နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។

ဝိနယပိဋကေ

ក្នុងវិន័យបិដក

စူဠဝဂ္ဂ-အဋ္ဌကထာ

ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា

၁. ကမ္မက္ခန္ဓကံ

១. កម្មក្ខន្ធកៈ

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာ

តជ្ជនិយកម្មកថា

၁. စူဠဝဂ္ဂဿ [Pg.1] ပဌမေ ကမ္မက္ခန္ဓကေ တာဝ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာတိ ပဏ္ဍုကော စေဝ လောဟိတကော စာတိ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေသု ဒွေ ဇနာ; တေသံ နိဿိတကာပိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာတွေဝ ပညာယန္တိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထာတိ သုဋ္ဌုဗလဝံ ပဋိဝဒထ. အလမတ္ထတရာတိ သမတ္ထတရာ.

១. ក្នុងកម្មក្ខន្ធកៈ ដែលជាខន្ធកៈទីមួយនៃចូឡវគ្គនោះ ជាដំបូង ពាក្យថា «បណ្ឌុកលោហិតកា» បានแก่ ភិក្ខុពីររូប គឺភិក្ខុឈ្មោះបណ្ឌុកៈ១ និងភិក្ខុឈ្មោះលោហិតកៈ១ ក្នុងចំណោមភិក្ខុឆព្វគ្គិយទាំងឡាយ ៦ រូប សូម្បីតែពួកសិស្សដែលអាស្រ័យនឹងភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថា «បណ្ឌុកលោហិតកៈ» ដូចគ្នាដែរ។ ពាក្យថា «ពោលតបតបវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លា» (balavābalavaṃ paṭimantetha) គឺពោលតបវិញយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត។ ពាក្យថា «អ្នកមានសមត្ថភាពជាង» (alamattatarā) គឺអ្នកមានសមត្ថភាពខ្លាំងជាង។

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

តជ្ជនិយកម្មកថា ចប់។

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာ

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា

၄. အသမ္မုခါ ကတန္တိအာဒီသု သံဃဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခါနံ ဝိနာ ကတံ, စုဒိတကံ အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာ ကတံ, တဿေဝ အပ္ပဋိညာယ ကတံ. အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဝါ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါ. ဧတ္ထ ပုရိမကေသု တီသု တိကေသု နဝ ပဒါ အဓမ္မေနကတံ ဝဂ္ဂေနကတန္တိ ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကေကံ ဂဟေတွာ နဝ တိကာ ဝုတ္တာ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ဒွါဒသ တိကာ ဟောန္တိ. ပဋိပက္ခဝသေန သုက္ကပက္ခေသုပိ ဧတေယေဝ ဒွါဒသ တိကာ ဝုတ္တာ.

៤. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានពាក្យថា «អសម្មុខាកតំ» (ធ្វើមិនចំពោះមុខ) ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ (កម្មដែលធ្វើ) វៀរចាកសង្ឃសម្មុខភាព ធម្មសម្មុខភាព វិនយសម្មុខភាព និងបុគ្គលសម្មុខភាព ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ, (កម្មដែលធ្វើ) ដោយមិនបានសាកសួរចំពោះបុគ្គលដែលគេចោទប្រកាន់ ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ, (កម្មដែលធ្វើ) ដោយមិនបានទទួលប្តេជ្ញារបស់ភិក្ខុនោះឯង ឈ្មោះថាធ្វើមិនចំពោះមុខ។ ពាក្យថា «អទេសនាគាមិនិយា» គឺដោយអាបត្តិមិនដល់នូវការសម្តែង បានแก่ ដោយអាបត្តិបារាជិក ឬដោយអាបត្តិសង្ឃាទិសេស។ ក្នុងតជ្ជនិយកម្មនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកនូវតិកៈ ៩ ដោយកាន់យកបទទាំង ៩ ក្នុងតិកៈ ៣ ខាងដើម មួយៗ រួមជាមួយបទទាំងពីរនេះគឺ «អធម្មេន កតំ» (ធ្វើដោយមិនធម៌) និង «វគ្គេន កតំ» (ធ្វើដោយបែកពួក)។ តិកៈទាំងអស់សូម្បីតែ ១២ យ៉ាង ក៏មានយ៉ាងនេះដែរ។ ដោយអំណាចនៃបដិបក្ខ សូម្បីក្នុងសុក្កបក្ខ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់សម្តែងទុកនូវតិកៈទាំង ១២ នេះដូចគ្នាដែរ។

၆. အနနုလောမိကေဟိ [Pg.2] ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟီတိ ပဗ္ဗဇိတာနံ အနနုစ္ဆဝိကေဟိ သဟသောကိတာဒီဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ.

៦. ពាក្យថា «ដោយការច្រឡូកច្រឡំជាមួយគ្រហស្ថដែលមិនសមគួរ» (ananulomikehi gihisaṃsaggehi) គឺការច្រឡូកច្រឡំជាមួយគ្រហស្ថ ដែលមិនសមគួរដល់បព្វជិតទាំងឡាយ មានការសោកសៅរួមគ្នាជាដើម។

တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနန္တိအာဒိ ဧကေကေနာပိ အင်္ဂေန တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တဇ္ဇနီယဿ ဟိ ဝိသေသေန ဘဏ္ဍနကာရကတ္တံ အင်္ဂံ, နိယဿဿ အဘိဏှာပတ္တိကတ္တံ, ပဗ္ဗာဇနီယဿ ကုလဒူသကတ္တံ ဝုတ္တံ. ဣမေသု ပန တီသု အင်္ဂေသု ယေန ကေနစိ သဗ္ဗာနိပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယဒိ ဧဝံ ယံ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တံ – ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿ နိယဿကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… ဥပသမ္ပဒါရဟံ အဗ္ဘေတိ; ဧဝံ ခေါ ဥပါလိ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ အဝိနယကမ္မံ, ဧဝဉ္စ ပန သံဃော သာတိသာရော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ. ဣဒဉ္စ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ကသ္မာ? ဝစနတ္ထနာနတ္တတော, ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿာ’’တိ ဣမဿ ဟိ ဝစနဿ ကမ္မသန္နိဋ္ဌာနံ အတ္ထော. ‘‘တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနဿ အင်္ဂသမ္ဘဝေါ, တသ္မာ ယဒါ သံဃေန သန္နိပတိတွာ ‘‘ဣဒံ နာမ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ကမ္မံ ကရောမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတံ ဟောတိ, တဒါ ကမ္မာရဟော နာမ ဟောတိ. တဿ ဣမိနာ လက္ခဏေန တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မာရဟဿ နိယဿကမ္မာဒိကရဏံ အဓမ္မကမ္မဉ္စေဝ အဝိနယကမ္မဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဿ ပန ဘဏ္ဍနကာရကာဒီသု အင်္ဂေသု အညတရံ အင်္ဂံ အတ္ထိ, တဿ အာကင်္ခမာနော သံဃော ယထာနုညာတေသု အင်္ဂေသု စ ကမ္မေသု စ ယေန ကေနစိ အင်္ဂေန ယံကိဉ္စိ ကမ္မံ ဝဝတ္ထပေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ကမ္မာရဟံ ကတွာ ကမ္မံ ကရေယျ. အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော. ဧဝံ ပုဗ္ဗေနာပရံ သမေတိ.

ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៣ រូប» ជាដើម ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដើម្បីបង្ហាញថា សូម្បីតែដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរធ្វើតជ្ជនិយកម្មបានដែរ។ ព្រោះថា ក្នុងអដ្ឋកថា លោកពោលទុកថា អង្គនៃតជ្ជនិយកម្មដោយវិសេស គឺភាពជាអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក, អង្គនៃនិយស្សកម្ម គឺភាពជាអ្នកត្រូវអាបត្តិរឿយៗ, អង្គនៃបព្វាជនីយកម្ម គឺភាពជាអ្នកប្រទូស្តត្រកូល។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចំណោមអង្គទាំង ៣ នេះ ដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរធ្វើកម្មទាំងអស់បានដែរ។ ប្រសិនបើដូច្នោះ មតិដែលចោទសួរថា៖ «សេចក្តីដែលព្រះអង្គសម្តែងទុកក្នុងចម្បេយ្យខន្ធកៈថា 'សង្ឃធ្វើនិយស្សកម្មដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម...បេ... ឲ្យអព្ភានដល់បុគ្គលដែលគួរដល់ឧបសម្បទា ម្នាលឧបាលិ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអធម្មកម្ម ជាអវិនយកម្ម ហើយសង្ឃក៏ត្រូវមានទោសកំហុសផងដែរ' ដូច្នេះ មិនផ្ទុយគ្នាទេឬ?»។ សេចក្តីនេះ មិនផ្ទុយគ្នាឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះអត្ថនៃពាក្យផ្សេងគ្នា។ ព្រោះថា ពាក្យថា «ដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម» នេះ មានអត្ថសំដៅលើការសម្រេចកម្ម។ ចំណែកពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៣ រូប» ជាដើម មានអត្ថសំដៅលើការកើតឡើងនៃអង្គ ហេតុនោះ កាលណាដែលសង្ឃប្រជុំគ្នាហើយសម្រេចថា «យើងនឹងធ្វើកម្មឈ្មោះនេះដល់ភិក្ខុនេះ» ក្នុងខណៈនោះ ភិក្ខុនោះទើបឈ្មោះថាជា «អ្នកគួរដល់កម្ម»។ ដោយលក្ខណៈនេះ ត្រូវដឹងថា ការធ្វើនិយស្សកម្មជាដើម ដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្មជាដើម គឺជាអធម្មកម្ម និងជាអវិនយកម្ម។ ចំណែកភិក្ខុណាដែលមានអង្គណាមួយ ក្នុងចំណោមអង្គទាំងឡាយមានភាពជាអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែកជាដើម សង្ឃកាលបើប្រាថ្នា ក៏អាចកំណត់កម្មណាមួយ ដោយអង្គណាមួយ ក្នុងចំណោមអង្គ និងកម្មទាំងឡាយដែលទ្រង់អនុញ្ញាតទុកហើយនោះ ធ្វើភិក្ខុនោះឲ្យជាអ្នកគួរដល់កម្ម ហើយធ្វើកម្មនោះបាន។ នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្នុងរឿងនេះ។ កាលបើសម្រេចយ៉ាងនេះ សេចក្តីខាងដើម និងខាងចុងរមែងស្របគ្នាល្អ។

တတ္ထ ကိဉ္စာပိ တဇ္ဇနီယကမ္မေ ဘဏ္ဍနကာရကဝသေန ကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာ, အထ ခေါ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ အာပတ္တိဗဟုလဿ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောန္တေန ဗာလအဗျတ္တဝသေနေဝ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ ဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကတံ ကမ္မံ ဟောတိ, န စ အညဿ ကမ္မဿ ဝတ္ထုနာ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣဒမ္ပိ အနုညာတန္တိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အဋ္ဌာရသ သမ္မာဝတ္တနဝတ္ထူနိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

ក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះ ទោះបីជាព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងកម្មវាចាដោយអំណាចនៃភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែកក៏ដោយ ប៉ុន្តែ កាលដែលសង្ឃនឹងធ្វើតជ្ជនិយកម្មដល់ភិក្ខុពាល មិនឈ្លាសវៃ និងត្រូវអាបត្តិរឿយៗ សង្ឃត្រូវសូត្រកម្មវាចាដោយអំណាចនៃភាពជាបុគ្គលពាល និងមិនឈ្លាសវៃនោះឯង។ ព្រោះថា កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ កម្មរមែងជាកម្មដែលធ្វើឡើងដោយវត្ថុពិតប្រាកដ និងមិនមែនជាកម្មដែលធ្វើឡើងដោយវត្ថុនៃកម្មដទៃឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា សូម្បីតជ្ជនិយកម្មនេះ ក៏ទ្រង់អនុញ្ញាតទុកចំពោះភិក្ខុពាល និងមិនឈ្លាសវៃដែរ។ វិធីនេះ ត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកម្មទាំងពួង។ យើងនឹងពន្យល់អំពីសម្មាវត្តនវត្ថុ ១៨ យ៉ាង ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈខាងមុខ។

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា ចប់។

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကာဒိကထာ

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្វអដ្ឋារសកាទិកថា

၈. လောမံ [Pg.3] ပါတေန္တီတိ ပန္နလောမာ ဟောန္တိ; ဘိက္ခူ အနုဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တီတိ နိတ္ထရန္တာနံ ဧတန္တိ နေတ္ထာရံ; ယေန သက္ကာ နိဿာရဏာ နိတ္ထရိတုံ, တံ အဋ္ဌာရသဝိဓံ သမ္မာဝတ္တနံ ဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ကိတ္တကံ ကာလံ ဝတ္တံ ပူရေတဗ္ဗန္တိ? ဒသ ဝါ ပဉ္စ ဝါ ဒိဝသာနိ. ဣမသ္မိဉှိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ ဧတ္တကေန ဝတ္တံ ပူရိတမေဝ ဟောတိ.

៨. ពាក្យថា «ទម្លាក់រោមចុះ» (lomaṃ pātentī) សេចក្តីថា ជាអ្នកមានរោមធ្លាក់ចុះហើយ គឺប្រព្រឹត្តតាមភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអត្ថ។ ពាក្យថា «ប្រព្រឹត្តវត្តដែលនាំចេញ» (netthāraṃ vattanti) សេចក្តីថា វត្តនេះជារបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងឆ្លងផុត ហេតុនោះទើបឈ្មោះថា នេត្ថារៈ គឺប្រព្រឹត្តតាមសម្មាវត្ត ១៨ យ៉ាង ដែលជាហេតុអាចឆ្លងផុតពីនិស្សារណកម្មបាន នេះជាអត្ថ។ សួរថា៖ «តើត្រូវបំពេញវត្តអស់រយៈពេលប៉ុន្មាន?» ឆ្លើយថា៖ «១០ ថ្ងៃ ឬ ៥ ថ្ងៃ»។ ព្រោះថា ក្នុងកម្មខន្ធកៈនេះ វត្តដែលបំពេញត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ឈ្មោះថាពេញលេញហើយ។

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្វអដ្ឋារសកាទិកថា ចប់។

နိယဿကမ္မကထာ

និយស្សកម្មកថា

၁၁. သေယျသကဝတ္ထုသ္မိံ – အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာတိ အပိဿု ဘိက္ခူ နိစ္စံ ဗျာဝဋာ ဟောန္တိ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

១១. ក្នុងរឿងភិក្ខុឈ្មោះសេយ្យសកៈ ពាក្យថា «សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយជាប្រក្រតី» (apissu bhikkhū pakatā) សេចក្តីថា សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏តែងតែខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងសេចក្តីដែលពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

နိယဿကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

និយស្សកម្មកថា ចប់។

ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာ

បព្វាជនីយកម្មកថា

၂၁. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကဝတ္ထု သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ.

២១. រឿងភិក្ខុឈ្មោះអស្សជិ និងបុនព្វសុកៈ ខ្ញុំបានពោលទុកហើយក្នុងសង្ឃាទិសេសវណ្ណនា។

၂၇. ကာယိကေန ဒဝေနာတိအာဒီသု ပနေတ္ထ ကာယိကော ဒဝေါ နာမ ကာယကီဠာ ဝုစ္စတိ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကော အနာစာရော နာမ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမော ဝုစ္စတိ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကံ ဥပဃာတိကံ နာမ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ အသိက္ခနဘာဝေန ဥပဟနနံ ဝုစ္စတိ; နာသနံ ဝိနာသနန္တိ အတ္ထော. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကော မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ ပဋိက္ခိတ္တဝေဇ္ဇကမ္မာဒိဝသေန တေလပစနအရိဋ္ဌပစနာဒီနိ. ဝါစသိကော မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ ဂိဟီနံ သာသနသမ္ပဋိစ္ဆနာရောစနာဒီနိ. ကာယိကဝါစသိကော နာမ တဒုဘယံ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ.

២៧. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានពាក្យថា «ដោយការលេងសើចតាមផ្លូវកាយ» (kāyikena davena) ជាដើមនេះ ពាក្យថា «ការលេងសើចតាមផ្លូវកាយ» សំដៅលើការលេងកម្សាន្តដោយកាយ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «អនាចារតាមផ្លូវកាយ» (kāyiko anācāro) សំដៅលើការកន្លងសិក្ខាបទដែលទ្រង់បញ្ញត្តទុកតាមទ្វារកាយ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «ការបៀតបៀនតាមផ្លូវកាយ» (kāyikaṃ upaghātikaṃ) សំដៅលើការបំផ្លាញសិក្ខាបទដែលទ្រង់បញ្ញត្តទុកតាមទ្វារកាយ ដោយការមិនសិក្សា ពោលគឺការធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យខូចខាត នេះជាអត្ថ។ សូម្បីក្នុងបទពីរដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវកាយ» (kāyiko micchājīvo) សំដៅលើការរំងាស់ប្រេង ការរំងាស់ថ្នាំអរិដ្ឋៈជាដើម ដោយអំណាចនៃវេជ្ជកម្មដែលទ្រង់ហាមឃាត់។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវវាចា» (vācasiko micchājīvo) សំដៅលើការទទួលនាំសារ និងការប្រាប់សាររបស់គ្រហស្ថជាដើម។ ពាក្យថា «មិច្ឆាជីវៈតាមផ្លូវកាយនិងវាចា» (kāyikavācasiko) សំដៅលើការប្រព្រឹត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងវិធីដែលពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បព្វាជនីយកម្មកថា ចប់។

ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာ

បដិសារណីយកម្មកថា

၃၃. သုဓမ္မဝတ္ထုသ္မိံ ပန – အနပလောကေတွာတိ န အာပုစ္ဆိတွာ. ဧတဒဝေါစာတိ ကိံ တေ ဂဟပတိ ထေရာနံ ပဋိယတ္တန္တိ သဗ္ဗံ ဝိဝရာပေတွာ ဒိသွာ ဧတံ အဝေါစ. ဧကာ စ ခေါ ဣဓ နတ္ထိ ယဒိဒံ တိလသံဂုဠိကာတိ ယာ အယံ တိလသက္ခလိကာ နာမ ဝုစ္စတိ, သာ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တဿ ကိရ ဂဟပတိနော [Pg.4] ဝံသေ အာဒိမှိ ဧကော ပူဝိယော အဟောသိ. တေန နံ ထေရော ဇာတိယာ ခုံသေတုကာမော ဧဝမာဟ. ယဒေဝ ကိဉ္စီတိ ဧဝံ ဗဟုံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ရတနံ ပဟာယ ကိဉ္စိဒေဝ တိလသံဂုဠိကာဝစနံ ဘာသိတံ. ကုက္ကုဋပေါတကဥဒါဟရဏေန ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘ယထာ သော နေဝ ကာကဝဿိတံ န ကုက္ကုဋဝဿိတံ အကာသိ, ဧဝံ တယာပိ နေဝ ဘိက္ခုဝစနံ န ဂိဟိဝစနံ ဝုတ္တ’’န္တိ.

៣៣. ចំណែកក្នុងរឿងព្រះសុធម្មត្ថេរ ពាក្យថា «ដោយមិនបានលា» (anapaloketvā) គឺដោយមិនបានសួរនាំ។ ពាក្យថា «បានពោលពាក្យនេះ» (etadavoca) គឺព្រះថេរៈបានសួរថា «ម្នាលគហបតី តើអ្នកបានចាត់ចែងបង្អែមចម្អាបអ្វីខ្លះសម្រាប់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ?» រួចហើយឲ្យគេបើកបង្ហាញទាំងអស់ កាលបើបានឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះ។ ពាក្យថា «ប៉ុន្តែ នំម្យ៉ាងឈ្មោះនំល្ងបំពង មិនមានក្នុងទីនេះឡើយ» (ekā ca kho idha natthi yadidaṃ tilasaṃguḷikā) សេចក្តីថា នំណាដែលគេហៅថា នំល្ងបំពង (tilasakkhalikā) នំនោះមិនមានឡើយ នេះជាអត្ថ។ ឮថា ក្នុងដើមត្រកូលរបស់គហបតីនោះ មានបុព្វបុរសម្នាក់ជាអ្នកធ្វើនំលក់។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះថេរៈប្រាថ្នានឹងជេរប្រមាថគហបតីនោះដោយជាតិកំណើត ទើបពោលយ៉ាងនេះ។ ពាក្យថា «ទោះបីជាពាក្យណាមួយក៏ដោយ» (yadeva kiñci) សេចក្តីថា លះបង់ព្រះពុទ្ធវចនៈដ៏មានតម្លៃជាច្រើនយ៉ាងនេះ ហើយពោលតែពាក្យដែលទាក់ទងនឹងនំល្ងបំពងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសេចក្តីនេះដោយឧបមាអំពីកូនមាន់ថា «កូនមាន់នោះ មិនរៀនយំតាមសម្លេងក្អែក ឬសម្លេងមាន់យ៉ាងណា សូម្បីតែលោក ក៏មិនពោលពាក្យរបស់ភិក្ខុ ឬពាក្យរបស់គ្រហស្ថយ៉ាងនោះដែរ»។

ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បដិសារណីយកម្មកថា ចប់។

အဓမ္မကမ္မာဒိဒွါဒသကကထာ

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា

၃၇. အသမ္မုခါ ကတန္တိအာဒယော တိကာ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဧဝ.

៣៧. តិកៈទាំងឡាយមានពាក្យថា «អសម្មុខា កតំ» ជាដើម មានសភាពដូចដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។

၃၉. အင်္ဂသမန္နာဂမော ပုရိမေဟိ အသဒိသော. တတ္ထ ယထာ လာဘံ န လဘန္တိ; ဧဝံ ပရိသက္ကန္တော ပရက္ကမန္တော အလာဘာယ ပရိသက္ကတိ နာမ. ဧသ နယော အနတ္ထာဒီသု. တတ္ထ အနတ္ထောတိ အတ္ထဘင်္ဂေါ. အနာဝါသောတိ တသ္မိံ ဌာနေ အဝသနံ. ဂိဟီနံ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏန္တိ ဂိဟီနံ သန္တိကေ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဓမ္မိကံ ပဋိဿဝံ န သစ္စာပေတီတိ ယထာ သစ္စော ဟောတိ, ဧဝံ န ကရောတိ; ဝဿာဝါသံ ပဋိဿုဏိတွာ န ဂစ္ဆတိ, အညံ ဝါ ဧဝရူပံ ကရောတိ. ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခဝေတိအာဒိ ဧကင်္ဂေနပိ ကမ္မာရဟဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထဉ္စေဝ, တဇ္ဇနီယေ စ ဝုတ္တနယမေဝ.

៣៩. ការប្រកបដោយអង្គ មិនដូចគ្នានឹងកម្មមុនៗឡើយ។ ក្នុងអង្គទាំងនោះ ភិក្ខុដែលព្យាយាម ប្រឹងប្រែងធ្វើដោយប្រការណា ដើម្បីកុំឲ្យគេបានលាភ ឈ្មោះថា ព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យបានលាភ (alābhāya parisakkati)។ វិធីនេះ ក៏ត្រូវយកទៅប្រើក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «អនត្ថៈ» ជាដើមដែរ។ ក្នុងបទទាំងនោះ ពាក្យថា «អនត្ថៈ» គឺការខូចខាតប្រយោជន៍។ ពាក្យថា «មិនឲ្យមានទីលំនៅ» (anāvāso) គឺការមិនឲ្យរស់នៅក្នុងទីកន្លែងនោះ។ ពាក្យថា «ពោលទោសព្រះពុទ្ធដល់គ្រហស្ថ» (gihīnaṃ buddhassa avaṇṇaṃ) គឺពោលទោសរបស់ព្រះពុទ្ធនៅចំពោះមុខគ្រហស្ថទាំងឡាយ។ ពាក្យថា «មិនធ្វើការសន្យាដ៏ធម៌ឲ្យពិតប្រាកដ» (dhammikaṃ paṭissavaṃ na saccāpeti) គឺមិនធ្វើឲ្យដូចពាក្យសន្យា ពោលគឺសន្យាថានឹងនៅចាំវស្សាហើយមិនទៅ ឬធ្វើការខុសសន្យាដទៃទៀតដែលមានសភាពបែបនេះ។ ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ ៥ រូប» ជាដើម ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដើម្បីបង្ហាញថា សូម្បីតែដោយអង្គណាមួយ ក៏គួរដល់ការធ្វើកម្មបានដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ មានន័យច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ និងមានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។

အဓမ္မကမ္မာဒိဒွါဒသကကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អធម្មកម្មាទិទ្វាទសកកថា ចប់។

အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာ

អាបត្តិយាអទស្សនេឧក្ខេបនីយកម្មកថា

၄၆. ဆန္နဝတ္ထုသ္မိံ – အာဝါသပရမ္ပရဉ္စ ဘိက္ခဝေ သံသထာတိ သဗ္ဗာဝါသေသု အာရောစေထ.

៤៦. ក្នុងរឿងភិក្ខុឈ្មោះឆន្នៈ ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរប្រាប់តៗគ្នាតាមអាវាស» (āvāsaparamparañca bhikkhave saṃsatha) សេចក្តីថា ចូរប្រាប់ដល់គ្រប់អាវាសទាំងអស់។

၅၀. ဘဏ္ဍနကာရကောတိအာဒီသု ဘဏ္ဍနာဒိပစ္စယာ အာပန္နံ အာပတ္တိံ ရောပေတွာ တဿာ အဒဿနေယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. တိကာ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဧဝ.

៥០. ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «ភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក» ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ សង្ឃត្រូវចោទប្រកាន់នូវអាបត្តិដែលភិក្ខុនោះបានត្រូវ ព្រោះហេតុមានការឈ្លោះប្រកែកជាដើម រួចហើយទើបធ្វើកម្មព្រោះតែការមិនព្រមមើលឃើញនូវអាបត្តិនោះឯង។ តិកៈទាំងឡាយ មានសភាពដូចដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។

၅၁. သမ္မာဝတ္တနာယံ ပနေတ္ထ တေစတ္တာလီသ ဝတ္တာနိ. တတ္ထ န အနုဒ္ဓံသေတဗ္ဗောတိ န စောဒေတဗ္ဗော. န ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟီတိ အညော ဘိက္ခု အညေဟိ ဘိက္ခူဟိ န ဘိန္ဒိတဗ္ဗော. န ဂိဟိဒ္ဓဇောတိ ဩဒါတဝတ္ထာနိ အစ္ဆိန္နဒသပုပ္ဖဒသာနိ စ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ. န တိတ္ထိယဒ္ဓဇောတိ ကုသစီရာဒီနိ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ. န အာသာဒေတဗ္ဗောတိ န အပသာဒေတဗ္ဗော. အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါတိ ဝိဟာရဿ အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါ. န တိတ္ထိယာဒိပဒတ္တယံ ဥတ္တာနမေဝ[Pg.5]. သေသံ သဗ္ဗံ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ. အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ဣမိနာ သဒိသမေဝ.

៥១. ក្នុងសម្មាវត្តនៈនេះ មានវត្ត ៤៣ យ៉ាង។ ក្នុងវត្តទាំងនោះ ពាក្យថា «មិនត្រូវតាមកម្ចាត់» (na anuddhaṃsetabbo) គឺមិនត្រូវចោទប្រកាន់។ ពាក្យថា «មិនត្រូវញែកភិក្ខុចេញពីភិក្ខុទាំងឡាយ» (na bhikkhu bhikkhūhi) គឺមិនត្រូវញែកភិក្ខុដទៃឲ្យបែកចេញពីភិក្ខុទាំងឡាយដទៃទៀតឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវទង់គ្រហស្ថ» (na gihiddhajo) គឺមិនត្រូវស្លៀកដណ្តប់សំពត់ពណ៌ស និងសំពត់ដែលមិនបានកាត់ជាយ ឬសំពត់ដែលមានផ្កាជាយឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវទង់ដទៃ» (na titthiyaddhajo) គឺមិនត្រូវទ្រទ្រង់នូវសំពត់ស្បូវស្បែកជាដើមឡើយ។ ពាក្យថា «មិនត្រូវរុកគួន» (na āsādetabbo) គឺមិនត្រូវបណ្តេញចេញ។ ពាក្យថា «ខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ» (anto vā bahi vā) គឺខាងក្នុង ឬខាងក្រៅវត្ត។ បទទាំង ៣ មានពាក្យថា «មិនត្រូវសេពគប់នឹងពួកនិរ្ថីយ» ជាដើម មានន័យច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ទាំងអស់ យើងនឹងពន្យល់ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ មានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។ ឧក្ខេបនីយកម្មព្រោះការមិនកែខៃអាបត្តិ ក៏មានសភាពដូចគ្នានឹងកម្មនេះដែរ។

၆၅. အရိဋ္ဌဝတ္ထု ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဘဏ္ဍနကာရကော’’တိအာဒီသု ယံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ကရောတိ, တဿာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ. သမ္မာဝတ္တနာယမ္ပိ ဟိ ဣဓ တေစတ္တာလီသံယေဝ ဝတ္တာနီတိ.

៦៥. រឿងភិក្ខុឈ្មោះអរិដ្ឋៈ ខ្ញុំបានពោលទុកហើយក្នុងខុទ្ទកវណ្ណនា។ ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា «ភិក្ខុអ្នកធ្វើការឈ្លោះប្រកែក» ជាដើម សេចក្តីសម្រេចត្រូវដឹងយ៉ាងនេះថា៖ ភិក្ខុអាស្រ័យនូវទិដ្ឋិណា ហើយធ្វើការឈ្លោះប្រកែកជាដើម សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មព្រោះតែការមិនព្រមលះបង់នូវទិដ្ឋិនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ មានវិធីដូចដែលបានពោលទុកក្នុងតជ្ជនិយកម្មនោះឯង។ ព្រោះថា សូម្បីក្នុងសម្មាវត្តនៈក្នុងទីនេះ ក៏មានវត្ត ៤៣ យ៉ាងដូចគ្នាដែរ។

အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អាបត្តិយាអទស្សនេឧក្ខេបនីយកម្មកថា ចប់។

ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

កម្មខន្ធកវណ្ណនា ចប់។

၂. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကံ

២. បារិវាសិកខន្ធកៈ

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာ

បារិវាសិកវត្តកថា

၇၅. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ [Pg.6] – ပါရိဝါသိကာတိ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ. တတ္ထ စတုဗ္ဗိဓော ပရိဝါသော – အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော, ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော, သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော, သမောဓာနပရိဝါသောတိ. တေသု ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အညောပိ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, တဿ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၈၆) ဧဝံ မဟာခန္ဓကေ ဝုတ္တော တိတ္ထိယပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော နာမ. တတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ ဝုတ္တမေဝ. အယံ ပန ဣဓ အနဓိပ္ပေတော. သေသာ တယော ယေန သံဃာဒိသေသာပတ္တိ အာပန္နာ စေဝ ဟောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတာ စ, တဿ ဒါတဗ္ဗာ. တေသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ ဝက္ခာမ. ဧတေ ပန ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. တသ္မာ ဧတေသု ယံကိဉ္စိ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ ‘‘ပါရိဝါသိကာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

៧៥. ក្នុងបារិវាសិកខន្ធកៈ ពាក្យថា «បារិវាសិកៈ» គឺភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនៅបរិវាស។ ក្នុងពាក្យនោះ បរិវាសមាន ៤ យ៉ាង គឺ អប្បដិច្ឆន្នបរិវាស១ បដិច្ឆន្នបរិវាស១ សុទ្ធន្តបរិវាស១ សមោធានបរិវាស១។ ក្នុងបរិវាសទាំងនោះ បរិវាសសម្រាប់អន្យតិរ្ថីយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងមហាខន្ធកៈយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនណាដែលធ្លាប់ជាអន្យតិរ្ថីយពីមុន ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ សង្ឃត្រូវឲ្យបរិវាសអស់ ៤ ខែ ដល់ជននោះ» ឈ្មោះថា អប្បដិច្ឆន្នបរិវាស។ សេចក្តីណាដែលគួរនិយាយក្នុងអប្បដិច្ឆន្នបរិវាសនោះ ខ្ញុំបាននិយាយរួចមកហើយ។ ប៉ុន្តែ បរិវាសនេះ មិនមានបំណងយកក្នុងទីនេះឡើយ។ ចំណែកបរិវាស ៣ យ៉ាងដែលនៅសល់ សង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសផង និងបានលាក់ទុកផង។ សេចក្តីណាដែលគួរនិយាយក្នុងបរិវាសទាំងនោះ យើងនឹងនិយាយក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ។ ប៉ុន្តែ បរិវាសទាំង ៣ នោះឯង ទើបជាបរិវាសដែលចង់បានក្នុងទីនេះ។ ហេតុនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនៅបរិវាសណាមួយ ក្នុងចំណោមបរិវាសទាំងនោះ ត្រូវដឹងថា «បារិវាសិកៈ»។

ပကတတ္တာနံ ဘိက္ခူနန္တိ ဌပေတွာ နဝကတရံ ပါရိဝါသိကံ အဝသေသာနံ အန္တမသော မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒီနမ္ပိ. အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနန္တိ ယံ တေ အဘိဝါဒနာဒိံ ကရောန္တိ, တံ သာဒိယန္တိ, သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ; န ပဋိက္ခိပန္တီတိ အတ္ထော. တတ္ထ သာမီစိကမ္မန္တိ ဌပေတွာ အဘိဝါဒနာဒီနိ အညဿ အနုစ္ဆဝိကဿ ဗီဇနဝါတဒါနာဒိနော အာဘိသမာစာရိကဿေတံ အဓိဝစနံ. အာသနာဘိဟာရန္တိ အာသနဿ အဘိဟရဏံ, အာသနံ ဂဟေတွာ အဘိဂမနံ ပညာပနမေဝ ဝါ. သေယျာဘိဟာရေပိ ဧသေဝ နယော. ပါဒေါဒကန္တိ ပါဒဓောဝနဥဒကံ. ပါဒပီဌန္တိ ဓောတပါဒဋ္ဌပနကံ. ပါဒကထလိကန္တိ အဓောတပါဒဋ္ဌပနကံ ပါဒဃံသနံ ဝါ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနမ္ပိ သာဒိယန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ, တသ္မာ တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ, မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ, မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာ ကုလပုတ္တာ ‘‘တုမှေ, ဘန္တေ, တုမှာကံ ဝိနယကမ္မံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ဝတ္တံ ကရောန္တိ, ဂါမပ္ပဝေသနမ္ပိ အာပုစ္ဆန္တိယေဝ, ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ အနာပတ္တိ. မိထု ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ပါရိဝါသိကဘိက္ခူနံ အညမညံ ယော ယော ဝုဍ္ဎော တေန တေန နဝကတရဿ သာဒိတုံ.

ពាក្យថា Pakatattānaṃ bhikkhūnaṃ សេចក្តីថា លើកលែងតែភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលខ្ចីជាង (មានវស្សាតិចជាង) ចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងឡាយ សូម្បីតែភិក្ខុដែលគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម (មូលាយបដិកស្សនារហៈ) ជាដើម។ ពាក្យថា Abhivādanapaccuṭṭhānaṃ សេចក្តីថា ការដែលភិក្ខុទាំងឡាយនោះធ្វើការអភិវាទជាដើមណា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រេកអរ ទទួលយក មិនបដិសេធឡើយ នេះជាអត្ថន័យក្នុងពាក្យនេះ។ ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា Sāmīcikammaṃ គឺជាឈ្មោះនៃវត្តប្រតិបត្តិដ៏សមគួរដទៃទៀត មានការបក់ផ្លិតជាដើម ក្រៅពីការអភិវាទជាដើម ដែលជាអភិសមាចារិកវត្ត។ ពាក្យថា Āsanābhihāraṃ គឺការនាំមកនូវអាសនៈ ឬការកាន់យកអាសនៈដើរទៅរក ឬការរៀបចំអាសនៈនោះឯង។ សូម្បីក្នុងពាក្យថា Seyyābhihāra ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Pādodakaṃ គឺទឹកសម្រាប់លាងជើង។ ពាក្យថា Pādapīṭhaṃ គឺតាំងសម្រាប់ដាក់ជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ ពាក្យថា Pādakathalikaṃ គឺកម្រាលសម្រាប់ដាក់ជើងដែលមិនទាន់លាង ឬគ្រឿងសម្រាប់ដុសខាត់ជើង។ ពាក្យថា Āpatti dukkaṭassāti សេចក្តីថា សូម្បីតែការត្រេកអរនឹងការអភិវាទជាដើមរបស់ពួកសទ្ធិវិហារិក ក៏ជាអាបត្តិទុក្កដៈដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះដែរ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រូវប្រាប់សទ្ធិវិហារិកទាំងនោះថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយកុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើពួកកុលបុត្រដែលបួសដោយសទ្ធា ពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ធ្វើវិនយកម្មរបស់លោកម្ចាស់ចុះ» ហើយនៅតែធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ និងនៅតែសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ។ ពាក្យថា Mithu yathāvuḍḍhaṃ សេចក្តីថា ក្នុងចំណោមភិក្ខុអ្នកបរិវាសដូចគ្នា ភិក្ខុណាដែលចាស់ជាង ភិក្ខុនោះអាចត្រេកអរនឹងការអភិវាទជាដើមរបស់ភិក្ខុដែលខ្ចីជាងបាន។

ပဉ္စ [Pg.7] ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ပကတတ္တေဟိပိ သဒ္ဓိံ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ ဧဝ. တသ္မာ ပါတိမောက္ခေ ဥဒ္ဒိဿမာနေ ဟတ္ထပါသေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ပါဠိယာ အနိသီဒိတွာ ပါဠိံ ဝိဟာယ ဟတ္ထပါသံ အမုဉ္စန္တေန နိသီဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထေ ကရီယမာနေ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တတ္ထေဝ နိသိန္နေန အတ္တနော ပါဠိယာ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော. ပဝါရဏာယပိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တတ္ထေဝ နိသိန္နေန အတ္တနော ပါဠိယာ ပဝါရေတဗ္ဗံ. သံဃေန ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ဘာဇီယမာနံ ဝဿိကသာဋိကမ္ပိ အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Pañca yathāvuḍḍhaṃ សេចក្តីថា សូម្បីតែជាមួយភិក្ខុបកតត្តៈទាំងឡាយ ក៏ត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមលំដាប់វស្សាដែរ។ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើព្រះបាតិមោក្ខកំពុងសម្តែងឡើង ការអង្គុយក្នុងហត្ថបាស គឺជារឿងគួរគប្បី។ ប៉ុន្តែក្នុងមហាបច្ចរី លោកពោលថា «មិនត្រូវអង្គុយតាមលំដាប់ជួរឡើយ គឺត្រូវលះបង់ជួរនោះ ហើយអង្គុយដោយមិនឲ្យលះហត្ថបាសឡើយ»។ កាលបើឧបោសថដ៏បរិសុទ្ធ (បារិសុទ្ធិឧបោសថ) កំពុងធ្វើឡើង ភិក្ខុអ្នកបរិវាសត្រូវអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ហើយអង្គុយក្នុងទីនោះឯង ធ្វើបារិសុទ្ធិឧបោសថតាមលំដាប់របស់ខ្លួន។ សូម្បីក្នុងកាលបវារណា ក៏ត្រូវអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ហើយអង្គុយក្នុងទីនោះឯង បវារណាតាមលំដាប់របស់ខ្លួន។ សូម្បីតែសំពត់សាដកសម្រាប់ងូតទឹកភ្លៀង (វស្សិកសាដក) ដែលសង្ឃទះជួងចែកគ្នា ក៏គួរដើម្បីទទួលយកក្នុងទីដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួនដែរ។

ဩဏောဇနန္တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝုစ္စတိ. သစေ ဟိ ပါရိဝါသိကဿ ဒွေ တီဏိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ ပါပုဏန္တိ, အညာ စဿ ပုဂ္ဂလိကဘတ္တပစ္စာသာ ဟောတိ, တာနိ ပဋိပါဋိယာ ဂဟေတွာ ‘‘ဘန္တေ, ဟေဋ္ဌာ ဂါဟေထ, အဇ္ဇ မယှံ ဘတ္တပစ္စာသာ အတ္ထိ, သွေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ တာနိ ပုနဒိဝသေသု ဂဏှိတုံ လဘတိ. ပုနဒိဝသေ သဗ္ဗပဌမံ ဧတဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ယဒိ ပန န ဂဏှာတိ န ဝိဿဇ္ဇေတိ, ပုနဒိဝသေ န လဘတိ, ဣဒံ ဩဏောဇနံ နာမ ပါရိဝါသိကဿေဝ ဩဒိဿ အနုညာတံ. ကသ္မာ? တဿ ဟိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသိန္နဿ ဘတ္တဂ္ဂေ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ပါပုဏန္တိ ဝါ န ဝါ, တသ္မာ သော ‘‘ဘိက္ခာဟာရေန မာ ကိလမိတ္ထာ’’တိ ဣဒမဿ သင်္ဂဟကရဏတ္ထာယ ဩဒိဿ အနုညာတံ.

ពាក្យថា Oṇojanaṃ គឺលោកហៅថា ការលះបង់ (ការបរិច្ចាគ)។ ព្រោះថា ប្រសិនបើភត្តដែលគេឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃ (ឧទ្ទេសភត្ត) ជាដើម ពីរឬបីភាគ ដល់វេនមកដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាស ហើយភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសង្ឃឹមនឹងបានភត្តផ្ទាល់ខ្លួន (បុគ្គលិកភត្ត) ផ្សេងទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវទទួលយកតាមលំដាប់ ហើយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់ឲ្យភិក្ខុថ្នាក់ក្រោមចុះ ថ្ងៃនេះខ្ញុំមានសេចក្តីសង្ឃឹមនឹងបានភត្តហើយ ថ្ងៃស្អែកខ្ញុំនឹងទទួលយក» ដូច្នេះហើយទើបលះបង់ចេញ។ កាលបើធ្វើបែបនេះ ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកភត្តទាំងនោះក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ៗ។ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ត្រូវប្រគល់ភត្តនោះដល់ភិក្ខុនេះមុនគេបង្អស់ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងកុរុន្ទិយអដ្ឋកថា។ តែបើភិក្ខុនោះមិនទទួលយកផង មិនលះបង់ចេញផង ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់រមែងមិនបានឡើយ។ ការលះបង់ (ឱណោជនៈ) នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតចំពោះតែភិក្ខុអ្នកបរិវាសប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា កាលដែលភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីនៃភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ក្នុងរោងភត្ត យាគូ និងខាទនីយភោជនីយាហារជាដើម ជួនកាលក៏ដល់វេនមកដល់ ជួនកាលក៏មិនដល់វេនមកដល់ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ភិក្ខុនោះកុំបីលំបាកដោយសារអាហារបិណ្ឌបាតឡើយ» ទើបទ្រង់អនុញ្ញាតការលះបង់នេះចំពោះភិក្ខុនោះ ដើម្បីជាការសង្គ្រោះ។

ဘတ္တန္တိ အာဂတာဂတေဟိ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ ဝိဟာရေ သံဃဿ စတုဿာလဘတ္တံ, ဧတံ ယထာဝုဍ္ဎံ လဘတိ. ပါဠိယာ ပန ဂန္တုံ ဝါ ဌာတုံ ဝါ န လဘတိ, တသ္မာ ပါဠိတော ဩသက္ကိတွာ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ယထာ သေနော နိပတိတွာ ဂဏှာတိ, ဧဝံ ဂဏှိတဗ္ဗံ. အာရာမိကသမဏုဒ္ဒေသေဟိ အာဟရာပေတုံ န လဘတိ. သစေ သယမေဝ အာဟရန္တိ, ဝဋ္ဋတိ. ရညော မဟာပေဠဘတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. စတုဿာလဘတ္တေ ပန သစေ ဩဏောဇနံ ကတ္တုကာမော ဟောတိ, အတ္တနော အတ္ထာယ ဥက္ခိတ္တေ ပိဏ္ဍေ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဘတ္တံ အတ္ထိ, သွေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ပုနဒိဝသေ ဒွေ ပိဏ္ဍေ လဘတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိပိ ပါဠိတော ဩသက္ကိတွာဝ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ယတ္ထ ပန နိသီဒါပေတွာ ပရိဝိသန္တိ, တတ္ထ သာမဏေရာနံ ဇေဋ္ဌကေန ဘိက္ခူနံ သံဃနဝကေန ဟုတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា Bhattaṃ គឺចតូសាលភត្ត (ភត្តក្នុងសាលាមានល្វែង៤) របស់សង្ឃក្នុងវត្ត ដែលភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗ ត្រូវទទួលយកតាមលំដាប់វស្សាហើយទៅ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសរមែងបានភត្តនោះតាមលំដាប់វស្សា។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនបានដើម្បីដើរទៅ ឬឈរតាមលំដាប់ជួរឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវចៀសចេញពីជួរ ឈរក្នុងហត្ថបាស លូកដៃទៅទទួលយក ដូចជាសត្វខ្លែងហើរឆាបយកចំណីយ៉ាងណាមិញ ត្រូវទទួលយកយ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះមិនបានដើម្បីប្រើពួកអារាមិកជន ឬសាមណេរឲ្យនាំយកមកឲ្យឡើយ។ ប្រសិនបើជនទាំងនោះនាំមកឲ្យដោយខ្លួនឯង ទើបគួរគប្បី។ សូម្បីក្នុងមហាបេឡាភត្ត (ភត្តក្នុងកន្ត្រកធំ) របស់ព្រះរាជា ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចតូសាលភត្ត ប្រសិនបើភិក្ខុនោះចង់ធ្វើការលះបង់ (ឱណោជនៈ) កាលបើគេលើកភត្តឡើងដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន ត្រូវពោលថា «ថ្ងៃនេះខ្ញុំមានភត្តហើយ ថ្ងៃស្អែកខ្ញុំនឹងទទួលយក»។ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ភិក្ខុនោះរមែងបានភត្តពីរភាគ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងមហាបច្ចរី។ សូម្បីតែឧទ្ទេសភត្តជាដើម ក៏ភិក្ខុនោះត្រូវចៀសចេញពីជួរទើបទទួលយកបាន។ តែក្នុងកន្លែងណាដែលគេឲ្យអង្គុយហើយខ្នះខ្នែងបម្រើ ក្នុងកន្លែងនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវអង្គុយធ្វើជាធំជាងពួកសាមណេរ ឬធ្វើជាភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ។

၇၆. ဣဒါနိ [Pg.8] ယာ အယံ သမ္မာဝတ္တနာ ဝုတ္တာ, တတ္ထ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတွာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ; ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပန ဥပသမ္ပာဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အာစရိယေန ဟုတွာပိ ကမ္မဝါစာ န သာဝေတဗ္ဗာ, အညသ္မိံ အသတိ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ သာဝေတုံ ဝဋ္ဋတိ. န နိဿယောတိ အာဂန္တုကာနံ နိဿယော န ဒါတဗ္ဗော. ယေဟိပိ ပကတိယာဝ နိဿယော ဂဟိတော, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ, အသုကတ္ထေရဿ နာမ သန္တိကေ နိဿယံ ဂဏှထ, မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ, မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ကရောန္တိယေဝ, ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ကရောန္တေသုပိ အနာပတ္တိ.

៧៦. ឥឡូវនេះ ក្នុងសម្មាវត្តនៈ (ការប្រព្រឹត្តដ៏សមគួរ) ណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ក្នុងសម្មាវត្តនៈនោះ ពាក្យថា na upasampādetabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើជាឧបជ្ឈាយ៍ញ៉ាំងបុគ្គលដទៃឲ្យឧបសម្បទាឡើយ ប៉ុន្តែបើដាក់វត្ត (វត្តនិក្ខេបៈ) ចេញហើយ ទើបគួរដើម្បីញ៉ាំងបុគ្គលដទៃឲ្យឧបសម្បទាបាន។ សូម្បីធ្វើជាអាចារ្យ ក៏មិនត្រូវសូត្រកម្មវាចាឡើយ កាលបើអាចារ្យដទៃមិនមាន ត្រូវដាក់វត្តចេញហើយ ទើបគួរដើម្បីសូត្រកម្មវាចាបាន។ ពាក្យថា Na nissayo សេចក្តីថា មិនត្រូវប្រគល់និស្ស័យដល់ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈឡើយ។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលបានកាន់យកនិស្ស័យតាមប្រក្រតីរួចហើយ ក៏ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុទាំងនោះថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយចូរទៅកាន់យកនិស្ស័យក្នុងសំណាក់នៃព្រះថេរៈឈ្មោះឯណោះចុះ កុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើកាលដែលប្រាប់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងនោះនៅតែធ្វើដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងនោះកំពុងធ្វើវត្តនោះក៏ដោយ។

န သာမဏေရောတိ အညော သာမဏေရော န ဂဟေတဗ္ဗော. ဥပဇ္ဈံ ဒတွာ ဂဟိတသာမဏေရာပိ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ, မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ, မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ကရောန္တိယေဝ, ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ကရောန္တေသုပိ အနာပတ္တိ. ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ နာမ အာဓိပစ္စဋ္ဌာနဘူတာတိ ပဋိက္ခိတ္တာ, တသ္မာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ဘန္တေ, အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ, ဘိက္ခုနောဝါဒကံ ဇာနာထာ’’တိ, ပဋိဗလဿ ဝါ ဘိက္ခုဿ ဘာရော ကာတဗ္ဗော. အာဂတာ ဘိက္ခုနိယော ‘‘သံဃသန္တိကံ ဂစ္ဆထ, သံဃော ဝေါ ဩဝါဒဒါယကံ ဇာနိဿတီ’’တိ ဝါ ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ, အသုကဘိက္ခုဿ နာမ သန္တိကံ ဂစ္ဆထ, သော ဝေါ ဩဝါဒံ ဒဿတီ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ.

ពាក្យថា Na sāmaṇero សេចក្តីថា មិនត្រូវកាន់យកសាមណេរដទៃឡើយ។ សូម្បីតែពួកសាមណេរដែលបានកាន់យកដោយការឲ្យឧបជ្ឈាយ៍រួចហើយ ក៏ត្រូវប្រាប់ថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម អ្នកទាំងឡាយកុំធ្វើវត្តចំពោះខ្ញុំឡើយ កុំសុំអនុញ្ញាតចូលស្រុកនឹងខ្ញុំឡើយ»។ ប្រសិនបើកាលដែលប្រាប់យ៉ាងនេះហើយ សាមណេរទាំងនោះនៅតែធ្វើដដែល ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានហាមឃាត់ហើយ សូម្បីតែសាមណេរទាំងនោះកំពុងធ្វើវត្តនោះក៏ដោយ។ ម៉្យាងទៀត សម្មតិជាគ្រឿងប្រដៅភិក្ខុនី (ភិក្ខុនោវាទកសម្មតិ) ឈ្មោះថាជាទីតាំងនៃភាពជាធំ (អាធិបតេយ្យ) ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបទ្រង់ហាមឃាត់។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះត្រូវប្រាប់ភិក្ខុសង្ឃថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម សូមលោកទាំងឡាយជ្រាបនូវភិក្ខុអ្នកប្រដៅភិក្ខុនីចុះ» ឬត្រូវប្រគល់ភារៈនោះដល់ភិក្ខុដទៃដែលមានសមត្ថភាព។ កាលបើពួកភិក្ខុនីមកដល់ ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនីទាំងនោះថា «នាងទាំងឡាយចូរទៅកាន់សំណាក់នៃសង្ឃចុះ សង្ឃនឹងជ្រាបនូវភិក្ខុអ្នកផ្តល់ឱវាទដល់នាងទាំងឡាយ» ឬពោលថា «ខ្ញុំកំពុងធ្វើវិនយកម្ម នាងទាំងឡាយចូរទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុឈ្មោះឯណោះចុះ ភិក្ខុនោះនឹងផ្តល់ឱវាទដល់នាងទាំងឡាយ»។

သာ အာပတ္တီတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ပရိဝါသေ ဒိန္နေ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ နာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ. အညာ ဝါ တာဒိသိကာတိ ကာယသံသဂ္ဂါဒိဂရုကာပတ္တိ. တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိ; သတ္တသု ဟိ အာပတ္တီသု ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌာ; ဒုက္ကဋာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌတရာ; ဒုက္ကဋာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌာ, ပါဋိဒေသနီယာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌတရာတိ ဧဝံ ပါစိတ္တိယထုလ္လစ္စယသံဃာဒိသေသပါရာဇိကာပတ္တီသု နယော နေတဗ္ဗော. တာသံ ဝတ္ထူသုပိ ဒုဗ္ဘာသိတဝတ္ထု ပါပိဋ္ဌံ, ဒုက္ကဋဝတ္ထု ပါပိဋ္ဌတရန္တိ ပုရိမနယေနေဝ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပဒေ ပန ဝတ္ထုပိ အာပတ္တိပိ ပါပိဋ္ဌာ. လောကဝဇ္ဇေ ဥဘယမ္ပိ ပါပိဋ္ဌတရံ.

ពាក្យថា Sā āpatti សេចក្តីថា កាលបើព្រះសង្ឃឲ្យបរិវាសព្រោះអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិហើយ មិនត្រូវប្រព្រឹត្តកន្លងអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិទៀតឡើយ។ ពាក្យថា Aññā vā tādisikā គឺអាបត្តិធ្ងន់ដទៃទៀត មានអាបត្តិការសំសគ្គៈ (ការប៉ះពាល់កាយ) ជាដើម។ ពាក្យថា Tato vā pāpiṭṭhatarā គឺអាបត្តិបារាជិក។ ព្រោះថា ក្នុងបណ្តាអាបត្តិទាំង៧ពួក អាបត្តិទុព្ភាសិត ឈ្មោះថាអាក្រក់ អាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង។ អាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ អាបត្តិបាដិទេសនីយៈ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង គប្បីនាំយកន័យនេះទៅប្រើប្រាស់ក្នុងអាបត្តិបាចិត្តិយៈ ថុល្លច្ច័យ សង្ឃាទិសេស និងបារាជិក តាមលំដាប់យ៉ាងនេះចុះ។ សូម្បីក្នុងវត្ថុនៃអាបត្តិទាំងនោះ វត្ថុនៃអាបត្តិទុព្ភាសិត ឈ្មោះថាអាក្រក់ វត្ថុនៃអាបត្តិទុក្កដ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង គប្បីជ្រាបសេចក្តីប្លែកគ្នាតามន័យមុននេះឯង។ ប៉ុន្តែ ក្នុងបណ្ណត្តិវជ្ជសិក្ខាបទ (សិក្ខាបទដែលមានទោសត្រឹមតែការបញ្ញត្តិហាមឃាត់) សូម្បីវត្ថុ សូម្បីអាបត្តិ ក៏ឈ្មោះថាអាក្រក់។ ចំណែកក្នុងលោកវជ្ជសិក្ខាបទ (សិក្ខាបទដែលមានទោសខាងលោកិយ ឬទោសដោយធម្មជាតិ) ទាំងពីរយ៉ាងនោះ ឈ្មោះថាអាក្រក់ជាង។

ကမ္မန္တိ ပရိဝါသကမ္မဝါစာ ဝုစ္စတိ. တံ ကမ္မံ ‘‘အကတံ ဒုက္ကဋ’’န္တိအာဒီဟိ ဝါ ‘‘ကိံ ဣဒံ ကမ္မံ နာမ ကသိကမ္မံ ဂေါရက္ခကမ္မ’’န္တိအာဒီဟိ ဝါ ဝစနေဟိ န ဂရဟိတဗ္ဗံ. ကမ္မိကာတိ ယေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကမ္မံ ကတံ, တေ ဝုစ္စန္တိ, တေ ‘‘ဗာလာ အဗျတ္တာ’’တိအာဒီဟိ ဝစနေဟိ န ဂရဟိတဗ္ဗာ. န [Pg.9] သဝစနီယံ ကာတဗ္ဗန္တိ ပလိဗောဓတ္ထာယ ဝါ ပက္ကောသနတ္ထာယ ဝါ သဝစနီယံ န ကာတဗ္ဗံ, ပလိဗောဓတ္ထာယ ဟိ ကရောန္တော ‘‘အဟံ အာယသ္မန္တံ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သဝစနီယံ ကရောမိ, ဣမမှာ အာဝါသာ ဧကပဒမ္ပိ မာ ပက္ကာမိ, ယာဝ န တံ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ. ပက္ကောသနတ္ထာယ ကရောန္တော ‘‘အဟံ တေ သဝစနီယံ ကရောမိ, ဧဟိ မယာ သဒ္ဓိံ ဝိနယဓရာနံ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ; တဒုဘယမ္ပိ န ကာတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា Kammaṃ គឺលោកហៅថា បរិវាសកម្មវាចា។ សង្ឃកម្មនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវតិះដៀលbyពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «កម្មដែលសង្ឃធ្វើមិនត្រឹមត្រូវ ធ្វើមិនល្អ» ឬដោយពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «តើកម្មនេះជាអ្វី? ជាកសិកម្ម ឬជាគោរក្ខកម្ម (ការឃ្វាលគោ)?» ឡើយ។ ពាក្យថា Kammikā គឺលោកហៅពួកភិក្ខុដែលធ្វើសង្ឃកម្មនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវតិះដៀលភិក្ខុទាំងនោះដោយពាក្យទាំងឡាយមានជាអាទិថា «ជាមនុស្សពាល ជាមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ» ឡើយ។ ពាក្យថា Na savacanīyaṃ kātabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើសវចនីយកម្ម (ការចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការ) ដើម្បីរារាំង ឬដើម្បីហៅមកឡើយ ព្រោះថា ភិក្ខុដែលធ្វើសវចនីយកម្មដើម្បីរារាំង រមែងធ្វើបែបនេះថា «ខ្ញុំសូមធ្វើសវចនីយកម្មចំពោះលោកដ៏មានអាយុក្នុងរឿងនេះ លោកកុំដើរចេញពីវត្តនេះសូម្បីតែមួយជំហានឡើយ ដរាបណាអធិករណ៍នោះមិនទាន់រំងាប់នៅឡើយ»។ ចំណែកភិក្ខុដែលធ្វើសវចនីយកម្មដើម្បីហៅមក រមែងធ្វើបែបនេះថា «ខ្ញុំសូមធ្វើសវចនីយកម្មចំពោះលោក ចូរលោកមកជាមួយខ្ញុំ ដើម្បីទៅកាន់ចំពោះមុខពួកភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ (វិន័យធរ)»។ សវចនីយកម្មទាំងពីរយ៉ាងនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនត្រូវធ្វើឡើយ។

န အနုဝါဒေါတိ ဝိဟာရေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေန ဝါ ဓမ္မဇ္ဈေသကေန ဝါ န ဘဝိတဗ္ဗံ. နာပိ တေရသသု သမ္မုတီသု ဧကသမ္မုတိဝသေနာပိ ဣဿရိယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. န ဩကာသောတိ ‘‘ကရောတု မေ အာယသ္မာ ဩကာသံ, အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ ဧဝံ ပကတတ္တဿ ဩကာသော န ကာရေတဗ္ဗော, ဝတ္ထုနာ ဝါ အာပတ္တိယာ ဝါ န စောဒေတဗ္ဗော, ‘‘အယံ ပုဗ္ဗေ တေ ဒေါသော’’တိ န သာရေတဗ္ဗော. န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ အညမညံ ယောဇေတွာ ကလဟော န ကာရေတဗ္ဗော.

ពាក្យថា Na anuvādo សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើការងារក្នុងឋានៈជាធំ (ជាប្រធាន) ក្នុងវត្តឡើយ។ មិនត្រូវធ្វើជាអ្នកសម្តែងព្រះបាតិមោក្ខ ឬជាអ្នកសម្តែងធម៌ឡើយ។ ហើយមិនត្រូវធ្វើកិច្ចការដែលជាអំណាច (ឥស្សរិយកម្ម) សូម្បីតែដោយអំណាចនៃសម្មតិណាមួយ ក្នុងបណ្តាសម្មតិទាំង១៣ឡើយ។ ពាក្យថា Na okāso សេចក្តីថា មិនត្រូវឲ្យភិក្ខុបកតត្តៈធ្វើឱកាស (បើកឱកាស) ឲ្យខ្លួនឡើយ ដូចជាពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុបើកឱកាសឲ្យខ្ញុំ ខ្ញុំចង់និយាយនឹងលោក» មិនត្រូវចោទប្រកាន់ភិក្ខុបកតត្តៈដោយវត្ថុ ឬដោយអាបត្តិឡើយ ហើយមិនត្រូវរំលឹកទោសឡើយថា «នេះជាទោសរបស់លោកពីមុន»។ ពាក្យថា Na bhikkhūhi sampayojetabbaṃ សេចក្តីថា មិនត្រូវញុះញង់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យទាស់ទែងគ្នាឡើយ។

ပုရတောတိ သံဃတ္ထေရေန ဟုတွာ ပုရတော န ဂန္တဗ္ဗံ, ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ ဧကကေန ဂန္တဗ္ဗံ. နိသီဒနေပိ ဧသေဝ နယော. အာသနပရိယန္တောတိ ဘတ္တဂ္ဂါဒီသု သံဃနဝကာသနံ ဝုစ္စတိ; သွာဿ ဒါတဗ္ဗော, တတ္ထ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သေယျာပရိယန္တောတိ သေယျာနံ ပရိယန္တော, သဗ္ဗလာမကံ မဉ္စပီဌံ. အယဉှိ ဝဿဂ္ဂေန အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ သေယျံ ဂဟေတုံ န လဘတိ. သဗ္ဗဘိက္ခူဟိ ဝိစိနိတွာ ဂဟိတာဝသေသာ မင်္ကုလဂူထဘရိတာ ဝေတ္တလတာဒိဝိနဒ္ဓါ လာမကသေယျာ အဿ ဒါတဗ္ဗာ. ဝိဟာရပရိယန္တောတိ ယထာ စ သေယျာ, ဧဝံ ဝသနအာဝါသောပိ ဝဿဂ္ဂေန အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ တဿ န ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗဘိက္ခူဟိ ဝိစိနိတွာ ဂဟိတာဝသေသာ ပန ရဇောဟတဘူမိ ဇတုကမူသိကဘရိတာ ပဏ္ဏသာလာ အဿ ဒါတဗ္ဗာ. သစေ ပကတတ္တာ သဗ္ဗေ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ စ ဟောန္တိ, ဆန္နံ န ဥပေန္တိ, သဗ္ဗေပိ ဧတေဟိ ဝိဿဋ္ဌာဝါသာ နာမ ဟောန္တိ. တေသု ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ လဘတိ. ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ပစ္စယံ ဧကပဿေ ဌတွာ ဝဿဂ္ဂေန ဂဏှိတုံ လဘတိ. သေနာသနံ န လဘတိ, နိဗဒ္ဓဝဿာဝါသိကံ သေနာသနံ ဂဏှိတုကာမေန ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា Purato សេចក្តីថា មិនត្រូវធ្វើជាសង្ឃត្ថេរ (ព្រះសង្ឃនាយក) ហើយដើរទៅខាងមុខឡើយ ត្រូវវៀរចម្ងាយ១២ហត្ថ ហើយដើរទៅតែម្នាក់ឯង។ សូម្បីក្នុងការអង្គុយ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Āsanapariyanto គឺលោកហៅថា អាសនៈរបស់ភិក្ខុខ្ចីជាងគេក្នុងសង្ឃ ក្នុងរោងភត្តជាដើម អាសនៈនោះ គេត្រូវប្រគល់ឲ្យភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ ហើយភិក្ខុនោះត្រូវអង្គុយលើអាសនៈនោះ។ ពាក្យថា Seyyāpariyanto គឺទីបំផុតនៃសេនាសនៈ គឺគ្រែនិងតាំងដែលអន់បំផុតក្នុងបណ្តាគ្រឿងសេនាសនៈទាំងអស់។ ព្រោះថា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះមិនបានដើម្បីកាន់យកសេនាសនៈក្នុងទីដែលដល់លំដាប់វស្សារបស់ខ្លួនឡើយ។ គេត្រូវប្រគល់សេនាសនៈដ៏អន់ ដែលនៅសល់ពីការជ្រើសរើសរបស់ភិក្ខុទាំងពួង ដែលពេញដោយអាចម៍ចៃ (ក្អែលចៃ) និងដែលចងរឹតដោយផ្តៅឬវល្លិជាដើម ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ។ ពាក្យថា Vihārapariyanto សេចក្តីថា សេនាសនៈយ៉ាងណាមិញ សូម្បីតែអាវាសសម្រាប់គង់នៅ ក៏មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះក្នុងទីដែលដល់លំដាប់វស្សារបស់ខ្លួនយ៉ាងនោះដែរ។ គេត្រូវប្រគល់សាលាស្លឹកឈើដ៏សែនអន់ ដែលនៅសល់ពីការជ្រើសរើសរបស់ភិក្ខុទាំងពួង ដែលមានដីហុយហុយ និងពេញដោយសត្វប្រចៀវនិងកណ្តុរ ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុបកតត្តៈទាំងអស់ជាអ្នកកាន់រុក្ខមូលិកធុតង្គ និងអព្ភោកាសិកធុតង្គ មិនចូលទៅកាន់ទីប្រក់ឡើយ អាវាសទាំងអស់នោះឈ្មោះថាជាអាវាសដែលភិក្ខុទាំងនោះលះបង់ហើយ។ ក្នុងបណ្តាអាវាសទាំងនោះ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសចង់បានអាវាសណាក៏បាន។ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសឈរក្នុងទីមួយចំហៀង ហើយអាចទទួលយកបច្ច័យតាមលំដាប់វស្សាបាន។ ប៉ុន្តែមិនបានដើម្បីទទួលយកសេនាសនៈឡើយ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលចង់បានសេនាសនៈដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការនៅចាំវស្សា (និពទ្ធវស្សាវាសិកសេនាសនៈ) ត្រូវដាក់វត្តចេញសិន ទើបកាន់យកបាន។

တေန [Pg.10] စ သော သာဒိတဗ္ဗောတိ ယံ အဿ အာသနာဒိပရိယန္တံ ဘိက္ခူ ဒေန္တိ, သော ဧဝ သာဒိတဗ္ဗော. ပုရေသမဏေန ဝါ ပစ္ဆာသမဏေန ဝါတိ ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေ ‘‘ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ နိမန္တိတေန ‘‘ဘန္တေ, အသုကံ နာမ ကုလံ ဘိက္ခူ နိမန္တေသိ, ဧထ တတ္ထ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဧဝံ သံဝိဓာယ ဘိက္ခူ ပုရေသမဏေ ဝါ ပစ္ဆာသမဏေ ဝါ ကတွာ န ဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘ဘန္တေ, အသုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ မနုဿာ ဘိက္ခူနံ အာဂမနံ ဣစ္ဆန္တိ, သာဓု ဝတဿ သစေ တေသံ သင်္ဂဟံ ကရေယျာထာ’’တိ ဧဝံ ပန ပရိယာယေန ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Tena ca so sāditabbo សេចក្តីថា ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យនូវទីបំផុតនៃអាសនៈជាដើមណា ដល់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ, ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះ គប្បីត្រេកអរតែនឹងទីបំផុតនៃអាសនៈជាដើមនោះឯង។ ពាក្យថា Puresamaṇena vā pacchāsamaṇena vā សេចក្តីថា ក្នុងទីកន្លែងដែលញាតិ ឬអ្នកដែលបានបវារណាទុក និមន្តថា «សូមលោកម្ចាស់នាំភិក្ខុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះមក» ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលគេនិមន្តយ៉ាងនោះ មិនគប្បីចាត់ចែងយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ និមន្តភិក្ខុទាំងឡាយ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយអញ្ជើញមក យើងនឹងទៅក្នុងទីនោះ» ហើយធ្វើភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យជាសមណៈដើរមុន ឬជាសមណៈដើរក្រោយ ហើយទៅនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនោះគប្បីនិយាយដោយបរិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មនុស្សទាំងឡាយក្នុងស្រុកឈ្មោះឯណោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយទៅកាន់ទីនោះ បើលោកម្ចាស់ទាំងឡាយធ្វើសង្គ្រោះដល់មនុស្សទាំងនោះ នោះជាការប្រពៃណាស់» យ៉ាងនេះ ទើបគួរ។

န အာရညိကင်္ဂန္တိ အာဂတာဂတာနံ အာရောစေတုံ ဟရာယမာနေန အာရညိကဓုတင်္ဂံ န သမာဒါတဗ္ဗံ. ယေနာပိ ပကတိယာ သမာဒိန္နံ, တေန ဒုတိယံ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ, န စ ဧကကေန ဝတ္ထဗ္ဗံ. တထာ ဘတ္တဂ္ဂါဒီသု အာသနပရိယန္တေ နိသဇ္ဇာယ ဟရာယမာနေန ပိဏ္ဍပါတိကဓုတင်္ဂမ္ပိ န သမာဒါတဗ္ဗံ. ယော ပန ပကတိယာဝ ပိဏ္ဍပါတိကော တဿ ပဋိသေဓော နတ္ထိ.

ពាក្យថា Na āraññikaṅgaṃ សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកខ្មាសអៀនក្នុងការប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកហើយៗ មិនគប្បីសមាទាននូវអារញ្ញិកធុតង្គឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុណាបានសមាទានទុកជាប្រក្រតីហើយក៏ដោយ ភិក្ខុនោះគប្បីនាំយកភិក្ខុទីពីរទៅជាមួយ ហើយធ្វើឲ្យអរុណរះឡើងក្នុងព្រៃ មិនគប្បីនៅតែម្នាក់ឯងឡើយ។ ដូចគ្នានោះដែរ ភិក្ខុអ្នកខ្មាសអៀនក្នុងការអង្គុយនៅទីបំផុតនៃអាសនៈក្នុងរោងភត្តជាដើម មិនគប្បីសមាទាននូវបិណ្ឌបាតិកធុតង្គឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុណាជាអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតជាប្រក្រតីស្រាប់ហើយ ការហាមឃាត់ចំពោះភិក្ខុនោះ មិនមានឡើយ។

န စ တပ္ပစ္စယာတိ ‘‘နီဟဋဘတ္တော ဟုတွာ ဝိဟာရေယေဝ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တော ရတ္တိယော ဂဏယိဿာမိ, ဂစ္ဆတော မေ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ သိယာ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ပိဏ္ဍပါတော န နီဟရာပေတဗ္ဗော. မာ မံ ဇာနိံသူတိ ‘‘မာ မံ ဧကဘိက္ခုပိ ဇာနာတူ’’တိ စ ဣမိနာ အဇ္ဈာသယေန ဝိဟာရေ သာမဏေရေဟိ ပစာပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ န လဘတိ. ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတဗ္ဗမေဝ. ဂိလာနဿ ပန နဝကမ္မအာစရိယုပဇ္ဈာယကိစ္စာဒိပသုတဿ ဝါ ဝိဟာရေယေဝ အစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ ဂါမေ အနေကသတာ ဘိက္ခူ ဝိစရန္တိ, န သက္ကာ ဟောတိ အာရောစေတုံ, ဂါမကာဝါသံ ဂန္တွာ သဘာဂဋ္ဌာနေ ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Na ca tappaccayā សេចក្តីថា ភិក្ខុមិនគប្បីឲ្យគេនាំយកចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមក ដោយហេតុយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញនឹងជាអ្នកមានភត្តដែលគេនាំមកឲ្យ ហើយអង្គុយឆាន់នៅក្នុងវត្តនេះឯង រាប់រាត្រីទាំងឡាយ ព្រោះកាលបើអាត្មាអញដើរទៅ ឃើញភិក្ខុហើយមិនបានប្រាប់វត្ត រាត្រីរបស់អាត្មាអញគប្បីដាច់» ដូច្នេះឡើយ។ ពាក្យថា Mā maṃ jāniṃsu សេចក្តីថា ភិក្ខុមិនបានសូម្បីតែការឆាន់ចង្ហាន់ដែលឲ្យសាមណេរដាំស្លក្នុងវត្ត ដោយអធ្យាស្រ័យយ៉ាងនេះថា «កុំឲ្យភិក្ខុសូម្បីតែមួយអង្គដឹងថាអាត្មាអញកំពុងប្រព្រឹត្តបរិវាសឡើយ» ដូច្នេះឡើយ។ ភិក្ខុនោះត្រូវតែចូលទៅកាន់ស្រុកដើម្បីបិណ្ឌបាតជាដាច់ខាត។ ប៉ុន្តែ ចំពោះភិក្ខុឈឺ ឬភិក្ខុដែលខ្វល់ខ្វាយក្នុងនវកម្ម និងកិច្ចរបស់អាចារ្យនិងឧបជ្ឈាយ៍ជាដើម គប្បីនៅក្នុងវត្តបាន។ ទោះបីជាមានភិក្ខុជាច្រើនរយអង្គត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកក្នុងស្រុក ហើយភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រាប់វត្តបានទេ ភិក្ខុនោះគប្បីទៅកាន់អាវាសតូចក្នុងស្រុក ហើយនៅក្នុងទីកន្លែងរបស់ភិក្ខុដែលមានសង្ឃកម្មស្មើគ្នា (សភាគដ្ឋាន) ទើបគួរ។

အာဂန္တုကေနာတိ ကဉ္စိ ဝိဟာရံ ဂတေန တတ္ထ ဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗေ ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေ ပဿတိ, ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေနေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. အထ ရုက္ခမူလာဒီသု ဝိသုံ ဝိသုံ ဌိတာ ဟောန္တိ, တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သဉ္စိစ္စ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စ ဟောတိ, ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. အထ ဝိစိနန္တော ဧကစ္စေ န ပဿတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ, န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ.

ពាក្យថា Āgantukena សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកបរិវាសដែលទៅកាន់វត្តណាមួយ គប្បីប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងវត្តនោះ។ បើឃើញភិក្ខុទាំងអស់ឈរនៅក្នុងទីកន្លែងជាមួយគ្នា គប្បីឈរប្រាប់ក្នុងទីកន្លែងជាមួយគ្នានោះឯង។ បើភិក្ខុទាំងឡាយឈរនៅផ្សេងៗគ្នា នាទៀបគល់ឈើជាដើម គប្បីទៅកាន់ទីនោះៗ ហើយប្រាប់វត្ត។ កាលបើដឹងខ្លួនច្បាស់ហើយមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្ត (វត្តិភេទ) ផង។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើស្វែងរកហើយ មិនឃើញភិក្ខុខ្លះ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។

အာဂန္တုကဿာတိ [Pg.11] အတ္တနော ဝသနဝိဟာရံ အာဂတဿာပိ ဧကဿ ဝါ ဗဟူနံ ဝါ ဝုတ္တနယေနေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. ရတ္တိစ္ဆေဒဝတ္တဘေဒါပိ စေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သစေ အာဂန္တုကာ မုဟုတ္တံ ဝိဿမိတွာ ဝါ အဝိဿမိတွာ ဧဝ ဝါ ဝိဟာရမဇ္ဈေန ဂစ္ဆန္တိ, တေသမ္ပိ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ တဿ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆန္တိ, အယဉ္စ ပန ဂတကာလေ ဇာနာတိ, ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သမ္ပာပုဏိတုံ အသက္ကောန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ, န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. ယေပိ အန္တောဝိဟာရံ အပ္ပဝိသိတွာ ဥပစာရသီမံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ, အယဉ္စ နေသံ ဆတ္တသဒ္ဒံ ဝါ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒံ ဝါ ခိပိတသဒ္ဒံ ဝါ သုတွာဝ အာဂန္တုကဘာဝံ ဇာနာတိ, ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဂတကာလေ ဇာနန္တေနပိ အနုဗန္ဓိတွာ အာရောစေတဗ္ဗမေဝ. သမ္ပာပုဏိတုံ အသက္ကောန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ, န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. ယောပိ ရတ္တိံယေဝ အာဂန္တွာ ရတ္တိံယေဝ ဂစ္ဆတိ, သောပိဿ ရတ္တိစ္ဆေဒံ ကရောတိ, အညာတတ္တာ ပန ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ နတ္ထိ. သစေ အဇာနိတွာဝ အဗ္ဘာနံ ကရောတိ, အကတမေဝ ဟောတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဓိကာ ရတ္တိယော ဂဟေတွာ ကာတဗ္ဗံ, အယံ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ.

ពាក្យថា Āgantukassa សេចក្តីថា ទោះបីជាភិក្ខុអាគន្តុកៈតែមួយអង្គ ឬច្រើនអង្គ មកកាន់វត្តដែលខ្លួនស្នាក់នៅក៏ដោយ ក៏គប្បីប្រាប់វត្តតាមវិធីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ សូម្បីតែការដាច់រាត្រី និងការទម្លាយវត្តក្នុងទីនេះ ក៏គប្បីដឹងតាមវិធីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ សម្រាកមួយស្របក់ក្តី មិនសម្រាកក្តី ហើយដើរកាត់កណ្តាលវត្តទៅ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសក៏គប្បីប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងនោះដែរ។ បើភិក្ខុទាំងនោះដើរទៅក្នុងខណៈដែលភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនដឹងខ្លួន ប៉ុន្តែភិក្ខុអ្នកបរិវាសដឹងក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះទៅផុតហើយ គប្បីតាមទៅប្រាប់វត្ត។ កាលបើមិនអាចតាមទាន់ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយណា មិនបានចូលទៅក្នុងវត្ត ប៉ុន្តែដើរកាត់តាមឧបចារសីមា ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះឮសូរសំឡេងឆត្រក្តី សំឡេងក្អកក្តី សំឡេងកណ្តាស់ក្តី របស់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយដឹងថាជាភិក្ខុអាគន្តុកៈ គប្បីទៅប្រាប់វត្ត។ ទោះបីដឹងក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះទៅផុតហើយក៏ដោយ ក៏គប្បីតាមទៅប្រាប់វត្តជាដាច់ខាត។ កាលបើមិនអាចតាមទាន់ រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ទោះបីភិក្ខុណា មកក្នុងវេលាយប់ ហើយទៅវិញក្នុងវេលាយប់នោះឯង ភិក្ខុនោះក៏ធ្វើឲ្យរាត្រីរបស់ភិក្ខុអ្នកបរិវាសនេះដាច់ដែរ ប៉ុន្តែព្រោះតែមិនដឹង អាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្ត មិនមានឡើយ។ ក្នុងគម្ពីរករុន្ធី ពោលថា បើភិក្ខុមិនដឹងហើយធ្វើអព្ភានកម្ម អព្ភានកម្មនោះ ឈ្មោះថាជាកិច្ចដែលមិនបានធ្វើឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុគប្បីកាន់យករាត្រីឲ្យលើស ហើយធ្វើអព្ភានកម្ម នេះជាអបណ្ណកបដិបទា (ការប្រតិបត្តិមិនខុស)។

နဒီအာဒီသု နာဝါယ ဂစ္ဆန္တမ္ပိ ပရတီရေ ဌိတမ္ပိ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တမ္ပိ ပဗ္ဗတတလအရညာဒီသု ဒူရေ ဌိတမ္ပိ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သစေ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝဝတ္ထာနံ အတ္ထိ, နာဝါဒီဟိ ဝါ ဂန္တွာ မဟာသဒ္ဒံ ကတွာ ဝါ ဝေဂေန အနုဗန္ဓိတွာ ဝါ အာရောစေတဗ္ဗံ, အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေ ဝါယမန္တောပိ သမ္ပာပုဏိတုံ ဝါ သာဝေတုံ ဝါ န သက္ကောတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ, န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သံဃသေနာဘယတ္ထေရော ပန ဝိသယာဝိသယေန ကထေတိ – ‘‘ဝိသယေ ကိရ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတိ, အဝိသယေ ပန ဥဘယမ္ပိ နတ္ထီ’’တိ. ကရဝီကတိဿတ္ထေရော ‘‘သမဏော အယန္တိ ဝဝတ္ထာနမေဝ ပမာဏံ, သစေပိ အဝိသယော ဟောတိ, ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋမေဝ နတ္ထိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိယေဝါ’’တိ အာဟ.

កាលបើឃើញភិក្ខុដែលកំពុងទៅដោយទូកក្នុងស្ទឹងជាដើមក្តី ឈរនៅត្រើយម្ខាងក្តី ទៅតាមអាកាសក្តី ឈរនៅក្នុងទីឆ្ងាយមានលើកំពូលភ្នំ និងក្នុងព្រៃជាដើមក្តី បើមានការកំណត់ដឹងច្បាស់ថា «នេះជាភិក្ខុ» គប្បីទៅដោយទូកជាដើមក្តី ធ្វើសំឡេងឲ្យខ្លាំងក្តី តាមទៅដោយល្បឿនក្តី ហើយប្រាប់វត្ត កាលបើមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើទោះជាខំប្រឹងប្រែងហើយ ក៏មិនអាចតាមទាន់ ឬមិនអាចធ្វើឲ្យឮបាន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ចំណែកព្រះសង្ឃសេនាភយត្ថេរ ពោលដោយកំណត់យកវិស័យ និងអវិស័យថា «ឮថា ក្នុងវិស័យ កាលបើមិនប្រាប់វត្ត រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង ចំណែកក្នុងអវិស័យ ការដាច់រាត្រី និងអាបត្តិទុក្កដទាំងពីរយ៉ាងនេះ មិនមានឡើយ» ដូច្នេះ។ ព្រះករវីកតិស្សត្ថេរ ពោលថា «ការកំណត់ដឹងច្បាស់ថា នេះជាសមណៈ នេះឯងជាប្រមាណ ទោះបីជាអវិស័យក៏ដោយ គ្រាន់តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តប៉ុណ្ណោះ ចំណែកការដាច់រាត្រី គឺត្រូវតែដាច់ជាប្រាកដ» ដូច្នេះ។

ဥပေါသထေတိ ‘‘ဥပေါသထံ သမ္ပာပုဏိဿာမာ’’တိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ, ဣဒ္ဓိယာ ဂစ္ဆန္တာပိ ဥပေါသထဘာဝံ ဉတွာ ဩတရိတွာ ဥပေါသထံ ကရောန္တိ, တသ္မာ အာဂန္တုကသောဓနတ္ထံ ဥပေါသထဒိဝသေ အာရောစေတဗ္ဗံ. ပဝါရဏာယပိ ဧသေဝ နယော. ဂိလာနောတိ ဂန္တုံ အသမတ္ထော. ဒူတေနာတိ ဧတ္ထ အနုပသမ္ပန္နံ ပေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဘိက္ခုံ ပေသေတွာ အာရောစာပေတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា Uposathe សេចក្តីថា ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងមកដោយគិតថា «យើងនឹងទៅឲ្យទាន់ឧបោសថ» ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយឫទ្ធិ កាលបើដឹងថាជាថ្ងៃឧបោសថ ក៏ចុះមកធ្វើឧបោសថដែរ ព្រោះហេតុនោះ ដើម្បីជម្រះភិក្ខុអាគន្តុកៈ គប្បីប្រាប់វត្តក្នុងថ្ងៃឧបោសថ។ ក្នុងថ្ងៃបវារណា ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា Gilāno សេចក្តីថា ភិក្ខុដែលមិនអាចនឹងទៅបាន។ ពាក្យថា Dūtena ក្នុងទីនេះ មិនគួរចាត់អនឧបសម្បន្នឲ្យទៅឡើយ គប្បីចាត់ភិក្ខុឲ្យទៅ ហើយប្រាប់វត្ត។

အဘိက္ခုကော [Pg.12] အာဝါသောတိ သုညဝိဟာရော; ယတ္ထ ဧကောပိ ဘိက္ခု နတ္ထိ, တတ္ထ ဝါသတ္ထာယ န ဂန္တဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ ဝုတ္ထရတ္တိယော ဂဏနူပိကာ ဟောန္တိ, ပကတတ္တေန ပန သဒ္ဓိံ ဝဋ္ဋတိ. ဒသဝိဓန္တရာယေ ပန သစေပိ ရတ္တိယော ဂဏနူပိကာ န ဟောန္တိ, အန္တရာယတော ပရိမုစ္စနတ္ထာယ ဂန္တဗ္ဗမေဝ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အညတြ အန္တရာယာ’’တိ. နာနာသံဝါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိနယကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. တေသံ အနာရောစနေပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ, အဘိက္ခုကာဝါသသဒိသမေဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ယတ္ထဿု ဘိက္ခူ နာနာသံဝါသကာ’’တိ. သေသံ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယမေဝ.

