suttavibhaṅga），不究其义，反以文害义。若诸具寿认为时机已到，我等可令某甲比丘离座，由余下的人来平息此争端。”像这样在审查裁决（ubbāhikāvinicchaye）中，对说法比丘的驱摈，名为“驱摈”（nissāraṇā）。

‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อชฺชุโปสโถ ปนฺนรโส. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, สงฺโฆ อุโปสถํ กเรยฺยา’’ติ เอวํ อุโปสถกมฺมวเสน ฐปิตา ญตฺติ อุโปสโถ นาม.

“大德僧团请听，今日是十五布萨日。若僧团时机已到，僧团应行布萨。”像这样通过布萨羯磨而确立的单白（ñatti），名为“布萨”（uposatho）。

‘‘สุณาตุ [Pg.258] เม ภนฺเต สงฺโฆ, อชฺช ปวารณา ปนฺนรสี. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, สงฺโฆ ปวาเรยฺยา’’ติ เอวํ ปวารณากมฺมวเสน ฐปิตา ญตฺติ ปวารณา นาม.

“大德僧团请听，今日是十五自恣日。若僧团时机已到，僧团应行自恣。”像这样通过自恣羯磨而确立的单白（ñatti），名为“自恣”（pavāraṇā）。

‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามสฺส อายสฺมโต อุปสมฺปทาเปกฺโข. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนามํ อนุสาเสยฺย’’นฺติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามํ อนุสาเสยฺยา’’ติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนามํ อนฺตรายิเก ธมฺเม ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามํ อนฺตรายิเก ธมฺเม ปุจฺเฉยฺยา’’ติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนามํ วินยํ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามํ วินยํ ปุจฺเฉยฺยา’’ติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนาเมน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺย’’นฺติ. ‘‘ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนาเมน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยา’’ติ เอวํ อตฺตานํ วา ปรํ วา สมฺมนฺนิตุํ ฐปิตา ญตฺติ สมฺมุติ นาม.

“大德僧团请听，某甲是具寿某乙的求受具足戒者。若僧团时机已到，我将教诫某甲。”“若僧团时机已到，某乙应教诫某甲。”“若僧团时机已到，我将询问某甲遮难法（antarāyikā dhammā）。”“若僧团时机已到，某乙应询问某甲遮难法。”“若僧团时机已到，我将询问某甲毗奈耶（vinaya）。”“若僧团时机已到，某乙应询问某甲毗奈耶。”“若僧团时机已到，我将回答某甲所问的毗奈耶。”“若僧团时机已到，某乙应回答某甲所问的毗奈耶。”像这样为自荐或委任他人而确立的单白，名为“委任”（sammuti）。

‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อิทํ จีวรํ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน นิสฺสคฺคิยํ สงฺฆสฺส นิสฺสฏฺฐํ. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, สงฺโฆ อิมํ จีวรํ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน ทเทยฺยา’’ติ. ‘‘ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ, อายสฺมนฺตา อิมํ จีวรํ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน ทเทยฺยุ’’นฺติ เอวํ นิสฺสฏฺฐจีวรปตฺตาทีนํ ทานํ ทานํ นาม.

“大德僧团请听，此衣是某甲比丘的抛出物（nissaggiya），已舍与僧团。若僧团时机已到，僧团应将此衣给予某甲比丘。”“诸具寿，若时机已到，诸具寿应将此衣给予某甲比丘。”像这样对已舍的衣、钵等物的给予，名为“给予”（dāna）。

‘‘สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อยํ อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ อาปตฺตึ สรติ, วิวรติ, อุตฺตานึ กโรติ, เทเสติ. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺตึ ปฏิคฺคณฺเหยฺยนฺติ. ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ, อหํ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺตึ ปฏิคฺคณฺเหยฺย’’นฺติ. เตน วตฺตพฺโพ ‘‘ปสฺสสี’’ติ. ‘‘อาม ปสฺสามี’’ติ. อายตึ สํวเรยฺยาสีติ เอวํ อาปตฺติปฏิคฺคโห ปฏิคฺคโห นาม.