ពាក្យថា Abhikkhuko āvāso សេចក្តីថា វត្តដ៏សូន្យ (គ្មានភិក្ខុ)។ វត្តណាដែលគ្មានភិក្ខុសូម្បីតែមួយអង្គ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីទៅកាន់វត្តនោះដើម្បីស្នាក់នៅឡើយ។ ព្រោះថារាត្រីទាំងឡាយដែលនៅចាំក្នុងវត្តនោះ មិនចូលទៅក្នុងការរាប់ឡើយ ប៉ុន្តែ បើទៅជាមួយភិក្ខុប្រក្រតី ទើបគួរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើមានអន្តរាយ ១០ យ៉ាង ទោះបីរាត្រីទាំងឡាយមិនចូលទៅក្នុងការរាប់ក៏ដោយ ក៏គប្បីទៅដើម្បីរួចផុតពីអន្តរាយនោះជាដាច់ខាត។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា «លើកលែងតែមានអន្តរាយ»។ ការធ្វើវិនយកម្មជាមួយភិក្ខុមានសំវាសផ្សេងគ្នា មិនគួរឡើយ។ ទោះបីមិនប្រាប់វត្តដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មិនមានការដាច់រាត្រីដែរ ព្រោះវត្តនោះមានសភាពដូចជាវត្តដែលគ្មានភិក្ខុដូច្នោះឯង។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា «ក្នុងអាវាសណា មានភិក្ខុទាំងឡាយជាណានាសំវាសកៈ»។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គប្បីដឹងតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងឧបោសថក្ខន្ធកៈចុះ។

၈၁. ဧကစ္ဆန္နေ အာဝါသေတိအာဒီသု အာဝါသော နာမ ဝသနတ္ထာယ ကတသေနာသနံ. အနာဝါသော နာမ စေတိယဃရံ ဗောဓိဃရံ သမ္မုဉ္ဇနိအဋ္ဋကော ဒါရုအဋ္ဋကော ပါနီယမာဠော ဝစ္စကုဋိ ဒွါရကောဋ္ဌကောတိ ဧဝမာဒိ. တတိယပဒေန တဒုဘယမ္ပိ ဂဟိတံ. ဧတေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဧကစ္ဆန္နေ ဆဒနတော ဥဒကပတနဋ္ဌာနပရိစ္ဆိန္နေ ဩကာသေ ဥက္ခိတ္တကော ဝသိတုံ န လဘတိ. ‘‘ပါရိဝါသိကော ပန အန္တောအာဝါသေယေဝ န လဘတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘အဝိသေသေန ဥဒကပါတေန ဝါရိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိယံ ‘‘ဧတေသု ဧတ္တကေသု ပဉ္စဝဏ္ဏစ္ဆဒနဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသု ပါရိဝါသိကဿ စ ဥက္ခိတ္တကဿ စ ပကတတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥဒကပါတေန ဝါရိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ နာနူပစာရေပိ ဧကစ္ဆန္နေ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပနေတ္ထ တဒဟုပသမ္ပန္နေပိ ပကတတ္တေ ပဌမံ ပဝိသိတွာ နိပန္နေ သဋ္ဌိဝဿောပိ ပါရိဝါသိကော ပစ္ဆာ ပဝိသိတွာ ဇာနန္တော နိပဇ္ဇတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. အဇာနန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သစေ ပန တသ္မိံ ပဌမံ နိပန္နေ ပစ္ဆာ ပကတတ္တော ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇတိ, ပါရိဝါသိကော စ ဇာနာတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. နော စေ ဇာနာတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ.

៨១. ក្នុងពាក្យថា Ekacchanne āvāse ជាដើម សេចក្តីថា ដែលហៅថា អាវាស គឺសេនាសនៈដែលគេធ្វើឡើងដើម្បីស្នាក់នៅ។ ដែលហៅថា អនាវាស គឺរោងចេតិយ រោងពោធិ៍ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស ទីតម្កល់ទឹកផឹក វច្ចកុដិ ខ្លោងទ្វារ ជាដើម។ ដោយបទទីបី ទ្រង់កាន់យកនូវទីទាំងពីរនោះឯង។ ក្នុងទីទាំងនោះ ក្នុងកន្លែងណាមួយដែលមានដំបូលតែមួយ ដែលកំណត់ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀងពីដំបូល ភិក្ខុដែលសង្ឃឧក្ខេបនីយកម្មមិនបានដើម្បីនៅឡើយ។ ចំណែកក្នុងមហាបច្ចរី ពោលថា «ភិក្ខុអ្នកបរិវាស មិនបានដើម្បីនៅក្នុងខាងក្នុងអាវាសឡើយ»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងមហាអដ្ឋកថា ពោលថា «ទ្រង់ហាមឃាត់ដោយមិនមានការប្លែកគ្នា ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀង»។ ក្នុងគម្ពីរករុន្ធី ពោលថា «ក្នុងទីទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ដែលប្រកបដោយដំបូលមានពណ៌ ៥ យ៉ាង ការនៅរួមគ្នារវាងភិក្ខុអ្នកបរិវាសក្តី ភិក្ខុដែលសង្ឃឧក្ខេបនីយកម្មក្តី ជាមួយភិក្ខុប្រក្រតី ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយទីធ្លាក់ចុះនៃទឹកភ្លៀង»។ ព្រោះហេតុនោះ ទោះបីជាមានឧបចារផ្សេងគ្នាក៏ដោយ បើស្ថិតនៅក្រោមដំបូលតែមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បើក្នុងទីនោះ ភិក្ខុប្រក្រតីទោះបីជាអ្នកទើបនឹងឧបសម្បទាក្នុងថ្ងៃនោះ ចូលទៅដេកមុន ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសទោះបីមានវស្សា ៦០ ចូលទៅតាមក្រោយ ដឹងខ្លួនហើយដេក រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើមិនដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុអ្នកបរិវាសនោះដេកមុន ហើយភិក្ខុប្រក្រតីចូលទៅដេកតាមក្រោយ ហើយភិក្ខុអ្នកបរិវាសដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តផង។ បើមិនដឹងខ្លួន រាត្រីក៏ដាច់ពិតមែន ប៉ុន្តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការទម្លាយវត្តឡើយ។

ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗံ နိမန္တေတဗ္ဗောတိ တဒဟုပသမ္ပန္နမ္ပိ ဒိသွာ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗမေဝ; ဝုဋ္ဌာယ စ ‘‘အဟံ ဣမိနာ သုခနိသိန္နော ဝုဋ္ဌာပိတော’’တိ ပရမ္မုခေန န ဂန္တဗ္ဗံ, ‘‘ဣဒံ အာစရိယ-အာသနံ, ဧတ္ထ နိသီဒထာ’’တိ ဧဝံ နိမန္တေတဗ္ဗောယေဝ. နဝကေန ပန ‘‘မဟာထေရံ ဩဗဒ္ဓံ ကရောမီ’’တိ ပါရိဝါသိကတ္ထေရဿ သန္တိကံ န ဂန္တဗ္ဗံ. ဧကာသနေတိ သမာနဝဿိကာသနေ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ. န ဆမာယံ နိသိန္နေတိ ပကတတ္တေ ဘူမိယံ နိသိန္နေ ဣတရေန အန္တမသော တိဏသန္ထာရေပိ ဥစ္စတရေ ဝါလိကာတလေပိ ဝါ န နိသီဒိတဗ္ဗံ, ဒွါဒသဟတ္ထံ ပန ဥပစာရံ [Pg.13] မုဉ္စိတွာ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧကစင်္ကမေတိ သဟာယေန ဝိယ သဒ္ဓိံ စင်္ကမန္တော ဧကသ္မိံ စင်္ကမေ.

ពាក្យថា Vuṭṭhātabbaṃ nimantetabbaṃ សេចក្តីថា ទោះបីឃើញភិក្ខុប្រក្រតីដែលទើបនឹងឧបសម្បទាក្នុងថ្ងៃនោះ ក៏ត្រូវតែក្រោកឈរឡើងជាដាច់ខាត។ កាលបើក្រោកឈរឡើងហើយ មិនគប្បីបែរខ្នងដើរចេញទៅ ដោយគិតថា «អាត្មាអញកំពុងអង្គុយជាសុខ ត្រូវបានភិក្ខុនេះធ្វើឲ្យក្រោកឡើងហើយ» ដូច្នេះឡើយ គប្បីនិមន្តយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ នេះជាអាសនៈ សូមលោកម្ចាស់គង់ក្នុងទីនេះចុះ» ដូច្នេះជាដាច់ខាត។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុខ្ចីមិនគប្បីចូលទៅជិតភិក្ខុថេរៈអ្នកបរិវាស ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើការរំខានដល់ព្រះមហាថេរ» ឡើយ។ ពាក្យថា Ekāsane សេចក្តីថា លើគ្រែក្តី លើតាំងក្តី ដែលជាអាសនៈសម្រាប់ភិក្ខុមានវស្សាស្មើគ្នា។ ពាក្យថា Na chamāyaṃ nisinne សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីអង្គុយលើផែនដី ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីអង្គុយលើកម្រាលស្មៅក្តី លើទីធ្លាខ្សាច់ក្តី ដែលខ្ពស់ជាង សូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ ប៉ុន្តែ គប្បីវៀរចាកឧបចារ ១២ ហត្ថ ហើយអង្គុយ ទើបគួរ។ ពាក្យថា Ekacaṅkame សេចក្តីថា ដើរចង្ក្រមក្នុងចង្ក្រមជាមួយគ្នា ដូចជាដើរជាមួយមិត្តសម្លាញ់ដូច្នោះ។

ဆမာယံ စင်္ကမန္တန္တိ ဆမာယံ စင်္ကမန္တေ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – အကတပရိစ္ဆေဒါယ ဘူမိယာ စင်္ကမန္တေ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝါလိကံ အာကိရိတွာ အာလမ္ဗနံ ယောဇေတွာ ကတစင်္ကမေ နီစေပိ န စင်္ကမိတဗ္ဗံ, ကော ပန ဝါဒေါ ဣဋ္ဌကာစယသမ္ပန္နေ ဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တေတိ! သစေ ပန ပါကာရပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ ဒွါရကောဋ္ဌကယုတ္တော ပဗ္ဗတန္တရဝနန္တရဂုမ္ဗန္တရေသု ဝါ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော, တာဒိသေ စင်္ကမေ စင်္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အပ္ပဋိစ္ဆန္နေပိ ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Chamāyaṃ caṅkamantaṃ សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីដើរចង្ក្រមលើផែនដី ម្យ៉ាងទៀត នេះជាបាឋៈពិតប្រាកដ។ សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងទីនេះថា កាលបើភិក្ខុប្រក្រតីដើរចង្ក្រមលើផែនដីដែលមិនបានកំណត់ភាគ ភិក្ខុអ្នកបរិវាសមិនគប្បីដើរចង្ក្រម សូម្បីតែក្នុងចង្ក្រមដ៏ទាប ដែលគេបានកំណត់ភាគ រាយខ្សាច់ និងធ្វើបង្កាន់ដៃសម្រាប់តោងឡើយ នឹងបាច់និយាយទៅថ្វី ដល់ចង្ក្រមដែលក្រាលដោយឥដ្ឋ និងព័ទ្ធជុំវិញដោយរបងនោះ! ប៉ុន្តែ បើចង្ក្រមនោះព័ទ្ធជុំវិញដោយកំផែង ប្រកបដោយខ្លោងទ្វារ ឬបិទបាំងជិតល្អក្នុងចន្លោះភ្នំ ចន្លោះព្រៃ និងចន្លោះគុម្ពឈើ គប្បីដើរចង្ក្រមក្នុងចង្ក្រមបែបនោះបាន។ ទោះបីជាក្នុងចង្ក្រមដែលមិនបិទបាំង បើវៀរចាកឧបចារ ហើយដើរចង្ក្រម ក៏គួរដែរ។

ဝုဍ္ဎတရေနာတိ ဧတ္ထ သစေ ဝုဍ္ဎတရေ ပါရိဝါသိကေ ပဌမံ နိပန္နေ ဣတရော ဇာနန္တော ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စဿ ဟောတိ ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. ဝုဍ္ဎတရဿ ပန ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. အဇာနိတွာ နိပဇ္ဇတိ, ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. အထ နဝကပါရိဝါသိကေ ပဌမံ နိပန္နေ ဝုဍ္ဎတရော ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ, နဝကော စ ဇာနာတိ, ရတ္တိ စဿ ဆိဇ္ဇတိ, ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ. ဝုဍ္ဎတရဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒေါ. နော စေ ဇာနာတိ, ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. သစေ ဒွေပိ အပစ္ဆာပုရိမံ နိပဇ္ဇန္တိ, ဝုဍ္ဎတရဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဣတရဿ ဝတ္တဘေဒေါပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ဒွေ ပါရိဝါသိကာ သမဝဿာ, ဧကော ပဌမံ နိပန္နော, ဧကော ဇာနန္တောဝ ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ, ရတ္တိ စ ဆိဇ္ဇတိ, ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. ပဌမံ နိပန္နဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒေါ. သစေ ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇန္တောပိ န ဇာနာတိ, ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. သစေ ဒွေပိ အပစ္ဆာပုရိမံ နိပဇ္ဇန္တိ, ဒွိန္နမ္ပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါယေဝ, န ဝတ္တဘေဒေါ. သစေ ဟိ ဒွေ ပါရိဝါသိကာ ဧကတော ဝသေယျုံ, တေ အညမညဿ အဇ္ဈာစာရံ ဉတွာ အဂါရဝါ ဝါ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဝါ ဟုတွာ ပါပိဋ္ဌတရံ ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျုံ ဝိဗ္ဘမေယျုံ ဝါ, တသ္မာ နေသံ သဟသေယျာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ပဋိက္ခိတ္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒယော စေတ္ထ ပါရိဝါသိကာနံ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ក្នុងពាក្យថា Vuḍḍhatarena នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែលមានវស្សាចាស់ជាង ដេកមុន ភិក្ខុមួយរូបទៀត (ដែលខ្ចីជាង) ដឹងខ្លួនហើយដេកតាមក្រោយ ការដាច់រាត្រីផង អាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័តផង រមែងមានដល់ភិក្ខុ (ខ្ចីជាង) នោះ។ ចំណែកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើដេកដោយមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែលខ្ចីជាង ដេកមុន ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ដេកតាមក្រោយ ហើយភិក្ខុខ្ចីជាងដឹងខ្លួន រាត្រីរបស់ភិក្ខុខ្ចីជាងនោះរមែងដាច់ និងមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងពីររូបដេកមិនមុនមិនក្រោយគ្នា (ដេកព្រមគ្នា) ការដាច់រាត្រីរមែងមានដល់ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ចំណែកការដាច់វ័តក៏រមែងមានដល់ភិក្ខុមួយរូបទៀត (ដែលខ្ចីជាង) ដូចនេះ មានសម្តែងទុកក្នុងកុរុន្ទី។ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសពីររូបមានវស្សាស្មើគ្នា រូបមួយដេកមុន រូបមួយទៀតដឹងខ្លួនហើយដេកតាមក្រោយ រាត្រីរមែងដាច់ និងមានអាបត្តិទុក្កដព្រោះការដាច់វ័ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលដេកមុន មានតែការដាច់រាត្រីប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុដែលដេកតាមក្រោយមិនដឹងខ្លួន ការដាច់វ័តមិនមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបឡើយ ប៉ុន្តែការដាច់រាត្រីរមែងមាន។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងពីររូបដេកមិនមុនមិនក្រោយគ្នា (ដេកព្រមគ្នា) ការដាច់រាត្រីរមែងមានដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបប៉ុណ្ណោះ មិនមានការដាច់វ័តឡើយ។ ព្រោះថា ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសពីររូបស្នាក់នៅជាមួយគ្នា ភិក្ខុទាំងនោះដឹងនូវការល្មើសវិន័យរបស់គ្នាណាមួយហើយ ក៏ក្លាយជាអ្នកមិនគោរព ឬជាអ្នកក្តៅក្រហាយចិត្ត រួចហើយក៏ត្រូវអាបត្តិដែលអាក្រក់ក្រៃលែងជាងនោះទៅទៀត ឬក៏សឹកចេញទៅ ហេតុនោះ ការដេករួមគ្នា (សហសេយ្យា) របស់ភិក្ខុទាំងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ដោយគ្រប់ប្រការ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គួរជ្រាបតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយមានភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមជាដើម គួរជ្រាបថា ស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសទាំងឡាយ។

ပါရိဝါသိကစတုတ္ထော စေ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဝါသန္တိ ဧတ္ထ ပါရိဝါသိကံ စတုတ္ထံ ကတွာ အညဿ ပရိဝါသဒါနာဒီနိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧတေသွေဝါယံ ဂဏပူရကော [Pg.14] န ဟောတိ, သေသသံဃကမ္မေသု ဟောတိ. ဂဏေ ပန အပ္ပဟောန္တေ ဝတ္တံ နိက္ခိပါပေတွာ ဂဏပူရကော ကာတဗ္ဗောတိ.

ក្នុងពាក្យថា Pārivāsikacatuttho ce, bhikkhave, parivāsa នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ ការធ្វើភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសឱ្យជាគម្រប់ ៤ រូប ហើយឱ្យបរិវាសជាដើមដល់ភិក្ខុដទៃ មិនគួរធ្វើឡើយ។ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនេះ មិនមែនជាអ្នកបំពេញគណៈ (គណបូរណៈ) ក្នុងកម្មទាំងឡាយមានការឱ្យបរិវាសជាដើមនេះឡើយ ប៉ុន្តែក្នុងសង្ឃកម្មដែលនៅសល់ រមែងជាអ្នកបំពេញគណៈបាន។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើគណៈ (ភិក្ខុ ៤ រូប) មិនគ្រប់គ្រាន់ គួរតែឱ្យភិក្ខុនោះដាក់វ័តសិន ហើយសឹមធ្វើជាអ្នកបំពេញគណៈចុះ។

၈၃. ဣမံ ပန ဝတ္တကထံ သုတွာ ဝိနယဓရဥပါလိတ္ထေရဿ ရဟောဂတဿ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဘဂဝတာ ဗဟု ပါရိဝါသိကဝတ္တံ ပညတ္တံ, ကတိဟိ နု ခေါ ဧတ္ထ ကာရဏေဟိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ! သော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ စဿ ဗျာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပါလိ…ပေ… ရတ္တိစ္ဆေဒါ’’တိ. တတ္ထ သဟဝါသောတိ ယွာယံ ပကတတ္တေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္နေတိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော ဧကတော ဝါသော. ဝိပ္ပဝါသောတိ ဧကကဿေဝ ဝါသော. အနာရောစနာတိ အာဂန္တုကာဒီနံ အနာရောစနာ. ဧတေသု တီသု ဧကေကေန ကာရဏေန ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ.

៨៣. ម្យ៉ាងទៀត កាលដែលបានស្តាប់នូវវត្សកថានេះហើយ សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងដល់ព្រះឧបាលិត្ថេរជាវិន័យធរ ដែលនៅក្នុងទីស្ងាត់ថា «ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បញ្ញត្តវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសទុកជាច្រើន តើការដាច់រាត្រីក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនេះ រមែងមានដោយហេតុប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?»។ ព្រះឧបាលិត្ថេរនោះ ក៏បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយទូលសួរនូវសេចក្តីនោះ។ ព្រះមានព្រះភាគក៏ទ្រង់ដោះស្រាយដល់ព្រះឧបាលិត្ថេរនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយពោលថា «Atha kho āyasmā upāli...pe... ratticchedā» (លំដាប់នោះឯង ព្រះឧបាលិមានអាយុ...ល... ការដាច់រាត្រីទាំងឡាយ)។ ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា សហវាសៈ (ការនៅរួមគ្នា) បានដល់ ការនៅរួមគ្នាតែមួយជាមួយភិក្ខុជាប្រក្រតត្តៈ តាមន័យដែលបានពោលទុកជាដើមថា នៅក្នុងដំបូលជាមួយគ្នា។ ពាក្យថា វិប្បវាសៈ (ការនៅប្រាសប្រាស) បានដល់ ការនៅតែមួយរូបឯង (ដោយគ្មានប្រក្រតត្តភិក្ខុនៅជាមួយ)។ ពាក្យថា អនារោចនា (ការមិនប្រាប់) បានដល់ ការមិនប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយមានអាគន្តុកភិក្ខុជាដើម។ ក្នុងហេតុទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ដោយហេតុណាមួយ ក៏រមែងនាំឱ្យមានការដាច់រាត្រី។

၈၄. န သက္ကောန္တီတိ သံဃဿ မဟန္တတာယ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ သဗ္ဗေသံ အာရောစေတုံ အသက္ကောန္တာ သောဓေတုံ န သက္ကောန္တိ. ပရိဝါသံ နိက္ခိပါမိ, ဝတ္တံ နိက္ခိပါမီတိ ဣမေသု ဒွီသု ပဒေသု ဧကေနာပိ နိက္ခိတ္တောဝ ဟောတိ ပရိဝါသော; ဒွီဟိ သုနိက္ခိတ္တောယေဝ. သမာဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ မာနတ္တံ ဂဏှတော ပုန ဝတ္တသမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ, သမာဒိန္နဝတ္တောယေဝ ဟေသ တသ္မာဿ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ, စိဏ္ဏမာနတ္တော အဗ္ဘေတဗ္ဗော. ဧဝံ အနာပတ္တိကော ဟုတွာ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌိတော တိဿော သိက္ခာ ပူရေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီတိ.

៨៤. ពាក្យថា Na sakkonti (មិនអាច) សេចក្តីថា ព្រោះតែសង្ឃមានចំនួនច្រើន ភិក្ខុទាំងឡាយមិនអាចទៅកាន់ទីនោះៗ ដើម្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងអស់បាន ទើបមិនអាចជម្រះ (បរិវាស) បាន។ ក្នុងពាក្យទាំងពីរគឺ «Parivāsaṃ nikkhipāmi» (តថាគតសុំដាក់បរិវាស) និង «Vattaṃ nikkhipāmi» (តថាគតសុំដាក់វ័ត) នេះ សូម្បីតែពោលត្រឹមតែមួយម៉ាត់ ក៏ឈ្មោះថាបានដាក់បរិវាសហើយដែរ បើពោលទាំងពីរម៉ាត់ ឈ្មោះថាបានដាក់ដោយប្រពៃហើយ។ សូម្បីក្នុងការសមាទាន ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ភិក្ខុដែលបានសមាទានវ័តយ៉ាងនេះ ហើយបាននៅគ្រប់បរិវាសរួចហើយ កាលដែលនឹងទទួលនូវមានត្ត មិនបាច់ធ្វើកិច្ចសមាទានវ័តម្តងទៀតឡើយ ព្រោះភិក្ខុនោះជាអ្នកមានវ័តសមាទានរួចហើយ ហេតុនោះ សង្ឃគប្បីឱ្យមានត្តអស់ ៦ រាត្រីដល់ភិក្ខុនោះ ភិក្ខុដែលបានប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយ គប្បីសង្ឃអព្ភាន (ហៅចូលពួក)។ ភិក្ខុនោះកាលបើជាអ្នកមិនមានអាបត្តិ ស្ថិតនៅក្នុងចំណែកដ៏បរិសុទ្ធយ៉ាងនេះហើយ ពេញលេញក្នុងសិក្ខាទាំង ៣ ហើយ នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ដូចនេះឯង។

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាស ចប់ហើយ។

မူလာယပဋိကဿနာရဟဝတ္တကထာ

វត្សកថារបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម

၈၆. မူလာယပဋိကဿနာရဟာ ဘိက္ခူ သာဒိယန္တိ ပကတတ္တာနန္တိ ဌပေတွာ နဝကတရံ မူလာယပဋိကဿနာရဟံ အဝသေသာနံ အန္တမသော ပါရိဝါသိကာဒီနမ္ပိ. ဣမေသဉှိ ပါရိဝါသိကမူလာယပဋိကဿနာရဟမာနတ္တာရဟမာနတ္တာစာရိကဗ္ဘာနာရဟာနံ ပဉ္စန္နံ ဌပေတွာ အတ္တနော အတ္တနော နဝကတရံ, သေသာ သဗ္ဗေ ပကတတ္တာ ဧဝ. ကသ္မာ? မိထု ယထာဝုဍ္ဎံ အဘိဝါဒနာဒီနံ အနုညာတတ္တာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အဝသေသာနံ အန္တမသော ပါရိဝါသိကာဒီနမ္ပီ’’တိ. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒိလက္ခဏံ ပန နေသံ ပရတော [Pg.15] အာဝိဘဝိဿတိ. သေသမေတ္ထ ဣတော ပရေသု စ မာနတ္တာရဟာဒိဝတ္တေသု ပါရိဝါသိကဝတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

៨៦. ក្នុងពាក្យថា Mūlāyapaṭikassanārahā bhikkhū sādiyanti pakatattānaṃ នេះ សេចក្តីថា លើកលែងតែភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមដែលមានវស្សាខ្ចីជាងចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម (ក៏ឈ្មោះថាជាប្រក្រតត្តភិក្ខុដែរ)។ ព្រោះថា ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំង ៥ ពួកនេះ គឺ ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាស ១ ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម ១ ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត ១ ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ១ ភិក្ខុគួរដល់អព្ភាន ១ លើកលែងតែភិក្ខុដែលមានវស្សាខ្ចីជាងខ្លួនចេញ ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងអស់ សុទ្ធតែជាប្រក្រតត្តភិក្ខុពិតប្រាកដ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតការសំពះជាដើមទៅតាមលំដាប់វស្សាចាស់ខ្ចីចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំព្រះករុណាពោលថា «ភិក្ខុដែលនៅសល់ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម»។ ចំណែកឯលក្ខណៈរបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើមជាដើមរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ នឹងមានប្រាកដច្បាស់ក្នុងខាងមុខ (ក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ)។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ និងក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុគួរដល់មានត្តជាដើមបន្ទាប់ពីនេះ គួរជ្រាបតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងវ័តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនោះឯង។

၈၇. မူလာယပဋိကဿနာရဟစတုတ္ထော စေတိအာဒီသုပိ ယထေဝ ပါရိဝါသိကော; ဧဝံ ဧတေပိ ဧတေသု ဝိနယကမ္မေသု ဂဏပူရကာ န ဟောန္တိ, သေသသံဃကမ္မေသု ဟောန္တိ.

៨៧. សូម្បីក្នុងពាក្យជាដើមថា Mūlāyapaṭikassanārahacatuttho ca នេះ ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ក៏មិនមែនជាអ្នកបំពេញគណៈក្នុងវិន័យកម្មទាំងឡាយនេះឡើយ ដូចគ្នានឹងភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសដែរ ប៉ុន្តែក្នុងសង្ឃកម្មដែលនៅសល់ រមែងជាអ្នកបំពេញគណៈបាន។

မူလာယပဋိကဿနာရဟဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុគួរដល់ការទាញមករកអាបត្តិដើម ចប់ហើយ។

မာနတ္တစာရိကဝတ္တကထာ

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត

၉၀. မာနတ္တစာရိကဿ ဝတ္တေသု ‘‘ဒေဝသိကံ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိသေသော.

៩០. ក្នុងវ័តទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត មានសេចក្តីប្លែកគ្នាត្រង់ពាក្យថា «ត្រូវប្រាប់រាល់ថ្ងៃ»។

၉၂. ရတ္တိစ္ဆေဒေသု ဦနေ ဂဏေတိ ဧတ္ထ ဂဏောတိ စတ္တာရော ဝါ အတိရေကာ ဝါ; တသ္မာ သစေပိ တီဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိယေဝ. မာနတ္တနိက္ခေပသမာဒါနေသု ဝုတ္တသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

៩២. ក្នុងអធិករណ៍ស្តីពីការដាច់រាត្រី ត្រង់ពាក្យថា Ūne gaṇe នេះ ពាក្យថា គណៈ បានដល់ ភិក្ខុ ៤ រូប ឬច្រើនជាងនោះ ហេតុនោះ សូម្បីតែភិក្ខុនោះស្នាក់នៅជាមួយភិក្ខុ ៣ រូប ក៏រមែងមានការដាច់រាត្រីពិតប្រាកដ។ សេចក្តីសម្រេចក្នុងការដាក់មានត្ត និងការសមាទានមានត្ត ក៏មានសេចក្តីដូចគ្នាទៅនឹងសេចក្តីដែលបានពោលហើយនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

မာနတ္တစာရိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

វត្សកថារបស់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ចប់ហើយ។

ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ការអធិប្បាយបរិវាសិកខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

၃. သမုစ္စယက္ခန္ဓကံ

៣. សមុច្ចយខន្ធកៈ

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာ

សុក្កវិសដ្ឋិកថា

၉၇. သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ [Pg.16] – ဆာရတ္တံ မာနတ္တန္တိ ဧတ္ထ စတုဗ္ဗိဓံ မာနတ္တံ – အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ, ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ, ပက္ခမာနတ္တံ, သမောဓာနမာနတ္တန္တိ. တတ္ထ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ – ယံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ အဒတွာ ကေဝလံ အာပတ္တိံ အာပန္နဘာဝေနေဝ မာနတ္တာရဟဿ မာနတ္တံ ဒိယျတိ. ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ – ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ ဒိယျတိ. ပက္ခမာနတ္တံ နာမ – ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ ဝါ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဝါ အာပတ္တိယာ အဒ္ဓမာသံ ဘိက္ခုနီနံ ဒိယျတိ. သမောဓာနမာနတ္တံ နာမ – ယံ ဩဓာယ ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ. တေသု ဣဒံ ‘‘အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တ’’န္တိ ဝစနတော ‘‘အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ ဒေန္တေန သစေ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ, ဣဓ ဝုတ္တနယေန ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ တတုတ္တရိံ ဝါ အာပန္နော, ယထေဝ ‘‘ဧကံ အာပတ္တိ’’န္တိ ဝုတ္တံ; ဧဝံ ‘‘ဒွေ အာပတ္တိယော, တိဿော အာပတ္တိယော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတုတ္တရိ ပန သစေပိ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဟောတိ, ‘‘သမ္ဗဟုလာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နာနာဝတ္ထုကာယောပိ ဧကတော ကတွာ ဒါတဗ္ဗာ, တာသံ ဒါနဝိဓိံ ပရိဝါသဒါနေ ကထယိဿာမ.

៩៧. ក្នុងសមុច្ចយខន្ធកៈ ត្រង់ពាក្យថា Chārattaṃ mānattaṃ នេះ មានមានត្ត ៤ យ៉ាង គឺ អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត ១ បដិច្ឆន្នមានត្ត ១ បក្ខមានត្ត ១ សមោធានមានត្ត ១។ ក្នុងមានត្តទាំង ៤ នោះ ដែលហៅថា អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុគួរដល់មានត្ត ដោយគ្រាន់តែត្រូវអាបត្តិប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបានឱ្យបរិវាស ព្រោះអាបត្តិដែលមិនបានបិទបាំង។ ដែលហៅថា បដិច្ឆន្នមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុដែលបាននៅគ្រប់បរិវាសរួចហើយ ព្រោះអាបត្តិដែលបានបិទបាំង។ ដែលហៅថា បក្ខមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃឱ្យដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយអស់កន្លះខែ ព្រោះអាបត្តិដែលបានបិទបាំងក្តី មិនបានបិទបាំងក្តី។ ដែលហៅថា សមោធានមានត្ត គឺ មានត្តដែលសង្ឃប្រមូលអាបត្តិបញ្ចូលគ្នាជាតែមួយហើយឱ្យ។ ក្នុងមានត្តទាំងនោះ មានត្តនេះ គួរជ្រាបថាជា «អប្បដិច្ឆន្នមានត្ត» ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «Chārattaṃ mānattaṃ appaṭicchannāya» (មានត្តអស់ ៦ រាត្រី ព្រោះអាបត្តិមិនបានបិទបាំង)។ កាលដែលសង្ឃនឹងឱ្យមានត្តនោះ ប្រសិនបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិមួយ គប្បីឱ្យតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងទីនេះ។ ប្រសិនបើត្រូវអាបត្តិពីរ ឬបី ឬលើសពីនោះ កាលបើពោលថា «Ekaṃ āpattiṃ» (ត្រូវអាបត្តិមួយ) យ៉ាងណា គប្បីពោលថា «Dve āpattiyo» (ត្រូវអាបត្តិពីរ) ឬ «Tisso āpattiyo» (ត្រូវអាបត្តិបី) យ៉ាងនោះដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអាបត្តិដែលលើសពីនោះ សូម្បីតែត្រូវអាបត្តិមួយរយ ឬមួយពាន់ ក៏គប្បីពោលថា «Sambahulā» (ត្រូវអាបត្តិច្រើន)។ សូម្បីតែអាបត្តិដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា ក៏គប្បីប្រមូលបញ្ចូលគ្នាជាតែមួយហើយឱ្យ វិធីនៃការឱ្យអាបត្តិទាំងនោះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងពោលក្នុងកថាស្ដីពីការឱ្យបរិវាស។

ဧဝံ အာပတ္တိဝသေန ကမ္မဝါစံ ကတွာ ဒိန္နေ မာနတ္တေ ‘‘ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ မာဠကသီမာယမေဝ ‘‘မာနတ္တံ သမာဒိယာမိ, ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝုတ္တနယေန ဝတ္တံ သမာဒါတဗ္ဗံ. ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ တတ္ထေဝ သံဃဿ အာရောစေတဗ္ဗံ, အာရောစေန္တေန စ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

កាលបើបានសូត្រកម្មវាចាតាមចំណែកនៃអាបត្តិយ៉ាងនេះ ហើយឱ្យមានត្តរួចហើយ ក្នុងពេលចប់កម្មវាចាថា «Evametaṃ dhārayāmi» (តថាគតសុំចាំទុកនូវសេចក្តីនេះយ៉ាងនេះ) ភិក្ខុនោះគប្បីសមាទានវ័តក្នុងបរិវេណនៃសីមា (មាលកសីមា) នោះឯង តាមន័យដែលបានពោលហើយថា «Mānattaṃ samādiyāmi, vattaṃ samādiyāmi» (តថាគតសុំសមាទាននូវមានត្ត សុំសមាទាននូវវ័ត)។ លុះសមាទានវ័តរួចហើយ គប្បីប្រាប់ដល់សង្ឃក្នុងទីនោះឯង កាលដែលនឹងប្រាប់ គប្បីប្រាប់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ, သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစိံ, တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ အဒါသိ. သောဟံ မာနတ္တံ စရာမိ, ဝေဒယာမဟံ, ဘန္တေ ‘ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមមានត្តអស់ ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឱ្យមានត្តអស់ ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិសុក្កវិសិដ្ឋិដែលកើតឡើងដោយចេតនា មិនបានបិទបាំង មួយអាបត្តិនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាសុំប្រាប់ (ឱ្យទ្រង់ជ្រាប) សូមព្រះសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត ដូចនេះ»

ဣမဉ္စ ပန အတ္ထံ ဂဟေတွာ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အာရောစေတွာ သစေ နိက္ခိပိတုကာမော, ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃမဇ္ဈေ [Pg.17] နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. မာဠကတော ဘိက္ခူသု နိက္ခန္တေသု ဧကဿပိ သန္တိကေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မာဠကတော နိက္ခမိတွာ သတိံ ပဋိလဘန္တေန သဟဂစ္ဆန္တဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ပက္ကန္တော, အညဿ ယဿ မာဠကေ နာရောစိတံ, တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အာရောစေန္တေန ပန အဝသာနေ ‘‘ဝေဒယတီတိ မံ အာယသ္မာ ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’’တိ, တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុយកសេចក្តីនេះជាគោល ហើយប្រាប់ដោយភាសាណាមួយ ក៏គួរពិតប្រាកដ។ លុះប្រាប់រួចហើយ ប្រសិនបើចង់ដាក់វ័ត គប្បីដាក់ក្នុងកណ្តាលសង្ឃតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ សូម្បីតែដាក់ក្នុងសំណាក់ភិក្ខុមួយរូប ក៏គួរដែរ។ ភិក្ខុដែលចេញពីមាលកសីមាហើយ នឹកឃើញឡើងវិញ (ចង់ដាក់វ័ត) គប្បីដាក់ក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលដើរទៅជាមួយគ្នា។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះចៀសចេញទៅបាត់ហើយ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុដទៃណាមួយដែលខ្លួនមិនទាន់បានប្រាប់ក្នុងមាលកសីមា ហើយសឹមដាក់ចុះ។ ចំណែកភិក្ខុកាលដែលនឹងប្រាប់ ក្នុងពេលចុងក្រោយ គប្បីពោលថា «Vedayatīti maṃ āyasmā dhāretu» (សូមលោកមានអាយុចាំទុកនូវខ្ញុំថា ជាអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត)។ បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុពីររូប គប្បីពោលថា «Āyasmantā dhārentu» (សូមលោកមានអាយុទាំងពីរចាំទុក) បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុបីរូប គប្បីពោលថា «Āyasmanto dhārentu» (សូមលោកមានអាយុទាំងឡាយចាំទុក)។ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានដាក់វ័តរួចហើយ ភិក្ខុនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុវិញ។

သစေ အပ္ပဘိက္ခုကော ဝိဟာရော ဟောတိ, သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ, ဝတ္တံ အနိက္ခိပိတွာ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိယော ဂဏေတဗ္ဗာ. အထ န သက္ကာ သောဓေတုံ, ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္စူသသမယေ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဝါ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပတော, အပရိက္ခိတ္တဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ မဟာမဂ္ဂတော ဩက္ကမ္မ ဂုမ္ဗေန ဝါ ဝတိယာ ဝါ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. အန္တောအရုဏေယေဝ ဝုတ္တနယေန ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ အညော ကောစိ ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ, သစေ ဧသ တံ ပဿတိ, သဒ္ဒံ ဝါဿ သုဏာတိ, အာရောစေတဗ္ဗံ. အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒေါ စ.

ប្រសិនបើវត្តមានភិក្ខុតិច ហើយមានភិក្ខុជាសភាគ (ត្រូវអាបត្តិដូចគ្នា) ស្នាក់នៅជាមួយ ភិក្ខុនោះមិនបាច់ដាក់វ័តឡើយ គប្បីរាប់រាត្រីនៅក្នុងវត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើមិនអាចជម្រះបាន គប្បីដាក់វ័តតាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ហើយក្នុងវេលាជិតភ្លឺ គប្បីទៅជាមួយភិក្ខុ ៤ ឬ ៥ រូប ហើយឆ្លងឱ្យហួសពីរបងវត្ត (ចំពោះវត្តដែលមានរបងព័ទ្ធជុំវិញ) ឬឆ្លងឱ្យហួសពីចម្ងាយពីរចោលដីកំប៉ែត (ចំពោះវត្តដែលគ្មានរបងព័ទ្ធជុំវិញ) វាងចេញពីផ្លូវធំ ហើយអង្គុយក្នុងទីកំបាំងដោយគុម្ពឈើ ឬរបង។ ក្នុងវេលាមុនអរុណរះ គប្បីសមាទានវ័តតាមន័យដែលបានពោលហើយ ហើយប្រាប់ (ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ)។ ប្រសិនបើមានភិក្ខុដទៃណាមួយ ដើរមកកាន់ទីនោះដោយកិច្ចការណាមួយ ប្រសិនបើភិក្ខុនេះឃើញភិក្ខុនោះ ឬបានឮសំឡេងរបស់ភិក្ខុនោះ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនោះ។ បើមិនប្រាប់ទេ រមែងមានការដាច់រាត្រីផង និងការដាច់វ័តផង។

အထ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ ဧဝ, ဝတ္တဘေဒေါ ပန နတ္ထိ. အာရောစိတကာလတော ပဋ္ဌာယ စ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ သေသေဟိ သတိ ကရဏီယေ ဂန္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ တဿ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ကေနစိ ကမ္မေန ပုရေအရုဏေယေဝ ဂစ္ဆတိ, အညံ ဝိဟာရတော နိက္ခန္တံ ဝါ အာဂန္တုကံ ဝါ ယံ ပဌမံ ပဿတိ, တဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အယဉ္စ ယသ္မာ ဂဏဿ အာရောစေတွာ ဘိက္ခူနဉ္စ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာဝ ဝသိ, တေနဿ ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသော ဝါ ဝိပ္ပဝါသော ဝါ န ဟောတိ. သစေ န ကဉ္စိ ပဿတိ, ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂတဘိက္ခူသု ဧကဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘ယံ ပဌမံ ပဿတိ, တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ; အယံ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ အာဟ.

ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុដើរទៅហួសឧបចារៈ ១២ ហត្ថ ទាំងដែលខ្លួនមិនដឹងសោះ ការដាច់រាត្រីរមែងមានជាប្រាកដ ប៉ុន្តែការដាច់វ័តរមែងមិនមានឡើយ។ ចាប់តាំងពីពេលដែលបានប្រាប់វ័តហើយ វៀរលែងភិក្ខុមួយរូបទុក ភិក្ខុដែលនៅសល់ទាំងឡាយ កាលបើមានកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ ទោះបីជាដើរទៅក៏គួរ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ត្រូវដាក់ចុះនូវវ័តក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះ (ដែលនៅសល់) ដើរទៅមុនអរុណរះដោយសារកិច្ចការណាមួយ ភិក្ខុដទៃដែលចេញពីវត្តក្តី ឬជាភិក្ខុអាគន្តុកៈក្តី ដែលខ្លួនជួបប្រទះមុនគេ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុនោះហើយដាក់ចុះនូវវ័ត។ ក៏ព្រោះតែភិក្ខុ (អ្នកដើរមានត្ត) នេះ បានប្រាប់ដល់គណៈ និងបានកំណត់ដឹងនូវភាពមាននៅនៃភិក្ខុទាំងឡាយហើយទើបនៅ ហេតុនោះ ទោសនៃការប្រព្រឹត្តក្តី ឬការនៅប្រាសក្តី ក្នុងគណៈដែលមានចំនួនថយចុះ (តិចជាង ៤ រូប) រមែងមិនមានដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ប្រសិនបើមិនជួបប្រទះភិក្ខុណាមួយឡើយ ត្រូវទៅកាន់វត្ត ហើយដាក់ចុះនូវវ័តក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុមួយរូប ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅជាមួយខ្លួន ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលយ៉ាងនេះ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ជួបប្រទះភិក្ខុណាជាដំបូង ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយដាក់ចុះនូវវ័ត នេះជាការរក្សានូវភិក្ខុអ្នកដាក់ចុះនូវវ័តហើយ»។

ဧဝံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ အခဏ္ဍံ စရိတွာ ယတ္ထ သိယာ ဝီသတိဂဏော ဘိက္ခုသံဃော, တတ္ထ သော ဘိက္ခု အဗ္ဘေတဗ္ဗော. အဗ္ဘေန္တေဟိ စ ပဌမံ အဗ္ဘာနာရဟော [Pg.18] ကာတဗ္ဗော. အယဉှိ နိက္ခိတ္တဝတ္တတ္တာ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော, ပကတတ္တဿ စ အဗ္ဘာနံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, တသ္မာ ဝတ္တံ သမာဒါပေတဗ္ဗော. ဝတ္တေ သမာဒိန္နေ အဗ္ဘာနာရဟော ဟောတိ. တေနာပိ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ အာရောစေတွာ အဗ္ဘာနံ ယာစိတဗ္ဗံ. အနိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပုန ဝတ္တသမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. သော ဟိ ဆာရတ္တာတိက္ကမေနေဝ အဗ္ဘာနာရဟော ဟောတိ, တသ္မာ သော အဗ္ဘေတဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, အဗ္ဘေတဗ္ဗော’’တိ ပါဠိယံယေဝ အဗ္ဘာနဝိဓိ ဝုတ္တော, အယဉ္စ ဧကာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တော. သစေ ပန ဒွေ တိဿော သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဧကဝတ္ထုကာ ဝါ နာနာဝတ္ထုကာ ဝါ အာပတ္တိယော ဟောန္တိ, တာသံ ဝသေန ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ပန ယသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ ဒါတဗ္ဗံ ဟောတိ, တသ္မာ နံ ပရိဝါသကထာယံယေဝ ကထယိဿာမ.

កាលបើបានប្រព្រឹត្តមានត្តអស់ ៦ រាត្រី មិនឲ្យដាច់មិនឲ្យធ្លាយយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងសីមាណាដែលមានភិក្ខុសង្ឃជាគណៈ ២០ រូប គង់នៅ ក្នុងសីមានោះ ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភាន (ស្រង់ចេញពីអាបត្តិ)។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងអព្ភាន ជាដំបូង ត្រូវធ្វើភិក្ខុនោះឲ្យជាអ្នកគួរដល់អព្ភានជាមុនសិន។ ព្រោះថា ភិក្ខុនេះ ដោយសារតែខ្លួនបានដាក់ចុះនូវវ័តហើយ ទើបឋិតនៅក្នុងឋានៈជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ហើយការធ្វើអព្ភានដល់ប្រក្រតត្តភិក្ខុ រមែងមិនគួរឡើយ ហេតុនោះ ត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសមាទានវ័តឡើងវិញ។ កាលបើបានសមាទានវ័តហើយ ទើបជាអ្នកគួរដល់អព្ភាន។ ភិក្ខុនោះសូម្បីសមាទានវ័តហើយ ប្រាប់ហើយ ត្រូវសូមអព្ភាន។ ចំណែកភិក្ខុដែលមិនបានដាក់ចុះនូវវ័ត កិច្ចក្នុងការសមាទានវ័តជាថ្មី រមែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះថា ភិក្ខុនោះ គ្រាន់តែល่วงហួស ៦ រាត្រីទៅ ក៏ជាអ្នកគួរដល់អព្ភានតែម្តង ហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភាន។ ក្នុងពាក្យនោះ វិធីអព្ភានណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងព្រះបាលីថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវសង្ឃអព្ភានយ៉ាងនេះ» វិធីអព្ភាននេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬច្រើនក្តី ដែលមានវត្ថុដូចគ្នាក្តី មានវត្ថុផ្សេងគ្នាក្តី ត្រូវធ្វើកម្មវាចាដោយអំណាចនៃអាបត្តិទាំងនោះ។ ត្រូវឲ្យអប្បដិច្ឆន្នមានត្តយ៉ាងនេះ។ ចំណែកឯបដិច្ឆន្នមានត្ត ព្រោះតែត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសរួចហើយ ព្រោះតែអាបត្តិដែលលាក់ទុក ហេតុនោះ យើងនឹងសម្តែងនូវបដិច្ឆន្នមានត្តនោះ ក្នុងបរិវាសកថាឯណោះវិញ។

ပရိဝါသကထာ

បរិវាសកថា

၁၀၂. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဒေတူ’’တိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပရိဝါသော စ မာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တံ. တဿ ယသ္မာ အာဂတာဂတဋ္ဌာနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စမာနော ပါဠိ ဝိယ အတိဝိတ္ထာရံ အာပဇ္ဇတိ, န စ သက္ကာ ဟောတိ သုခေန ပရိဂ္ဂဟေတုံ, တသ္မာ နံ သမောဓာနေတွာ ဣဓေဝ ဒဿယိဿာမ.

១០២. ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងព្រះបាលីនូវបរិវាសផង នូវមានត្តផង ដោយអាការៈជាច្រើន ដោយន័យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យឯកាហបរិវាស (បរិវាស ១ ថ្ងៃ) ដល់ភិក្ខុឧទាយី ព្រោះអាបត្តិសញ្ចេតនិកាសុក្កវិសដ្ឋិមួយ ដែលលាក់ទុកអស់ ១ ថ្ងៃ»។ ព្រោះតែបរិវាសនិងមានត្តនោះ កាលបើពោលនូវសេចក្តីវិនិច្ឆ័យក្នុងកន្លែងដែលមកដល់ហើយៗ រមែងដល់នូវសេចក្តីពិស្តារហួសហេតុ ដូចជាព្រះបាលីដែរ និងមិនអាចដើម្បីកំណត់យកបានដោយងាយឡើយ ហេតុនោះ យើងនឹងប្រមូលរួមបញ្ចូលគ្នានូវបរិវាសនិងមានត្តនោះ ហើយនឹងបង្ហាញក្នុងទីនេះតែម្តង។

အယဉှိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမ – ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော, သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော, သမောဓာနပရိဝါသောတိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော တာဝ ယထာပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ဒါတဗ္ဗော. ကဿစိ ဟိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတိ ယထာ အယံ ဥဒါယိတ္ထေရဿ, ကဿစိ ဒွီဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ယထာ ပရတော အာဂတာ ဥဒါယိတ္ထေရဿေဝ, ကဿစိ ဧကာ အာပတ္တိ ဟောတိ ယထာ အယံ, ကဿစိ ဒွေ တိဿော တတုတ္တရိ ဝါ ယထာ ပရတော အာဂတာ, တသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသံ ဒေန္တေန ပဌမံ တာဝ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော.

ព្រោះថា បរិវាសដែលបំណងយកក្នុងទីនេះ មាន ៣ យ៉ាងគឺ បដិច្ឆន្នបរិវាស សុទ្ធន្តបរិវាស និងសមោធានបរិវាស។ ក្នុងបរិវាសទាំងនោះ ជាដំបូង បដិច្ឆន្នបរិវាស ត្រូវឲ្យតាមចំនួនថ្ងៃដែលលាក់ទុកនូវអាបត្តិ។ ព្រោះថា ភិក្ខុខ្លះ មានអាបត្តិដែលលាក់ទុកអស់ ១ ថ្ងៃ ដូចជាអាបត្តិនេះរបស់ព្រះឧទាយិត្ថេរ ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិដែលលាក់ទុកអស់ ២ ថ្ងៃជាដើម ដូចជាអាបត្តិទាំងឡាយដែលមកខាងក្រោយរបស់ព្រះឧទាយិត្ថេរនោះឯង ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិមួយ ដូចជាអាបត្តិនេះ ភិក្ខុខ្លះមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬលើសពីនោះទៅទៀត ដូចជាអាបត្តិទាំងឡាយដែលមកខាងក្រោយ ហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកឲ្យនូវបដិច្ឆន្នបរិវាស ជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវដឹងនូវភាពនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកជាមុនសិន។

အယဉှိ အာပတ္တိ နာမ ဒသဟာကာရေဟိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ. တတ္ထာယံ မာတိကာ – အာပတ္တိ စ ဟောတိ အာပတ္တိသညီ စ, ပကတတ္တော စ ဟောတိ ပကတတ္တသညီ [Pg.19] စ, အနန္တရာယိကော စ ဟောတိ အနန္တရာယိကသညီ စ, ပဟု စ ဟောတိ ပဟုသညီ စ, ဆာဒေတုကာမော စ ဟောတိ ဆာဒေတိ စာတိ.

ព្រោះថា អាបត្តិនេះ រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក ដោយអាការៈ ១០ យ៉ាង។ ក្នុងអាការៈទាំងនោះ នេះជាមាតិកា៖ ជាអាបត្តិផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិផង, ជាប្រក្រតត្តភិក្ខុផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាប្រក្រតត្តភិក្ខុផង, ជាអ្នកមិនមានអន្តរាយផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអ្នកមិនមានអន្តរាយផង, ជាអ្នកអាច (ដើម្បីប្រាប់) ផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអ្នកអាចផង, ជាអ្នកចង់លាក់បាំងផង និងលាក់បាំងផង។

တတ္ထ အာပတ္တိ စ ဟောတိ အာပတ္တိသညီ စာတိ ယံ အာပန္နော, သာ အာပတ္တိယေဝ ဟောတိ. သောပိ စ တတ္ထ အာပတ္တိသညီယေဝ. ဣတိ ဇာနန္တော ဆာဒေတိ, ဆန္နာဝ ဟောတိ. အထ ပနာယံ တတ္ထ အနာပတ္တိသညီ, အစ္ဆန္နာ ဟောတိ, အနာပတ္တိ ပန အာပတ္တိသညာယပိ အနာပတ္တိသညာယပိ ဆာဒေန္တေနာပိ အစ္ဆာဒိတာဝ ဟောတိ. လဟုကံ ဝါ ဂရုကာတိ ဂရုကံ ဝါ လဟုကာတိ ဆာဒေတိ, အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတိ, အာပတ္တိ ပန အစ္ဆန္နာ ဟောတိ. ဂရုကံ လဟုကာတိ မညမာနော ဒေသေတိ, နေဝ ဒေသိတာ ဟောတိ, န ဆန္နာ. ဂရုကံ ဂရုကာတိ ဉတွာ ဆာဒေတိ, ဆန္နာ ဟောတိ. ဂရုကလဟုကဘာဝံ န ဇာနာတိ, အာပတ္တိံ ဆာဒေမီတိ ဆာဒေတိ, ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ក្នុងមាតិកានោះ ពាក្យថា «ជាអាបត្តិផង និងមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិផង» នោះគឺ អាបត្តិណាដែលភិក្ខុត្រូវហើយ អាបត្តិនោះជាអាបត្តិពិតប្រាកដ ហើយភិក្ខុនោះសោត ក៏មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងអាបត្តិនោះថាជាអាបត្តិពិតប្រាកដ។ កាលបើដឹងយ៉ាងនេះហើយលាក់បាំងទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុនេះ មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងអាបត្តិនោះថា មិនមែនជាអាបត្តិទៅវិញ រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯអនាបត្តិ (ការមិនត្រូវអាបត្តិ) ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអាបត្តិក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាជាអនាបត្តិក្តី ទោះបីជាលាក់បាំងទុកក្តី ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើលាក់បាំងអាបត្តិស្រាលថាជាអាបត្តិធ្ងន់ក្តី ឬលាក់បាំងអាបត្តិធ្ងន់ថាជាអាបត្តិស្រាលក្តី ភិក្ខុនោះរមែងឋិតនៅក្នុងចំណែកនៃភិក្ខុទ្រុស្តសីល (អលជ្ជី) ប៉ុន្តែអាបត្តិនោះ រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ភិក្ខុដែលសម្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ថាជាអាបត្តិស្រាលហើយសម្តែង រមែងមិនឈ្មោះថា បានសម្តែងឡើយ ហើយក៏មិនឈ្មោះថា លាក់ទុកដែរ។ ភិក្ខុដឹងថាអាបត្តិធ្ងន់ជាអាបត្តិធ្ងន់ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ភិក្ខុដែលមិនដឹងនូវភាពជាអាបត្តិធ្ងន់ឬអាបត្តិស្រាល ប៉ុន្តែលាក់ទុកដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងលាក់ទុកនូវអាបត្តិ» រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។

ပကတတ္တောတိ တိဝိဓံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကတော – သော စေ ပကတတ္တသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ, ဆန္နာ ဟောတိ. အထ ‘‘မယှံ သံဃေန ကမ္မံ ကတ’’န္တိ အပကတတ္တသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ, အစ္ဆန္နာ ဟောတိ. အပကတတ္တေန ပကတတ္တသညိနာ ဝါ အပကတတ္တသညိနာ ဝါ ဆာဒိတာပိ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

ពាក្យថា «ជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ» នោះគឺ ភិក្ខុដែលសង្ឃមិនបានធ្វើឧក្ខេបនីយកម្មទាំង ៣ យ៉ាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុ ដោយគិតថា «សង្ឃបានធ្វើកម្ម (ឧក្ខេបនីយកម្ម) ដល់អាត្មាអញហើយ» ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ អាបត្តិដែលភិក្ខុមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុលាក់ទុក ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមែនជាប្រក្រតត្តភិក្ខុក្តី ទោះបីជាលាក់ទុកហើយក៏ដោយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។ សេចក្តីនេះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយក៏បានពោលទុកមកហើយថា៖

‘‘အာပဇ္ဇတိ ဂရုကံ သာဝသေသံ,ဆာဒေတိ အနာဒရိယံ ပဋိစ္စ;

န ဘိက္ခုနီ နော စ ဖုသေယျ ဝဇ္ဇံ,ပဉှာ မေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၈၁);

«ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិធ្ងន់ដែលមានចំណែកសេសសល់ (គឺសង្ឃាទិសេស) ហើយលាក់ទុកព្រោះតែភាពមិនអើពើ ភិក្ខុនោះមិនមែនជាភិក្ខុនីឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវពាល់ត្រូវនូវទោស (អាបត្តិទុក្កដព្រោះការលាក់បាំង) ឡើយ ប្រស្នានេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានគិតគូរហើយ»។

အယဉှိ ပဉှော ဥက္ခိတ္တကေန ကထိတော.

ព្រោះថា ប្រស្នានេះ ត្រូវបានដោះស្រាយដោយភិក្ខុដែលត្រូវសង្ឃលើកវត្ត (ឧក្ខិត្តកភិក្ខុ)។

အနန္တရာယိကောတိ ယဿ ဒသသု အန္တရာယေသု ဧကောပိ နတ္ထိ, သော စေ အနန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ, ဆန္နာ ဟောတိ. သစေပိ သော ဘီရုကဇာတိကတာယ အန္ဓကာရေ အမနုဿစဏ္ဍမိဂဘယေန အန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ, အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. ယဿ ဟိ ပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဝသန္တဿ ကန္ဒရံ ဝါ နဒိံ ဝါ အတိက္ကမိတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ ဟောတိ, အန္တရာမဂ္ဂေ စ စဏ္ဍဝါဠအမနုဿာဒိဘယံ အတ္ထိ, မဂ္ဂေ အဇဂရာ နိပဇ္ဇန္တိ, နဒီ ပူရာ ဟောတိ, ဧကသ္မိံ ပန သတိယေဝ အန္တရာယေ အန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ [Pg.20] ဆာဒေတိ, အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. အန္တရာယိကဿ ပန အန္တရာယိကသညာယ ဝါ အနန္တရာယိကသညာယ ဝါ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ពាក្យថា «ជាអ្នកមិនមានអន្តរាយ» នោះគឺ ភិក្ខុណាដែលមិនមានអន្តរាយសូម្បីតែមួយ ក្នុងចំណោមអន្តរាយទាំង ១០ យ៉ាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមានអន្តរាយ ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ទោះបីជាភិក្ខុនោះ ដោយសារតែខ្លួនជាមនុស្សមានជាតិខ្លាច ក្នុងទីងងឹត មានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយ ព្រោះតែខ្លាចអមនុស្ស និងសត្វសាហាវ ហើយលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ព្រោះថា ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងវត្តលើភ្នំ ត្រូវឆ្លងកាត់ជ្រោះក្តី ស្ទឹងក្តី ដើម្បីទៅប្រាប់អាបត្តិ ហើយនៅកណ្តាលផ្លូវសោត ក៏មានភ័យអំពីសត្វសាហាវ និងអមនុស្សជាដើម មានពស់ថ្លាន់ដេកពាំងនៅលើផ្លូវ ទឹកស្ទឹងក៏ពេញប្រៀប ប៉ុន្តែ កាលបើមានអន្តរាយសូម្បីតែមួយយ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយ ហើយលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមានអន្តរាយពិតប្រាកដ ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមានអន្តរាយក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនមានអន្តរាយក្តី កាលដែលលាក់ទុក ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។

ပဟူတိ ယော သက္ကောတိ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ဂန္တုဉ္စေဝ အာရောစေတုဉ္စ; သော စေ ပဟုသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ, ဆန္နာ ဟောတိ. သစဿ မုခေ အပ္ပမတ္တကော ဂဏ္ဍော ဝါ ဟောတိ, ဟနုကဝါတော ဝါ ဝိဇ္ဈတိ, ဒန္တော ဝါ ရုဇ္ဇတိ, ဘိက္ခာ ဝါ မန္ဒာ လဒ္ဓါ ဟောတိ, တာဝတကေန ပန နေဝ ဝတ္တုံ န သက္ကောတိ န ဂန္တုံ; အပိစ ခေါ န သက္ကောမီတိ သညီ ဟောတိ, အယံ ပဟု ဟုတွာ အပ္ပဟုသညီ နာမ. ဣမိနာ ဆာဒိတာပိ အစ္ဆာဒိတာ. အပ္ပဟုနာ ပန ဝတ္တုံ ဝါ ဂန္တုံ ဝါ အသမတ္ထေန ပဟုသညိနာ ဝါ အပ္ပဟုသညိနာ ဝါ ဆာဒိတာ ဟောတု, အစ္ဆာဒိတာဝ.

ពាក្យថា «ជាអ្នកអាច» នោះគឺ ភិក្ខុណាដែលអាចដើម្បីទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុផង និងដើម្បីប្រាប់ផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនអាច ហើយលាក់ទុក រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប្រសិនបើក្នុងមាត់របស់ភិក្ខុនោះ មានបូសបន្តិចបន្តួចក្តី មានខ្យល់ចាក់ស្រពោនថ្គាមក្តី ឈឺធ្មេញក្តី ឬបានចង្ហាន់តិចតួចក្តី ប៉ុន្តែ ដោយសារហេតុត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាមិនអាចដើម្បីនិយាយ ឬមិនអាចដើម្បីដើរទៅនោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ភិក្ខុនោះបែរជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថា «អាត្មាអញមិនអាចឡើយ» ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកអាច ប៉ុន្តែមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនអាច។ អាបត្តិដែលភិក្ខុនេះលាក់ទុកហើយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមិនអាចពិតប្រាកដ គឺមិនអាចដើម្បីនិយាយក្តី ដើម្បីដើរទៅក្តី ទោះបីជាមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនអាចក្តី ឬមានសេចក្តីសម្គាល់ថាខ្លួនមិនអាចក្តី ទោះបីជាលាក់ទុកហើយក៏ដោយ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកជាដាច់ខាត។

ဆာဒေတုကာမော စ ဟောတိ ဆာဒေတိ စာတိ ဣဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သစေ ပန ဆာဒေဿာမီတိ ဓုရနိက္ခေပံ ကတွာ ပုရေဘတ္တေ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တေ ဝါ ပဌမယာမာဒီသု ဝါ လဇ္ဇိဓမ္မံ ဩက္ကမိတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ အာရောစေတိ, အယံ ဆာဒေတုကာမော န ဆာဒေတိ နာမ.

ពាក្យមាតិកាទាំងពីរថា «ជាអ្នកចង់លាក់បាំងផង និងលាក់បាំងផង» នេះ មានសេចក្តីច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុបានទម្លាក់ចោលនូវធុរៈ (គឺការមិនប្រាប់អាបត្តិ) ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងលាក់ទុក» ក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ឬក្នុងបឋមយាមជាដើមក្តី ហើយត្រឡប់មកកាន់លជ្ជីធម៌ (ធម៌គឺសេចក្តីខ្មាស) វិញ ក៏ប្រាប់អាបត្តិក្នុងរវាងអរុណមិនទាន់រះតែម្តង ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកចង់លាក់បាំង ប៉ុន្តែមិនបានលាក់បាំងឡើយ។

ယဿ ပန အဘိက္ခုကေ ဌာနေ ဝသန္တဿ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော အာဂမနံ အာဂမေန္တဿ သဘာဂသန္တိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တဿ အဒ္ဓမာသောပိ မာသောပိ အတိက္ကမတိ, အယံ န ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ နာမ, အယမ္ပိ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងកន្លែងដែលមិនមានភិក្ខុ ត្រូវអាបត្តិហើយ កាលរង់ចាំការមកដល់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគ (ភិក្ខុដូចគ្នា) ឬកាលដែលដើរទៅកាន់សំណាក់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគនោះ ទោះបីជាកន្លះខែក្តី មួយខែក្តី កន្លងហួសទៅ ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនចង់លាក់បាំង ប៉ុន្តែលាក់បាំង អាបត្តិនេះសោត ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ។

ယော ပန အာပန္နမတ္တောဝ အဂ္ဂိံ အက္ကန္တပုရိသော ဝိယ သဟသာ အပက္ကမိတွာ သဘာဂဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာဝိ ကရောတိ, အယံ န ဆာဒေတုကာမောဝ န ဆာဒေတိ နာမ. သစေ ပန သဘာဂံ ဒိသွာပိ ‘‘အယံ မေ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ’’တိ လဇ္ဇာယ နာရောစေတိ, ဆန္နာဝ ဟောတိ အာပတ္တိ. ဥပဇ္ဈာယာဒိဘာဝေါ ဟိ ဣဓ အပ္ပမာဏံ အဝေရိသဘာဂမတ္တမေဝ ပမာဏံ, တသ္မာ အဝေရိသဘာဂဿ သန္တိကေ အာရောစေတဗ္ဗာ.

ចំណែកឯភិក្ខុណា គ្រាន់តែត្រូវអាបត្តិភ្លាម ក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ចៀសចេញទៅ ដូចជាបុរសដែលជាន់លើភ្លើង ហើយទៅកាន់កន្លែងនៃភិក្ខុដែលមានសភាគ រួចធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ (បើកចំហ) ភិក្ខុនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនចង់លាក់បាំងផង និងមិនបានលាក់បាំងផង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ទោះបីជាឃើញភិក្ខុដែលមានសភាគហើយក៏ដោយ ហើយមិនប្រាប់ព្រោះតែសេចក្តីខ្មាស ដោយគិតថា «ភិក្ខុនេះជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ឬជាព្រះអាចារ្យរបស់អាត្មាអញ» អាបត្តិនោះ រមែងឈ្មោះថា លាក់ទុកពិតប្រាកដ។ ព្រោះថា ភាពជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍ជាដើមក្នុងទីនេះ មិនមែនជាប្រមាណ (មិនមែនជាគ្រឿងវាស់វែង) ឡើយ គឺមានតែភាពជាភិក្ខុដែលមានសភាគមិនមែនជាសត្រូវប៉ុណ្ណោះ ទើបជាប្រមាណ ហេតុនោះ ត្រូវប្រាប់ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលមានសភាគមិនមែនជាសត្រូវ។

ယော ပန ဝိသဘာဂေါ ဟောတိ သုတွာ ပကာသေတုကာမော, ဧဝရူပဿ ဥပဇ္ဈာယဿာပိ သန္တိကေ န အာရောစေတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပုရေဘတ္တံ ဝါ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတု ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ, ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ ယာဝ အရုဏံ န ဥဂ္ဂစ္ဆတိ တာဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ စ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အာပန္နဿ ပန သန္တိကေ အာဝိ [Pg.21] ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ အာဝိ ကရောတိ, အာပတ္တိ အာဝိကတာ ဟောတိ, ဒုက္ကဋာ ပန န မုစ္စတိ, တသ္မာ သုဒ္ဓဿ သန္တိကေ အာဝိကာတဗ္ဗာ. အာဝိကရောန္တော စ ‘‘တုယှံ သန္တိကေ ဧကံ အာပတ္တိံ အာဝိကရောမီ’’တိ ဝါ ‘‘အာစိက္ခာမီ’’တိ ဝါ ‘‘အာရောစေမီ’’တိ ဝါ ‘‘မမ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပန္နဘာဝံ ဇာနာဟီ’’တိ ဝါ ဝဒတု, ‘‘ဧကံ ဂရုကာပတ္တိံ အာဝိကရောမီ’’တိအာဒိနာ ဝါ နယေန ဝဒတု, သဗ္ဗေဟိပိ အာကာရေဟိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာဝ ဟောတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. သစေ ပန လဟုကာပတ္တိံ အာဝိကရောမီတိအာဒိနာ နယေန ဝဒတိ, ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, ဝတ္ထုံ အာရောစေတိ, အာပတ္တိံ အာရောစေတိ, ဥဘယံ အာရောစေတိ, တိဝိဓေနာပိ အာရောစိတာဝ ဟောတိ. ဣတိ ဣမာနိ ဒသ ကာရဏာနိ ဥပလက္ခေတွာ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသံ ဒေန္တေန ပဌမမေဝ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော.

ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណាជាវិសភាគ (មិនមែនជាសភាគ) កាលបើបានឮហើយ ចង់ផ្សព្វផ្សាយ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះឧបជ្ឈាយ៍សូម្បីមានសភាពបែបនោះ ក៏មិនត្រូវប្រាប់ឡើយ។ ក្នុងរឿងនោះ ទោះបីជាត្រូវអាបត្តិក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ក្នុងពេលថ្ងៃក្តី យប់ក្តី ដរាបណាអរុណមិនទាន់រះឡើង ត្រូវប្រាប់ក្នុងរវាងនោះ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក និងព្រោះតែបច្ច័យគឺការលាក់ទុកនោះ រមែងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសមានសភាគគ្នា ការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ រមែងមិនគួរឡើយ។ ប្រសិនបើធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ប៉ុន្តែមិនរួចផុតចាកអាបត្តិទុក្កដឡើយ ហេតុនោះ ត្រូវធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុដែលស្អាតស្អំ (មិនត្រូវអាបត្តិ)។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ទោះបីជានិយាយថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិមួយក្នុងសំណាក់របស់លោក» ក្តី ឬថា «ខ្ញុំសូមប្រាប់» ក្តី ឬថា «ខ្ញុំសូមជម្រាប» ក្តី ឬនិយាយថា «សូមលោកជ្រាបនូវភាពដែលខ្ញុំត្រូវអាបត្តិមួយ» ក្តី ឬនិយាយដោយន័យជាដើមថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិធ្ងន់មួយ» ក្តី ដោយអាការៈទាំងពួងសូម្បីទាំងអស់នេះ ក៏រមែងឈ្មោះថា មិនបានលាក់ទុកឡើយ សេចក្តីនេះមានពោលទុកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនិយាយដោយន័យជាដើមថា «ខ្ញុំសូមធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអាបត្តិស្រាល» (ទាំងដែលខ្លួនត្រូវអាបត្តិធ្ងន់) អាបត្តិនោះរមែងឈ្មោះថា លាក់ទុក។ ប្រសិនបើប្រាប់តែវត្ថុ ប្រាប់តែអាបត្តិ ឬប្រាប់ទាំងពីរយ៉ាង ទោះបីជាប្រាប់ដោយវិធីទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ក៏រមែងឈ្មោះថា ប្រាប់ហើយដូចគ្នា។ កាលបើបានកំណត់ដឹងនូវហេតុទាំង ១០ យ៉ាងនេះយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុអ្នកឲ្យនូវបដិច្ឆន្នបរិវាស ជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវដឹងនូវភាពនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក។

တတော ပဋိစ္ဆန္နဒိဝသေ စ အာပတ္တိယော စ သလ္လက္ခေတွာ သစေ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ – ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္န’’န္တိ ဧဝံ ယာစာပေတွာ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဝါစံ ဝတွာ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော. အထ ဒွီဟတီဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, ဒွီဟပဋိစ္ဆန္နံ တီဟပဋိစ္ဆန္နံ စတူဟပဋိစ္ဆန္နံ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဆာဟပဋိစ္ဆန္နံ သတ္တာဟပဋိစ္ဆန္နံ အဋ္ဌာဟပဋိစ္ဆန္နံ နဝါဟပဋိစ္ဆန္နံ ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဧကာဒသာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဒွါဒသာဟပအစ္ဆန္နံ တေရသာဟပဋိစ္ဆန္နံ စုဒ္ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဧဝံ ယာဝ စုဒ္ဒသ ဒိဝသာနိ ဒိဝသဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ပဉ္စဒသ ဒိဝသာနိ ပဋိစ္ဆန္နာယ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဝတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တတော ယာဝ ဧကူနတိံသတိမော ဒိဝသော, တာဝ အတိရေကပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ.

បន្ទាប់ពីនោះមក ភិក្ខុត្រូវកំណត់ដឹងនូវថ្ងៃដែលបិទបាំង និងអាបត្តិទាំងឡាយ បើសិនជាអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យសូមយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេស គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ មួយលើក...» រួចហើយសូត្រកម្មវាចាតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងទីនេះ ហើយត្រូវឲ្យបរិវាស។ បើជាអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់ ២ ថ្ងៃ ឬ ៣ ថ្ងៃជាដើម ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យតាមចំនួនថ្ងៃ រហូតដល់ ១៤ ថ្ងៃ គឺ អាបត្តិបិទបាំងទុក ២ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៣ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៤ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៥ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៦ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៧ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៨ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ៩ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១០ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១១ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១២ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១៣ ថ្ងៃ អាបត្តិបិទបាំងទុក ១៤ ថ្ងៃ។ ចំពោះអាបត្តិដែលបិទបាំងទុកអស់ ១៥ ថ្ងៃ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា «អាបត្តិបិទបាំងទុកកន្លះខែ» (បក្ខប្បដិច្ឆន្នៈ)។ បន្ទាប់ពីនោះមក រហូតដល់ថ្ងៃទី ២៩ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា «អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងកន្លះខែ» (អតិរេកបក្ខប្បដិច្ឆន្នៈ)។

တတော မာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဒွေမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဒွေမာသပဋိစ္ဆန္နံ တေမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကတေမာသပဋိစ္ဆန္နံ စတုမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကစတုမာသပဋိစ္ဆန္နံ ပဉ္စမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကပဉ္စမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဆမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဆမာသပဋိစ္ဆန္နံ သတ္တမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကသတ္တမာသပဋိစ္ဆန္နံ အဋ္ဌမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကအဋ္ဌမာသပဋိစ္ဆန္နံ နဝမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကနဝမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဧကာဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဧကာဒသမာသပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဧဝံ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. သံဝစ္ဆရေ ပရိပုဏ္ဏေ ဧကသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ. တတော ပရံ အတိရေကဧကသံဝစ္ဆရ… ဒွေသံဝစ္ဆရ… အတိရေကဒွေသံဝစ္ဆရ… တိသံဝစ္ဆရ… အတိရကေတိသံဝစ္ဆရ… စတုသံဝစ္ဆရ… အတိရေကစတုသံဝစ္ဆရ… ပဉ္စသံဝစ္ဆရ… အတိရေကပဉ္စသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ [Pg.22] ဧဝံ ယာဝ သဋ္ဌိသံဝစ္ဆရ… အတိရေကသဋ္ဌိသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဝါ တတော ဝါ ဘိယျောပိ ဝတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

បន្ទាប់ពីនោះមក ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យយ៉ាងនេះថា អាបត្តិបិទបាំងទុកមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំមួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំពីរខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំបីខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំបួនខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកដប់ខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងដប់ខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកដប់មួយខែ អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងដប់មួយខែ។ កាលបើគ្រប់មួយឆ្នាំ ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា អាបត្តិបិទបាំងទុកមួយឆ្នាំ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យថា អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងមួយឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកពីរឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងពីរឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកបីឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបីឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកបួនឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងបួនឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកប្រាំឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងប្រាំឆ្នាំ រហូតដល់អាបត្តិបិទបាំងទុកហុកសិបឆ្នាំ... អាបត្តិបិទបាំងទុកលើសជាងហុកសិបឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនោះទៅទៀត ក៏ត្រូវពោលផ្គូផ្គងពាក្យយ៉ាងនោះដែរ។

သစေ ပန ဒွေ တိဿော တတုတ္တရိ ဝါ အာပတ္တိယော ဟောန္တိ, ယထာ ဣဓ ဧကံ အာပတ္တိန္တိ ဝုတ္တံ; ဧဝံ ဒွေ အာပတ္တိယော တိဿော အာပတ္တိယောတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတော ပရံ ပန သတံ ဝါ ဟောတု သဟဿံ ဝါ, သမ္ဗဟုလာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နာနာဝတ္ထုကာသုပိ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ – ဧကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ, ဧကံ ကာယသံသဂ္ဂံ, ဧကံ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစံ, ဧကံ အတ္တကာမံ, ဧကံ သဉ္စရိတ္တံ, ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဂဏနဝသေန ဝါ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ နာနာဝတ္ထုကာယော ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါ, ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ နာမမတ္တဝသေန ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ម៉្យាងទៀត បើសិនជាមានអាបត្តិ ២ ឬ ៣ ឬច្រើនជាងនោះ ដូចដែលក្នុងទីនេះពោលថា «អាបត្តិមួយលើក» យ៉ាងណា ក្នុងទីនោះក៏ត្រូវពោលថា «អាបត្តិពីរលើក» ឬ «អាបត្តិបីលើក» យ៉ាងនោះដែរ។ តែបើលើសពីនោះទៅ ទោះបីជា ១០០ ឬ ១០០០ លើកក៏ដោយ គួរពោលថា «អាបត្តិច្រើនលើក» (សម្ពហុលា)។ សូម្បីក្នុងអាបត្តិដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា ក៏ត្រូវផ្គូផ្គងពាក្យតាមវិធីផ្សេងៗ គឺតាមអំណាចនៃការរាប់ចំនួនថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិមួយលើក កាយសំសគ្គមួយលើក ទុដ្ឋុល្លវាចាមួយលើក អត្តកាមមួយលើក សញ្ចរិត្តមួយលើក ដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ ឬតាមអំណាចនៃការបញ្ចេញឈ្មោះវត្ថុថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក មានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ ឬតាមអំណាចនៃឈ្មោះត្រឹមតែម៉្យាងថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនលើក បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ខ្លះ។

တတ္ထ နာမံ ဒုဝိဓံ – သဇာတိသာဓာရဏဉ္စ သဗ္ဗသာဓာရဏဉ္စ. တတ္ထ သံဃာဒိသေသောတိ သဇာတိသာဓာရဏံ, အာပတ္တီတိ သဗ္ဗသာဓာရဏံ; တသ္မာ ‘‘သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ သဗ္ဗသာဓာရဏနာမဝသေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣဒဉှိ သဗ္ဗမ္ပိ ပရိဝါသာဒိကံ ဝိနယကမ္မံ ဝတ္ထုဝသေန ဂေါတ္တဝသေန နာမဝသေန အာပတ္တိဝသေန စ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ឈ្មោះមាន ២ យ៉ាង គឺ សជាតិសាធារណៈ (ឈ្មោះទូទៅក្នុងជាតិរបស់ខ្លួន) និង សព្វសាធារណៈ (ឈ្មោះទូទៅដល់ទាំងអស់)។ ក្នុងឈ្មោះទាំងពីរនោះ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាសជាតិសាធារណៈ ពាក្យថា «អាបត្តិ» ជាសព្វសាធារណៈ ព្រោះហេតុនោះ សូម្បីការនិយាយតាមអំណាចនៃឈ្មោះសព្វសាធារណៈថា «ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិច្រើនលើក បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ» ក៏គួរពោលបានដែរ។ ព្រោះថា វិនយកម្មទាំងអស់នេះ មានបរិវាសជាដើម ភិក្ខុគួរធ្វើតាមអំណាចនៃវត្ថុខ្លះ តាមអំណាចនៃគោត្រខ្លះ តាមអំណាចនៃឈ្មោះខ្លះ និងតាមអំណាចនៃអាបត្តិខ្លះ ពិតប្រាកដណាស់។

တတ္ထ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌီ’’တိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ. ‘‘ကာယသံသဂ္ဂေါ’’တိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ, တတ္ထ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ကာယသံသဂ္ဂ’’န္တိအာဒိနာ ဝစနေနာပိ ‘‘နာနာဝတ္ထုကာယော’’တိ ဝစနေနာပိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ ဂဟိတံ ဟောတိ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ ဝစနေနာပိ ‘‘အာပတ္တိယော’’တိ ဝစနေနာပိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ ဂဟိတာ ဟောတိ. ဣဓ ပန ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ’’န္တိ နာမမ္ပိ ဝတ္ထုဂေါတ္တာနိပိ ဂဟိတာနေဝ. ယထာ စ ဣဓ ‘‘အယံ ဥဒါယိ ဘိက္ခူ’’တိ ဝုတ္တံ; ဧဝံ ယော ယော အာပန္နော ဟောတိ, တဿ တဿ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခူ’’တိ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា «សុក្កវិសដ្ឋិ» ជាវត្ថុផង ជាគោត្រផង។ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាឈ្មោះផង ជាអាបត្តិផង។ ពាក្យថា «កាយសំសគ្គ» ជាវត្ថុផង ជាគោត្រផង។ ពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ជាឈ្មោះផង ជាអាបត្តិផង។ ក្នុងចំណោមពាក្យទាំងនោះ សូម្បីតែពាក្យថា «សុក្កវិសដ្ឋិ កាយសំសគ្គ» ជាដើមក្តី ពាក្យថា «មានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា» ក្តី ក៏ឈ្មោះថាបានកាន់យកនូវវត្ថុ និងគោត្ររួចហើយ។ សូម្បីតែពាក្យថា «សង្ឃាទិសេស» ក្តី ពាក្យថា «អាបត្តិទាំងឡាយ» ក្តី ក៏ឈ្មោះថាបានកាន់យកនូវឈ្មោះ និងអាបត្តិរួចហើយ។ ប៉ុន្តែក្នុងទីនេះ ពាក្យថា «បានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា» ឈ្មោះថាកាន់យកទាំងឈ្មោះ ទាំងវត្ថុ និងគោត្ររួចជាស្រេចហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីនេះ លោកពោលទុកយ៉ាងណាថា «ភិក្ខុឈ្មោះឧទាយីនេះ» ភិក្ខុណាដែលត្រូវអាបត្តិ ក៏ត្រូវបញ្ចេញឈ្មោះរបស់ភិក្ខុនោះៗ រួចធ្វើកម្មវាចាថា «ភិក្ខុមានឈ្មោះនេះ...» យ៉ាងនោះដែរ។

ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ စ တေန ဘိက္ခုနာ မာဠကသီမာယမေဝ ‘‘ပရိဝါသံ သမာဒိယာမိ, ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ သမာဒါတဗ္ဗံ[Pg.23]. သမာဒိယိတွာ တတ္ထေဝ သံဃဿ အာရောစေတဗ္ဗံ, အာရောစေန္တေန စ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

លុះចប់កម្មវាចាហើយ ភិក្ខុនោះត្រូវសមាទានវត្តក្នុងមាលកសីមានោះឯង តាមវិធីដែលពោលហើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសមាទាននូវបរិវាស ខ្ញុំព្រះករុណាសមាទាននូវវត្ត»។ លុះសមាទានរួចហើយ ត្រូវប្រាប់ដល់ព្រះសង្ឃក្នុងមាលកសីមានោះឯង កាលបើប្រាប់ ត្រូវប្រាប់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နံ, သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ယာစိံ, တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ အဒါသိ, သောဟံ ပရိဝသာမိ – ‘ဝေဒယာမဟံ, ဘန္တေ, ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះកំពុងនៅបរិវាស បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាដឹងខ្លួន (ថាកំពុងនៅបរិវាស) សូមព្រះសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាអ្នកដឹងខ្លួន (ថាកំពុងនៅបរិវាស)»។

ဣမဉ္စ ပနတ္ထံ ဂဟေတွာ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အာရောစေတွာ သစေ နိက္ခိပိတုကာမော, ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃမဇ္ဈေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. မာဠကတော ဘိက္ခူသု နိက္ခန္တေသု ဧကဿာပိ သန္တိကေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မာဠကတော နိက္ခမိတွာ သတိံ ပဋိလဘန္တေန သဟဂစ္ဆန္တဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ပက္ကန္တော, အညဿ ယဿ မာဠကေ နာရောစိတံ, တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အာရောစေန္တေန စ အဝသာနေ ‘‘ဝေဒယတီတိ မံ အာယသ္မာ ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’’တိ, တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ.