“大德僧团请听，这位某甲比丘忆念、发露、显明、忏悔其罪（āpatti）。若僧团时机已到，我应接受某甲比丘的罪。”“诸具寿，若时机已到，我应接受某甲比丘的罪。”应问他：“你见罪否？”答：“是的，我见。”应告诫：“未来应防护。”像这样接受罪，名为“接受”（paṭiggaho）。

‘‘สุณนฺตุ เม, อายสฺมนฺตา อาวาสิกา. ยทายสฺมนฺตานํ ปตฺตกลฺลํ, อิทานิ อุโปสถํ กเรยฺยาม, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาม, อาคเม กาเฬ ปวาเรยฺยามา’’ติ. เต เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา ตํ กาฬํ อนุวเสยฺยุํ, อาวาสิเกน ภิกฺขุนา พฺยตฺเตน ปฏิพเลน อาวาสิกา ภิกฺขู ญาเปตพฺพา – ‘‘สุณนฺตุ เม, อายสฺมนฺตา อาวาสิกา. ยทายสฺมนฺตานํ [Pg.259] ปตฺตกลฺลํ, อิทานิ อุโปสถํ กเรยฺยาม, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาม, อาคเม ชุณฺเห ปวาเรยฺยามา’’ติ เอวํ กตา ปวารณาปจฺจุกฺกฑฺฒนา ปจฺจุกฺกฑฺฒนา นาม.

“诸位住处（āvāsika）的具寿们，请听我说。若诸位具寿时机已到，我们现在应行布萨，诵念波罗提木叉，于来临的黑月分行自恣。”诸比丘，如果那些好争吵、好斗争、好辩论、饶舌多语、在僧团中制造争端的比丘那时仍滞留，则应由一位干练、有能力的住处比丘告知住处的比丘们：“诸位住处的具寿们，请听我说。若诸位具寿时机已到，我们现在应行布萨，诵念波罗提木叉，于来临的白月分行自恣。”如此所作的自恣推迟，名为“推迟”（paccukkaḍḍhanā）。

สพฺเพเหว เอกชฺฌํ สนฺนิปติตพฺพํ, สนฺนิปติตฺวา พฺยตฺเตน ภิกฺขุนา ปฏิพเลน สงฺโฆ ญาเปตพฺโพ – ‘‘สุณาตุ เม, ภนฺเต, สงฺโฆ อมฺหากํ ภณฺฑนชาตานํ กลหชาตานํ วิวาทาปนฺนานํ วิหรตํ พหุํ อสฺสามณกํ อชฺฌาจิณฺณํ ภาสิตปริกฺกนฺตํ. สเจ มยํ อิมาหิ อาปตฺตีหิ อญฺญมญฺญํ กาเรสฺสาม, สิยาปิ ตํ อธิกรณํ กกฺขฬตฺตาย วาฬตฺตาย เภทาย สํวตฺเตยฺย. ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, สงฺโฆ อิมํ อธิกรณํ ติณวตฺถารเกน วูปสเมยฺย ฐเปตฺวา ถุลฺลวชฺชํ, ฐเปตฺวา คิหิปฏิสยุตฺต’’นฺติ เอวํ ติณวตฺถารกสมเถน กตฺวา สพฺพปฐมา สพฺพสงฺคาหิกญตฺติ กมฺมลกฺขณํ นาม.

所有比丘都应聚集一处，集会后，由一位干练、有能力的比丘向僧团作白：“大德，僧团请听我说。我们因争吵、争论、陷入诤讼而住，多有非沙门所行，言行多有违越。如果我们因这些过失而互相处置，此争端或将演变为粗暴、猛烈，乃至导致分裂。若僧团认为时机已到，僧团当以草覆法平息此争端，除了重罪，以及与在家人相关之事。”如此以草覆法平息后，这最初的总摄众单白即是羯磨相。

ตถา ตโต ปรา เอเกกสฺมึ ปกฺเข เอเกกํ กตฺวา ทฺเว ญตฺติโย อิติ ยถาวุตฺตปฺปเภทํ โอสารณํ นิสฺสารณํ…เป… กมฺมลกฺขณญฺเญว นวมนฺติ ญตฺติกมฺมํ อิมานิ นว ฐานานิ คจฺฉติ.

同样，此后对每一方各作一次，共作两个单白；如前所述分类，有召回（osāraṇa）、驱摈（nissāraṇa）……乃至……第九种是羯磨相本身。单白羯磨（ñattikamma）适用于这九种情况。

ญตฺติทุติยกมฺมฏฺฐานเภเท ปน วฑฺฒสฺส ลิจฺฉวิโน ปตฺตนิกฺกุชฺชนวเสน ขนฺธเก วุตฺตา นิสฺสารณา. ตสฺเสว ปตฺตุกฺกุชฺชนวเสน วุตฺตา โอสารณา จ เวทิตพฺพา.

再者，在白二羯磨（ñattidutiyakamma）的各种情况中，当知如犍度（khandhaka）中所说，对瓦达离车人（Vaḍḍha Licchavi）因覆钵（pattanikkujjana）而作的驱摈，以及对他因翻钵（pattukkujjana）而作的召回。

สีมาสมฺมุติ ติจีวเรน อวิปฺปวาสสมฺมุติ, สนฺถตสมฺมุติ, ภตฺตุทฺเทสก-เสนาสนคฺคาหาปก-ภณฺฑาคาริก-จีวรปฏิคฺคาหก-จีวรภาชก-ยาคุภาชกผลภาชก-ขชฺชภาชก-อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชก-สาฏิยคฺคาหาปก-ปตฺตคฺคาหาปก-อารามิกเปสกสามเณรเปสกสมฺมุตีติ เอตาสํ สมฺมุตีนํ วเสน สมฺมุติ เวทิตพฺพา. กถินจีวรทานมตกจีวรทานวเสน ทานํ เวทิตพฺพํ.

当知认可（sammuti）之事，是凭借结界认可、三衣不离宿认可、敷具认可，以及委任指定食物者、分配卧坐具者、库房管理者、接受衣物者、分配衣物者、分配粥者、分配水果者、分配硬食者、分派少量物品者、分派衣布者、分派钵者、差使园工者、差使沙弥者的认可。当知布施（dāna）之事，是凭借布施迦絺那衣与亡者衣。

กถินุทฺธารวเสน อุทฺธาโร เวทิตพฺโพ. กุฏิวตฺถุวิหารวตฺถุเทสนาวเสน เทสนา เวทิตพฺพา. ยา ปน ติณวตฺถารกสมเถ สพฺพสงฺคาหิกญตฺติญฺจ เอเกกสฺมึ ปกฺเข เอเกกํ ญตฺติญฺจาติ ติสฺโส ญตฺติโย ฐเปตฺวา ปุน เอกสฺมึ ปกฺเข เอกา, เอกสฺมึ ปกฺเข เอกาติ ทฺเว ญตฺติทุติยกมฺมวาจา วุตฺตา, ตาสํ วเสน กมฺมลกฺขณํ เวทิตพฺพํ. อิติ ญตฺติทุติยกมฺมํ อิมานิ สตฺต ฐานานิ คจฺฉติ.

通过解除迦絺那，当知有除去。通过指示孤邸地与寺院地，当知有指示。再者，于草覆地法中，除去总摄众白及于两方各一次的白，此三白之后，复有于一方一次、另一方一次的两个白二羯磨语为世尊所说，通过它们当知羯磨相。如是，白二羯磨适用于此七处。

ญตฺติจตุตฺถกมฺมฏฺฐานเภเท [Pg.260] ปน ตชฺชนียกมฺมาทีนํ สตฺตนฺนํ กมฺมานํ วเสน นิสฺสารณา, เตสํเยว จ กมฺมานํ ปฏิปฺปสฺสมฺภนวเสน โอสารณา เวทิตพฺพา. ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติวเสน สมฺมุติ เวทิตพฺพา. ปริวาสทานมานตฺตทานวเสน ทานํ เวทิตพฺพํ. มูลายปฏิกสฺสนกมฺมวเสน นิคฺคโห เวทิตพฺโพ. ‘‘อุกฺขิตฺตานุวตฺติกา อฏฺฐ, ยาวตติยกา อริฏฺโฐ จณฺฑกาฬี จ อิเม เต ยาวตติยกา’’ติ อิมาสํ เอกาทสนฺนํ สมนุภาสนานํ วเสน สมนุภาสนา เวทิตพฺพา. อุปสมฺปทากมฺมอพฺภานกมฺมวเสน ปน กมฺมลกฺขณํ เวทิตพฺพํ. อิติ ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ อิมานิ สตฺต ฐานานิ คจฺฉติ.