ភិក្ខុកាន់យកសេចក្តីនេះហើយ នឹងប្រាប់ដោយភាសាណាមួយក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។ លុះប្រាប់រួចហើយ បើចង់ដាក់វត្តចុះ ត្រូវដាក់ក្នុងកណ្តាលជំនុំសង្ឃតាមវិធីដែលពោលហើយ។ កាលបើពួកភិក្ខុចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ ទោះបីដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុមួយរូប ក៏គួរដែរ។ ភិក្ខុដែលចេញទៅពីមាលកសីមាហើយ កាលបើបានរលឹកដឹងខ្លួនឡើង ត្រូវដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលដើរទៅជាមួយគ្នា។ បើសិនជាភិក្ខុនោះចៀសចេញទៅបាត់ហើយ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុដទៃដែលខ្លួនមិនទាន់បានប្រាប់ក្នុងមាលកសីមា រួចហើយសឹមដាក់វត្តចុះ។ កាលបើប្រាប់ ក្នុងទីបំផុតត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុចាំទុកនូវខ្ញុំថា ជាអ្នកដឹងខ្លួន»។ បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ២ រូប ត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយពីររូបចាំទុក...» បើប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៣ រូប ត្រូវពោលថា «សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយចាំទុក...»។ ចាប់តាំងពីពេលដែលដាក់វត្តចុះហើយ ភិក្ខុនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តភិក្ខុ (ភិក្ខុប្រក្រតី)។

သစေ အပ္ပဘိက္ခုကော ဝိဟာရော ဟောတိ, သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ, ဝတ္တံ အနိက္ခိပိတွာ ဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော. အထ န သက္ကာ သောဓေတုံ, ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္စူသသမယေ ဧကေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ မာနတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဥပစာရသီမံ အတိက္ကမိတွာ မဟာမဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ တဿ ဘိက္ခုနော ပရိဝါသော အာရောစေတဗ္ဗော. အာရောစေန္တေန သစေ နဝကတရော ဟောတိ, ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ဝုဍ္ဎတရော, ‘‘ဘန္တေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ အညော ကောစိ ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ, သစေ ဧသ တံ ပဿတိ, သဒ္ဒံ ဝါဿ သုဏာတိ, အာရောစေတဗ္ဗံ; အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒေါ စ. အထ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါယေဝ ဟောတိ, ဝတ္တဘေဒေါ ပန နတ္ထိ.

បើសិនជាវត្តមានភិក្ខុតិច ហើយមានភិក្ខុជាសភាគៈ (ត្រូវអាបត្តិដូចគ្នា) រស់នៅជាមួយគ្នា ភិក្ខុមិនត្រូវដាក់វត្តចុះឡើយ ត្រូវកំណត់រាត្រីក្នុងវត្តនោះឯង។ បើមិនអាចជម្រះបានទេ ត្រូវដាក់វត្តចុះតាមវិធីដែលពោលហើយ រួចហើយក្នុងវេលាជិតភ្លឺ ត្រូវដើរទៅជាមួយភិក្ខុមួយរូប ឆ្លងកាត់ឧបចារសីមា វាងចេញពីផ្លូវធំ ទៅអង្គុយក្នុងទីកំបាំង តាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងមហាកម្មមានត្តវណ្ណនា ហើយត្រូវសមាទានវត្តក្នុងពេលដែលអរុណមិនទាន់រះ តាមវិធីដែលពោលហើយ រួចប្រាប់បរិវាសដល់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើប្រាប់ បើភិក្ខុនោះមានវស្សាតិចជាង ត្រូវពោលថា «អាវុសោ»។ បើមានវស្សាច្រើនជាង ត្រូវពោលថា «ភន្តេ»។ បើសិនជាមានភិក្ខុដទៃណាមួយ ដើរមកកាន់ទីនោះដោយកិច្ចការណាមួយ បើភិក្ខុនេះឃើញលោក ឬឮសំឡេងលោក ត្រូវតែប្រាប់ បើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវដាច់វត្ត (វត្តភេទ) ផង។ តែបើភិក្ខុនោះដើរវាងហួសឧបចារៈ ១២ ហត្ថទៅ ដោយមិនដឹងខ្លួនទាល់តែសោះ ក្នុងករណីនេះ នាំឲ្យដាច់រាត្រីតែម៉្យាង ប៉ុន្តែមិនដាច់វត្តឡើយ។

ဥဂ္ဂတေ [Pg.24] အရုဏေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သော ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပက္ကန္တော ဟောတိ, ယံ အညံ သဗ္ဗပဌမံ ပဿတိ, တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ကဉ္စိ န ပဿတိ, ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂတဘိက္ခုဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘ယံ ပဌမံ ပဿတိ, တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ, အယံ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ အာဟ.

កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ត្រូវដាក់វត្តចុះ។ បើសិនជាភិក្ខុ (ជាគូកន) នោះ ចៀសចេញទៅដោយកិច្ចការណាមួយ ភិក្ខុនោះឃើញភិក្ខុដទៃណាជាដំបូងបង្អស់ ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយសឹមដាក់វត្តចុះ។ តែបើមិនឃើញភិក្ខុណាម្នាក់សោះ ត្រូវត្រឡប់ទៅកាន់វត្តវិញ ហើយដាក់វត្តក្នុងសំណាក់ភិក្ខុដែលទៅជាមួយខ្លួននោះ នេះជាគំនិតរបស់ព្រះមហាសុមត្ថេរ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ភិក្ខុឃើញភិក្ខុណាជាដំបូង ត្រូវប្រាប់ភិក្ខុនោះហើយសឹមដាក់វត្តចុះ នេះជាការរក្សានូវភិក្ខុអ្នកដាក់វត្តហើយ»។

ဧဝံ ယတ္တကာနိ ဒိဝသာနိ အာပတ္တိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, တတ္တကာနိ တတော အဓိကတရာနိ ဝါ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထာယ ပရိဝသိတွာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ မာနတ္တံ ယာစိတဗ္ဗံ. အယဉှိ ဝတ္တေ သမာဒိန္နေ ဧဝ မာနတ္တာရဟော ဟောတိ နိက္ခိတ္တဝတ္တေန ပရိဝုတ္ထတ္တာ. အနိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပန ပုန သမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ, သော ဟိ ပဋိစ္ဆန္နဒိဝသာတိက္ကမေနေဝ မာနတ္တာရဟော ဟောတိ, တသ္မာ တဿ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗမေဝ. ဣဒံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ. တံ ဒေန္တေန သစေ ဧကာပတ္တိ ဟောတိ, ပါဠိယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒါတဗ္ဗံ. အထ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ ‘‘သောဟံ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော သံဃံ ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ တိဿန္နံ အာပတ္တီနံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာနံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ ပရိဝါသေ ဝုတ္တနယေနေဝ အာပတ္တိယော စ ဒိဝသေ စ သလ္လက္ခေတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ភិក្ខុនៅបរិវាសអស់ថ្ងៃមានចំនួនប៉ុន្មាន ដែលខ្លួនបានបិទបាំងអាបត្តិទុក ឬនៅឲ្យលើសជាងនោះ ដើម្បីបន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យ (កុក្កុច្ចៈ) យ៉ាងនេះរួចហើយ ត្រូវចូលទៅរកព្រះសង្ឃ សមាទានវត្ត ហើយសូមមានត្ត។ ព្រោះថា ភិក្ខុនេះ លុះត្រាតែសមាទានវត្ត ទើបគួរទទួលមានត្តបាន ព្រោះខ្លួនជាអ្នកបាននៅបរិវាសដោយវត្តដែលបានដាក់ចុះហើយ។ ចំណែកភិក្ខុដែលមិនបានដាក់វត្តចុះ មិនបាច់ធ្វើកិច្ចសមាទានវត្តម្តងទៀតឡើយ ព្រោះភិក្ខុនោះ គ្រាន់តែឆ្លងផុតថ្ងៃដែលបិទបាំងហើយ ក៏គួរទទួលមានត្តបានភ្លាម ហេតុនោះ ព្រះសង្ឃត្រូវតែឲ្យមានត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ នេះហៅថា បដិច្ឆន្នមានត្ត (មានត្តចំពោះអាបត្តិបិទបាំង)។ កាលបើព្រះសង្ឃឲ្យមានត្តនោះ បើជាអាបត្តិមួយលើក ត្រូវឲ្យតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងព្រះបាលី។ តែបើជាអាបត្តិ ២ ឬ ៣ លើក ត្រូវកំណត់ដឹងនូវអាបត្តិទាំងឡាយ និងថ្ងៃទាំងឡាយ រួចផ្គូផ្គងពាក្យតាមវិធីដែលពោលហើយក្នុងបរិវាសថា «ខ្ញុំព្រះករុណានោះ បាននៅបរិវាសរួចហើយ សូមសូមមានត្ត ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិ ២ លើក... ចំពោះអាបត្តិ ៣ លើក... ដែលបិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ នឹងព្រះសង្ឃ»។

အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိယာ သမောဓာနေတွာပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကထံ? ပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဝသိတွာ –

ទោះបីការរួមបញ្ចូលអាបត្តិដែលមិនបិទបាំង ទៅក្នុងអាបត្តិដែលបិទបាំង (សមុទាន) ហើយឲ្យមានត្ត ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ ធ្វើដូចម្តេច? គឺភិក្ខុនៅបរិវាសអស់មួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិដែលបិទបាំងរួចហើយ–

‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နံ, သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ယာစိံ, တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ အဒါသိ, သောဟံ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော. အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ. သောဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ တာသံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ.

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបានសូមបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ នឹងព្រះសង្ឃ ព្រះសង្ឃបានឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ចំពោះអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា បិទបាំងទុកអស់មួយថ្ងៃនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានោះបាននៅបរិវាសរួចហើយ។ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាបានត្រូវអាបត្តិមួយលើក គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា មិនបានបិទបាំងទុកឡើយ។ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ សូមសូមមានត្ត ៦ រាត្រី ចំពោះអាបត្តិទាំងឡាយនោះ គឺសុក្កវិសដ្ឋិ មានចេតនា ទាំងដែលបិទបាំងទុកផង ទាំងដែលមិនបានបិទបាំងទុកផង នឹងព្រះសង្ឃ»។

အထဿ တဒနုရူပံ ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာ ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ ပဋိစ္ဆန္နာ [Pg.25] ဧကာ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေ, ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာပိ ဒွေ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပိ ဒွေ, ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထ အနုရူပံ ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. စိဏ္ဏမာနတ္တဿ စ တဒနုရူပမေဝ ကမ္မဝါစံ ကတွာ အဗ္ဘာနံ ကာတဗ္ဗံ. ဣဓ ပန ဧကာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ. ဣတိ ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသာဝသာနေ မာနတ္တံ ဒိယျတိ, ဣဒံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ. ဧဝမေတ္ထ ဧကေနေဝ ယောဇနာမုခေန ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော စ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပက္ခမာနတ္တံ သမောဓာနမာနတ္တဉ္စ အဝသေသပရိဝါသကထာဝသာနေ ကထယိဿာမ.

បន្ទាប់មក សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់ការសូមនោះ ហើយប្រទានមានត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើអាបត្តិដែលលាក់ទុកមាន ២ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកមាន ១ ត្រូវពោលថា «paṭicchannānañca appaṭicchannāya ca» (នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកផង)។ បើអាបត្តិដែលលាក់ទុកមាន ១ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកមាន ២ ត្រូវពោលថា «paṭicchannāya ca appaṭicchannānañca» (នៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលមិនលាក់ទុកផង)។ ប្រសិនបើអាបត្តិដែលលាក់ទុកក៏មាន ២ អាបត្តិដែលមិនលាក់ទុកក៏មាន ២ ត្រូវពោលថា «paṭicchannānañca appaṭicchannānañca» (នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលលាក់ទុកផង នៃអាបត្តិទាំងឡាយដែលមិនលាក់ទុកផង)។ ក្នុងអាបត្តិទាំងពួង សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរ ហើយប្រទានមានត្ត។ ចំណែកភិក្ខុដែលបានប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយ សង្ឃត្រូវធ្វើកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់មានត្តនោះឯង ហើយធ្វើអព្ភាន។ ប៉ុន្តែ ក្នុងទីនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ។ ដូច្នេះ មានត្តណាដែលសង្ឃប្រទានក្នុងទីបំផុតនៃបរិវាស ព្រោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក មានត្តនេះឈ្មោះថា បដិច្ឆន្នមានត្ត។ ក្នុងបដិច្ឆន្នមានត្តនេះ គប្បីជ្រាបថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកនូវបដិច្ឆន្នបរិវាសផង នូវបដិច្ឆន្នមានត្តផង ដោយវិធីនៃការប្រកបតែមួយយ៉ាងនេះឯង។ យើងនឹងពោលនូវបក្ខមានត្ត និងសមោធានមានត្ត ក្នុងទីបំផុតនៃបរិវាសកថាដែលនៅសល់។

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော သမောဓာနပရိဝါသောတိ ဟိ ဒွေ ပရိဝါသာ အဝသေသာ. တတ္ထ ‘‘သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော’’ နာမ ပရတော အဓမ္မိကမာနတ္တစာရာဝသာနေ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပန္နော ဟောတိ, အာပတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတိ, ရတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အနုညာတပရိဝါသော. သော ဒုဝိဓော – စူဠသုဒ္ဓန္တော, မဟာသုဒ္ဓန္တောတိ. ဒုဝိဓောပိ စေသ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒံ သကလံ ဝါ ဧကစ္စံ ဝါ အဇာနန္တဿ စ အဿရန္တဿ စ တတ္ထ ဝေမတိကဿ စ ဒါတဗ္ဗော. အာပတ္တိပရိယန္တံ ပန ဧတ္တကာ အဟံ အာပတ္တိယော အာပန္နောတိ ဇာနာတု ဝါ မာ ဝါ, အကာရဏမေတံ.

ព្រោះថា បរិវាសដែលនៅសល់មាន ២ គឺ សុទ្ធន្តបរិវាស និងសមោធានបរិវាស។ ក្នុងបរិវាសទាំងពីរនោះ បរិវាសដែលឈ្មោះថា «សុទ្ធន្តបរិវាស» គឺបរិវាសដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតទុកក្នុងរឿងនេះថា «សម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើន មិនដឹងកំណត់នៃអាបត្តិ មិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី» ក្នុងទីបំផុតនៃការប្រព្រឹត្តមានត្តមិនជាធម៌ខាងមុខ។ សុទ្ធន្តបរិវាសនោះមាន ២ យ៉ាងគឺ ចូឡសុទ្ធន្តបរិវាស និងមហាសុទ្ធន្តបរិវាស។ សុទ្ធន្តបរិវាសទាំងពីរយ៉ាងនេះ សង្ឃត្រូវប្រទានដល់ភិក្ខុដែលមិនដឹងក្តី មិនរលឹកឃើញក្តី មានសេចក្តីសង្ស័យក្តី នូវកំណត់នៃរាត្រីទាំងអស់ ឬកំណត់នៃរាត្រីខ្លះ។ ចំណែកឯការកំណត់នៃអាបត្តិថា «អាត្មាអញត្រូវអាបត្តិមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ភិក្ខុនោះនឹងដឹងក្តី មិនដឹងក្តី មិនមែនជាហេតុឡើយ។

တတ္ထ ယော ဥပသမ္ပဒတော ပဋ္ဌာယ အနုလောမက္ကမေန ဝါ အာရောစိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပဋိလောမက္ကမေန ဝါ ‘‘အသုကဉ္စ အသုကဉ္စ ဒိဝသံ ဝါ ပက္ခံ ဝါ မာသံ ဝါ သံဝစ္ဆရံ ဝါ တဝ သုဒ္ဓဘာဝံ ဇာနာသီ’’တိ ပုစ္ဆိယမာနော ‘‘အာမ, ဘန္တေ, ဇာနာမိ, ဧတ္တကံ နာမ ကာလံ အဟံ သုဒ္ဓေါ’’တိ ဝဒတိ, တဿ ဒိန္နော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ‘‘စူဠသုဒ္ဓန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ.

ក្នុងសុទ្ធន្តបរិវាសទាំងពីរនោះ ភិក្ខុណា កាលដែលព្រះវិន័យធរសួរដោយលំដាប់អនុលោម ចាប់តាំងពីថ្ងៃឧបសម្បទាទៅក្តី សួរដោយលំដាប់បដិលោម ចាប់តាំងពីថ្ងៃប្រាប់អាបត្តិមកក្តី ថា «លោកដឹងនូវភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួន អស់ថ្ងៃឯណោះ ឬអស់បក្ខឯណោះ អស់ខែឯណោះ អស់ឆ្នាំឯណោះខ្លះដែរឬទេ?» ហើយឆ្លើយតបថា «ករុណា លោកម្ចាស់ ខ្ញុំដឹង ខ្ញុំជាអ្នកស្អាតស្អំអស់កាលមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» សុទ្ធន្តបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដល់ភិក្ខុនោះ ហៅថា «ចូឡសុទ្ធន្តបរិវាស»។

တံ ဂဟေတွာ ပရိဝသန္တေန ယတ္တကံ ကာလံ အတ္တနော သုဒ္ဓိံ ဇာနာတိ, တတ္တကံ အပနေတွာ အဝသေသံ မာသံ ဝါ ဒွေမာသံ ဝါ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. သစေ မာသမတ္တံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သလ္လက္ခေတွာ အဂ္ဂဟေသိ ပရိဝသန္တော စ ပုန အညံ မာသံ သရတိ, တမ္ပိ မာသံ ပရိဝသိတဗ္ဗမေဝ. ပုန ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. အထ ဒွေမာသံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သလ္လက္ခေတွာ အဂ္ဂဟေသိ, ပရိဝသန္တော စ မာသမတ္တမေဝါဟံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ, မာသမေဝ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ပုန [Pg.26] ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. အယဉှိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမ ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတိ, ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတိ, ဣဒမဿ လက္ခဏံ. အညသ္မိံ ပန အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနေ ဣဒံ လက္ခဏံ – ယော အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ အာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဝိနယကမ္မံ ကရောတိ, တဿ အာပတ္တိ ဝုဋ္ဌာတိ. ယော ပဋိစ္ဆန္နံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဝိနယကမ္မံ ကရောတိ, တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ. အစိရပဋိစ္ဆန္နံ စိရပဋိစ္ဆန္နာတိ ကရောန္တဿာပိ ဝုဋ္ဌာတိ. စိရပဋိစ္ဆန္နံ အစိရပဋိစ္ဆန္နာတိ ကရောန္တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ. ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ သမ္ဗဟုလာတိ ကရောန္တဿာပိ ဝုဋ္ဌာတိ, ဧကံ ဝိနာ သမ္ဗဟုလာနံ အဘာဝတော. သမ္ဗဟုလာ ပန အာပဇ္ဇိတွာ ဧကံ အာပဇ္ဇိန္တိ ကရောန္တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុកាលដែលកាន់យកនូវចូឡសុទ្ធន្តបរិវាសនោះហើយ នៅបរិវាស ដឹងនូវភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួនអស់កាលមានប្រមាណប៉ុន្មាន ត្រូវដកកាលមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះចេញ ហើយត្រូវនៅបរិវាសអស់កាលដែលសល់ គឺមួយខែក្តី ពីរខែក្តី។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះកំណត់ថា «អាត្មាអញជាអ្នកមិនស្អាតស្អំអស់ប្រមាណមួយខែ» ហើយកាន់យកបរិវាស កាលកំពុងនៅបរិវាស ក៏រលឹកឃើញខែដទៃទៀត ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់ខែនោះថែមទៀត។ កិច្ចក្នុងការប្រទានបរិវាសជាថ្មី មិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុនោះកំណត់ថា «អាត្មាអញជាអ្នកមិនស្អាតស្អំអស់ពីរខែ» ហើយកាន់យកបរិវាស កាលកំពុងនៅបរិវាស ក៏ធ្វើការសម្រេចចិត្តថា «អាត្មាអញមិនស្អាតស្អំត្រឹមតែមួយខែប៉ុណ្ណោះ» ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសត្រឹមតែមួយខែប៉ុណ្ណោះ។ កិច្ចក្នុងការប្រទានបរិវាសជាថ្មី មិនមានឡើយ។ ព្រោះថា សុទ្ធន្តបរិវាសនេះ តែងឡើងទៅខាងលើខ្លះ ចុះមកខាងក្រោមខ្លះ នេះជាលក្ខណៈនៃសុទ្ធន្តបរិវាសនោះ។ ចំណែកឯក្នុងការចេញចាកអាបត្តិដទៃ មានលក្ខណៈដូច្នេះគឺ៖ ភិក្ខុណាធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលមិនបានលាក់ទុក ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុក អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ តែងរួច។ ភិក្ខុណាធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលមិនបានលាក់ទុក អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។ ភិក្ខុធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុកមិនយូរ ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុកយូរ អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចដែរ។ ភិក្ខុធ្វើវិន័យកម្មចំពោះអាបត្តិដែលលាក់ទុកយូរ ដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិដែលលាក់ទុកមិនយូរ អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។ ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិមួយ ហើយធ្វើវិន័យកម្មដោយសំគាល់ថាជាអាបត្តិច្រើន អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចដែរ ព្រោះថា បើលើកលែងអាបត្តិមួយនោះចេញហើយ អាបត្តិច្រើនក៏មិនមានឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុត្រូវអាបត្តិច្រើន ហើយធ្វើវិន័យកម្មដោយសំគាល់ថា «អាត្មាអញត្រូវអាបត្តិមួយ» អាបត្តិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរួចឡើយ។

ယော ပန ယထာဝုတ္တေန အနုလောမပဋိလောမနယေန ပုစ္ဆိယမာနောပိ ရတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတိ နေဝ သရတိ ဝေမတိကော ဝါ ဟောတိ, တဿ ဒိန္နော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ‘‘မဟာသုဒ္ဓန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ. တံ ဂဟေတွာ ဂဟိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဥပသမ္ပဒဒိဝသော, တာဝ ရတ္တိယော ဂဏေတွာ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. အယံ ဥဒ္ဓံ နာရောဟတိ, ဟေဋ္ဌာ ပန ဩရောဟတိ. တသ္မာ သစေ ပရိဝသန္တော ရတ္တိပရိစ္ဆေဒေ သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ, မာသော ဝါ သံဝစ္ဆရော ဝါ မယှံ အာပန္နဿာတိ မာသံ ဝါ သံဝစ္ဆရံ ဝါ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ပရိဝါသယာစနဒါနလက္ခဏံ ပနေတ္ထ ပရတော ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဝတ္တသမာဒါနမာနတ္တအဗ္ဘာနာနိ ဝုတ္တနယာနေဝ. အယံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမ.

ចំណែកភិក្ខុណា ទោះបីព្រះវិន័យធរសួរតាមវិធីអនុលោម និងបដិលោម ដូចដែលបានពោលមកហើយក្តី ក៏នៅតែមិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី មិនរលឹកឃើញទាល់តែសោះ ឬមានសេចក្តីសង្ស័យ សុទ្ធន្តបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដល់ភិក្ខុនោះ ហៅថា «មហាសុទ្ធន្តបរិវាស»។ ភិក្ខុនោះត្រូវកាន់យកមហាសុទ្ធន្តបរិវាសនោះ ហើយរាប់រាត្រីទាំងឡាយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលកាន់យកបរិវាស ថយក្រោយទៅរហូតដល់ថ្ងៃឧបសម្បទា ហើយត្រូវនៅបរិវាសអស់រាត្រីមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ។ មហាសុទ្ធន្តបរិវាសនេះ មិនឡើងទៅខាងលើឡើយ ប៉ុន្តែចុះមកខាងក្រោមបាន។ ព្រោះហេតុនោះ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលកំពុងនៅបរិវាស ធ្វើការសម្រេចចិត្តក្នុងកំណត់រាត្រីថា «មួយខែក្តី មួយឆ្នាំក្តី ជាកាលដែលអាត្មាអញត្រូវអាបត្តិ» ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយខែ ឬមួយឆ្នាំនោះ។ ចំណែកឯលក្ខណៈនៃការសូម និងការប្រទានបរិវាសក្នុងទីនេះ គប្បីជ្រាបតាមលំដាប់ដែលមកហើយក្នុងព្រះបាលីខាងមុខ។ ក្នុងទីបំផុតនៃកម្មវាចា ការសមាទានវ័ត មានត្ត និងអព្ភាន ក៏មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយដែរ។ នេះឈ្មោះថា សុទ្ធន្តបរិវាស។

‘‘သမောဓာနပရိဝါသော’’ နာမ တိဝိဓော ဟောတိ – ဩဓာနသမောဓာနော, အဂ္ဃသမောဓာနော, မိဿကသမောဓာနောတိ. တတ္ထ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနော’’ နာမ – အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တဿ ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ ဩဓုနိတွာ မက္ခေတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ မူလဒိဝသပရိစ္ဆေဒေ ပစ္ဆာ အာပန္နံ အာပတ္တိံ သမောဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗပရိဝါသော ဝုစ္စတိ. သော ပရတော ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခဝေ သံဃော ဥဒါယိံ ဘိက္ခုံ အန္တရာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ သမောဓာနပရိဝါသံ ဒေတူ’’တိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဝိတ္ထာရတော ပါဠိယံယေဝ အာဂတော.

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «សមោធានបរិវាស» នោះមាន ៣ យ៉ាងគឺ ឱធានសមោធានបរិវាស អគ្ឃសមោធានបរិវាស និងមិស្សកសមោធានបរិវាស។ ក្នុងសមោធានបរិវាសទាំង ៣ នោះ បរិវាសដែលឈ្មោះថា «ឱធានសមោធានបរិវាស» គឺបរិវាសដែលសង្ឃត្រូវប្រទានដល់ភិក្ខុដែលត្រូវអន្តរាបត្តិហើយលាក់ទុក ដោយការច្រានចោលនូវថ្ងៃដែលបាននៅបរិវាសរួចហើយ ហើយយកអាបត្តិដែលត្រូវក្នុងខាងក្រោយ ទៅបូកបញ្ចូលគ្នា (សមោធាន) ក្នុងកំណត់ថ្ងៃដើមនៃអាបត្តិមុន។ ឱធានសមោធានបរិវាសនោះ មានមកដោយពិស្តារក្នុងព្រះបាលីផ្ទាល់ ចាប់តាំងពីពាក្យខាងមុខនេះទៅថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរទាញឧទាយិភិក្ខុទៅរកវិន័យដើម ព្រោះអន្តរាបត្តិគឺសញ្ចេតនិកាសុច្ចសិទ្ធិមួយ ដែលលាក់ទុកអស់ ៥ ថ្ងៃ ហើយចូរប្រទានសមោធានបរិវាស ជាមួយនឹងអាបត្តិមុនចុះ»។

အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – ယော ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ဂဟေတွာ ပရိဝသန္တော ဝါ မာနတ္တာရဟော ဝါ မာနတ္တံ စရန္တော ဝါ အဗ္ဘာနာရဟော ဝါ အညံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ သမာ ဝါ ဦနတရာ ဝါ ရတ္တိယော ပဋိစ္ဆာဒေတိ, တဿ မူလာယပဋိကဿနေန တေ [Pg.27] ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ စ မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသေ စ သဗ္ဗေ ဩဓုနိတွာ အဒိဝသေ ကတွာ ပစ္ဆာ အာပန္နာပတ္တိံ မူလာပတ္တိယံ သမောဓာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော. တေန သစေ မူလာပတ္တိ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နာ, အန္တရာပတ္တိ ဦနကပက္ခပဋိစ္ဆန္နာ, ပုန ပက္ခမေဝ ပရိဝါသော ပရိဝသိတဗ္ဗော. အထာပိ အန္တရာပတ္တိ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နာဝ ပက္ခမေဝ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ဧတေနုပါယေန ယာဝ သဋ္ဌိဝဿပဋိစ္ဆန္နာ မူလာပတ္တိ, တာဝ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သဋ္ဌိဝဿာနိ ပရိဝသိတွာ မာနတ္တာရဟော ဟုတွာပိ ဟိ ဧကဒိဝသံ အန္တရာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပုနပိ သဋ္ဌိဝဿာနိ ပရိဝါသာရဟော ဟောတိ.

សេចក្តីសម្រេចក្នុងឱធានសមោធានបរិវាសនេះ មានដូច្នេះ៖ ភិក្ខុណា កាន់យកបរិវាសព្រោះអាបត្តិដែលលាក់ទុក កាលកំពុងនៅបរិវាសក្តី ជាអ្នកគួរដល់មានត្តក្តី កាលកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្តក្តី ជាអ្នកគួរដល់អព្ភានក្តី ហើយត្រូវអាបត្តិដទៃទៀត លាក់ទុកអស់រាត្រីទាំងឡាយដែលស្មើគ្នា ឬតិចជាងអាបត្តិមុន សង្ឃត្រូវទាញភិក្ខុនោះទៅរកវិន័យដើម ដោយច្រានចោលនូវថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ និងថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តមានត្តរួចហើយទាំងអស់នោះ ធ្វើមិនឲ្យជាថ្ងៃ ហើយបូកបញ្ចូលអាបត្តិដែលត្រូវខាងក្រោយ ទៅក្នុងអាបត្តិដើម រួចហើយទើបប្រទានបរិវាស។ ហេតុនោះ ប្រសិនបើអាបត្តិដើម លាក់ទុកអស់មួយបក្ខ (កន្លះខែ) អន្តរាបត្តិ លាក់ទុកតិចជាងមួយបក្ខ ភិក្ខុនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយបក្ខដដែលជាថ្មីទៀត។ មួយវិញទៀត ទោះបីអន្តរាបត្តិ លាក់ទុកអស់មួយបក្ខពេញក្តី ក៏ត្រូវនៅបរិវាសអស់មួយបក្ខដដែល។ ដោយវិធីនេះ គប្បីជ្រាបសេចក្តីសម្រេច រហូតដល់អាបត្តិដើមដែលលាក់ទុកអស់ ៦០ ឆ្នាំ។ ព្រោះថា ភិក្ខុទោះបីនៅបរិវាសអស់ ៦០ ឆ្នាំ រួចជាអ្នកគួរដល់មានត្តហើយក្តី បើលាក់ទុកអន្តរាបត្តិត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ក៏ត្រូវត្រឡប់ទៅនៅបរិវាសអស់ ៦០ ឆ្នាំជាថ្មីទៀត។

သစေ ပန အန္တရာပတ္တိ မူလာပတ္တိတော အတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, တတ္ထ ‘‘ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တေ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ – ‘‘အတေကိစ္ဆော အယံ ပုဂ္ဂလော, အတေကိစ္ဆော နာမ အာဝိကာရာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော’’တိ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ကသ္မာ အတေကိစ္ဆော နာမ, နနု အယံ သမုစ္စယက္ခန္ဓကော နာမ ဗုဒ္ဓါနံ ဌိတကာလသဒိသော, အာပတ္တိ နာမ ပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ ဟောတု အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ သမကဦနတရအတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ ဝိနယဓရဿ ကမ္မဝါစံ ယောဇေတုံ သမတ္ထဘာဝေါယေဝေတ္ထ ပမာဏံ, တသ္မာ ယာ အတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ, တံ မူလာပတ္တိံ ကတွာ တတ္ထ ဣတရံ သမောဓာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော’’တိ. အယံ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနော’’ နာမ.

ប្រសិនបើអន្តរាបត្តិ លាក់ទុកលើសជាងអាបត្តិដើម ក្នុងរឿងនោះ កាលបើមានសំនួរថា «តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច?» ព្រះមហាសុមត្ថេរ ពោលថា «បុគ្គលនេះជាអតេកិច្ឆៈ (អ្នកកែខៃមិនបាន) បុគ្គលដែលឈ្មោះថា អតេកិច្ឆៈ ត្រូវតែឲ្យសម្តែងចេញ ហើយបណ្តេញចេញ»។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរ ពោលថា «ហេតុអ្វីបានជាឈ្មោះថា អតេកិច្ឆៈ? សមុច្ចយខន្ធកៈនេះ ប្រៀបដូចជាកាលដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយនៅធរមាន មិនមែនឬ? អាបត្តិ ទោះបីលាក់ទុកក្តី មិនលាក់ទុកក្តី លាក់ទុកស្មើគ្នា លាក់ទុកតិចជាង ឬលាក់ទុកលើសជាងក្តី ក្នុងទីនេះ សេចក្តីសមត្ថភាពរបស់ព្រះវិន័យធរក្នុងការប្រកបកម្មវាចា ប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ។ ហេតុនោះ អាបត្តិណាដែលលាក់ទុកលើសជាង ត្រូវធ្វើអាបត្តិនោះឲ្យជាអាបត្តិដើម ហើយបូកបញ្ចូលអាបត្តិដទៃទៀតទៅក្នុងអាបត្តិនោះ រួចហើយទើបប្រទានបរិវាស»។ នេះឈ្មោះថា ឱធានសមោធានបរិវាស។

‘‘အဂ္ဃသမောဓာနော’’ နာမ သမ္ဗဟုလာသု အာပတ္တီသု ယာ ဧကာ ဝါ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ သမ္ဗဟုလာ ဝါ အာပတ္တိယော သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယော, တာသံ အဂ္ဃေန သမောဓာယ တာသံ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒဝသေန အဝသေသာနံ ဦနတရပဋိစ္ဆန္နာနံ အာပတ္တီနံ ပရိဝါသော ဒိယျတိ. အယံ ဝုစ္စတိ အဂ္ဃသမောဓာနော. သောပိ ပရတော ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပန္နော ဟောတိ, ဧကာ အာပတ္တိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာ အာပတ္တိ ဒွီဟပဋိစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အာဂတောယေဝ.

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «អគ្ឃសមោធានបរិវាស» គឺក្នុងបណ្តាអាបត្តិច្រើន អាបត្តិណាដែលលាក់ទុកយូរជាងគេបំផុត ទោះមួយក្តី ពីរក្តី បីក្តី ច្រើនក្តី សង្ឃបូកបញ្ចូលគ្នាដោយតម្លៃ ហើយប្រទានបរិវាសដល់អាបត្តិដែលនៅសល់ ដែលលាក់ទុកតិចជាង ដោយអំណាចនៃកំណត់រាត្រីនៃអាបត្តិទាំងនោះ។ នេះហៅថា អគ្ឃសមោធានបរិវាស។ អគ្ឃសមោធានបរិវាសនោះ ក៏មានមកហើយក្នុងព្រះបាលីខាងមុខ ដោយវិធីជាដើមថា «សម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើន អាបត្តិមួយលាក់ទុកមួយថ្ងៃ អាបត្តិមួយលាក់ទុកពីរថ្ងៃ»។

ယဿ ပန သတံ အာပတ္တိယော ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နာ, အပရမ္ပိ သတံ အာပတ္တိယော ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နာတိ ဧဝံ ဒသက္ခတ္တုံ ကတွာ အာပတ္တိသဟဿံ ဒိဝသသတပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ, တေန ကိံ ကာတဗ္ဗန္တိ? သဗ္ဗံ သမောဒဟိတွာ ဒသ ဒိဝသေ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧကေနေဝ ဒသာဟေန ဒိဝသသတမ္ပိ ပရိဝသိတမေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

ចំណែកភិក្ខុណា ត្រូវអាបត្តិ ១០០ លាក់ទុក ១០ ថ្ងៃ ត្រូវអាបត្តិ ១០០ ផ្សេងទៀត លាក់ទុក ១០ ថ្ងៃ ធ្វើដូច្នេះអស់ ១០ ដង រហូតដល់ត្រូវអាបត្តិ ១០០០ លាក់ទុកអស់ ១០០ ថ្ងៃ ភិក្ខុនោះត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ភិក្ខុនោះត្រូវបូកបញ្ចូលអាបត្តិទាំងអស់នោះចូលគ្នា ហើយនៅបរិវាសត្រឹមតែ ១០ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើនៅបរិវាសយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាបាននៅបរិវាសអស់ ១០០ ថ្ងៃ ដោយការនៅបរិវាសត្រឹមតែ ១០ ថ្ងៃតែម្តងប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកនូវពាក្យនេះថា៖

‘‘ဒသသတံ [Pg.28] ရတ္တိသတံ, အာပတ္တိယော ဆာဒယိတွာန;

ဒသ ရတ္တိယော ဝသိတွာန, မုစ္စေယျ ပါရိဝါသိကော’’တိ. (ပရိ. ၄၇၇);

«ភិក្ខុលាក់ទុកអាបត្តិទាំងឡាយ ១០ ដងនៃ ១០០ (គឺ ១០០០ អាបត្តិ) អស់រាត្រី ១០០ កាលបើនៅបរិវាសអស់ ១០ រាត្រី ភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសនោះ គប្បីរួចចាកអាបត្តិបាន»។

အယံ အဂ္ဃသမောဓာနော နာမ.

នេះឈ្មោះថា អគ្ឃសមោធានបរិវាស។

‘‘မိဿကသမောဓာနော’’ နာမ – ယော နာနာဝတ္ထုကာ အာပတ္တိယော ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ. တတြာယံ နယော –

បរិវាសដែលឈ្មោះថា «មិស្សកសមោធានបរិវាស» គឺបរិវាសដែលសង្ឃប្រទានដោយការរួមបញ្ចូលអាបត្តិទាំងឡាយដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នាឲ្យជាតែមួយ។ ក្នុងមិស្សកសមោធានបរិវាសនោះ មានវិធីដូច្នេះ៖

‘‘အဟံ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ, ဧကံ ကာယသံသဂ္ဂံ, ဧကံ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစံ, ဧကံ အတ္တကာမံ, ဧကံ သဉ္စရိတ္တံ, ဧကံ ကုဋိကာရံ, ဧကံ ဝိဟာရကာရံ, ဧကံ ဒုဋ္ဌဒေါသံ, ဧကံ အညဘာဂိယံ, ဧကံ သံဃဘေဒံ, ဧကံ ဘေဒါနုဝတ္တကံ, ဧကံ ဒုဗ္ဗစံ, ဧကံ ကုလဒူသကံ, သောဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ တာသံ အာပတ္တီနံ သမောဓာနပရိဝါသံ ယာစာမီ’’တိ –

«បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសច្រើនគឺ ត្រូវអាបត្តិសុក្កវិសដ្ឋិមួយ ត្រូវអាបត្តិកាយសំសគ្គៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុដ្ឋុល្លវាចាមួយ ត្រូវអាបត្តិអត្តកាមៈមួយ ត្រូវអាបត្តិសញ្ចរិត្តៈមួយ ត្រូវអាបត្តិកុដិការៈមួយ ត្រូវអាបត្តិវិហារការៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុដ្ឋទោសៈមួយ ត្រូវអាបត្តិអញ្ញភាគិយៈមួយ ត្រូវអាបត្តិសង្ឃភេទមួយ ត្រូវអាបត្តិភេទានុវត្តកៈមួយ ត្រូវអាបត្តិទុព្វចៈមួយ ត្រូវអាបត្តិកុលទូសកៈមួយ បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ សូមនូវសមោធានបរិវាស ដើម្បីអាបត្តិទាំងនោះ ចំពោះព្រះសង្ឃ»

တိက္ခတ္တုံ ယာစာပေတွာ တဒနုရူပါယ ကမ္မဝါစာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော.

សង្ឃត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសូម ៣ ដង រួចហើយត្រូវប្រទានបរិវាស ដោយកម្មវាចាដ៏សមគួរដល់ការសូមនោះ។

ဧတ္ထ စ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ နာနာဝတ္ထုကာယောတိပိ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိန္တိပိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဝတ္ထုဝသေနပိ ဂေါတ္တဝသေနပိ နာမဝသေနပိ အာပတ္တိဝသေနပိ ယောဇေတွာ ကမ္မဝါစံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ အယံ မိဿကသမောဓာနော. သဗ္ဗပရိဝါသကမ္မဝါစာဝသာနေ ပန နိက္ခိတ္တာနိက္ခိတ္တဝတ္တာဒိကထာ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

ក្នុងមិស្សកសមោធានបរិវាសនេះ គប្បីប្រកបកម្មវាចា ដោយអំណាចនៃវត្ថុក្តី ដោយអំណាចនៃគោត្រក្តី ដោយអំណាចនៃនាមក្តី ដោយអំណាចនៃអាបត្តិក្តី តាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងខាងដើមថា «saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ nānāvatthukāyo» (ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសទាំងឡាយដែលមានវត្ថុផ្សេងៗគ្នា) ក្តី ថា «saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ» (ខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសទាំងឡាយ) ក្តី ពិតជាគួរពិតមែន នេះឈ្មោះថា មិស្សកសមោធានបរិវាស។ ចំណែកឯក្នុងទីបំផុតនៃកម្មវាចាសម្រាប់បរិវាសទាំងពួង គប្បីជ្រាបនូវកថាមានការដាក់វ័ត និងការមិនដាក់វ័តជាដើម តាមវិធីមុននោះឯង។

ပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បរិវាសកថា ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ပက္ခမာနတ္တဉ္စ သမောဓာနမာနတ္တဉ္စ အဝသေသပရိဝါသကထာဝသာနေ ကထယိဿာမာ’’တိ, တဿောကာသော သမ္ပတ္တော, တသ္မာ ဝုစ္စတိ – ‘‘ပက္ခမာနတ္တ’’န္တိ ဘိက္ခုနိယာ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တံ. တံ ပန ပဋိစ္ဆန္နာယပိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယပိ အာပတ္တိယာ အဍ္ဎမာသမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဂရုဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ ဥဘတောသံဃေ ပက္ခမာနတ္တံ စရိတဗ္ဗ’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၃). တံ ပန ဘိက္ခုနီဟိ အတ္တနော သီမံ သောဓေတွာ ဝိဟာရသီမာယ ဝါ [Pg.29] ဝိဟာရသီမံ သောဓေတုံ အသက္ကောန္တီဟိ ခဏ္ဍသီမာယ ဝါ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန စတုဝဂ္ဂဂဏံ သန္နိပါတာပေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဧကာ အာပတ္တိ ဟောတိ ဧကိဿာ ဝသေန, သစေ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဧကဝတ္ထုကာ ဝါ နာနာဝတ္ထုကာ ဝါ တာသံ တာသံ ဝသေန ဝတ္ထုဂေါတ္တနာမအာပတ္တီသု ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ တံ တံ အာဒါယ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ឥឡូវនេះ សេចក្តីណាដែលបានពោលទុកថា «យើងនឹងសម្តែងនូវបក្ខមានត្តផង សមោធានមានត្តផង ក្នុងពេលបញ្ចប់កថាដែលសេសសល់អំពីបរិវាស» ឱកាសនៃសេចក្តីនោះក៏មកដល់ហើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពោលថា «បក្ខមានត្ត» គឺមានត្តដែលសង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុនី។ ក៏បក្ខមានត្តនោះ សង្ឃត្រូវឲ្យអស់កន្លះខែ (១៥ ថ្ងៃ) ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះអាបត្តិដែលបិទបាំងក្តី មិនបិទបាំងក្តី។ ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់ទុកថា «ភិក្ខុនីកាលបើត្រូវគរុធម៌ហើយ ត្រូវប្រព្រឹត្តបក្ខមានត្តក្នុងឧភតោសង្ឃ»។ ក៏បក្ខមានត្តនោះ ភិក្ខុនីទាំងឡាយត្រូវជម្រះសីមាជារបស់ខ្លួន ហើយឲ្យក្នុងវិហារសីមាក្តី កាលបើមិនអាចជម្រះវិហារសីមាបាន ត្រូវប្រជុំគណៈសង្ឃមានភិក្ខុនី ៤ រូបជាកំណត់យ៉ាងតិចបំផុត ក្នុងខណ្ឌសីមាក្តី ហើយត្រូវឲ្យ។ ប្រសិនបើមានអាបត្តិមួយ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយនោះក្តី ប្រសិនបើមានអាបត្តិ ២ ក្តី ៣ ក្តី ច្រើនក្តី មានវត្ថុដូចគ្នាក្តី មានវត្ថុផ្សេងគ្នាក្តី ដោយអំណាចនៃអាបត្តិទាំងនោះៗ ក្នុងបណ្តាវត្ថុ គោត្រ នាម និងអាបត្តិទាំងឡាយ ភិក្ខុនីប្រាថ្នានូវវត្ថុជាដើមណាៗ គប្បីកាន់យកនូវវត្ថុជាដើមនោះៗ ហើយធ្វើការប្រៀបធៀប (យោជនា) ចុះ។

တတြိဒံ ဧကာပတ္တိဝသေန မုခမတ္တဒဿနံ, တာယ အာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုနိသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခုနီနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘‘အဟံ, အယျေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ ဂါမန္တရံ, သာဟံ, အယျေ, ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ.

ក្នុងយោជនាដែលត្រូវធ្វើនោះ នេះជាការបង្ហាញត្រឹមតែជាឧទាហរណ៍ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិមួយ ភិក្ខុនីអ្នកត្រូវអាបត្តិនោះ គប្បីចូលទៅរកភិក្ខុនីសង្ឃ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ថ្វាយបង្គំជើងភិក្ខុនីទាំងឡាយដ៏មានអាយុច្រើន អង្គុយច្រហោង ប្រណម្យអញ្ជលី ហើយគប្បីពោលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់នោះ សូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយនោះ»។

ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ယာစာပေတွာ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

កាលឲ្យសូមយ៉ាងនេះអស់បីដងហើយ ភិក្ខុនីអ្នកឈ្លាសវៃ អាចប្រកាសសង្ឃឲ្យដឹងបានថា៖

‘‘သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော, အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိ ဂါမန္တရံ, သာ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစတိ, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ဒဒေယျ, ဧသာ ဉတ္တိ.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់ ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះឯណោះ បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ នាងសូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ចំពោះសង្ឃ ប្រសិនបើកម្មមានកាលគួរដល់សង្ឃហើយ សង្ឃគប្បីឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ នេះជាញត្តិ។

‘‘သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော, အယံ…ပေ… ဒုတိယမ္ပိ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော…ပေ… ဒေတိ… ဒိန္နံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ, ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ; ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់ ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ...សេចក្តីនោះ ខ្ញុំម្ចាស់ពោលអស់វារៈពីរដងផង... បីដងផង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំម្ចាស់... សង្ឃឲ្យហើយ... សង្ឃបានឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះហើយ ការឲ្យបក្ខមានត្តនេះ គួរដល់សង្ឃ ព្រោះហេតុនោះ សង្ឃទើបស្ងៀម ខ្ញុំម្ចាស់ចាំទុកនូវសេចក្តីនេះ ដោយអាការយ៉ាងនេះ»។

ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ဘိက္ခုမာနတ္တကထာယ ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိတ္တဝတ္တံ ဝသိတုကာမာယ တတ္ထေဝ သံဃမဇ္ဈေ ဝါ ပက္ကန္တာသု ဘိက္ခုနီသု ဧကဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဒုတိယိကာယ ဝါ သန္တိကေ ဝုတ္တနယေနေဝ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အညိဿာ ပန အာဂန္တုကာယ သန္တိကေ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ. ပုန သမာဒိယိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေန္တိယာ ပန ဘိက္ခုနီနံယေဝ သန္တိကေ ဝသိတုံ န လဘတိ. ‘‘ဥဘတောသံဃေ ပက္ခမာနတ္တံ စရိတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဿာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဟိ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သင်္ဂါဟကပက္ခေ ဌိတော [Pg.30] ဧကော မဟာထေရော ဝါ ဓမ္မကထိကော ဝါ ဘိက္ခု ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဝိနယကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗမတ္ထိ, တတြ နော အယျာ, စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပေသေထာ’’တိ. သင်္ဂဟံ အကာတုံ န လဗ္ဘတိ, ပေသေဿာမီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခုနီဟိ မာနတ္တစာရိနိံ ဘိက္ခုနိံ ဂဟေတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ နိက္ခမိတွာ ဂါမူပစာရတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ဂုမ္ဗဝတိအာဒီဟိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဝိဟာရူပစာရတောပိ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ အတိက္ကမိတဗ္ဗာ စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခူဟိပိ တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. ဂန္တွာ ပန ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ န ဧကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ, ပဋိက္ကမိတွာ အဝိဒူရဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ကုရုန္ဒိမဟာပစ္စရီသု ပန ‘‘ဘိက္ခုနီဟိပိ ဗျတ္တံ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥပါသိကာယော ဘိက္ခူဟိပိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥပါသကေ အတ္တရက္ခဏတ္ထာယ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိယံယေဝ စ ဘိက္ခုနုပဿယဿ စ ဝိဟာရဿ စ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဂါမဿာတိ န ဝုတ္တံ.

ក្នុងពេលបញ្ចប់កម្មវាចា ភិក្ខុនីនោះត្រូវសមាទានវត្ត ហើយប្រាប់ដល់សង្ឃតាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងភិក្ខុមានត្តកថា កាលបើប្រាថ្នានឹងនៅដោយវត្តដែលដាក់ចុះហើយ គប្បីដាក់វត្តចុះក្នុងកណ្តាលសង្ឃនោះឯង ឬកាលបើភិក្ខុនីទាំងឡាយចៀសចេញទៅហើយ គប្បីដាក់វត្តចុះក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីមួយរូប ឬភិក្ខុនីជាគម្រប់ពីររូប តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។ ក៏ប៉ុន្តែ គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនីដទៃដែលជាអាគន្តុកៈ ហើយដាក់វត្តចុះ។ ចាប់តាំងពីពេលដែលដាក់វត្តចុះហើយ ភិក្ខុនីនោះរមែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តភិក្ខុនី (ភិក្ខុនីប្រក្រតី)។ ក៏ភិក្ខុនីកាលបើបានសមាទានវត្តជាថ្មី ហើយធ្វើឲ្យអរុណរះឡើង មិនត្រូវនៅ (ប្រព្រឹត្តវត្ត) ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីទាំងឡាយតែម្យ៉ាងនោះឡើយ។ ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ទុកថា «បក្ខមានត្ត ភិក្ខុនីត្រូវប្រព្រឹត្តក្នុងឧភតោសង្ឃ»។ ព្រោះហេតុនោះ អាចារ្យ ឬឧបជ្ឈាយ៍របស់ភិក្ខុនីនោះ គប្បីទៅកាន់វិហារ (របស់ភិក្ខុ) ហើយពោលនឹងព្រះមហាថេរៈ ឬភិក្ខុជាធម្មកថិកមួយរូប ដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណែកអ្នកសង្គ្រោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ វិន័យកម្មដែលត្រូវធ្វើដល់ភិក្ខុនីមួយរូបមាននៅ ក្នុងវិន័យកម្មនោះ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចាត់ភិក្ខុ ៤ រូប ទៅកាន់សំណាក់របស់យើងខ្ញុំម្ចាស់ផង»។ ភិក្ខុនោះមិនត្រូវធ្វើការមិនសង្គ្រោះឡើយ គប្បីពោលថា «អាត្មាភាពនឹងចាត់ទៅ»។ ភិក្ខុនីជាបកតត្តៈ ៤ រូប គប្បីនាំយកភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្ត ចេញទៅក្នុងវេលាមុនអរុណរះ កន្លងហួសនូវចម្ងាយពីរដេញដី (ចម្ងាយចោលដុំដីពីរដង) អំពីឧបចារស្រុក វាងចេញពីផ្លូវ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏កំបាំងដោយគុម្ពឈើជាដើម។ សូម្បីអំពីឧបចារវិហារ ក៏ត្រូវកន្លងហួសនូវចម្ងាយពីរដេញដីដែរ ហើយភិក្ខុជាបកតត្តៈ ៤ រូប ក៏គប្បីទៅក្នុងទីនោះដែរ។ លុះទៅដល់ហើយ មិនត្រូវអង្គុយក្នុងទីជាមួយគ្នាជាមួយភិក្ខុនីទាំងឡាយឡើយ ត្រូវថយចេញទៅអង្គុយក្នុងទីមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី និងមហាបច្ចរី លោកពោលថា «ភិក្ខុនីទាំងឡាយគប្បីនាំយកឧបាសិកាម្នាក់ ឬពីរនាក់ដែលឈ្លាសវៃទៅក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីនាំយកឧបាសកម្នាក់ ឬពីរនាក់ទៅក្តី ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការរក្សាខ្លួន»។ និងក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទីនោះឯង លោកពោលថា «ការលះបង់នូវឧបចារនៃភិក្ខុនីឧបស្ស័យ (លំនៅភិក្ខុនី) ផង នៃវិហារផង គួរពិត» តែលោកមិនបានពោលថា «លះបង់នូវឧបចារនៃស្រុក» ឡើយ។

ဧဝံ နိသိန္နေသု ပန ဘိက္ခူသု စ ဘိက္ခုနီသု စ တာယ ဘိက္ခုနိယာ ‘‘မာနတ္တံ သမာဒိယာမိ, ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ဘိက္ခုနီသံဃဿ တာဝ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ និងភិក្ខុនីទាំងឡាយ អង្គុយយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនីនោះត្រូវសមាទានវត្តថា «ខ្ញុំម្ចាស់សូមសមាទាននូវមានត្ត ខ្ញុំម្ចាស់សូមសមាទាននូវវត្ត» ហើយគប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុនីសង្ឃជាមុនសិន យ៉ាងនេះថា៖

‘‘အဟံ, အယျေ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ ဂါမန္တရံ, သာဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစိံ, တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ အဒါသိ, သာဟံ ပက္ခမာနတ္တံ စရာမိ, ‘ဝေဒယာမဟံ, အယျေ, ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ខ្ញុំម្ចាស់នោះបានសូមបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ចំពោះសង្ឃ សង្ឃបានឲ្យបក្ខមានត្ត ព្រោះអាបត្តិគាមន្តរៈមួយ ដល់ខ្ញុំម្ចាស់នោះ ខ្ញុំម្ចាស់នោះកំពុងប្រព្រឹត្តបក្ខមានត្ត បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់សូមប្រាប់ សូមសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាអ្នកប្រាប់»។

တတော ဘိက္ခုသံဃဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ – ‘‘အဟံ, အယျာ, ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ …ပေ… ဝေဒယာမဟံ, အယျာ, ဝေဒယတီတိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ. ဣဓာပိ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

បន្ទាប់ពីនោះ គប្បីចូលទៅរកភិក្ខុសង្ឃ ហើយប្រាប់យ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមួយ... បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំម្ចាស់សូមប្រាប់ សូមសង្ឃចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាអ្នកប្រាប់»។ សូម្បីក្នុងបក្ខមានត្តនេះ ការប្រាប់ដោយភាសាណាមួយ ក៏គួរដែរ។

အာရောစေတွာ စ ဘိက္ခုနိသံဃဿေဝ သန္တိကေ နိသီဒိတဗ္ဗံ, အာရောစိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ သာသင်္ကံ ဟောတိ, ဘိက္ခုနိယော တတ္ထေဝ ဌာနံ ပစ္စာသီသန္တိ, ဌာတဗ္ဗံ. သစေ အညော ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ [Pg.31] ဝါ တံ ဌာနံ ဧတိ, ပဿန္တိယာ အာရောစေတဗ္ဗံ. နော စေ အာရောစေတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေ အဇာနန္တိယာ ဧဝ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ, န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သစေ ဘိက္ခုနိယော ဥပဇ္ဈာယာဒီနံ ဝတ္တကရဏတ္ထံ ပဂေဝ ဂန္တုကာမာ ဟောန္တိ, ရတ္တိဝိပ္ပဝါသဂဏဩဟီယနဂါမန္တရာပတ္တိရက္ခဏတ္ထံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဌပေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. တာယ အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ တဿာ သန္တိကေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ဧတေနုပါယေန အခဏ္ဍာ ပဉ္စဒသ ရတ္တိယော မာနတ္တံ စရိတဗ္ဗံ.

លុះប្រាប់រួចហើយ គប្បីអង្គុយក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីសង្ឃនោះឯង ចាប់តាំងពីពេលប្រាប់រួចហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងនិមន្តទៅវិញ ក៏គួរ។ ប្រសិនបើទីនោះជាទីគួររង្កៀស (មានភ័យខ្លាច) ហើយភិក្ខុនីទាំងឡាយប្រាថ្នាចង់ឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយស្ថិតនៅទីនោះដដែល ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីនៅ (រង់ចាំ)។ ប្រសិនបើមានភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីដទៃមកកាន់ទីនោះ ភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្តកាលបើឃើញហើយ ត្រូវតែប្រាប់។ បើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីនោះមិនដឹងខ្លួន ហើយដើរចូលទៅកាន់ឧបចារ ត្រូវដាច់រាត្រីយ៉ាងเดียว តែមិនត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងត្រឡប់ទៅវិញតាំងពីព្រលឹម ដើម្បីធ្វើវត្តដល់ឧបជ្ឈាយ៍ជាដើម គប្បីទុកភិក្ខុនីមួយរូបឲ្យនៅ ដើម្បីការពារអាបត្តិរត្តិវិប្បវាស អាបត្តិគណឱហីយនៈ និងអាបត្តិគាមន្តរៈ ហើយសឹមទៅ។ កាលបើអរុណរះឡើងហើយ ភិក្ខុនីអ្នកប្រព្រឹត្តមានត្តនោះ ត្រូវដាក់វត្តចុះក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនីនោះ។ ដោយឧបាយនេះ ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រព្រឹត្តមានត្តឲ្យគ្រប់ ១៥ រាត្រី កុំឲ្យដាច់ កុំឲ្យធ្លាយ។

အနိက္ခိတ္တဝတ္တာယ ပန ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေနေဝ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. အယံ ပန ဝိသေသော – ‘‘အာဂန္တုကဿ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္ထ ယတ္တကာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ တံ ဂါမံ ဘိက္ခူ ဝါ ဘိက္ခုနိယော ဝါ အာဂစ္ဆန္တိ, သဗ္ဗေသံ အာရောစေတဗ္ဗံ. အနာရောစေန္တိယာ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေပိ ရတ္တိံ ကောစိ ဘိက္ခု တံ ဂါမူပစာရံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆတိ, ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိယေဝ, အဇာနနပစ္စယာ ပန ဝတ္တဘေဒတော မုစ္စတိ. ကုရုန္ဒိအာဒီသု ပန အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခူနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ကထေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ. တံ ပါရိဝါသိကဝတ္တာဒီနံ ဥပစာရသီမာယ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ယုတ္တတရံ ဒိဿတိ. ဥပေါသထေ အာရောစေတဗ္ဗံ, ပဝါရဏာယ အာရောစေတဗ္ဗံ, စတုန္နံ ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဒေဝသိကံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ ဘိက္ခူနံ တသ္မိံ ဂါမေ ဘိက္ခာစာရော သမ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထေဝ ဂန္တဗ္ဗံ. နော စေ သမ္ပဇ္ဇတိ, အညတြ စရိတွာပိ တတြ အာဂန္တွာ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ဗဟိဂါမေ ဝါ သင်္ကေတဋ္ဌာနံ ကာတဗ္ဗံ – ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ အမှေ ပဿိဿသီ’’တိ. တာယ သင်္ကေတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သင်္ကေတဋ္ဌာနေ အဒိသွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဝိဟာရေ သဗ္ဗဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗေသံ သက္ကာ န ဟောတိ အာရောစေတုံ, ဗဟိဥပစာရသီမာယ ဌတွာ ဘိက္ခုနိယော ပေသေတဗ္ဗာ. တာဟိ အာနီတာနံ စတုန္နံ ဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ ဝိဟာရော ဒူရော ဟောတိ သာသင်္ကော, ဥပါသကေ စ ဥပါသိကာယော စ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ပန အယံ ဧကာ ဝသတိ, ရတ္တိဝိပ္ပဝါသံ အာပဇ္ဇတိ, တသ္မာဿာ ဧကာ ပကတတ္တာ ဘိက္ခုနီ သမ္မန္နိတွာ ဒါတဗ္ဗာ ဧကစ္ဆန္နေ ဝသနတ္ထာယ.

ក៏ភិក្ខុនីដែលមិនទាន់បានដាក់វត្តចុះ ត្រូវប្រព្រឹត្តឲ្យប្រពៃ តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងបរិវាសិកខន្ធកៈ។ ប៉ុន្តែ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា៖ ក្នុងពាក្យថា «ត្រូវប្រាប់ដល់អាគន្តុកៈ» នេះ មានកំណត់ថា ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មាន និមន្តមកកាន់ស្រុកនោះ ក្នុងពេលមុនភត្តក្តី ក្រោយភត្តក្តី ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ និងភិក្ខុនីទាំងអស់នោះ។ កាលបើមិនប្រាប់ទេ ត្រូវដាច់រាត្រីផង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្តផង។ ទោះបីក្នុងវេលាយប់ បើមានភិក្ខុណាមួយដើរចូលមកកាន់ឧបចារស្រុកនោះ ក៏ត្រូវដាច់រាត្រីដែរ តែភិក្ខុនីនោះរមែងរួចចាកអាបត្តិទុក្កដព្រោះការបំផ្លាញវត្ត ព្រោះហេតុមិនដឹង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយមានគុរុន្ទីជាដើម លោកពោលថា «គប្បីពោលតាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយ សម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានដាក់វត្តចុះ»។ ពាក្យនោះ ព្រោះតែឧបចារសីមានៃបរិវាសិកវត្តជាដើមត្រូវបានកំណត់ទុក ទើបមើលទៅឃើញថាសមរម្យជាង។ ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ត្រូវប្រាប់ ក្នុងថ្ងៃបវារណា ត្រូវប្រាប់ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៤ រូប និងភិក្ខុនី ៤ រូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ប្រសិនបើការត្រេកអរក្នុងការដើរទៅកាន់ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងស្រុកនោះមាន ភិក្ខុនីនោះត្រូវទៅក្នុងស្រុកនោះឯង។ ប្រសិនបើគ្មានទេ សូម្បីទៅត្រេកអរ (ដើរបិណ្ឌបាត) ក្នុងស្រុកដទៃហើយ ក៏ត្រូវមកក្នុងស្រុកនោះ បង្ហាញខ្លួនហើយសឹមទៅ។ ឬគប្បីធ្វើកន្លែងណាត់ជួបគ្នានៅខាងក្រៅស្រុកថា «នាងនឹងជួបយើងខ្ញុំក្នុងទីឈ្មោះឯណោះ»។ ភិក្ខុនីនោះត្រូវទៅកាន់កន្លែងណាត់ជួបនោះហើយប្រាប់។ កាលបើមិនជួបក្នុងកន្លែងណាត់ជួបទេ ត្រូវទៅកាន់វិហារហើយប្រាប់។ ក្នុងវិហារ ត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងពួង។ ប្រសិនបើមិនអាចប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងពួងបានទេ ត្រូវឈរនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា ហើយចាត់ភិក្ខុនីទាំងឡាយឲ្យទៅ។ ភិក្ខុនីនោះត្រូវប្រាប់ដល់ភិក្ខុ ៤ រូបដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយនោះនិមន្តមក។ ប្រសិនបើវិហារនៅឆ្ងាយ ជាទីគួររង្កៀស គប្បីនាំយកឧបាសក និងឧបាសិកាទាំងឡាយទៅជាមួយផង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនីនេះនៅតែម្នាក់ឯង រមែងត្រូវអាបត្តិរត្តិវិប្បវាស ព្រោះហេតុនោះ សង្ឃគប្បីសន្មតភិក្ខុនីជាបកតត្តៈមួយរូបឲ្យដល់ភិក្ខុនីនោះ ដើម្បីនៅជាមួយគ្នាក្នុងទីមានដំបូលតែមួយ។

ဧဝံ အခဏ္ဍံ မာနတ္တံ စရိတွာ ဝီသတိဂဏေ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝုတ္တနယေနေဝ အဗ္ဘာနံ ကာတဗ္ဗံ. သစေ မာနတ္တံ စရမာနာ အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, မူလာယ ပဋိကဿိတွာ [Pg.32] တဿာ အာပတ္တိယာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ‘‘ပက္ခမာနတ္တံ’’ နာမ.

កាលបើបានប្រព្រឹត្តមានត្តមិនឲ្យដាច់យ៉ាងនេះហើយ គប្បីធ្វើអព្ភានក្នុងភិក្ខុនីសង្ឃមានគណៈ ២០ រូប តាមន័យដែលបានពោលរួចមកហើយនោះឯង។ ប្រសិនបើកាលកំពុងប្រព្រឹត្តមានត្ត ត្រូវអាបត្តិក្នុងចន្លោះ ត្រូវទាញមកកាន់ឫស (មូលាយបដិកស្សនៈ) ហើយត្រូវឲ្យមានត្តព្រោះអាបត្តិនោះ នេះជាពាក្យដែលលោកពោលទុកក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី។ នេះហៅថា «បក្ខមានត្ត»។

‘‘သမောဓာနမာနတ္တံ’’ ပန တိဝိဓံ ဟောတိ – ဩဓာနသမောဓာနံ, အဂ္ဃသမောဓာနံ, မိဿကသမောဓာနန္တိ. တတ္ထ ယဒေတံ ပရတော ဥဒါယိတ္ထေရဿ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တဿ ပရိဝါသေ စ မာနတ္တာရဟဋ္ဌာနေ စ အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ မူလာယပဋိကဿိတဿ ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော တိဿန္နံ အာပတ္တီနံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒေတူ’’တိ မာနတ္တံ အနုညာတံ, ဣဒံ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနံ’’ နာမ. ဣဒဉှိ ပုနပ္ပုနံ မူလာယပဋိကဿနေန ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ ဩဓုနိတွာ ပုရိမာပတ္တီဟိ သဒ္ဓိံ သမောဓာယ ဒိန္နံ, တသ္မာ ဩဓာနသမောဓာနန္တိ ဝုစ္စတိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘သမောဓာနပရိဝါသံ ဝုတ္ထဿ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ သမောဓာနမာနတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တမ္ပိ တေန ပရိယာယေန ယုဇ္ဇတိ.

ចំណែកឯ «សមោធានមានត្ត» នោះ មាន ៣ យ៉ាងគឺ ឱធានសមោធានមានត្ត ១ អគ្ឃសមោធានមានត្ត ១ មិស្សកសមោធានមានត្ត ១។ ក្នុងសមោធានមានត្តទាំង ៣ យ៉ាងនោះ មានត្តណាដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតទុកដល់ព្រះឧទាយិត្ថេរ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ដែលកំពុងនៅបរិវាសព្រោះអាបត្តិដែលបិទបាំងទុក ៥ ថ្ងៃ ហើយត្រូវអាបត្តិក្នុងចន្លោះក្នុងខណៈកំពុងនៅបរិវាសផង ក្នុងឋានៈដែលគួរដល់មានត្តផង ហើយត្រូវទាញមកកាន់ឫសជាថ្មី ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យមានត្ត ៦ រាត្រី ព្រោះអាបត្តិ ៣ ដល់ឧទាយិភិក្ខុចុះ» មានត្តនេះ ហៅថា «ឱធានសមោធានមានត្ត»។ ព្រោះថា មានត្តនេះ សង្ឃបានឲ្យដោយការច្របាច់បញ្ចូលគ្នា (សមោធាន) ជាមួយអាបត្តិមុនៗ ដោយការរលាស់ចោល (ឱធុននៈ) នូវថ្ងៃដែលនៅរួចហើយ ដោយការទាញមកកាន់ឫសរឿយៗ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា «ឱធានសមោធានមានត្ត»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងអដ្ឋកថាគុរុន្ទី លោកពោលថា «មានត្តដែលសង្ឃត្រូវឲ្យដល់ភិក្ខុដែលនៅសមោធានបរិវាសរួចហើយ ហៅថា សមោធានមានត្ត»។ ពាក្យនោះ សូម្បីដោយបរិយាយនោះ ក៏សមរម្យដែរ។

အဂ္ဃသမောဓာနံ ပန မိဿကသမောဓာနဉ္စ အဂ္ဃသမောဓာနမိဿကသမောဓာနပရိဝါသာဝသာနေ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တမေဝ ဝုစ္စတိ, တံ ပရိဝါသကမ္မဝါစာနုသာရေန ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဒေတူတိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပရိဝါသော စ မာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တံ, တဿ ယသ္မာ အာဂတာဂတဌာနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စမာနော ပါဠိ ဝိယ အတိဝိတ္ထာရံ အာပဇ္ဇတိ, န စ သက္ကာ ဟောတိ သုခေန ပရိဂ္ဂဟေတုံ, တသ္မာ နံ သမောဓာနေတွာ ဣဓေဝ ဒဿေဿာမာ’’တိ, တဒိဒံ အတ္ထတော သမ္ပာဒိတံ ဟောတိ.

ម៉្យាងទៀត ម៉ាណាត់ដែលគួរឲ្យក្នុងទីបំផុតនៃអគ្ឃសមោធានបរិវាស និងមិស្សកសមោធានបរិវាស ហៅថា អគ្ឃសមោធាន និងមិស្សកសមោធាន ម៉ាណាត់នោះ ភិក្ខុគួរផ្សំផ្គុំឲ្យទៅតាមលំដាប់នៃកម្មវាចាសម្រាប់បរិវាស។ ពាក្យណាដែលខ្ញុំបានពោលទុកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ សង្ឃចូរឲ្យបរិវាសមួយថ្ងៃ ដល់ភិក្ខុឧទាយី ដើម្បីអាបត្តិសុក្កវស្សដ្ឋិដែលក្លែងត្រូវ លាក់ទុកមួយថ្ងៃ... ដោយន័យនេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងបរិវាស និងម៉ាណាត់ដោយអាការៈច្រើនយ៉ាងក្នុងព្រះបាលី ព្រោះកាលបើពោលនូវការវិនិច្ឆ័យក្នុងទីដែលមកដល់ៗ រមែងនាំឲ្យពិស្តារពេកដូចជាព្រះបាលី និងមិនអាចដើម្បីកាន់យកដោយងាយបាន ហេតុនោះ យើងនឹងរួបរួមបង្ហាញក្នុងទីនេះឯង» ពាក្យទាំងអស់នោះ ឈ្មោះថាបានសម្រេចដោយសេចក្ដីហើយ ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះ។

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថា

၁၀၂. ဣဒါနိ ယာ တာဝ အယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဝသေန ပါဠိ ဝုတ္တာ, သာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ.

១០២. ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ព្រះបាលីណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកមួយ ព្រះបាលីនោះ មានសេចក្ដីច្បាស់លាស់ហើយ។

၁၀၈. တတော ပရံ ဒွီဟတီဟစတူဟပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာနံ ဝသေန ပါဠိံ ဝတွာ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ပရိဝါသတော ပဋ္ဌာယ အန္တရာပတ္တိ ဒဿိတာ. ယသ္မာ ပန တံ အာပတ္တိံ အာပန္နော မူလာယပဋိကဿနာရဟော နာမ ဟောတိ, တသ္မာဿ [Pg.33] တတ္ထ မူလာယပဋိကဿနံ အနုညာတံ. သစေ ပန နိက္ခိတ္တဝတ္တော အာပဇ္ဇတိ, မူလာယပဋိကဿနာရဟော န ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ န သော ပရိဝသန္တော အာပန္နော, ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော အာပန္နော, တသ္မာ တဿာ အာပတ္တိယာ ဝိသုံ မာနတ္တံ စရိတဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ပရိဝါသောပိ ဝသိတဗ္ဗော. ယဉ္စေတံ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ, တသ္မိမ္ပိ ကတေ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ မက္ခိတာ ဟောန္တိ. ဣတိ ပရိဝါသေ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ ပုန မာနတ္တာရဟဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ, တသ္မိမ္ပိ ကတေ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ တာသံ တိဿန္နမ္ပိ အာပတ္တီနံ သမောဓာနမာနတ္တံ ဒဿိတံ. တတော မာနတ္တစာရိကဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ပန ပဋိကဿနေ ကတေ မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသာပိ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာပိ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော အဗ္ဘာနာရဟဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ. တသ္မိမ္ပိ ကတေ သဗ္ဗေ တေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော ပရံ သဗ္ဗာ အန္တရာပတ္တိယော ယောဇေတွာ အဗ္ဘာနကမ္မံ ဒဿိတံ. ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာဒိဝသေန ပဉ္စ, အန္တရာပတ္တိဝသေန စတဿောတိ နဝ ကမ္မဝါစာ ဒဿိတာ ဟောန္တိ.

១០៨. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងព្រះបាលីដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ២ ថ្ងៃ ៣ ថ្ងៃ ៤ ថ្ងៃ និង ៥ ថ្ងៃ រួចហើយ ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិ ចាប់តាំងពីបរិវាសនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ៥ ថ្ងៃទៅ។ ម៉្យាងទៀត ព្រោះភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរដល់ការទាញមករកឫស (មូលាយបដិកស្សនៈ) ហេតុនោះ ព្រះអង្គទើបទ្រង់អនុញ្ញាតការទាញមករកឫសដល់ភិក្ខុនោះក្នុងអន្តរាបត្តិនោះ។ បើភិក្ខុអ្នកដាក់វត្តចោលហើយ ត្រូវអាបត្តិ ភិក្ខុនោះមិនគួរដល់ការទាញមករកឫសឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះភិក្ខុនោះមិនមែនត្រូវអាបត្តិក្នុងខណៈដែលកំពុងនៅបរិវាសទេ គឺត្រូវអាបត្តិក្នុងខណៈដែលឋិតនៅក្នុងឋានៈជាបកតត្តៈ (ភិក្ខុប្រក្រតី) ហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ផ្សេងគ្នាសម្រាប់អាបត្តិនោះ។ បើអាបត្តិនោះលាក់ទុក ភិក្ខុនោះក៏ត្រូវនៅបរិវាសដែរ។ មួយវិញទៀត ការទាញមករកឫសណាដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងហើយ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ ក៏ឈ្មោះថាត្រូវលុបចោល (មិនរាប់បញ្ចូល)។ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិក្នុងបរិវាសយ៉ាងនេះហើយ ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកគួរដល់ម៉ាណាត់ម្ដងទៀត ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញសមោធានម៉ាណាត់នៃអាបត្តិទាំង ៣ នោះ ដល់ភិក្ខុដែលនៅបរិវាសរួចហើយ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស។ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ទោះបីថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់រួចហើយក្ដី ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយក្ដី ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់បង្ហាញអន្តរាបត្តិរបស់ភិក្ខុអ្នកគួរដល់អព្ភាន ហើយទ្រង់សម្ដែងការទាញមករកឫស។ កាលបើធ្វើការទាញមករកឫសនោះហើយ ថ្ងៃទាំងអស់នោះ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ទ្រង់ផ្សំផ្គុំអន្តរាបត្តិទាំងអស់ ហើយបង្ហាញអព្ភានកម្ម។ ក្នុងបដិច្ឆន្នវារៈនេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញកម្មវាចា ៩ គឺ ដោយអំណាចនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុក ១ ថ្ងៃជាដើម ៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃអន្តរាបត្តិ ៤ យ៉ាង យ៉ាងនេះឯង។

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

သမောဓာနပရိဝါသကထာ

សមោធានបរិវាសកថា

၁၂၅. တတော ပရံ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ အန္တောပရိဝါသတော ပဋ္ဌာယ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ အန္တရာပတ္တိယာ ဝသေန သမောဓာနပရိဝါသော စ, သမောဓာနမာနတ္တဉ္စ ဒဿိတံ. ဧတ္ထ စ မာနတ္တစာရိကမာနတ္တာရဟကာလေပိ အာပန္နာယ အာပတ္တိယာ မူလာယပဋိကဿနေ ကတေ မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသာပိ ပရိဝါသပရိဝုတ္ထဒိဝသာပိ သဗ္ဗေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နာ အန္တရာပတ္တိ. တေနေဝ ဝုတ္တံ – ‘‘မူလာယ ပဋိကဿိတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ သမောဓာနပရိဝါသံ ဒတွာ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒေတူ’’တိ. တတော ပရံ သဗ္ဗာ အန္တရာပတ္တိယော ယောဇေတွာ အဗ္ဘာနကမ္မံ ဒဿေတွာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိဝတ္ထု နိဋ္ဌာပိတံ.

១២៥. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសមោធានបរិវាស និងសមោធានម៉ាណាត់ ដោយអំណាចនៃអន្តរាបត្តិដែលលាក់ទុក ៥ ថ្ងៃ ចាប់តាំងពីក្នុងរវាងបរិវាសនៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកកន្លះខែ (មួយបក្ខ) ទៅ។ ក្នុងវារៈនេះ ទោះបីក្នុងកាលដែលភិក្ខុកំពុងប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់ ឬក្នុងកាលដែលគួរដល់ម៉ាណាត់ក្ដី កាលបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិ ហើយធ្វើការទាញមករកឫសហើយ ថ្ងៃដែលប្រព្រឹត្តម៉ាណាត់រួចហើយក្ដី ថ្ងៃដែលនៅបរិវាសរួចហើយក្ដី ថ្ងៃទាំងអស់ ក៏ត្រូវលុបចោលដែរ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះអន្តរាបត្តិជាអាបត្តិដែលលាក់ទុក។ ព្រោះហេតុនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបទ្រង់សម្ដែងថា «ចូរសង្ឃទាញភិក្ខុនោះមករកឫស ហើយឲ្យសមោធានបរិវាសដើម្បីអាបត្តិមុន រួចឲ្យម៉ាណាត់ ៦ រាត្រីចុះ»។ បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់ផ្សំផ្គុំអន្តរាបត្តិទាំងអស់ ហើយបង្ហាញអព្ភានកម្ម រួចទ្រង់បញ្ចប់សុក្កវស្សដ្ឋិវត្ថុ។

သမောဓာနပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សមោធានបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာ စ နိဋ္ဌိတာ.

សុក្កវស្សដ្ឋិកថា ក៏ចប់ហើយ។

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာ

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថា

၁၃၄. တတော ဧကာပတ္တိမူလကဉ္စ အာပတ္တိဝဍ္ဎနကဉ္စာတိ ဒွေ နယေ ဒဿေတွာ အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသော ဒဿိတော.

១៣៤. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញន័យ ២ យ៉ាង គឺ ន័យមានអាបត្តិមួយជាមូល និងន័យធ្វើអាបត្តិឲ្យចម្រើនឡើង រួចទ្រង់បង្ហាញអគ្ឃសមោធានបរិវាស។

တတော [Pg.34] သဉ္စိစ္စ အနာရောစိတာပတ္တိဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ သဉ္စိစ္စ အဇာနနအဿရဏဝေမတိကဘာဝေဟိ အနာရောစိတာယ အာပတ္တိယာ ပစ္ဆာ လဇ္ဇိဓမ္မေ ဝါ ဉာဏသရဏနိဗ္ဗေမတိကဘာဝေသု ဝါ ဥပ္ပန္နေသု ယံ ကာတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဓ ပန ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ နယေန ပါဠိ ဌပိတာ. တတော အဇာနနအဿရဏဝေမတိကပဋိစ္ဆန္နာနံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဒဿေတုံ တထေဝ ပါဠိ ဌပိတာ.

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញវត្ថុនៃភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិហើយក្លែងមិនប្រាប់ រួចទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីដោយន័យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ...» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ កាលបើភិក្ខុត្រូវអាបត្តិហើយក្លែងមិនប្រាប់ ព្រោះតែមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ តែក្រោយមក ធម៌គឺសេចក្ដីខ្មាស (លជ្ជីធម៌) កើតឡើងក្ដី ឬសេចក្ដីដឹង សេចក្ដីរលឹក និងការមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យកើតឡើងក្ដី។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីយ៉ាងនោះដែរ ដើម្បីបង្ហាញភាពមិនមែនជាអាបត្តិលាក់ទុក នៃអាបត្តិដែលលាក់ទុកព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

ဒွေမာသပရိဝါသကထာ

ទ្វេមាសបរិវាសកថា

၁၃၈. တတော ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ ဒွေမာသပဋိစ္ဆန္နာနံ ဧကမာသပရိဝါသယာစနဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ အသဉ္စိစ္စ အဇာနနအဿရဏဝေမတိကဘာဝေဟိ အနာရောစိတေ ဣတရသ္မိံ မာသေ ပစ္ဆာ လဇ္ဇိဓမ္မာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု ယံ ကာတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတုံ အဇာနနအဿရဏဝေမတိကပဋိစ္ဆန္နဿ စ အာပန္နဘာဝံ ဒဿေတုံ ပုရိမနယေနေဝ ပါဠိ ဌပိတာ.

១៣៨. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញវត្ថុនៃការសូមបរិវាសមួយខែ ព្រោះអាបត្តិ ២ ដែលលាក់ទុក ២ ខែ រួចទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលីដោយន័យមុននោះឯង ដើម្បីបង្ហាញកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ កាលបើខែដទៃទៀត ភិក្ខុមិនបានប្រាប់ដោយមិនក្លែង ព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ តែក្រោយមក លជ្ជីធម៌ជាដើមកើតឡើង និងដើម្បីបង្ហាញភាពជាអ្នកត្រូវអាបត្តិ នៃភិក្ខុដែលលាក់ទុកព្រោះមិនដឹង មិនរលឹក ឬមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

ဒွေမာသပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ទ្វេមាសបរិវាសកថា ចប់ហើយ។

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသာဒိကထာ

សុទ្ធន្តបរិវាសាទិកថា

၁၅၆. တတော ‘‘အာပတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတိ, ရတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတီ’’တိအာဒိနာ နယေန သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ဒဿိတော.

១៥៦. បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសុទ្ធន្តបរិវាស ដោយន័យជាដើមថា «មិនដឹងកំណត់នៃអាបត្តិ មិនដឹងកំណត់នៃរាត្រី»។

၁၆၀. တတော ပရံ ပါရိဝါသိကံ အာဒိံ ကတွာ ဝိဗ္ဘမိတွာ ပုနဥပသမ္ပန္နာဒီသု ပဋိပတ္တိဒဿနတ္ထံ ပါဠိ ဌပိတာ.

១៦០. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់ព្រះបាលី ដើម្បីបង្ហាញការប្រតិបត្តិក្នុងភិក្ខុអ្នកនៅបរិវាសជាដើម ដែលសឹកទៅហើយត្រឡប់មកឧបសម្បទាជាថ្មីវិញ។

၁၆၅. တတ္ထ ‘‘အန္တရာ သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတိ ပရိမာဏာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိအာဒီသု အာပတ္တိပရိစ္ဆေဒဝသေန ပရိမာဏာယော စေဝ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယော စာတိ အတ္ထော.

១៦៥. ក្នុងព្រះបាលីនោះ ពាក្យថា «antarā sambahulā āpattiyo āpajjati parimāṇā appaṭicchannāyo» ជាដើម មានសេចក្ដីថា ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិទាំងឡាយច្រើនក្នុងចន្លោះ ដែលមានកំណត់ផង ដែលមិនបានលាក់ទុកផង ដោយអំណាចនៃការកំណត់អាបត្តិ។

၁၆၆. ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ဧကောဝ သော အာပတ္တိက္ခန္ဓော, ပစ္ဆာ ဆာဒိတတ္တာ ပန ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုရိမသ္မိန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

១៦៦. ពាក្យថា «pacchimasmiṃ āpattikkhandhe» សំដៅយកគំនរអាបត្តិតែមួយនោះឯង ប៉ុន្តែព្រោះតែភិក្ខុលាក់ទុកក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ហេតុនោះ ទើបព្រះអង្គទ្រង់ហៅថា «pacchimasmiṃ āpattikkhandhe» (ក្នុងគំនរអាបត្តិខាងក្រោយ)។ ទោះបីក្នុងពាក្យថា «purimasmiṃ» ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

၁၈၀. ဝဝတ္ထိတာ သမ္ဘိန္နာတိ သဘာဂဝိသဘာဂါနမေဝေတံ ပရိယာယဝစနံ.