再者，于白四羯磨处之差别中，依于呵责羯磨等七种羯磨，当知有驱摈；又依于平息此等羯磨，当知有召回。依于选任教诫比丘尼者，当知有选任。依于给予别住、给予摩那埵，当知有给予。依于本日治羯磨，当知有惩罚。依于对此十一人的随问：“八位随顺被举罪者，以及阿利吒与阐陀迦利这两位至第三谏者”，当知有随问。再者，依于受具足戒羯磨与出罪羯磨，当知羯磨相。如是，白四羯磨适用于此七处。

๔๙๗. อิติ กมฺมานิ จ กมฺมวิปตฺติญฺจ วิปตฺติวิรหิตานํ กมฺมานํ ฐานปเภทคมนญฺจ ทสฺเสตฺวา อิทานิ เตสํ กมฺมานํ การกสฺส สงฺฆสฺส ปริจฺเฉทํ ทสฺเสนฺโต ปุน ‘‘จตุวคฺคกรเณ กมฺเม’’ติอาทิมาห. ตสฺสตฺโถ ปริสโต กมฺมวิปตฺติวณฺณนายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพติ.

497. 如是，在说明了羯磨、羯磨的过失，以及无过失羯磨的适用之处与类别之后，如今，为了说明行此等羯磨之僧团的界定，复说“于四人僧团所行羯磨中”等。其义当知，应如羯磨过失释义中所说之理。

กมฺมวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

羯磨品释义终。

อตฺถวสวคฺคาทิวณฺณนา

义利品等释义

๔๙๘. อิทานิ ยานิ ตานิ เตสํ กมฺมานํ วตฺถุภูตานิ สิกฺขาปทานิ, เตสํ ปญฺญตฺติยํ อานิสํสํ ทสฺเสตุํ ‘‘ทฺเว อตฺถวเส ปฏิจฺจา’’ติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ ทิฏฺฐธมฺมิกานํ เวรานํ สํวรายาติ ปาณาติปาตาทีนํ ปญฺจนฺนํ ทิฏฺฐธมฺมิกเวรานํ สํวรตฺถาย ปิทหนตฺถาย. สมฺปรายิกานํ เวรานํ ปฏิฆาตายาติ วิปากทุกฺขสงฺขาตานํ สมฺปรายิกเวรานํ ปฏิฆาตตฺถาย, สมุจฺเฉทนตฺถาย อนุปฺปชฺชนตฺถาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ วชฺชานํ สํวรายาติ เตสํเยว ปญฺจนฺนํ เวรานํ สํวรตฺถาย. สมฺปรายิกานํ วชฺชานนฺติ เตสํเยว วิปากทุกฺขานํ. วิปากทุกฺขาเนว หิ อิธ วชฺชนียภาวโต วชฺชานีติ วุตฺตานิ. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ ภยานนฺติ ครหา อุปวาโท ตชฺชนียาทีนิ กมฺมานิ อุโปสถปวารณานํ ฐปนํ อกิตฺติปกาสนียกมฺมนฺติ เอตานิ ทิฏฺฐธมฺมิกภยานิ นาม, เอเตสํ สํวรตฺถาย. สมฺปรายิกภยานิ ปน วิปากทุกฺขานิเยว, เตสํ ปฏิฆาตตฺถาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อกุสลานนฺติ ปญฺจเวรทสอกุสลกมฺมปถปฺปเภทานํ [Pg.261] อกุสลานํ สํวรตฺถาย. วิปากทุกฺขาเนว ปน อกฺขมฏฺเฐน สมฺปรายิกอกุสลานีติ วุจฺจนฺติ, เตสํ ปฏิฆาตตฺถาย. คิหีนํ อนุกมฺปายาติ อคาริกานํ สทฺธารกฺขณวเสน อนุกมฺปนตฺถาย. ปาปิจฺฉานํ ปกฺขุปจฺเฉทายาติ ปาปิจฺฉปุคฺคลานํ คณพนฺธเภทนตฺถาย คณโภชนสิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมว. ยญฺเหตฺถ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ ปฐมปาราชิกวณฺณนายเมว วุตฺตนฺติ.

498. 如今，对于那些作为诸业基础的学处，为了说明其制定的利益，而开始了“基于两种义利”等的论述。其中，“为防护现世的怨恨”是指为了防护杀生等五种现世的怨恨，为遮止之故。“为击破来世的怨恨”是指为了击破被称为异熟苦的来世怨恨，为根除、令其不生之故。“为防护现世的过失”是指为了防护那五种怨恨。“来世的过失”则是指那些异熟苦。因为异熟苦在此具有应回避的性质，所以称为过失。“现世的怖畏”是指呵责、诽谤、呵责羯磨等，以及停止布萨、自恣，宣告不名誉羯磨等，这些称为现世的怖畏，为防护之故。而来世的怖畏就是指异熟苦，为击破之故。“现世的不善”是指五种怨恨、十不善业道等类的不善，为防护之故。而异熟苦由于其难忍之义，称为“来世不善”，为击破之故。“为怜悯在家人”是指为守护在家人的信心而怜悯之故。“为截断恶意者的党派”是指为了分裂恶意者的团体而制定了集体受食学处。其余各处意义都很明显。凡是这里应当说明的，都已经在第一波罗夷的释义中说过了。

สิกฺขาปเทสุ อตฺถวเสน วณฺณนา นิฏฺฐิตา.

诸学处依义利之释义终。

๔๙๙. ปาติโมกฺขาทีสุ ปาติโมกฺขุทฺเทโสติ ภิกฺขูนํ ปญฺจวิโธ ภิกฺขุนีนํ จตุพฺพิโธ. ปริวาสทานาทีสุ โอสารณียํ ปญฺญตฺตนฺติ อฏฺฐารสสุ วา เตจตฺตาลีสาย วา วตฺเตสุ วตฺตมานสฺส โอสารณียํ ปญฺญตฺตํ. เยน กมฺเมน โอสารียติ, ตํ กมฺมํ ปญฺญตฺตนฺติ อตฺโถ. นิสฺสารณียํ ปญฺญตฺตนฺติ ภณฺฑนการกาทโย เยน กมฺเมน นิสฺสารียนฺติ, ตํ กมฺมํ ปญฺญตฺตนฺติ อตฺโถ.

499. 在波罗提木叉等中，“波罗提木叉的诵戒”，对比丘有五种，对比丘尼有四种。在给予别住等中，“制定了复权法”是指，为行于十八事或四十三事者制定了复权法。其义为：以何种羯磨来复权，即制定了该羯磨。“制定了驱摈法”是指，以何种羯磨来驱摈争吵者等人，即制定了该羯磨，此为其义。

๕๐๐. อปญฺญตฺเตติอาทีสุ อปญฺญตฺเต ปญฺญตฺตนฺติ สตฺตาปตฺติกฺขนฺธา กกุสนฺธญฺจ สมฺมาสมฺพุทฺธํ โกณาคมนญฺจ กสฺสปญฺจ สมฺมาสมฺพุทฺธํ ฐเปตฺวา อนฺตรา เกนจิ อปญฺญตฺเต สิกฺขาปเท ปญฺญตฺตํ นาม. มกฺกฏิวตฺถุอาทิวินีตกถา สิกฺขาปเท ปญฺญตฺเต อนุปญฺญตฺตํ นาม. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

500. 在“未制定”等词中，所谓“于未制定中制定”，是指七罪聚。此乃除开拘留孙正自觉者、拘那含牟尼正自觉者与迦叶正自觉者，于其间，在未曾被任何人制定的学处上所作的制定。像猴子的故事等已判决事，是在学处制定之后再补充制定，此名为“随制定”。其余各处皆已明了。

อานิสํสวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

利益品释义终。

๕๐๑. อิทานิ สพฺพสิกฺขาปทานํ เอเกเกน อากาเรน นวธา สงฺคหํ ทสฺเสตุํ ‘‘นว สงฺคหา’’ติอาทิมาห. ตตฺถ วตฺถุสงฺคโหติ วตฺถุนา สงฺคโห. เอวํ เสเสสุปิ ปทตฺโถ เวทิตพฺโพ. อยํ ปเนตฺถ อตฺถโยชนา – ยสฺมา หิ เอกสิกฺขาปทมฺปิ อวตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ นตฺถิ, ตสฺมา สพฺพานิ วตฺถุนา สงฺคหิตานีติ เอวํ ตาว วตฺถุสงฺคโห เวทิตพฺโพ.

501. 如今，为显示所有学处如何以九种方式一一总摄，而说“九种总摄”等。其中，“事总摄”即是以事总摄。其余诸词亦应如是了知其义。此中义理结合如下：因为没有任何一条学处是在无事的情况下制定的，所以一切学处皆由事所总摄。如是，首先当知事总摄。

ยสฺมา [Pg.262] ปน ทฺเว อาปตฺติกฺขนฺธา สีลวิปตฺติยา สงฺคหิตา, ปญฺจาปตฺติกฺขนฺธา อาจารวิปตฺติยา, ฉ สิกฺขาปทานิ อาชีววิปตฺติยา สงฺคหิตานิ, ตสฺมา สพฺพานิปิ วิปตฺติยา สงฺคหิตานีติ เอวํ วิปตฺติสงฺคโห เวทิตพฺโพ.