១៨០. ពាក្យថា «vavatthitā» (ដែលកំណត់ទុក) និង «sambhinnā» (ដែលច្រឡូកច្រឡំ) នេះ ជាឈ្មោះជំនួស (វេវចនៈ) នៃអាបត្តិសភាគ និងវិភាគនោះឯង។

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សុទ្ធន្តបរិវាសាទិកថា ចប់ហើយ។

ဒွေဘိက္ခုဝါရဧကာဒသကာဒိကထာ

ទ្វេភិក្ខុវារឯកាទសកាទិកថា

၁၈၁. တတော [Pg.35] ပရံ ယော ပဋိစ္ဆာဒေတိ, တသ္မိံ ပဋိပတ္တိဒဿနတ္ထံ ‘‘ဒွေ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မိဿကန္တိ ထုလ္လစ္စယာဒီဟိ မိဿကံ. သုဒ္ဓကန္တိ သံဃာဒိသေသံ ဝိနာ လဟုကာပတ္တိက္ခန္ဓမေဝ.

១៨១. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងពាក្យថា «dve bhikkhū» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញការប្រតិបត្តិក្នុងភិក្ខុដែលលាក់ទុកអាបត្តិនោះ។ ក្នុងពាក្យនោះ ពាក្យថា «missakaṃ» គឺអាបត្តិដែលច្រឡូកច្រឡំដោយថុល្លច្ច័យជាដើម។ ពាក្យថា «suddhakaṃ» គឺសំដៅយកតែគំនរអាបត្តិស្រាលប៉ុណ្ណោះ វៀរលែងតែសង្ឃាទិសេសចេញ។

၁၈၄. တတော ပရံ အဝိသုဒ္ဓဝိသုဒ္ဓဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဗျဉ္ဇနတော ဝါ အဓိပ္ပာယတော ဝါ အနုတ္တာနံ နာမ ကိဉ္စိ နတ္ထိ, တသ္မာ တဉ္စ ဣတော ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တဉ္စ သဗ္ဗံ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

១៨៤. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងពាក្យថា «idha pana, bhikkhave, bhikkhu sambahulā saṅghādisesā» ជាដើម ដើម្បីបង្ហាញភាពជាអ្នកមិនបរិសុទ្ធ និងភាពជាអ្នកបរិសុទ្ធ。 ក្នុងពាក្យនោះ មិនមានបទណាមួយដែលមិនច្បាស់លាស់ ដោយតួអក្សរក្ដី ដោយអធិប្បាយក្ដី ហេតុនោះ ភិក្ខុគប្បីដឹងនូវពាក្យនោះផង នូវពាក្យដែលមិនទាន់បានពោលមុនអំពីនេះផង ទាំងអស់ ទៅតាមលំដាប់នៃព្រះបាលីប៉ុណ្ណោះ។

ဒွေဘိက္ခုဝါရဧကာဒသကာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ទ្វេភិក្ខុវារឯកាទសកាទិកថា ចប់ហើយ។

သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

សមុច្ចយខន្ធកវណ្ណនា ចប់ហើយ។

၄. သမထက္ခန္ဓကံ

៤. សមថខន្ធកៈ

သမ္မုခါဝိနယကထာ

សម្មុខាវិនយកថា

၁၈၆-၁၈၇. သမထက္ခန္ဓကေ [Pg.36] – ‘‘အဓမ္မဝါဒီ ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒီနိ ဆ မာတိကာပဒါနိ နိက္ခိပိတွာ ‘‘အဓမ္မဝါဒီ ပုဂ္ဂလော ဓမ္မဝါဒိံ ပုဂ္ဂလံ သညာပေတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိတ္ထာရော ဝုတ္တော. တတ္ထ သညာပေတီတိ ကာရဏပတိရူပကာနိ ဝတွာ ပရိတောသေတွာ ဇာနာပေတိ. နိဇ္ဈာပေတီတိ ယထာ သော တံ အတ္ထံ နိဇ္ဈာယတိ, ဩလောကေတိ; ဧဝံ ကရောတိ. ပေက္ခတိ အနုပေက္ခတီတိ ယထာ သော တံ အတ္ထံ ပေက္ခတိ စေဝ ပုနပ္ပုနဉ္စ ပေက္ခတိ; ဧဝံ ကရောတိ. ဒဿေတိ အနုဒဿေတီတိ တေသညေဝ ပရိယာယဝစနာနိ. အဓမ္မေန ဝူပသမ္မတီတိ ယသ္မာ သော အဓမ္မမေဝ ‘‘အယံ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ နယေန မောဟေတွာ ဒဿေတိ, တသ္မာ အဓမ္မေန ဝူပသမ္မတိ နာမ.

១៨៦-១៨៧. ក្នុងសមថខន្ធកៈ ព្រះអង្គទ្រង់តម្កល់មាតិកាបទ ៦ មានពាក្យថា «adhammavādī puggalo» ជាដើម រួចទ្រង់សម្ដែងសេចក្ដីពិស្តារដោយន័យថា «adhammavādī puggalo dhammavādiṃ puggalaṃ saññāpeti» ជាដើម។ ក្នុងសេចក្ដីពិស្តារនោះ ពាក្យថា «saññāpeti» គឺនិយាយពន្យល់ដោយហេតុផលក្លែងក្លាយ ធ្វើឲ្យពេញចិត្ត ហើយឲ្យដឹង។ ពាក្យថា «nijjhāpeti» គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យបុគ្គលអ្នកពោលជាធម៌នោះ ពិនិត្យមើល ក្រឡេកមើលនូវសេចក្ដីនោះ។ ពាក្យថា «pekkhati anupekkhati» គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យបុគ្គលនោះមើលផង មើលរឿយៗផង នូវសេចក្ដីនោះ។ ពាក្យថា «dasseti anudasseti» នេះ ជាឈ្មោះជំនួស (វេវចនៈ) នៃពាក្យទាំងនោះឯង។ ពាក្យថា «adhammena vūpasammati» មានសេចក្ដីថា ព្រោះបុគ្គលនោះបង្ហាញនូវសេចក្ដីដែលមិនមែនជាធម៌នោះឯង ឲ្យឃើញថា «នេះជាធម៌» ដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះ ធ្វើឲ្យវង្វេង ហេតុនោះ ទើបហៅថា រមាប់ដោយមិនមែនជាធម៌។

၁၈၈. ဓမ္မေန ဝူပသမ္မတီတိ ယသ္မာ ဓမ္မဝါဒီ ဓမ္မမေဝ ‘‘အယံ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ နယေန အမောဟေတွာ ဒဿေတိ, တသ္မာ ဓမ္မေန ဝူပသမ္မတိ နာမ.

១៨៨. ពាក្យថា «dhammena vūpasammati» មានសេចក្ដីថា ព្រោះបុគ្គលអ្នកពោលជាធម៌ បង្ហាញនូវធម៌ពិតប្រាកដនោះឯង ឲ្យឃើញថា «នេះជាធម៌» ដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះ មិនធ្វើឲ្យវង្វេង ហេតុនោះ ទើបហៅថា រមាប់ដោយធម៌។

သမ္မုခါဝိနယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សម្មុខាវិនយកថា ចប់ហើយ។

သတိဝိနယကထာ

សតិវិនយកថា

၁၉၅. ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မိကာနိ သတိဝိနယဿ ဒါနာနီတိ ဧတ္ထ သုဒ္ဓဿ အနာပတ္တိကဿ ဒါနံ ဧကံ, အနုဝဒိတဿ ဒါနံ ဧကံ, ယာစိတဿ ဒါနံ ဧကံ, သံဃေန ဒါနံ ဧကံ, ဓမ္မေန သမဂ္ဂဒါနံ ဧကန္တိ ဧဝံ ပဉ္စ. ဧတာနိ ပန ဧကေကအင်္ဂဝသေန န လဗ္ဘန္တိ, တသ္မာ ဒေသနာမတ္တမေဝေတံ, ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ပန သတိဝိနယဒါနံ ဓမ္မိကန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တတ္ထ စ အနုဝဒန္တီတိ စောဒေန္တိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. အယံ ပန သတိဝိနယော ခီဏာသဝဿေဝ ဒါတဗ္ဗော န အညဿ, အန္တမသော အနာဂါမိနောပိ. သော စ ခေါ အညေန စောဒိယမာနဿေဝ, န အစောဒိယမာနဿ. ဒိန္နေ စ ပန တသ္မိံ စောဒကဿ ကထာ န ရုဟတိ. စောဒေန္တောပိ ‘‘အယံ ခီဏာသဝေါ သတိဝိနယလဒ္ဓေါ, ကော တုယှံ ကထံ ဂဟေဿတီ’’တိ အပသာဒေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ.

១៩៥. ក្នុងពាក្យថា «pañcimāni bhikkhave dhammikāni sativinayassa dānāni» នេះ មានអង្គ ៥ គឺ ការឲ្យដល់ភិក្ខុអ្នកបរិសុទ្ធមិនមានអាបត្តិ ១, ការឲ្យដល់ភិក្ខុដែលគេចោទប្រកាន់ ១, ការឲ្យដល់ភិក្ខុដែលសូមសតិវិន័យ ១, ការឲ្យដោយសង្ឃ ១, ការឲ្យដោយព្រមព្រៀងគ្នាជាធម៌ ១។ ប៉ុន្តែ អង្គទាំងនេះ មិនអាចទទួលបានដោយអំណាចនៃអង្គនីមួយៗឡើយ ហេតុនោះ ពាក្យនេះគ្រាន់តែជាទេសនាមត្តប៉ុណ្ណោះ តែការឲ្យសតិវិន័យដែលប្រកបដោយអង្គ ៥ ទើបឈ្មោះថាជាធម៌ នេះជាសេចក្ដីក្នុងពាក្យនេះ។ ក្នុងពាក្យនោះ ពាក្យថា «anuvadanti» គឺចោទប្រកាន់។ សេចក្ដីដែលនៅសល់ ច្បាស់លាស់ហើយ។ ម៉្យាងទៀត សតិវិន័យនេះ គួរឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពប៉ុណ្ណោះ មិនគួរឲ្យដល់បុគ្គលដទៃឡើយ សូម្បីតែព្រះអនាគាមីក៏ដោយ។ ហើយសតិវិន័យនោះ គួរឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពដែលអ្នកដទៃចោទប្រកាន់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនឲ្យដល់ព្រះខីណាស្រពដែលគេមិនបានចោទប្រកាន់ឡើយ។ កាលបើឲ្យសតិវិន័យនោះហើយ ពាក្យរបស់ចោទកៈ ក៏មិនឡើងឡើយ។ ទោះបីចោទកៈចោទប្រកាន់ ក៏រមែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរគំរាមកំហែងថា «លោកនេះជាព្រះខីណាស្រព បានទទួលសតិវិន័យហើយ តើនរណានឹងទទួលយកពាក្យរបស់លោក?» ដូច្នេះ។

သတိဝိနယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សតិវិនយកថា ចប់ហើយ។

အမူဠှဝိနယကထာ

អမူឡ្ហវិនយកថា

၁၉၆. ဘာသိတပရိက္ကန္တန္တိ [Pg.37] ဝါစာယ ဘာသိတံ ကာယေန ပရိက္ကန္တံ; ပရိက္ကမိတွာ ကတန္တိ အတ္ထော. သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာတိ ဧတ္ထ သရတု အာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ; အာယသ္မာ ဧဝရူပိယာ အာပတ္တိယာတိ အယမတ္ထော. အာပဇ္ဇိတွာတိ ဝါ ပါဌော, တဿတ္ထော – ပဌမံ အာပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ တံ အာပတ္တိံ သရတု အာယသ္မာတိ.

១៩៦. ពាក្យថា «bhāsitaparikkantaṃ» មានសេចក្ដីថា ពោលដោយវាចា ធ្វើកន្លងដោយកាយ គឺធ្វើកន្លងហើយ។ ក្នុងពាក្យថា «saratāyasmā evarūpiṃ āpattiṃ āpajjitā» នេះ មានសេចក្ដីថា សូមលោកម្ចាស់រលឹកមើល តើលោកម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមានសភាពយ៉ាងនេះឬ? ឬថា លោកម្ចាស់បានត្រូវអាបត្តិមានសភាពយ៉ាងនេះ សូមរលឹកមើលចុះ នេះជាសេចក្ដីក្នុងពាក្យនេះ។ ម៉្យាងទៀត មានបទបាឋថា «āpajjitvā» សេចក្ដីនៃបទបាឋនោះថា សូមលោកម្ចាស់ត្រូវអាបត្តិមុនសិន ហើយសឹមរលឹកនឹកឃើញអាបត្តិនោះជាក្រោយ។

အမူဠှဝိနယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អမူឡ្ហវិនយកថា ចប់ហើយ。

ယေဘုယျသိကာကထာ

យេភុយ្យសិកាកថា

၂၀၂. ယေဘုယျသိကာယ ဝူပသမေတုန္တိ ဧတ္ထ ယဿာ ကိရိယာယ ဓမ္မဝါဒိနော ဗဟုတရာ, ဧသာ ယေဘုယျသိကာ နာမ.

២០២. ក្នុងពាក្យថា «yebhuyyasikāya vūpasametuṃ» នេះ កិច្ចការណាដែលធ្វើឲ្យពួកភិក្ខុអ្នកពោលជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាង កិច្ចការនោះ ឈ្មោះថា យេភុយ្យសិកា។

၂၀၄. အဓမ္မိကသလာကဂ္ဂါဟေသု ဩရမတ္တကန္တိ ပရိတ္တံ အပ္ပမတ္တကံ ဘဏ္ဍနမတ္တမေဝ. န စ ဂတိဂတန္တိ ဒွေ တယော အာဝါသေ န ဂတံ, တတ္ထ တတ္ထေဝ ဝါ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ အဝိနိစ္ဆိတံ. န စ သရိတသာရိတန္တိ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သယံ သရိတံ ဝါ အညေဟိ သာရိတံ ဝါ န ဟောတိ. ဇာနာတီတိ သလာကံ ဂါဟေန္တော ဇာနာတိ ‘‘အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’’တိ. အပ္ပေဝ နာမာတိ ဣမိနာ နီဟာရေန သလာကာယ ဂါဟိယမာနာယ ‘‘အပိ နာမ အဓမ္မဝါဒိနော ဗဟုတရာ အဿူ’’တိ အယမဿ အဇ္ဈာသယော ဟောတိ. အပရေသုပိ ဒွီသု ဧသေဝ နယော.

២០៤. ក្នុងកាលដែលគេចាប់ឆ្នោតមិនជាធម៌ ពាក្យថា «oramattakaṃ» គឺការឈ្លោះប្រកែកគ្នាត្រឹមតែបន្តិចបន្តួច ស្ដួចស្ដើង។ ពាក្យថា «na ca gatigataṃ» គឺមិនទាន់បានទៅដល់អាវាស ២ ឬ ៣ ឬថា មិនទាន់បានវិនិច្ឆ័យ ២ ឬ ៣ ដង ក្នុងអាវាសនោះៗឡើយ។ ពាក្យថា «na ca saritasāritaṃ» គឺភិក្ខុទាំងឡាយនោះ មិនបាននឹកឃើញដោយខ្លួនឯង ឬមិនបានអ្នកដទៃរំលឹកឲ្យនឹកឃើញ ២ ឬ ៣ ដងឡើយ។ ពាក្យថា «jānāti» គឺភិក្ខុអ្នកឲ្យចាប់ឆ្នោតដឹងថា «ពួកភិក្ខុអ្នកពោលមិនមែនជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាង»។ ពាក្យថា «appeva nāma» មានសេចក្ដីថា កាលបើឲ្យចាប់ឆ្នោតដោយវិធីនេះ ភិក្ខុនោះមានបំណងថា «ធ្វើដូចម្ដេចឲ្យពួកភិក្ខុអ្នកពោលមិនមែនជាធម៌មានចំនួនច្រើនជាងហ្ន៎»។ ទោះបីក្នុងហេតុផល ២ យ៉ាងដទៃទៀត ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

အဓမ္မေန ဂဏှန္တီတိ အဓမ္မဝါဒိနော ‘‘ဧဝံ မယံ ဗဟူ ဘဝိဿာမာ’’တိ ဒွေ ဒွေ သလာကာယော ဂဏှန္တိ. ဝဂ္ဂါ ဂဏှန္တီတိ ဒွေ ဓမ္မဝါဒိနော ဧကံ ဓမ္မဝါဒိသလာကံ ဂဏှန္တိ ‘‘ဧဝံ ဓမ္မဝါဒိနော န ဗဟူ ဘဝိဿန္တီ’’တိ မညမာနာ. န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တီတိ ဓမ္မဝါဒိနော ဟုတွာ ‘‘ဗလဝပက္ခံ ဘဇိဿာမာ’’တိ အဓမ္မဝါဒိသလာကံ ဂဏှန္တိ. ဓမ္မိကသလာကဂ္ဂါဟေသု အယမေဝတ္ထော ပရိဝတ္တေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ သလာကံ ဂါဟေတွာ သစေ ဗဟုတရာ ဓမ္မဝါဒိနော ဟောန္တိ; ယထာ တေ ဝဒန္တိ, ဧဝံ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ, ဧဝံ ယေဘုယျသိကာယ ဝူပသန္တံ ဟောတိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန ပရတောပိ အာဂမိဿတိ.

ពាក្យថា «Adhammena gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកអធម្មវាទីបុគ្គលគិតថា «ពួកយើងនឹងមានគ្នាច្រើនយ៉ាងនេះ» ហើយចាប់យកស្លាកម្តងពីរៗ។ ពាក្យថា «Vaggā gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកធម្មវាទីបុគ្គលពីររូប ចាប់យកស្លាករបស់ធម្មវាទីតែមួយសន្លឹក ដោយគិតថា «ពួកធម្មវាទីនឹងមិនមានគ្នាច្រើនយ៉ាងនេះឡើយ»។ ពាក្យថា «Na ca yathādiṭṭhiyā gaṇhanti» សេចក្តីថា ពួកធម្មវាទីបុគ្គលគិតថា «ពួកយើងនឹងចូលទៅរកខាងភាគីដែលមានកម្លាំងច្រើន» ហើយចាប់យកស្លាករបស់អធម្មវាទីវិញ។ ក្នុងការចាប់ស្លាកជាធម៌ គប្បីជ្រាបសេចក្តីនេះ ដោយត្រឡប់ន័យផ្ទុយគ្នាវិញ។ កាលបើឱ្យចាប់ស្លាកយ៉ាងនេះហើយ ប្រសិនបើពួកធម្មវាទីមានគ្នាច្រើនជាង គប្បីរំងាប់អធិករណ៍នោះ តាមពាក្យដែលពួកធម្មវាទីទាំងនោះពោលយ៉ាងណា យ៉ាងនោះចុះ កាលបើអធិករណ៍រំងាប់យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា រំងាប់ដោយយេភុយ្យសិកា។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងរឿងនេះ។ ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ នឹងមានមកខាងមុខទៀត។

ယေဘုယျသိကာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

យេភុយ្យសិកាកថា ចប់។

တဿပါပိယသိကာကထာ

តស្សបាបិយសិកាកថា

၂၀၇. အသုစီတိ [Pg.38] အသုစီဟိ ကာယဝစီကမ္မေဟိ သမန္နာဂတော. အလဇ္ဇီတိ သဉ္စိစ္စ အာပဇ္ဇနာဒိနာ အလဇ္ဇိလက္ခဏေန သမန္နာဂတော. သာနုဝါဒေါတိ သဥပဝါဒေါ. ဣတိ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အင်္ဂါနံ ဝသေန တီဏိ ကရဏာနိ, သံဃေန ကရဏံ, ဓမ္မေန သမဂ္ဂေန ကရဏန္တိ ဣမာနိ စ ဒွေတိ ပဉ္စ တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏာနိ နာမ ဟောန္တိ. သေသမေတ္ထ တဇ္ဇနီယာဒီသု ဝုတ္တနယမေဝ. အယံ ပနေတ္ထ ဝစနတ္ထော – ဣဒဉှိ ယော ပါပုဿန္နတာယ ပါပိယော ပုဂ္ဂလော, တဿ ကတ္တဗ္ဗတော ‘‘တဿပါပိယသိကာကမ္မ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

២០៧. ពាក្យថា «Asucī» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្ម និងវចីកម្មមិនស្អាត។ ពាក្យថា «Alajjī» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយលក្ខណៈនៃបុគ្គលអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាស មានការក្លែងត្រូវអាបត្តិជាដើម។ ពាក្យថា «Sānuvādo» សេចក្តីថា ជាអ្នកប្រកបដោយការតិះដៀល។ ហេតុទាំងឡាយ ៥ យ៉ាង គឺ ហេតុ ៣ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃអង្គទាំង ៣ នេះផង និងហេតុ ២ យ៉ាង គឺការធ្វើដោយសង្ឃ និងការធ្វើដោយធម៌ ដោយសង្ឃព្រមព្រៀងគ្នាផង ទាំងនេះឈ្មោះថាជាហេតុនៃការធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្ម។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងរឿងនេះ មានន័យដូចដែលបានពោលហើយក្នុងតជ្ជនិយកម្មជាដើម។ ម៉្យាងទៀត វិគ្រោះនៃពាក្យក្នុងទីនេះមានដូចតទៅ៖ ព្រោះថាកម្មនេះ សង្ឃគប្បីធ្វើដល់បុគ្គលណា ដែលជាអ្នកលាមកក្រៃលែង ព្រោះភាពជាអ្នកមានបាបច្រើន ហេតុនោះ ទើបហៅថា «តស្សបាបិយសិកាកម្ម»។

တဿပါပိယသိကာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

តស្សបាបិយសិកាកថា ចប់។

တိဏဝတ္ထာရကာဒိကထာ

តិណវត្ថារកាទិកថា

၂၁၂. ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယာတိ ကက္ခဠဘာဝါယ စေဝ ဝါဠဘာဝါယ စ. ဘေဒါယာတိ သံဃဘေဒါယ. သဗ္ဗေဟေဝ ဧကဇ္ဈန္တိ ကဿစိ ဆန္ဒံ အနာဟရိတွာ ဂိလာနေပိ တတ္ထေဝ အာနေတွာ ဧကတော သန္နိပတိတဗ္ဗံ. တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေယျာတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ကမ္မံ တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာ ‘‘တိဏဝတ္ထာရကော’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ဂူထံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ဃဋ္ဋိယမာနံ ဒုဂ္ဂန္ဓတာယ ဗာဓတိ, တိဏေဟိ အဝတ္ထရိတွာ သုပ္ပဋိစ္ဆာဒိတဿ ပနဿ သော ဂန္ဓော န ဗာဓတိ; ဧဝမေဝ ယံ အဓိကရဏံ မူလာနုမူလံ ဂန္တွာ ဝူပသမိယမာနံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တတိ, တံ ဣမိနာ ကမ္မေန ဝူပသန္တံ ဂူထံ ဝိယ တိဏဝတ္ထာရကေန ပဋိစ္ဆန္နံ သုဝူပသန္တံ ဟောတီတိ ဣဒံ ကမ္မံ တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာ ‘‘တိဏဝတ္ထာရကော’’တိ ဝုတ္တံ.

២១២. ពាក្យថា «Kakkhaḷattāya vāḷattāya» សេចក្តីថា ដើម្បីភាពជាអ្នករឹងត្អឹងផង ដើម្បីភាពជាអ្នកសាហាវផង។ ពាក្យថា «Bhedāya» សេចក្តីថា ដើម្បីការបែកបាក់នៃសង្ឃ។ ពាក្យថា «Sabbeheva ekajjhaṃ» សេចក្តីថា មិនត្រូវនាំយកឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុណាមួយឡើយ សូម្បីតែភិក្ខុឈឺ ក៏ត្រូវនាំមកកាន់ទីប្រជុំនោះដែរ ហើយត្រូវប្រជុំជាមួយគ្នាជាធ្លុងមួយ។ ក្នុងពាក្យថា «Tiṇavatthārakena vūpasameyya» នេះ កម្មនេះ ព្រោះតែមានសភាពដូចជាការក្រាលស្មៅបិទបាំង ហេតុនោះ ទើបព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «តិណវត្ថារកៈ»។ ព្រោះថា គ្រឿងលាមកក្តី ទឹកមូត្រក្តី កាលបើគេកូររំកើល រមែងបៀតបៀនដោយក្លិនស្អុយយ៉ាងណា ប៉ុន្តែ កាលបើគេយកស្មៅមកគ្របដណ្តប់បិទបាំងទុកឱ្យជិតល្អហើយ ក្លិនស្អុយនោះ រមែងមិនបៀតបៀនឡើយ យ៉ាងណាមិញ អធិករណ៍ណាដែលកាលបើដោះស្រាយដោយការស៊ើបទៅរកឫសគល់ដើមចម រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពរឹងត្អឹង ដើម្បីភាពសាហាវ និងដើម្បីការបែកបាក់នៃសង្ឃ អធិករណ៍នោះ កាលបើបានរំងាប់ដោយកម្មនេះហើយ រមែងរំងាប់ទៅដោយល្អ ដូចជាគ្រឿងលាមកដែលគេយកស្មៅមកគ្របដណ្តប់បិទបាំងទុកដូច្នោះឯង យ៉ាងនោះមែន ហេតុនោះ កម្មនេះ ព្រោះតែមានសភាពដូចជាការក្រាលស្មៅបិទបាំង ទើបព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «តិណវត្ថារកៈ»។

၂၁၃. ထုလ္လဝဇ္ဇန္တိ ပါရာဇိကဉ္စေဝ သံဃာဒိသေသဉ္စ. ဂိဟိပဋိသံယုတ္တန္တိ ဂိဟီနံ ဟီနေန ခုံသနဝမ္ဘနဓမ္မိကပဋိဿဝေသု အာပန္နံ အာပတ္တိံ.

២១៣. ពាក្យថា «Thullavajjaṃ» សេចក្តីថា អាបត្តិបារាជិក និងអាបត្តិសង្ឃាទិសេស។ ពាក្យថា «Gihipaṭisaṃyuttaṃ» សេចក្តីថា អាបត្តិដែលភិក្ខុត្រូវហើយ ព្រោះការជេរប្រមាថ ការមើលងាយ និងការខកខានមិនធ្វើតាមការសន្យាជាធម៌ ចំពោះគ្រហស្ថទាំងឡាយ។

၂၁၄. ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ တေ ဘိက္ခူ တာဟိ အာပတ္တီဟိ ဝုဋ္ဌိတာ ဟောန္တီတိ ဧဝံ တိဏဝတ္ထာရကကမ္မဝါစာယ ကတာယ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ယတ္တကာ တတ္ထ သန္နိပတိတာ အန္တမသော သုတ္တာပိ သမာပန္နာပိ အညဝိဟိတာပိ သဗ္ဗေ တေ ဘိက္ခူ ယာဝ ဥပသမ္ပဒမဏ္ဍလတော ပဋ္ဌာယ ထုလ္လဝဇ္ဇဉ္စ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသာ အာပတ္တိယော အာပန္နာ, သဗ္ဗာဟိ တာဟိ အာပတ္တီဟိ ဝုဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ. ယေ ပန ‘‘န [Pg.39] မေတံ ခမတီ’’တိ အညမညံ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ကရောန္တိ, တေဟိ ဝါ သဒ္ဓိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာပိ တတ္ထ အနာဂတာ, အာဂန္တွာ ဝါ ဆန္ဒံ ဒတွာ ပရိဝေဏာဒီသု နိသိန္နာ, တေ အာပတ္တီဟိ န ဝုဋ္ဌဟန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဌပေတွာ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ဌပေတွာ ယေ န တတ္ထ ဟောန္တီ’’တိ.

២១៤. ពាក្យថា «Evañca pana bhikkhave te bhikkhū tāhi āpattīhi vuṭṭhitā honti» សេចក្តីថា កាលបើបានធ្វើតិណវត្ថារកកម្មវាចាយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងពេលបញ្ចប់កម្មវាចា ភិក្ខុទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មានដែលបានប្រជុំគ្នាក្នុងទីនោះ សូម្បីតែភិក្ខុដែលកំពុងដេកលក់ក្តី កំពុងចូលសមាបត្តិក្តី មានចិត្តរាយមាយទៅកាន់អារម្មណ៍ផ្សេងក្តី ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ចាប់តាំងពីមណ្ឌលនៃការឧបសម្បទាមក លើកលែងតែទោសគ្រហស្ថ (ថុល្លវជ្ជៈ គឺបារាជិក និងសង្ឃាទិសេស) និងអាបត្តិដែលទាក់ទងនឹងគ្រហស្ថចេញ កាលបើត្រូវអាបត្តិដែលសេសសល់ទាំងឡាយ រមែងរួចចាកអាបត្តិទាំងនោះទាំងអស់។ ចំណែកឯភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលធ្វើការសម្តែងទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកថា «កម្មនេះ មិនគួរដល់ខ្ញុំឡើយ» ឬភិក្ខុទាំងឡាយដែលត្រូវអាបត្តិជាមួយគ្នាហើយ មិនបានមកកាន់ទីប្រជុំនោះ ឬភិក្ខុដែលមកហើយ ប្រគល់ឆន្ទៈឱ្យហើយ ទៅអង្គុយនៅក្នុងបរិវេណវិហារជាដើម ភិក្ខុទាំងនោះ មិនរួចចាកអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «លើកលែងតែភិក្ខុដែលសម្តែងទិដ្ឋិ លើកលែងតែភិក្ខុដែលមិននៅក្នុងទីប្រជុំនោះ»។

တိဏဝတ္ထာရကာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

តិណវត្ថារកាទិកថា ចប់។

အဓိကရဏကထာ

អធិករណ៍កថា

၂၁၅. ဘိက္ခုနီနံ အနုပခဇ္ဇာတိ ဘိက္ခုနီနံ အန္တော ပဝိသိတွာ. ဝိဝါဒါဓိကရဏာဒီနံ ဝစနတ္ထော ဒုဋ္ဌဒေါသဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တောယေဝ. ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရောတိ စိတ္တဒုက္ခတ္ထံ ဝေါဟာရော; ဖရုသဝစနန္တိ အတ္ထော. ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါတိ ယော တေသု အနုဝဒန္တေသု ဥပဝါဒေါ. အနုဝဒနာတိ အာကာရနိဒဿနမေတံ; ဥပဝဒနာတိ အတ္ထော. အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာတိ ဥဘယံ အနုဝဒနဝေဝစနမတ္တမေဝ. အနုသမ္ပဝင်္ကတာတိ ပုနပ္ပုနံ ကာယစိတ္တဝါစာဟိ တတ္ထေဝ သမ္ပဝင်္ကတာ; အနုဝဒနဘာဝေါတိ အတ္ထော. အဗ္ဘုဿဟနတာတိ ‘‘ကသ္မာ ဧဝံ န ဥပဝဒိဿာမိ, ဥပဝဒိဿာမိယေဝါ’’တိ ဥဿာဟံ ကတွာ အနုဝဒနာ. အနုဗလပ္ပဒါနန္တိ ပုရိမဝစနဿ ကာရဏံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆိမဝစနေန ဗလပ္ပဒါနံ.

២១៥. ពាក្យថា «Bhikkhunīnaṃ anupakhajja» សេចក្តីថា ចូលទៅក្នុងចំណោមភិក្ខុនីទាំងឡាយ។ វិគ្រោះនៃពាក្យទាំងឡាយមានវិវាទាធិករណ៍ជាដើម ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងអដ្ឋកថាទុដ្ឋទោសសិក្ខាបទ។ ពាក្យថា «Vipaccatāya vohāro» សេចក្តីថា ម៉ាត់ពាក្យដែលពោលដើម្បីឱ្យកើតសេចក្តីក្តៅក្រហាយចិត្ត សេចក្តីថា គឺពាក្យទ្រគោះបោះបោក។ ពាក្យថា «Yo tattha anuvādo» សេចក្តីថា ការចោទប្រកាន់ណាដែលមានក្នុងពួកបុគ្គលដែលចោទប្រកាន់ទាំងនោះ។ ពាក្យថា «Anuvadanā» នេះ ជាពាក្យសម្តែងនូវអាការៈ សេចក្តីថា គឺអាការៈនៃការចោទប្រកាន់។ ពាក្យទាំងពីរគឺ «Anullapanā» និង «Anubhaṇanā» គ្រាន់តែជាវេវចនៈនៃពាក្យថា អនុវទនៈ ប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យថា «Anusampavaṅkatā» សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកលំអៀងទៅរកការចោទប្រកាន់នោះឯង ដោយកាយ ចិត្ត និងវាចា រឿយៗ សេចក្តីថា គឺភាពជាអ្នកចោទប្រកាន់។ ពាក្យថា «Abbhussahanatā» សេចក្តីថា ការចោទប្រកាន់ដោយតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនថា «ហេតុអ្វីខ្ញុំមិនចោទប្រកាន់យ៉ាងនេះ ខ្ញុំត្រូវតែចោទប្រកាន់ជាមិនខាន»។ ពាក្យថា «Anubalappadānaṃ» សេចក្តីថា ការជួយគាំទ្រដោយបង្ហាញហេតុផលនៃពាក្យមុន ហើយពោលពាក្យក្រោយដើម្បីបង្កើនកម្លាំង។

ကိစ္စယတာ ကရဏီယတာတိ ဧတ္ထ ကိစ္စမေဝ ကိစ္စယံ, ကိစ္စယဿ ဘာဝေါ ကိစ္စယတာ, ကရဏီယဿ ဘာဝေါ ကရဏီယတာ; ဥဘယမ္ပေတံ သံဃကမ္မဿေဝ အဓိဝစနံ. အပလောကနကမ္မန္တိအာဒိ ပန တဿေဝ ပဘေဒဝစနံ. တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ နာမ သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတွာ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ. ဉတ္တိကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ဧကာယ စ အနုဿာဝနာယာတိ ဧဝံ ဉတ္တိဒုတိယာယ အနုဿာဝနာယ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ တီဟိ စ အနုဿာဝနာဟီတိ ဧဝံ ဉတ္တိစတုတ္ထာဟိ တီဟိ အနုဿာဝနာဟိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ.

ក្នុងពាក្យថា «Kiccayatā karaṇīyatā» នេះ កិច្ចនោះឯង ឈ្មោះថា កិច្ចយៈ ភាវៈនៃកិច្ចយៈ ឈ្មោះថា កិច្ចយតា ភាវៈនៃករណីយៈ ឈ្មោះថា ករណីយតា។ ពាក្យទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែជាឈ្មោះនៃសង្ឃកម្មដូចគ្នា។ ចំណែកឯពាក្យថា «Apalokanakamma» ជាដើម គឺជាពាក្យសម្តែងនូវប្រភេទនៃសង្ឃកម្មនោះឯង។ ក្នុងសង្ឃកម្មទាំងនោះ កម្មដែលឈ្មោះថា អបលោកនកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយការជម្រះសង្ឃដែលនៅក្នុងសីមា នាំយកឆន្ទៈរបស់ភិក្ខុដែលគួរដល់ឆន្ទៈ ហើយប្រកាសឱ្យដឹងបីដង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិទុតិយកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង និងអនុស្សាវនា (កម្មវាចា) មួយដង គឺការធ្វើដោយអនុស្សាវនាដែលមានញត្តិជាគម្រប់ពីរ តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។ កម្មដែលឈ្មោះថា ញត្តិចតុត្ថកម្ម គឺកម្មដែលសង្ឃគប្បីធ្វើ ដោយញត្តិមួយដង និងអនុស្សាវនាបីដង គឺការធ្វើដោយអនុស្សាវនាបីដងដែលមានញត្តិជាគម្រប់បួន តាមន័យដែលបានពោលហើយនោះឯង ដោយការយល់ព្រមរបស់សង្ឃដែលព្រមព្រៀងគ្នា។

တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ အပလောကေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ, ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိကမ္မမ္ပိ ဧကံ ဉတ္တိံ ဌပေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ, အပလောကနကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန အပလောကေတွာ ကတ္တဗ္ဗမ္ပိ အတ္ထိ, အကတ္တဗ္ဗမ္ပိ အတ္ထိ. တတ္ထ သီမာသမ္မုတိ သီမာသမူဟနနံ ကထိနဒါနံ ကထိနုဗ္ဘာရော [Pg.40] ကုဋိဝတ္ထုဒေသနာ ဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာတိ ဣမာနိ ဆ ကမ္မာနိ ဂရုကာနိ, အပလောကေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာဝ ကာတဗ္ဗာနိ. အဝသေသာ တေရသ သမ္မုတိယော သေနာသနဂ္ဂါဟကမတကစီဝရဒါနာဒိသမ္မုတိယော စာတိ ဧဝရူပါနိ လဟုကကမ္မာနိ အပလောကေတွာပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋန္တိ. ဉတ္တိကမ္မဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝသေန ပန န ကာတဗ္ဗမေဝ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ ဉတ္တိဉ္စ တိဿော စ ကမ္မဝါစာယော သာဝေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ, အပလောကနကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗန္တိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ.

ក្នុងសង្ឃកម្មទាំងនោះ អបលោកនកម្ម គប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាត (អបលោកនៈ) ប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃញត្តិកម្មជាដើមឡើយ។ សូម្បីតែញត្តិកម្ម ក៏គប្បីធ្វើដោយការតាំងញត្តិមួយដងប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃអបលោកនកម្មជាដើមឡើយ។ ចំណែកឯញត្តិទុតិយកម្ម កម្មដែលគប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតក៏មាន កម្មដែលមិនគប្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតក៏មាន។ ក្នុងញត្តិទុតិយកម្មទាំងនោះ កម្មទាំង ៦ យ៉ាងនេះ គឺ ការសន្មតសីមា ការដកសីមា ការក្រាលកឋិន ការដកកឋិន ការសម្តែងទីតាំងកុដិ និងការសម្តែងទីតាំងវិហារ ព្រោះជាកម្មធ្ងន់ មិនគួរធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាតឡើយ គឺគប្បីធ្វើដោយការប្រកាសញត្តិទុតិយកម្មវាចាប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯការសន្មតដែលសេសសល់ ១៣ យ៉ាង គឺការសន្មតភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងសេនាសនៈ និងការសន្មតភិក្ខុអ្នកចែកសំពត់មតកចីវរជាដើម កម្មមានសភាពស្រាលយ៉ាងនេះ សូម្បីធ្វើដោយការសុំការអនុញ្ញាត ក៏គួរដែរ ប៉ុន្តែមិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃញត្តិកម្ម និងញត្តិចតុត្ថកម្មឡើយ។ ញត្តិចតុត្ថកម្ម គប្បីធ្វើដោយការប្រកាសញត្តិ និងកម្មវាចាបីដងប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចនៃអបលោកនកម្មជាដើមឡើយ។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងទីនេះ។

ဝိတ္ထာရတော ပန ဣမာနိ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ‘‘ကတိဟာကာရေဟိ ဝိပဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပရိဝါရာဝသာနေ ကမ္မဝဂ္ဂေ ဧတေသံ ဝိနိစ္ဆယော အာဂတောယေဝ. ယံ ပန တတ္ထ အနုတ္တာနံ, တံ ကမ္မဝဂ္ဂေယေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. ဧဝဉှိ သတိ န အဋ္ဌာနေ ဝဏ္ဏနာ ဘဝိဿတိ, အာဒိတော ပဋ္ဌာယ စ တဿ တဿ ကမ္မဿ ဝိညာတတ္တာ သုဝိညေယျော ဘဝိဿတိ.

ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ ការវិនិច្ឆ័យនៃកម្មទាំង ៤ នេះ មានមកហើយក្នុងកម្មវគ្គ នាចុងបញ្ចប់នៃគម្ពីរវារៈ ដោយន័យជាដើមថា «កម្មទាំង ៤ នេះ វិនាសទៅដោយអាការៈប៉ុន្មានយ៉ាង»។ ប៉ុន្តែ សេចក្តីណាដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ក្នុងទីនោះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ក្នុងកម្មវគ្គនោះឯង។ ព្រោះថាកាលបើធ្វើន័យយ៉ាងនេះ ការពន្យល់ក្នុងទីដែលមិនសមគួរ ក៏នឹងមិនមានឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ចាប់តាំងពីដើមមក ព្រោះតែបានដឹងនូវកម្មនោះៗហើយ កម្មនោះក៏នឹងងាយយល់បាន។

၂၁၆. ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ကိံ မူလန္တိအာဒီနိ ပါဠိဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

២១៦. ពាក្យទាំងឡាយជាដើមថា «Vivādādhikaraṇassa kiṃ mūlaṃ» គប្បីជ្រាបតាមអំណាចនៃព្រះបាលីប៉ុណ្ណោះ។

၂၂၀. ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ’’န္တိအာဒီသု ယေန ဝိဝဒန္တိ, သော စိတ္တုပ္ပာဒေါ ဝိဝါဒေါ, သမထေဟိ စ အဓိကရဏီယတာယ အဓိကရဏန္တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

២២០. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយជាដើមថា «Vivādādhikaraṇaṃ siyā kusalaṃ» គប្បីយល់សេចក្តីដោយន័យជាដើមយ៉ាងនេះថា ចិត្តុប្បាទណាដែលនាំឱ្យឈ្លោះប្រកែកគ្នា ចិត្តុប្បាទនោះ ឈ្មោះថា វិវាទៈ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះតែជាធម៌ដែលសង្ឃគប្បីរំងាប់ដោយសមថៈទាំងឡាយ ហេតុនោះ ទើបឈ្មោះថា អធិករណ៍។

၂၂၂. အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလန္တိ ဧတ္ထ သန္ဓာယ ဘာသိတဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မိဉှိ ပထဝိခဏနာဒိကေ အာပတ္တာဓိကရဏေ ကုသလစိတ္တံ အင်္ဂံ ဟောတိ, တသ္မိံ သတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ, တသ္မာ နယိဒံ အင်္ဂပ္ပဟောနကစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယံ တာဝ အာပတ္တာဓိကရဏံ လောကဝဇ္ဇံ, တံ ဧကန္တတော အကုသလမေဝ, တတ္ထ ‘‘သိယာ အကုသလ’’န္တိ ဝိကပ္ပော နတ္ထိ. ယံ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ, တံ ယသ္မာ သဉ္စိစ္စ ‘‘ဣမံ အာပတ္တိံ ဝီတိက္ကမာမီ’’တိ ဝီတိက္ကမန္တဿေဝ အကုသလံ ဟောတိ, အသဉ္စိစ္စ ပန ကိဉ္စိ အဇာနန္တဿ သဟသေယျာဒိဝသေန အာပဇ္ဇတော အဗျာကတံ ဟောတိ, တသ္မာ တတ္ထ သဉ္စိစ္စာသဉ္စိစ္စဝသေန ဣမံ ဝိကပ္ပဘာဝံ [Pg.41] သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ – ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ.

២២២. ក្នុងពាក្យថា «Āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ, natthi āpattādhikaraṇaṃ kusalaṃ» នេះ គប្បីជ្រាបសេចក្តីដោយអំណាចនៃព្រះតម្រាស់ដែលទ្រង់សំដៅយក។ ព្រោះថា ក្នុងអាបត្តាធិករណ៍មានការជីកដីជាដើមណា ដែលមានកុសលចិត្តជាអង្គ កាលបើមានកុសលចិត្តនោះហើយ ព្រះមានព្រះភាគមិនគួរនឹងត្រាស់ថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល មិនមានឡើយ» ដូច្នេះទេ ហេតុនោះ ព្រះតម្រាស់នេះ ព្រះអង្គមិនបានត្រាស់សំដៅយកចិត្តដែលជាអង្គគ្រប់គ្រាន់នោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គត្រាស់សំដៅយកសេចក្តីនេះវិញ គឺអាបត្តាធិករណ៍ណាដែលជាលោកវជ្ជៈ អាបត្តាធិករណ៍នោះ ជាអកុសលតែម៉្យាងប៉ុណ្ណោះ ក្នុងលោកវជ្ជៈនោះ មិនមានការបែងចែកថា «គួរជាអកុសលខ្លះ» ឡើយ។ ចំណែកឯអាបត្តាធិករណ៍ណាដែលជាបញ្ញត្តិវជ្ជៈ អាបត្តាធិករណ៍នោះ ព្រោះតែភិក្ខុមានសេចក្តីក្លែងគិតថា «អាត្មាអញនឹងកន្លងអាបត្តិនេះ» ហើយកន្លង ទើបជាអកុសលកើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ។ ចំណែកឯភិក្ខុដែលមិនបានក្លែង មិនដឹងខ្លួន ហើយត្រូវអាបត្តិដោយអំណាចនៃការដេករួមគ្នាជាដើម អាបត្តិនោះ រមែងជាអព្យាក្រឹត។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សំដៅយកការបែងចែកដោយអំណាចនៃសេចក្តីក្លែង និងមិនក្លែងក្នុងបញ្ញត្តិវជ្ជៈនោះ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះថា «អាបត្តាធិករណ៍ គួរជាអកុសលខ្លះ គួរជាអព្យាក្រឹតខ្លះ អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល មិនមានឡើយ»។

သစေ ပန ‘‘ယံ ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဝဒေယျ, အစိတ္တကာနံ ပန ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ, န စ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ. ကာယဝစီဝိညတ္တိဝသေန ပန စလိတပ္ပဝတ္တာနံ ကာယဝါစာနံ အညတရမေဝ အင်္ဂံ, တဉ္စ ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ အဗျာကတန္တိ.

ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពោលថា «អាបត្តិណាដែលភិក្ខុមានកុសលចិត្តត្រូវហើយ អាបត្តិនោះ ហៅថា អាបត្តាធិករណ៍ជាកុសល» ដូច្នេះ កាលបើពោលយ៉ាងនេះ ភាពជាកុសល ក៏គប្បីមានដល់អាបត្តិទាំងឡាយដែលមានសមុដ្ឋានជាអចិត្តកៈ មានសមុដ្ឋានអំពីការទទួលរោមចៀម និងការសម្តែងធម៌ជាបទជាដើមដែរ ម្យ៉ាងទៀត សូម្បីតែកុសលចិត្តដែលមានប្រាកដក្នុងអចិត្តកអាបត្តិទាំងនោះ ក៏មិនមែនជាអង្គនៃអាបត្តិឡើយ។ ប៉ុន្តែ អង្គនៃអាបត្តិនោះ គឺកាយ ឬវាចាណាមួយ ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយការកម្រើក ដោយអំណាចនៃកាយវិញ្ញត្តិ និងវចីវិញ្ញត្តិ ហើយកាយនិងវាចានោះ ព្រោះតែរាប់បញ្ចូលក្នុងរូបក្ខន្ធ ទើបជាអព្យាក្រឹត គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។

ယံ ဇာနန္တောတိအာဒိမှိ ပန အယမတ္ထော – ယံ စိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ ဟောတိ, တေန ဝတ္ထုံ ဇာနန္တော ‘‘ဣဒံ ဝီတိက္ကမာမီ’’တိ စ ဝီတိက္ကမာကာရေန သဒ္ဓိံ ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော ဝီတိက္ကမစေတနာဝသေန စေတေတွာ ပကပ္ပေတွာ ဥပက္ကမဝသေန မဒ္ဒန္တော အဘိဝိတရိတွာ နိရာသင်္ကစိတ္တံ ပေသေတွာ ယံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဝီတိက္ကမံ အာပဇ္ဇတိ, တဿ ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော ယော ဝီတိက္ကမော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ အကုသလ’’န္တိ.

ចំណែកឯក្នុងពាក្យជាដើមថា «Yaṃ jānanto» នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ដូចតទៅ៖ ចិត្តណាជាអង្គនៃអាបត្តិ ភិក្ខុកាលដឹងនូវវត្ថុដោយចិត្តនោះ ដឹងច្បាស់នូវអាការៈនៃការកន្លងថា «អាត្មាអញនឹងកន្លងនូវវត្ថុនេះ» គឺដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ ហើយគិតចាត់ចែងដោយអំណាចនៃចេតនាដែលនឹងកន្លង ព្យាយាមសង្កត់សង្កិន គ្របសង្កត់ បញ្ជូនចិត្តដែលមិនមានសេចក្តីសង្ស័យទៅ ហើយត្រូវនូវការកន្លងដែលជាអាបត្តាធិករណ៍ណា ការកន្លងរបស់ភិក្ខុអ្នកកន្លងយ៉ាងនេះណា ការកន្លងនោះ ហៅថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាអកុសល»។

အဗျာကတဝါရေပိ ယံ စိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ ဟောတိ, တဿ အဘာဝေန အဇာနန္တော ဝီတိက္ကမာကာရေန စ သဒ္ဓိံ အဇာနန္တော အသဉ္ဇာနန္တော အာပတ္တိအင်္ဂဘူတာယ ဝီတိက္ကမစေတနာယ အဘာဝေန အစေတေတွာ သဉ္စိစ္စ မဒ္ဒနဿ အဘာဝေန အနဘိဝိတရိတွာ နိရာသင်္ကစိတ္တံ အပေသေတွာ ယံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဝီတိက္ကမံ အာပဇ္ဇတိ, တဿ ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော ယော ဝီတိက္ကမော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတ’’န္တိ.

សូម្បីក្នុងអព្យាកតវារៈ ចិត្តណាដែលជាអង្គនៃអាបត្តិ ដោយព្រោះមិនមានចិត្តនោះ ភិក្ខុមិនដឹងខ្លួនផង មិនដឹងមិនសម្គាល់ព្រមដោយអាការៈនៃការកន្លងផង មិនមានចេតនាកន្លងដែលជាអង្គនៃអាបត្តិ គឺមិនបានគិតផង មិនមានការសង្កត់សង្កិនដោយចេតនា គឺមិនបានគ្របសង្កត់ផង មិនបានបញ្ជូនចិត្តដែលមិនមានសេចក្តីសង្ស័យទៅផង ហើយកន្លងនូវអាបត្តាធិករណ៍ណា ការកន្លងរបស់ភិក្ខុអ្នកកន្លងយ៉ាងនេះណា នេះលោកហៅថា «អាបត្តាធិករណ៍ជាអព្យាក្រឹត»។

၂၂၄. အယံ ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏန္တိအာဒီသု သမထေဟိ အဓိကရဏီယတာယ အဘာဝတော နောအဓိကရဏန္တိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

២២៤. ក្នុងពាក្យទាំងឡាយមានជាដើមថា «វិវាទនេះ មិនមែនជាអធិករណ៍ទេ» សេចក្តីអធិប្បាយគប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះថា ព្រោះមិនមានសភាពជាអធិករណ៍ដែលត្រូវរម្ងាប់ដោយសមថៈទាំងឡាយ ទើបមិនឈ្មោះថាជាអធិករណ៍។

အဓိကရဏကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អធិករណ៍កថា។

အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာ

អធិករណ៍វូបសមនសមថកថា

၂၂၈. ယာဝတိကာ စ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာတိ ဧတ္ထ စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေ စတ္တာရော, ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏေ ပဉ္စ, ဒသဝဂ္ဂကရဏေ ဒသ, ဝီသတိဝဂ္ဂကရဏေ ဝီသတိ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

២២៨. ក្នុងបទថា «yāvatikā ca bhikkhū kammappattā» នេះ គប្បីជ្រាបថា ភិក្ខុ ៤ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ៤, ភិក្ខុ ៥ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ៥, ភិក្ខុ ១០ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ១០, ភិក្ខុ ២០ រូប ក្នុងកម្មដែលត្រូវធ្វើដោយវគ្គ ២០ ឈ្មោះថា ភិក្ខុអ្នកដល់នូវកម្ម (កម្មប្បត្តៈ)។

၂၃၀. သုပရိဂ္ဂဟိတန္တိ [Pg.42] သုဋ္ဌု ပရိဂ္ဂဟိတံ ကတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ စ ပန ‘‘အဇ္ဇ ဘဏ္ဍကံ ဓောဝါမ, အဇ္ဇ ပတ္တံ ပစာမ, အဇ္ဇေကော ပလိဗောဓော အတ္ထီ’’တိ မာနနိဂ္ဂဟတ္ထာယ ကတိပါဟံ အတိက္ကာမေတဗ္ဗံ.

២៣០. បទថា «supariggahitaṃ» សេចក្តីថា គប្បីកំណត់កាន់យកឲ្យបានល្អហើយទទួលទុក។ លុះទទួលទុកហើយ គប្បីឲ្យកន្លងទៅពីររបីថ្ងៃ ដោយពោលថា «ថ្ងៃនេះ យើងបោកគក់គ្រឿងបរិក្ខារ ថ្ងៃនេះ យើងដុតបាត្រ ថ្ងៃនេះ យើងមានកង្វល់ម្យ៉ាង» ដើម្បីសង្កត់សង្កិនមានះ (របស់ម្ចាស់អធិករណ៍)។

၂၃၁. အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တီတိ အပရိမာဏာနိ ဣတော စိတော စ ဝစနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ‘‘ဘာသာနီ’’တိပိ ပါဌော, အယမေဝတ္ထော. ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မန္နိတဗ္ဗောတိ အပလောကေတွာ ဝါ သမ္မန္နိတဗ္ဗော ပရတော ဝုတ္တာယ ဉတ္တိဒုတိယာယ ဝါ ကမ္မဝါစာယ. ဧဝံ သမ္မတေဟိ ပန ဘိက္ခူဟိ ဝိသုံ ဝါ နိသီဒိတွာ တဿာယေဝ ဝါ ပရိသာယ ‘‘အညေဟိ အသမ္မတေဟိ န ကိဉ္စိ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ သာဝေတွာ တံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗံ.

២៣១. បទថា «anantāni ceva bhassāni jāyanti» សេចក្តីថា ពាក្យសំដីមិនមានប្រមាណ រមែងកើតឡើងអំពីខាងនេះនិងខាងនោះ។ សូម្បីបទថា «bhāsāni» ក៏ជាបាឋៈដែរ សេចក្តីក៏ដូចគ្នានេះឯង។ បទថា «ubbāhikāya sammannitabbo» សេចក្តីថា គប្បីសន្មតដោយការប្រកាសប្រាប់ (អបលោកនៈ) ឬដោយញត្តិទុតិយកម្មវាចា ដែលសម្តែងទុកក្នុងខាងក្រោយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលបានសន្មតយ៉ាងនេះហើយ គប្បីអង្គុយដាច់ដោយឡែកក្តី ឬប្រកាសក្នុងជំនុំនោះឯងថា «ភិក្ខុដទៃដែលមិនបានសន្មត មិនត្រូវនិយាយអ្វីឡើយ» រួចហើយគប្បីវិនិច្ឆ័យអធិករណ៍នោះ។

၂၃၃. တတြာဿာတိ တဿံ ပရိသတိ ဘဝေယျ. နေဝ သုတ္တံ အာဂတန္တိ န မာတိကာ အာဂတာ. နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါတိ ဝိနယောပိ န ပဂုဏော. ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတီတိ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ အတ္ထံ ပဋိသေဓေတိ. ဇာတရူပရဇတခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာဒီသု ဝိနယဓရေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ ကာရိယမာနေ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ဣမေ အာပတ္တိယာ ကာရေထ, ‘နနု ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’တိ ဧဝံ သုတ္တေ ပဋိဝိရတိမတ္တမေဝ ဝုတ္တံ, နတ္ထိ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒတိ. အပရော ဓမ္မကထိကော သုတ္တဿ အာဂတတ္တာ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝါသေန္တာနံ အာပတ္တိယာ အာရောပိယမာနာယ ‘‘ကိံ ဣမေသံ အာပတ္တိံ ရောပေထ, ‘နနု ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ’တိ ဧဝံ သိက္ခာကရဏမတ္တမေဝေတ္ထ ဝုတ္တံ, နတ္ထိ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒတိ.

២៣៣. បទថា «tatrāssa» សេចក្តីថា គប្បីមានក្នុងជំនុំនោះ។ បទថា «neva suttaṃ āgataṃ» សេចក្តីថា មាតិកា (ទ្វេមាតិកា) មិនបានមក (មិនចាំមាត់)។ បទថា «no suttavibhaṅgo» សេចក្តីថា សូម្បីវិន័យក៏មិនបានស្ទាត់ជំនាញ។ បទថា «byañjanacchāyāya atthaṃ paṭibāhati» សេចក្តីថា កាន់យកតែតួព្យញ្ជនៈម៉្យាង ហើយបដិសេធសេចក្តី។ ភិក្ខុខ្លះឃើញពួកភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ធ្វើការវិនិច្ឆ័យដោយអាបត្តិ ក្នុងការទទួលមាស ប្រាក់ ស្រែ ចំការ ជាដើម ហើយនិយាយថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយធ្វើការវិនិច្ឆ័យដោយអាបត្តិដល់ភិក្ខុទាំងនេះ ក្នុងសូត្រលោកសម្តែងតែត្រឹមការវៀរចាកមិនមែនឬថា "ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការទទួលមាសនិងប្រាក់" អាបត្តិមិនមានក្នុងរឿងនេះទេ»។ ធម្មកថិកម្នាក់ទៀត ព្រោះខ្លួនចាំមាតិកា (ទ្វេមាតិកា) កាលបើពួកវិន័យធរលើកឡើងនូវអាបត្តិ ចំពោះពួកភិក្ខុដែលស្លៀកស្បង់សម្រូតចុះក្រោម ក៏និយាយថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយលើកអាបត្តិដល់ភិក្ខុទាំងនេះ ក្នុងសិក្ខាបទនេះ លោកសម្តែងតែត្រឹមការធ្វើសេចក្តីសិក្សាមិនមែនឬថា "ភិក្ខុត្រូវធ្វើសេចក្តីសិក្សាថា យើងនឹងស្លៀកឲ្យជុំវិញស្មើល្អ" អាបត្តិមិនមានក្នុងរឿងនេះទេ»។

၂၃၄. ယထာ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူတိ ဧတ္ထ ဧကေနပိ အဓိကာ ဗဟုတရာဝ ကော ပန ဝါဒေါ ဒွီဟိ တီဟီတိ.

២៣៤. ក្នុងបទថា «yathā bahutarā bhikkhū» នេះ ភិក្ខុច្រើនជាងសូម្បីតែមួយរូប ក៏ឈ្មោះថាជាភាគច្រើនទៅហើយ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ទៅពីរឬបីរូប។

အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អធិករណ៍វូបសមនសមថកថា។

တိဝိဓသလာကဂ္ဂါဟကထာ

តិវិធសលាកគ្គាហកថា

၂၃၅. သညတ္တိယာတိ သညာပနတ္ထာယ. ဂူဠှကန္တိအာဒီသု အလဇ္ဇုဿန္နာယ ပရိသာယ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ကာတဗ္ဗော, လဇ္ဇုဿန္နာယ ပရိသာယ ဝိဝဋကော, ဗာလုဿန္နာယ သကဏ္ဏဇပ္ပကော. ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာတိ ဓမ္မဝါဒီနဉ္စ အဓမ္မဝါဒီနဉ္စ သလာကာယော နိမိတ္တသညံ အာရောပေတွာ အညမညံ ဝိသဘာဂါ ကာတဗ္ဗာ. တတော တာ သဗ္ဗာပိ စီဝရဘောဂေ [Pg.43] ကတွာ ဝုတ္တနယေန ဂါဟေတဗ္ဗာ. ဒုဂ္ဂဟောတိ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဒုဂ္ဂဟိတာ သလာကာယော’’တိ ဝတွာ ပုန ဂဟေတွာ ယာဝတတိယံ ဂါဟေတဗ္ဗာ. သုဂ္ဂဟောတိ သာဝေတဗ္ဗန္တိ ဧကသ္မိမ္ပိ ဓမ္မဝါဒိမှိ အတိရေကဇာတေ ‘‘သုဂ္ဂဟိတာ သလာကာယော’’တိ သာဝေတဗ္ဗံ. ယထာ စ တေ ဓမ္မဝါဒိနော ဝဒန္တိ တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗန္တိ. အထ ယာဝတတိယမ္ပိ အဓမ္မဝါဒိနောဝ ဗဟုတရာ ဟောန္တိ, အဇ္ဇ ‘‘အကာလော, သွေ ဇာနိဿာမာ’’တိ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အလဇ္ဇီနံ ပက္ခဘေဒတ္ထာယ ဓမ္မဝါဒိပက္ခံ ပရိယေသိတွာ ပုနဒိဝသေ သလာကဂ္ဂါဟော ကာတဗ္ဗော. အယံ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော.

២៣៥. បទថា «saññattiyā» សេចក្តីថា ដើម្បីឲ្យដឹងច្បាស់។ ក្នុងបទទាំងឡាយមានជាដើមថា «gūḷhakaṃ» គប្បីជ្រាបថា ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុអលជ្ជី ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកជាសម្ងាត់ (គូឡ្ហកៈ) ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុលជ្ជី ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកជាចំហ (វិវដកៈ) ក្នុងជំនុំដែលសំបូរដោយភិក្ខុពាល ត្រូវធ្វើការកាន់ស្លាកដោយខ្សឹបប្រាប់ក្បែរត្រចៀក (សកណ្ណជប្បកៈ)។ បទថា «vaṇṇāvaṇṇāyo katvā» សេចក្តីថា គប្បីធ្វើស្លាករបស់ពួកធម្មវាទី និងពួកអធម្មវាទី ឲ្យមានសញ្ញាសម្គាល់ផ្សេងគ្នា គឺឲ្យខុសប្លែកពីគ្នា។ បន្ទាប់មក គប្បីដាក់ស្លាកទាំងនោះទាំងអស់ក្នុងផ្នត់ចីវរ ហើយឲ្យកាន់យកតាមវិធីដែលពោលហើយ។ បទថា «duggaho ti paccukkaḍḍhitabbaṃ» សេចក្តីថា គប្បីពោលថា «ស្លាកទាំងឡាយ គេកាន់យកមិនល្អហើយ» រួចហើយប្រមូលមកវិញ ហើយឲ្យកាន់យកជាថ្មី រហូតដល់គម្រប់បីដង។ បទថា «suggaho ti sāvetabbaṃ» សេចក្តីថា កាលបើពួកធម្មវាទីមានចំនួនច្រើនជាង សូម្បីតែមួយរូប គប្បីប្រកាសថា «ស្លាកទាំងឡាយ គេកាន់យកល្អហើយ»។ ម្យ៉ាងទៀត ពួកធម្មវាទីទាំងនោះនិយាយយ៉ាងណា គប្បីរម្ងាប់អធិករណ៍នោះយ៉ាងនោះ។ បើទុកជាដល់គម្រប់បីដងហើយ ពួកអធម្មវាទីនៅតែមានចំនួនច្រើនជាង គប្បីក្រោកឈរឡើងហើយពោលថា «ថ្ងៃនេះមិនទាន់ជាកាលគួរទេ ថ្ងៃស្អែកសឹមយើងដឹងគ្នា» ដើម្បីបំបែកបក្សពួករបស់ពួកអលជ្ជី រួចហើយស្វែងរកបក្សពួកធម្មវាទីបន្ថែម ហើយគប្បីធ្វើការកាន់ស្លាកក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់។ នេះជាការកាន់ស្លាកជាសម្ងាត់ (គូឡ្ហកសលាកគ្គាហៈ)។

သကဏ္ဏဇပ္ပကေ ပန ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ သစေ သံဃတ္ထေရော အဓမ္မဝါဒိသလာကံ ဂဏှာတိ, သော ဧဝံ အဝဗောဓေတဗ္ဗော – ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ မဟလ္လကာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ, တုမှာကံ ဧတံ န ယုတ္တံ, အယံ ပန ဓမ္မဝါဒိသလာကာ’’တိ အဿ ဣတရာ သလာကာ ဒဿေတဗ္ဗာ. သစေ သော တံ ဂဏှာတိ, ဒါတဗ္ဗာ. အထ နေဝ အဝဗုဇ္ဈတိ, တတော ‘‘မာ ကဿစိ အာရောစေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဝိဝဋကော ဝိဝဋတ္ထောယေဝ.

ចំណែកក្នុងការកាន់ស្លាកដោយខ្សឹបប្រាប់ក្បែរត្រចៀក ក្នុងបទថា «gahite vattabbo» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ប្រសិនបើសង្ឃត្ថេរកាន់យកស្លាករបស់ពួកអធម្មវាទី ភិក្ខុអ្នកចែកស្លាកគប្បីខ្សឹបប្រាប់លោកយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់ជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ឈានចូលដល់បច្ឆិមវ័យហើយ ការកាន់យកស្លាកនេះមិនសមគួរដល់លោកម្ចាស់ឡើយ ចំណែកស្លាកនេះជាស្លាករបស់ពួកធម្មវាទីទេតើ» រួចហើយគប្បីបង្ហាញស្លាកមួយទៀតដល់លោក។ ប្រសិនបើលោកកាន់យកស្លាកនោះ គប្បីប្រគេនចុះ។ ប្រសិនបើលោកនៅតែមិនយល់ គប្បីប្រគេនលោកថា «សូមលោកម្ចាស់កុំប្រាប់រឿងនេះដល់នរណាឡើយ»។ សេចក្តីដែលនៅសល់ ដូចដែលពោលមកហើយ។ ចំណែកការកាន់ស្លាកជាចំហ (វិវដកៈ) មានសេចក្តីចំហច្បាស់ស្រាប់ហើយ។

တိဝိဓသလာကဂ္ဂါဟကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ តិវិធសលាកគ្គាហកថា។

တဿပါပိယသိကာဝိနယကထာ

តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា

၂၃၈. ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ မေထုနဓမ္မေ ပါရာဇိကသာမန္တံ နာမ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနာဒီသု ထုလ္လစ္စယံ. နိဗ္ဗေဌေန္တန္တိ ‘‘န သရာမီ’’တိ ဝစနေန နိဗ္ဗေဌယမာနံ. အတိဝေဌေတီတိ ‘‘ဣင်္ဃာယသ္မာ’’တိအာဒိဝစနေဟိ အတိဝေဌိယတိ. သရာမိ ခေါ အဟံ အာဝုသောတိ ပါရာဇိကပဋိစ္ဆာဒနတ္ထာယ ဧဝံ ပဋိဇာနာတိ. ပုန တေန အတိဝေဌိယမာနော ‘‘သရာမိ ခေါ’’တိ ပဋိညံ ဒတွာ ‘‘ဣဒါနိ မံ နာသေဿန္တီ’’တိ ဘယေန ‘‘ဒဝါယ မေ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတဿ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. သစေ သီလဝါ ဘဝိဿတိ, ဝတ္တံ ပရိပူရေတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ လဘတိ, နော စေ တထာ နာသိတကောဝ ဘဝိဿတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

២៣៨. ក្នុងបទថា «pārājikasāmantaṃ vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ក្នុងមេថុនធម្ម អាបត្តិដែលជិតនឹងបារាជិក ឈ្មោះថា ទុក្កដ។ ក្នុងអទិន្នាទានជាដើម ឈ្មោះថា ថុល្លច្ច័យ។ បទថា «nibbeṭhentaṃ» សេចក្តីថា ដោះស្រាយខ្លួនដោយពាក្យថា «ខ្ញុំមិនរលឹកទេ»។ បទថា «ativeṭheti» សេចក្តីថា ត្រូវចោទប្រកាន់រឹតត្បិតដោយពាក្យមានជាដើមថា «សូមលោកដ៏មានអាយុរលឹកមើល»។ បទថា «sarāmi kho ahaṃ āvuso» សេចក្តីថា ភិក្ខុនោះទទួលសារភាពយ៉ាងនេះថា «អាវុសោ ខ្ញុំរលឹកឃើញហើយ» ដើម្បីលាក់បាំងអាបត្តិបារាជិក។ លុះត្រូវចោទប្រកាន់រឹតត្បិតដោយភិក្ខុនោះជាថ្មីទៀត ក៏ប្តេជ្ញាថា «ខ្ញុំរលឹកឃើញហើយ» រួចហើយគិតដោយសេចក្តីខ្លាចថា «ឥឡូវនេះ គេមុខជានឹងបំផ្លាញ (ផ្សឹក) អាត្មាអញមិនខាន» ទើបនិយាយពាក្យមានជាដើមថា «ខ្ញុំនិយាយលេងទេ»។ សង្ឃត្រូវធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្មដល់ភិក្ខុនោះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះជាអ្នកមានសីល លោកបំពេញវត្តឲ្យបរិបូណ៌ហើយ រមែងបាននូវការរម្ងាប់កម្មនោះ បើមិនដូច្នោះទេ លោកនឹងត្រូវវិនាស (សឹក) ទៅតាមនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងកន្លែងទាំងពួង គឺងាយយល់ណាស់។

တဿပါပိယသိကာဝိနယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ តស្សបាបិយសិកាវិនយកថា។

သမထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ ការពណ៌នាសមថក្ខន្ធកៈ។

၅. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ

៥. ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកៈ

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာ

ខុទ្ទកវត្ថុកថា

၂၄၃. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ [Pg.44] – မလ္လမုဋ္ဌိကာတိ မုဋ္ဌိကမလ္လာ. ဂါမမုဒ္ဒဝါတိ ဆဝိရာဂမဏ္ဍနာနုယုတ္တာ နာဂရိကမနုဿာ. ဂါမမောဒ္ဒဝါတိပိ ပါဌော; ဧသေဝတ္ထော. ထမ္ဘေတိ နှာနတိတ္ထေ နိခဏိတွာ ဌပိတတ္ထမ္ဘေ.

២៤៣. ក្នុងខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកៈ បទថា «mallamuṭṭhikā» សេចក្តីថា ពួកអ្នកប្រដាល់សេរី (អ្នកវាយនឹងកណ្តាប់ដៃ)។ បទថា «gāmamuddavā» សេចក្តីថា ពួកអ្នកក្រុងដែលខ្វល់ខ្វាយក្នុងការតុបតែងស្បែកឲ្យស្អាត។ សូម្បីបាឋៈថា «gāmamoddavā» ក៏មាន សេចក្តីក៏ដូចគ្នានេះឯង។ បទថា «thambhe» សេចក្តីថា លើសសរដែលគេកប់ដាំទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត។

ကုဋ္ဋေတိ ဣဋ္ဌကာသိလာဒါရုကုဋ္ဋာနံ အညတရသ္မိံ. အဋ္ဋာနေ နှာယန္တီတိ ဧတ္ထ အဋ္ဋာနံ နာမ ရုက္ခံ ဖလကံ ဝိယ တစ္ဆေတွာ အဋ္ဌပဒါကာရေန ရာဇိယော ဆိန္ဒိတွာ နှာနတိတ္ထေ နိခဏန္တိ, တတ္ထ စုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ မနုဿာ ကာယံ ဃံသန္တိ. ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကေနာတိ နှာနတိတ္ထေ ဌပိတေန ဒါရုမယဟတ္ထေန, တေန ကိရ စုဏ္ဏာနိ ဂဟေတွာ မနုဿာ သရီရံ ဃံသန္တိ. ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာတိ ကုရုဝိန္ဒကပါသာဏစုဏ္ဏာနိ လာခါယ ဗန္ဓိတွာ ကတဂုဠိကကလာပကော ဝုစ္စတိ, တံ ဥဘောသု အန္တေသု ဂဟေတွာ သရီရံ ဃံသန္တိ. ဝိဂ္ဂယှ ပရိကမ္မံ ကာရာပေန္တီတိ အညမညံ သရီရေန သရီရံ ဃံသန္တိ. မလ္လကံ နာမ မကရဒန္တကေ ဆိန္ဒိတွာ မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေန ကတံ မလ္လကန္တိ ဝုစ္စတိ, ဣဒံ ဂိလာနဿာပိ န ဝဋ္ဋတိ.

បទថា «kuṭṭe» សេចក្តីថា លើជញ្ជាំងណាមួយ ក្នុងបណ្តាជញ្ជាំងឥដ្ឋ ជញ្ជាំងថ្ម ឬជញ្ជាំងឈើ។ ក្នុងបទថា «aṭṭāne nhāyanti» នេះ វត្ថុដែលឈ្មោះថា «អដ្តានៈ» នោះ គឺឈើដែលគេកោសឈូសឲ្យដូចជាក្តារបន្ទះ ហើយឆ្លាក់ជាក្រឡាចត្រង្គ ៨ ក្រឡា រួចយកទៅកប់ដាំទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត មនុស្សទាំងឡាយរមែងរោយម្សៅសាប៊ូលើឈើនោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «gandhabbahatthakena» សេចក្តីថា ដោយប្រដាប់ដុសខ្លួនធ្វើដោយឈើមានរូបរាងដូចដៃ ដែលគេតម្កល់ទុកក្នុងកំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត ឮថា មនុស្សទាំងឡាយយកម្សៅសាប៊ូដាក់លើដៃឈើនោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «kuruvindakasuttiyā» សេចក្តីថា ម្សៅថ្មក្រហម (កុរុវិន្ទកៈ) ដែលគេលាយជាមួយជ័រល័ក្ត ហើយធ្វើជាកញ្ចប់ដុំមូលៗ លោកហៅថា កុរុវិន្ទកសុត្តិ គេកាន់ចុងទាំងសងខាងនៃកញ្ចប់នោះ ហើយដុសខាត់រាងកាយ។ បទថា «viggayha parikammaṃ kārāpenti» សេចក្តីថា ដុសខាត់រាងកាយនឹងរាងកាយទៅវិញទៅមក។ វត្ថុដែលឈ្មោះថា «មល្លកៈ» នោះ គឺវត្ថុដែលគេឆ្លាក់ជាធ្មេញមករ ឬធ្វើជាវង់មូលមានសណ្ឋានដូចជើងកន្ថោរ នេះសូម្បីភិក្ខុឈឺ ក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ Holy។

၂၄၄. အကတမလ္လကံ နာမ ဒန္တေ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ကတံ, ဣဒံ အဂိလာနဿေဝ န ဝဋ္ဋတိ; ဣဋ္ဌကာခဏ္ဍံ ပန ကပါလခဏ္ဍံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ. ဥက္ကာသိကန္တိ ဝတ္ထဝဋ္ဋိံ; တသ္မာ နှာယန္တဿ ယဿ ကဿစိ နှာနသာဋကဝဋ္ဋိယာ ပိဋ္ဌိံ ဃံသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပုထုပါဏိကန္တိ ဟတ္ထပရိကမ္မံ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ သဗ္ဗေသံ ဟတ္ထေန ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ.

២៤៤. វត្ថុដែលឈ្មោះថា «អកតមល្លកៈ» គឺវង់មូលដែលគេធ្វើដោយមិនបានឆ្លាក់ធ្មេញមករ វត្ថុនេះមិនគួរដល់ភិក្ខុដែលមិនឈឺឡើយ ចំណែកបំណែកឥដ្ឋ ឬបំណែកអំបែងឆ្នាំង គឺគួរប្រើប្រាស់បាន។ បទថា «ukkāsikaṃ» សេចក្តីថា ក្រណាត់ដែលគេវេញជាធ្លុង ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុណាមួយកាលកំពុងងូតទឹក នឹងយកធ្លុងសំពត់ងូតទឹកដុសខ្នង ក៏គួរ។ បទថា «puthupāṇikaṃ» លោកហៅថា ការធ្វើបរិកម្មដោយដៃ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុទាំងអស់នឹងធ្វើបរិកម្មខ្នងដោយដៃ ក៏គួរ។

၂၄၅. ဝလ္လိကာတိ ကဏ္ဏတော နိက္ခန္တမုတ္တောလမ္ဗကာဒီနံ ဧတံ အဓိဝစနံ; န ကေဝလဉ္စ ဝလ္လိကာ ဧဝ, ယံကိဉ္စိ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနံ အန္တမသော တာလပဏ္ဏမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ပါမင်္ဂန္တိ ယံကိဉ္စိ ပလမ္ဗကသုတ္တံ. ကဏ္ဌသုတ္တကန္တိ ယံကိဉ္စိ ဂီဝူပဂအာဘရဏံ. ကဋိသုတ္တကန္တိ ယံကိဉ္စိ ကဋိပိဠန္ဓနံ အန္တမသော သုတ္တတန္တုမတ္တမ္ပိ. ဩဝဋ္ဋိကန္တိ ဝလယံ. ကာယူရာဒီနိ ပါကဋာနေဝ, အက္ခကာနံ ဟေဋ္ဌာ ဗာဟာဘရဏံ ယံကိဉ္စိ အာဘရဏံ န ဝဋ္ဋတိ.

២៤៥. បទថា «vallikā» នេះជាឈ្មោះនៃគ្រឿងប្រដាប់មានខ្សែកងគុជខ្យងជាដើម ដែលព្យួរធ្លាក់ចុះមកអំពីត្រចៀក មិនមែនតែវល្លិកាប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀកណាមួយ ដោយហោចទៅសូម្បីស្លឹកត្នោត ក៏មិនគួរឡើយ។ បទថា «pāmaṅgaṃ» សេចក្តីថា ខ្សែញួរណាមួយ។ បទថា «kaṇṭhasuttakaṃ» សេចក្តីថា គ្រឿងប្រដាប់កណាមួយ។ បទថា «kaṭisuttakaṃ» សេចក្តីថា គ្រឿងប្រដាប់ចង្កេះណាមួយ ដោយហោចទៅសូម្បីតែសរសៃអំបោះ ក៏មិនគួរឡើយ។ បទថា «ovaṭṭikaṃ» សេចក្តីថា កងដៃ។ គ្រឿងប្រដាប់មានកាយូរៈជាដើម គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ សូម្បីគ្រឿងប្រដាប់ដើមដៃដែលពាក់ក្រោមឆ្អឹងដងកាំបិត គឺគ្រឿងប្រដាប់ណាមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។

၂၄၆. ဒုမာသိကံ [Pg.45] ဝါ ဒုဝင်္ဂုလံ ဝါတိ ဧတ္ထ သစေ ကေသာ အန္တောဒွေမာသေ ဒွင်္ဂုလံ ပါပုဏန္တိ, အန္တောဒွေမာသေဝ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ. ဒွင်္ဂုလေဟိ အတိက္ကာမေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ န ဒီဃာ, ဒွေမာသတော ဧကဒိဝသမ္ပိ အတိက္ကာမေတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ; ဧဝမယံ ဥဘယေနပိ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါဝ ဝုတ္တော, တတော ဩရံ ပန နဝဋ္ဋနဘာဝေါ နာမ နတ္ထိ.

២៤៦. ក្នុងបទថា «dumāsikaṃ vā duvaṅgulaṃ vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា ប្រសិនបើសក់វែងដល់ទៅ ២ ធ្នាប់ ក្នុងរវាង ២ ខែ ត្រូវតែកាត់ក្នុងរវាង ២ ខែនោះឯង មិនគួរទុកឲ្យវែងហួសជាង ២ ធ្នាប់ឡើយ។ ទោះបីសក់មិនវែងក៏ដោយ ក៏មិនគួរទុកឲ្យហួស ២ ខែ សូម្បីតែមួយថ្ងៃឡើយ ព្រោះពាក្យទាំងពីរម៉ាត់នេះ លោកសម្តែងសំដៅយកកំណត់កាលយ៉ាងយូរបំផុត តែបើកាត់មុនកំណត់នោះ មិនមែនជាមិនគួរឡើយ។

ကောစ္ဆေန ဩသဏ္ဌေန္တီတိ ကောစ္ဆေန ဩလိခိတွာ သန္နိသီဒါပေန္တိ. ဖဏကေနာတိ ဒန္တမယာဒီသု ယေန ကေနစိ. ဟတ္ထဖဏကေနာတိ ဟတ္ထေနေဝ ဖဏကိစ္စံ ကရောန္တာ အင်္ဂုလီဟိ ဩသဏ္ဌေန္တိ. သိတ္ထတေလကေနာတိ မဓုသိတ္ထကနိယျာသာဒီသု ယေန ကေနစိ စိက္ကလေန. ဥဒကတေလကေနာတိ ဥဒကမိဿကေန တေလေန. မဏ္ဍနတ္ထာယ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋံ, ဥဒ္ဓလောမေန ပန အနုလောမနိပါတနတ္ထံ ဟတ္ထံ တေမေတွာ သီသံ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗံ. ဥဏှာဘိတတ္တရဇသိရာနမ္ပိ အလ္လဟတ္ထေန ပုဉ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

បទថា «kocchena osaṇṭhenti» សេចក្តីថា សិតសក់ដោយច្រាសដុសធ្មេញ ឬច្រាសសិតសក់ឲ្យរាបស្មើល្អ។ បទថា «phaṇakena» សេចក្តីថា ដោយក្រាសណាមួយ ក្នុងបណ្តាកក្រាសធ្វើដោយភ្លុកដំរីជាដើម។ បទថា «hatthaphaṇakena» សេចក្តីថា ធ្វើកិច្ចរបស់ក្រាសដោយដៃទទេ គឺសិតសក់ឲ្យរាបស្មើដោយម្រាមដៃ។ បទថា «sitthatelakena» សេចក្តីថា ដោយគ្រឿងស្អិតណាមួយ ក្នុងបណ្តាគ្រឿងស្អិតមានក្រមួនឃ្មុំ និងជ័រឈើជាដើម។ បទថា «udakatelakena» សេចក្តីថា ដោយប្រេងលាយទឹក។ ការធ្វើទាំងអស់នេះដើម្បីតុបតែងខ្លួន ត្រូវអាបត្តិទុក្កដគ្រប់ករណី ប៉ុន្តែភិក្ខុដែលមានសក់ច្រងាងឡើងលើ ដើម្បីឲ្យសក់រាបចុះមកវិញ នឹងយកដៃជ្រលក់ទឹកឲ្យសើមហើយលូញក្បាល ក៏គួរ។ សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយដែលក្តៅក្បាល ឬក្បាលប្រឡាក់ធូលី នឹងយកដៃសើមជូតក្បាល ក៏គួរ។

၂၄၇. န ဘိက္ခဝေ အာဒါသေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ ဝါတိ ဧတ္ထ ကံသပတ္တာဒီနိပိ ယေသု မုခနိမိတ္တံ ပညာယတိ, သဗ္ဗာနိ အာဒါသသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆန္တိ. ကဉ္ဇိယာဒီနိပိ စ ဥဒကပတ္တသင်္ခမေဝ. တသ္မာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဩလောကေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. အာဗာဓပစ္စယာတိ ‘‘သဉ္ဆဝိ နု ခေါ မေ ဝဏော, ဥဒါဟု န တာဝါ’’တိ ဇာနနတ္ထံ; ‘‘ဇိဏ္ဏော နု ခေါမှိ နော’’တိ ဧဝံ အာယုသင်္ခါရံ ဩလောကနတ္ထမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ.