又，因为二罪聚由戒违犯所摄，五罪聚由行仪违犯所摄，六学处由活命违犯所摄，所以一切学处皆由违犯所摄。如是当知违犯总摄。

ยสฺมา ปน สตฺตหาปตฺตีหิ มุตฺตํ เอกสิกฺขาปทมฺปิ นตฺถิ, ตสฺมา สพฺพานิ อาปตฺติยา สงฺคหิตานีติ เอวํ อาปตฺติสงฺคโห เวทิตพฺโพ.

又，因为没有一条学处能脱离七种罪，所以一切学处皆由罪所总摄。如是当知罪总摄。

สพฺพานิ จ สตฺตสุ นคเรสุ ปญฺญตฺตานีติ นิทาเนน สงฺคหิตานีติ เอวํ นิทานสงฺคโห เวทิตพฺโพ.

再者，一切学处皆于七城中制定，故由因缘所总摄。如是当知因缘总摄。

ยสฺมา ปน เอกสิกฺขาปทมฺปิ อชฺฌาจาริกปุคฺคเล อสติ ปญฺญตฺตํ นตฺถิ, ตสฺมา สพฺพานิ ปุคฺคเลน สงฺคหิตานีติ เอวํ ปุคฺคลสงฺคโห เวทิตพฺโพ.

再者，因为若无犯戒之人，则无有任何一条学处被制定，是故一切学处皆由人所总摄。应如是了知“人总摄”。

สพฺพานิ ปน ปญฺจหิ เจว สตฺตหิ จ อาปตฺติกฺขนฺเธหิ สงฺคหิตานิ, สพฺพานิ น วินา ฉหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐนฺตีติ สมุฏฺฐาเนน สงฺคหิตานิ. สพฺพานิ จ จตูสุ อธิกรเณสุ อาปตฺตาธิกรเณน สงฺคหิตานิ. สพฺพานิ สตฺตหิ สมเถหิ สมถํ คจฺฉนฺตีติ สมเถหิ สงฺคหิตานิ. เอวเมตฺถ ขนฺธสมุฏฺฐานอธิกรณสมถสงฺคหาปิ เวทิตพฺพา. เสสํ ปุพฺเพ วุตฺตนยเมวาติ.

再者，一切（学处）皆由五种及七种罪聚所总摄；一切（学处）非离六种生起处而生起，故由生起处所总摄；又，一切（学处）于四诤事中，由罪诤事所总摄；一切（过患）由七灭诤法而达平息，故由灭诤法所总摄。如是，于此亦应了知聚、生起、诤事、灭诤法之总摄。其余如前所说。

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

于《普端严》律释义中

นวสงฺคหิตวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

九总摄品释义终。

นิฏฺฐิตา จ ปริวารสฺส อนุตฺตานตฺถปทวณฺณนาติ.

《附随》之不显了义句释义终。

นิคมนกถา

结语

เอตฺตาวตา [Pg.263] จ –

至此——

อุภโต วิภงฺคขนฺธก-ปริวารวิภตฺติเทสนํ นาโถ;

วินยปิฏกํ วิเนนฺโต, เวเนยฺยํ ยํ ชิโน อาห.

依怙主、胜者为调伏应受调伏者，而宣说了此《律藏》，即两《分别》、诸《犍度》与《附随》所分别之教法。

สมธิกสตฺตวีสติ-สหสฺสมตฺเตน ตสฺส คนฺเถน;

สํวณฺณนา สมตฺตา, สมนฺตปาสาทิกา นาม.

彼（《律藏》）之释义，名为《普端严》，其篇幅为二万七千余（颂），现已完成。

ตตฺริทํ สมนฺตปาสาทิกาย สมนฺตปาสาทิกตฺตสฺมึ –

于此，关于《普端严》之所以为《普端严》——

อาจริยปรมฺปรโต, นิทานวตฺถุปฺปเภททีปนโต;

ปรสมยวิวชฺชนโต, สกสมยวิสุทฺธิโต เจว.