២៤៧. ក្នុងបទថា «na bhikkhave ādāse vā udakapatte vā» នេះ មានសេចក្តីវិនិច្ឆ័យថា សូម្បីភាជន៍សំរិទ្ធជាដើមណា ដែលអាចឆ្លុះមើលឃើញស្រមោលមុខបាន ភាជន៍ទាំងអស់នោះ ក៏រាប់ចូលក្នុងពួកកញ្ចក់ឆ្លុះដែរ។ សូម្បីទឹកបបរជូរជាដើម ក៏រាប់ចូលក្នុងពួកភាជន៍ទឹកដែរ។ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុឆ្លុះមើលក្នុងវត្ថុណាមួយត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ បទថា «ābādhapaccayā» សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ គឺដើម្បីចង់ដឹងថា «ដំបៅរបស់អាត្មាអញដុះសាច់ខ្ចីហើយឬនៅ ឬក៏មិនទាន់ដុះទេ» ឬដើម្បីឆ្លុះមើលអាយុសង្ខារថា «អាត្មាអញគ្រាំគ្រាហើយឬនៅ» យ៉ាងនេះ លោកថាគួរធ្វើបាន។

မုခံ အာလိမ္ပန္တီတိ ဝိပ္ပသန္နဆဝိရာဂကရေဟိ မုခါလေပနေဟိ အာလိမ္ပန္တိ. ဥမ္မဒ္ဒေန္တီတိ နာနာဥမ္မဒ္ဒနေဟိ ဥမ္မဒ္ဒေန္တိ. စုဏ္ဏေန္တီတိ မုခစုဏ္ဏကေန မက္ခေန္တိ. မနောသိလိကာယ မုခံ လဉ္ဆေန္တီတိ မနောသိလာယ တိလကာဒီနိ လဉ္ဆနာနိ ကရောန္တိ, တာနိ ဟရိတာလာဒီဟိပိ န ဝဋ္ဋန္တိယေဝ. အင်္ဂရာဂါဒယော ပါကဋာယေဝ. သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋံ.

បទថា «mukhaṃ ālimpanti» សេចក្តីថា លាបមុខដោយគ្រឿងលាបមុខដែលធ្វើឲ្យស្បែកភ្លឺថ្លាគួរឲ្យស្រឡាញ់។ បទថា «ummaddenti» សេចក្តីថា ដុសខាត់ដោយគ្រឿងដុសខាត់មុខផ្សេងៗ។ បទថា «cuṇṇenti» សេចក្តីថា ផាត់ដោយម្សៅផាត់មុខ។ បទថា «manosilikāya mukhaṃ lañchenti» សេចក្តីថា គូសវាសសញ្ញាផ្សេងៗមានតិលកៈជាដើម ដោយល័ក្តថ្ម (មនោសិលា) សូម្បីការធ្វើសញ្ញាទាំងនោះដោយហរិតាលជាដើម ក៏មិនគួរឡើយ។ ការលាបពណ៌រាងកាយជាដើម គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ។ ការធ្វើទាំងអស់នេះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដគ្រប់ករណី។

၂၄၈. န ဘိက္ခဝေ နစ္စံ ဝါတိအာဒီသု ယံကိဉ္စိ နစ္စံ အန္တမသော မောရနစ္စမ္ပိ ဒဿနာယ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋံ. သယမ္ပိ နစ္စန္တဿ ဝါ နစ္စာပေန္တဿ ဝါ ဒုက္ကဋမေဝ. ဂီတမ္ပိ ယံကိဉ္စိ နဋဂီတံ ဝါ သာဓုဂီတံ ဝါ အန္တမသော ဒန္တဂီတမ္ပိ ‘‘ယံ ဂါယိဿာမာ’’တိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဩကူဇန္တာ ကရောန္တိ, ဧတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. သယံ ဂါယန္တဿာပိ ဂါယာပေန္တဿာပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ဝါဒိတမ္ပိ ယံကိဉ္စိ [Pg.46] န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန နိဋ္ဌုဘန္တော ဝါ သာသင်္ကေ ဝါ ဌိတော အစ္ဆရိကံ ဝါ ဖောဋေတိ, ပါဏိံ ဝါ ပဟရတိ, တတ္ထ အနာပတ္တိ. သဗ္ဗံ အန္တရာရာမေ ဌိတဿ ပဿတော အနာပတ္တိ. ‘‘ပဿိဿာမီ’’တိ ဝိဟာရတော ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တဿ အာပတ္တိယေဝ. အာသနသာလာယ နိသိန္နော ပဿတိ, အနာပတ္တိ. ‘‘ပဿိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂစ္ဆတော အာပတ္တိ. ဝီထိယံ ဌတွာ ဂီဝံ ပရိဝတ္တေတွာ ပဿတောပိ အာပတ္တိယေဝ.

២៤៨. ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave naccaṃ ជាដើមនោះ មានសេចក្តីសម្រេចគប្បីដឹងយ៉ាងនេះ៖ ភិក្ខុដែលដើរទៅដើម្បីមើលការរាំណាមួយ សូម្បីតែការរាំរបស់ក្ងោកជាទីបំផុត ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ សូម្បីតែខ្លួនឯងរាំក្តី ឬញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យរាំក្តី ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ សូម្បីតែការច្រៀងណាមួយ ទោះជាចម្រៀងរបស់អ្នករបាំក្តី ចម្រៀងរបស់សប្បុរសក្តី សូម្បីតែការច្រៀងធ្មេញជាទីបំផុត ដែលភិក្ខុគិតថា «យើងនឹងច្រៀង» ហើយធ្វើការគ្រហឹមបន្លឺសំឡេងក្នុងកាលមុននឹងច្រៀង នេះក៏មិនគួរឡើយ។ សូម្បីតែខ្លួនឯងច្រៀងក្តី ឬញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យច្រៀងក្តី ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ សូម្បីតែការប្រគំតន្ត្រីណាមួយ ក៏មិនគួរឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុកាលកំពុងស្តោះទឹកមាត់ក្តី ឬកាលឈរនៅក្នុងទីគួរឲ្យសង្ស័យក្តី ដេញម្រាមដៃក្តី ទះដៃក្តី ក្នុងករណីនោះ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុឈរមើលការទាំងពួងនោះនៅក្នុងវត្ត មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុដើរពីវិហារមួយទៅវិហារមួយ ដោយគិតថា «យើងនឹងមើល» ត្រូវអាបត្តិជាប្រាកដ។ ភិក្ខុអង្គុយមើលនៅក្នុងសាលាឆាន់ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ភិក្ខុក្រោកដើរទៅដោយគិតថា «យើងនឹងមើល» ត្រូវអាបត្តិ។ សូម្បីតែភិក្ខុឈរនៅតាមផ្លូវ ហើយងាកកមើល ក៏ត្រូវអាបត្តិជាប្រាកដ។

၂၄၉. သရကုတ္တိန္တိ သရကိရိယံ. ဘင်္ဂေါ ဟောတီတိ အလဒ္ဓံ ဥပ္ပာဒေတုံ န သက္ကောတိ; လဒ္ဓံ သမာပဇ္ဇိတုံ. ပစ္ဆိမာ ဇနတာတိ အမှာကံ အာစရိယာပိ ဥပဇ္ဈာယာပိ ဧဝံ ဂါယိံသူတိ ပစ္ဆိမော ဇနော ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ; တထေဝ ဂါယတိ. န ဘိက္ခဝေ အာယတကေနာတိ ဧတ္ထ အာယတကော နာမ တံ တံ ဝတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ အက္ခရာနိ ဝိနာသေတွာ ပဝတ္တော. ဓမ္မေ ပန သုတ္တန္တဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, ဇာတကဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, ဂါထာဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, တံ ဝိနာသေတွာ အတိဒီဃံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. စတုရဿေန ဝတ္တေန ပရိမဏ္ဍလာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ. သရဘညန္တိ သရေန ဘဏနံ. သရဘညေ ကိရ တရင်္ဂဝတ္တဓောတကဝတ္တဂလိတဝတ္တာဒီနိ ဒွတ္တိံသ ဝတ္တာနိ အတ္ထိ. တေသု ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ ကာတုံ လဘတိ. သဗ္ဗေသံ ပဒဗျဉ္ဇနံ အဝိနာသေတွာ ဝိကာရံ အကတွာ သမဏသာရုပ္ပေန စတုရဿေန နယေန ပဝတ္တနံယေဝ လက္ခဏံ.

២៤៩. ពាក្យថា Sarakutti បានដល់ ការធ្វើសំឡេង។ ពាក្យថា Bhaṅgo hoti សេចក្តីថា មិនអាចញ៉ាំងសមាធិដែលមិនទាន់កើតឲ្យកើតឡើងបាន ឬមិនអាចចូលសមាធិដែលកើតឡើងហើយបាន។ ពាក្យថា Pacchimā janatā សេចក្តីថា ជនខាងក្រោយតែងធ្វើតាមគំរូដែលបានឃើញ ដោយគិតថា «សូម្បីតែព្រះអាចារ្យ និងព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់យើង ក៏ធ្លាប់ច្រៀងយ៉ាងនេះដែរ» ហើយក៏ច្រៀងយ៉ាងនោះដែរ។ ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave āyatakena នេះ ពាក្យថា Āyatako (សំឡេងអូសវែង) បានដល់ សំឡេងដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយការបំផ្លាញរបៀបរៀបរយនោះៗ និងធ្វើឲ្យខូចអក្ខរៈ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងធម៌ តែងមានរបៀបសូត្រសូត្រ (សុត្តន្តវ័ត) របៀបសូត្រជាតក (ជាតកវ័ត) របៀបសូត្រគាថា (គាថាវ័ត) ភិក្ខុមិនគួរធ្វើឲ្យខូចរបៀបសូត្រទាំងនោះ ហើយសូត្រអូសសំឡេងឲ្យវែងពេកឡើយ។ ភិក្ខុគប្បីសម្តែងបទ និងព្យញ្ជនៈឲ្យមូលក្លំ ដោយរបៀបសូត្រដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ពាក្យថា Sarabhañña បានដល់ ការសូត្រដោយសំឡេង។ ឮថា ក្នុងការសូត្រដោយសំឡេង (សរភញ្ញ) នោះ មានរបៀបសូត្រ ៣២ យ៉ាង មានតរង្គវ័ត ធោតកវ័ត និងគលិតវ័តជាដើម។ ក្នុងរបៀបសូត្រទាំងនោះ ភិក្ខុប្រាថ្នារបៀបណាក៏ដោយ តែងបានដើម្បីធ្វើនូវរបៀបនោះ។ លក្ខណៈគឺការប្រព្រឹត្តទៅដោយវិធីដ៏ត្រឹមត្រូវ សមគួរដល់សមណៈ ដោយមិនធ្វើឲ្យខូចបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងពួង និងមិនធ្វើឲ្យប្រែប្រួលឡើយ។

ဗာဟိရလောမိံ ဥဏ္ဏိန္တိ ဥဏ္ဏလောမာနိ ဗဟိ ကတွာ ဥဏ္ဏပါဝါရံ ပါရုပန္တိ; တထာ ဓာရေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. လောမာနိ အန္တော ကတွာ ပါရုပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သမဏကပ္ပကထာ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တာ.

ពាក្យថា Bāhiralomiṃ uṇṇi សេចក្តីថា ពួកជនតែងដណ្តប់សំពត់រោមសត្វ ដោយធ្វើរោមសត្វឲ្យនៅខាងក្រៅ ភិក្ខុទ្រទ្រង់យ៉ាងនោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុគួរដណ្តប់ដោយធ្វើរោមសត្វឲ្យនៅខាងក្នុង។ សេចក្តីពន្យល់អំពីសមណកប្បៈ ខ្ញុំបានពោលហើយក្នុងអដ្ឋកថាភូតគាមសិក្ខាបទ។

၂၅၁. န ဘိက္ခဝေ အတ္တနော အင်္ဂဇာတန္တိ အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒန္တဿေဝ ထုလ္လစ္စယံ. အညံ ပန ကဏ္ဏနာသာအင်္ဂုလိအာဒိံ ယံကိဉ္စိ ဆိန္ဒန္တဿ တာဒိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. အဟိကီဋဒဋ္ဌာဒီသု ပန အညအာဗာဓပစ္စယာ ဝါ လောဟိတံ ဝါ မောစေန္တဿ ဆိန္ဒန္တဿ ဝါ အနာပတ္တိ.

២៥១. ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave attano aṅgajātaṃ នេះ ភិក្ខុដែលកាត់អង្គជាតរបស់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ត្រូវអាបត្តិថុល្លច្ច័យ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុដែលកាត់អវយវៈដទៃណាមួយ មានត្រចៀក ច្រមុះ និងម្រាមដៃជាដើម ឬធ្វើឲ្យកើតទុក្ខវេទនាប្រហែលគ្នានោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មានពស់ ឬខ្ទួយខាំជាដើម ឬព្រោះបច្ច័យនៃជំងឺដទៃ ភិក្ខុបង្ហូរឈាមក្តី កាត់អវយវៈក្តី មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

၂၅၂. စန္ဒနဂဏ္ဌိ ဥပ္ပန္နာ ဟောတီတိ စန္ဒနဃဋိကာ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ. သော ကိရ ဥဒ္ဓဉ္စ အဓော စ ဇာလာနိ ပရိက္ခိပါပေတွာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ကီဠတိ, တဿ နဒီသောတေန ဝုယှမာနာ စန္ဒနဂဏ္ဌိ အာဂန္တွာ ဇာလေ လဂ္ဂါ, တမဿ ပုရိသာ အာဟရိတွာ အဒံသု; ဧဝံ သာ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ. ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယန္တိ ဧတ္ထ [Pg.47] ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ပဋိက္ခိတ္တံ, အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ ပန အပ္ပဋိက္ခိတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

២៥២. ពាក្យថា Candanagaṇṭhi uppannā hoti សេចក្តីថា ដុំខ្លឹមចន្ទន៍កើតឡើងហើយ។ ឮថា សេដ្ឋីនោះឲ្យគេព័ទ្ធសំណាញ់ទាំងខាងលើនិងខាងក្រោម ហើយលេងទឹកក្នុងទន្លេគង្គា ដុំខ្លឹមចន្ទន៍ដែលអណ្តែតមកតាមខ្សែទឹកនៃទន្លេនោះ ក៏មកជាប់នឹងសំណាញ់របស់សេដ្ឋីនោះ ពួកបុរសរបស់សេដ្ឋីនោះក៏ស្រង់យកមកប្រគល់ឲ្យ ដុំខ្លឹមចន្ទន៍នោះឈ្មោះថាកើតឡើងហើយ យ៉ាងនេះឯង។ ក្នុងពាក្យថា Iddhipāṭihāriya នេះ គប្បីដឹងថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់វិកុព្វនបាដិហារិយ៍ ប៉ុន្តែមិនទ្រង់ហាមឃាត់អធិដ្ឋានឫទ្ធិឡើយ។

န ဘိက္ခဝေ သောဝဏ္ဏမယော ပတ္တောတိအာဒီသု သစေပိ ဂိဟီ ဘတ္တဂ္ဂေ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋိကာဒီသု ဗျဉ္ဇနံ ကတွာ ဥပနာမေန္တိ, အာမသိတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ဖလိကမယကာစမယကံသမယာနိ ပန တဋ္ဋိကာဒီနိ ဘာဇနာနိ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေနေဝ န ဝဋ္ဋန္တိ, သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါ ဝဋ္ဋန္တိ. ‘‘တမ္ဗလောဟမယောပိ ပတ္တောဝ န ဝဋ္ဋတိ, ထာလကံ ပန ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. မဏိမယောတိ ဧတ္ထ ပန ဣန္ဒနီလာဒိမဏိမယော ဝုတ္တော. ကံသမယောတိ ဧတ္ထ ဝဋ္ဋလောဟမယောပိ သင်္ဂဟိတော.

ក្នុងពាក្យថា Na bhikkhave sovaṇṇamayo patto ជាដើមនោះ ទោះបីគ្រហស្ថដាក់ម្ហូបអាហារក្នុងថាសមាសជាដើម ក្នុងរោងភត្ត ហើយនាំមកប្រគេន ក៏ភិក្ខុមិនគួរពាល់ត្រូវឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភាជន៍មានថាសជាដើម ដែលធ្វើដោយកែវផលិក កែវចរណៃ និងលង្ហិន មិនគួរប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ តែបើប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់សង្ឃ ឬជាភាជន៍ដែលគ្រហស្ថធ្វើឲ្យប្លែកប្លែក នោះគួរប្រើប្រាស់បាន។ ពាក្យថា «សូម្បីតែបាត្រដែលធ្វើដោយទង់ដែង ក៏មិនគួរឡើយ តែបើជាថាស គួរប្រើប្រាស់បាន» សេចក្តីទាំងពួងនេះ ត្រូវបានពោលទុកក្នុងគម្ពីរករុន្ធី។ ប៉ុន្តែ ក្នុងពាក្យថា Maṇimayo នេះ សំដៅយកភាជន៍ដែលធ្វើដោយត្បូងមានតម្លៃ មានត្បូងកណ្តៀងជាដើម។ ក្នុងពាក្យថា Kaṃsamayo នេះ សូម្បីតែភាជន៍ដែលធ្វើដោយសំរឹទ្ធ ក៏ត្រូវបានសង្គ្រោះចូលដែរ។

၂၅၃. လိခိတုန္တိ တနုကရဏတ္ထာယေတံ ဝုတ္တံ. ပကတိမဏ္ဍလန္တိ မကရဒန္တစ္ဆိန္နကမဏ္ဍလမေဝ.

២៥៣. ពាក្យថា Likhituṃ នេះ ព្រះអង្គទ្រង់ពោលសំដៅដល់ការធ្វើឲ្យស្តើង។ ពាក្យថា Pakatimaṇḍala បានដល់ វង់ដែលកាត់ជាសណ្ឋានធ្មេញមករតែប៉ុណ្ណោះ។

၂၅၄. အာဝဋ္ဋိတွာတိ အညမညံ ပဟရိတွာ. ပတ္တာဓာရကန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဒန္တဝလ္လိဝေတ္တာဒီဟိ ကတေ ဘူမိအာဓာရကေ တယော, ဒါရုအာဓာရကေ ဒွေ ပတ္တေ ဥပရူပရိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘ဘူမိအာဓာရကေ တိဏ္ဏံ ပတ္တာနံ အနောကာသော, ဒွေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒါရုအာဓာရကဒဏ္ဍာဓာရကေသုပိ သုသဇ္ဇိတေသု ဧသေဝ နယော. ဘမကောဋိသဒိသော ပန ဒါရုအာဓာရကော တီဟိ ဒဏ္ဍကေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဒဏ္ဍကာဓာရော စ ဧကဿပိ ပတ္တဿ အနောကာသော, တတ္ထ ဌပေတွာပိ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဧဝ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဘူမိယံ ပန နိက္ကုဇ္ဇိတွာ ဧကမေဝ ဌပေတဗ္ဗ’’န္တိ.

២៥៤. ពាក្យថា Āvaṭṭitvā សេចក្តីថា ប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក្នុងពាក្យថា Pattādhāraka នេះ មានសេចក្តីដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរករុន្ធីថា «ការដាក់បាត្រ ៣ ជាន់តម្រួតលើគ្នា លើជើងបាត្រសម្រាប់ដាក់លើដី ដែលធ្វើដោយភ្លុកសត្វ វល្លិ និងផ្តៅជាដើម ឬដាក់បាត្រ ២ ជាន់តម្រួតលើគ្នា លើជើងបាត្រឈើ គឺគួរធ្វើបាន»។ ប៉ុន្តែ ក្នុងមហាអដ្ឋកថា ពោលថា «ជើងបាត្រសម្រាប់ដាក់លើដី មិនមែនជាទីសម្រាប់ដាក់បាត្រ ៣ ឡើយ គួរដាក់បានតែ ២ ប៉ុណ្ណោះ។ សូម្បីតែក្នុងជើងបាត្រឈើ និងជើងបាត្រឈើច្រត់ ដែលគេធ្វើបានយ៉ាងល្អ ក៏មានន័យយ៉ាងនេះដែរ។ ប៉ុន្តែ ជើងបាត្រឈើដែលមានសណ្ឋានដូចចុងខ្វាត់ឈើ និងជើងបាត្រឈើច្រត់ដែលចងភ្ជាប់ដោយឈើច្រត់តូចៗ ៣ មិនមែនជាទីសម្រាប់ដាក់សូម្បីតែបាត្រមួយឡើយ ទោះបីដាក់បាត្រលើជើងបាត្រនោះ ក៏ត្រូវយកដៃកាន់បាត្រនោះជានិច្ច ទើបគួរអង្គុយ។ ប៉ុន្តែ បើដាក់លើដី គប្បីផ្កាប់ទុកតែបាត្រមួយប៉ុណ្ណោះ»។

မိဍ္ဎန္တေတိ အာလိန္ဒကမိဍ္ဎိကာဒီနံ အန္တေ. သစေ ပန ပရိဝတ္တေတွာ တတ္ထေဝ ပတိဋ္ဌာတိ, ဧဝရူပါယ ဝိတ္ထိဏ္ဏာယ မိဍ္ဎိယာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပရိဘဏ္ဍန္တေတိ ဗာဟိရပဿေ ကတာယ တနုကမိဍ္ဎိကာယ အန္တေ. မိဍ္ဎိယံ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထာပိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ពាក្យថា Miḍḍhante បានដល់ នៅចុងនៃខឿននៃរានហាលជាដើម។ ប៉ុន្តែ បើបាត្រប្រែប្រួលហើយនៅតែតាំងនៅលើខឿននោះដដែល ការដាក់បាត្រលើខឿនដ៏ធំទូលាយមានសភាពយ៉ាងនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ ពាក្យថា Paribhaṇḍante បានដល់ នៅចុងនៃខឿនតូច ដែលគេធ្វើនៅចំហៀងខាងក្រៅជញ្ជាំង។ សេចក្តីសម្រេចក្នុងទីនេះ គប្បីដឹងតាមន័យដែលបានពោលហើយក្នុងពាក្យថា Miḍḍhi នោះឯង។

စောဠကန္တိ ယံ ပတ္ထရိတွာ ပတ္တော ဌပီယတိ; တသ္မိံ ပန အသတိ ကဋသာရကေ ဝါ တဋ္ဋိကာယ ဝါ မတ္တိကာပရိဘဏ္ဍကတာယ ဘူမိယာ ဝါ ယတ္ထ န ဒုဿတိ, တထာရူပါယ ဝါလိကာယ ဝါ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပံသုရဇာဒီသု ပန ခရဘူမိယံ ဝါ ဌပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ပတ္တမာဠကံ ဣဋ္ဌကာဟိ ဝါ ဒါရူဟိ ဝါ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ[Pg.48]. ပတ္တကုဏ္ဍောလိကာတိ မဟာမုခကုဏ္ဍသဏ္ဌာနာ ဘဏ္ဍကုက္ခလိကာ ဝုစ္စတိ. ယော လဂ္ဂေယျာတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ လဂ္ဂေန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. စီဝရဝံသေပိ ဗန္ဓိတွာ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဘဏ္ဍကဋ္ဌပနတ္ထမေဝ ဝါ ကတံ ဟောတု နိသီဒနသယနတ္ထံ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ ဌပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ, အညေန ပန ဘဏ္ဍကေန သဒ္ဓိံ ဗန္ဓိတွာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဋနိယံ ဗန္ဓိတွာ ဩလမ္ဗေတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ, ဗန္ဓိတွာပိ ဥပရိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ. သစေ ပန မဉ္စော ဝါ ပီဌံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ စီဝရဝံသာဒီသု အဋ္ဋကဆန္နေန ဌပိတံ ဟောတိ, တတ္ထ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အံသဝဒ္ဓနကေန အံသကူဋေ လဂ္ဂေတွာ အင်္ကေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဆတ္တေ ဘတ္တပူရောပိ အံသကူဋေ လဂ္ဂိတပတ္တောပိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဘဏ္ဍကေန ပန သဒ္ဓိံ ဗန္ဓိတွာ ဝါ အဋ္ဋကံ ကတွာ ဝါ ဌပိတေ ယော ကောစိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Coḷaka បានដល់ សំពត់ដែលគេលាតសន្ធឹងរួចដាក់បាត្រពីលើ។ ប៉ុន្តែ កាលបើសំពត់នោះមិនមាន ភិក្ខុគួរដាក់បាត្រលើកន្ទេលក្តី លើកន្ទេលស្លឹកត្នោតក្តី លើដីដែលគេលាបខាត់ដោយដីស្អិតក្តី ឬលើខ្សាច់ដែលមានសភាពមិនធ្វើឲ្យបាត្រខូចខាតក្តី។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុដែលដាក់បាត្រលើធូលី និងសម្រាមជាដើម ឬលើដីរដិបរដុប ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុគួរធ្វើរានដាក់បាត្រដោយឥដ្ឋ ឬដោយឈើ។ ពាក្យថា Pattakuṇḍolikā បានដល់ ភាជន៍សម្រាប់ដាក់គ្រឿងបរិក្ខារ មានសណ្ឋានដូចជាពាងដែលមានមាត់ធំ។ ពាក្យថា Yo laggeyya សេចក្តីថា ភិក្ខុដែលព្យួរទុកក្នុងទីណាមួយ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដជាប្រាកដ។ សូម្បីតែការចងព្យួរទុកលើខ្សែតန်းស្បង់ចីវរ ក៏មិនគួរដែរ។ ទោះបីជាគ្រែ ឬតាំងដែលគេធ្វើឡើងសម្រាប់តែដាក់គ្រឿងបរិក្ខារក្តី ឬសម្រាប់អង្គុយនិងដេកក្តី ភិក្ខុដែលដាក់បាត្រលើគ្រែ ឬតាំងណាមួយនោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ប៉ុន្តែ បើចងភ្ជាប់ជាមួយគ្រឿងបរិក្ខារដទៃ ហើយដាក់ទុក គឺគួរធ្វើបាន។ ការចងភ្ជាប់នឹងមេគ្រែហើយព្យួរចុះមក គឺគួរធ្វើបាន តែបើចងភ្ជាប់ហើយដាក់ពីលើមេគ្រែ មិនគួរឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើគេលើកគ្រែ ឬតាំងឡើងទៅដាក់លើខ្សែតန်းស្បង់ចីវរជាដើម ឲ្យមានសណ្ឋានដូចជាកម្រាលរានហាល ការដាក់បាត្រក្នុងទីនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ ភិក្ខុពាក់ខ្សែយួរស្មាលើស្មា ហើយដាក់បាត្រលើភ្លៅ គឺគួរធ្វើបាន។ ការដាក់បាត្រដែលពេញដោយចង្ហាន់ក្តី ឬបាត្រដែលព្យួរលើស្មាក្តី លើឆ័ត្រ គឺមិនគួរឡើយ ប៉ុន្តែ បើគេចងភ្ជាប់ឆ័ត្រនោះជាមួយគ្រឿងបរិក្ខារក្តី ឬធ្វើឆ័ត្រនោះឲ្យជាកម្រាលរានហាលក្តី ហើយដាក់ទុក ភិក្ខុគួរដាក់បាត្រណាមួយលើឆ័ត្រនោះបាន។

၂၅၅. ပတ္တဟတ္ထေနာတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ယဿ ပတ္တော ဟတ္ထေ, သော ဧဝ ပတ္တဟတ္ထော, န ကေဝလဉ္စ ကဝါဋမေဝ ပဏာမေတုံ န လဘတိ; အပိစ ခေါ ပန ဟတ္ထေ ဝါ ပိဋ္ဌိပါဒေ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သရီရာဝယဝေ ပတ္တသ္မိံ သတိ ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ သီသေန ဝါ ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန ကဝါဋံ ဝါ ပဏာမေတုံ ဃဋိကံ ဝါ ဥက္ခိပိတုံ သူစိံ ဝါ ကုဉ္စိကာယ အပါပုရိတုံ န လဘတိ. အံသကူဋေ ပန ပတ္တံ လဂ္ဂေတွာ ယထာသုခံ အဝါပုရိတုံ လဘတိ.

២៥៥. ក្នុងពាក្យថា Pattahatthena នេះ មិនមែនសំដៅយកតែភិក្ខុដែលមានបាត្រនៅក្នុងដៃប៉ុណ្ណោះ ឈ្មោះថា Pattahattha នោះឡើយ ហើយក៏មិនមែនមិនបានដើម្បីរុញតែទ្វារប៉ុណ្ណោះនោះឡើយ តាមពិតទៅ កាលបើបាត្រមាននៅក្នុងដៃក្តី លើខ្នងជើងក្តី ឬលើអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយក្តី ភិក្ខុមិនបានដើម្បីរុញទ្វារក្តី លើកគន្លឹះទ្វារក្តី ឬចាក់សោបើកទ្វារដោយកូនសោក្តី ដោយដៃក្តី ដោយជើងក្តី ដោយក្បាលក្តី ឬដោយអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុព្យួរដោតបាត្រលើស្មា តែងបានដើម្បីបើកទ្វារតាមសម្រួល។

တုမ္ဗကဋာဟန္တိ လာဗုကဋာဟံ ဝုစ္စတိ, တံ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. လဘိတွာ ပန တာဝကာလိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဃဋိကဋာဟေပိ ဧသေဝ နယော. ဃဋိကဋာဟန္တိ ဃဋိကပါလံ. အဘုံ မေတိ ဥတြာသဝစနမေတံ. သဗ္ဗပံသုကူလိကေနာတိ ဧတ္ထ စီဝရဉ္စ မဉ္စပီဌဉ္စ ပံသုကူလံ ဝဋ္ဋတိ, အဇ္ဈောဟရဏီယံ ပန ဒိန္နကမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា Tumbakaṭāha បានដល់ សំបកឃ្លោក ភិក្ខុមិនគួរយកសំបកឃ្លោកនោះមកប្រើប្រាស់ជាប្រចាំឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើបានមក គួរប្រើប្រាស់បានមួយគ្រា។ សូម្បីតែក្នុងអំបែងឆ្នាំង ក៏មានន័យយ៉ាងនេះដែរ។ ពាក្យថា Ghaṭikaṭāha បានដល់ អំបែងឆ្នាំងដី។ ពាក្យថា Abhuṃ me នេះ ជាពាក្យសម្តែងការតក់ស្លុត។ ក្នុងពាក្យថា Sabbapaṃsukūlika នេះ សូម្បីតែចីវរ គ្រែ និងតាំង ដែលជាបង្សុកូល ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន ប៉ុន្តែ វត្ថុដែលជាគ្រឿងបរិភោគ ភិក្ខុគប្បីទទួលយកតែរបស់ដែលគេប្រគេនប៉ុណ្ណោះ។

စလကာနီတိ စဗ္ဗေတွာ အပဝိဒ္ဓါမိသာနိ. အဋ္ဌိကာနီတိ မစ္ဆမံသအဋ္ဌိကာနိ. ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကန္တိ မုခဝိက္ခာလနောဒကံ. ဧတေသု ယံကိဉ္စိ ပတ္တေန နီဟရန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ပတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟံ ကတွာ ဟတ္ထံ ဓောဝိတုမ္ပိ န လဘတိ. ဟတ္ထဓောတပါဒဓောတဥဒကမ္ပိ ပတ္တေ အာကိရိတွာ နီဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အနုစ္ဆိဋ္ဌံ သုဒ္ဓပတ္တံ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဂဏှိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဝါမဟတ္ထေန ပနေတ္ထ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ ဧကံ ဥဒကဂဏ္ဍုသံ [Pg.49] ဂဟေတွာ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ဟိ သော ဥစ္ဆိဋ္ဌပတ္တော ဟောတိ, ဟတ္ထံ ပန ဗဟိ ဥဒကေန ဝိက္ခာလေတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. မစ္ဆမံသဖလာဖလာဒီနိ ခါဒန္တော ယံ တတ္ထ အဋ္ဌိံ ဝါ စလကံ ဝါ ဆဍ္ဍေတုကာမော ဟောတိ, တံ ပတ္တေ ဌပေတုံ န လဘတိ. ယံ ပန ပဋိခါဒိတုကာမော ဟောတိ, တံ ပတ္တေ ဌပေတုံ လဘတိ. အဋ္ဌိကကဏ္ဋကာဒီနိ တတ္ထေဝ ကတွာ ဟတ္ထေန လုဉ္စိတွာ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မုခတော နီဟဋံ ပန ယံကိဉ္စိ ပုန ခါဒိတုကာမော ဟောတိ, တံ ပတ္တေ ဌပေတုံ န လဘတိ. သိင်္ဂိဝေရနာဠိကေရခဏ္ဍာနိ ဍံသိတွာ ပုန ဌပေတုံ လဘတိ.

ពាក្យថា Calakā បានដល់ កាកសំណល់អាហារដែលគេទំពារហើយខ្ជាក់ចោល។ ពាក្យថា Aṭṭhikā បានដល់ ឆ្អឹងត្រី និងឆ្អឹងសាច់។ ពាក្យថា Ucchiṭṭhodaka បានដល់ ទឹកលាងមាត់។ ភិក្ខុដែលយកបាត្រទៅដួសយកវត្ថុណាមួយក្នុងចំណោមវត្ថុទាំងនោះទៅចោល ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ភិក្ខុមិនបានដើម្បីយកបាត្រធ្វើជាកំប៉ុងខ្ជាក់ហើយលាងដៃឡើយ។ សូម្បីតែទឹកលាងដៃ និងទឹកលាងជើង ក៏មិនគួរចាក់ចូលក្នុងបាត្រហើយយកទៅចោលដែរ។ ភិក្ខុមិនគួរយកដៃដែលប្រឡាក់សំណល់អាហារ ទៅកាន់យកបាត្រដ៏ស្អាតដែលមិនទាន់ប្រឡាក់សំណល់អាហារឡើយ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុយកដៃឆ្វេងចាក់ទឹកចូលក្នុងបាត្រនោះ ហើយក្រេបយកទឹកមួយក្អឹក រួចយកដៃដែលប្រឡាក់សំណល់អាហារនោះកាន់បាត្រ គឺគួរធ្វើបាន។ ព្រោះថា ត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ បាត្រនោះក៏ឈ្មោះថាជាបាត្រប្រឡាក់សំណល់អាហារទៅហើយ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុលាងដៃខាងក្រៅដោយទឹកឲ្យស្អាតសិន ហើយកាន់យកបាត្រ គឺគួរធ្វើបាន។ ភិក្ខុកាលកំពុងឆាន់ត្រី សាច់ និងផ្លែឈើតូចធំជាដើម ប្រាថ្នានឹងចោលឆ្អឹងក្តី កាកសំណល់ក្តី ក្នុងបាត្រនោះ មិនបានដើម្បីដាក់វត្ថុនោះក្នុងបាត្រឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើប្រាថ្នានឹងឆាន់ម្តងទៀត តែងបានដើម្បីដាក់វត្ថុនោះក្នុងបាត្រ។ ភិក្ខុដាក់ឆ្អឹង និងទ្រនុងត្រីជាដើមក្នុងបាត្រនោះ ហើយយកដៃបេះសាច់ចេញពីឆ្អឹងឆាន់ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ វត្ថុណាមួយដែលយកចេញពីមាត់ហើយ ទោះបីជាប្រាថ្នានឹងឆាន់ម្តងទៀត ក៏មិនបានដើម្បីដាក់ក្នុងបាត្រឡើយ។ ភិក្ខុខាំខ្ញី និងដុំដូងហើយ តែងបានដើម្បីដាក់ក្នុងបាត្រវិញ។

၂၅၆. နမတကန္တိ သတ္ထကဝေဌနကံ ပိလောတိကခဏ္ဍံ. ဒဏ္ဍသတ္ထကန္တိ ပိပ္ဖလကံ ဝါ အညမ္ပိ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဒဏ္ဍံ ယောဇေတွာ ကတသတ္ထကံ.

២៥៦. ពាក្យថា Namataka បានដល់ កំណាត់សំពត់សម្រាប់រុំកាំបិតកោរ។ ពាក្យថា Daṇḍasatthaka បានដល់ កាំបិតកោរ ឬកាំបិតតូចណាមួយដែលគេធ្វើឡើងដោយដាក់ដង។

ကဏ္ဏကိတာ ဟောန္တီတိ မလဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ကိဏ္ဏေန ပူရေတုန္တိ ကိဏ္ဏစုဏ္ဏေန ပူရေတုံ. သတ္တုယာတိ ဟလိဒ္ဒိမိဿကေန ပိဋ္ဌစုဏ္ဏေန. သရိတကန္တိ ပါသာဏစုဏ္ဏံ ဝုစ္စတိ; တေန ပူရေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. မဓုသိတ္ထကေန သာရေတုန္တိ မဓုသိတ္ထကေန မက္ခေတုံ. သရိတကံ ပရိဘိဇ္ဇတီတိ တံ မက္ခိတမဓုသိတ္ထကံ ဘိဇ္ဇတိ. သရိတသိပါဋိကန္တိ မဓုသိတ္ထကပိလောတိကံ; သတ္ထကောသကသိပါဋိယာ ပန သရိတသိပါဋိကာယ အနုလောမာတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ကထိနန္တိ နိဿေဏိမ္ပိ တတ္ထ အတ္ထရိတဗ္ဗကဋသာရကကိလဉ္ဇာနံ အညတရမ္ပိ. ကထိနရဇ္ဇုန္တိ ယာယ ဒုပဋ္ဋစီဝရံ သိဗ္ဗန္တာ ကထိနေ စီဝရမ္ပိ ဗန္ဓန္တိ. ကထိနံ နပ္ပဟောတီတိ ဒီဃဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန ကတံ ကထိနံ; တတ္ထ ရဿဿ ဘိက္ခုနော စီဝရံ ပတ္ထရိယမာနံ နပ္ပဟောတိ, အန္တောယေဝ ဟောတိ; ဒဏ္ဍကေ န ပါပုဏာတီတိ အတ္ထော. ဒဏ္ဍကထိနန္တိ တဿ မဇ္ဈေ ဣတရဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန အညံ နိဿေဏိံ ဗန္ဓိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော.

ពាក្យថា Kaṇṇakitā hontīti សេចក្តីថា មានស្នឹម ឬច្រែះចាប់។ ពាក្យថា Kiṇṇena pūretunti គឺបំពេញដោយម្សៅមេដំបែ។ ពាក្យថា Sattuyāti គឺដោយម្សៅលាយល្មៀត។ ពាក្យថា Saritakanti ហៅថា ម្សៅថ្ម, សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យបំពេញដោយម្សៅថ្មនោះ។ ពាក្យថា Madhusitthakena sāretunti គឺលាបដោយក្រមួនឃ្មុំ។ ពាក្យថា Saritakaṃ paribhijjatīti គឺក្រមួនឃ្មុំដែលលាបនោះខូចខាតទៅ។ ពាក្យថា Saritasipāṭikanti គឺស្រោមសំពត់លាបក្រមួនឃ្មុំ, ម៉្យាងទៀត ស្រោមសំពត់សម្រាប់ដាក់កាំបិត គឺសមគួរដល់ស្រោមសំពត់លាបក្រមួនឃ្មុំនេះ ដូចដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ទី។ ពាក្យថា Kathinanti គឺស៊ុមគ្រោងឈើផង កន្ទេល ឬចៀវណាមួយដែលគួរក្រាលលើស៊ុមនោះផង។ ពាក្យថា Kathinarajjunti គឺខ្សែដែលភិក្ខុទាំងឡាយកាលដេរចីវរពីរជាន់ តែងចងចីវរភ្ជាប់ទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើនោះ។ ពាក្យថា Kathinaṃ nappahotīti គឺស៊ុមគ្រោងឈើដែលធ្វើត្រូវតាមខ្នាតរបស់ភិក្ខុខ្ពស់, កាលបើក្រាលចីវររបស់ភិក្ខុទាបលើស៊ុមនោះ វាមិនល្មម គឺនៅត្រឹមតែខាងក្នុងប៉ុណ្ណោះ មិនដល់បង្គោលឈើឡើយ នេះជាសេចក្តីពន្យល់។ ពាក្យថា Daṇḍakathinanti សេចក្តីថា អនុញ្ញាតឱ្យចងស៊ុមគ្រោងឈើមួយទៀតនៅចំកណ្តាលស៊ុមនោះ តាមខ្នាតរបស់ភិក្ខុដទៃ។

ဗိဒလကန္တိ ဒဏ္ဍကထိနပ္ပမာဏေန ကဋသာရကဿ ပရိယန္တေ ပဋိသံဟရိတွာ ဒုဂုဏကရဏံ. သလာကန္တိ ဒုပဋ္ဋစီဝရဿ အန္တရေ ပဝေသနသလာကံ. ဝိနန္ဓနရဇ္ဇုန္တိ မဟာနိဿေဏိယာ သဒ္ဓိံ ခုဒ္ဒကံ နိဿေဏိံ ဝိနန္ဓိတုံ ရဇ္ဇုံ. ဝိနန္ဓနသုတ္တန္တိ ခုဒ္ဒကနိဿေဏိယာ စီဝရံ ဝိနန္ဓိတုံ သုတ္တကံ. ဝိနန္ဓိတွာ စီဝရံ သိဗ္ဗေတုန္တိ တေန သုတ္တကေန တတ္ထ စီဝရံ ဝိနန္ဓိတွာ သိဗ္ဗိတုံ. ဝိသမာ ဟောန္တီတိ ကာစိ ခုဒ္ဒကာ ဟောန္တိ, ကာစိ မဟန္တာ. ကဠိမ္ဘကန္တိ ပမာဏသညာကရဏံ ယံကိဉ္စိ တာလပဏ္ဏာဒိံ. မောဃသုတ္တကန္တိ ဝဍ္ဎကီနံ ဒါရူသု [Pg.50] ကာဠသုတ္တေန ဝိယ ဟလိဒ္ဒိသုတ္တေန သညာကရဏံ. အင်္ဂုလိယာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တီတိ သူစိမုခံ အင်္ဂုလိယာ ပဋိစ္ဆန္တိ. ပဋိဂ္ဂဟန္တိ အင်္ဂုလိကောသကံ.

ពាក្យថា Bidalakanti គឺការបត់ជាពីរជាន់នូវចុងកន្ទេលតាមខ្នាតនៃស៊ុមគ្រោងឈើ។ ពាក្យថា Salākanti គឺបន្ទះឫស្សីសម្រាប់ស៊កចូលក្នុងចន្លោះចីវរពីរជាន់។ ពាក្យថា Vinandhanarajjunti គឺខ្សែសម្រាប់ចងភ្ជាប់ស៊ុមគ្រោងឈើតូចទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើធំ។ ពាក្យថា Vinandhanasuttanti គឺអំបោះតូចសម្រាប់ចងចីវរទៅនឹងស៊ុមគ្រោងឈើតូច។ ពាក្យថា Vinandhitvā cīvaraṃ sibbetunti គឺដើម្បីចងចីវរនឹងស៊ុមតូចនោះដោយអំបោះតូចនោះ រួចហើយដេរ។ ពាក្យថា Visamā hontīti គឺចន្លោះថ្នេរខ្លះចង្អៀត ខ្លះធំទូលាយ។ ពាក្យថា Kaḷimbhakanti គឺគ្រឿងសម្គាល់ខ្នាតថ្នេរ ដូចជាស្លឹកត្នោតជាដើម។ ពាក្យថា Moghasuttakanti គឺការធ្វើគ្រឿងសម្គាល់ដោយខ្សែជ្រលក់ល្មៀត ដូចជាជាងឈើវាយខ្សែបន្ទាត់ខ្មៅលើឈើ។ ពាក្យថា Aṅguliyā paṭiggaṇhantīti គឺទទួលចុងម្ជុលដោយម្រាមដៃ។ ពាក្យថា Paṭiggahanti គឺស្រោមម្រាមដៃសម្រាប់ពាក់ការពារពេលដេរ។

၂၅၇. အာဝေသနဝိတ္ထကံ နာမ ယံကိဉ္စိ ပါတိစင်္ကောဋကာဒိ. ဥစ္စဝတ္ထုကန္တိ ပံသုံ အာကိရိတွာ ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုန္တိ ဆဒနံ ဩဓုနိတွာ ဃနဒဏ္ဍကံ ကတွာ အန္တော စေဝ ဗဟိ စ မတ္တိကာယ လိမ္ပိတုန္တိ အတ္ထော. ဂေါဃံသိကာယာတိ ဝေဠုံ ဝါ ရုက္ခဒဏ္ဍံ ဝါ အန္တောကတွာ တေန သဒ္ဓိံ သံဃရိတုန္တိ အတ္ထော. ဗန္ဓနရဇ္ဇုန္တိ တထာ သံဃရိတဿ ဗန္ဓနရဇ္ဇုံ.

២៥៧. ដែលហៅថា Āvesanavitthakaṃ គឺរបស់ណាមួយមានចាន ឬកន្លាប់ជាដើម។ ពាក្យថា Uccavatthukanti សេចក្តីថា អនុញ្ញាតឱ្យចាក់ដីបំពេញធ្វើជាទីខ្ពស់។ ពាក្យថា Ogumphetvā ullittāvalittaṃ kātunti សេចក្តីថា បោសសម្អាតដំបូល ធ្វើបង្គោលឱ្យមាំ ហើយបូកដីស្អិតទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។ ពាក្យថា Goghaṃsikāyāti សេចក្តីថា ដាក់ដើមឫស្សី ឬបង្គោលឈើនៅខាងក្នុង ហើយមូរចូលគ្នាជាមួយបង្គោលនោះ។ ពាក្យថា Bandhanarajjunti គឺខ្សែសម្រាប់ចងកន្ទេលដែលមូររួចយ៉ាងនោះ។

၂၅၈. ကဋစ္ဆုပရိဿာဝနံ နာမ တီသု ဒဏ္ဍကေသု ဝိနန္ဓိတွာ ကတံ.

២៥៨. ដែលហៅថា Kaṭacchuparissāvanaṃ គឺធម្មក្រងដែលធ្វើឡើងដោយចងភ្ជាប់ទៅនឹងឈើបីកាត់។

၂၅၉. ယော န ဒဒေယျာတိ အပရိဿာဝနကဿေဝ ယော န ဒဒါတိ, တဿ အာပတ္တိ. ယော ပန အတ္တနော ဟတ္ထေ ပရိဿာဝနေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ယာစတိ, တဿ န အကာမာ ဒါတဗ္ဗံ. ဒဏ္ဍပရိဿာဝနန္တိ ရဇကာနံ ခါရပရိဿာဝနံ ဝိယ စတူသု ပါဒေသု ဗဒ္ဓနိဿေဏိကာယ သာဋကံ ဗန္ဓိတွာ မဇ္ဈေဒဏ္ဍကေ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ, တံ ဥဘောပိ ကောဋ္ဌာသေ ပူရေတွာ ပရိဿဝတိ. ဩတ္ထရကံ နာမ ယံ ဥဒကေ ဩတ္ထရိတွာ ဃဋကေန ဥဒကံ ဂဏှန္တိ, တဉှိ စတူသု ဒဏ္ဍကေသု ဝတ္ထံ ဗန္ဓိတွာ ဥဒကေ စတ္တာရော ခါဏုကေ နိခဏိတွာ တေသု ဗန္ဓိတွာ သဗ္ဗပရိယန္တေ ဥဒကတော မောစေတွာ မဇ္ဈေ ဩတ္ထရိတွာ ဃဋေန ဥဒကံ ဂဏှန္တိ. မကသကုဋိကာတိ စီဝရကုဋိကာ ဝုစ္စတိ.

២៥៩. ពាក្យថា Yo na dadeyyāti គឺភិក្ខុណាមិនឱ្យធម្មក្រងដល់ភិក្ខុដែលគ្មានធម្មក្រងសោះ ភិក្ខុនោះត្រូវអាបត្តិ។ ចំណែកភិក្ខុណា សូម្បីខ្លួនមានធម្មក្រងនៅក្នុងដៃហើយ នៅតែសុំគេទៀត បើគេមិនចង់ឱ្យទេ ក៏មិនត្រូវឱ្យឡើយ។ ពាក្យថា Daṇḍaparissāvananti គឺដូចជាតម្រងទឹកផេះរបស់ជាងជ្រលក់ពណ៌ ដោយចងសំពត់ភ្ជាប់នឹងស៊ុមដែលមានជើងបួន រួចចាក់ទឹកត្រង់ឈើកណ្តាល ទឹកនោះក៏ពេញទាំងពីរផ្នែកហើយស្រក់ចុះមក។ ដែលហៅថា Ottharakaṃ គឺសំពត់ដែលគេសង្កត់ចុះក្នុងទឹក រួចយកក្អមដួសទឹកយក គឺគេចងសំពត់នោះនឹងឈើបួនកាត់ រួចដំកូនឈើបួនក្នុងទឹក ចងឈើនោះភ្ជាប់នឹងកូនឈើ ឱ្យចុងសំពត់ទាំងអស់ផុតពីទឹក រួចសង្កត់ចំកណ្តាលសំពត់ចុះក្នុងទឹក ហើយយកក្អមដួសទឹកយក។ ពាក្យថា Makasakuṭikāti ហៅថា កុដិមុង គឺកុដិដែលធ្វើដោយចីវរ។

၂၆၀. အဘိသန္နကာယာတိ သေမှာဒိဒေါသုဿန္နကာယာ. အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိ နာမ ဒွါရဗာဟာယ သမပ္ပမာဏောယေဝ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘော ဝုစ္စတိ, ယတ္ထ တီဏိ စတ္တာရိ ဆိဒ္ဒါနိ ကတွာ သူစိယော ဒေန္တိ. ကပိသီသကံ နာမ ဒွါရဗာဟံ ဝိဇ္ဈိတွာ တတ္ထ ပဝေသိတော အဂ္ဂဠပါသကော ဝုစ္စတိ. သူစိကာတိ တတ္ထ မဇ္ဈေ ဆိဒ္ဒံ ကတွာ ပဝေသိတာ. ဃဋိကာတိ ဥပရိ ယောဇိတာ. မဏ္ဍလိကံ ကာတုန္တိ နီစဝတ္ထုကံ စိနိတုံ. ဓူမနေတ္တန္တိ ဓူမနိက္ခမနဆိဒ္ဒံ. ဝါသေတုန္တိ ဂန္ဓေန ဝါသေတုံ. ဥဒကဋ္ဌာနန္တိ ဥဒကတ္ထပနဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ဃဋေန ဥဒကံ ဌပေတွာ သရာဝကေန ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗံ. ကောဋ္ဌကောတိ ဒွါရကောဋ္ဌကော.

២៦០. ពាក្យថា Abhisannakāyāti គឺមានកាយពោរពេញដោយទោសមានស្លេស្មជាដើម។ ដែលហៅថា Aggaḷavaṭṭi គឺសសរគន្លឹះដែលមានទំហំប៉ុនក្របខ្នាតទ្វារ ដែលគេចោះរន្ធបីឬបួន រួចដាក់សន្លាក់គន្លឹះចូលទៅ។ ដែលហៅថា Kapisīsakaṃ គឺរន្ធឈើសម្រាប់ស៊កគន្លឹះទ្វារ ដែលគេចោះទម្លុះក្របខ្នាតទ្វារ រួចស៊កបញ្ចូលទៅទីនោះ។ ពាក្យថា Sūcikāti គឺគន្លឹះតូច ដែលគេចោះរន្ធចំកណ្តាលក្បាលស្វានោះ រួចស៊កបញ្ចូលទៅ។ ពាក្យថា Ghaṭikāti គឺគន្លឹះធំដែលគេដាក់ភ្ជាប់នៅខាងលើ។ ពាក្យថា Maṇḍalikaṃ kātunti គឺដើម្បីរៀបខឿនឱ្យទាប។ ពាក្យថា Dhūmanettanti គឺរន្ធសម្រាប់ឱ្យផ្សែងចេញ។ ពាក្យថា Vāsetunti គឺដើម្បីផ្សព្វផ្សាយដោយគ្រឿងក្រអូប។ ពាក្យថា Udakaṭṭhānanti គឺទីសម្រាប់ដាក់ទឹក។ ក្នុងទីនោះ ត្រូវដាក់ទឹកនឹងក្អម រួចដួសប្រើប្រាស់ដោយផ្តិលតូច។ ពាក្យថា Koṭṭhakoti គឺខ្លោងទ្វារ។

၂၆၁. တိဿော [Pg.51] ပဋိစ္ဆာဒိယောတိ ဧတ္ထ ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိ စ ဥဒကပဋိစ္ဆာဒိ စ ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿေဝ ဝဋ္ဋတိ, သေသေသု အဘိဝါဒနာဒီသု န ဝဋ္ဋတိ. ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ သဗ္ဗကမ္မေသု ဝဋ္ဋတိ. ဥဒကံ န ဟောတီတိ နှာနောဒကံ န ဟောတိ.

២៦១. ក្នុងពាក្យថា Tisso paṭicchādiyoti នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ គ្រឿងបិទបាំងបន្ទប់កំដៅផង គ្រឿងបិទបាំងទឹកផង គួរដល់ភិក្ខុដែលកំពុងធ្វើការខាត់ស្បែកប៉ុណ្ណោះ មិនគួរក្នុងកិច្ចដទៃមានការសំពះជាដើមឡើយ។ ចំណែកគ្រឿងបិទបាំងគឺសំពត់ គួរក្នុងកិច្ចទាំងពួង។ ពាក្យថា Udakaṃ na hotīti គឺគ្មានទឹកសម្រាប់ងូត។

၂၆၂. တုလန္တိ ပဏ္ဏိကာနံ ဝိယ ဥဒကဥဗ္ဗာဟနကတုလံ. ကရကဋကော ဝုစ္စတိ ဂေါဏေ ဝါ ယောဇေတွာ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ဂဟေတွာ ဒီဃဝရတ္တာဒီဟိ အာကဍ္ဎနယန္တံ. စက္ကဝဋ္ဋကန္တိ အရဟဋဃဋိယန္တံ. စမ္မခဏ္ဍံ နာမ တုလာယ ဝါ ကရကဋကေ ဝါ ယောဇေတဗ္ဗကံ စမ္မဘာဇနံ. ပါကဋာ ဟောတီတိ အပရိက္ခိတ္တာ ဟောတိ. ဥဒကပုဉ္ဆနီတိ ဒဏ္ဍမယာပိ ဝိသာဏမယာပိ ဒါရုမယာပိ ဝဋ္ဋတိ, တဿာ အသတိ စောဠကေနာပိ ဥဒကံ ပစ္စုဒ္ဓရိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

២៦២. ពាក្យថា Tulanti គឺម៉ោងក្បង់ទឹក ដូចជាម៉ោងក្បង់ទឹករបស់ពួកអ្នកដាំបន្លែ។ ហៅថា Karakaṭako គឺរ៉កដងទឹក ដែលគេទាញដោយខ្សែវែងជាដើម ដោយទឹមនឹងគោ ឬដោយកម្លាំងដៃ។ ពាក្យថា Cakkavaṭṭakanti គឺរហាត់ទឹកដែលមានក្អមភ្ជាប់នឹងកាំ។ ដែលហៅថា Cammakhaṇḍaṃ គឺធុងស្បែកសម្រាប់ភ្ជាប់នឹងម៉ោងក្បង់ទឹក ឬរ៉កដងទឹក។ ពាក្យថា Pākaṭā hotīti គឺមិនបានបិទបាំង។ ពាក្យថា Udakapuñchanī គឺប្រដាប់ជូតទឹក សូម្បីធ្វើដោយភ្លុក ស្នែង ឬឈើ ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន កាលបើគ្មានប្រដាប់ជូតទឹកនោះទេ សូម្បីប្រើសំពត់កន្ទបដើម្បីជូតទឹកចេញ ក៏គួរដែរ។

၂၆၃. ဥဒကမာတိကန္တိ ဥဒကဿ အာဂမနမာတိကံ. နိလ္လေခဇန္တာဃရံ နာမ အာဝိဒ္ဓပက္ခပါသကံ ဝုစ္စတိ, ဂေါပါနသီနံ ဥပရိ မဏ္ဍလေ ပက္ခပါသကေ ဌပေတွာ ကတကူဋစ္ဆဒနဿေတံ နာမံ. စာတုမာသံ နိသီဒနေနာတိ နိသီဒနေန စတ္တာရော မာသေ န ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

២៦៣. ពាក្យថា Udakamātikanti គឺផ្លូវទឹកហូរចូល។ ដែលហៅថា Nillekhajantāgharaṃ គឺបន្ទប់កំដៅដែលគ្មានគំនូស មានដំបូលរាងស្លាបសេកព័ទ្ធជុំវិញ នេះជាឈ្មោះនៃបន្ទប់កំដៅដែលមានដំបូលស្រួច ដែលគេធ្វើឡើងដោយដាក់ឈើស្លាបសេកនៅលើរង្វង់ខាងលើនៃបង្កង់។ ពាក្យថា Cātumāsaṃ nisīdanenāti សេចក្តីថា មិនត្រូវប្រាសចាកសំបកជង្គង់អស់រយៈពេលបួនខែឡើយ។

၂၆၄. ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏေသူတိ ပုပ္ဖေဟိ သန္ထတေသု. နမတကံ နာမ ဧဠကလောမေဟိ ကတံ အဝါယိမံ စမ္မခဏ္ဍပရိဟာရေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အာသိတ္တကူပဓာနံ နာမ တမ္ဗလောဟေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ကတာယ ပေဠာယ ဧတံ အဓိဝစနံ, ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ပန ဒါရုမယာပိ န ဝဋ္ဋတိ. မဠောရိကာတိ ဒဏ္ဍဓာရကော ဝုစ္စတိ. ယဋ္ဌိအာဓာရကပဏ္ဏာဓာရကပစ္ဆိကပိဋ္ဌာနိပိ ဧတ္ထေဝ ပဝိဋ္ဌာနိ. အာဓာရကသင်္ခေပဂမနတော ဟိ ပဋ္ဌာယ ဆိဒ္ဒံ ဝိဒ္ဓမ္ပိ အဝိဒ္ဓမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဧကဘာဇနေတိ ဧတ္ထ သစေ ဧကော ဘိက္ခု ဘာဇနတော ဖလံ ဝါ ပူဝံ ဝါ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတိ, တသ္မိံ အပဂတေ ဣတရဿ သေသကံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣတရဿာပိ တသ္မိံ ခီဏေ ပုန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

២៦៤. ពាក្យថា Pupphābhikiṇṇesūti គឺក្នុងទីដែលគេក្រាលដោយផ្កាទាំងឡាយ។ ដែលហៅថា Namatakaṃ គឺរបស់ដែលធ្វើដោយរោមចៀម មិនមែនត្បាញទេ គួរប្រើប្រាស់ដោយវៀរចាកការប្រើប្រាស់ដូចជាស្បែកសត្វ។ ដែលហៅថា Āsittakūpadhānaṃ គឺឈ្មោះនៃកន្ត្រកដែលធ្វើដោយស្ពាន់ក្រហម ឬប្រាក់ ប៉ុន្តែដោយសារព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ សូម្បីតែកន្ត្រកដែលធ្វើដោយឈើ ក៏មិនគួរប្រើដែរ។ ពាក្យថា Maḷorikāti ហៅថា ជើងទ្របាត្រ។ សូម្បីតែជើងទ្រធ្វើដោយឫស្សី ជើងទ្រធ្វើដោយស្លឹកឈើ និងបាតកន្ត្រក ក៏បញ្ចូលក្នុងជើងទ្រនេះដែរ។ ព្រោះថា ចាប់តាំងពីការរាប់បញ្ចូលក្នុងជើងទ្រទៅ ទោះបីជាជើងទ្រមានរន្ធក្តី ធ្លុះក្តី មិនធ្លុះក្តី ក៏គួរប្រើប្រាស់បានទាំងអស់។ ក្នុងពាក្យថា Ekabhājaneti នេះ ប្រសិនបើភិក្ខុមួយរូបកាន់យកផ្លែឈើ ឬនំពីក្នុងភាជន៍នោះហើយដើរទៅ កាលបើភិក្ខុនោះចេញទៅហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតគួរឆាន់របស់ដែលនៅសល់បាន។ ហើយសូម្បីតែភិក្ខុម្ខាងទៀតនោះ កាលបើរបស់នោះអស់ហើយ ក៏គួរកាន់យកម្តងទៀតបាន។

၂၆၅. အဋ္ဌဟင်္ဂေဟီတိ ဧတ္ထ ဧကေကေနပိ အင်္ဂေန သမန္နာဂတဿ အန္တောသီမာယ ဝါ နိဿီမံ ဂန္တွာ နဒီအာဒီသု ဝါ နိက္ကုဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဧဝံ နိက္ကုဇ္ဇိတေ ပန ပတ္တေ တဿ ဂေဟေ ကောစိ ဒေယျဓမ္မော န ဂဟေတဗ္ဗော [Pg.52] – ‘‘အသုကဿ ဂေဟေ ဘိက္ခံ မာ ဂဏှိတ္ထာ’’တိ အညေသု ဝိဟာရေသုပိ ပေသေတဗ္ဗံ. ဥက္ကုဇ္ဇနကာလေ ပန ယာဝတတိယံ ယာစာပေတွာ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟာပေတွာ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေန ဥက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော.

២៦៥. ក្នុងពាក្យថា Aṭṭhahaṅgehīti នេះ ឧបាសកដែលប្រកបដោយអង្គសូម្បីតែមួយ ភិក្ខុសង្ឃគួរផ្កាប់បាត្រក្នុងព័ទ្ធសីមា ឬចេញទៅក្រៅសីមា ក្នុងស្ទឹងជាដើមក៏បាន។ កាលបើផ្កាប់បាត្រយ៉ាងនេះហើយ មិនត្រូវទទួលទេយ្យធម៌ណាមួយក្នុងផ្ទះរបស់ឧបាសកនោះឡើយ ហើយត្រូវចាត់ចែងប្រាប់ទៅវត្តដទៃទៀតថា «កុំទទួលចង្ហាន់ក្នុងផ្ទះរបស់ឧបាសកឈ្មោះនោះឡើយ»។ ចំណែកក្នុងពេលផ្ងារបាត្រវិញ ត្រូវឱ្យឧបាសកនោះសុំខមាទោសរហូតដល់បីដង ឱ្យវៀរចាកហត្ថបាស រួចហើយត្រូវផ្ងារបាត្រដោយញត្តិទុតិយកម្មវាចា។

၂၆၈. ပုရက္ခတွာတိ အဂ္ဂတော ကတွာ. သံဟရန္တူတိ သံဟရိယန္တု. စေလပဋိကန္တိ စေလသန္ထရံ. သော ကိရ ‘‘သစေ အဟံ ပုတ္တံ လစ္ဆာမိ, အက္ကမိဿတိ မေ ဘဂဝါ စေလပဋိက’’န္တိ ဣမိနာ အဇ္ဈာသယေန သန္ထရိ, အဘဗ္ဗော စေသ ပုတ္တလာဘာယ; တသ္မာ ဘဂဝါ န အက္ကမိ. ယဒိ အက္ကမေယျ, ပစ္ဆာ ပုတ္တံ အလဘန္တော ‘‘နာယံ သဗ္ဗညူ’’တိ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှေယျ. ဣဒံ တာဝ ဘဂဝတော အနက္ကမနေ ကာရဏံ. ယသ္မာ ပန ဘိက္ခူပိ ယေ အဇာနန္တာ အက္ကမေယျုံ, တေ ဂိဟီနံ ပရိဘူတာ ဘဝေယျုံ; တသ္မာ ဘိက္ခူ ပရိဘဝတော မောစေတုံ သိက္ခာပဒံ ပညပေသိ. ဣဒံ သိက္ခာပဒပညာပနေ ကာရဏံ.

២៦៨. ពាក្យថា Purakkhatvāti គឺធ្វើជាខាងមុខ។ ពាក្យថា Saṃharantūti គឺចូរប្រមូលទុក។ ពាក្យថា Celapaṭikanti គឺគ្រឿងក្រាលគឺសំពត់។ ឮថា ពោធិរាជកុមារនោះបានក្រាលសំពត់ដោយបំណងថា «ប្រសិនបើអាត្មាអញនឹងបានបុត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនឹងទ្រង់ជាន់លើសំពត់របស់អាត្មាអញនេះ» ប៉ុន្តែទ្រង់ជាបុគ្គលមិនគួរនឹងបានបុត្រឡើយ ហេតុនោះព្រះដ៏មានព្រះភាគទើបមិនទ្រង់ជាន់។ ប្រសិនបើទ្រង់ជាន់ ខាងក្រោយមកកាលបើមិនបានបុត្រ កុមារនោះនឹងកាន់យកទិដ្ឋិថា «ព្រះសមណគោតមនេះមិនមែនជាសព្វញ្ញូឡើយ»។ នេះជាហេតុដំបូងដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនទ្រង់ជាន់។ ម៉្យាងទៀត ព្រោះហេតុតែភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលមិនដឹងហើយជាន់លើសំពត់នោះ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះនឹងត្រូវគ្រហស្ថមើលងាយ ហេតុនោះដើម្បីដោះភិក្ខុទាំងឡាយឱ្យរួចផុតពីការមើលងាយ ព្រះអង្គទើបទ្រង់បញ្ញត្តសិក្ខាបទនេះ។ នេះជាហេតុក្នុងការបញ្ញត្តសិក្ខាបទ។

မင်္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနေနာတိ အပဂတဂဗ္ဘာ ဝါ ဟောတု ဂရုဂဗ္ဘာ ဝါ, ဧဝရူပေသု ဌာနေသု မင်္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနေန အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဓောတပါဒကံ နာမ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနေ ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမနတ္ထာယ ပစ္စတ္ထရဏံ အတ္ထတံ ဟောတိ, တံ အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា Maṅgalatthāya yāciyamānenāti គឺទោះបីជាស្ត្រីរលូតកូនក្តី ឬស្ត្រីមានគភ៌ធ្ងន់ក្តី ក្នុងទីមានសភាពយ៉ាងនេះ កាលបើគេនិមន្តដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សិរីសួស្តី ភិក្ខុគួរជាន់បាន។ ដែលហៅថា Dhotapādakaṃ គឺសំពត់សម្រាប់ក្រាលជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ ក្នុងកន្លែងលាងជើង ភិក្ខុគួរជាន់លើសំពត់នោះបាន។

၂၆၉. ကတကံ နာမ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရံ ပါဒဃံသနတ္ထံ ကဏ္ဋကေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ကတံ. တံ ဝဋ္ဋံ ဝါ ဟောတု စတုရဿာဒိဘေဒံ ဝါ, ဗာဟုလိကာနုယောဂတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ, နေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သက္ခရာတိ ပါသာဏော ဝုစ္စတိ; ပါသာဏဖေဏကောပိ ဝဋ္ဋတိ. ဝိဓူပနန္တိ ဝီဇနီ ဝုစ္စတိ. တာလဝဏ္ဋံ ပန တာလပဏ္ဏေဟိ ဝါ ကတံ ဟောတု ဝေဠုဒန္တဝိလီဝေဟိ ဝါ မောရပိဉ္ဆေဟိ ဝါ စမ္မဝိကတီဟိ ဝါ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. မကသဗီဇနီ ဒန္တမယဝိသာဏမယဒဏ္ဍကာပိ ဝဋ္ဋတိ, ဝါကမယဗီဇနိယာ ကေတကပါရောဟကုန္တာလပဏ္ဏာဒိမယာပိ သင်္ဂဟိတာ.

២៦៩. ដែលហៅថា Katakaṃ គឺប្រដាប់ដុសជើងដែលគេធ្វើឱ្យមានពកឡើង មានសណ្ឋានដូចជាផ្កាឈូក ដើម្បីដុសខាត់ជើង។ របស់នោះ ទោះបីជាមូលក្តី ឬមានរាងបួនជ្រុងជាដើមក្តី ព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ហើយ ព្រោះជាការខ្វល់ខ្វាយនឹងវត្ថុច្រើនហួសហេតុ មិនគួរទទួលយក ឬប្រើប្រាស់ឡើយ។ ពាក្យថា Sakkharāti ហៅថា ថ្មដុសជើង, សូម្បីតែថ្មពពុះទឹកក៏គួរប្រើប្រាស់បាន។ ពាក្យថា Vidhūpananti ហៅថា ផ្លិត។ ចំណែកឯផ្លិតស្លឹកត្នោត ទោះបីធ្វើដោយស្លឹកត្នោតក្តី ធ្វើដោយឫស្សី ភ្លុក ធាងត្នោតក្តី ធ្វើដោយរោមសត្វក្ងោកក្តី ធ្វើដោយស្បែកផ្សេងៗក្តី ទាំងអស់នេះគួរប្រើប្រាស់បាន។ ផ្លិតដេញមូស សូម្បីធ្វើដោយភ្លុក ស្នែង ឬមានដងឈើ ក៏គួរប្រើប្រាស់បាន ផ្លិតដែលធ្វើដោយសរសៃសំបកឈើ ផ្លិតធ្វើដោយឫសផ្កាក្រចៀកក្រាញ់ ស្លឹកម្នាស់ ស្លឹកត្នោតជាដើម ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងទីនេះដែរ។

၂၇၀. ဂိလာနဿ ဆတ္တန္တိ ဧတ္ထ ယဿ ကာယဍာဟော ဝါ ပိတ္တကောပေါ ဝါ ဟောတိ, စက္ခု ဝါ ဒုဗ္ဗလံ, အညော ဝါ ကောစိ အာဗာဓော ဝိနာ ဆတ္တေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဂါမေ ဝါ အရညေ ဝါ ဆတ္တံ ဝဋ္ဋတိ. ဝဿေ ပန စီဝရဂုတ္တတ္ထံ ဝါဠမိဂစောရဘယေသု စ အတ္တဂုတ္တတ္ထမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ ပန သဗ္ဗတ္ထေဝ ဝဋ္ဋတိ.

២៧០. ក្នុងពាក្យថា Gilānassa chattanti នេះ ភិក្ខុណាមានអាការៈក្តៅក្នុងកាយក្តី ឈឺប្រមាត់ក្តី ភ្នែកខ្សោយក្តី ឬមានរោគដទៃណាមួយកើតឡើងកាលបើគ្មានឆ័ត្រ ភិក្ខុនោះគួរប្រើឆ័ត្រក្នុងភូមិក្តី ក្នុងព្រៃក្តីបាន។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងរដូវវស្សា ដើម្បីការពារចីវរក្តី ឬដើម្បីការពារខ្លួនពីគ្រោះថ្នាក់សត្វសាហាវ និងចោរប្លន់ក្តី ក៏គួរប្រើបានដែរ។ ចំណែកឯឆ័ត្រស្លឹកឈើតែមួយសន្លឹក គួរប្រើប្រាស់បានក្នុងទីទាំងពួង។

အသိဿာတိ [Pg.53] အသိ အဿ. ဝိဇ္ဇောတလတီတိ ဝိဇ္ဇောတတိ. ဒဏ္ဍသမ္မုတိန္တိ ဧတ္ထ ပမာဏယုတ္တော စတုဟတ္ထောယေဝ ဒဏ္ဍော သမ္မန္နိတွာ ဒါတဗ္ဗော. တတော ဦနာတိရိတ္တော ဝိနာပိ သမ္မုတိယာ သဗ္ဗေသံ ဝဋ္ဋတိ. သိက္ကာ ပန အဂိလာနဿ န ဝဋ္ဋတိ, ဂိလာနဿာပိ သမ္မန္နိတွာဝ ဒါတဗ္ဗာ.

ពាក្យថា Asissāti គឺដាវរបស់បុគ្គលនោះ។ ពាក្យថា Vijjotalatīti គឺភ្លឺផ្លេកៗ។ ក្នុងពាក្យថា Daṇḍasammutinti នេះ ត្រូវសន្មតដំបងដែលមានប្រវែងបួនហត្ថល្មម រួចហើយទើបប្រគល់ឱ្យ។ ដំបងដែលខ្លីឬវែងជាងនោះ សូម្បីគ្មានការសន្មត ក៏គួរដល់ភិក្ខុទាំងពួងប្រើប្រាស់បាន។ ចំណែកឯខ្សែយួរ មិនគួរដល់ភិក្ខុមិនឈឺឡើយ សូម្បីភិក្ខុឈឺ ក៏ត្រូវតែសន្មតរួចហើយទើបប្រគល់ឱ្យ។

၂၇၃. ရောမန္ထကဿာတိ ဧတ္ထ ဌပေတွာ ရောမန္ထကံ သေသာနံ အာဂတံ ဥဂ္ဂါရံ မုခေ သန္ဓာရေတွာ ဂိလန္တာနံ အာပတ္တိ. သစေ ပန အသန္ဓာရိတမေဝ ပရဂလံ ဂစ္ဆတိ, ဝဋ္ဋတိ.

២៧៣. ក្នុងពាក្យថា Romanthakassāti នេះ លើកលែងតែភិក្ខុអ្នកទំពារអាហារឡើងវិញចេញ ភិក្ខុដទៃទៀតកាលបើភើឡើងមានអាហារឡើងមកដល់មាត់ ហើយរក្សាទុកក្នុងមាត់រួចលេបទៅវិញ ត្រូវអាបត្តិ។ ប្រសិនបើអាហារនោះហូរចូលទៅក្នុងបំពង់កដោយមិនបានរក្សាទុកក្នុងមាត់ទេ គឺមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

ယံ ဒိယျမာနန္တိ ယံ ဒါယကေဟိ ဒိယျမာနံ ပဋိဂ္ဂဟိတဘာဇနတော ဗဟိ ပတိတံ, တံ ဘိက္ခုနာ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဘောဇနဝဂ္ဂေ ဝဏ္ဏိတမေဝ.

ពាក្យថា Yaṃ diyyamānanti សេចក្តីថា ភោជនណាដែលទាយកកំពុងប្រគេន ហើយធ្លាក់ទៅខាងក្រៅភាជន៍ដែលទទួល ភិក្ខុអាចរើសយកមកឆាន់ដោយខ្លួនឯងបាន តថាគតអនុញ្ញាតភោជននោះ។ សេចក្តីនេះ ត្រូវបានពន្យល់រួចមកហើយក្នុងភោជនវគ្គ។

၂၇၄. ကုပ္ပံ ကရိဿာမီတိ သဒ္ဒံ ကရိဿာမိ. နခါဒီဟိ နခစ္ဆေဒနေ အာပတ္တိ နတ္ထိ, အနုရက္ခဏတ္ထံ ပန နခစ္ဆေဒနံ အနုညာတံ. ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဝီသတိပိ နခေ လိခိတမဋ္ဌေ ကာရာပေန္တိ. မလမတ္တန္တိ နခတော မလမတ္တံ အပကဍ္ဎိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော.

២៧៤. ពាក្យថា "Kuppaṃ karissāmi" សេចក្តីថា អាត្មាអញនឹងធ្វើនូវសំឡេង (ស្រែក)។ ក្នុងការកាត់ក្រចកដោយក្រចកជាដើម មិនមានអាបត្តិឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីអនុគ្រោះ (ថែរក្សា) ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតនូវគ្រឿងកាត់ក្រចក (កាំបិតកាត់ក្រចក)។ ពាក្យថា "Vīsatimaṭṭhaṃ" សេចក្តីថា ពួកភិក្ខុធ្វើក្រចកទាំង ២០ ឱ្យរលីងស្អាតដោយការខាត់។ ពាក្យថា "Malamattaṃ" សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកៀរចេញនូវគ្រឿងសៅហ្មង (ក្អែល) ត្រឹមតែពីក្រចកប៉ុណ្ណោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់។

၂၇၅. ခုရသိပါဋိကန္တိ ခုရကောသကံ. မဿုံ ကပ္ပာပေန္တီတိ ကတ္တရိယာ မဿုံ ဆေဒါပေန္တိ. မဿုံ ဝဍ္ဎာပေန္တီတိ မဿုံ ဒီဃံ ကာရေန္တိ. ဂေါလောမိကန္တိ ဟနုကမှိ ဒီဃံ ကတွာ ဌပိတံ ဧဠကမဿု ဝုစ္စတိ. စတုရဿကန္တိ စတုကောဏံ. ပရိမုခန္တိ ဥရေ လောမသံဟရဏံ. အဍ္ဎဒုကန္တိ ဥဒရေ လောမရာဇိဋ္ဌပနံ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ မဿုကပ္ပာပနာဒီသု သဗ္ဗတ္ထ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အာဗာဓပ္ပစ္စယာ သမ္ဗာဓေ လောမန္တိ ဂဏ္ဍဝဏရုဓိအာဒိအာဗာဓပ္ပစ္စယာ. ကတ္တရိကာယာတိ ဂဏ္ဍဝဏရုဓိသီသရောဂါဗာဓပ္ပစ္စယာ. သက္ခရာဒီဟိ နာသိကာလောမဂ္ဂါဟာပနေ အာပတ္တိ နတ္ထိ. အနုရက္ခဏတ္ထံ ပန သဏ္ဍာသော အနုညာတော. န ဘိက္ခဝေ ပလိတံ ဂါဟာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ယံ ဘမုကာယ ဝါ နလာဋေ ဝါ ဒါဌိကာယ ဝါ ဥဂ္ဂန္တွာ ဗီဘစ္ဆံ ဌိတံ, တာဒိသံ လောမံ ပလိတံ ဝါ အပလိတံ ဝါ ဂါဟာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

២៧៥. ពាក្យថា "Khurasipāṭikaṃ" បានដល់ ស្រោមសិតកោរ (ស្រោមឡាម)។ ពាក្យថា "Massuṃ kappāpenti" សេចក្តីថា ឱ្យគេកាត់ពុកចង្ការដោយកន្ត្រៃ។ ពាក្យថា "Massuṃ vaḍḍhāpenti" សេចក្តីថា ធ្វើពុកចង្ការឱ្យវែង។ ពាក្យថា "Golomikaṃ" ហៅថា ពុកចង្ការដូចពុកចង្ការចៀម ដែលគេទុកឱ្យវែងត្រង់ចង្កា។ ពាក្យថា "Caturassakaṃ" បានដល់ ពុកចង្ការមានជ្រុងបួន។ ពាក្យថា "Parimukhaṃ" បានដល់ ការតុបតែងរោមត្រង់ទ្រូង។ ពាក្យថា "Aḍḍhadukaṃ" បានដល់ ការទុកជួររោមត្រង់ពោះ។ ពាក្យថា "Āpatti dukkaṭassāti" សេចក្តីថា ក្នុងកិច្ចការទាំងពួងមានការកាត់ពុកចង្ការជាដើម ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ពាក្យថា "Ābādhappaccayā sambādhe lomaṃ" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ មានបូស របួស និងឈាមហូរជាដើម (តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកោររោមក្នុងទីលាក់កំបាំង)។ ពាក្យថា "Kattarikāya" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺ មានបូស របួស ឈាមហូរ និងរោគក្បាលជាដើម តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សក់ដោយកន្ត្រៃ។ ក្នុងការដកលោមច្រមុះ (រោមច្រមុះ) ដោយគ្រួសជាដើម មិនមានអាបត្តិឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីថែរក្សា ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតដង្កៀបដករោម។ ក្នុងពាក្យថា "Na bhikkhave palitaṃ gāhāpetabbaṃ" នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដែលគួរដឹងយ៉ាងនេះថា រោមណាដែលដុះឡើងត្រង់ចិញ្ចើម ឬត្រង់ថ្ងាស ឬត្រង់ថ្ពាល់ (ពុកមាត់) ហើយស្ថិតនៅគួរឱ្យខ្ពើម រោមបែបនោះ ទោះជាស្កូវក្តី មិនស្កូវក្តី គួរឱ្យគេដកចេញបាន។

၂၇၇. ကံသပတ္ထရိကာတိ ကံသဘဏ္ဍဝါဏိဇာ. ဗန္ဓနမတ္တန္တိ ဝါသိကတ္တရယဋ္ဌိအာဒီနံ ဗန္ဓနမတ္တံ.

២៧៧. ពាក្យថា "Kaṃsapattharikā" បានដល់ ពួកឈ្មួញលក់ភាជន៍សំរិទ្ធ (ឬលង្ហិន)។ ពាក្យថា "Bandhanamattaṃ" បានដល់ ត្រឹមតែខ្សែចង ឬកងចងនៅចុងនៃកាំបិត កន្ត្រៃ និងឈើច្រត់ជាដើម។

၂၇၈. န [Pg.54] ဘိက္ခဝေ အကာယဗန္ဓနေနာတိ ဧတ္ထ အဗန္ဓိတွာ နိက္ခမန္တေန ယတ္ထ သရတိ, တတ္ထ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အာသနသာလာယ ဗန္ဓိဿာမီတိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သရိတွာ ယာဝ န ဗန္ဓတိ, န တာဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ. ကလာဗုကံ နာမ ဗဟုရဇ္ဇုကံ. ဒေဍ္ဍုဘကံ နာမ ဥဒကသပ္ပသီသသဒိသံ. မုရဇံ နာမ မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာနံ ဝေဌေတွာ ကတံ. မဒ္ဒဝီဏံ နာမ ပါမင်္ဂသဏ္ဌာနံ. ဤဒိသဉှိ ဧကမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ, ပဂေဝ ဗဟူနိ. ပဋ္ဋိကံ သူကရန္တကန္တိ ဧတ္ထ ပကတိဝီတာ ဝါ မစ္ဆကဏ္ဋကဝါယိမာ ဝါ ပဋ္ဋိကာ ဝဋ္ဋတိ, သေသာ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒိဘေဒါ န ဝဋ္ဋန္တိ. သူကရန္တကံ နာမ ကုဉ္ဇိကာကောသကသဏ္ဌာနံ ဟောတိ. ဧကရဇ္ဇုကံ ပန မုဒ္ဒိကကာယဗန္ဓနဉ္စ သူကရန္တကံ အနုလောမေတိ. အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ မုရဇံ မဒ္ဒဝီဏန္တိ ဣဒံ ဒသာသုယေဝ အနုညာတံ. ပါမင်္ဂဒသာ စေတ္ထ စတုန္နံ ဥပရိ န ဝဋ္ဋတိ. သောဘဏံ နာမ ဝေဌေတွာ မုခဝဋ္ဋိသိဗ္ဗနံ. ဂုဏကံ နာမ မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနေန သိဗ္ဗနံ; ဧဝံ သိဗ္ဗိတာ ဟိ အန္တာ ထိရာ ဟောန္တိ. ပဝနန္တောတိ ပါသန္တော ဝုစ္စတိ.