由师承之传统，由阐明缘起与故事之分别，由舍离他宗，亦由自宗之清净，

พฺยญฺชนปริโสธนโต, ปทตฺถโต ปาฬิโยชนกฺกมโต;

สิกฺขาปทนิจฺฉยโต, วิภงฺคนยเภททสฺสนโต.

由净化文句，由词语之义，由巴利（圣典）的文句组织次第，由抉择学处，由开示《分别》之方法差别，

สมฺปสฺสตํ น ทิสฺสติ, กิญฺจิ อปาสาทิกํ ยโต เอตฺถ;

วิญฺญูนมยํ ตสฺมา, สมนฺตปาสาทิกาตฺเวว.

由于在此，于审视的智者们看来，不见任何不悦意之处；是故，此（释义）实为《普端严》。

สํวณฺณนา ปวตฺตา, วินยสฺส วิเนยฺยทมนกุสเลน;

วุตฺตสฺส โลกนาเถน, โลกมนุกมฺปมาเนนาติ.

此释义阐释的是由怜悯世间、善于调伏应受调伏者的世间依怙主所说之律。

มหาอฏฺฐกถญฺเจว, มหาปจฺจริเมวจ;

กุรุนฺทิญฺจาติ ติสฺโสปิ, สีหฬฏฺฐกถา อิมา.

《大义注》以及《大筏注》，还有《古仑谛》，这三部是僧伽罗义注。

พุทฺธมิตฺโตติ นาเมน, วิสฺสุตสฺส ยสสฺสิโน;

วินยญฺญุสฺส ธีรสฺส, สุตฺวา เถรสฺส สนฺติเก.

于名为佛友（Buddhamitta）、声名远扬、通晓律藏的具慧长老座下听闻之后，

มหาเมฆวนุยฺยาเน, ภูมิภาเค ปติฏฺฐิโต;

มหาวิหาโร โย สตฺถุ, มหาโพธิวิภูสิโต.

于大云林苑(Mahāmeghavanuyyāna)之地，建有世尊之大寺(Mahāvihāra)，为大菩提树所庄严。

ยํ ตสฺส ทกฺขิเณ ภาเค, ปธานฆรมุตฺตมํ;

สุจิจาริตฺตสีเลน, ภิกฺขุสงฺเฆน เสวิตํ.

于其南面，有殊胜之精进堂(padhānaghara)，为具足清净行戒之比丘僧团所依止。

อุฬารกุลสมฺภูโต, สงฺฆุปฏฺฐายโก สทา;

อนากุลาย สทฺธาย, ปสนฺโน รตนตฺตเย.

出身高贵家族，恒常护持僧团，以不杂染之信，笃信于三宝。

มหานิคมสามีติ[Pg.264], วิสฺสุโต ตตฺถ การยิ;

จารุปาการสญฺจิตํ, ยํ ปาสาทํ มโนรมํ.

名为“大村主”(Mahānigamasāmī)而闻名者，于彼处建造了一座悦意之殿堂(pāsāda)，为美丽围墙所环绕。

สีตจฺฉายตรูเปตํ, สมฺปนฺนสลิลาสยํ;

วสตา ตตฺร ปาสาเท, มหานิคมสามิโน.

我住于大村主之殿堂，彼处树影清凉，水池圆满；

สุจิสีลสมาจารํ, เถรํ พุทฺธสิริวฺหยํ;

ยา อุทฺทิสิตฺวา อารทฺธา, อิทฺธา วินยวณฺณนา.

应具足清净戒行、名为佛陀室利(Buddhasiri)之长老的请求，此部昌盛的《律释义》得以开始撰写。

ปาลยนฺตสฺส สกลํ, ลงฺกาทีปํ นิรพฺพุทํ;

รญฺโญ สิรินิวาสสฺส, สิริปาลยสสฺสิโน.

时，国王吉祥居(Sirinivāsa)、吉祥护(Siripāla)声誉显赫，守护整个楞伽岛(Laṅkādīpa)，使其全无灾患。

สมวีสติเม เขเม, ชยสํวจฺฉเร อยํ;

อารทฺธา เอกวีสมฺหิ, สมฺปตฺเต ปรินิฏฺฐิตา.

此释义于其安稳、胜利之第二十年开始，于第二十一年到来时圆满完成。

อุปทฺทวา กุเล โลเก, นิรุปทฺทวโต อยํ;

เอกสํวจฺฉเรเนว, ยถา นิฏฺฐํ อุปาคตา.