២៧៨. ក្នុងពាក្យថា "Na bhikkhave akāyabandhanena" នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដែលគួរដឹងយ៉ាងនេះថា ភិក្ខុដែលមិនបានចងវត្ថពន្ធចង្កេះ ហើយដើរចេញទៅ នឹកឃើញក្នុងទីណា ត្រូវចងក្នុងទីនោះ។ បើគិតថា "អាត្មាអញនឹងចងនៅក្នុងរោងភត្ត" ដូច្នេះហើយដើរទៅ គួរតែធ្វើបាន។ កាលបើភិក្ខុនឹកឃើញហើយ ដរាបណាដែលមិនទាន់បានចង ដរាបនោះមិនត្រូវត្រេកអរដើរទៅបិណ្ឌបាតឡើយ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Kalābuka" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានខ្សែច្រើន។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Deḍḍubhaka" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានសណ្ឋានដូចក្បាលពស់ទឹក។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Muraja" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលគេធ្វើដោយការរុំព័ទ្ធឱ្យមានសណ្ឋានដូចស្គរធំ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Maddavīṇa" គឺវត្ថពន្ធចង្កេះដែលមានសណ្ឋានដូចគ្រឿងលម្អទ្រូង (សង្វារ)។ វត្ថពន្ធចង្កេះបែបនេះ សូម្បីតែខ្សែតែមួយក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ ចាំបាច់ពោលទៅថ្វីដល់ខ្សែច្រើន។ ក្នុងពាក្យថា "Paṭṭikaṃ sūkarantakaṃ" នេះ វត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះដែលត្បាញតាមប្រក្រតីក្តី វត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះដែលត្បាញមានសណ្ឋានដូចឆ្អឹងត្រីក្តី គួរប្រើប្រាស់បាន ក្រៅពីនេះ មានវត្ថពន្ធចង្កេះជាបន្ទះមានសណ្ឋានដូចភ្នែកដំរីជាដើម មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ វត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ "Sūkarantaka" គឺមានសណ្ឋានដូចស្រោមសោ。 ចំណែកឯវត្ថពន្ធចង្កេះមានខ្សែតែមួយ និងវត្ថពន្ធចង្កេះមានសណ្ឋានដូចចិញ្ចៀន គឺស្របគ្នានឹងវត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ សូករន្តកៈ ដែរ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតនូវវត្ថពន្ធចង្កេះឈ្មោះ មុរជៈ និងមទ្ទវីណៈ" នេះ គឺទ្រង់អនុញ្ញាតចំពោះតែត្រង់ជាយ (ព្រុយ) ប៉ុណ្ណោះ។ ឯព្រុយដែលមានសណ្ឋានដូចគ្រឿងលម្អទ្រូង (សង្វារ) ក្នុងវត្ថពន្ធចង្កេះទាំងពីរនេះ បើលើសពី ៤ ខ្សែឡើងទៅ មិនគួរឡើយ។ ការដេរឈ្មោះ "Sobhana" គឺការដេរព័ទ្ធមាត់ជាយ។ ការដេរឈ្មោះ "Guṇaka" គឺការដេរឱ្យមានសណ្ឋានដូចស្គរភេរី ព្រោះថាកាលបើដេរយ៉ាងនេះហើយ ចុងទាំងឡាយរមែងជាប់មាំ។ ពាក្យថា "Pavananto" ហៅថា កង (ឬកន្លាស់)។

၂၈၀. ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ နာမ နာဘိမူလတော ဟတ္ထိသောဏ္ဍသဏ္ဌာနံ ဩလမ္ဗကံ ကတွာ နိဝတ္ထံ စောဠိကဣတ္ထီနံ နိဝါသနံ ဝိယ. မစ္ဆဝါဠကံ နာမ ဧကတော ဒသန္တံ ဧကတော ပါသန္တံ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝတ္ထံ. စတုကဏ္ဏကံ နာမ ဥပရိ ဒွေ, ဟေဋ္ဌတော ဒွေတိ ဧဝံ စတ္တာရော ကဏ္ဏေ ဒဿေတွာ နိဝတ္ထံ. တာလဝဏ္ဋကံ နာမ တာလဝဏ္ဋာကာရေန သာဋကံ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝါသနံ. သတဝလိကံ နာမ ဒီဃသာဋကံ အနေကက္ခတ္တုံ ဩဘဉ္ဇိတွာ ဩဝဋ္ဋိကံ ကရောန္တေန နိဝတ္ထံ, ဝါမဒက္ခိဏပဿေသု ဝါ နိရန္တရံ ဝလိယော ဒဿေတွာ နိဝတ္ထံ. သစေ ပန ဇာဏုတော ပဋ္ဌာယ ဧကာ ဝါ ဒွေ ဝါ ဝလိယော ပညာယန္တိ, ဝဋ္ဋတိ.

២៨០. ការស្លៀកឈ្មោះ "Hatthisoṇḍaka" (សណ្ឋានដូចប្រមោយដំរី) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើជាយឱ្យធ្លាក់ចុះមកមានសណ្ឋានដូចប្រមោយដំរី ចាប់តាំងពីគល់ផ្ចិតទៅ ដូចជាការស្លៀកពាក់របស់ស្ត្រីក្នុងដែនចោឡៈ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Macchavāḷaka" (សណ្ឋានដូចកន្ទុយត្រី) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើឱ្យជាយម្ខាងធ្លាក់ចុះ និងកន្លាស់ម្ខាងធ្លាក់ចុះ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Catukaṇṇaka" (មានជ្រុងបួន) គឺការស្លៀកពាក់ដោយបង្ហាញជាយជ្រុងទាំងបួន គឺខាងលើពីរ ខាងក្រោមពីរ។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Tālavaṇṭaka" (សណ្ឋានដូចផ្លិតស្លឹកត្នោត) គឺការស្លៀកពាក់ដោយធ្វើសំពត់ឱ្យធ្លាក់ចុះមានសណ្ឋានដូចផ្លិតស្លឹកត្នោត។ ការស្លៀកឈ្មោះ "Satavalika" (មានផ្នត់ច្រើន) គឺការស្លៀកពាក់ដោយបត់សំពត់វែងជាច្រើនត្រឡប់ ធ្វើឱ្យមានផ្នត់ ឬមួយយ៉ាងទៀត គឺការស្លៀកពាក់ដោយបង្ហាញផ្នត់ញឹកញាប់មិនដាច់ត្រង់ចំហៀងខាងឆ្វេងនិងខាងស្តាំ។ ប៉ុន្តែ បើផ្នត់នោះលេចឡើងត្រឹមតែមួយ ឬពីរ ចាប់តាំងពីជង្គង់ទៅ គឺគួរប្រើប្រាស់បាន。

သံဝေလ္လိယံ နိဝါသေန္တီတိ မလ္လကမ္မကာရာဒယော ဝိယ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ နိဝါသေန္တိ; ဧဝံ နိဝါသေတုံ ဂိလာနဿပိ မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နဿပိ န ဝဋ္ဋတိ. ယမ္ပိ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ကောဏေ ဥက္ခိပိတွာ အန္တရဝါသကဿ ဥပရိ လဂ္ဂေန္တိ, အန္တော ဝါ ဧကံ ကာသာဝံ တထာ နိဝါသေတွာ ဗဟိ အပရံ နိဝါသေန္တိ, သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ. ဂိလာနော ပန အန္တော ကာသာဝဿ ဩဝဋ္ဋိကံ ဒဿေတွာ အပရံ ဥပရိ နိဝါသေတုံ လဘတိ. အဂိလာနေန ဒွေ နိဝါသေန္တေန သဂုဏံ [Pg.55] ကတွာ နိဝါသေတဗ္ဗာနိ. ဣတိ ယဉ္စ ဣဓ ပဋိက္ခိတ္တံ, ယဉ္စ သေခိယဝဏ္ဏနာယံ; တံ သဗ္ဗံ ဝဇ္ဇေတွာ နိဗ္ဗိကာရံ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တေန ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတဗ္ဗံ. ယံကိဉ္စိ ဝိကာရံ ကရောန္တော ဒုက္ကဋာ န မုစ္စတိ. န ဘိက္ခဝေ ဂိဟိပါရုတံ ပါရုပိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ပဋိက္ခိတ္တံ ဂိဟိပါရုတံ အပါရုပိတွာ, ဥဘော ကဏ္ဏေ သမံ ကတွာ ပါရုပနံ ပရိမဏ္ဍလပါရုပနံ နာမ, တံ ပါရုပိတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា "Saṃvelliyaṃ nivāsenti" សេចក្តីថា ពួកភិក្ខុស្លៀកចងក្បិន ដូចជាពួកអ្នកចំបាប់ និងកម្មករជាដើម។ ការស្លៀកយ៉ាងនេះ សូម្បីតែភិក្ខុឈឺ ឬភិក្ខុអ្នកដើរផ្លូវ ក៏មិនគួរឡើយ។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយកាលដើរផ្លូវ លើកជាយមួយ ឬពីរឡើង ហើយសៀតទុកលើស្បង់ក្តី ឬមួយយ៉ាងទៀត ស្លៀកស្បង់មួយខាងក្នុងយ៉ាងនោះ ហើយស្លៀកស្បង់មួយទៀតខាងក្រៅក្តី ទាំងអស់នោះមិនគួរឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុឈឺ គួរតែបង្ហាញផ្នត់ស្បង់ខាងក្នុង ហើយស្លៀកស្បង់មួយទៀតពីខាងលើបាន។ ភិក្ខុដែលមិនឈឺ កាលបើស្លៀកស្បង់ពីរជាន់ ត្រូវធ្វើឱ្យមានជាន់ស្មើគ្នាហើយស្លៀក។ ហេតុនេះ វិធីស្លៀកណាដែលទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងខន្ធកៈនេះក្តី វិធីស្លៀកណាដែលទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងសេក្ខិយវណ្ណនាក្តី ភិក្ខុត្រូវវៀរចាកវិធីស្លៀកទាំងអស់នោះ មិនឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតី ហើយត្រូវស្លៀកឱ្យជាបរិមណ្ឌល គឺបិទបាំងមណ្ឌលទាំងបី (ជង្គង់ទាំងពីរ និងផ្ចិត) ឱ្យជិតល្អ។ ភិក្ខុដែលធ្វើឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតី ទោះបីបន្តិចបន្តួចក្តី មិនរួចចាកអាបត្តិទុក្កដឡើយ។ ព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងចីវរដូចគ្រហស្ថឡើយ" ដូច្នេះ ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងចីវរដូចគ្រហស្ថទេ គឺត្រូវធ្វើជាយទាំងពីរឱ្យស្មើគ្នា ហើយគ្រងចីវរ នេះឈ្មោះថា ការគ្រងជាបរិមណ្ឌល ភិក្ខុត្រូវគ្រងយ៉ាងនោះឯង។

တတ္ထ ယံကိဉ္စိ သေတပဋပါရုတံ ပရိဗ္ဗာဇကပါရုတံ ဧကသာဋကပါရုတံ သောဏ္ဍပါရုတံ အန္တေပုရိကပါရုတံ မဟာဇေဋ္ဌကပါရုတံ ကုဋိပဝေသကပါရုတံ ဗြာဟ္မဏပါရုတံ ပါဠိကာရကပါရုတန္တိ ဧဝမာဒိ ပရိမဏ္ဍလလက္ခဏတော အညထာ ပါရုတံ, သဗ္ဗမေတံ ဂိဟိပါရုတံ နာမ. တသ္မာ ယထာ သေတပဋာ အဍ္ဎပါလကနိဂဏ္ဌာ ပါရုပန္တိ, ယထာ စ ဧကစ္စေ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥရံ ဝိဝရိတွာ ဒွီသု အံသကူဋေသု ပါဝုရဏံ ဌပေန္တိ, ယထာ စ ဧကသာဋကာ မနုဿာ နိဝတ္ထသာဋကဿ ဧကေနန္တေန ပိဋ္ဌိံ ပါရုပိတွာ ဥဘော ကဏ္ဏေ ဥဘောသု အံသကူဋေသု ဌပေန္တိ, ယထာ စ သုရာသောဏ္ဍာဒယော သာဋကေန ဂီဝံ ပရိက္ခိပန္တာ ဥဘော အန္တေ ဥဒရေ ဝါ ဩလမ္ဗေန္တိ; ပိဋ္ဌိယံ ဝါ ခိပန္တိ, ယထာ စ အန္တေပုရိကာယော အက္ခိတာရကမတ္တံ ဒဿေတွာ ဩဂုဏ္ဌိကံ ပါရုပန္တိ, ယထာ စ မဟာဇေဋ္ဌာ ဒီဃသာဋကံ နိဝါသေတွာ တဿေဝ ဧကေနန္တေန သကလသရီရံ ပါရုပန္တိ, ယထာ စ ကဿကာ ခေတ္တကုဋိံ ပဝိသန္တာ သာဋကံ ပလိဝေဌေတွာ ဥပကစ္ဆကေ ပက္ခိပိတွာ တဿေဝ ဧကေနန္တေန သရီရံ ပါရုပန္တိ, ယထာ စ ဗြာဟ္မဏာ ဥဘိန္နံ ဥပကစ္ဆကာနံ အန္တရေန သာဋကံ ပဝေသေတွာ အံသကူဋေသု ပက္ခိပန္တိ, ယထာ စ ပါဠိကာရကော ဘိက္ခု ဧကံသပါရုပနေန ပါရုတံ ဝါမဗာဟုံ ဝိဝရိတွာ စီဝရံ အံသကူဋံ အာရောပေတိ; ဧဝံ အပါရုပိတွာ သဗ္ဗေပိ ဧတေ အညေ စ ဧဝရူပေ ပါရုပနဒေါသေ ဝဇ္ဇေတွာ နိဗ္ဗိကာရံ ပရိမဏ္ဍလံ ပါရုပိတဗ္ဗံ. တထာ အပါရုပိတွာ အာရာမေ ဝါ အန္တရဃရေ ဝါ အနာဒရေန ယံကိဉ္စိ ဝိကာရံ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋံ.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ការគ្រងចីវរណាដែលប្លែកពីលក្ខណៈបរិមណ្ឌល មានជាអាទិ៍គឺ ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកស្លៀកសំពត់ស ការគ្រងរបស់ពួកបរិព្វាជក ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកមានសំពត់មួយផ្ទាំង ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកផឹកស្រា ការគ្រងរបស់ពួកស្រីស្នំ ការគ្រងរបស់ពួកមេជាងឈើ ការគ្រងរបស់ពួកអ្នកចូលទៅកាន់ខ្ទមស្រែ ការគ្រងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ និងការគ្រងរបស់ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងលំដាប់សង្ឃ ទាំងអស់នេះ ហៅថា "Gihipāruta" (ការគ្រងដូចគ្រហស្ថ)។ ព្រោះហេតុនោះ ដូចជាពួកអ្នកស្លៀកសំពត់ស និងពួកនិគន្ថៈដែលបិទបាំងរាងកាយតែពាក់កណ្តាល តែងគ្រងយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកបរិព្វាជកខ្លះ បើកទ្រូង ហើយដាក់សំពត់គ្រងលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកមនុស្សដែលមានសំពត់មួយផ្ទាំង គ្រងខ្នងដោយជាយម្ខាងនៃសំពត់ដែលស្លៀក ហើយដាក់ជាយទាំងពីរលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកអ្នកផឹកស្រាជាដើម យកសំពត់រុំក ហើយទម្លាក់ជាយទាំងពីរចុះមកលើពោះក្តី ឬបោះទៅលើខ្នងក្តី យ៉ាងណា ឬដូចជាពួកស្រីស្នំ បង្ហាញត្រឹមតែរន្ធភ្នែក ហើយគ្រងទទូររុំក្បាលយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកមេជាងឈើ ស្លៀកសំពត់វែង ហើយយកជាយម្ខាងនៃសំពត់នោះឯងមកគ្រងរាងកាយទាំងមូលយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកកសិករ កាលចូលទៅកាន់ខ្ទមស្រែ យកសំពត់មូរព័ទ្ធសៀតក្នុងក្លៀក ហើយយកជាយម្ខាងនៃសំពត់នោះឯងមកគ្រងរាងកាយយ៉ាងណា ឬដូចជាពួកព្រាហ្មណ៍ ស៊កសំពត់ទៅក្នុងចន្លោះក្លៀកទាំងពីរ ហើយបោះទៅលើស្មាទាំងពីរយ៉ាងណា ឬដូចជាភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងលំដាប់សង្ឃ បើកស្មាឆ្វេងដែលគ្រងដោយការគ្រងឆៀងស្មាម្ខាង ហើយលើកចីវរឡើងដាក់លើស្មាម្ខាងយ៉ាងណា ភិក្ខុមិនត្រូវគ្រងយ៉ាងនោះឡើយ គឺត្រូវវៀរចាកទោសនៃការគ្រងទាំងអស់នេះ និងទោសនៃការគ្រងដទៃទៀតដែលមានសភាពបែបនេះ ហើយត្រូវគ្រងឱ្យជាបរិមណ្ឌលដោយមិនឱ្យប្លែកខុសប្រក្រតីឡើយ។ កាលបើមិនគ្រងយ៉ាងនោះទេ ហើយធ្វើការគ្រងប្លែកខុសប្រក្រតីណាមួយដោយមិនគោរព ក្នុងអារាមក្តី ក្នុងចន្លោះផ្ទះក្តី ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

၂၈၁. မုဏ္ဍဝဋ္ဋီတိ ယထာ ရညော ကုဟိဉ္စိ ဂစ္ဆတော ပရိက္ခာရဘဏ္ဍဝဟနမနုဿာတိ အဓိပ္ပာယော. အန္တရာကာဇန္တိ မဇ္ဈေ လဂ္ဂေတွာ ဒွီဟိ ဝဟိတဗ္ဗဘာရံ.

២៨១. ពាក្យថា "Muṇḍavaṭṭi" នេះ មានអធិប្បាយថា ដូចជាពួកមនុស្សអ្នកផ្ទុកគ្រឿងបរិក្ខាររបស់ព្រះរាជា កាលដែលព្រះរាជាយាងទៅក្នុងទីណាមួយ តែងសែងអម្រែកមានធុនទាំងសងខាងយ៉ាងណា (ភិក្ខុទាំងឡាយក៏សែងយ៉ាងនោះដែរ)។ ពាក្យថា "Antarākāja" បានដល់ ភារៈដែលត្រូវមនុស្សពីរនាក់សែង ដោយចងព្យួរនៅកណ្តាលឈើសែង។

၂၈၂. အစက္ခုဿန္တိ [Pg.56] စက္ခူနံ ဟိတံ န ဟောတိ; ပရိဟာနိံ ဇနေတိ. နစ္ဆာဒေတီတိ န ရုစ္စတိ. အဋ္ဌင်္ဂုလပရမန္တိ မနုဿာနံ ပမာဏင်္ဂုလေန အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ. အတိမဋာဟကန္တိ အတိခုဒ္ဒကံ.

២៨២. ពាក្យថា "Acakkhussa" សេចក្តីថា មិនជាប្រយោជន៍ដល់ភ្នែក ឬធ្វើឱ្យភ្នែកចុះខ្សោយ (ស្រវាំង)។ ពាក្យថា "Nacchādeti" សេចក្តីថា មិនគាប់ចិត្ត (មិនពេញចិត្ត)។ ពាក្យថា "Aṭṭhaṅgulaparama" សេចក្តីថា យ៉ាងច្រើនត្រឹម ៨ ធ្នាប់ ដោយធ្នាប់ដៃប្រក្រតីរបស់មនុស្ស。 ពាក្យថា "Atimaṭāhaka" បានដល់ ខ្លីពេក (តូចពេក)។

၂၈၃. ဒါယံ အာလိမ္ပေန္တီတိ တိဏဝနာဒီသု အဂ္ဂိံ ဒေန္တိ. ပဋဂ္ဂိန္တိ ပဋိအဂ္ဂိံ. ပရိတ္တန္တိ အပ္ပဟရိတကရဏေန ဝါ ပရိခါခဏနေန ဝါ ပရိတ္တာဏံ. ဧတ္ထ ပန အနုပသမ္ပန္နေ သတိ သယံ အဂ္ဂိံ ဒါတုံ န လဘတိ, အသတိ အဂ္ဂိမ္ပိ ဒါတုံ လဘတိ, ဘူမိံ တစ္ဆေတွာ တိဏာနိပိ ဟရိတုံ, ပရိခမ္ပိ ခဏိတုံ, အလ္လသာခံ ဘဉ္ဇိတွာပိ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေတုံ လဘတိ, သေနာသနံ ပတ္တံ ဝါ အပ္ပတ္တံ ဝါ တထာ နိဗ္ဗာပေတုံ လဘတိယေဝ. ဥဒကေန ပန ကပ္ပိယေနေဝ လဘတိ, န ဣတရေန.

២៨៣. ពាក្យថា "Dāyaṃ ālimpenti" សេចក្តីថា ពួកមនុស្សដុតភ្លើងក្នុងព្រៃស្មៅជាដើម។ ពាក្យថា "Paṭaggi" បានដល់ ភ្លើងទល់មុខ (ភ្លើងប្រឆាំង)។ ពាក្យថា "Paritta" បានដល់ គ្រឿងការពារដោយការធ្វើមិនឱ្យមានស្មៅស្រស់ ឬដោយការជីកគូទឹក។ ប៉ុន្តែ ក្នុងសិក្ខាបទនេះ កាលបើមានអនុបសម្បន្ន (សាមណេរ ឬគ្រហស្ថ) ភិក្ខុមិនត្រូវដុតភ្លើងដោយខ្លួនឯងឡើយ កាលបើគ្មានអនុបសម្បន្នទេ សូម្បីតែការដុតភ្លើង (ប្រឆាំង) ក៏គួរធ្វើបាន គួរកោសរំលីងដី ហើយជម្រះស្មៅចេញក្តី គួរជីកគូទឹកក្តី គួរកាច់មែកឈើស្រស់មកពន្លត់ភ្លើងក្តី គួរធ្វើបានទាំងអស់។ ភិក្ខុគួរពន្លត់ភ្លើងដែលមកដល់ក្តី មិនទាន់មកដល់សេនាសនៈក្តី ដោយវិធីយ៉ាងនោះបានពិតមែន។ ប៉ុន្តែ បើពន្លត់ដោយទឹក ត្រូវពន្លត់ដោយទឹកដែលគួរ (ទឹកគ្មានសត្វល្អិត) ប៉ុណ្ណោះ មិនត្រូវពន្លត់ដោយទឹកក្រៅពីនេះ (ទឹកមានសត្វល្អិត) ឡើយ។

၂၈၄. သတိ ကရဏီယေတိ သုက္ခကဋ္ဌာဒိဂ္ဂဟဏကိစ္စေ သတိ. ပေါရိသိယန္တိ ပုရိသပ္ပမာဏံ. အာပဒါသူတိ ဝါဠမိဂါဒယော ဝါ ဒိသွာ မဂ္ဂမူဠှော ဝါ ဒိသာ ဩလောကေတုကာမော ဟုတွာ ဒဝဍာဟံ ဝါ ဥဒကောဃံ ဝါ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဧဝရူပါသု အာပဒါသု အတိဥစ္စမ္ပိ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

២៨៤. ពាក្យថា "Sati karaṇīye" សេចក្តីថា កាលបើមានកិច្ចការត្រូវកាន់យកឧសស្ងួតជាដើម។ ពាក្យថា "Porisiya" បានដល់ កម្ពស់ស្មើនឹងបុរសម្នាក់។ ពាក្យថា "Āpadāsu" សេចក្តីថា កាលបើឃើញសត្វសាហាវមានសិង្ហ និងខ្លាជាដើមក្តី ឬជាអ្នកវង្វេងផ្លូវ ហើយប្រាថ្នានឹងមើលទិសក្តី ឬឃើញភ្លើងឆេះព្រៃក្តី ឃើញទឹកជំនន់កំពុងហូរមកក្តី ក្នុងគ្រោះថ្នាក់មានសភាពបែបនេះ ភិក្ខុឡើងដើមឈើទោះបីខ្ពស់ណាស់ក៏គួរដែរ។

၂၈၅. ကလျာဏဝါက္ကရဏာတိ မဓုရသဒ္ဒါ. ဆန္ဒသော အာရောပေမာတိ ဝေဒံ ဝိယ သက္ကတဘာသာယ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပေမ. သကာယ နိရုတ္တိယာတိ ဧတ္ထ သကာ နိရုတ္တိ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဝုတ္တပ္ပကာရော မာဂဓိကော ဝေါဟာရော.

២៨៥. ពាក្យថា "Kalyāṇavākkaraṇā" សេចក្តីថា មានសំឡេងផ្អែមល្ហែម។ ពាក្យថា "Chandaso āropema" សេចក្តីថា ពួកយើងចង់លើកឡើងនូវរបៀបសូត្រធម៌ជាភាសាសំស្ក្រឹត ដូចជាគម្ពីរវេទ។ ក្នុងពាក្យថា "Sakāya niruttiyā" នេះ ភាសារបស់ខ្លួន ឈ្មោះថា ភាសាមគធៈ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកតាមវិធីដែលបានពោលមកហើយ។

၂၈၆. လောကာယတံ နာမ သဗ္ဗံ ဥစ္ဆိဋ္ဌံ, သဗ္ဗံ အနုစ္ဆိဋ္ဌံ, သေတော ကာကော, ကာဠော ဗကော; ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ကာရဏေနာတိ ဧဝမာဒိနိရတ္ထကကာရဏပဋိသံယုတ္တံ တိတ္ထိယသတ္ထံ.

២៨៦. គម្ពីរលោកាយតៈ គឺគម្ពីររបស់ពួកតិរ្ថិយ ដែលប្រកបដោយហេតុផលឥតប្រយោជន៍ មានជាអាទិ៍ថា "អ្វីៗទាំងអស់ជាកម្ទេចកំទី (សំណល់) អ្វីៗទាំងអស់មិនមែនជាកម្ទេចកំទី (សំណល់) ទេ ក្អែកមានពណ៌ស ស្ទាយមានពណ៌ខ្មៅ ព្រោះហេតុនេះៗ" ដូច្នេះជាដើម។

၂၈၈. အန္တရာ အဟောသီတိ အန္တရိတာ အဟောသိ ပဋိစ္ဆန္နာ.

២៨៨. ពាក្យថា "Antarā ahosi" សេចក្តីថា ធម៌កថាត្រូវបានរារាំង ឬបិទបាំង (ដោយសំឡេងនោះ)។

၂၈၉. အာဗာဓပ္ပစ္စယာတိ ယဿ အာဗာဓဿ လသုဏံ ဘေသဇ္ဇံ; တပ္ပစ္စယာတိ အတ္ထော.

២៨៩. ពាក្យថា "Ābādhappaccayā" សេចក្តីថា ព្រោះហេតុនៃជម្ងឺណាដែលមានខ្ទឹមសជាថ្នាំព្យាបាល នេះជាសេចក្តីពន្យល់។

၂၉၀. ပဿာဝပါဒုကန္တိ ဧတ္ထ ပါဒုကာ ဣဋ္ဌကာဟိပိ သိလာဟိပိ ဒါရူဟိပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဝစ္စပါဒုကာယပိ ဧသေဝ နယော. ပရိဝေဏန္တိ ဝစ္စကုဋိပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ.

២៩០. ក្នុងពាក្យថា "Passāvapāduka" នេះ ឈ្នាន់ទ្រនាប់ជើងសម្រាប់នោម គួរធ្វើដោយឥដ្ឋក្តី ដោយថ្មក្តី ដោយឈើក្តី។ ក្នុងឈ្នាន់ទ្រនាប់ជើងសម្រាប់បន្ទោបង់លាមក ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា "Pariveṇa" បានដល់ ទីធ្លាខាងក្នុងរបងនៃវច្ចកុដិ (បង្គន់) ដែលមានភក់ជ្រាំ។

၂၉၃. ယထာဓမ္မော [Pg.57] ကာရေတဗ္ဗောတိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုမှိ ဒုက္ကဋေန ပါစိတ္တိယဝတ္ထုမှိ ပါစိတ္တိယေန ကာရေတဗ္ဗော. ပဟရဏတ္ထံ ကတံ ပဟရဏီတိ ဝုစ္စတိ, ယဿ ကဿစိ အာဝုဓသင်္ခါတဿေတံ အဓိဝစနံ, တံ ဌပေတွာ အညံ သဗ္ဗံ လောဟဘဏ္ဍံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. ကတကဉ္စ ကုမ္ဘကာရိကဉ္စာတိ ဧတ္ထ ကတကံ ဝုတ္တမေဝ. ကုမ္ဘကာရိကဉ္စာတိ ဓနိယဿေဝ သဗ္ဗမတ္တိကာမယကုဋိ ဝုစ္စတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

២៩៣. ពាក្យថា "Yathādhammo kāretabbo" សេចក្តីថា ក្នុងវត្ថុដែលត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ត្រូវកែខៃដោយអាបត្តិទុក្កដ ក្នុងវត្ថុដែលត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ត្រូវកែខៃដោយអាបត្តិបាចិត្តិយ។ គ្រឿងដែកឬគ្រឿងលង្ហិនដែលគេធ្វើឡើងសម្រាប់វាយដំ ហៅថា "Paharaṇī" (គ្រឿងប្រហារ) នេះជាឈ្មោះនៃគ្រឿងដែកឬគ្រឿងលង្ហិនណាមួយដែលហៅថាអាវុធ សេចក្តីថា លើកលែងតែអាវុធនោះចេញ តថាគតអនុញ្ញាតនូវគ្រឿងដែកនិងគ្រឿងលង្ហិនដទៃទៀតទាំងអស់។ ក្នុងពាក្យថា "Katakañca kumbhakārikañca" នេះ ពាក្យថា "Kataka" ត្រូវបានពោលរួចមកហើយ។ ពាក្យថា "Kumbhakārika" បានដល់ កុដិដែលធ្វើដោយដីស្អិតសុទ្ធរបស់ព្រះធនិយត្ថេរនោះឯង។ បទដែលសេសសល់ទាំងពួង គឺមានសេចក្តីច្បាស់លាស់ហើយ។

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

រឿងខុទ្ទកវត្ថុ ចប់ហើយ。

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ការអធិប្បាយខុទ្ទកវត្ថុខន្ធកៈ ចប់ហើយ。

၆. သေနာသနက္ခန္ဓကံ

៦. សេនាសនខន្ធកៈ

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာ

រឿងទ្រង់អនុញ្ញាតវិហារ

၂၉၄. သေနာသနက္ခန္ဓကေ [Pg.58] – အပညတ္တံ ဟောတီတိ အနနုညာတံ ဟောတိ. ဝိဟာရော နာမ အဍ္ဎယောဂါဒိမုတ္တကော အဝသေသာဝါသော. အဍ္ဎယောဂေါတိ သုပဏ္ဏဝင်္ကဂေဟံ. ပါသာဒေါတိ ဒီဃပါသာဒေါ. ဟမ္မိယန္တိ ဥပရိအာကာသတလေ ပတိဋ္ဌိတကူဋာဂါရော ပါသာဒေါယေဝ. ဂုဟာတိ ဣဋ္ဌကာဂုဟာ သိလာဂုဟာ ဒါရုဂုဟာ ပံသုဂုဟာ. အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿာတိ အာဂတဿ စ အနာဂတဿ စ စတူသု ဒိသာသု အပ္ပဋိဟတစာရဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ.

២៩៤. ក្នុងសេនាសនខន្ធកៈ ពាក្យថា "Apaññattaṃ hoti" សេចក្តីថា មិនទាន់បានអនុញ្ញាតឡើយ។ ទីសេនាសនៈដែលសេសសល់ក្រៅពីវិហារមានអឌ្ឍយោគជាដើម ឈ្មោះថា "Vihāra"។ ពាក្យថា "Aḍḍhayoga" គឺផ្ទះដែលមានដំបូលដូចស្លាបគ្រុឌ (ដំបូលចំហៀងម្ខាង)។ ពាក្យថា "Pāsāda" គឺប្រាសាទវែង។ ពាក្យថា "Hammiya" គឺប្រាសាទដែលមានកុដិមានកំពូលតម្កល់នៅលើដំបូលចំហរខាងលើ។ ពាក្យថា "Guhā" គឺគុហាធ្វើដោយឥដ្ឋ គុហាធ្វើដោយថ្ម គុហាធ្វើដោយឈើ និងគុហាធ្វើដោយដី។ ពាក្យថា "Āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassā" សេចក្តីថា ចំពោះព្រះសង្ឃដែលមកហើយក្តី មិនទាន់មកហើយក្តី មកពីទិសទាំងបួន ដែលមានការត្រាច់ទៅមិនទាស់ទែងក្នុងទិសទាំងបួន។

၂၉၅. အနုမောဒနဂါထာသု – သီတံ ဥဏှန္တိ ဥတုဝိသဘာဂဝသေန ဝုတ္တံ. သိသိရေ စာပိ ဝုဋ္ဌိယောတိ ဧတ္ထ သိသိရောတိ သမ္ဖုသိတကဝါတော ဝုစ္စတိ. ဝုဋ္ဌိယောတိ ဥဇုကမေဃဝုဋ္ဌိယော ဧဝ. ဧတာနိ သဗ္ဗာနိ ပဋိဟန္တီတိ ဣမိနာဝ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ.

២៩៥. ក្នុងអនុមោទនាគាថាទាំងឡាយ (ក្នុងគាថាដែលពោលដើម្បីឲ្យត្រេកអររឿយៗ ក្រោយការប្រគេនវិហារ) ពាក្យថា sītaṃ uṇhaṃ (ត្រជាក់ និងក្តៅ) ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក ដោយអំណាចនៃឧតុដែលមិនស្មើគ្នា (មិនស្របគ្នា)។ ក្នុងបទថា "sisire cāpi vuṭṭhiyo" នេះ ពាក្យថា "sisiro" សំដៅយកខ្យល់ដែលប្រកបដោយតំណក់ទឹកភ្លៀងដ៏ខ្លាំង។ ពាក្យថា "vuṭṭhiyo" សំដៅយកទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមកត្រង់ៗតែម្តង។ បទទាំងអស់នេះ (មានត្រជាក់ និងក្តៅជាដើម) គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទតែមួយនេះគឺ "paṭihanti" (កម្ចាត់បង់)។

ပဋိဟညတီတိ ဝိဟာရေန ပဋိဟညတိ. လေဏတ္ထန္တိ နိလီယနတ္ထံ. သုခတ္ထန္တိ သီတာဒိပရိဿယာဘာဝေန သုခဝိဟာရတ္ထံ. ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုန္တိ ဣဒမ္ပိ ပဒဒွယံ ‘‘သုခတ္ထဉ္စာ’’တိ ဣမိနာဝ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သုခတ္ထဉ္စ ဝိဟာရဒါနံ, ကတမံ သုခတ္ထံ? ဈာယိတုံ ဝိပဿိတုဉ္စ ယံ သုခံ, တဒတ္ထံ. အထ ဝါ ပရပဒေနပိ ယောဇေတဗ္ဗံ – ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုဉ္စ ဝိဟာရဒါနံ; ဣဓ ဈာယိဿန္တိ ဝိပဿိဿန္တီတိ ဒဒတော ဝိဟာရဒါနံ သံဃဿ အဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေန ဝဏ္ဏိတံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သော စ သဗ္ဗဒဒေါ ဟောတိ, ယော ဒဒါတိ ဥပဿယ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၄၂).

បទថា "paṭihaññati" សេចក្តីថា ត្រូវបានវិហារកម្ចាត់បង់ (ការពារ)។ បទថា "leṇatthaṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីជាទីពឹងពួន (ទីកំបាំង)។ បទថា "sukhatthaṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ ព្រោះមិនមានអន្តរាយ មានត្រជាក់ជាដើម។ សូម្បីតែបទទាំងពីរគឺ "jhāyituñca vipassituñca" នេះ ក៏គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទថា "sukhatthañca" នេះឯង។ ព្រោះថាសេចក្តីនេះ ព្រះអង្គមានព្រះភាគទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សេចក្តីសុខ, សេចក្តីសុខដូចម្តេច? គឺសេចក្តីសុខណាដែលកើតអំពីការចម្រើនសមថៈ និងការចម្រើនវិបស្សនា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សេចក្តីសុខនោះ។ មួយវិញទៀត បទទាំងពីរនោះ គប្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទខាងចុង (គឺ vihāradānaṃ) ថា ការប្រគេនវិហារគឺដើម្បីចម្រើនសមថៈ និងវិបស្សនា; ព្រះពុទ្ធទ្រង់សរសើរការប្រគេនវិហារដល់សង្ឃ របស់ទាយកដែលប្រគេនដោយគិតថា "ព្រះសង្ឃទាំងឡាយនឹងចម្រើនសមថៈ និងវិបស្សនាក្នុងវិហារនេះ" ថាជាទានដ៏ប្រសើរបំផុត។ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក (ក្នុងទេវតាសំយុត្ត) ថា "បុគ្គលណាប្រគេនទីសេនាសនៈ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាជាអ្នកឲ្យនូវវត្ថុទាំងពួង"។

ယသ္မာ စ အဂ္ဂံ ဝဏ္ဏိတံ, ‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော’’တိ ဂါထာ. ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရေ ပရိယတ္တိဗဟုဿုတေ စ ပဋိဝေဓဗဟုဿုတေ စ ဝါသေယျ. တေသံ အန္နဉ္စာတိ ယံ တေသံ အနုစ္ဆဝိကံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ဝတ္ထာနိ စ မဉ္စပီဌာဒိသေနာသနာနိ စ, တံ သဗ္ဗံ တေသု ဥဇုဘူတေသု အကုဋိလစိတ္တေသု. ဒဒေယျာတိ နိဒဟေယျ. တဉ္စ ခေါ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ န [Pg.59] စိတ္တပ္ပသာဒံ ဝိရာဓေတွာ, ဧဝံ ဝိပ္ပသန္နစိတ္တဿ ဟိ တေ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ…ပေ… ပရိနိဗ္ဗာတိ အနာသဝေါတိ.

ព្រោះហេតុតែការប្រគេនវិហារនោះ ព្រះអង្គទ្រង់សរសើរថាប្រសើរបំផុត ហេតុនោះ ទើបមានគាថាថា "tasmā hi paṇḍito poso" (ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលជាបណ្ឌិត...) ជាដើម។ បទថា "vāsayettha bahussute" សេចក្តីថា គប្បីញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកជាពហុស្សូតក្នុងបរិយត្តិ និងពហុស្សូតក្នុងបដិវេធៈ ឲ្យគង់នៅក្នុងវិហារនេះ។ បទថា "tesaṃ annañca" សេចក្តីថា អាហារ ភេសជ្ជៈ គ្រឿងស្លៀកដណ្តប់ និងសេនាសនៈមានគ្រែនិងតាំងជាដើមណា ដែលសមគួរដល់លោក គប្បីប្រគេនវត្ថុទាំងអស់នោះ ដល់លោកអ្នកមានកាយវាចាចិត្តត្រង់ មិនមានចិត្តវៀចវេរទាំងនោះ។ បទថា "dadeyya" សេចក្តីថា គប្បីកប់ទុក (ប្រគេន)។ ហើយទាននោះសោត គប្បីប្រគេនដោយចិត្តដែលជ្រះថ្លាដ៏ក្រៃលែង មិនធ្វើឲ្យសេចក្តីជ្រះថ្លានៃចិត្តវិនាសឡើយ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃទាំងឡាយរមែងសម្តែងធម៌ដែលកម្ចាត់បង់នូវទុក្ខទាំងពួង ដល់ទាយកអ្នកមានចិត្តជ្រះថ្លាបែបនោះ... បុគ្គលនោះដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះក្នុងព្រះសាសនានេះ ហើយជាអ្នកមិនមានអាសវៈ រមែងបរិនិព្វាន។

၂၉၆. အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုန္တိ ဧတ္ထ ရဇ္ဇု နာမ သစေပိ ဒီပိနင်္ဂုဋ္ဌေန ကတာ ဟောတိ, ဝဋ္ဋတိယေဝ; န ကာစိ န ဝဋ္ဋတိ. တီဏိ တာဠာနီတိ တိဿော ကုဉ္စိကာယော. ယန္တကံ သူစိကန္တိ ဧတ္ထ ယံ ယံ ဇာနာတိ တံ တံ ယန္တကံ, တဿ ဝိဝရဏသူစိကဉ္စ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဝေဒိကာဝါတပါနံ နာမ စေတိယေ ဝေဒိကာသဒိသံ. ဇာလဝါတပါနံ နာမ ဇာလကဗဒ္ဓံ. သလာကဝါတပါနံ နာမ ထမ္ဘကဝါတပါနံ. စက္ကလိကန္တိ ဧတ္ထ စောဠကပါဒပုဉ္ဆနံ ဗန္ဓိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. ဝါတပါနဘိသီတိ ဝါတပါနပ္ပမာဏေန ဘိသိံ ကတွာ ဗန္ဓိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. မိဍ္ဎိန္တိ မိဍ္ဎကံ. ဗိဒလမဉ္စကန္တိ ဝေတ္တမဉ္စံ; ဝေဠုဝိလီဝေဟိ ဝါ ဝီတံ.

២៩៦. ក្នុងបទថា "āviñchanacchiddaṃ āviñchanarajjuṃ" នេះ ឈ្មោះថាខ្សែ ទោះបីធ្វើដោយកន្ទុយខ្លារខិន ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ; មិនមែនថាខ្សែណាមួយមិនគួរប្រើប្រាស់នោះឡើយ។ បទថា "tīni tāḷāni" សំដៅយកកូនសោ (ដែកកោង) ៣។ ក្នុងបទថា "yantakaṃ sūcikaṃ" នេះ វត្ថុណាដែលគេស្គាល់ថាជាយន្តកម្ម វត្ថុនោះឈ្មោះថា យន្តកៈ, ហើយការធ្វើកូនសោសម្រាប់ចាក់បើកយន្តកៈនោះ ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ បង្អួចដែលមានសណ្ឋានដូចជារបងព័ទ្ធជុំវិញចេតិយ ឈ្មោះថា វេទិកាវាដបានៈ (បង្អួចមានបង្កាន់ដៃ)។ បង្អួចដែលចងក្រងដោយសំណាញ់ ឈ្មោះថា ជាលវាដបានៈ (បង្អួចសំណាញ់)។ បង្អួចដែលមានបង្គោលតូចៗ (ចម្រឹង) ឈ្មោះថា សលាកវាដបានៈ (បង្អួចចម្រឹង)។ បទថា "cakkalikaṃ" ក្នុងទីនេះ មានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យចងក្រងសំពត់ជូតជើងដែលធ្វើដោយកំទេចសំពត់។ បទថា "vātapānabhisī" មានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើពូក (ភិសិ) តាមទំហំបង្អួច ហើយចងភ្ជាប់ទុក។ បទថា "miḍḍhiṃ" សំដៅយក មិទ្ធកៈ (កៅអីតូច ឬខ្នើយកល់ដែលធ្វើដោយដី ឬឈើ)។ បទថា "bidalamañcakaṃ" សំដៅយកគ្រែផ្តៅ ឬគ្រែដែលត្បាញដោយបន្ទះឫស្សី។

၂၉၇. အာသန္ဒိကောတိ စတုရဿပီဌံ ဝုစ္စတိ. ဥစ္စကမ္ပိ အာသန္ဒိကန္တိ ဝစနတော ဧကတောဘာဂေန ဒီဃပီဌမေဝ ဟိ အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကံ ဝဋ္ဋတိ, စတုရဿအာသန္ဒိကော ပန ပမာဏာတိက္ကန္တောပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သတ္တင်္ဂေါ နာမ တီသု ဒိသာသု အပဿယံ ကတွာ ကတမဉ္စော, အယမ္ပိ ပမာဏာတိက္ကန္တော ဝဋ္ဋတိ. ဘဒ္ဒပီဌန္တိ ဝေတ္တမယံ ပီဌံ ဝုစ္စတိ. ပီဌိကာတိ ပိလောတိကာဗဒ္ဓပီဌမေဝ. ဧဠကပါဒပီဌံ နာမ ဒါရုပဋ္ဋိကာယ ဥပရိ ပါဒေ ဌပေတွာ ဘောဇနဖလကံ ဝိယ ကတပီဌံ ဝုစ္စတိ. အာမလကဝဋ္ဋိကပီဌံ နာမ အာမလကာကာရေန ယောဇိတံ ဗဟုပါဒကပီဌံ. ဣမာနိ တာဝ ပါဠိယံ အာဂတပီဌာနိ. ဒါရုမယံ ပန သဗ္ဗံ ပီဌံ ဝဋ္ဋတီတိ အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော. ကောစ္ဆန္တိ ဥသိရမယံ ဝါ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇမယံ ဝါ.

២៩៧. តាំងដែលមានរាងបួនជ្រុងស្មើ ហៅថា អាសន្ទិកៈ។ ព្រោះមានព្រះពុទ្ធដីកាថា "uccakampi āsandikaṃ" (សូម្បីអាសន្ទិកៈខ្ពស់...) ដូច្នេះ តាំងវែងដែលមានបណ្តោយវែងតែម្ខាង មានជើងកម្ពស់ ៨ ធ្នាប់ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន, ចំណែកឯអាសន្ទិកៈបួនជ្រុង ទោះបីមានកម្ពស់ហួសប្រមាណ (៨ ធ្នាប់) ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។ គ្រែឈ្មោះថា សត្តង្គៈ គឺគ្រែដែលគេធ្វើបង្អែកទុកក្នុងទិសទាំង ៣, សូម្បីគ្រែសត្តង្គៈនេះ ទោះបីមានកម្ពស់ហួសប្រមាណ ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ។ បទថា "bhaddapīṭhaṃ" សំដៅយកតាំងដែលធ្វើដោយផ្តៅ។ បទថា "pīṭhikā" សំដៅយកតាំងដែលចងក្រងដោយកំទេចសំពត់ប៉ុណ្ណោះ។ តាំងឈ្មោះថា អេឡកបាទបិដ្ឋៈ គឺតាំងដែលគេធ្វើដូចជាក្តារបាយ ដោយដាក់ជើងពីលើបន្ទះក្តារឈើ។ តាំងឈ្មោះថា អាមលកវដ្តិកបិដ្ឋៈ គឺតាំងដែលមានជើងច្រើន ដែលគេធ្វើជាសណ្ឋានដូចផ្លែកន្ទួតព្រៃ។ តាំងទាំងឡាយនេះ ជាតាំងដែលមានមកក្នុងបាលីជាមុនសិន។ ចំណែកឯតាំងដែលធ្វើដោយឈើទាំងអស់ គឺគួរប្រើប្រាស់បាន នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្នុងរឿងតាំងនេះ។ បទថា "koccha" សំដៅយកតាំងត្បាញដែលធ្វើដោយស្មៅស្រទន ឬធ្វើដោយស្មៅយាប្លុងនិងស្មៅដំណេកទន្សាយ។

အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ မဉ္စပဋိပါဒကန္တိ ဧတ္ထ မနုဿာနံ ပမာဏင်္ဂုလမေဝ အဋ္ဌင်္ဂုလံ. စိမိလိကာ နာမ ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ ဆဝိသံရက္ခဏတ္ထာယ အတ္ထရဏံ ဝုစ္စတိ. ရုက္ခတူလန္တိ သိမ္ဗလိရုက္ခာဒီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ ရုက္ခာနံ တူလံ. လတာတူလန္တိ ခီရဝလ္လိအာဒီနံ ယာသံ ကာသဉ္စိ ဝလ္လီနံ တူလံ. ပေါဋကိတူလန္တိ ပေါဋကိတိဏာဒီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ တိဏဇာတိကာနံ အန္တမသော ဥစ္ဆုနဠာဒီနမ္ပိ တူလံ. ဧတေဟိ တီဟိ သဗ္ဗဘူတဂါမာ သင်္ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ရုက္ခဝလ္လိတိဏဇာတိယော ဟိ မုဉ္စိတွာ အညော ဘူတဂါမော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ယဿ ကဿစိ ဘူတဂါမဿ တူလံ ဗိမ္ဗောဟနေ [Pg.60] ဝဋ္ဋတိ, ဘိသိံ ပန ပါပုဏိတွာ သဗ္ဗမ္ပေတံ အကပ္ပိယတူလန္တိ ဝုစ္စတိ. န ကေဝလဉ္စ ဗိမ္ဗောဟနေ ဧတံ တူလမေဝ, ဟံသမောရာဒီနံ သဗ္ဗသကုဏာနံ သီဟာဒီနံ သဗ္ဗစတုပ္ပဒါနဉ္စ လောမမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ပိယင်္ဂုပုပ္ဖဗကုဠပုပ္ဖာဒိ ပန ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ န ဝဋ္ဋတိ. တမာလပတ္တံ သုဒ္ဓမေဝ န ဝဋ္ဋတိ, မိဿကံ ပန ဝဋ္ဋတိ. ဘိသီနံ အနုညာတံ ပဉ္စဝိဓံ ဥဏ္ဏာဒိတူလမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ.

ក្នុងបទថា "aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādakaṃ" នេះ ពាក្យថា ៨ ធ្នាប់ សំដៅយកធ្នាប់ដៃធម្មតារបស់មនុស្សតែម្តង។ គ្រឿងកម្រាលដែលគេក្រាលដើម្បីការពារពណ៌សម្បុរនៃដីដែលគេលាបខាត់រួចហើយ ឈ្មោះថា សិមិលិកា (កម្រាលសំពត់រដុប)។ បទថា "rukkhatūla" សំដៅយកសំឡីនៃដើមឈើណាមួយ មានដើមរកាជាដើម។ បទថា "latātūla" សំដៅយកសំឡីនៃវល្លិណាមួយ មានវល្លិមានជ័រទឹកដោះជាដើម។ បទថា "poṭakitūla" សំដៅយកសំឡីនៃរុក្ខជាតិពួកស្មៅណាមួយ មានស្មៅយាប្លុងជាដើម ដោយហោចទៅសូម្បីតែសំឡីនៃដើមអំពៅ និងដើមបបុសជាដើម។ ពួកភូតគាមទាំងអស់ ត្រូវបានសង្គ្រោះចូលដោយសំឡីទាំង ៣ យ៉ាងនេះ។ ព្រោះថា លើកលែងតែពួកឈើ វល្លិ និងស្មៅចេញហើយ ឈ្មោះថាភូតគាមដទៃទៀតមិនមានឡើយ ហេតុនោះ សំឡីនៃភូតគាមណាមួយ ក៏គួរប្រើប្រាស់ក្នុងខ្នើយបាន, ប៉ុន្តែបើយកទៅធ្វើជាពូក (ភិសិ) វិញ សំឡីទាំងអស់នោះ ហៅថា អកប្បិយសំឡី (សំឡីមិនគួរប្រើ)។ មិនត្រឹមតែសំឡីទាំងនេះប៉ុណ្ណោះទេ ដែលគួរប្រើក្នុងខ្នើយ សូម្បីតែរោមនៃសត្វស្លាបទាំងពួង មានហង្ស និងក្ងោកជាដើម និងរោមនៃសត្វជើងបួនទាំងពួង មានសិង្ហជាដើម ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ។ ចំណែកឯផ្កាណាមួយ មានផ្កាខ្ទឹង និងផ្កាពិកុលជាដើម មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ (មិនគួរញាត់ក្នុងខ្នើយឡើយ)។ ស្លឹកឈើខ្មៅ (ស្លឹកតមាលៈ) សុទ្ធសាធ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ, ប៉ុន្តែបើលាយឡំនឹងស្លឹកឈើដទៃ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន។ សូម្បីតែសំឡី ៥ យ៉ាង មានរោមសត្វជាដើម ដែលទ្រង់អនុញ្ញាតសម្រាប់ធ្វើពូក ក៏គួរប្រើប្រាស់ក្នុងខ្នើយបានដែរ។

အဒ္ဓကာယိကာနီတိ ဥပဍ္ဎကာယပ္ပမာဏာနိ, ယေသု ကဋိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သီသံ ဥပဒဟန္တိ. သီသပ္ပမာဏံ နာမ ယဿ ဝိတ္ထာရတော တီသု ကဏ္ဏေသု ဒွိန္နံ ကဏ္ဏာနံ အန္တရံ မိနီယမာနံ ဝိဒတ္ထိ စေဝ စတုရင်္ဂုလဉ္စ ဟောတိ, မဇ္ဈဋ္ဌာနံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ. ဒီဃတော ပန ဒိယဍ္ဎရတနံ ဝါ ဒွိရတနံ ဝါတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. အယံ သီသပ္ပမာဏဿ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ. ဣတော ဥဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ, ဟေဋ္ဌာ ပန ဝဋ္ဋတိ. အဂိလာနဿ သီသုပဓာနဉ္စ ပါဒုပဓာနဉ္စာတိ ဒွယမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဂိလာနဿ ဗိမ္ဗောဟနာနိ သန္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ကတွာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ယာနိ ပန ဘိသီနံ အနုညာတာနိ ပဉ္စ ကပ္ပိယတူလာနိ, တေဟိ ဗိမ္ဗောဟနံ မဟန္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အာဟ. ဝိနယဓရဥပတိဿတ္ထေရော ပန ‘‘ဗိမ္ဗောဟနံ ကရိဿာမီ’တိ ကပ္ပိယတူလံ ဝါ အကပ္ပိယတူလံ ဝါ ပက္ခိပိတွာ ကရောန္တဿ ပမာဏမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ.

បទថា "addhakāyikāni" សំដៅយកខ្នើយដែលមានទំហំប៉ុនពាក់កណ្តាលខ្លួន ដែលគេប្រើសម្រាប់កល់តាំងពីចង្កេះរហូតដល់ក្បាល។ ខ្នើយដែលហៅថា "សីសប្បមាណៈ" (ខ្នើយមានប្រមាណប៉ុនក្បាល) គឺខ្នើយណាដែលកាលបើគេវាស់ទទឹង ក្នុងចំណោមជ្រុងទាំង ៣ ចន្លោះរវាងជ្រុងទាំង ២ មានប្រវែង ១ ចំអាម និង ៤ ធ្នាប់, ចំណែកឯកណ្តាលខ្នើយ មានប្រវែង ១ ហត្ថក្ដាប់ (1 ហត្ថបិទកណ្តាប់ដៃ)។ ចំណែកឯបណ្តោយវិញ មានប្រវែង ១ ហត្ថកន្លះ ឬ ២ ហត្ថ នេះជាពាក្យដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ នេះជាកំណត់ប្រមាណយ៉ាងខ្ពស់បំផុតនៃខ្នើយសីសប្បមាណៈ។ ធំជាងកំណត់នេះទៅ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ, ប៉ុន្តែតូចជាងនេះ គួរប្រើប្រាស់បាន។ សម្រាប់ភិក្ខុមិនឈឺ ខ្នើយកល់ក្បាល និងខ្នើយកល់ជើង ទាំងពីរយ៉ាងនេះប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន។ សម្រាប់ភិក្ខុឈឺ ទោះបីក្រាលខ្នើយទាំងឡាយ ហើយក្រាលសំពត់កម្រាលពីលើ រួចដេក ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ ព្រះផុស្សទេវត្ថេរពោលថា "ចំណែកឯខ្នើយដែលធ្វើដោយកប្បិយសំឡី ៥ យ៉ាង ដែលទ្រង់អនុញ្ញាតសម្រាប់ធ្វើពូកនោះ ទោះបីជាខ្នើយធំ ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ"។ ចំណែកឯព្រះឧបតិស្សត្ថេរជាវិន័យធរ ពោលថា "ភិក្ខុកាលបើគិតថា 'អាត្មាអញនឹងធ្វើខ្នើយ' ហើយញាត់កប្បិយសំឡីក្តី អកប្បិយសំឡីក្តី ធ្វើខ្នើយ ខ្នើយដែលមានប្រមាណ (តាមកំណត់ខាងលើ) ប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន"។

ပဉ္စ ဘိသိယောတိ ပဉ္စဟိ ဥဏ္ဏာဒီဟိ ပူရိတဘိသိယော. တူလဂဏနာယ ဟိ ဧတာသံ ဂဏနာ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ဥဏ္ဏဂ္ဂဟဏေန န ကေဝလံ ဧဠကလောမမေဝ ဂဟိတံ, ဌပေတွာ မနုဿလောမံ ယံကိဉ္စိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယမံသဇာတီနံ ပက္ခိစတုပ္ပဒါနံ လောမံ, သဗ္ဗံ ဣဓ ဥဏ္ဏဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတံ. တသ္မာ ဆန္နံ စီဝရာနံ ဆန္နံ အနုလောမစီဝရာနဉ္စ အညတရေန ဘိသိစ္ဆဝိံ ကတွာ တံ သဗ္ဗံ ပက္ခိပိတွာ ဘိသိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဠကလောမာနိ ပန အပက္ခိပိတွာ ကမ္ဗလမေဝ စတုဂ္ဂုဏံ ဝါ ပဉ္စဂုဏံ ဝါ ပက္ခိပိတွာ ကတာပိ ဥဏ္ဏဘိသိသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတိ.

បទថា "pañca bhisiyo" សំដៅយកពូក (ភិសិ) ដែលញាត់ពេញដោយសំឡី ៥ យ៉ាង មានរោមសត្វជាដើម។ ព្រោះថា ការរាប់ចំនួនពូកទាំងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកដោយអំណាចនៃការរាប់ចំនួនសំឡី។ ក្នុងសំឡីទាំង ៥ យ៉ាងនោះ ដោយការកាន់យកពាក្យថា "uṇṇā" (រោមសត្វ) មិនមែនសំដៅយកតែរោមចៀមប៉ុណ្ណោះទេ, លើកលែងតែរោមមនុស្សចេញ រោមនៃសត្វស្លាប និងសត្វជើងបួនទាំងឡាយ ទោះបីជាសត្វមានសាច់គួរឆាន់ក្តី មិនគួរឆាន់ក្តី ទាំងអស់នោះ ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលដោយពាក្យថា "uṇṇā" ក្នុងទីនេះឯង។ ហេតុនោះ ការធ្វើស្រោមពូកដោយស្បង់ចីវរណាមួយ ក្នុងចំណោមចីវរ ៦ យ៉ាង ឬអនុលោមចីវរ ៦ យ៉ាង ហើយញាត់រោមសត្វទាំងអស់នោះ ដើម្បីធ្វើជាពូក ក៏គួរធ្វើបានដែរ។ មួយវិញទៀត ទោះបីមិនបានញាត់រោមចៀម ប៉ុន្តែបានញាត់ភួយរោមសត្វ (កម្ពល) ដែលបត់ជា ៤ ជាន់ ឬ ៥ ជាន់ ធ្វើជាពូក ក៏រាប់ចូលក្នុងពួក "ឧណ្ណភិសិ" (ពូករោមសត្វ) ដូចគ្នា។

စောဠဘိသိအာဒီသု ယံကိဉ္စိ နဝစောဠံ ဝါ ပုရာဏစောဠံ ဝါ သံဟရိတွာ ဝါ အန္တော ပက္ခိပိတွာ ဝါ ကတာ စောဠဘိသိ, ယံကိဉ္စိ ဝါကံ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ဝါကဘိသိ, ယံကိဉ္စိ တိဏံ ပက္ခိပိတွာ ကတာ တိဏဘိသိ, အညတြ သုဒ္ဓတမာလပတ္တံ ယံကိဉ္စိ ပဏ္ဏံ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ပဏ္ဏဘိသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တမာလပတ္တံ ပန အညေန မိဿမေဝ ဝဋ္ဋတိ, သုဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ. ဘိသိယာ ပမာဏနိယမော [Pg.61] နတ္ထိ, မဉ္စဘိသိ ပီဌဘိသိ ဘူမတ္ထရဏဘိသိ စင်္ကမနဘိသိ ပါဒပုဉ္ဆနဘိသီတိ ဧတာသံ အနုရူပတော သလ္လက္ခေတွာ အတ္တနော ရုစိဝသေန ပမာဏံ ကာတဗ္ဗံ. ယံ ပနေတံ ဥဏ္ဏာဒိပဉ္စဝိဓတူလမ္ပိ ဘိသိယံ ဝဋ္ဋတိ, တံ ‘‘မသူရကေပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ဧတေန မသူရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ.

ក្នុងបណ្តាពូកមានចោឡភិសិ (ពូកសំពត់) ជាដើម គប្បីជ្រាបសេចក្តីសម្រេចយ៉ាងនេះ៖ ពូកដែលគេធ្វើដោយបត់សំពត់ថ្មីក្តី សំពត់ចាស់ក្តី ឬញាត់សំពត់ទាំងនោះទៅខាងក្នុង ឈ្មោះថា ចោឡភិសិ, ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់សរសៃឈើ (សំបកឈើ) ណាមួយ ឈ្មោះថា វាកភិសិ, ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់ស្មៅណាមួយ ឈ្មោះថា តិណភិសិ, លើកលែងតែស្លឹកឈើខ្មៅ (ស្លឹកតមាលៈ) សុទ្ធសាធចេញ ពូកដែលគេធ្វើដោយញាត់ស្លឹកឈើណាមួយដទៃទៀត ឈ្មោះថា បណ្ណភិសិ គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ។ ចំណែកឯស្លឹកឈើខ្មៅ លុះត្រាតែបូកលាយនឹងស្លឹកឈើដទៃ ទើបគួរប្រើប្រាស់បាន, សុទ្ធសាធមិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ កំណត់ប្រមាណនៃពូកមិនមានឡើយ, គប្បីកំណត់សម្គាល់តាមការគួរដល់ពូកទាំងនោះ គឺពូកសម្រាប់គ្រែ ពូកសម្រាប់តាំង ពូកសម្រាប់កម្រាលដី ពូកសម្រាប់ចង្ក្រម និងពូកសម្រាប់ជូតជើង ហើយធ្វើប្រមាណទៅតាមចំណង់របស់ខ្លួនចុះ។ មួយវិញទៀត សំឡី ៥ យ៉ាងមានរោមសត្វជាដើមណា ដែលគួរប្រើប្រាស់ក្នុងពូក សូម្បីក្នុងមសូរតៈ (ពូកស្បែក) ក៏គួរប្រើប្រាស់បានដែរ នេះជាពាក្យដែលពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ ដោយពាក្យក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធីនេះ ជាការសម្រេចថា ការប្រើប្រាស់មសូរតៈ (ពូកស្បែក) គឺគួរប្រើប្រាស់បាន។

မဉ္စဘိသိံ ပီဌေ သန္ထရန္တီတိ မဉ္စဘိသိံ ပီဌေ အတ္ထရန္တိ; အတ္ထရဏတ္ထာယ ဟရန္တီတိ ယုဇ္ဇတိ. ဥလ္လောကံ အကရိတွာတိ ဟေဋ္ဌာ စိမိလိကံ အဒတွာ. ဖောသိတုန္တိ ရဇနေန ဝါ ဟလိဒ္ဒိယာ ဝါ ဥပရိ ဖုသိတာနိ ဒါတုံ. ဘတ္တိကမ္မန္တိ ဘိသိစ္ဆဝိယာ ဥပရိ ဘတ္တိကမ္မံ. ဟတ္ထဘတ္တိန္တိ ပဉ္စင်္ဂုလိဘတ္တိံ.

បទថា "mañcabhisiṃ pīṭhe santharanti" សេចក្តីថា គេក្រាលពូកសម្រាប់គ្រែ ទៅលើតាំង; ឬពោលថា គេនាំយកទៅដើម្បីក្រាល ក៏សមគួរដូចគ្នា។ បទថា "ullokaṃ akaritvā" សេចក្តីថា មិនបានទ្រាប់សំពត់រដុប (សិមិលិកា) ពីខាងក្រោម។ បទថា "phosituṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីធ្វើជាចំណុចៗ (ប្រឡាក់) ពីខាងលើ ដោយទឹកជ្រលក់ក្តី ដោយល្មៀតក្តី។ បទថា "bhattikamma" សំដៅយកការធ្វើក្បាច់រចនាផ្សេងៗ ពីលើស្រោមពូក។ បទថា "hatthabhatti" សំដៅយកការធ្វើក្បាច់ស្នាមម្រាមដៃទាំងប្រាំ។

၂၉၈. ဣက္ကာသန္တိ ရုက္ခနိယျာသံ ဝါ သိလေသံ ဝါ. ပိဋ္ဌမဒ္ဒန္တိ ပိဋ္ဌခလိံ. ကုဏ္ဍကမတ္တိကန္တိ ကုဏ္ဍကမိဿကမတ္တိကံ. သာသပကုဋ္ဋန္တိ သာသပပိဋ္ဌံ. သိတ္ထတေလကန္တိ ဝိလီနမဓုသိတ္ထကံ. အစ္စုဿန္နံ ဟောတီတိ ဗိန္ဒု ဗိန္ဒု ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. ပစ္စုဒ္ဓရိတုန္တိ ပုဉ္ဆိတုံ. ဂဏ္ဍုမတ္တိကန္တိ ဂဏ္ဍုပ္ပာဒဂူထမတ္တိကံ. ကသာဝန္တိ အာမလကဟရီတကာနံ ကသာဝံ.

២៩៨. បទថា "ikkāsa" សំដៅយកជ័រឈើ ឬជ័រស្អិតដទៃទៀត។ បទថា "piṭṭhamadda" សំដៅយកទឹកម្សៅកាវ (ម្សៅលាយទឹក)។ បទថា "kuṇḍakamattika" សំដៅយកដីស្អិតលាយកន្ទក់ (ឬចុងអង្ករ)។ បទថា "sāsapakuṭṭa" សំដៅយកម្សៅគ្រាប់ស្ពៃ។ បទថា "sitthatelaka" សំដៅយកទឹកក្រមួនឃ្មុំដែលរលាយ។ បទថា "accussannaṃ hoti" សេចក្តីថា កើតជាតំណក់ៗ (ជាពពុះៗ) ហើយស្ថិតនៅ។ បទថា "paccuddharituṃ" សេចក្តីថា ដើម្បីជូតសម្អាតចេញ។ បទថា "gaṇḍumattika" សំដៅយកដីស្អិតដែលជាអាចម៍ជន្លេន។ បទថា "kasāva" សំដៅយកទឹកអន្ធលាយ (ទឹកចត់) នៃផ្លែកន្ទួតព្រៃ និងផ្លែសម៉ពិភេក។

၂၉၉. န ဘိက္ခဝေ ပဋိဘာနစိတ္တန္တိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ဣတ္ထိပုရိသရူပမေဝ, တိရစ္ဆာနရူပမ္ပိ အန္တမသော ဂဏ္ဍုပ္ပာဒရူပမ္ပိ ဘိက္ခုနော သယံ ကာတုံ ဝါ ‘‘ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘ဥပါသက ဒွါရပါလံ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ န လဗ္ဘတိ. ဇာတကပကရဏအသဒိသဒါနာဒီနိ ပန ပသာဒနီယာနိ နိဗ္ဗိဒါပဋိသံယုတ္တာနိ ဝါ ဝတ္ထူနိ ပရေဟိ ကာရာပေတုံ လဗ္ဘတိ. မာလာကမ္မာဒီနိ သယမ္ပိ ကာတုံ လဗ္ဘတိ.

២៩៩. ក្នុងបទថា "na bhikkhave paṭibhānacittaṃ" នេះ មិនត្រឹមតែរូបស្រីរូបប្រុសប៉ុណ្ណោះទេ ទោះបីជារូបសត្វតិរច្ឆាន ដោយហោចទៅសូម្បីតែរូបជន្លេន ក៏ភិក្ខុមិនគួរធ្វើដោយខ្លួនឯង ឬបង្គាប់ថា "ចូរធ្វើចុះ" នោះឡើយ, សូម្បីតែការនិយាយថា "ម្នាលឧបាសក ចូរធ្វើរូបឆ្មាំទ្វារចុះ" ក៏មិនគួរពោលដែរ។ ចំណែកឯរូបទាំងឡាយដែលគួរឲ្យជ្រះថ្លា មានរូបក្នុងជាតក និងរូបអសទិសទានជាដើម ឬរូបវត្ថុទាំងឡាយដែលប្រកបដោយសេចក្តីនឿយណាយ (និព្វិទា) ភិក្ខុអាចប្រើអ្នកដទៃឲ្យធ្វើបាន។ ចំណែកឯក្បាច់ផ្កាកម្រងជាដើម ភិក្ខុធ្វើដោយខ្លួនឯងក៏បាន។

၃၀၀. အဠကမန္ဒာတိ ဧကင်္ဂဏာ မနုဿာဘိကိဏ္ဏာ. တယော ဂဗ္ဘေတိ ဧတ္ထ သိဝိကာဂဗ္ဘောတိ စတုရဿဂဗ္ဘော. နာဠိကာဂဗ္ဘောတိ ဝိတ္ထာရတော ဒိဂုဏတိဂုဏာယာမော ဒီဃဂဗ္ဘော. ဟမ္မိယဂဗ္ဘောတိ အာကာသတလေ ကူဋာဂါရဂဗ္ဘော ဝါ မုဏ္ဍစ္ဆဒနဂဗ္ဘော ဝါ.

៣០០. បទថា "aḷakamandā" សេចក្តីថា មានទីធ្លាតែមួយ កកកុញទៅដោយមនុស្សម្នា។ ក្នុងបទថា "tayo gabbhe" នេះ បទថា "sivikāgabbha" សំដៅយកបន្ទប់បួនជ្រុងស្មើ។ បទថា "nāḷikāgabbha" សំដៅយកបន្ទប់វែង ដែលមានបណ្តោយវែងជាងទទឹង ២ ដង ឬ ៣ ដង។ បទថា "hammiyagabbha" សំដៅយកបន្ទប់ដែលមានប្រាសាទកំពូល ឬបន្ទប់ដែលមានដំបូលស្មើ (គ្មានកំពូល) នៅលើជាន់អាកាស។

ကလင်္ကပါဒကန္တိ ရုက္ခံ ဝိဇ္ဈိတွာ တတ္ထ ခါဏုကေ အာကောဋေတွာ ကတံ, တံ အာဟရိမံ ဘိတ္တိပါဒံ ဇိဏ္ဏကုဋ္ဋပါဒဿ ဥပတ္ထမ္ဘနတ္ထံ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ အနုဇာနာမီတိ [Pg.62] အတ္ထော. ပရိတ္တာဏကိဋိကန္တိ ဝဿပရိတ္တာဏတ္ထံ ကိဋိကံ. ဥဒ္ဒသုဓန္တိ ဝစ္ဆကဂေါမယေန စေဝ ဆာရိကာယ စ သဒ္ဓိံ မဒ္ဒိတမတ္တိကံ.

បទថា "kalaṅkapādaka" សំដៅយកជើងជញ្ជាំងដែលគេធ្វើឡើងដោយចោះឈើខ្លឹម ហើយបោះបង្គោលខ្លឹមពីរចូលទៅក្នុងប្រហោងនោះ, ពាក្យនេះមានសេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យតម្កល់ជើងជញ្ជាំងដែលចល័តបាននោះ ទៅលើដី ដើម្បីទប់ជើងជញ្ជាំងដែលពុកផុយ។ បទថា "parittāṇakiṭika" សំដៅយកបន្ទះក្តារ (ឬបន្ទះស្លឹកត្នោត) សម្រាប់ការពារទឹកភ្លៀង។ បទថា "uddasudha" សំដៅយកដីស្អិតដែលគេច្របល់លាយនឹងលាមកកូនគោ និងផេះ។

အာဠိန္ဒော နာမ ပမုခံ ဝုစ္စတိ. ပဃနံ နာမ ယံ နိက္ခမန္တာ စ ပဝိသန္တာ စ ပါဒေဟိ ဟနန္တိ, တဿ ဝိဟာရဒွါရေ ဥဘတော ကုဋ္ဋံ နီဟရိတွာ ကတပဒေသဿေတံ အဓိဝစနံ, ‘‘ပဃာန’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ပကုဋ္ဋန္တိ မဇ္ဈေ ဂဗ္ဘဿ သမန္တာ ပရိယာဂါရော ဝုစ္စတိ. ‘‘ပကုဋ’’န္တိပိ ပါဌော. ဩသာရကန္တိ အနာဠိန္ဒကေ ဝိဟာရေ ဝံသံ ဒတွာ တတော ဒဏ္ဍကေ ဩသာရေတွာ ကတဆဒနပမုခံ. သံသာရဏကိဋိကော နာမ စက္ကလယုတ္တော ကိဋိကော.

ពាក្យថា «អាឡិន្ទៈ» គឺគេហៅថា ច្រកចូល (ឬរបៀងមុខ)។ ទីកន្លែងដែលពួកជនអ្នកចេញទៅក្តី ចូលមកក្តី តែងជាន់ដោយជើង ទីនោះហៅថា «បឃនៈ» នេះជាឈ្មោះនៃទីកន្លែងដែលគេធ្វើឡើងដោយទាញជញ្ជាំងទាំងសងខាងចេញទៅត្រង់ទ្វារវិហារ ទីនោះថែមទាំងហៅថា «បឃានៈ» ក៏បាន។ ពាក្យថា «បកុដ្ឋៈ» គឺគេហៅថា បន្ទប់ព័ទ្ធជុំវិញកណ្តាលគភ៌ (បន្ទប់កណ្តាល)។ មានបាឋថា «បកុដៈ» ដូច្នេះក៏មាន។ ពាក្យថា «ឱសារកៈ» គឺសំដៅលើដំបូលមុខសសរដែលគេធ្វើឡើងក្នុងវិហារដែលគ្មានរបៀងមុខ ដោយការដាក់ឫស្សី (ជាមេដំបូល) ហើយទម្លាក់បង្កង់ចុះពីឫស្សីនោះ។ ដែលហៅថា «សំសរណកិដិកៈ» គឺកម្រាលស្លឹកឈើ ឬរបាំងស្លឹកឈើដែលមានកង់ (របាំងរំកិលបាន)។

၃၀၁. ပါနီယဘာဇနန္တိ ပိဝန္တာနံ ပါနီယဒါနဘာဇနံ. ဥဠုင်္ကော စ ထာလကဉ္စ ပါနီယသင်္ခဿ အနုလောမာနိ.

៣០១. ពាក្យថា «បានីយភាជនៈ» គឺភាជន៍សម្រាប់ដាក់ទឹកផឹកដល់ពួកអ្នកផឹក។ វែកក្តី ថាស (ឬក្អមតូច) ក្តី គឺសមគួរដល់សង្ខសម្រាប់ដាក់ទឹកផឹក។

၃၀၃. အပေသီတိ ဒီဃဒါရုမှိ ခါဏုကေ ပဝေသေတွာ ကဏ္ဋကသာခါဟိ ဝိနန္ဓိတွာ ကတံ ဒွါရထကနကံ. ပလိဃောတိ ဂါမဒွါရေသု ဝိယ စက္ကယုတ္တံ ဒွါရထကနကံ.

៣០៣. ពាក្យថា «អបេសិ» គឺគ្រឿងបិទទ្វារដែលគេធ្វើឡើងដោយការស៊កបង្គោលឈើទៅក្នុងឈើវែង ហើយចងព័ទ្ធដោយមែកឈើមានបន្លា។ ពាក្យថា «បលិឃៈ» គឺគ្រឿងបិទទ្វារដែលមានកង់ ដូចជាទ្វារស្រុកភូមិជាដើម។

၃၀၅. အဿတရီဟိ ယုတ္တာ ရထာ အဿတရီရထာ. အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာတိ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာနိ.

៣០៥. រថដែលទឹមដោយសត្វលា ឈ្មោះថា «អស្សតរីរថ»។ ពាក្យថា «អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា» គឺមានកុណ្ឌលកែវមណីដែលគេពាក់ហើយ។

ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတော. သီတိဘူတောတိ ကိလေသာတပါဘာဝေန သီတိဘူတော. နိရူပဓီတိ ကိလေသုပဓိအဘာဝေန နိရူပဓီတိ ဝုစ္စတိ.

ពាក្យថា «បរិនិព្វុតោ» គឺរលត់ហើយដោយការរលត់ទៅនៃកិលេស។ ពាក្យថា «សីតិភូតោ» គឺត្រជាក់ហើយ ព្រោះគ្មានកម្តៅនៃកិលេស។ ពាក្យថា «និរូបធិ» គឺហៅថា និរូបធិ ព្រោះគ្មានឧបធិគឺកិលេស។

သဗ္ဗာ အာသတ္တိယော ဆေတွာတိ ရူပါဒီသု ဝါ ဝိသယေသု သဗ္ဗဘဝေသု ဝါ ပတ္ထနာယော ဆိန္ဒိတွာ. ဟဒယေ ဒရန္တိ စိတ္တေ ကိလေသဒရထံ ဝိနေတွာ. ဝေယျာယိကန္တိ ဝယကရဏံ ဝုစ္စတိ.

ពាក្យថា «សព្វា អាសត្តិយោ ឆេត្វា» គឺកាត់ផ្តាច់នូវសេចក្តីប្រាថ្នា (តណ្ហា) ក្នុងអារម្មណ៍ទាំងឡាយមានរូបជាដើម ឬក្នុងភភទាំងពួង។ ពាក្យថា «ហទយេ ទរំ» គឺកំចាត់បង់នូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយនៃកិលេសក្នុងចិត្ត។ ពាក្យថា «វេយ្យាយិកៈ» គឺគេហៅថា ការចំណាយ (ឬការបង់ខាត)។

၃၀၇. အာဒေယျဝါစောတိ တဿ ဝစနံ ဗဟူ ဇနာ အာဒိယိတဗ္ဗံ သောတဗ္ဗံ မညန္တီတိ အတ္ထော. အာရာမေ အကံသူတိ ယေ သဓနာ, တေ အတ္တနော ဓနေန အကံသု. ယေ မန္ဒဓနာ စေဝ အဓနာ စ, တေသံ ဓနံ အဒါသိ. ဣတိ သော သတသဟဿကဟာပဏေ သတသဟဿဂ္ဃနကဉ္စ ဘဏ္ဍံ ဒတွာ ပဉ္စစတ္တာလီသယောဇနိကေ အဒ္ဓါနေ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရပတိဋ္ဌာနံ ကတွာ သာဝတ္ထိံ အဂမာသိ.

៣០៧. ពាក្យថា «អាទេយ្យវាចោ» សេចក្តីថា ជនទាំងឡាយច្រើននាក់តែងសម្គាល់នូវពាក្យរបស់គាត់ថា ជាពាក្យគួរជឿតាម ឬគួរស្ដាប់តាម។ ពាក្យថា «អារាមេ អកំសុ» សេចក្តីថា ពួកជនណាដែលមានទ្រព្យ ពួកជននោះបានធ្វើដោយទ្រព្យរបស់ខ្លួន។ ចំណែកពួកជនណាដែលមានទ្រព្យតិច និងគ្មានទ្រព្យ គាត់ក៏បានប្រគល់ទ្រព្យឲ្យដល់ពួកជននោះ។ យ៉ាងនេះ គាត់បានបរិច្ចាគប្រាក់មួយសែនកហាបណៈ និងទ្រព្យមានតម្លៃមួយសែនកហាបណៈ ហើយបានកសាងវត្តអារាមនៅរាល់ៗមួយយោជន៍ ក្នុងចម្ងាយផ្លូវ ៤៥ យោជន៍ រួចក៏បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី។

ကောဋိသန္ထရံ [Pg.63] သန္ထရာပေသီတိ ကဟာပဏကောဋိယာ ကဟာပဏကောဋိံ ပဋိပါဒေတွာ သန္ထရိ. ယေ တတ္ထ ရုက္ခာ ဝါ ပေါက္ခရဏိယော ဝါ တေသံ ပရိက္ခေပပ္ပမာဏံ ဂဟေတွာ အညသ္မိံ ဌာနေ သန္ထရိတွာ အဒါသိ. ဧဝမဿ အဋ္ဌာရသကောဋိကံ နိဓာနံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ.

ពាក្យថា «កោដិសន្ថរំ សន្ថរាបេសិ» គឺបានក្រាលកហាបណៈឲ្យប៉ះគែមនឹងគែម។ ដើមឈើ ឬស្រះស្រង់ទាំងឡាយណាដែលមាននៅក្នុងទីនោះ គាត់បានវាស់ទំហំវង់ជុំវិញរបស់វា ហើយយកទៅក្រាល (កហាបណៈ) ជំនួសក្នុងកន្លែងផ្សេងទៀត រួចប្រគល់ឲ្យ។ យ៉ាងនេះ ទ្រព្យកំណប់ចំនួន ១៨ កោដិរបស់គាត់ ក៏ដល់នូវការអស់ទៅ។

ကုမာရဿ ဧတဒဟောသီတိ ဂဟပတိနော ဧဝံ ဗဟုဓနံ စဇန္တဿာပိ မုခဿ ဝိပ္ပသန္နာကာရံ ဒိသွာ ဧတံ အဟောသိ. ကောဋ္ဌကံ မာပေသီတိ သတ္တဘူမိကံ ဒွါရကောဋ္ဌကပါသာဒံ မာပေသိ.

ពាក្យថា «កុមារស្ស ឯតទហោសិ» គឺព្រះកុមារបានឃើញអាការៈដ៏ស្រស់ថ្លានៃផ្ទៃមុខរបស់គហបតី សូម្បីតែគាត់កំពុងលះបង់ទ្រព្យច្រើនយ៉ាងនេះក៏ដោយ ទើបមានព្រះតម្រិះនេះកើតឡើង។ ពាក្យថា «កោដ្ឋកំ ម៉ាបេសិ» គឺបានសាងសង់ប្រាសាទខ្លោងទ្វារមានថ្នាក់ ៧ ជាន់។

အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဇေတဝနေ ဝိဟာရေ ကာရာပေသိ…ပေ… မဏ္ဍပေ ကာရာပေသီတိ အပရာဟိပိ အဋ္ဌာရသဟိ ကောဋီဟိ ဧတေ ဝိဟာရာဒယော ကာရာပေသိ အဋ္ဌကရီသပ္ပမာဏာယ ဘူမိယာ. ဝိပဿိဿ ဟိ ဘဂဝတော ပုနဗ္ဗသုမိတ္တော ဂဟပတိ ယောဇနပ္ပမာဏံ ဘူမိံ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာသန္ထရေန ကိဏိတွာ ဝိဟာရံ ကာရာပေသိ. သိခိဿ ပန သိရိဝဍ္ဎော ဂဟပတိ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ သုဝဏ္ဏယဋ္ဌိသန္ထရေန, ဝေဿဘုဿ သောတ္ထိဇော ဂဟပတိ အဍ္ဎယောဇနပ္ပမာဏံ သုဝဏ္ဏဖာလသန္ထရေန, ကကုသန္ဓဿ ပန အစ္စုတော ဂဟပတိ ဂါဝုတပ္ပမာဏံ သုဝဏ္ဏဟတ္ထိပဒသန္ထရေန, ကောဏာဂမနဿ ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ အဍ္ဎဂါဝုတပ္ပမာဏံ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာသန္ထရေန, ကဿပဿ သုမင်္ဂလော ဂဟပတိ ဝီသတိဥသဘပ္ပမာဏံ သုဝဏ္ဏကစ္ဆပသန္ထရေန, အမှာကံ ဘဂဝတော သုဒတ္တော ဂဟပတိ အဋ္ဌကရီသပ္ပမာဏံ ဘူမိံ ကဟာပဏသန္ထရေန ကိဏိတွာ ဝိဟာရံ ကာရာပေသီတိ; ဧဝံ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဟာယန္တိ သမ္ပတ္တိယောတိ အလမေဝ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီသု ဝိရဇ္ဇိတုံ အလံ ဝိမုစ္စိတုန္တိ.

ពាក្យថា «អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ ជេតវនេ វិហារេ ការាបេសិ...បេ... មណ្ឌបេ ការាបេសិ» គឺបានឲ្យកសាងវិហារជាដើមទាំងនេះ ដោយទ្រព្យ ១៨ កោដិផ្សេងទៀត លើផ្ទៃដីមានទំហំ ៨ ករីសៈ។ ពិតណាស់ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះវិបស្សីសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ បុនព្វសុមិត្ត បានទិញដីទំហំ ១ យោជន៍ ដោយការក្រាលឥដ្ឋមាសជិតគ្នា រួចឲ្យកសាងវិហារ។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះសិខីសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សិរីវឌ្ឍនៈ បានទិញដីទំហំ ៣ គាវុត ដោយការក្រាលដំបងមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះវេស្សភូសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សោត្ថិជៈ បានទិញដីទំហំកន្លះយោជន៍ ដោយការក្រាលផាលនង្គ័លមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកកុសន្ធសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ អច្ចុតៈ បានទិញដីទំហំ ១ គាវុត ដោយការក្រាលរូបជើងដំរីមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកោណាកមនសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ ឧគ្គៈ បានទិញដីទំហំកន្លះគាវុត ដោយការក្រាលឥដ្ឋមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះកស្សបសម្ពុទ្ធ គហបតីឈ្មោះ សុមង្គលៈ បានទិញដីទំហំ ២០ ឧសភៈ ដោយការក្រាលរូបអណ្តើកមាសជិតគ្នា។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះសម្ពុទ្ធរបស់យើង គហបតីឈ្មោះ សុទត្តៈ បានទិញដីទំហំ ៨ ករីសៈ ដោយការក្រាលកហាបណៈជិតគ្នា រួចឲ្យកសាងវិហារ។ ព្រោះហេតុនោះ សម្បត្តិទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅតាមលំដាប់យ៉ាងនេះ គួរតែនឿយណាយក្នុងសម្បត្តិទាំងពួង គួរតែរួចផុតចាកសម្បត្តិទាំងនោះពិតមែន។

၃၀၈. ခဏ္ဍန္တိ ဘိန္နောကာသော. ဖုလ္လန္တိ ဖလိတောကာသော. ပဋိသင်္ခရိဿတီတိ ပါကတိကံ ကရိဿတိ. လဒ္ဓနဝကမ္မေန ပန ဘိက္ခုနာ ဝါသိဖရသုနိခါဒနာဒီနိ ဂဟေတွာ သယံ န ကာတဗ္ဗံ, ကတာကတံ ဇာနိတဗ္ဗံ.