犹如在此灾患纷扰之世间，此释义仍于一年之内无有障碍地得以完成；

เอวํ สพฺพสฺส โลกสฺส, นิฏฺฐํ ธมฺมูปสํหิตา;

สีฆํ คจฺฉนฺตุ อารมฺภา, สพฺเพปิ นิรุปทฺทวา.

如是，愿一切世间所有与法相应之善举，亦皆无有障碍，迅速得以完成。

จิรฏฺฐิตตฺถํ ธมฺมสฺส, กโรนฺเตน มยา อิมํ;

สทฺธมฺมพหุมาเนน, ยญฺจ ปุญฺญํ สมาจิตํ.

为令正法久住，我以对正法之极大崇敬造此释义，由此所积集之功德，

สพฺพสฺส อานุภาเวน, ตสฺส สพฺเพปิ ปาณิโน;

ภวนฺตุ ธมฺมราชสฺส, สทฺธมฺมรสเสวิโน.

以此一切功德力，愿一切有情，皆能品尝法王之正法甘露味。

จิรํ ติฏฺฐตุ สทฺธมฺโม, กาเล วสฺสํ จิรํ ปชํ;

ตปฺเปตุ เทโว ธมฺเมน, ราชา รกฺขตุ เมทินินฺติ.

愿正法久住！愿天神应时降雨，长久满足众生！愿国王如法保护大地！

ปรมวิสุทฺธสทฺธาพุทฺธิวีริยปฏิมณฺฑิเตน สีลาจารชฺชวมทฺทวาทิคุณสมุทยสมุทิเตน สกสมยสมยนฺตรคหนชฺโฌคาหณสมตฺเถน ปญฺญาเวยฺยตฺติยสมนฺนาคเตน ติปิฏกปริยตฺติปฺปเภเท สาฏฺฐกเถ สตฺถุสาสเน อปฺปฏิหตญฺญาณปฺปภาเวน มหาเวยฺยากรเณน กรณสมฺปตฺติชนิตสุขวินิคฺคตมธุโรทารวจนลาวณฺณยุตฺเตน ยุตฺตมุตฺตวาทินา วาทิวเรน มหากวินา ปภินฺนปอสมฺภิทาปริวาเร ฉฬภิญฺญาทิปเภทคุณปฏิมณฺฑิเต อุตฺตริมนุสฺสธมฺเม [Pg.265] สุปฺปติฏฺฐิตพุทฺธีนํ เถรวํสปฺปทีปานํ เถรานํ มหาวิหารวาสีนํ วํสาลงฺการภูเตน วิปุลวิสุทฺธพุทฺธินา พุทฺธโฆโสติ ครูหิ คหิตนามเธยฺเยน เถเรน กตา อยํ สมนฺตปาสาทิกา นาม วินยสํวณฺณนา –

此名为《普端严》(Samantapāsādikā)的律释义，是由觉音(Buddhaghosa)长老所造。他由诸师授予此名，具广大清净之慧，成为大寺(Mahāvihāra)诸长老传承之庄严。彼等长老乃上座部传承之明灯，其智慧善安住于超人法中——此法以六神通等功德庄严，并以四无碍解为眷属。觉音长老本人亦以极清净的信、慧、精进为庄严；为戒行、正直、柔和等诸功德之总集；能以智慧深入自宗与他宗之林；具足敏锐之慧；于三藏教典及其义注中，于导师之教法中，具无碍智力；为大语法家、大诗人、论议者中之最胜者；善说适切、可喜之语；其言辞甜美、崇高、优美，乃由发音处具足所生之安乐而自然流露。

ตาว ติฏฺฐตุ โลกสฺมึ, โลกนิตฺถรเณสินํ;

ทสฺเสนฺตี กุลปุตฺตานํ, นยํ สีลวิสุทฺธิยา.

愿此论常住世间，为寻求度脱世间的良家子(kulaputta)们，开示戒清净之道，

ยาว พุทฺโธติ นามมฺปิ, สุทฺธจิตฺตสฺส ตาทิโน;

โลกมฺหิ โลกเชฏฺฐสฺส, ปวตฺตติ มเหสิโนติ.

直至心清净、如是、世间最上、大仙的“佛陀”之名，仍存于世间为止。

สมนฺตปาสาทิกา นาม

《普端严》

วินย-อฏฺฐกถา นิฏฺฐิตา.

律藏义注终。