៣០៨. ពាក្យថា «ខណ្ឌៈ» គឺកន្លែងដែលបាក់បែក។ ពាក្យថា «ផុល្លៈ» គឺកន្លែងដែលប្រេះស្រាំ។ ពាក្យថា «បដិសង្ខរិស្សតិ» គឺនឹងធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុអ្នកទទួលបានការងារនវកម្ម មិនត្រូវកាន់កាំបិត ថ្វារ (ពូថៅ) ឬដប (ដែកខួង) ជាដើម ហើយធ្វើដោយខ្លួនឯងឡើយ គឺត្រូវដឹងតែការងារដែលធ្វើរួច និងមិនទាន់ធ្វើប៉ុណ្ណោះ។

၃၁၀. ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂန္တွာတိ ထေရော ကိရ ဂိလာနေ ပဋိဇဂ္ဂန္တော ဇိဏ္ဏေ ဝုဍ္ဎေ သင်္ဂဏှန္တော သဗ္ဗပစ္ဆတော အာဂစ္ဆတိ. ဣဒမဿ စာရိတ္တံ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂန္တွာ’’တိ. အဂ္ဂါသနန္တိ ထေရာသနံ. အဂ္ဂေါဒကန္တိ ဒက္ခိဏောဒကံ. အဂ္ဂပိဏ္ဍန္တိ သံဃတ္ထေရပိဏ္ဍံ. အန္တရာ သတ္ထီနံ ကရိတွာတိ စတုန္နံ ပါဒါနံ အန္တရေ ကရိတွာ.

៣១០. ពាក្យថា «បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ គន្ត្វា» ឮថា ព្រះថេរៈកាលថែទាំភិក្ខុឈឺ និងសង្គ្រោះភិក្ខុចាស់ជរា តែងតែនិមន្តមកខាងក្រោយគេបង្អស់។ នេះជាវត្តប្រតិបត្តិរបស់លោក។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយទើបពោលថា «ដើរតាមពីក្រោយៗ»។ ពាក្យថា «អគ្គាសនំ» គឺអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ ពាក្យថា «អគ្គោទកំ» គឺទឹកទក្ខិណោទកដ៏ប្រសើរ។ ពាក្យថា «អគ្គបិណ្ឌំ» គឺចង្ហាន់ដែលព្រះសង្ឃត្ថេរគួរបាន។ ពាក្យថា «អន្តរា សត្ថីនំ ករិត្វា» គឺដាក់នៅចន្លោះជើងទាំងបួន។

၃၁၅. ပတိဋ္ဌာပေသီတိ [Pg.64] အဋ္ဌာရသကောဋိပရိစ္စာဂံ ကတွာ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ဧဝံ သဗ္ဗာပိ စတုပဏ္ဏာသကောဋိယော ပရိစ္စဇိ.

៣១៥. ពាក្យថា «បតិដ្ឋាបេសិ» គឺបានស្ថាបនាឡើងដោយការបរិច្ចាគទ្រព្យ ១៨ កោដិ។ យ៉ាងនេះ គាត់បានបរិច្ចាគទ្រព្យទាំងអស់ចំនួន ៥៤ កោដិ។

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

វិហារានុជាននកថា ចប់។

အာသနပ္ပဋိဗာဟနာဒိကထာ

អាសនប្បដិពាហនាទិកថា

၃၁၆. ဝိပ္ပကတဘောဇနောတိ အန္တရဃရေ ဝါ ဝိဟာရေ ဝါ အရညေ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇမာနော ဘိက္ခု အနိဋ္ဌိတေ ဘောဇနေ န ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော. အန္တရဃရေ ပစ္ဆာ အာဂတေန ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ မနုဿာ ဝါ ဘိက္ခူ ဝါ ‘‘ပဝိသထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ‘‘မယိ ပဝိသန္တေ ဘိက္ခူ ဥဋ္ဌဟိဿန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘ဧထ, ဘန္တေ, အာသနံ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေန ပန ပဝိသိတဗ္ဗံ. သစေ ကောစိ ကိဉ္စိ န ဝဒတိ, အာသနသာလံ ဂန္တွာ အတိသမီပံ အဂန္တွာ သဘာဂဋ္ဌာနေ ဌာတဗ္ဗံ. ဩကာသေ ကတေ ‘‘ပဝိသထာ’’တိ ဝုတ္တေန ပန ပဝိသိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ယံ အာသနံ တဿ ပါပုဏာတိ, တတ္ထ အဘုဉ္ဇန္တော ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ, တံ ဥဋ္ဌာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယာဂုခဇ္ဇကာဒီသု ပန ယံကိဉ္စိ ပိဝိတွာ ဝါ ခါဒိတွာ ဝါ ယာဝ အညော အာဂစ္ဆတိ, တာဝ နိသိန္နံ ရိတ္တဟတ္ထမ္ပိ ဝုဋ္ဌာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဝိပ္ပကတဘောဇနောယေဝ ဟိ သော ဟောတိ.

៣១៦. ពាក្យថា «វិប្បកតភោជនោ» គឺភិក្ខុកំពុងឆាន់ក្នុងផ្ទះក្តី ក្នុងវិហារក្តី ក្នុងព្រៃក្តី ក្នុងទីណាមួយក្តី កាលបើការឆាន់មិនទាន់ចប់សព្វគ្រប់ មិនត្រូវញ៉ាំងលោកឲ្យក្រោកឡើងឡើយ។ ក្នុងផ្ទះ ភិក្ខុដែលមកខាងក្រោយ គួរទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតហើយនិមន្តទៅ។ ប្រសិនបើពួកមនុស្ស ឬភិក្ខុទាំងឡាយពោលថា «សូមនិមន្តចូលមក» ភិក្ខុនោះគួរពោលថា «កាលបើខ្ញុំចូលទៅ ភិក្ខុទាំងឡាយ (ដែលខ្ចីជាង) នឹងត្រូវក្រោកពីអាសនៈ»។ ប៉ុន្តែ បើគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមនិមន្តមក អាសនៈមាននៅឡើយ» ភិក្ខុនោះសឹមចូលទៅ។ ប្រសិនបើគ្មាននរណាម្នាក់និយាយអ្វីឡើយ ភិក្ខុនោះគួរទៅកាន់រោងភត្ត ហើយកុំទៅជិតពេក ត្រូវឈរក្នុងទីដ៏សមគួរដល់ចំណែករបស់ខ្លួន។ កាលបើគេធ្វើឱកាសឲ្យហើយពោលថា «សូមនិមន្តចូលមក» ភិក្ខុនោះសឹមចូលទៅ។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើអាសនៈណាដែលដល់វេនរបស់ខ្លួន ហើយមានភិក្ខុដែលមិនទាន់ឆាន់អង្គុយនៅទីនោះ ការញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង គឺគួរធ្វើបាន។ ចំណែកក្នុងការឆាន់យ៉ាគូ ឬខាទនីយៈជាដើម ភិក្ខុបានឆាន់រួចហើយ ហើយអង្គុយដោយដៃទទេរង់ចាំភិក្ខុដទៃមកដល់ ការញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង ក៏មិនគួរធ្វើដែរ ព្រោះភិក្ខុនោះនៅតែឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ឆាន់រួចរាល់ (ព្រោះកិច្ចនៃការឆាន់មិនទាន់ចប់)។

သစေ ဝုဋ္ဌာပေတီတိ သစေ အာပတ္တိံ အတိက္ကမိတွာပိ ဝုဋ္ဌာပေတိယေဝ. ပဝါရိတော စ ဟောတီတိ ယံ သော ဝုဋ္ဌာပေတိ, အယဉ္စ ဘိက္ခု ပဝါရိတော စ ဟောတိ, တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဂစ္ဆ ဥဒကံ အာဟရာဟီ’’တိ. ဝုဍ္ဎတရဉှိ ဘိက္ခုံ အာဏာပေတုံ ဣဒမေဝ ဧကံ ဌာနန္တိ. သစေ သော ဥဒကမ္ပိ န အာဟရတိ, တတော ယဉ္စ နဝကတရေန ကတ္တဗ္ဗံ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘သာဓုကံ သိတ္ထာနီ’’တိအာဒိမာဟ.

ពាក្យថា «សចេ វុដ្ឋាបេតិ» គឺប្រសិនបើលោកល្មើសអាបត្តិហើយនៅតែញ៉ាំងភិក្ខុនោះឲ្យក្រោកឡើង។ ពាក្យថា «បវារិតោ ច ហោតិ» គឺភិក្ខុណាដែលលោកញ៉ាំងឲ្យក្រោកឡើងនោះ ជាភិក្ខុដែលបានបវារណាហើយ ភិក្ខុនោះគួរប្រាប់ថា «ចូរទៅនាំយកទឹកមក»។ ព្រោះថា នេះជាហេតុតែមួយគត់ដើម្បីបង្គាប់ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះសូម្បីតែទឹកក៏មិននាំមក ភិក្ខុខ្ចីជាងគួរធ្វើកិច្ចណា ព្រះមានព្រះភាគកាលនឹងសម្តែងនូវកិច្ចនោះ ទើបត្រាស់ពាក្យថា «សាធុកំ សិលត្ថានិ» ជាដើម។

ဂိလာနဿ ပတိရူပံ သေယျန္တိ ဧတ္ထ ယော ကာသဘဂန္ဒရာတိသာရာဒီဟိ ဂိလာနော ဟောတိ, ခေဠမလ္လကဝစ္စကပါလာဒီနိ ဌပေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ. ကုဋ္ဌိ ဝါ ဟောတိ, သေနာသနံ ဒူသေတိ; ဧဝရူပဿ ဟေဋ္ဌာပါသာဒပဏ္ဏသာလာဒီသု အညတရံ ဧကမန္တံ သေနာသနံ ဒါတဗ္ဗံ. ယသ္မိံ ဝသန္တေ သေနာသနံ န ဒုဿတိ, တဿ ဝရသေယျာပိ ဒါတဗ္ဗာဝ. ယောပိ သိနေဟပါနဝိရေစနနတ္ထုကမ္မာဒီသု ယံကိဉ္စိ ဘေသဇ္ဇံ ကရောတိ, သဗ္ဗော သော ဂိလာနောယေဝ, တဿာပိ သလ္လက္ခေတွာ ပတိရူပံ သေနာသနံ ဒါတဗ္ဗံ. လေသကပ္ပေနာတိ အပ္ပကေန သီသာဗာဓာဒိမတ္တေန. ဘိက္ခူ ဂဏေတွာတိ ‘‘ဧတ္တကာ နာမ ဘိက္ခူ’’တိ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ ပရိစ္ဆေဒံ ဉတွာ.

ក្នុងពាក្យថា «គិលានស្ស បតិរូបំ សេយ្យំ» នេះ ភិក្ខុណាដែលឈឺដោយរោគក្អក រោគបូសទ្រុឌ រោគរាគមួលជាដើម គេត្រូវដាក់កន្ថោរស្ដោះទឹកមាត់ និងប្រដាប់ដាក់លាមកជាដើមទុកប្រគល់ឲ្យ។ ឬបើភិក្ខុជាឃ្លង់ តែងធ្វើឲ្យសេនាសនៈសៅហ្មង ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះ គេត្រូវប្រគល់សេនាសនៈណាមួយក្នុងទីដ៏សមគួរ នាជាន់ក្រោមប្រាសាទ ឬសាលាស្លឹកឈើជាដើម។ កាលបើភិក្ខុនោះស្នាក់នៅហើយ សេនាសនៈមិនសៅហ្មង គេត្រូវប្រគល់សូម្បីតែគ្រែដ៏ប្រសើរដល់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុណាមួយដែលធ្វើការព្យាបាលដោយថ្នាំ មានការផឹកប្រេង ការបញ្ចុះ និងការបន្តក់ថ្នាំតាមច្រមុះជាដើម ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែឈ្មោះថាជាអ្នកជំងឺដូចគ្នា គេត្រូវកំណត់ដឹងហើយប្រគល់សេនាសនៈដ៏សមគួរដល់ភិក្ខុនោះដែរ។ ពាក្យថា «លេសកប្បេន» គឺដោយអាការៈបន្តិចបន្តួច ត្រឹមតែការឈឺក្បាលជាដើម។ ពាក្យថា «ភិក្ខូ គណេត្វា» គឺដឹងនូវការកំណត់ចំនួនភិក្ខុក្នុងវិហារថា «ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនប៉ុណ្ណេះ»។

အာသနပ္ပဋိဗာဟနာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អាសនប្បដិពាហនាទិកថា ចប់។

သေနာသနဂ္ဂါဟကထာ

សេនាសនគ្គាហកថា

၃၁၈. သေယျာတိ [Pg.65] မဉ္စဋ္ဌာနာနိ ဝုစ္စန္တိ. သေယျဂ္ဂေနာတိ သေယျာပရိစ္ဆေဒေန, ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ကာလံ ဃောသေတွာ ဧကမဉ္စဋ္ဌာနံ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဂါဟေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. သေယျဂ္ဂေန ဂါဟေန္တာတိ သေယျာပရိစ္ဆေဒေန ဂါဟိယမာနာ. သေယျာ ဥဿာရယိံသူတိ မဉ္စဋ္ဌာနာနိ အတိရေကာနိ အဟေသုံ. ဝိဟာရဂ္ဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အနုဘာဂန္တိ ပုန အပရမ္ပိ ဘာဂံ ဒါတုံ. အတိမန္ဒေသု ဟိ ဘိက္ခူသု ဧကေကဿ ဘိက္ခုနော ဒွေ တီဏိ ပရိဝေဏာနိ ဒါတဗ္ဗာနိ. န အကာမာ ဒါတဗ္ဗောတိ အနိစ္ဆာယ န ဒါတဗ္ဗော. တတ္ထ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဂဟိတေ အနုဘာဂေ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ န အတ္တနော အရုစိယာ သော အနုဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော. သစေ ပန ယေန ဂဟိတော, သော စ အတ္တနော ရုစိယာ တံ အနုဘာဂံ ဝါ ပဌမဘာဂံ ဝါ ဒေတိ, ဝဋ္ဋတိ.

៣១៨. ពាក្យថា «សេយ្យា» គឺគេហៅថា ទីកន្លែងសម្រាប់ដាក់គ្រែ។ ពាក្យថា «សេយ្យគ្គេន» សេចក្តីថា ដោយការកំណត់គ្រែ ខ្ញុំអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុមួយរូបកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ក្រោយពីបានប្រកាសប្រាប់ពេលវេលាហើយ។ ពាក្យថា «សេយ្យគ្គេន គាហេន្តា» គឺកាលដែលគេឲ្យកាន់យកដោយការកំណត់គ្រែ។ ពាក្យថា «សេយ្យា ឧស្សារយិំសុ» គឺកន្លែងគ្រែទាំងឡាយមានចំនួនលើសសល់។ សូម្បីក្នុងការកាន់យកវិហារជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ពាក្យថា «អនុភាគំ» គឺដើម្បីប្រគល់ចំណែកផ្សេងទៀតជាថ្មី។ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនតិចតួចបំផុត គេត្រូវប្រគល់បរិវេណពីរ ឬបី ដល់ភិក្ខុមួយរូបៗ។ ពាក្យថា «ន អកាមា ទាតព្វោ» គឺមិនត្រូវប្រគល់ឲ្យដោយមិនពេញចិត្តឡើយ។ ក្នុងពាក្យនោះ មានការវិនិច្ឆ័យដូចតទៅ៖ កាលបើបានកាន់យកចំណែកបន្ថែម (អនុភាគ) ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សាហើយ មិនត្រូវប្រគល់ចំណែកបន្ថែមនោះដល់ពួកភិក្ខុដែលមកខាងក្រោយដោយការមិនពេញចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុណាដែលបានកាន់យកហើយនោះ ប្រគល់ចំណែកបន្ថែមនោះក្តី ឬចំណែកដំបូងនោះក្តី ដោយសេចក្តីពេញចិត្តរបស់ខ្លួន ការធ្វើបែបនោះ គឺគួរធ្វើបាន។

နိဿီမေ ဌိတဿာတိ ဥပစာရသီမတော ဗဟိ ဌိတဿ. အန္တော ဥပစာရသီမာယ ပန ဒူရေ ဌိတဿာပိ လဗ္ဘတိယေဝ. သေနာသနံ ဂဟေတွာတိ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဂဟေတွာ. သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟန္တီတိ စတုမာသစ္စယေန ဥတုကာလေပိ ပဋိဗာဟန္တိ. တီသု သေနာသနဂ္ဂါဟေသု ပုရိမကော စ ပစ္ဆိမကော စာတိ ဣမေ ဒွေ ဂါဟာ ထာဝရာ.

ពាក្យថា «និស្សីមេ ឋិតស្ស» គឺសម្រាប់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ សូម្បីតែភិក្ខុដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយក្នុងឧបចារសីមា ក៏អាចទទួលបានដូចគ្នា។ ពាក្យថា «សេនាសនំ គហេត្វា» គឺកាន់យកក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា។ ពាក្យថា «សព្វកាលំ បដិពាហន្តិ» គឺតែងតែហាមឃាត់ សូម្បីក្នុងរដូវក្តៅនិងរដូវរងា ក្រោយកន្លងទៅ ៤ ខែនៃវស្សា។ ក្នុងបណ្តាការកាន់យកសេនាសនៈទាំងបីយ៉ាង ការកាន់យកមុន (បុរិមកៈ) និងការកាន់យកក្រោយ (បច្ឆិមកៈ) ទាំងពីរយ៉ាងនេះ ជាការកាន់យកដ៏មាំមួន (ជាប់លាប់)។

အန္တရာမုတ္တကေ အယံ ဝိနိစ္ဆယော – ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ မဟာလာဘသေနာသနံ ဟောတိ. သေနာသနသာမိကာ ဝဿူပဂတံ ဘိက္ခုံ သဗ္ဗပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပဝါရေတွာ ဂမနကာလေ ဗဟုံ သမဏပရိက္ခာရံ ဒေန္တိ. မဟာထေရာ ဒူရတောပိ အာဂန္တွာ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ တံ ဂဟေတွာ ဖာသုံ ဝသိတွာ ဝုတ္ထဝဿာ လာဘံ ဂဏှိတွာ ပက္ကမန္တိ. အာဝါသိကာ ‘‘မယံ ဧတ္ထုပ္ပန္နံ လာဘံ န လဘာမ, နိစ္စံ အာဂန္တုကမဟာထေရာဝ လဘန္တိ, တေယေဝ နံ အာဂန္တွာ ပဋိဇဂ္ဂိဿန္တီ’’တိ ပလုဇ္ဇန္တမ္ပိ န ဩလောကေန္တိ. ဘဂဝါ တဿ ပဋိဇဂ္ဂနတ္ထံ ‘‘အပရဇ္ဇုဂတာယ ပဝါရဏာယ အာယတိံ ဝဿာဝါသတ္ထာယ အန္တရာမုတ္တကော ဂါဟေတဗ္ဗော’’တိ အာဟ.

ក្នុងពាក្យថា «អន្តរាមុត្តកៈ» នេះ មានការវិនិច្ឆ័យដូចតទៅ៖ ក្នុងវិហារមួយ មានសេនាសនៈដែលមានលាភសក្ការៈច្រើន។ ពួកទាយកជាម្ចាស់សេនាសនៈ តែងតែបម្រើភិក្ខុដែលចូលវស្សាដោយបច្ច័យទាំងពួងដោយគោរព ហើយកាលដែលលោកបវារណា និងនិមន្តទៅ តែងតែប្រគេនសមណបរិក្ខារជាច្រើន។ ពួកព្រះមហាថេរៈ សូម្បីនិមន្តមកពីចម្ងាយ តែងតែកាន់យកសេនាសនៈនោះក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ស្នាក់នៅជាសុខ លុះចេញវស្សាហើយ ក៏កាន់យកលាភសក្ការៈនោះនិមន្តទៅ។ ពួកភិក្ខុអ្នកនៅប្រចាំ (អាវាសិកភិក្ខុ) តែងពោលថា «ពួកយើងមិនដែលបានលាភដែលកើតឡើងក្នុងទីនេះឡើយ មានតែពួកព្រះមហាថេរៈជាអាគន្តុកៈប៉ុណ្ណោះដែលបានជានិច្ច ព្រះមហាថេរៈទាំងនោះឯងនឹងមកថែរក្សាវាជាមិនខាន» ដូច្នេះហើយ សូម្បីតែសេនាសនៈនោះកំពុងទ្រុឌទ្រោម ក៏មិនមើលឡើយ។ ព្រះមានព្រះភាគ ដើម្បីឲ្យមានការថែរក្សាសេនាសនៈនោះ ទើបត្រាស់ថា «កាលបើថ្ងៃបវារណាកន្លងផុតទៅមួយថ្ងៃហើយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការស្នាក់នៅចាំវស្សាក្នុងពេលខាងមុខ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកសេនាសនៈអន្តរាមុត្តកៈចុះ»។

တံ ဂါဟေန္တေန သံဃတ္ထေရော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဘန္တေ အန္တရာမုတ္တကသေနာသနံ ဂဏှထာ’’တိ. သစေ ဂဏှာတိ, ဒါတဗ္ဗံ; နော စေ ဧတေနေဝ ဥပါယေန အနုထေရံ အာဒိံ ကတွာ ယော ဂဏှာတိ, တဿ အန္တမသော သာမဏေရဿာပိ ဒါတဗ္ဗံ. တေန တံ သေနာသနံ အဋ္ဌမာသေ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗံ. ဆဒနဘိတ္တိဘူမီသု [Pg.66] ယံ ကိဉ္စိ ခဏ္ဍံ ဝါ ဖုလ္လံ ဝါ ဟောတိ, တံ သဗ္ဗံ ပဋိသင်္ခရိတဗ္ဗံ. ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီဟိ ဒိဝသံ ခေပေတွာ ရတ္တိံ တတ္ထ ဝသိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ရတ္တိံ ပရိဝေဏေ ဝသိတွာ တတ္ထ ဒိဝသံ ခေပေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ရတ္တိန္ဒိဝံ တတ္ထေဝ ဝသိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဥတုကာလေ အာဂတာနံ ဝုဍ္ဎာနံ န ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ. ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ပန သမ္ပတ္တေ သစေ သံဃတ္ထေရော ‘‘မယှံ ဣဒံ သေနာသနံ ဒေထာ’’တိ ဝဒတိ, န လဘတိ. ‘‘ဘန္တေ, ဣဒံ အန္တရာမုတ္တကံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌမာသေ ဧကေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဇဂ္ဂိတ’’န္တိ ဝတွာ န ဒါတဗ္ဗံ. အဋ္ဌမာသေ ပဋိဇဂ္ဂကဘိက္ခုဿေဝ ဂဟိတံ ဟောတိ.

ភិក្ខុអ្នកញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យកាន់យកនូវសេនាសនៈនោះ គួរជម្រាបសង្ឃត្ថេរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់កាន់យកនូវអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈនេះចុះ»។ បើសិនជាលោកកាន់យក គួរប្រគេនចុះ បើលោកមិនកាន់យកទេ ដោយឧបាយនេះឯង គួរផ្ដើមអំពីអនុត្ថេរទៅ បុគ្គលណាដែលកាន់យក គួរប្រគេនដល់បុគ្គលនោះ សូម្បីតែសាមណេរក៏គួរប្រគេនដែរ។ ភិក្ខុអ្នកកាន់យកនោះ ត្រូវថែទាំសេនាសនៈនោះអស់រយៈពេល ៨ ខែ។ ក្នុងចំណោមដំបូល ជញ្ជាំង និងផ្ទៃដី បើមានកន្លែងណាមួយបាក់បែក ឬប្រេះស្រាំ ត្រូវជួសជុលកន្លែងទាំងអស់នោះឡើងវិញ។ ភិក្ខុនោះញ៉ាំងថ្ងៃឲ្យកន្លងទៅដោយការរៀនសូត្រ និងការសាកសួរជាដើម ហើយស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈនោះនាពេលយប់ ក៏គួរ។ ស្នាក់នៅក្នុងបរិវេណនាពេលយប់ ហើយញ៉ាំងថ្ងៃឲ្យកន្លងទៅក្នុងសេនាសនៈនោះ ក៏គួរ។ ស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈនោះទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ក៏គួរ។ មិនត្រូវហាមឃាត់ពួកព្រះថេរៈចាស់ៗដែលនិមន្តមកក្នុងរដូវឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើដល់ថ្ងៃចូលវស្សា បើសិនជាសង្ឃត្ថេរពោលថា «សូមប្រគេនសេនាសនៈនេះដល់ខ្ញុំ» ដូច្នេះ លោកមិនត្រូវទទួលបានឡើយ។ ភិក្ខុមិនត្រូវប្រគេនឡើយ ដោយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភិក្ខុមួយរូបបានកាន់យកអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈនេះ ហើយថែទាំអស់រយៈពេល ៨ ខែហើយ»។ សេនាសនៈនោះ ឈ្មោះថាជាសេនាសនៈដែលភិក្ខុអ្នកថែទាំអស់រយៈពេល ៨ ខែនោះឯង កាន់យកហើយ។

ယသ္မိံ ပန သေနာသနေ ဧကသံဝစ္ဆရေ ဒွိက္ခတ္တုံ ပစ္စယေ ဒေန္တိ ဆမာသစ္စယေန ဆမာသစ္စယေန, တံ အန္တရာမုတ္တကံ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. ယသ္မိံ ဝါ တိက္ခတ္တုံ ဒေန္တိ စတုမာသစ္စယေန စတုမာသစ္စယေန, ယသ္မိံ ဝါ စတုက္ခတ္တုံ ဒေန္တိ တေမာသစ္စယေန တေမာသစ္စယေန, တံ အန္တရာမုတ္တကံ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. ပစ္စယေနေဝ ဟိ တံ ပဋိဇဂ္ဂနံ လဘိဿတိ. ယသ္မိံ ပန ဧကသံဝစ္ဆရေ သကိဒေဝ ဗဟုပစ္စယေ ဒေန္တိ, ဧတံ အန္တရာမုတ္တကံ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ. အယံ တာဝ အန္တောဝဿေ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေန ပါဠိယံ အာဂတသေနာသနဂ္ဂါဟကထာ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ២ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ គឺរាល់កន្លងទៅ ៦ ខែម្ដងៗ មិនត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈឡើយ។ ឬក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ៣ ដង គឺរាល់កន្លងទៅ ៤ ខែម្ដងៗ ឬក្នុងសេនាសនៈណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យ ៤ ដង គឺរាល់កន្លងទៅ ៣ ខែម្ដងៗ ក៏មិនត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈឡើយ។ ព្រោះថា សេនាសនៈនោះនឹងទទួលបានការថែទាំដោយសារតែបច្ច័យនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងឆ្នាំណាដែលគេប្រគេនបច្ច័យច្រើនតែម្ដងគត់ គួរញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈនោះជាអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈបាន។ នេះជាសេចក្ដីសម្រេចក្នុងការកាន់យកអន្តរាមុត្តកសេនាសនៈ។ នេះជាសេនាសនគ្គាហកថា ដែលមកក្នុងបាលី ដោយអំណាចនៃថ្ងៃចូលវស្សាក្នុងវស្សាជាមុនសិន។

အယံ ပန သေနာသနဂ္ဂါဟော နာမ ဒုဝိဓော ဟောတိ – ဥတုကာလေ စ ဝဿာဝါသေ စ. တတ္ထ ဥတုကာလေ တာဝ ကေစိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ပုရေဘတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ, ကေစိ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပဌမယာမံ ဝါ မဇ္ဈိမယာမံ ဝါ ပစ္ဆိမယာမံ ဝါ ယေ ယဒါ အာဂစ္ဆန္တိ, တေသံ တဒါဝ ဘိက္ခူ ဥဋ္ဌာပေတွာ သေနာသနံ ဒါတဗ္ဗံ. အကာလော နာမ နတ္ထိ. သေနာသနပညာပကေန ပန ပဏ္ဍိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ မဉ္စဋ္ဌာနာနိ ဌပေတဗ္ဗာနိ. သစေ ဝိကာလေ ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ ထေရာ အာဂစ္ဆန္တိ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘ဘန္တေ, အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝုဋ္ဌာပိယမာနေ သဗ္ဗေပိ ဘိက္ခူ ဥဗ္ဘဏ္ဍိကာ ဘဝိဿန္တိ, တုမှေ အမှာကံ ဝသနဋ္ဌာနေယေဝ ဝသထာ’’တိ.

ម្យ៉ាងទៀត ការកាន់យកសេនាសនៈនេះមាន ២ យ៉ាងគឺ ការកាន់យកក្នុងរដូវ និងការកាន់យកក្នុងវស្សាវាសៈ។ ក្នុងពីរយ៉ាងនោះ ក្នុងការកាន់យកក្នុងរដូវជាមុនសិន ភិក្ខុអាគន្តុកៈខ្លះមកក្នុងពេលមុនភត្ត ខ្លះមកក្នុងពេលក្រោយភត្ត ក្នុងយាមដំបូងក្ដី យាមកណ្ដាលក្ដី យាមចុងក្រោយក្ដី ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈមកក្នុងពេលណា ក្នុងពេលនោះឯង ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើង ហើយប្រគេនសេនាសនៈដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងនោះ។ ឈ្មោះថាអកាលមិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងសេនាសនៈ ត្រូវតែជាអ្នកមានប្រាជ្ញា គួរទុកកន្លែងគ្រែមួយ ឬពីរ។ បើសិនជាព្រះថេរៈមួយរូប ឬពីររូប និមន្តមកក្នុងពេលវិកាល គួរជម្រាបលោកថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន បើញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើងតាំងពីដំបូងទៅ ភិក្ខុទាំងអស់នឹងត្រូវរៀបចំឥវ៉ាន់ជាមិនខាន សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយគង់នៅក្នុងកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពួកខ្ញុំករុណាវិញចុះ»។

ဗဟူသု ပန အာဂတေသု ဝုဋ္ဌာပေတွာ ပဋိပါဋိယာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဧကေကံ ပရိဝေဏံ ပဟောတိ, ဧကေကံ ပရိဝေဏံ ဒါတဗ္ဗံ. တတ္ထ အဂ္ဂိသာလဒီဃသာလမဏ္ဍလမာလာဒယော သဗ္ဗေပိ တဿေဝ ပါပုဏန္တိ. ဧဝံ အပ္ပဟောန္တေ ပါသာဒဂ္ဂေန ဒါတဗ္ဗံ. ပါသာဒေသု အပ္ပဟောန္တေသု ဩဝရကဂ္ဂေန ဒါတဗ္ဗံ. ဩဝရကေသု [Pg.67] အပ္ပဟောန္တေသု သေယျဂ္ဂေန ဒါတဗ္ဗံ. သေယျဂ္ဂေသု အပ္ပဟောန္တေသု မဉ္စဋ္ဌာနေန ဒါတဗ္ဗံ. မဉ္စဋ္ဌာနေ အပ္ပဟောန္တေ ဧကပီဌကဋ္ဌာနဝသေန ဒါတဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနော ပန ဌိတောကာသမတ္တံ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဧတဉှိ သေနာသနံ နာမ န ဟောတိ. ပီဌကဋ္ဌာနေ ပန အပ္ပဟောန္တေ ဧကံ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဝါ ပီဌကဋ္ဌာနံ ဝါ ဝါရေန ဝါရေန ဂဟေတွာ ‘‘ဘန္တေ, ဝိဿမထာ’’တိ တိဏ္ဏံ ဇနာနံ ဒါတဗ္ဗံ, န ဟိ သက္ကာ သီတသမယေ သဗ္ဗရတ္တိံ အဇ္ဈောကာသေ ဝသိတုံ. မဟာထေရေန ပဌမယာမံ ဝိဿမိတွာ နိက္ခမိတွာ ဒုတိယတ္ထေရဿ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘အာဝုသော, ဣဓ ပဝိသာဟီ’’တိ. သစေ မဟာထေရော နိဒ္ဒါဂရုကော ဟောတိ, ကာလံ န ဇာနာတိ, ဥက္ကာသိတွာ ဒွါရံ အာကောဋေတွာ ‘‘ဘန္တေ, ကာလော ဇာတော, သီတံ အနုဒဟတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေန နိက္ခမိတွာ ဩကာသော ဒါတဗ္ဗော, အဒါတုံ န လဘတိ. ဒုတိယတ္ထေရေနပိ မဇ္ဈိမယာမံ ဝိဿမိတွာ ပုရိမနယေနေဝ ဣတရဿ ဒါတဗ္ဗံ. နိဒ္ဒါဂရုကော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော. ဧဝံ ဧကရတ္တိံ ဧကမဉ္စဋ္ဌာနံ တိဏ္ဏံ ဒါတဗ္ဗံ. ဇမ္ဗုဒီပေ ပန ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ‘‘သေနာသနံ နာမ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဝါ ပီဌဋ္ဌာနံ ဝါ ကိဉ္စိဒေဝ ကဿစိ သပ္ပာယံ ဟောတိ, ကဿစိ အသပ္ပာယ’’န္တိ အာဂန္တုကာ ဟောန္တု ဝါ မာ ဝါ, ဒေဝသိကံ သေနာသနံ ဂါဟေန္တိ. အယံ ဥတုကာလေ သေနာသနဂ္ဂါဟော နာမ.

ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុជាច្រើននិមន្តមក ត្រូវញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្រោកឡើង ហើយប្រគេនតាមលំដាប់។ បើសិនជាបរិវេណមួយៗល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនបរិវេណមួយៗ។ ក្នុងបរិវេណនោះ សូម្បីតែរោងភ្លើង រោងវែង និងមណ្ឌលមាលាជាដើមទាំងអស់ ក៏ធ្លាក់ទៅដល់ភិក្ខុនោះឯង។ កាលបើមិនល្មមគ្រាន់យ៉ាងនេះទេ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃប្រាសាទ។ កាលបើប្រាសាទទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃបន្ទប់។ កាលបើបន្ទប់ទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃទីដេក។ កាលបើទីដេកទាំងឡាយមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនតាមចំណែកនៃកន្លែងគ្រែ។ កាលបែកន្លែងគ្រែមិនល្មមគ្រាន់ ត្រូវប្រគេនដោយអំណាចនៃកន្លែងតាំងមួយ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រាន់តែទីកន្លែងឈររបស់ភិក្ខុ មិនត្រូវញ៉ាំងឲ្យកាន់យកឡើយ ព្រោះថាទីកន្លែងឈរនោះ មិនឈ្មោះថាសេនាសនៈឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបែកន្លែងតាំងមិនល្មមគ្រាន់ គួរឲ្យកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយ ឬកន្លែងតាំងមួយតាមវេនៗ ហើយជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមសម្រាកចុះ» រួចប្រគេនដល់បុគ្គល ៣ រូប ព្រោះថាក្នុងសម័យត្រជាក់ មិនអាចនឹងស្នាក់នៅក្នុងទីវាលពេញមួយយប់បានឡើយ។ ព្រះមហាថេរៈសម្រាកអស់យាមដំបូងហើយ ត្រូវចេញទៅ ហើយជម្រាបព្រះថេរៈទីពីរថា «អាវុសោ សូមចូលមកក្នុងទីនេះចុះ»។ បើសិនជាព្រះមហាថេរៈជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងដំណេក មិនដឹងនូវពេលវេលាទេ ភិក្ខុទីពីរត្រូវក្អក ហើយគោះទ្វារ ជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ដល់ពេលហើយ ភាពត្រជាក់កំពុងបៀតបៀនហើយ»។ ព្រះមហាថេរៈនោះត្រូវចេញទៅ ហើយប្រគល់ឱកាសឲ្យ មិនត្រូវមិនប្រគល់ឡើយ។ សូម្បីតែព្រះថេរៈទីពីរក៏សម្រាកអស់យាមកណ្ដាលហើយ ត្រូវប្រគល់ឲ្យភិក្ខុដទៃទៀតតាមន័យមុននោះឯង។ ភិក្ខុអ្នកធ្ងន់ក្នុងដំណេក ត្រូវញ៉ាំងឲ្យក្រោកឡើងតាមន័យដែលពោលហើយនោះឯង។ យ៉ាងនេះ ក្នុងមួយយប់ ត្រូវប្រគេនកន្លែងគ្រែមួយដល់ភិក្ខុ ៣ រូប។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងជម្ពូទ្វីប ភិក្ខុខ្លះយល់ថា «ឈ្មោះថាសេនាសនៈ មានកន្លែងគ្រែក្ដី កន្លែងតាំងក្ដី ខ្លះជាទីសប្បាយដល់បុគ្គលខ្លះ ខ្លះមិនជាទីសប្បាយដល់បុគ្គលខ្លះ» ដូច្នេះ ទោះបីជាមានភិក្ខុអាគន្តុកៈក្ដី មិនមានក្ដី ក៏តែងតែញ៉ាំងភិក្ខុឲ្យកាន់យកសេនាសនៈរាល់ៗថ្ងៃ។ នេះឈ្មោះថា ការកាន់យកសេនាសនៈក្នុងរដូវ។

ဝဿာဝါသေ ပန အတ္ထိ အာဂန္တုကဝတ္တံ, အတ္ထိ အာဝါသိကဝတ္တံ, အာဂန္တုကေန တာဝ သကဋ္ဌာနံ မုဉ္စိတွာ အညတ္ထ ဂန္တွာ ဝသိတုကာမေန ဝဿူပနာယိကဒိဝသမေဝ တတ္ထ န ဂန္တဗ္ဗံ. ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ ဟိ တတြ သမ္ဗာဓံ ဘဝေယျ, ဘိက္ခာစာရော ဝါ န သမ္ပဇ္ဇေယျ, တေန န ဖာသုံ ဝိဟရေယျ. တသ္မာ ‘‘ဣဒါနိ မာသမတ္တေန ဝဿူပနာယိကာ ဘဝိဿတီ’’တိ တံ ဝိဟာရံ ပဝိသိတဗ္ဗံ. တတ္ထ မာသမတ္တံ ဝသန္တော သစေ ဥဒ္ဒေသတ္ထိကော ဥဒ္ဒေသသမ္ပတ္တိံ သလ္လက္ခေတွာ, သစေ ကမ္မဋ္ဌာနိကော ကမ္မဋ္ဌာနသပ္ပာယတံ သလ္လက္ခေတွာ, သစေ ပစ္စယတ္ထိကော ပစ္စယလာဘံ သလ္လက္ခေတွာ အန္တောဝဿေ သုခံ ဝသိဿတိ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងការស្នាក់នៅចាំវស្សា មានអាគន្តុកវត្ត និងអាវាសិកវត្ត។ ក្នុងវត្តទាំងពីរនោះ ភិក្ខុអាគន្តុកៈកាលបើលះបង់កន្លែងរបស់ខ្លួន ហើយប្រាថ្នានឹងទៅស្នាក់នៅក្នុងទីដទៃ មិនត្រូវទៅក្នុងថ្ងៃចូលវស្សានោះឯងឡើយ។ ព្រោះថា ទីកន្លែងស្នាក់នៅក្នុងទីនោះ អាចនឹងចង្អៀតក្ដី ឬការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតមិនសម្រេចក្ដី ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះនឹងមិនរស់នៅជាសុខឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើដឹងថា «ឥឡូវនេះ ក្នុងរយៈពេលប្រមាណមួយខែ នឹងដល់ថ្ងៃចូលវស្សាហើយ» គួរចូលទៅកាន់វត្តនោះ។ ភិក្ខុនោះស្នាក់នៅក្នុងវត្តនោះអស់រយៈពេលប្រមាណមួយខែ បើសិនជាអ្នកប្រាថ្នាការរៀនសូត្រ ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការសម្រេចនៃការរៀនសូត្រ បើសិនជាអ្នកចម្រើនកម្មដ្ឋាន ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការសប្បាយនៃកម្មដ្ឋាន បើសិនជាអ្នកត្រូវការបច្ច័យ ត្រូវកំណត់ដឹងនូវការបានបច្ច័យ ទើបនឹងរស់នៅជាសុខក្នុងវស្សាបាន។

သကဋ္ဌာနတော စ တတ္ထ ဂစ္ဆန္တေန န ဂေါစရဂါမော ဃဋ္ဋေတဗ္ဗော, န တတ္ထ မနုဿာ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘တုမှေ နိဿာယ သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဝါ ဝဿာဝါသိကံ ဝါ နတ္ထိ, အယံ စေတိယဿ ပရိက္ခာရော, အယံ ဥပေါသထာဂါရဿ, ဣဒံ တာဠဉ္စေဝ သူစိ စ သမ္ပဋိစ္ဆထ တုမှာကံ ဝိဟာရ’’န္တိ. သေနာသနံ ပန ဇဂ္ဂိတွာ ဒါရုဘဏ္ဍမတ္တိကာဘဏ္ဍာနိ ပဋိသာမေတွာ ဂမိယဝတ္တံ ပူရေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေနာပိ ဒဟရေဟိ ပတ္တစီဝရဘဏ္ဍိကာယော ဥက္ခိပါပေတွာ [Pg.68] တေလနာဠိကတ္တရဒဏ္ဍာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဆတ္တံ ပဂ္ဂယှ အတ္တာနံ ဒဿေန္တေန ဂါမဒွါရေနေဝ န ဂန္တဗ္ဗံ, ပဋိစ္ဆန္နေန အဋဝိမဂ္ဂေန ဂန္တဗ္ဗံ. အဋဝိမဂ္ဂေ အသတိ ဂုမ္ဗာဒီနိ မဒ္ဒန္တေန န ဂန္တဗ္ဗံ, ဂမိယဝတ္တံ ပန ပူရေတွာ ဝိတက္ကံ ဆိန္ဒိတွာ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဂမနဝတ္တေနေဝ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ပန ဂါမဒွါရေန မဂ္ဂေါ ဟောတိ, ဂစ္ဆန္တဉ္စ နံ သပရိဝါရံ ဒိသွာ မနုဿာ ‘‘အမှာကံ ထေရော ဝိယာ’’တိ ဥပဓာဝိတွာ ‘‘ကုဟိံ, ဘန္တေ, သဗ္ဗပရိက္ခာရေ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသု စေ ဧကော ဧဝံ ဝဒတိ – ‘‘ဝဿူပနာယိကကာလော နာမာယံ, ယတ္ထ အန္တောဝဿေ နိဗဒ္ဓဘိက္ခာစာရော ဘဏ္ဍပဋိစ္ဆာဒနဉ္စ လဗ္ဘတိ, တတ္ထ ဘိက္ခူ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. တဿ စေ သုတွာ တေ မနုဿာ ‘‘ဘန္တေ, ဣမသ္မိမ္ပိ ဂါမေ ဇနော ဘုဉ္ဇတိ စေဝ နိဝါသေတိ စ, မာ အညတ္ထ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ မိတ္တာမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ သဗ္ဗေ သမ္မန္တယိတွာ ဝိဟာရေ နိဗဒ္ဓဝတ္တဉ္စ သလာကဘတ္တာဒီနိ စ ဝဿာဝါသိကဉ္စ ပဋ္ဌပေတွာ ‘‘ဣဓေဝ ဘန္တေ ဝသထာ’’တိ ယာစန္တိ, သဗ္ဗံ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗဉှေတံ ကပ္ပိယဉ္စေဝ အနဝဇ္ဇဉ္စ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆထာ’တိ ဝုတ္တေ ‘အသုကဋ္ဌာန’န္တိ ဝတွာ, ‘ကသ္မာ တတ္ထ ဂစ္ဆထာ’တိ ဝုတ္တေ ‘ကာရဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗ’’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဥဘယမ္ပိ ပနေတ္ထ သုဒ္ဓစိတ္တတ္တာဝ အနဝဇ္ဇံ. ဣဒံ အာဂန္တုကဝတ္တံ နာမ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលដែលដើរចេញពីកន្លែងរបស់ខ្លួនទៅកាន់ទីនោះ មិនត្រូវប៉ះពាល់ដល់គោចរគ្រាមឡើយ មិនត្រូវនិយាយទៅកាន់មនុស្សទាំងឡាយក្នុងទីនោះថា «ព្រោះអាស្រ័យនឹងអ្នករាល់គ្នា សូម្បីតែសលាកភត្តជាដើមក្ដី យាគូ និងខាទនីយៈជាដើមក្ដី វស្សាវាសិកសាដកក្ដី ក៏មិនមានឡើយ នេះជាបរិក្ខាររបស់ចេតិយ នេះជាបរិក្ខាររបស់ឧបោសថគារ សូមអ្នករាល់គ្នាទទួលយកកូនសោ និងម្ជុលនេះ ដែលជាជារបស់វិហាររបស់អ្នករាល់គ្នាទៅវិញចុះ» ដូច្នេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភិក្ខុត្រូវថែទាំសេនាសនៈ រៀបចំទុកដាក់គ្រឿងឈើ និងគ្រឿងដីដុត ញ៉ាំងគមិយវត្តឲ្យបរិបូណ៌ ហើយសឹមដើរផ្លូវទៅ។ សូម្បីតែព្រះថេរៈដែលដើរផ្លូវទៅយ៉ាងនេះ ក៏មិនត្រូវញ៉ាំងពួកភិក្ខុខ្ចីៗឲ្យលើកយួរថង់ចីវរនិងសបិត ឲ្យកាន់យកនូវបំពង់ប្រេង និងដំបងច្រត់ជាដើម បាំងឆត្រ បង្ហាញខ្លួន ដើរទៅតាមទ្វារភូមិឡើយ ត្រូវដើរទៅតាមផ្លូវព្រៃដ៏កំបាំង។ កាលបើផ្លូវព្រៃមិនមាន មិនត្រូវដើរជាន់ព្រៃឈើជាដើមឡើយ ត្រូវញ៉ាំងគមិយវត្តឲ្យបរិបូណ៌ កាត់ផ្ដាច់នូវវិតក្កៈ មានចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ដើរទៅដោយគមនវត្តតែម្ដង។ បើសិនជាផ្លូវត្រូវដើរតាមទ្វារភូមិ ហើយពួកមនុស្សឃើញលោកកំពុងនិមន្តទៅជាមួយបរិវារ ក៏នាំគ្នារត់មកជម្រាបថា «លោកម្ចាស់ដូចជាព្រះថេរៈរបស់យើងខ្ញុំពិតមែន» រួចសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់កាន់យកបរិក្ខារទាំងអស់ នឹងនិមន្តទៅឯណា?» បើសិនជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា «ពេលនេះឈ្មោះថាជាកាលចូលវស្សា ភិក្ខុទាំងឡាយតែងតែនិមន្តទៅកាន់ទីកន្លែងដែលទទួលបានការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតជាប្រចាំ និងការបិទបាំងនូវគ្រឿងបរិក្ខារក្នុងវស្សា»។ បើពួកមនុស្សបានស្ដាប់ពាក្យរបស់បុគ្គលនោះ ហើយជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូម្បីតែនៅក្នុងភូមិនេះ ជនទាំងឡាយក៏បរិភោគ និងស្លៀកដណ្ដប់ដែរ សូមលោកម្ចាស់កុំនិមន្តទៅកាន់ទីដទៃឡើយ» រួចហៅពួកមិត្តភក្តិ និងអាមាត្យមក ពិភាក្សាគ្នាទាំងអស់គ្នា ហើយចាត់ចែងភត្តប្រចាំ សលាកភត្តជាដើម និងវស្សាវាសិកសាដកក្នុងវិហារ រួចអារាធនាថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមគង់ចាំវស្សាក្នុងទីនេះឯងចុះ» ដូច្នេះ គួរត្រេកអរនូវរបស់ទាំងអស់នោះបាន។ ព្រោះថារបស់ទាំងអស់នោះ ជាជារបស់គួរផង មិនមានទោសផង។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងកុរុន្ទីអដ្ឋកថា លោកពោលថា «កាលបើគេសួរថា 'លោកម្ចាស់នឹងនិមន្តទៅណា?' គួរប្រាប់ថា 'ទៅកាន់ទីឈ្មោះឯណោះ' កាលបើគេសួរថា 'ហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់និមន្តទៅទីនោះ?' គួរប្រាប់នូវហេតុផល»។ សូម្បីតែពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ ក្នុងទីនេះ ក៏មិនមានទោសឡើយ ព្រោះតែមានចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ។ នេះឈ្មោះថា អាគន្តុកវត្ត។

ဣဒံ ပန အာဝါသိကဝတ္တံ – ပဋိကစ္စေဝ ဟိ အာဝါသိကေဟိ ဝိဟာရော ဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏပရိဘဏ္ဍာနိ ကာတဗ္ဗာနိ. ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနဝစ္စကုဋိပဿာဝဋ္ဌာနာနိ ပဓာနဃရဝိဟာရမဂ္ဂေါတိ ဣမာနိ သဗ္ဗာနိ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာနိ, စေတိယေ သုဓာကမ္မံ မုဒ္ဒဝေဒိကာယ တေလမက္ခနံ မဉ္စပီဌပဋိဇဂ္ဂနန္တိ ဣဒမ္ပိ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗံ – ‘‘ဝဿံ ဝသိတုကာမာ အာဂန္တွာ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂါဒီနိ ကရောန္တာ သုခံ ဝသိဿန္တီ’’တိ. ကတပရိကမ္မေဟိ အာသာဠှီဇုဏှပဉ္စမိတော ပဋ္ဌာယ ဝဿာဝါသိကံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ကတ္ထ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ? ယတော ပကတိယာ လဗ္ဘတိ. ယေဟိ ပန န ဒိန္နပုဗ္ဗံ, တေ ပုစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ? ကဒါစိ ဟိ မနုဿာ ဒေန္တိ, ကဒါစိ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတာ န ဒေန္တိ. တတ္ထ ယေ န ဒဿန္တိ, တေ အပုစ္ဆိတွာ ဝဿာဝါသိကေ ဂါဟိတေ ဂါဟိတဘိက္ခူနံ လာဘန္တရာယော ဟောတိ, တသ္မာ ပုစ္ဆိတွာဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ, ပုစ္ဆန္တေန ‘‘တုမှာကံ ဝဿာဝါသိကဂ္ဂါဟကကာလော ဥပကဋ္ဌော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ဝဒန္တိ ‘‘ဘန္တေ, ဣမံ သံဝစ္ဆရံ ဆာတကာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတမှ, န သက္ကောမ ဒါတု’’န္တိ ဝါ ‘‘ယံ မယံ ပုဗ္ဗေ ဒေမ, တတော ဦနတရံ ဒဿာမာ’’တိ ဝါ ‘‘ဣဒါနိ ကပ္ပာသော သုလဘော, ယံ ပုဗ္ဗေ ဒေမ, တတော ဗဟုတရံ ဒဿာမာ’’တိ [Pg.69] ဝါ ဝဒန္တိ, တံ သလ္လက္ခေတွာ တဒနုရူပေန နယေန တေသံ တေသံ သေနာသနေ ဘိက္ခူနံ ဝဿာဝါသိကံ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

ចំណែកឯនេះ ជាអាវាសិកវត្ត៖ ភិក្ខុអាវាសិកៈទាំងឡាយ ត្រូវថែទាំវិហារតាំងពីព្រលឹម។ ត្រូវធ្វើការជួសជុលកន្លែងបាក់បែក និងប្រេះស្រាំ និងការលាបលន។ ទីកន្លែងស្នាក់នៅពេលយប់ ទីកន្លែងស្នាក់នៅពេលថ្ងៃ វច្ចកុដិ ទីបន្ទោបង់ទឹកនោម ផ្លូវទៅកាន់បធានឃរៈ និងផ្លូវទៅកាន់វិហារ ទីកន្លែងទាំងអស់នេះ ភិក្ខុត្រូវថែទាំជានិច្ច។ ការបូកកំបោរនៅចេតិយ ការលាបប្រេងនៅមុទ្ធវេទិកា ការថែទាំគ្រែនិងតាំង សូម្បីតែកិច្ចការទាំងអស់នេះ ក៏ត្រូវធ្វើដែរ ដោយគិតថា «ពួកភិក្ខុអាគន្តុកៈដែលប្រាថ្នានឹងស្នាក់នៅចាំវស្សា និមន្តមកហើយ នឹងធ្វើការរៀនសូត្រ ការសាកសួរ និងការប្រកបនូវកម្មដ្ឋានជាដើម ហើយរស់នៅជាសុខ»។ កាលបើបានធ្វើការថែទាំរួចរាល់ហើយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃ ៥ កើត ខែអាសាឍទៅ ត្រូវសួររកវស្សាវាសិកសាដក។ តើត្រូវសួរក្នុងទីណា? ត្រូវសួរចំពោះត្រកូលដែលធ្លាប់ប្រគេនជាប្រក្រតី។ ចំណែកឯពួកជនដែលមិនធ្លាប់ប្រគេនពីមុនមក មិនគួរនឹងសួរឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសួរ? ព្រោះថាក្នុងកាលម្ដងម្កាល ពួកមនុស្សតែងតែប្រគេន ក្នុងកាលម្ដងម្កាល ពួកមនុស្សត្រូវអន្តរាយដោយទុរភិក្សជាដើមបៀតបៀនហើយ ក៏មិនប្រគេនឡើយ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ បើមិនសួរពួកជនដែលមិនប្រគេនទេ ហើយឲ្យភិក្ខុកាន់យកសេនាសនៈសម្រាប់ចាំវស្សា នឹងនាំឲ្យមានអន្តរាយដល់លាភរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយអ្នកកាន់យក ព្រោះហេតុនោះ ត្រូវសួរជាមុនសិន ទើបឲ្យកាន់យក។ ភិក្ខុអ្នកសួរ ត្រូវនិយាយថា «កាលជាទីកាន់យកវស្សាវាសិកសាដករបស់អ្នករាល់គ្នា ជិតចូលមកដល់ហើយ»។ បើសិនជាពួកមនុស្សជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងឆ្នាំនេះ ពួកខ្ញុំករុណាត្រូវទុរភិក្សជាដើមបៀតបៀនហើយ មិនអាចនឹងប្រគេនបានឡើយ» ក្ដី ឬជម្រាបថា «របស់ណាដែលពួកខ្ញុំករុណាធ្លាប់ប្រគេនពីមុន ពួកខ្ញុំករុណានឹងប្រគេនរបស់ដែលតិចជាងរបស់នោះ» ក្ដី ឬជម្រាបថា «ក្នុងពេលនេះ គប្បាសៈងាយរកបាន របស់ណាដែលពួកខ្ញុំករុណាធ្លាប់ប្រគេនពីមុន ពួកខ្ញុំករុណានឹងប្រគេនរបស់ដែលច្រើនជាងរបស់នោះ» ក្ដី ភិក្ខុត្រូវកំណត់ដឹងនូវពាក្យនោះ ហើយញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យកាន់យកវស្សាវាសិកសាដកក្នុងសេនាសនៈរបស់ខ្លួនៗ ដោយន័យដ៏សមគួរតាមពាក្យនោះចុះ។

သစေ မနုဿာ ဝဒန္တိ – ‘‘ယဿ အမှာကံ ဝဿာဝါသိကံ ပါပုဏာတိ, သော တေမာသံ ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတု, ဝိဟာရမဂ္ဂံ ဇဂ္ဂတု, စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏာနိ ဇဂ္ဂတု, ဗောဓိရုက္ခေ ဥဒကံ အာသိဉ္စတူ’’တိ, ယဿ တံ ပါပုဏာတိ, တဿ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ယော ပန ဂါမော ပဋိက္ကမ္မ ယောဇနဒွိယောဇနန္တရေ ဟောတိ, တတြ စေ ကုလာနိ ဥပနိက္ခေပံ ဌပေတွာ ဝိဟာရေ ဝဿာဝါသိကံ ဒေန္တိယေဝ, တာနိ ကုလာနိ အပုစ္ဆိတွာပိ တေသံ သေနာသနေ ဝတ္တံ ကတွာ ဝသန္တဿ ဝဿာဝါသိကံ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန တေသံ သေနာသနေ ပံသုကူလိကော ဝသတိ, အာဂတဉ္စ တံ ဒိသွာ ‘‘တုမှာကံ ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, တေန သံဃဿ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. သစေ တာနိ ကုလာနိ သံဃဿ ဒါတုံ န ဣစ္ဆန္တိ, ‘‘တုမှာကံယေဝ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, သဘာဂေါ ဘိက္ခု ‘‘ဝတ္တံ ကတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ပံသုကူလိကဿ ပနေတံ န ဝဋ္ဋတိ, ဣတိ သဒ္ဓါဒေယျေ ဒါယကမနုဿာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ.

ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយពោលថា «សំពត់វស្សាវាសិកៈរបស់យើងខ្ញុំ ធ្លាក់ទៅលើភិក្ខុអង្គណា សូមភិក្ខុអង្គនោះតម្កល់ទឹកឆាន់អស់ត្រីមាស ចូរថែទាំផ្លូវទៅកាន់វិហារ ចូរថែទាំលានចេតិយ និងលានពោធិ៍ ចូរស្រោចទឹកដើមពោធិ៍ចុះ» ដូច្នេះ សំពត់នោះធ្លាក់ទៅលើភិក្ខុអង្គណា គប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុអង្គនោះ។ មួយវិញទៀត ភូមិណាដែលស្ថិតនៅចម្ងាយ ១ យោជន៍ ឬ ២ យោជន៍ ពីវិហារ ប្រសិនបើត្រកូលទាំងឡាយក្នុងភូមិនោះ តម្កល់ទុកនូវវត្ថុ (ឧបនិក្ខេប) ហើយប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈក្នុងវិហារ សូម្បីមិនបានសួរត្រកូលទាំងឡាយនោះ ក៏ភិក្ខុដែលស្នាក់នៅដោយធ្វើវត្តក្នុងសេនាសនៈរបស់ត្រកូលទាំងនោះ គប្បីទទួលយកសំពត់វស្សាវាសិកៈនោះបាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូលស្នាក់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់ត្រកូលទាំងនោះ ហើយពួកទាយកឃើញភិក្ខុនោះមកដល់ ក៏ពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈដល់លោកម្ចាស់» ភិក្ខុបង្សុកូលនោះគប្បីប្រាប់ដល់សង្ឃ។ ប្រសិនបើត្រកូលទាំងនោះមិនប្រាថ្នានឹងប្រគេនដល់សង្ឃ ហើយពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនចំពោះតែលោកម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះ» ភិក្ខុជាសភាគគប្បីប្រាប់ថា «ចូរធ្វើវត្តហើយទទួលយកចុះ»។ ប៉ុន្តែ ការណ៍នេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុបង្សុកូលឡើយ (បើមិនធ្វើវត្ត) ក្នុងរឿងសទ្ធាទេយ្យនេះ គប្បីសួរដេញដោលនឹងមនុស្សជាទាយកទាំងឡាយយ៉ាងនេះឯង។

တတြုပ္ပာဒေ ပန ကပ္ပိယကာရကာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ. ကထံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ? ‘‘ကိံ, အာဝုသော, သံဃဿ ဘဏ္ဍပဋိစ္ဆာဒနံ ဘဝိဿတီ’’တိ. သစေ ဝဒန္တိ – ‘‘ဘဝိဿတိ, ဘန္တေ, ဧကေကဿ နဝဟတ္ထံ သာဋကံ ဒဿာမ, ဝဿာဝါသိကံ ဂါဟေထာ’’တိ, ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေပိ ဝဒန္တိ – ‘‘သာဋကံ နတ္ထိ; ဝတ္ထု ပန အတ္ထိ, ဂါဟေထ, ဘန္တေ’’တိ, ဝတ္ထုမှိ သန္တေပိ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ကပ္ပိယကာရကာနဉှိ ဟတ္ထေ ‘‘ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဒိန္နဝတ္ထုတော ယံ ယံ ကပ္ပံ, တံ တံ သဗ္ဗံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုညာတံ.

មួយវិញទៀត ក្នុងលាភដែលកើតឡើងក្នុងវិហារនោះ គប្បីសួរពួកកប្បិយការកៈ។ តើគប្បីសួរដូចម្តេច? «ម្នាលអាវុសោ គ្រឿងបិទបាំង (សំពត់ដណ្តប់) របស់សង្ឃ នឹងមានដែរឬទេ?» ប្រសិនបើគេពោលថា «មាន លោកម្ចាស់ យើងខ្ញុំនឹងប្រគេនសំពត់សាដកទំហំ ៩ ហត្ថ ដល់ភិក្ខុមួយអង្គៗ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកសេនាសនៈដែលមានសំពត់វស្សាវាសិកៈចុះ» គប្បីទទួលយក។ ទោះបីគេពោលថា «សំពត់សាដកគ្មានទេ ប៉ុន្តែវត្ថុ (បច្ច័យ) មាន សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីកាលបើមានតែវត្ថុ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ ព្រោះថា វត្ថុដែលគេប្រគល់ទុកក្នុងដៃរបស់កប្បិយការកៈទាំងឡាយ ដោយពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រើប្រាស់កប្បិយភណ្ឌចុះ» នោះ វត្ថុណាដែលគួរ (កប្បិយៈ) ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នូវវត្ថុនោះៗទាំងអស់បាន។

ယံ ပနေတ္ထ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ ဂိလာနပစ္စယတ္ထာယ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ, တံ စီဝရေ ဥပနာမေန္တေဟိ သံဃသုဋ္ဌုတာယ အပလောကေတွာ ဥပနာမေတဗ္ဗံ. သေနာသနတ္ထာယ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ, စီဝရဝသေနေဝ စတုပစ္စယဝသေန ဝါ ဒိန္နံ စီဝရေ ဥပနာမေန္တာနံ အပလောကနကမ္မကိစ္စံ နတ္ထိ, အပလောကနကမ္မံ ကရောန္တေဟိ စ ပုဂ္ဂလဝသေနေဝ ကာတဗ္ဗံ, သံဃဝသေန န ကာတဗ္ဗံ. ဇာတရူပရဇတဝသေနာပိ အာမကဓညဝသေန ဝါ အပလောကနကမ္မံ န ဝဋ္ဋတိ. ကပ္ပိယဘဏ္ဍဝသေန စီဝရတဏ္ဍုလာဒိဝသေနေဝ စ ဝဋ္ဋတိ. တံ ပန ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ဣဒါနိ သုဘိက္ခံ သုလဘပိဏ္ဍံ, ဘိက္ခူ စီဝရေန ကိလမန္တိ, ဧတ္တကံ နာမ တဏ္ဍုလဘာဂံ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ကာတုံ ရုစ္စတီ’’တိ. ‘‘ဂိလာနပစ္စယော သုလဘော [Pg.70] ဂိလာနော ဝါ နတ္ထိ, ဧတ္တကံ နာမ တဏ္ဍုလဘာဂံ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ကာတုံ ရုစ္စတီ’’တိ.

បណ្តាវត្ថុទាំងនោះ វត្ថុណាដែលគេប្រគេនចំពោះចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ឬចំពោះគិលានបច្ច័យ ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងបង្អោនវត្ថុនោះទៅក្នុងចីវរបច្ច័យ គប្បីសុំអបលោកនកម្មពីសង្ឃ ដើម្បីឱ្យសង្ឃយល់ព្រមជាមុនសិន ទើបបង្អោនទៅបាន។ វត្ថុដែលគេប្រគេនចំពោះសេនាសនៈ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកវត្ថុដែលគេប្រគេនដោយអំណាចនៃចីវរ ឬដោយអំណាចនៃបច្ច័យទាំង ៤ កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយបង្អោនទៅក្នុងចីវរ មិនមានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើអបលោកនកម្មឡើយ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងធ្វើអបលោកនកម្ម គប្បីធ្វើដោយអំណាចបុគ្គលប៉ុណ្ណោះ មិនគប្បីធ្វើដោយអំណាចសង្ឃឡើយ។ សូម្បីដោយអំណាចមាសនិងប្រាក់ ឬដោយអំណាចធញ្ញជាតិស្រស់ ក៏មិនគួរធ្វើអបលោកនកម្មដែរ។ តែគួរធ្វើដោយអំណាចកប្បិយភណ្ឌ ឬដោយអំណាចចីវរ និងអង្ករជាដើមប៉ុណ្ណោះ។ អបលោកនកម្មនោះ គប្បីធ្វើដោយពាក្យយ៉ាងនេះថា «ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតសម្បូណ៌ ងាយរកបាន តែភិក្ខុទាំងឡាយលំបាកដោយចីវរ ការដែលនឹងយកចំណែកអង្ករមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ មកធ្វើជាចីវរសម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយ តើពេញចិត្តដែរឬទេ?» ឬពោលថា «ឥឡូវនេះ គិលានបច្ច័យងាយរកបាន ឬភិក្ខុឈឺគ្មានទេ ការដែលនឹងយកចំណែកអង្ករមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ មកធ្វើជាចីវរសម្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយ តើពេញចិត្តដែរឬទេ?»។

ဧဝံ စီဝရပစ္စယံ သလ္လက္ခေတွာ သေနာသနဿ ကာလေ ဃောသိတေ သန္နိပတိတေ သံဃေ သေနာသနဂ္ဂါဟကော သမ္မန္နိတဗ္ဗော. သမ္မန္နန္တေန စ ဒွေ သမ္မန္နိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ နဝကော ဝုဍ္ဎတရဿ, ဝုဍ္ဎော စ နဝကဿ ဂါဟေဿတိ. မဟန္တေ ပန မဟာဝိဟာရသဒိသေ ဝိဟာရေ တယော စတ္တာရော ဇနာ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘အဋ္ဌပိ သောဠသပိ ဇနေ သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေသံ သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာယပိ အပလောကနေနပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

កាលកំណត់ដឹងនូវចីវរបច្ច័យយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងពេលដែលគេប្រកាសផ្សាយនូវកាលចែកសេនាសនៈ កាលបើជំនុំសង្ឃប្រជុំគ្នាហើយ គប្បីសន្មតភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈ (សេនាសនគ្គាហកៈ)។ មួយវិញទៀត ព្រះអដ្ឋកថាចារ្យពោលថា កាលនឹងសន្មត គប្បីសន្មតភិក្ខុ ២ អង្គ។ ព្រោះថា កាលបើធ្វើសន្មតយ៉ាងនេះ ភិក្ខុខ្ចី (នវកៈ) នឹងឱ្យភិក្ខុចាស់ (វុឌ្ឍតរៈ) កាន់យកសេនាសនៈបាន ហើយភិក្ខុចាស់ក៏នឹងឱ្យភិក្ខុខ្ចីកាន់យកសេនាសនៈបាន។ ប៉ុន្តែក្នុងវិហារធំ ដូចជាមហាវីហារ គប្បីសន្មតភិក្ខុ ៣ ឬ ៤ អង្គ។ ចំណែកក្នុងកុរុន្ទីអដ្ឋកថា ពោលថា «សូម្បីសន្មតភិក្ខុ ៨ អង្គ ឬ ១៦ អង្គ ក៏គួរ»។ ការសន្មតភិក្ខុទាំងនោះ ដោយកម្មវាចាក្តី ដោយអបលោកនកម្មក្តី តែងគួរពិតប្រាកដ។

တေဟိ သမ္မတေဟိ ဘိက္ခူဟိ သေနာသနံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ, စေတိယဃရံ ဗောဓိဃရံ အာသနဃရံ သမ္မုဉ္ဇနိအဋ္ဋော ဒါရုအဋ္ဋော ဝစ္စကုဋိ ဣဋ္ဌကသာလာ ဝဍ္ဎကိသာလာ ဒွါရကောဋ္ဌကော ပါနီယမာဠော မဂ္ဂေါ ပေါက္ခရဏီတိ ဧတာနိ ဟိ အသေနာသနာနိ, ဝိဟာရော အဍ္ဎယောဂေါ ပါသာဒေါ ဟမ္မိယံ ဂုဟာ မဏ္ဍပေါ ရုက္ခမူလံ ဝေဠုဂုမ္ဗောတိ ဣမာနိ သေနာသနာနိ, တာနိ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. ဂါဟေန္တေန စ ‘‘ပဌမံ ဘိက္ခူ ဂဏေတုံ, ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ သေယျာ ဂဏေတု’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. သစေ သံဃိကော စ သဒ္ဓါဒေယျော စာတိ ဒွေ စီဝရပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေသု ယံ ဘိက္ခူ ပဌမံ ဂဏှိတုံ ဣစ္ဆန္တိ, တံ ဂါဟေတွာ တဿ ဌိတိကတော ပဋ္ဌာယ ဣတရော ဂါဟေတဗ္ဗော.

ភិក្ខុទាំងឡាយដែលសង្ឃបានសន្មតនោះ គប្បីកំណត់ដឹងនូវសេនាសនៈ គឺថា រោងចេតិយ រោងពោធិ៍ រោងព្រះអាសនៈ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស វច្ចកុដិ សាលាឥដ្ឋ សាលាជាងឈើ ច្រកទ្វារ រោងទឹកឆាន់ ផ្លូវ ស្រះស្រង់ ទីទាំងឡាយនេះ មិនមែនជាសេនាសនៈឡើយ។ ចំណែកឯ វិហារ អឌ្ឍយោគ ប្រាសាទ ហម្មិយៈ គុហា មណ្ឌប គល់ឈើ គុម្ពឫស្សី ទាំងនេះ ទើបជាសេនាសនៈ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកនូវសេនាសនៈទាំងនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខកាលនឹងឱ្យកាន់យក គប្បីឱ្យកាន់យកតាមន័យដែលពោលទុកក្នុងបាឡីនេះថា «គប្បីរាប់ភិក្ខុជាមុនសិន លុះរាប់ភិក្ខុហើយ ទើបរាប់គ្រែ (សេនាសនៈ)»។ ប្រសិនបើមានចីវរបច្ច័យ ២ យ៉ាង គឺចីវរជារបស់សង្ឃ និងចីវរជាសទ្ធាទេយ្យ បណ្តាចីវរបច្ច័យទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងកាន់យកចីវរណាជាមុន គប្បីឱ្យកាន់យកចីវរនោះ លុះតម្កល់ចីវរនោះទុកតាមលំដាប់ហើយ ទើបឱ្យកាន់យកចីវរមួយទៀតជាលំដាប់តទៅ។

သစေ ပန ဘိက္ခူနံ အပ္ပတာယ ပရိဝေဏဂ္ဂေန သေနာသနေ ဂါဟိယမာနေ ဧကံ ပရိဝေဏံ မဟာလာဘံ ဟောတိ, ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ စီဝရာနိ လဘန္တိ, တံ ဝိဇဋေတွာ အညေသု အလာဘကေသု အာဝါသေသု ပက္ခိပိတွာ အညေသမ္ပိ ဘိက္ခူနံ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘န ဧဝံ ကာတဗ္ဗံ, မနုဿာ ဟိ အတ္တနော အာဝါသဇဂ္ဂနတ္ထာယ ပစ္စယံ ဒေန္တိ, တသ္မာ အညေဟိ ဘိက္ခူဟိ တတ္ထ ပဝိသိတဗ္ဗ’’န္တိ. သစေ ပနေတ္ထ မဟာထေရော ပဋိက္ကောသတိ – ‘‘မာဝုသော, ဧဝံ ဂါဟေထ, ဘဂဝတော အနုသိဋ္ဌိံ ကရောထ, ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဝေဏဂ္ဂေန ဂါဟေတု’’’န္တိ တဿ ပဋိက္ကောသနာယ အဋ္ဌတွာ ‘‘ဘန္တေ ဘိက္ခူ ဗဟူ, ပစ္စယော မန္ဒော, သင်္ဂဟံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တံ သညာပေတွာ ဂါဟေတဗ္ဗမေဝ.

មួយវិញទៀត ប្រសិនបើដោយព្រោះភិក្ខុមានចំនួនតិច កាលដែលគេឱ្យកាន់យកសេនាសនៈតាមចំណែកបរិវេណ បរិវេណមួយមានលាភច្រើន គឺទទួលបានចីវរ ១០ ឬ ១២ សម្រាប់ ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលថា គប្បីបែងចែកលាភនោះ ហើយយកទៅដាក់ក្នុងអាវាសដទៃដែលគ្មានលាភ ដើម្បីឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតកាន់យកបាន។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «មិនគប្បីធ្វើយ៉ាងនោះឡើយ ព្រោះថាមនុស្សទាំងឡាយតែងប្រគេនបច្ច័យដើម្បីការថែទាំអាវាសរបស់ខ្លួន ហេតុនោះ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយគប្បីចូលទៅស្នាក់នៅក្នុងអាវាសនោះចុះ»។ ប្រសិនបើក្នុងរឿងនេះ មានព្រះមហាថេរៈជំទាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយកុំកាន់យកយ៉ាងនេះឡើយ ចូរធ្វើតាមអនុសាសនីរបស់ព្រះមានព្រះភាគចុះ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យកាន់យកតាមចំណែកបរិវេណ'» យ៉ាងនេះ ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកមិនគប្បីស្ថិតនៅក្នុងការជំទាស់របស់ព្រះមហាថេរៈនោះឡើយ គប្បីជម្រាបពន្យល់លោកថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភិក្ខុទាំងឡាយមានចំនួនច្រើន តែបច្ច័យមានតិច ការធ្វើសង្គ្រោះគឺគួរណាស់» លុះធ្វើឱ្យលោកយល់ព្រមហើយ គប្បីឱ្យកាន់យកចុះ។

ဂါဟေန္တေန [Pg.71] စ သမ္မတေန ဘိက္ခုနာ မဟာထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ သေနာသနံ ပါပုဏာတိ, ဂဏှထ ပစ္စယံ ဓာရေထာ’’တိ. ‘‘အသုကကုလဿ ပစ္စယော အသုကသေနာသနဉ္စ မယှံ ပါပုဏာတိ, အာဝုသော’’တိ, ‘‘ပါပုဏာတိ, ဘန္တေ, ဂဏှထ န’’န္တိ, ‘‘ဂဏှာမိ, အာဝုသော’’တိ, ဂဟိတံ ဟောတိ. သစေ ပန ‘‘ဂဟိတံ ဝေါ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂဟိတံ မေ’’တိ ဝါ ‘‘ဂဏှိဿထ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝါ ဝဒတိ, ‘‘အဂဟိတံ ဟောတီ’’တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘အတီတာနာဂတဝစနံ ဝါ ဟောတု, ဝတ္တမာနဝစနံ ဝါ, သတုပ္ပာဒမတ္တအာလယကရဏမတ္တမေဝ စေတ္ထ ပမာဏံ, တသ္မာ ဂဟိတမေဝ ဟောတီ’’တိ.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតហើយ កាលនឹងឱ្យកាន់យក គប្បីចូលទៅរកព្រះមហាថេរៈ ហើយជម្រាបយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សេនាសនៈធ្លាក់មកដល់លោកម្ចាស់ហើយ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយក និងរក្សាបច្ច័យទុកចុះ»។ កាលបើព្រះថេរៈសួរថា «ម្នាលអាវុសោ បច្ច័យរបស់ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ និងសេនាសនៈឈ្មោះឯណោះ ធ្លាក់មកដល់ខ្ញុំឬ?» ភិក្ខុនោះជម្រាបថា «ធ្លាក់មកដល់ហើយ លោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកចុះ» កាលបើព្រះថេរៈតបថា «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំទទួលយកហើយ» ឈ្មោះថាជាការកាន់យកហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើកាលភិក្ខុជម្រាបសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់កាន់យកហើយឬ?» ហើយលោកតបថា «ខ្ញុំកាន់យកហើយ» ក្តី ឬកាលភិក្ខុជម្រាបសួរថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន លោកម្ចាស់នឹងកាន់យកឬទេ?» ហើយលោកតបថា «ខ្ញុំនឹងកាន់យក» ក្តី ព្រះមហាសុមត្ថេរពោលថា «ឈ្មោះថាមិនទាន់កាន់យកឡើយ»។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរពោលថា «ទោះបីជាអតីតវចនៈ អនាគតវចនៈ ឬបច្ចុប្បន្នវចនៈក្តី ក្នុងរឿងនេះ គ្រាន់តែការធ្វើសតិឱ្យកើតឡើង និងការធ្វើអាល័យប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ ហេតុនោះ ឈ្មោះថាជាការកាន់យកហើយពិតប្រាកដ»។

ယောပိ ပံသုကူလိကော ဘိက္ခု သေနာသနံ ဂဟေတွာ ပစ္စယံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, အယမ္ပိ န အညသ္မိံ အာဝါသေ ပက္ခိပိတဗ္ဗော. တသ္မိံယေဝ ပရိဝေဏေ အဂ္ဂိသာလာယ ဝါ ဒီဃသာလာယ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ အညဿ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပံသုကူလိကော ‘‘ဝသာမီ’’တိ သေနာသနံ ဇဂ္ဂိဿတိ, ဣတရော ‘‘ပစ္စယံ ဂဏှာမီ’’တိ, ဧဝံ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ သေနာသနံ သုဇဂ္ဂိတတရံ ဘဝိဿတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘ပံသုကူလိကေ ဝါသတ္ထာယ သေနာသနံ ဂဏှန္တေ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကေန ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘ဘန္တေ, ဣဓ ပစ္စယော အတ္ထိ, သော ကိံ ကာတဗ္ဗော’တိ. တေန ‘ဟေဋ္ဌာ အညံ ဂါဟာပေဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ပန ကိဉ္စိ အဝတွာဝ ဝသတိ, ဝုတ္ထဝဿဿ စ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ သာဋကံ ဒေန္တိ, ဝဋ္ဋတိ. အထ ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာတိ ဝဒန္တိ, တသ္မိံ သေနာသနေ ဝဿံဝုတ္ထဘိက္ခူနံ ပါပုဏာတီ’’တိ. ယေသံ ပန သေနာသနံ နတ္ထိ; ကေဝလံ ပစ္စယမေဝ ဒေန္တိ, တေသံ ပစ္စယံ အဝဿာဝါသိကေ သေနာသနေ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

សូម្បីភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូលអង្គណាមួយ កាលកាន់យកសេនាសនៈហើយ លះបង់នូវបច្ច័យ បច្ច័យនេះក៏មិនគប្បីយកទៅដាក់ក្នុងអាវាសដទៃឡើយ។ គប្បីឱ្យភិក្ខុដទៃកាន់យកក្នុងបរិវេណនោះឯង ទោះបីជានៅក្នុងរោងភ្លើងក្តី ក្នុងសាលាវែងក្តី ឬនៅគល់ឈើក្តី គឺគួរទាំងអស់។ ភិក្ខុបង្សុកូលនឹងថែទាំសេនាសនៈដោយគិតថា «អាត្មាអញស្នាក់នៅ» ចំណែកភិក្ខុដទៃនឹងថែទាំសេនាសនៈដោយគិតថា «អាត្មាអញកាន់យកបច្ច័យ» កាលបើធ្វើយ៉ាងនេះ សេនាសនៈនឹងត្រូវបានថែទាំយ៉ាងល្អក្រៃលែង ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនេះ។ ចំណែកក្នុងមហាបច្ចរីអដ្ឋកថា ពោលថា «កាលភិក្ខុបង្សុកូលកាន់យកសេនាសនៈដើម្បីស្នាក់នៅ ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈគប្បីសួរថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះមានបច្ច័យ តើគប្បីធ្វើដូចម្តេចចំពោះបច្ច័យនោះ?'» ភិក្ខុបង្សុកូលនោះគប្បីប្រាប់ថា «ចូរឱ្យភិក្ខុដទៃដែលនៅខាងក្រោម (ថ្នាក់ទាបជាង) កាន់យកចុះ»។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភិក្ខុបង្សុកូលនោះស្នាក់នៅដោយមិនពោលពាក្យអ្វីឡើយ ហើយកាលលោកនៅចាំវស្សារួចហើយ ពួកទាយកយកសំពត់សាដកមកដាក់ក្បែរជើងប្រគេន យ៉ាងនេះគួរ។ ម៉្យាងទៀត ប្រសិនបើគេពោលថា «យើងខ្ញុំប្រគេនសំពត់វស្សាវាសិកៈ» សំពត់នោះរមែងធ្លាក់ទៅដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈនោះ។ ចំណែកពួកទាយកណាដែលគ្មានសេនាសនៈ តែគេប្រគេនតែបច្ច័យសុទ្ធសាធ ការកាន់យកបច្ច័យរបស់ទាយកទាំងនោះ ក្នុងសេនាសនៈដែលគ្មានសំពត់វស្សាវាសិកៈ ក៏គួរដែរ។

မနုဿာ ထူပံ ကတွာ ဝဿာဝါသိကံ ဂါဟာပေန္တိ, ထူပေါ နာမ အသေနာသနံ, တဿ သမီပေ ရုက္ခေ ဝါ မဏ္ဍပေ ဝါ ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဂါဟာပေတဗ္ဗံ. တေန ဘိက္ခုနာ စေတိယံ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗံ. ဗောဓိရုက္ခဗောဓိဃရအာသနဃရသမ္မုဉ္ဇနိအဋ္ဋဒါရုအဋ္ဋဝစ္စကုဋိဒွါရကောဋ္ဌကပါနီယမာဠကဒန္တကဋ္ဌမာဠကေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဘောဇနသာလာ ပန သေနာသနမေဝ, တသ္မာ တံ ဧကဿ ဝါ ဗဟူနံ ဝါ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သဗ္ဗမိဒံ ဝိတ္ထာရေန မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

មនុស្សទាំងឡាយកាលសាងស្ដូបហើយ តែងឱ្យភិក្ខុកាន់យកសំពត់វស្សាវាសិកៈ ឯស្ដូប មិនមែនជាសេនាសនៈឡើយ គប្បីចងភ្ជាប់នឹងដើមឈើ ឬមណ្ឌបដែលនៅជិតស្ដូបនោះ ហើយឱ្យកាន់យកចុះ។ ភិក្ខុនោះគប្បីថែទាំព្រះចេតិយនោះ។ សូម្បីក្នុងដើមពោធិ៍ រោងពោធិ៍ រោងព្រះអាសនៈ ទីតម្កល់អំបោស ទីតម្កល់ឧស វច្ចកុដិ ច្រកទ្វារ រោងទឹកឆាន់ និងទីតម្កល់ឈើស្ទង់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ចំណែកឯរោងភត្ត តែងជាសេនាសនៈពិតប្រាកដ ព្រោះហេតុនោះ ការបែងចែករោងភត្តនោះសម្រាប់ភិក្ខុមួយអង្គក្តី សម្រាប់ភិក្ខុច្រើនអង្គក្តី ដើម្បីកាន់យក គឺគួរពិតមែន សេចក្តីសម្រេចទាំងអស់នេះ មានពោលទុកដោយពិស្តារក្នុងមហាបច្ចរីអដ្ឋកថា។

သေနာသနဂ္ဂါဟာပကေန ပန ပါဋိပဒအရုဏတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပုန အရုဏံ န ဘိဇ္ဇတိ တာဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ, ဣဒဉှိ သေနာသနဂ္ဂါဟဿ ခေတ္တံ. သစေ [Pg.72] ပါတောဝ ဂါဟိတေ သေနာသနေ အညော ဝိတက္ကစာရိကော ဘိက္ခု အာဂန္တွာ သေနာသနံ ယာစတိ, ‘‘ဂဟိတံ, ဘန္တေ, သေနာသနံ, ဝဿူပဂတော သံဃော, ရမဏီယော ဝိဟာရော, ရုက္ခမူလာဒီသု ယတ္ထ ဣစ္ဆထ တတ္ထ ဝသထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဝဿူပဂတေဟိ အန္တောဝဿေ နိဗဒ္ဓဝတ္တံ ဌပေတွာ ဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ ‘‘သမ္မုဉ္ဇနိယော ဗန္ဓထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ. သုလဘာ စေ ဒဏ္ဍကာ စေဝ သလာကာယော စ ဟောန္တိ, ဧကေကေန ဆ ပဉ္စ မုဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနိယော, ဒွေ တိဿော ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနိယော ဝါ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ. ဒုလ္လဘာ စေ ဟောန္တိ, ဒွေ တိဿော မုဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနိယော ဧကာ ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနီ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ. သာမဏေရေဟိ ပဉ္စ ပဉ္စ ဥက္ကာ ကောဋ္ဋေတဗ္ဗာ. ဝသနဋ္ဌာနေ ကသာဝပရိဘဏ္ဍံ ကာတဗ္ဗံ.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុអ្នកឱ្យកាន់យកសេនាសនៈ គប្បីឱ្យកាន់យកចាប់តាំងពីអរុណរះនៃថ្ងៃប៉ាដិបទ រហូតដល់អរុណនៃថ្ងៃបន្ទាប់មិនទាន់រះឡើង ព្រោះថានេះជាខេត្តនៃការកាន់យកសេនាសនៈ។ ប្រសិនបើកាលដែលឱ្យកាន់យកសេនាសនៈតាំងពីព្រលឹមហើយ មានភិក្ខុដទៃជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការត្រិះរិះ និមន្តមកដល់ហើយសុំសេនាសនៈ គប្បីប្រាប់ភិក្ខុនោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សេនាសនៈត្រូវបានកាន់យកហើយ សង្ឃក៏បានចូលចាំវស្សាហើយ វិហារនេះជាទីគួរត្រេកអរណាស់ សូមលោកម្ចាស់ស្នាក់នៅក្នុងទីទាំងឡាយមានគល់ឈើជាដើម តាមដែលលោកម្ចាស់ប្រាថ្នាចុះ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលចាំវស្សាហើយ ក្នុងរវាងវស្សា គប្បីលើកលែងនូវនិពន្ធវត្តចេញ ហើយប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលចាំវស្សាថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចងអំបោសចុះ»។ ប្រសិនបើដងអំបោស និងធាងអំបោសងាយរកបាន ភិក្ខុមួយអង្គៗគប្បីចងអំបោសដងខ្លី ៥ ឬ ៦ បាច់ ឬចងអំបោសដងវែង ២ ឬ ៣ ដង។ ប្រសិនបើក្ររកបាន គប្បីចងអំបោសដងខ្លី ២ ឬ ៣ បាច់ និងអំបោសដងវែង ១ ដង។ ពួកសាមណេរគប្បីកាត់គប់ភ្លើង ៥ ៗ ដើម។ គប្បីធ្វើកសាវបរិភណ្ឌ (ការលាបពណ៌ទឹកអម្ពរ) ក្នុងទីស្នាក់នៅ។

ဝတ္တံ ကရောန္တေဟိ ပန ‘‘န ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ, န ဥဒ္ဒိသာပေတဗ္ဗံ, န သဇ္ဈာယော ကာတဗ္ဗော, န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗံ, န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ, န နိဿယော ဒါတဗ္ဗော, န ဓမ္မသဝနံ ကာတဗ္ဗံ, သဗ္ဗေဝ ဟိ ဧတေ ပပဉ္စာ. နိပ္ပပဉ္စာ ဟုတွာ သမဏဓမ္မမေဝ ကရိဿာမာ’’တိ ဝါ ‘‘သဗ္ဗေ တေရသ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယန္တု, သေယျံ အကပ္ပေတွာ ဌာနစင်္ကမေဟိ ဝီတိနာမေန္တု, မူဂဗ္ဗတံ ဂဏှန္တု, သတ္တာဟကရဏီယေန ဂတာပိ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ လဘန္တူ’’တိ ဝါ ဧဝရူပံ အဓမ္မိကဝတ္တံ န ကာတဗ္ဗံ. ဧဝံ ပန ကာတဗ္ဗံ – ပရိယတ္တိဓမ္မော နာမ တိဝိဓမ္ပိ သဒ္ဓမ္မံ ပတိဋ္ဌာပေတိ; တသ္မာ သက္ကစ္စံ ဥဒ္ဒိသထ, ဥဒ္ဒိသာပေထ, သဇ္ဈာယံ ကရောထ, ပဓာနဃရေ ဝသန္တာနံ သံဃဋ္ဋနံ အကတွာ အန္တောဝိဟာရေ နိသီဒိတွာ ဥဒ္ဒိသထ, ဥဒ္ဒိသာပေထ, သဇ္ဈာယံ ကရောထ, ဓမ္မသဝနံ သမိဒ္ဓံ ကရောထ, ပဗ္ဗာဇေန္တာ သောဓေတွာ ပဗ္ဗာဇေထ, သောဓေတွာ ဥပသမ္ပာဒေထ, သောဓေတွာ နိဿယံ ဒေထ, ဧကောပိ ဟိ ကုလပုတ္တော ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ သကလသာသနံ ပတိဋ္ဌာပေတိ, အတ္တနော ထာမေန ယတ္တကာနိ သက္ကောထ တတ္တကာနိ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယထ. အန္တောဝဿံ နာမေတံ သကလဒိဝသံ ရတ္တိယာ စ ပဌမပစ္ဆိမယာမေသု အပ္ပမတ္တေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဝီရိယံ အာရဘိတဗ္ဗံ. ပေါရာဏကမဟာထေရာပိ သဗ္ဗပလိဗောဓေ ဆိန္ဒိတွာ အန္တောဝဿေ ဧကစာရိကဝတ္တံ ပူရယိံသု, ဘဿေ မတ္တံ ဇာနိတွာ ဒသဝတ္ထုကကထံ ဒသအသုဘဒသာနုဿတိအဋ္ဌတိံသာရမ္မဏကထဉ္စ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, အာဂန္တုကာနံ ဝတ္တံ ကာတုံ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂတာနံ အပလောကေတွာ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧဝရူပံ ဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយកាលធ្វើនូវកិច្ចវត្ត មិនត្រូវសំដែងធម៌ មិនត្រូវឲ្យគេសំដែងធម៌ មិនត្រូវធ្វើការស្វាធ្យាយ មិនត្រូវឲ្យបព្វជ្ជា មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទា មិនត្រូវឲ្យនិស្ស័យ មិនត្រូវធ្វើការស្តាប់ធម៌ឡើយ ព្រោះថា កិច្ចការទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែជាបបញ្ចធម៌ (គ្រឿងយឺតយូរ)។ យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនមានបបញ្ចធម៌ ហើយធ្វើនូវសមណធម៌តែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ឬថា ភិក្ខុទាំងអស់ចូរဆមាទាននូវធុតង្គទាំង ១៣ មិនត្រូវសម្រេចការដេកឡើយ ចូរឲ្យកាលកន្លងទៅដោយការឈរនិងការចង្ក្រមចុះ ចូរប្រព្រឹត្តនូវមូគវ័ត (វត្តរបស់មនុស្សគរ) សូម្បីភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយសត្តាហករណីយកិច្ច ក៏ចូរទទួលបាននូវភណ្ឌៈដែលត្រូវបែងចែកចុះ កិច្ចសន្យាដ៏មិនជាធម៌មានសភាពយ៉ាងនេះ មិនត្រូវធ្វើឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាយ៉ាងនេះវិញថា ព្រះបរិយត្តិធម៌ តែងតម្កល់ទុកនូវព្រះសទ្ធម៌ សូម្បីទាំង ៣ ប្រការ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយចូរសំដែង ចូរឲ្យគេសំដែង ចូរធ្វើការស្វាធ្យាយដោយគោរពចុះ កាលមិនធ្វើការរំខានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងផ្ទះជាទីតាំងមាំ (បធានឃរៈ) ចូរអង្គុយនៅក្នុងវិហារ ហើយសំដែង ឲ្យគេសំដែង ធ្វើការស្វាធ្យាយចុះ ចូរធ្វើការស្តាប់ធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ចុះ កាលនឹងឲ្យបព្វជ្ជា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យបព្វជ្ជា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវពិនិត្យឲ្យស្អាតសិនសឹមឲ្យនិស្ស័យ ព្រោះថា សូម្បីកុលបុត្រម្នាក់ បាននូវបព្វជ្ជា និងឧបសម្បទាហើយ តែងតម្កល់ទុកនូវព្រះសាសនាទាំងមូលបាន អ្នកទាំងឡាយអាចសមាទាននូវធុតង្គទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មាន ដោយកម្លាំងរបស់ខ្លួន ចូរဆមាទាននូវធុតង្គមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះចុះ។ ឈ្មោះថាការចូលវស្សានេះ ភិក្ខុត្រូវជាអ្នកមិនប្រមាថ អស់ថ្ងៃទាំងពួងផង ក្នុងបឋមយាមនិងបច្ឆិមយាមនៃរាត្រីផង ត្រូវប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម។ សូម្បីព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាល ក៏បានកាត់នូវបលិពោធទាំងពួង ហើយបំពេញនូវឯកចារិកវត្តក្នុងវស្សា ភិក្ខុដឹងប្រមាណក្នុងពាក្យសំដី ហើយគួរពោលនូវទសវត្ថុកថា និងអសុភកថា ១០ អនុស្សតិកថា ១០ និងកថាដែលប្រកបដោយអារម្មណ៍ ៣៨ គួរធ្វើនូវវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈទាំងឡាយ គួរលាហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលទៅដោយសត្តាហករណីយកិច្ច ភិក្ខុគប្បីធ្វើនូវកិច្ចវត្តមានសភាពយ៉ាងនេះ។

အပိစ [Pg.73] ဘိက္ခူ ဩဝဒိတဗ္ဗာ – ‘‘ဝိဂ္ဂါဟိကပိသုဏဖရုသဝစနာနိ မာ ဝဒထ, ဒိဝသေ ဒိဝသေ သီလာနိ အာဝဇ္ဇေန္တာ စတုရာရက္ခံ အဟာပေန္တာ မနသိကာရဗဟုလာ ဝိဟရထာ’’တိ. ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဝတ္တံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ, စေတိယံ ဝါ ဗောဓိံ ဝါ ဝန္ဒန္တေန ဂန္ဓမာလံ ဝါ ပူဇေန္တေန ပတ္တံ ဝါ ထဝိကာယ ပက္ခိပန္တေန န ကထေတဗ္ဗံ, ဘိက္ခာစာရဝတ္တံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘‘အန္တောဂါမေ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္စယသညုတ္တကထာ ဝါ ဝိသဘာဂကထာ ဝါ န ကထေတဗ္ဗာ, ရက္ခိတိန္ဒြိယေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ခန္ဓကဝတ္တဉ္စ သေခိယဝတ္တဉ္စ ပူရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝရူပါ ဗဟုကာပိ နိယျာနိကကထာ အာစိက္ခိတဗ္ဗာတိ.

មួយវិញទៀត គប្បីទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយថា «អ្នកទាំងឡាយកុំនិយាយនូវពាក្យទាស់ទែង ពាក្យញុះញង់ និងពាក្យទ្រគោះបោះបោកឡើយ កាលពិចារណានូវសីលទាំងឡាយរាល់ៗថ្ងៃ មិនឲ្យសាបសូន្យនូវចតុរារក្ខធម៌ ចូរជាអ្នកមានការធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យច្រើន ហើយនៅចុះ»។ គប្បីប្រាប់នូវទន្តកដ្ឋវត្ត (វត្តនៃការទំពារឈើស្ទង់) ភិក្ខុកាលថ្វាយបង្គំព្រះចេតិយ ឬព្រះស្រីមហាពោធិ៍ក្តី កាលបូជានូវគ្រឿងក្រអូបនិងកម្រងផ្កាក្តី កាលដាក់នូវသបាត្រទៅក្នុងថង់ក្តី មិនត្រូវនិយាយឡើយ គប្បីប្រាប់នូវបិណ្ឌចារិកវត្តថា «ក្នុងខាងក្នុងភូមិ មិនត្រូវនិយាយនូវពាក្យដែលប្រកបដោយបច្ច័យក្តី នូវពាក្យដែលមិនសមគួរ (វិសភាគកថា) ក្តី ជាមួយមនុស្សទាំងឡាយឡើយ ត្រូវជាអ្នកមានឥន្ទ្រិយរក្សាហើយ ត្រូវបំពេញនូវខន្ធកវត្ត និងសេក្ខិយវត្តផង» គប្បីប្រាប់នូវនិយ្យានិកកថាមានសភាពយ៉ាងនេះ សូម្បីច្រើនប្រការ។

ပစ္ဆိမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ပန သစေ ကာလံ ဃောသေတွာ သန္နိပတိတေ သံဃေ ကောစိ ဒသဟတ္ထံ ဝတ္ထံ အာဟရိတွာ ဝဿာဝါသိကံ ဒေတိ, အာဂန္တုကော သစေ ဘိက္ခု သံဃတ္ထေရော ဟောတိ, တဿ ဒါတဗ္ဗံ. နဝကော စေ ဟောတိ, သမ္မတေန ဘိက္ခုနာ သံဃတ္ထေရော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘သစေ ဘန္တေ ဣစ္ဆထ, ပဌမဘာဂံ မုဉ္စိတွာ ဣဒံ ဝတ္ထံ ဂဏှထာ’’တိ, အမုဉ္စန္တဿ န ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပန ပုဗ္ဗေ ဂါဟိတံ မုဉ္စိတွာ ဂဏှာတိ, ဒါတဗ္ဗံ. ဧတေနေဝုပါယေန ဒုတိယတ္ထေရတော ပဋ္ဌာယ ပရိဝတ္တေတွာ ပတ္တဋ္ဌာနေ အာဂန္တုကဿ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပဌမဝဿူပဂတာ ဒွေ တီဏိ စတ္တာရိ ပဉ္စ ဝါ ဝတ္ထာနိ အလတ္ထုံ, လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဧတေနေဝုပါယေန ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ယာဝ အာဂန္တုကဿ သမကံ ဟောတိ, တာဝ ဒါတဗ္ဗံ. တေန ပန သမကေ လဒ္ဓေ အဝသိဋ္ဌော အနုဘာဂေါ ထေရာသနေ ဒါတဗ္ဗော. ပစ္စုပ္ပန္နေ လာဘေ သတိ ဌိတိကာယ ဂါဟေတုံ ကတိကံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងថ្ងៃចូលបច្ឆិមិកវស្សា បើសិនជាកាលដែលសង្ឃប្រកាសប្រាប់វេលាហើយប្រជុំគ្នា ទាយកណាម្នាក់នាំយកនូវសំពត់មានប្រវែង ១០ ហត្ថ មកប្រគល់ឲ្យជាវស្សាវាសិកភណ្ឌ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះជាព្រះសង្ឃត្ថេរ គប្បីប្រគល់សំពត់នោះដល់លោក។ បើលោកជាភិក្ខុខ្ចី ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតហើយ គប្បីជម្រាបសួរព្រះសង្ឃត្ថេរថា «បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន បើលោកម្ចាស់ប្រាថ្នា សូមលះបង់នូវចំណែកដំបូង ហើយទទួលយកនូវសំពត់នេះចុះ» កាលលោកមិនលះបង់ចំណែកចាស់ មិនត្រូវប្រគល់ឲ្យឡើយ។ បើលោកលះបង់ចំណែកដែលបានទទួលមុននោះ ហើយទទួលយកសំពត់នេះ គប្បីប្រគល់ឲ្យចុះ។ ដោយឧបាយនេះឯង គប្បីផ្លាស់ប្តូរតាំងពីព្រះថេរៈលំដាប់ទី ២ ទៅ ហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈក្នុងទីដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួន។ បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលបុរិមិកវស្សា បានទទួលសំពត់ ២ ៣ ៤ ឬ ៥ ផ្ទាំង គប្បីឲ្យលោកលះបង់នូវសំពត់ដែលបានហើយៗ ដោយឧបាយនេះឯង ហើយប្រគល់ឲ្យដរាបណាបានចំណែកស្មើគ្នាដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈ។ កាលបើភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះបានចំណែកស្មើគ្នាហើយ ចំណែកដែលនៅសល់ (អនុភាគ) គប្បីប្រគល់ទៅក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ កាលបើលាភកើតឡើងចំពោះមុខ គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាដើម្បីទទួលយកតាមលំដាប់។

သစေ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ, ဒွီသုပိ ဝဿူပနာယိကာသု ဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခာယ ကိလမန္တာ ‘‘အာဝုသော, ဣဓ ဝသန္တာ သဗ္ဗေဝ ကိလမာမ, သာဓု ဝတ ဒွေဘာဂါ ဟောမ, ယေသံ ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနာနိ အတ္ထိ, တေ တတ္ထ ဝသိတွာ ပဝါရဏာယ အာဂန္တွာ အတ္တနော ပတ္တံ ဝဿာဝါသိကံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသု ယေ တတ္ထ ဝသိတွာ ပဝါရဏာယ အာဂစ္ဆန္တိ, တေသံ အပလောကေတွာ ဝဿာဝါသိကံ ဒါတဗ္ဗံ. သာဒိယန္တာပိ ဟိ တေ နေဝ ဝဿာဝါသိကဿ သာမိနော, ခီယန္တာပိ စ အာဝါသိကာ နေဝ အဒါတုံ လဘန္တိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘ကတိကဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ – ‘သဗ္ဗေသံ နော ဣဓ ယာဂုဘတ္တံ နပ္ပဟောတိ, သဘာဂဋ္ဌာနေ ဝသိတွာ အာဂစ္ဆထ, တုမှာကံ ပတ္တံ ဝဿာဝါသိကံ လဘိဿထာ’တိ. တဉ္စေ ဧကော ပဋိဗာဟတိ, သုပဋိဗာဟိတံ; နော စေ [Pg.74] ပဋိဗာဟတိ, ကတိကာ သုကတာ. ပစ္ဆာ တေသံ တတ္ထ ဝသိတွာ အာဂတာနံ အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, အပလောကနကာလေ ပဋိဗာဟိတုံ န လဗ္ဘတီ’’တိ. ပုနပိ ဝုတ္တံ – ‘‘သစေ ဝဿူပဂတေသု ဧကစ္စာနံ ဝဿာဝါသိကေ အပါပုဏန္တေ ဘိက္ခူ ကတိကံ ကရောန္တိ – ‘ဆိန္နဝဿာနံ ဝဿာဝါသိကဉ္စ ဣဒါနိ ဥပ္ပဇ္ဇနကဝဿာဝါသိကဉ္စ ဣမေသံ ဒါတုံ ရုစ္စတီ’တိ ဧဝံ ကတိကာယ ကတာယ ဂါဟိတသဒိသမေဝ ဟောတိ, ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နံ တေသမေဝ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ.

បើមានទុរភិក្សកើតឡើង ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលវស្សាក្នុងថ្ងៃចូលវស្សាទាំងពីរ លំបាកដោយសារបិណ្ឌបាត ពោលថា «អាវុសោទាំងឡាយ កាលយើងទាំងអស់គ្នានៅក្នុងទីនេះ តែងតែលំបាក គួរតែយើងចែកជាពីរភាគចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាមានទីកន្លែងដែលញាតិ ឬអ្នកបវារណាទុកហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះចូរទៅនៅក្នុងទីនោះ ហើយសឹមត្រឡប់មកក្នុងថ្ងៃបវារណា ដើម្បីទទួលយកនូវចំណែកវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួនចុះ» ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលទៅនៅក្នុងទីនោះ ហើយត្រឡប់មកវិញក្នុងថ្ងៃបវារណា គប្បីលាសង្ឃហើយប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌដល់ភិក្ខុទាំងនោះចុះ។ ព្រោះថា សូម្បីភិក្ខុទាំងនោះត្រេកអរ ក៏មិនមែនជាម្ចាស់នៃវស្សាវាសិកភណ្ឌនោះឡើយ ហើយសូម្បីភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាសខឹងសម្បារ ក៏មិនអាចនឹងមិនប្រគល់ឲ្យបានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងគម្ពីរកុរុន្ទី លោកពោលថា «គប្បីធ្វើកិច្ចសន្យាថា 'យាគូនិងភត្តនៅក្នុងទីនេះ មិនល្មមដល់ពួកយើងទាំងអស់គ្នាឡើយ ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅនៅក្នុងទីកន្លែងដែលសមគួរ ហើយសឹមត្រឡប់មកវិញចុះ អ្នកទាំងឡាយនឹងបាននូវចំណែកវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលដល់លំដាប់របស់ខ្លួន' បើភិក្ខុមួយរូបហាមឃាត់នូវកិច្ចសន្យានោះ ការဟាមឃាត់នោះឈ្មោះថាជាការဟាមឃាត់ល្អហើយ បើមិនហាមឃាត់ទេ កិច្ចសន្យានោះឈ្មោះថាធ្វើល្អហើយ។ ខាងក្រោយមក គប្បីលាសង្ឃហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះដែលទៅនៅក្នុងទីនោះហើយត្រឡប់មកវិញ ក្នុងវេលាលាសង្ឃ មិនអាចនឹងហាមឃាត់បានឡើយ»។ លោកពោលជាថ្មីទៀតថា «បើសិនជាកាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយចូលវស្សាហើយ ភិក្ខុខ្លះមិនបានទទួលវស្សាវាសិកភណ្ឌ ហើយភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើកិច្ចសន្យាថា 'តើការប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់ភិក្ខុអ្នកដាច់វស្សាផង វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលនឹងកើតឡើងក្នុងពេលឥឡូវនេះផង ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ជាទីពេញចិត្តដែរឬទេ?' កាលបើធ្វើកិច្ចសន្យាយ៉ាងនេះហើយ តែងមានសភាពដូចជាបានទទួលយកហើយដូច្នោះឯង វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលកើតឡើងរឿយៗ គប្បីប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះឯង»។

တေမာသံ ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတွာ ဝိဟာရမဂ္ဂစေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏာနိ ဇဂ္ဂိတွာ ဗောဓိရုက္ခေ ဥဒကံ သိဉ္စိတွာ ပက္ကန္တောပိ ဝိဗ္ဘန္တောပိ ဝဿာဝါသိကံ လဘတိယေဝ. ဘတိနိဝိဋ္ဌဉှိ တေန ကတံ. သံဃိကံ ပန အပလောကနကမ္မံ ကတွာ ဂါဟိတံ အန္တောဝဿေ ဝိဗ္ဘန္တောပိ လဘတေဝ. ပစ္စယဝသေန ဂါဟိတံ ပန န လဘတီတိ ဝဒန္တိ.

ភិក្ខុទោះបីតម្កល់ទុកនូវទឹកឆាន់អស់ត្រីមាស ថែទាំនូវផ្លូវដើរក្នុងវិហារ ទីលានចេតិយ និងទីលានពោធិ៍ ស្រោចទឹកត្រង់ដើមពោធិ៍ ទោះបីចៀសចេញទៅក្តី ទោះបីសឹកទៅក្តី ក៏គង់បានទទួលវស្សាវាសិកភណ្ឌដដែល ព្រោះថា កិច្ចការដែលលោកធ្វើនោះ ដូចជាការងារដែលបានតាំងទុកដោយឈ្នួល។ ម្យ៉ាងទៀត វស្សាវាសិកភណ្ឌជារបស់សង្ឃ ដែលលោកឲ្យទទួលយកដោយធ្វើអបលោកនកម្ម ទោះបីសឹកទៅក្នុងរវាងវស្សា ក៏គង់បានទទួលដដែល ប៉ុន្តែ លោកពោលថា វស្សាវាសិកភណ្ឌដែលលោកឲ្យទទួលយកដោយអំណាចនៃបច្ច័យ បើសឹកទៅក្នុងរវាងវស្សា មិនបានទទួលឡើយ។

သစေ ဝုတ္ထဝဿော ဒိသံဂမိကော ဘိက္ခု အာဝါသိကဿ ဟတ္ထတော ကိဉ္စိဒေဝ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ‘‘အသုကကုလေ မယှံ ဝဿာဝါသိကံ ပတ္တံ, တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ဂတဋ္ဌာနေ ဝိဗ္ဘမတိ, ဝဿာဝါသိကံ သံဃိကံ ဟောတိ. သစေ ပန မနုဿေ သမ္မုခါ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ဂစ္ဆတိ, လဘတိ. ‘‘ဣဒံ ဝဿာဝါသိကံ အမှာကံ သေနာသနေ ဝုတ္ထဘိက္ခုနော ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ, ယဿ ဂါဟိတံ တဿေဝ ဟောတိ. သစေ ပန သေနာသနသာမိကဿ ပိယကမျတာယ ပုတ္တဓီတာဒယော ဗဟူနိ ဝတ္ထာနိ အာဟရိတွာ ‘‘အမှာကံ သေနာသနေ ဒေမာ’’တိ ဒေန္တိ, တတ္ထ ဝဿူပဂတဿ ဧကမေဝ ဝတ္ထံ ဒါတဗ္ဗံ, သေသာနိ သံဃိကာနိ ဟောန္တိ, ဝဿာဝါသိကဋ္ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. ဌိတိကာယ အသတိ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. သေနာသနေ ဝဿူပဂတံ ဘိက္ခုံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ဗဟူနိ ဝတ္ထာနိ အာဟရိတွာ ‘‘သေနာသနဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နေသုပိ ဧသေဝ နယော. သစေ ပန ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ‘‘ဧတဿ ဘိက္ခုနော ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, တဿေဝ ဟောန္တိ.

បើភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សារួចហើយ បម្រុងនឹងដើរផ្លូវទៅកាន់ទិសផ្សេង ទទួលយកនូវកប្បិយភណ្ឌៈបន្តិចបន្តួចពីដៃរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាស ហើយពោលថា «វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់ខ្ញុំ ដល់លំដាប់ក្នុងត្រកូលឯណោះ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកនូវសំពត់នោះចុះ» ហើយបើសឹកទៅក្នុងទីដែលខ្លួនទៅដល់ វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងជារបស់សង្ឃ។ តែបើលោកឲ្យមនុស្សទាំងឡាយទទួលដឹងឮចំពោះមុខ ហើយសឹមទៅ លោកគង់បានទទួល។ កាលបើទាយកពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌនេះ ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ» វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ ជារបស់ភិក្ខុរូបណាដែលលោកឲ្យទទួលយក គឺជារបស់ភិក្ខុរូបនោះឯង។ ម្យ៉ាងទៀត បើកូនប្រុសកូនស្រីជាដើម ព្រោះចង់បានសេចក្តីស្រឡាញ់ពីម្ចាស់សេនាសនៈ នាំយកសំពត់ជាច្រើនមកប្រគល់ឲ្យដោយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ» ក្នុងសំពត់ទាំងនោះ គប្បីប្រគល់សំពត់តែមួយផ្ទាំងប៉ុណ្ណោះ ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សា សំពត់ដែលនៅសល់ តែងជារបស់សង្ឃ គប្បីឲ្យទទួលយកតាមលំដាប់នៃវស្សាវាសិកភណ្ឌ។ កាលបើគ្មានលំដាប់ទេ គប្បីឲ្យទទួលយកតាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ សូម្បីក្នុងសំពត់ទាំងឡាយដែលាយកនាំមកប្រគល់ឲ្យដោយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនដល់សេនាសនៈ» ព្រោះសេចក្តីជ្រះថ្លាដែលកើតឡើងដោយអាស្រ័យភិក្ខុអ្នកនៅចាំវស្សាក្នុងសេនាសនៈ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះឯង។ តែបើទាយកដាក់ទុកក្បែរជើង ហើយពោលថា «យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនដល់ភិក្ខុរូបនេះ» សំពត់ទាំងនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុរូបនោះឯង។

ဧကဿ ဂေဟေ ဒွေ ဝဿာဝါသိကာနိ – ပဌမဘာဂေါ သာမဏေရဿ ဂါဟိတော ဟောတိ, ဒုတိယော ထေရာသနေ. သော ဧကံ ဒသဟတ္ထံ, ဧကံ အဋ္ဌဟတ္ထံ သာဋကံ ပေသေတိ ‘‘ဝဿာဝါသိကံ ပတ္တဘိက္ခူနံ ဒေထာ’’တိ ဝိစိနိတွာ ဝရဘာဂံ သာမဏေရဿ ဒတွာ အနုဘာဂေါ ထေရာသနေ ဒါတဗ္ဗော. သစေ ပန ဥဘောပိ ဃရံ နေတွာ ဘောဇေတွာ သယမေဝ ပါဒမူလေ ဌပေတိ, ယံ ယဿ ဒိန္နံ, တဒေဝ တဿ ဟောတိ.

ក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកម្នាក់ មានវស្សាវាសិកភណ្ឌ ២ ផ្ទាំង ចំណែកទីមួយ លោកឲ្យទទួលយកសម្រាប់សាមណេរ ចំណែកទីពីរ ក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ ទាយកនោះបញ្ជូនទៅនូវសំពត់មានប្រវែង ១០ ហត្ថ ១ ផ្ទាំង សំពត់មានប្រវែង ៨ ហត្ថ ១ ផ្ទាំង ដោយពាក្យថា «សូមប្រគល់វស្សាវាសិកភណ្ឌ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់លំដាប់ចុះ» គប្បីជ្រើសរើសយកចំណែកដ៏ល្អប្រគល់ឲ្យដល់សាមណេរ ហើយចំណែកបន្ទាប់ គប្បីប្រគល់ទៅក្នុងអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈ។ តែបើទាយកនាំលោកទាំងពីរទៅកាន់ផ្ទះ ហើយប្រគេនចង្ហាន់រួច ដាក់ទុកក្បែរជើងដោយខ្លួនឯង សំពត់ណាដែលប្រគេនដល់រូបណា សំពត់នោះឯង តែងជារបស់រូបនោះ។

ဣတော [Pg.75] ပရံ မဟာပစ္စရိယံ အာဂတနယော ဟောတိ – ‘‘ဧကဿ ဃရေ ဒဟရသာမဏေရဿ ဝဿာဝါသိကံ ပါပုဏာတိ, သော စေ ပုစ္ဆတိ – ‘အမှာကံ ဝဿာဝါသိကံ ကဿ ပတ္တ’န္တိ, ‘သာမဏေရဿာ’တိ အဝတွာ ‘ဒါနကာလေ ဇာနိဿသီ’တိ ဝတွာ ဒါနဒိဝသေ ဧကံ မဟာထေရံ ပေသေတွာ နီဟရာပေတဗ္ဗံ. သစေ ယဿ ဝဿာဝါသိကံ ပတ္တံ, သော ဝိဗ္ဘမတိ ဝါ ကာလံ ဝါ ကရောတိ, မနုဿာ စေ ပုစ္ဆန္တိ – ‘ကဿ အမှာကံ ဝဿာဝါသိကံ ပတ္တ’န္တိ, တေသံ ယထာဘူတံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. သစေ တေ ဝဒန္တိ – ‘တုမှာကံ ဒေမာ’တိ, တဿ ဘိက္ခုနော ပါပုဏာတိ. အထ သံဃဿ ဝါ ဂဏဿ ဝါ ဒေန္တိ, သံဃဿ ဝါ ဂဏဿ ဝါ ပါပုဏာတိ. သစေ ဝဿူပဂတာ သုဒ္ဓပံသုကူလိကာယေဝ ဟောန္တိ, အာနေတွာ ဒိန္နံ ဝဿာဝါသိကံ သေနာသနပရိက္ခာရံ ဝါ ကတွာ ဌပေတဗ္ဗံ, ဗိမ္ဗောဟနာဒီနိ ဝါ ကာတဗ္ဗာနီ’’တိ. ဣဒံ နေဝါသိကဝတ္တံ.

តទៅនេះ ជាលំដាប់ដែលមកក្នុងគម្ពីរមហាបច្ចរី «ក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកម្នាក់ វស្សាវាសិកភណ្ឌដល់លំដាប់ដល់សាមណេរតូច បើទាយកនោះសួរថា 'វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់យើងខ្ញុំ ដល់លំដាប់ដល់លោកម្ចាស់រូបណា?' មិនត្រូវប្រាប់ថា 'ដល់សាមណេរ' ឡើយ គប្បីប្រាប់ថា 'ដល់ពេលប្រគល់សំពត់ អ្នកនឹងដឹងឯងហើយ' ហើយក្នុងថ្ងៃប្រគល់សំពត់ គប្បីបញ្ជូនព្រះមហាថេរៈមួយរូបទៅ ដើម្បីឲ្យនាំយកមក។ បើភិក្ខុរូបណាដែលវស្សាវាសិកភណ្ឌដល់លំដាប់ដល់លោក លោកសឹកទៅក្តី ឬធ្វើមរណកាលទៅក្តី បើមនុស្សទាំងឡាយសួរថា 'វស្សាវាសិកភណ្ឌរបស់យើងខ្ញុំ ដល់លំដាប់ដល់លោកម្ចាស់រូបណា?' គប្បីប្រាប់ដល់មនុស្សទាំងនោះតាមពិត។ បើមនុស្សទាំងនោះពោលថា 'យើងខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ' វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងដល់ដល់ភិក្ខុរូបនោះ។ មួយវិញទៀត បើគេប្រគល់ជូនដល់សង្ឃ ឬដល់គណៈ វស្សាវាសិកភណ្ឌនោះ តែងដល់ដល់សង្ឃ ឬដល់គណៈ។ បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅចាំវស្សា សុទ្ធតែជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវបង្សុកូលិកធុតង្គតែម្យ៉ាង គប្បីធ្វើនូវវស្សាវាសិកភណ្ឌដែលគេនាំមកប្រគេននោះ ឲ្យជាគ្រឿងសេនាសនបរិក្ខារ ហើយតម្កល់ទុក ឬគប្បីធ្វើជាខ្នើយជាដើមចុះ» នេះជាវត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងអាវាស។

သေနာသနဂ္ဂါဟကထာ နိဋ္ဌိတာ.

កថាជាគ្រឿងពោលអំពីការទទួលយកសេនាសនៈ ចប់ហើយ។

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာ

ឧបនន្ទវត្ថុកថា

၃၁၉. ဥပနန္ဒဝတ္ထုသ္မိံ – တတ္ထ တယာ မောဃပုရိသ ဂဟိတံ ဣဓ မုတ္တံ, ဣဓ တယာ ဂဟိတံ တတြ မုတ္တန္တိ ဧတ္ထ အယမတ္ထော – ယံ တယာ တတ္ထ သေနာသနံ ဂဟိတံ, တံ တေ ဂဏှန္တေနေဝ ဣဓ မုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘ဣဓ ဒါနာဟံ, အာဝုသော, မုဉ္စာမီ’’တိ ဝဒန္တေန ပန တံ တတြာပိ မုတ္တံ. ဧဝံ တွံ ဥဘယတ္ထ ပရိဗာဟိရောတိ.

៣១៩. ក្នុងរឿងព្រះឧបនន្ទ ក្នុងពាក្យថា «មោឃបុរស សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនោះ ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ក្នុងទីនេះហើយ សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនេះ ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ក្នុងទីនោះហើយ» នេះ មានសេចក្តីអធិប្បាយយ៉ាងនេះថា សេនាសនៈណាដែលអ្នកឯងទទួលយកក្នុងទីនោះ កាលដែលអ្នកឯងកំពុងទទួលយកនូវសេនាសនៈនោះឯង ឈ្មោះថាសេនាសនៈក្នុងទីនេះ អ្នកឯងលះបង់ហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលដែលអ្នកឯងពោលថា «ម្នាលអាវុសោ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំលះបង់ក្នុងទីនេះហើយ» សេនាសនៈក្នុងទីនោះ ក៏ឈ្មោះថាអ្នកឯងលះបង់ហើយដែរ។ យ៉ាងនេះ អ្នកឯងឈ្មោះថាជាអ្នកសូន្យសេនាសនៈក្នុងទីទាំងពីរ។

အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – ဂဟဏေန ဂဟဏံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, ဂဟဏေန အာလယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, အာလယေန ဂဟဏံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, အာလယေန အာလယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. ကထံ? ဣဓေကစ္စော ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ သေနာသနံ ဂဟေတွာ သာမန္တဝိဟာရံ ဂန္တွာ တတြာပိ ဂဏှာတိ, တဿ ဣမိနာ ဂဟဏေန ပုရိမံ ဂဟဏံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. အပရော ‘‘ဣဓ ဝသိဿာမီ’’တိ အာလယမတ္တံ ကတွာ သာမန္တဝိဟာရံ ဂန္တွာ တတ္ထ သေနာသနံ ဂဏှာတိ, တဿ ဣမိနာ ဂဟဏေန ပုရိမော အာလယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. ဧကော ‘‘ဣဓ ဝသိဿာမီ’’တိ သေနာသနံ ဝါ ဂဟေတွာ အာလယံ ဝါ ကတွာ သာမန္တဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘ဣဓေဝ ဒါနိ ဝသိဿာမီ’’တိ အာလယံ ကရောတိ, ဣစ္စဿ အာလယေန ဝါ ဂဟဏံ အာလယေန ဝါ အာလယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, သဗ္ဗတ္ထ ပစ္ဆိမေ [Pg.76] ဂဟဏေ ဝါ အာလယေ ဝါ တိဋ္ဌတိ. ယော ပန ‘‘ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ သေနာသနံ ဂဟေတွာ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆတိ, တဿ ဥပစာရသီမာတိက္ကမေ သေနာသနဂ္ဂါဟော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. ယဒိ ပန ‘‘တတ္ထ ဖာသု ဘဝိဿတိ, ဝသိဿာမိ; နော စေ, အာဂမိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ အဖာသုဘာဝံ ဉတွာ ပစ္စာဂစ္ဆတိ, ဝဋ္ဋတိ.

សេចក្តីវិនិច្ឆ័យក្នុងរឿងនេះមានដូចតទៅ៖ ការកាន់យកក្រោយ រមែងរំងាប់នូវការកាន់យកមុន, ការកាន់យកក្រោយ រមែងរំងាប់នូវសេចក្តីអាល័យមុន, សេចក្តីអាល័យក្រោយ រមែងរំងាប់នូវការកាន់យកមុន, សេចក្តីអាល័យក្រោយ រមែងរំងាប់នូវសេចក្តីអាល័យមុន។ តើដូចម្តេច? ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុខ្លះកាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលវស្សា ហើយទៅកាន់វត្តជិតខាង ក៏កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តនោះទៀត ការកាន់យកមុនរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារការកាន់យកក្រោយនេះ។ ភិក្ខុមួយរូបទៀត ធ្វើត្រឹមតែសេចក្តីអាល័យថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះ» ហើយទៅកាន់វត្តជិតខាង ក៏កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តនោះ សេចក្តីអាល័យមុនរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារការកាន់យកក្រោយនេះ។ ភិក្ខុមួយរូបទៀត គិតថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះ» ដូច្នេះហើយ កាន់យកសេនាសនៈក្តី ធ្វើសេចក្តីអាល័យក្តី រួចទៅកាន់វត្តជិតខាង ហើយធ្វើសេចក្តីអាល័យថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តនេះតែម្តង» ដូច្នេះ យ៉ាងនេះ ការកាន់យកក្តី សេចក្តីអាល័យមុនក្តី របស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅដោយសារសេចក្តីអាល័យក្រោយ ក្នុងវារៈទាំងពួងនេះ ភិក្ខុរមែងតាំងនៅក្នុងការកាន់យកក្រោយ ឬសេចក្តីអាល័យក្រោយប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកភិក្ខុណា កាន់យកសេនាសនៈក្នុងវត្តមួយ ហើយដើរទៅដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងនៅក្នុងវត្តដទៃ» ការកាន់យកសេនាសនៈរបស់ភិក្ខុនោះ រមែងរំងាប់ទៅក្នុងខណៈដែលកន្លងហួសឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុគិតថា «បើទីនោះសប្បាយ អាត្មាអញនឹងនៅ បើមិនសប្បាយទេ អាត្មាអញនឹងត្រឡប់មកវិញ» ដូច្នេះហើយទៅ លុះដឹងថាមិនសប្បាយ ក៏ត្រឡប់មកវិញ យ៉ាងនេះរមែងគួរ។

၃၂၀. တိဝဿန္တရေနာတိ ဧတ္ထ တိဝဿန္တရော နာမ ယော ဒွီဟိ ဝဿေဟိ မဟန္တတရော ဝါ ဒဟရတရော ဝါ ဟောတိ. ယော ပန ဧကေန ဝဿေန မဟန္တတရော ဝါ ဒဟရတရော ဝါ ဟောတိ, ယော ဝါ သမာနဝဿော, တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဣမေ သဗ္ဗေ ဧကသ္မိံ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ ဒွေ ဒွေ ဟုတွာ နိသီဒိတုံ လဘန္တိ. ယံ တိဏ္ဏံ ပဟောတိ, တံ သံဟာရိမံ ဝါ ဟောတု အသံဟာရိမံ ဝါ, တထာရူပေ အပိ ဖလကခဏ္ဍေ အနုပသမ္ပန္နေနာပိ သဒ္ဓိံ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

៣២០. ពាក្យថា «tivassantarena» ក្នុងអដ្ឋកថានេះ សំដៅយកភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ឬខ្ចីជាង ២ វស្សា ហៅថា «មានវស្សាខុសគ្នា ៣ វស្សា»។ ចំណែកភិក្ខុណាដែលមានវស្សាចាស់ជាង ឬខ្ចីជាង ១ វស្សា ឬមានវស្សាស្មើគ្នា ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ មិនបាច់និយាយដល់ទៅហើយ។ ភិក្ខុទាំងអស់នេះ រមែងបានដើម្បីអង្គុយរួមគ្នាពីរៗរូប លើគ្រែក្តី លើតាំងក្តី តែមួយបាន។ អាសនៈណាដែលល្មមសម្រាប់ភិក្ខុ ៣ រូបអង្គុយ អាសនៈនោះ ទោះជាគ្រឿងរំកិលបានក្តី រំកិលមិនបានក្តី សូម្បីតែបន្ទះក្តារដែលមានសភាពបែបនោះ ក៏គួរដើម្បីអង្គុយជាមួយអនុបសម្បន្នបានដែរ។

ဟတ္ထိနခကန္တိ ဟတ္ထိကုမ္ဘေ ပတိဋ္ဌိတံ; ဧဝံ ကတဿ ကိရေတံ နာမံ. သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂန္တိ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတြာနိ ကဝါဋာနိ မဉ္စပီဌာနိ တာလဝဏ္ဋာနိ သုဝဏ္ဏရဇတမယပါနီယဃဋပါနီယသရာဝါနိ ယံကိဉ္စိ စိတ္တကမ္မကတံ, သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ပါသာဒဿ ဒါသိဒါသံ ခေတ္တဝတ္ထုံ ဂေါမဟိံသံ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, ပါဋေက္ကံ ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ, ပါသာဒေ ပဋိဂ္ဂဟိတေ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. ဂေါနကာဒီနိ သံဃိကဝိဟာရေ ဝါ ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရေ ဝါ မဉ္စပီဌကေသု အတ္ထရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ. ဓမ္မာသနေ ပန ဂိဟိဝိကဋနိဟာရေန လဗ္ဘန္တိ, တတြာပိ နိပဇ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា «hatthinakhaka» គឺប្រាសាទដែលតាំងនៅលើទីដែលមានសណ្ឋានដូចជាក្បាលដំរី ឮថា ប្រាសាទដែលគេធ្វើបែបនោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះឯង។ ពាក្យថា «sabbaṃ pāsādaparibhogaṃ» គឺទ្វារទាំងឡាយដ៏វិចិត្រដោយមាស និងប្រាក់ជាដើម គ្រែ តាំង ផ្លិតស្លឹករឹត ក្អមទឹក និងផ្តិលទឹកដែលធ្វើដោយមាស និងប្រាក់ និងគ្រឿងគំនូរគំនូសណាមួយ ទាំងអស់នេះ រមែងគួរប្រើប្រាស់បាន។ ប្រសិនបើគេពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ សូមថ្វាយខ្ញុំស្រីខ្ញុំប្រុស ស្រែចម្ការ គោក្របី ដល់ប្រាសាទ» ដូច្នេះ កិច្ចនៃការទទួលដោយឡែកពីគ្នាមិនមានឡើយ កាលបើភិក្ខុទទួលយកប្រាសាទហើយ ក៏ឈ្មោះថាជាការទទួលយករបស់ទាំងនោះរួចជាស្រេចហើយ។ គ្រឿងលំអាប់មានកម្រាលរោមសត្វជាដើម ភិក្ខុមិនគួរក្រាលលើគ្រែ ឬតាំង ក្នុងវិហារជារបស់សង្ឃក្តី ក្នុងវិហារជារបស់បុគ្គលក្តី ហើយប្រើប្រាស់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ លើធម្មាសនៈ រមែងបានដើម្បីប្រើប្រាស់កម្រាលដែលពួកគ្រហស្ថធ្វើជាពិសេសបាន តែសូម្បីលើធម្មាសនៈនោះ ក៏មិនគួរដេកឡើយ។

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

រឿងព្រះឧបនន្ទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာ

រឿងអវិស្សជ្ជិយវត្ថុ

၃၂၁. ပဉ္စိမာနီတိ ရာသိဝသေန ပဉ္စ, သရူပဝသေန ပနေတာနိ ဗဟူနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ အာရာမော နာမ ပုပ္ဖာရာမော ဝါ ဖလာရာမော ဝါ. အာရာမဝတ္ထု နာမ တေသံယေဝ အာရာမာနံ အတ္ထာယ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဌပိတောကာသော; တေသု ဝါ အာရာမေသု ဝိနဋ္ဌေသု တေသံ ပေါရာဏကဘူမိဘာဂေါ. ဝိဟာရော နာမ ယံကိဉ္စိ ပါသာဒါဒိသေနာသနံ. ဝိဟာရဝတ္ထု နာမ တဿ ပတိဋ္ဌာနောကာသော. မဉ္စော နာမ – မသာရကော, ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓေါ, ကုဠီရပါဒကော အာဟစ္စပါဒကောတိ ဣမေသံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာနံ စတုန္နံ မဉ္စာနံ အညတရော[Pg.77]. ပီဌံ နာမ မသာရကာဒီနံယေဝ စတုန္နံ ပီဌာနံ အညတရံ. ဘိသိ နာမ ဥဏ္ဏဘိသိအာဒီနံ ပဉ္စန္နံ အညတရာ. ဗိမ္ဗောဟနံ နာမ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ ဗိမ္ဗောဟနာနံ အညတရံ. လောဟကုမ္ဘီ နာမ ကာဠလောဟေန ဝါ တမ္ဗလောဟေန ဝါ ယေန ကေနစိ လောဟေန ကတာ ကုမ္ဘီ. လောဟဘာဏကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန ဘာဏကန္တိ အရဉ္ဇရော ဝုစ္စတိ. ဝါရကောတိ ဃဋော. ကဋာဟံ ကဋာဟမေဝ. ဝါသိအာဒီသု ဝလ္လိအာဒီသု စ ဒုဝိညေယျံ နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ –

៣២១. ពាក្យថា «pañcimāni» គឺមាន ៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃពួក ប៉ុន្តែបើពោលដោយសរុបជាលក្ខណៈបុគ្គល វត្ថុទាំងនេះមានច្រើនយ៉ាងណាស់។ ក្នុងវត្ថុទាំងនោះ ទីដែលហៅថា «អារាម» គឺសួនផ្កាក្តី សួនផ្លែឈើក្តី។ ទីដែលហៅថា «ដីអារាម» គឺទីកន្លែងដែលគេកំណត់ទុកសម្រាប់អារាមទាំងនោះ ឬកាលបើអារាមទាំងនោះវិនាសទៅហើយ ក៏ជាចំណែកដីចាស់របស់អារាមទាំងនោះ។ ទីដែលហៅថា «វិហារ» គឺសេនាសនៈណាមួយ មានប្រាសាទជាដើម។ ទីដែលហៅថា «ដីវិហារ» គឺទីកន្លែងជាទីតាំងនៃវិហារនោះ។ ទីដែលហៅថា «គ្រែ» គឺគ្រែណាមួយក្នុងចំណោមគ្រែទាំង ៤ ប្រភេទដែលបានពោលមកហើយខាងដើម គឺគ្រែមានមេលេចចាក់ទម្លុះជើង គ្រែមានមេវាយខ្ទាស់ជើង គ្រែមានជើងដូចជាជើងក្តាម និងគ្រែមានជើងដោតភ្ជាប់នឹងមេ។ ទីដែលហៅថា «តាំង» គឺតាំងណាមួយក្នុងចំណោមតាំងទាំង ៤ ប្រភេទ មានតាំងមសារកៈជាដើមនោះឯង។ ទីដែលហៅថា «ពូក» គឺពូកណាមួយក្នុងចំណោមពូកទាំង ៥ ប្រភេទ មានពូករោមសត្វជាដើម។ ទីដែលហៅថា «ខ្នើយ» គឺខ្នើយណាមួយក្នុងចំណោមខ្នើយដែលមានសភាពដូចដែលបានពោលមកហើយ។ ទីដែលហៅថា «ឆ្នាំងលោហៈ» គឺឆ្នាំងដែលធ្វើដោយដែកខ្មៅក្តី ស្ពាន់ក្រហមក្តី ឬលោហៈណាមួយក្តី។ សូម្បីក្នុងភាជន៍លោហៈជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ក្នុងភាជន៍ទាំងនោះ ពាក្យថា «ភាណកៈ» សំដៅយកពាងទឹកធំ។ ពាក្យថា «វារកៈ» សំដៅយកក្អមទឹក។ ពាក្យថា «កដាហៈ» សំដៅយកខ្ទះដែកនោះឯង។ ក្នុងវត្ថុមានកាំបិតចិតជាដើម និងវល្លិជាដើម មិនមានអ្វីដែលយល់បានដោយក្រឡើយ។ យ៉ាងនេះ៖

ဒွိသင်္ဂဟာနိ ဒွေ ဟောန္တိ, တတိယံ စတုသင်္ဂဟံ;

စတုတ္ထံ နဝကောဋ္ဌာသံ, ပဉ္စမံ အဋ္ဌဘေဒနံ.

វត្ថុអវិស្សជ្ជិយៈ ២ ពួកដំបូង រមែងមានការសង្គ្រោះជា ២ យ៉ាង, ពួកទី ៣ មានការសង្គ្រោះជា ៤ យ៉ាង, ពួកទី ៤ មានចំណែកជា ៩ យ៉ាង, ពួកទី ៥ មានការចែកចេញជា ៨ យ៉ាង។

ဣတိ ပဉ္စဟိ ရာသီဟိ, ပဉ္စနိမ္မလလောစနော;

ပဉ္စဝီသဝိဓံ နာထော, ဂရုဘဏ္ဍံ ပကာသယိ.

ព្រះមានព្រះភាគជាទីពឹង ព្រះអង្គមានចក្ខុ ៥ ដ៏បរិសុទ្ធឥតមន្ទិល បានសម្តែងនូវគរុភណ្ឌ ២៥ យ៉ាង ដោយអំណាចនៃពួកទាំង ៥ យ៉ាងនេះ។

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယကထာ – ဣဒဉှိ သဗ္ဗမ္ပိ ဂရုဘဏ္ဍံ ဣဓ အဝိဿဇ္ဇိယံ, ကီဋာဂိရိဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အဝေဘင်္ဂိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပရိဝါရေ ပန –

ក្នុងគរុភណ្ឌទាំងនោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់ដើម្បីវិនិច្ឆ័យ៖ ព្រោះថា គរុភណ្ឌទាំងអស់នេះ ក្នុងរឿងនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅថា «អវិស្សជ្ជិយៈ» (របស់ដែលមិនគួរលះបង់) ក្នុងរឿងកីដាគិរិ ទ្រង់ហៅថា «អវេភង្គិយៈ» (របស់ដែលមិនគួរចែកគ្នា)។ ប៉ុន្តែ ក្នុងគម្ពីរវារៈ មានសម្តែងទុកថា៖

‘‘အဝိဿဇ္ဇိယံ အဝေဘင်္ဂိယံ, ပဉ္စ ဝုတ္တာ မဟေသိနာ;

ဝိဿဇ္ဇေန္တဿ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ,ပဉှာ မေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၇၉) –

«ព្រះមហេសីទ្រង់សម្តែងគរុភណ្ឌ ៥ យ៉ាងថា ជាអវិស្សជ្ជិយៈ និងអវេភង្គិយៈ, ភិក្ខុកាលលះបង់ក្តី ប្រើប្រាស់ក្តី មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ, ប្រស្នានេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញបានត្រិះរិះហើយ»।

အာဂတံ. တသ္မာ မူလစ္ဆေဇ္ဇဝသေန အဝိဿဇ္ဇိယံ အဝေဘင်္ဂိယဉ္စ ပရိဝတ္တနဝသေန ပန ဝိဿဇ္ဇေန္တဿ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ စ အနာပတ္တီတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

សេចក្តីនេះមានមកក្នុងគម្ពីរវារៈ។ ព្រោះហេតុនោះ គរុភណ្ឌនោះ ឈ្មោះថាជាអវិស្សជ្ជិយៈ និងអវេភង្គិយៈ ដោយអំណាចនៃការកាត់ផ្តាច់ (គឺការប្រគល់ឱ្យដាច់ខាត) ប៉ុន្តែ ដោយអំណាចនៃការដោះដូរ ភិក្ខុកាលលះបង់ និងប្រើប្រាស់ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងរឿងនេះ គួរជ្រាបយ៉ាងនេះឯង។

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ဣဒံ တာဝ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ စီဝရပိဏ္ဍပါတဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဥပနေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ထာဝရေန စ ထာဝရံ ဂရုဘဏ္ဍေန စ ဂရုဘဏ္ဍံ ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ထာဝရေ ပန ခေတ္တံ ဝတ္ထု တဠာကံ မာတိကာတိ ဧဝရူပံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝိစာရေတုံ ဝါ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝါ အဓိဝါသေတုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ, ကပ္ပိယကာရကေဟေဝ ဝိစာရိတတော ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဝဋ္ဋတိ. အာရာမေန ပန အာရာမံ အာရာမဝတ္ထုံ ဝိဟာရံ ဝိဟာရဝတ္ထုန္တိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ក្នុងសេចក្តីដោះដូរនោះ នេះជាសេចក្តីពន្យល់តាមលំដាប់៖ ជាដំបូង គរុភណ្ឌទាំង ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុមិនគួរនាំទៅដើម្បីជាប្រយោន៍ដល់ចីវរ បិណ្ឌបាត និងភេសជ្ជៈឡើយ។ ប៉ុន្តែ ការដោះដូរវត្ថុជាប់នឹងដីដោយវត្ថុជាប់នឹងដីក្តី គរុភណ្ឌដោយគរុភណ្ឌក្តី រមែងគួរ។ ចំណែកក្នុងថាវរវត្ថុនោះ វត្ថុមានសភាពបែបនេះ គឺស្រែ ចម្ការ ស្រះទឹក ផ្លូវទឹក ភិក្ខុសង្ឃមិនគួរចាត់ចែងក្តី ទទួលយកក្តី ត្រេកអរក្តី ឡើយ លុះតែពួកកប្បិយការកៈចាត់ចែងហើយ ទើបគួរដើម្បីទទួលយកកប្បិយភណ្ឌបាន។ ម្យ៉ាងទៀត ការដោះដូរអារាមដោយអារាមក្តី ដោយដីអារាមក្តី ដោយវិហារក្តី ដោយដីវិហារក្តី ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ រមែងគួរ។

တတြာယံ ပရိဝတ္တနနယော – သံဃဿ နာဠိကေရာရာမော ဒူရေ ဟောတိ, ကပ္ပိယကာရကာ ဝါ ဗဟုတရံ ခါဒန္တိ. ယမ္ပိ န ခါဒန္တိ, တတော သကဋဝေတနံ ဒတွာ [Pg.78] အပ္ပမေဝ ဟရန္တိ. အညေသံ ပန တဿ အာရာမဿ အဝိဒူရဂါမဝါသီနံ မနုဿာနံ ဝိဟာရဿ သမီပေ အာရာမော ဟောတိ, တေ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ သကေန အာရာမေန တံ အာရာမံ ယာစန္တိ, သံဃေန ‘‘ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိ အပလောကေတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗော. သစေပိ ဘိက္ခူနံ ရုက္ခသဟဿံ ဟောတိ, မနုဿာနံ ပဉ္စ သတာနိ, ‘‘တုမှာကံ အာရာမော ခုဒ္ဒကော’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ ဟိ အယံ ခုဒ္ဒကော, အထ ခေါ ဣတရတော ဗဟုတရံ အာယံ ဒေတိ. သစေပိ သမကမေဝ ဒေတိ; ဧဝမ္ပိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကာတိ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ. သစေ ပန မနုဿာနံ ဗဟုတရာ ရုက္ခာ ဟောန္တိ, ‘‘နနု တုမှာကံ ဗဟုတရာ ရုက္ခာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ‘‘အတိရေကံ အမှာကံ ပုညံ ဟောတု, သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဇာနာပေတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဘိက္ခူနံ ရုက္ခာ ဖလဓာရိနော, မနုဿာနံ ရုက္ခာ န တာဝ ဖလံ ဂဏှန္တိ, ကိဉ္စာပိ န ဂဏှန္တိ, န စိရေန ဂဏှိဿန္တီတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ. မနုဿာနံ ရုက္ခာ ဖလဓာရိနော, ဘိက္ခူနံ န တာဝ ဖလံ ဂဏှန္တိ, ‘‘နနု တုမှာကံ ရုက္ခာ ဖလဓာရိနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ‘‘ဂဏှထ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပုညံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒေန္တိ, ဇာနာပေတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ; ဧဝံ အာရာမေန အာရာမော ပရိဝတ္တေတဗ္ဗော. ဧတေနေဝ နယေန အာရာမဝတ္ထုပိ ဝိဟာရောပိ ဝိဟာရဝတ္ထုပိ အာရာမေန ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ. အာရာမဝတ္ထုနာ စ မဟန္တေန ဝါ ခုဒ္ဒကေန ဝါ အာရာမအာရာမဝတ္ထု ဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထူနိ.

ក្នុងសេចក្តីដោះដូរនោះ នេះជារបៀបនៃការដោះដូរ៖ ចម្ការដូងរបស់សង្ឃស្ថិតនៅឆ្ងាយ ពួកកប្បិយការកៈតែងតែស៊ីផ្លែដូងនោះជាច្រើន។ ទោះបីជាសល់ពីស៊ី ក៏ត្រូវបង់ថ្លៃរទេះដឹកជញ្ជូន នាំយកមកបានតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកពួកមនុស្សដទៃដែលរស់នៅក្នុងភូមិមិនឆ្ងាយពីចម្ការដូងនោះ មានចម្ការដូងមួយនៅជិតវត្តរបស់សង្ឃ ពួកមនុស្សទាំងនោះចូលទៅរកសង្ឃ ហើយសុំដូរចម្ការដូងរបស់សង្ឃនោះ ដោយចម្ការដូងរបស់ខ្លួន សង្ឃគួរប្រកាសសួរថា «តើសង្ឃពេញចិត្តដែរឬទេ?» យ៉ាងនេះ រួចហើយសឹមទទួលយក។ ទោះបីជាដើមដូងរបស់ភិក្ខុមាន ១ ពាន់ដើម ឯដើមដូងរបស់ពួកមនុស្សមានតែ ៥ រយដើមក៏ដោយ ក៏មិនគួរនិយាយថា «ចម្ការរបស់ពួកអ្នកតូចចង្អៀតណាស់» ឡើយ។ ព្រោះថា ទោះបីជាចម្ការនេះតូចក៏ដោយ តែវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងចម្ការមុននោះ។ ទោះបីជាផ្តល់ផលស្មើគ្នាក៏ដោយ ក៏គួរតែទទួលយកដែរ ព្រោះអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងខណៈដែលចង់បានភ្លាមៗ។ ប៉ុន្តែ បើដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមានច្រើនជាង គួរនិយាយថា «ដើមឈើរបស់ពួកអ្នកមានច្រើនជាងតើ មែនទេ?»។ ប្រសិនបើគេពោលថា «សូមឱ្យបុណ្យដ៏លើសលប់កើតមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ ពួកយើងខ្ញុំសូមថ្វាយដល់សង្ឃ» ដូច្នេះ ភិក្ខុគួរប្រាប់ឱ្យសង្ឃដឹង រួចហើយសឹមទទួលយក។ បើដើមឈើរបស់ភិក្ខុមានផ្លែហើយ ឯដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមិនទាន់មានផ្លែ ទោះបីជាមិនទាន់មានផ្លែក៏ដោយ តែមិនយូរប៉ុន្មានវានឹងមានផ្លែ យ៉ាងនេះ ក៏គួរទទួលយកដែរ។ បើដើមឈើរបស់ពួកមនុស្សមានផ្លែហើយ ឯដើមឈើរបស់ភិក្ខុមិនទាន់មានផ្លែ គួរនិយាយថា «ដើមឈើរបស់ពួកអ្នកមានផ្លែហើយតើ មែនទេ?»។ ប្រសិនបើគេប្រគេនថា «សូមព្រះតេជព្រះគុណទទួលយកចុះ បុណ្យនឹងមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ» ដូច្នេះ ភិក្ខុគួរប្រាប់ឱ្យសង្ឃដឹង រួចហើយសឹមទទួលយក យ៉ាងនេះ ការដោះដូរអារាមដោយអារាម គួរធ្វើទៅបាន។ ដោយវិធីនេះឯង សូម្បីដីអារាមក្តី វិហារក្តី ដីវិហារក្តី ក៏គួរដោះដូរដោយអារាមបានដែរ។ និងដោយដីអារាម ទោះជាធំក្តី តូចក្តី ក៏គួរដោះដូរអារាម ដីអារាម វិហារ និងដីវិហារបានដែរ។

ကထံ ဝိဟာရေန ဝိဟာရော ပရိဝတ္တေတဗ္ဗော? သံဃဿ အန္တောဂါမေ ဂေဟံ ဟောတိ, မနုဿာနံ ဝိဟာရမဇ္ဈေ ပါသာဒေါ, ဥဘောပိ အဂ္ဃေန သမကာ, သစေ မနုဿာ တေန ပါသာဒေန တံ ဂေဟံ ယာစန္တိ, သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဘိက္ခူနံ စေ မဟဂ္ဃတရံ ဂေဟံ ဟောတိ, ‘‘မဟဂ္ဃတရံ အမှာကံ ဂေဟ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိဉ္စာပိ မဟဂ္ဃတရံ, ပဗ္ဗဇိတာနံ အသာရုပ္ပံ, န သက္ကာ တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတေဟိ ဝသိတုံ, ဣဒံ ပန သာရုပ္ပံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ; ဧဝမ္ပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန မနုဿာနံ မဟဂ္ဃံ ဟောတိ, ‘‘နနု တုမှာကံ ဂေဟံ မဟဂ္ဃ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘ဟောတု, ဘန္တေ, အမှာကံ ပုညံ ဘဝိဿတိ, ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ဝိဟာရေန ဝိဟာရော ပရိဝတ္တေတဗ္ဗော. ဧတေနေဝ နယေန ဝိဟာရဝတ္ထုပိ အာရာမောပိ အာရာမဝတ္ထုပိ ဝိဟာရေန ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ. ဝိဟာရဝတ္ထုနာ စ မဟဂ္ဃေန ဝါ အပ္ပဂ္ဃေန ဝါ ဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထုအာရာမအာရာမဝတ္ထူနိ. ဧဝံ တာဝ ထာဝရေန ထာဝရပရိဝတ္တနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

តើការដោះដូរវិហារដោយវិហារ គួរធ្វើដូចម្តេច? សង្ឃមានផ្ទះមួយនៅក្នុងភូមិ ឯពួកមនុស្សមានប្រាសាទមួយនៅកណ្តាលវត្ត ហើយផ្ទះទាំងពីរនោះមានតម្លៃស្មើគ្នា ប្រសិនបើពួកមនុស្សសុំដូរផ្ទះនោះ ដោយប្រាសាទនោះ រមែងគួរដើម្បីទទួលយកបាន។ ប្រសិនបើផ្ទះរបស់ភិក្ខុមានតម្លៃថ្លៃជាង កាលបើភិក្ខុពោលថា «ផ្ទះរបស់ពួកយើងមានតម្លៃថ្លៃជាង» ដូច្នេះ ហើយពួកមនុស្សពោលថា «ទោះបីជាថ្លៃជាងក៏ដោយ តែវាមិនសមគួរដល់អ្នកបួសឡើយ ពួកអ្នកបួសមិនអាចរស់នៅក្នុងផ្ទះនោះបានទេ ចំណែកប្រាសាទនេះសមគួរជាង សូមលោកទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីយ៉ាងនេះ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើផ្ទះរបស់ពួកមនុស្សមានតម្លៃថ្លៃជាង គួរនិយាយថា «ផ្ទះរបស់ពួកអ្នកមានតម្លៃថ្លៃជាងតើ មែនទេ?»។ កាលបើគេពោលថា «មិនអីទេ ព្រះតេជព្រះគុណ សូមឱ្យបុណ្យកើតមានដល់ពួកយើងខ្ញុំ សូមលោកទទួលយកចុះ» យ៉ាងនេះ ក៏គួរដើម្បីទទួលយកបានដែរ។ យ៉ាងនេះ ការដោះដូរវិហារដោយវិហារ គួរធ្វើទៅបាន។ ដោយវិធីនេះឯង សូម្បីដីវិហារក្តី អារាមក្តី ដីអារាមក្តី ក៏គួរដោះដូរដោយវិហារបានដែរ។ និងដោយដីវិហារ ទោះជាមានតម្លៃថ្លៃក្តី ថោកក្តី ក៏គួរដោះដូរវិហារ ដីវិហារ អារាម និងដីអារាមបានដែរ។ សេចក្តីដោះដូរវត្ថុជាប់នឹងដីដោយវត្ថុជាប់នឹងដី គួរជ្រាបយ៉ាងនេះជាមុនសិន។

ဂရုဘဏ္ဍေန [Pg.79] ဂရုဘဏ္ဍပရိဝတ္တနေ ပန မဉ္စပီဌံ မဟန္တံ ဝါ ဟောတု ခုဒ္ဒကံ ဝါ, အန္တမသော စတုရင်္ဂုလပါဒကံ ဝါ ဂါမဒါရကေဟိ ပံသွာဂါရကေသု ကီဠန္တေဟိ ကတမ္ပိ သံဃဿ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ. သစေပိ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မဉ္စသတံ ဝါ မဉ္စသဟဿံ ဝါ ဒေန္တိ, သဗ္ဗေ ကပ္ပိယမဉ္စာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ, သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ ‘‘သံဃိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဒါတဗ္ဗာ, ပုဂ္ဂလိကဝသေန န ဒါတဗ္ဗာ. အတိရေကမဉ္စေ ဘဏ္ဍာဂါရာဒီသု ပညပေတွာ ပတ္တစီဝရံ နိက္ခိပိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဗဟိသီမာယ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နမဉ္စော သံဃတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနေ ဒါတဗ္ဗော. တတ္ထ စေ ဗဟူ မဉ္စာ ဟောန္တိ, မဉ္စေန ကမ္မံ နတ္ထိ; ယဿ ဝသနဋ္ဌာနေ ကမ္မံ အတ္ထိ, တတ္ထ ‘‘သံဃိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဒါတဗ္ဗော. မဟဂ္ဃေန သတဂ္ဃနကေန ဝါ သဟဿဂ္ဃနကေန ဝါ သတသဟဿဂ္ဃနကေန ဝါ မဉ္စေန အညံ မဉ္စသတံ လဘတိ, ပရိဝတ္တေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. န ကေဝလံ မဉ္စေန မဉ္စောယေဝ, အာရာမအာရာမဝတ္ထုဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထုပီဌဘိသိဗိမ္ဗောဟနာနိပိ ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋန္တိ. ဧသ နယော ပီဌဘိသိဗိမ္ဗောဟနေသုပိ. ဧတေသု ဟိ ကပ္ပိယာကပျိယံ ဝုတ္တနယမေဝ. တတ္ထ အကပ္ပိယံ န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ကပ္ပိယံ သံဃိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အကပ္ပိယံ ဝါ မဟဂ္ဃံ ကပ္ပိယံ ဝါ ပရိဝတ္တေတွာ ဝုတ္တဝတ္ထူနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. အဂရုဘဏ္ဍုပဂံ ပန ဘိသိဗိမ္ဗောဟနံ နာမ နတ္ထိ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងការដោះដូរគរុភណ្ឌដោយគរុភណ្ឌនោះ គ្រែ និងតាំង ទោះបីធំក្តី តូចក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែគ្រែ ឬតាំងដែលមានជើងប្រវែង ៤ ធ្នាប់ ដែលក្មេងៗអ្នកស្រុកធ្វើលេងក្នុងកាលកំពុងលេងផ្ទះដីខ្សាច់ក្តី ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃហើយ រមែងជាគរុភណ្ឌ។ ប្រសិនបើព្រះរាជា ឬមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជាជាដើម ប្រគេនគ្រែមួយរយ ឬគ្រែមួយពាន់ក្នុងពេលតែមួយ គ្រែដែលជាកប្បិយៈទាំងអស់ សង្ឃគប្បីទទួលទុក លុះទទួលរួចហើយ គប្បីចែកប្រគេនតាមលំដាប់ព្រះថេរៈចាស់វស្សា ដោយពាក្យថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគចុះ» មិនគប្បីចែកប្រគេនដោយអំណាចបុគ្គលិកៈឡើយ។ សូម្បីការយកគ្រែដែលលើសពីតម្រូវការ ទៅរៀបចំទុកក្នុងឃ្លាំងជាដើម ដើម្បីដាក់ទុកនូវបាត្រ និងចីវរ ក៏គួរដែរ។ គ្រែដែលគេប្រគេននៅខាងក្រៅសីមា ដោយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ សូមប្រគេនដល់សង្ឃ» គប្បីយកទៅប្រគេនទុកក្នុងទីលំនៅរបស់ព្រះសង្ឃត្ថេរៈ។ បើក្នុងទីនោះមានគ្រែច្រើនហើយ មិនមានសេចក្តីត្រូវការដោយគ្រែទេ ក្នុងទីលំនៅរបស់ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីត្រូវការ គប្បីប្រគេនក្នុងទីនោះ ដោយពាក្យថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគចុះ»។ ប្រសិនបើបានគ្រែផ្សេងទៀតមួយរយ ដោយការដោះដូរនឹងគ្រែដែលមានតម្លៃច្រើន គួរជាតម្លៃមួយរយ ឬមួយពាន់ ឬមួយសែនក្តី គប្បីដោះដូរយកចុះ។ មិនមែនដោះដូរបានតែគ្រែនឹងគ្រែប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីអារាម ដីអារាម វិហារ ដីវិហារ តាំង ពូក និងខ្នើយ ក៏គួរដើម្បីដោះដូរបានដែរ។ វិធីនេះ សូម្បីក្នុងតាំង ពូក និងខ្នើយ ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ព្រោះថា ក្នុងវត្ថុមានគ្រែ និងតាំងជាដើមទាំងនេះ វត្ថុណាជាកប្បិយៈ ឬអកប្បិយៈ គឺមានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ ក្នុងកប្បិយវត្ថុ និងអកប្បិយវត្ថុទាំងនោះ វត្ថុដែលជាអកប្បិយៈ មិនគប្បីប្រើប្រាស់ឡើយ វត្ថុដែលជាកប្បិយៈ គប្បីប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ។ ឬគប្បីដោះដូរវត្ថុជាអកប្បិយៈ ឬវត្ថុជាកប្បិយៈដែលមានតម្លៃច្រើន ហើយកាន់យកនូវវត្ថុដែលបានពោលហើយទាំងឡាយចុះ។ ចំណែកឯពូក និងខ្នើយ ដែលមិនដល់នូវភាពជាគរុភណ្ឌនោះ មិនមានឡើយ។

လောဟကုမ္ဘီ လောဟဘာဏကံ လောဟကဋာဟန္တိ ဣမာနိ တီဏိ မဟန္တာနိ ဝါ ဟောန္တု ခုဒ္ဒကာနိ ဝါ အန္တမသော ပသတမတ္တဥဒကဂဏှနကာနိပိ ဂရုဘဏ္ဍာနိယေဝ. လောဟဝါရကော ပန ကာဠလောဟတမ္ဗလောဟဝဋ္ဋလောဟကံသလောဟာနံ ယေန ကေနစိ ကတော သီဟဠဒီပေ ပါဒဂဏှနကော ဘာဇေတဗ္ဗော. ပါဒေါ စ နာမ မဂဓနာဠိယာ ပဉ္စနာဠိမတ္တံ ဂဏှာတိ, တတော အဓိကဂဏှနကော ဂရုဘဏ္ဍံ. ဣမာနိ တာဝ ပါဠိယံ အာဂတာနိ လောဟဘာဇနာနိ.

ឆ្នាំងដែក ពាងដែក ខ្ទះដែក វត្ថុទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ទោះធំក្តី តូចក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែវត្ថុដែលដាក់ទឹកបានត្រឹមតែមួយក្ដាប់ដៃ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯក្អមដែក ដែលធ្វើដោយលោហៈណាមួយ ក្នុងចំណោមដែកខ្មៅ ស្ពាន់ក្រហម ស្ពាន់ពពុះ ឬលង្ហិន ដែលផ្ទុកទឹកបានត្រឹមមួយបាទ ក្នុងកោះសីហឡៈ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ឯពាក្យថា មួយបាទ នោះ គឺផ្ទុកទឹកបានប្រមាណ ៥ នាឡិ ដោយនាឡិវាល់របស់រដ្ឋមគធៈ វត្ថុដែលផ្ទុកទឹកបានលើសពីនោះ ជាគរុភណ្ឌ។ ទាំងនេះជាភាជន៍លោហៈ ដែលមានមកក្នុងព្រះបាលីជាមុនសិន។

ပါဠိယံ ပန အနာဂတာနိပိ ဘိင်္ဂါရပဋိဂ္ဂဟဥဠုင်္ကဒဗ္ဗိကဋစ္ဆုပါတိတဋ္ဋကသရကသမုဂ္ဂအင်္ဂါရကပလ္လဓူမကဋစ္ဆုအာဒီနိ ခုဒ္ဒကာနိ ဝါ မဟန္တာနိ ဝါ သဗ္ဗာနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ. ပတ္တော, အယထာလကံ, တမ္ဗလောဟထာလကန္တိ ဣမာနိ ပန ဘာဇနီယာနိ. ကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟဘာဇနဝိကတိ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာ ဝါ ဝဋ္ဋတိ, ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန န ဝဋ္ဋတိ. ကံသလောဟာဒိဘာဇနံ [Pg.80] သံဃဿ ဒိန္နမ္ပိ ဟိ ပါရိဟာရိယံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဂိဟိဝိကဋနိဟာရေနေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

ចំណែកឯវត្ថុដែលមិនមានមកក្នុងព្រះបាលីក្តី គឺ កុណ្ឌី កន្ថោរ វែកដួសទឹក វែកបាយ វែកសម្ល ថាស ចានកំប៉ុង ពែងទឹក ប្រអប់ អងកត់ធ្យូង វែកបង្ហុយផ្សែងជាដើម ទោះតូចក្តី ធំក្តី ទាំងអស់សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯ បាត្រ ចានដែក ចានស្ពាន់ក្រហម ទាំងនេះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ភាជន៍ប្លែកៗដែលធ្វើដោយលង្ហិន ឬស្ពាន់ពពុះ ដោយសង្ឃិកបរិភោគក្តី ឬជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថក្តី គួរប្រើប្រាស់បាន តែមិនគួរប្រើប្រាស់ដោយបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ។ ព្រោះថា ភាជន៍ដែលធ្វើដោយលង្ហិនជាដើម ទោះបីគេប្រគេនដល់សង្ឃហើយ ក៏មិនគួរនាំយកជាប់តាមខ្លួនទៅគ្រប់ទីកន្លែងឡើយ។ ក្នុងមហាបច្ចរីពោលថា «គប្បីប្រើប្រាស់តាមរបៀបគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថប៉ុណ្ណោះ»។

ဌပေတွာ ပန ဘာဇနဝိကတိံ အညသ္မိမ္ပိ ကပ္ပိယလောဟဘဏ္ဍေ – အဉ္ဇနီ, အဉ္ဇနိသလာကာ, ကဏ္ဏမလဟရဏီ, သူစိ, ပဏ္ဏသူစိ, ခုဒ္ဒကော, ပိပ္ဖလကော, ခုဒ္ဒကံ, အာရကဏ္ဋကံ, ကုဉ္စိကာ, တာဠံ, ကတ္တရယဋ္ဌိ ဝေဓကော, နတ္ထုဒါနံ, ဘိန္ဒိဝါလော, လောဟကူဋော, လောဟကုဋ္ဋိ, လောဟဂုဠော, လောဟပိဏ္ဍိ, လောဟစက္ကလိကံ, အညမ္ပိ ဝိပ္ပကတလောဟဘဏ္ဍံ ဘာဇနီယံ. ဓူမနေတ္တဖာလဒီပရုက္ခဒီပကပလ္လကဩလမ္ဗကဒီပဣတ္ထိပုရိသတိရစ္ဆာနဂတရူပကာနိ ပန အညာနိ ဝါ ဘိတ္တိစ္ဆဒနကဝါဋာဒီသု ဥပနေတဗ္ဗာနိ, အန္တမသော လောဟခိလကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာနိ လောဟဘဏ္ဍာနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိယေဝ ဟောန္တိ, အတ္တနာ လဒ္ဓါနိပိ ပရိဟရိတွာ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ, သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါ ဝဋ္ဋန္တိ. တိပုဘဏ္ဍေပိ ဧသေဝ နယော. ခီရပါသာဏမယာနိ တဋ္ဋကသရကာဒီနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိယေဝ.

លើកលែងតែភាជន៍ប្លែកៗចេញ ក្នុងគ្រឿងលោហៈជាកប្បិយៈដទៃទៀត សូម្បីតែ ដបថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ឈើខ្វៀកថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ឈើខ្វៀកអាចម៍ត្រចៀក ម្ជុល ដែកចារ កាំបិតតូច ដែកខួងតូច កូនសោ មេសោ កងដែកឬកងស្ពាន់ដែលស៊កនឹងឈើច្រត់ បំពង់បាញ់ថ្នាំច្រមុះ សម ញញួរដែក ដែកកោសច្រែះ គ្រាប់ដែក ដុំដែក កង់ដែក និងគ្រឿងលោហៈដទៃទៀតដែលមិនទាន់បានធ្វើសម្រេចជាទ្រង់ទ្រាយ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ចំណែកឯ បំពង់ជក់ថ្នាំ ផាលនង្គ័ល ជើងចង្កៀង ចានចង្កៀង ចង្កៀងព្យួរ រូបចម្លាក់ស្រី ប្រុស និងសត្វតិរច្ឆាន ឬគ្រឿងលោហៈដទៃទៀតដែលត្រូវភ្ជាប់នឹងជញ្ជាំង ដំបូល និងទ្វារជាដើម ដោយហោចទៅ ចាប់តាំងពីដែកគោលដែក គ្រឿងលោហៈទាំងអស់ សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជាខ្លួនបានមកដោយផ្ទាល់ ក៏មិនគប្បីរក្សាទុកប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ គួរប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ ឬជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថ។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងសំណប៉ាហាំង ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ចានកំប៉ុង និងពែងទឹកជាដើម ដែលធ្វើដោយថ្មស សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។

ဃဋကော ပန တေလဘာဇနံ ဝါ ပါဒဂဏှနကတော အတိရေကမေဝ ဂရုဘဏ္ဍံ. သုဝဏ္ဏရဇတဟာရကူဋဇာတိဖလိကဘာဇနာနိ ဂိဟိဝိကဋာနိပိ န ဝဋ္ဋန္တိ, ပဂေဝ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန ဝါ. သေနာသနပရိဘောဂေ ပန အာမာသမ္ပိ အနာမာသမ္ပိ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ.

ចំណែកឯក្អមទឹក ឬភាជន៍ដាក់ប្រេង ដែលផ្ទុកបានលើសពីមួយបាទឡើងទៅ ជាគរុភណ្ឌ។ ភាជន៍មាស ភាជន៍ប្រាក់ ភាជន៍លង្ហិន និងភាជន៍កែវមណីពិតៗ ទោះបីជាគ្រឿងប្រើប្រាស់ប្លែកៗរបស់គ្រហស្ថ ក៏មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ការប្រើប្រាស់ដោយសង្ឃិកបរិភោគ ឬបុគ្គលិកបរិភោគឡើយ។ ចំណែកឯក្នុងការប្រើប្រាស់សេនាសនៈ ទោះជាវត្ថុគួរពាល់ត្រូវក្តី មិនគួរពាល់ត្រូវក្តី ទាំងអស់សុទ្ធតែគួរប្រើប្រាស់បាន។

ဝါသိအာဒီသု ယာယ ဝါသိယာ ဌပေတွာ ဒဏ္ဍကဋ္ဌစ္ဆေဒနံ ဝါ ဥစ္ဆုတစ္ဆနံ ဝါ အညံ မဟာကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကာ, အယံ ဘာဇနီယာ. တတော မဟတ္တရီ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ကတာ ဝါသိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. ဖရသု ပန အန္တမသော ဝေဇ္ဇာနံ သိရာဝေဓနဖရသုပိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. ကုဌာရိယံ ဖရသုသဒိသော ဧဝ ဝိနိစ္ဆယော. ယာ ပန အာဝုဓသင်္ခေပေန ကတာ, အယံ အနာမာသာ. ကုဒါလော အန္တမသော စတုရင်္ဂုလမတ္တောပိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. နိခါဒနံ စတုရဿမုခံ ဝါ ဟောတု ဒေါဏိမုခံ ဝါ ဝင်္ကံ ဝါ ဥဇုကံ ဝါ, အန္တမသော သမ္မုဉ္ဇနိဒဏ္ဍကဝေဓနမ္ပိ ဒဏ္ဍဗဒ္ဓံ စေ, ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. သမ္မုဉ္ဇနိဒဏ္ဍခဏနကံ ပန အဒဏ္ဍကံ ဖလမတ္တမေဝ, ယံ သက္ကာ သိပါဋိကာယ ပက္ခိပိတွာ ပရိဟရိတုံ, တံ ဘာဇနီယံ. သိခရမ္ပိ နိခါဒနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. ယေဟိ မနုဿေဟိ ဝိဟာရေ ဝါသိအာဒီနိ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, တေ စ ဃရေ ဒဍ္ဎေ ဝါ [Pg.81] စောရေဟိ ဝါ ဝိလုတ္တေ ‘‘ဒေထ နော, ဘန္တေ, ဥပကရဏေ, ပုန ပါကတိကေ ကရိဿာမာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဒါတဗ္ဗာ. သစေ အာဟရန္တိ, န ဝါရေတဗ္ဗာ; အနာဟရန္တာပိ န စောဒေတဗ္ဗာ.

ក្នុងបណ្តាគ្រឿងមានកាំបិតចិតជាដើម កាំបិតចិតណាដែលលើកលែងតែការកាត់ឈើស្ទង់ធ្មេញ ឬការចិតអំពៅចេញ ហើយមិនអាចដើម្បីធ្វើការងារធំដទៃទៀតបាន កាំបិតចិតនេះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ កាំបិតចិតដែលធំជាងនោះ ដែលគេធ្វើដោយរូបរាងណាមួយ ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯពូថៅ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែពូថៅសម្រាប់ចាក់សរសៃឈាមរបស់គ្រូពេទ្យ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ការវិនិច្ឆ័យក្នុងកាំបិតបន្ទារ ក៏ដូចគ្នានឹងពូថៅដែរ។ ចំណែកឯកាំបិតណាដែលគេធ្វើឡើងក្នុងលក្ខណៈជាអាវុធ កាំបិតនេះជាអនាមាសៈ។ ចបកាប់ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានទំហំត្រឹម ៤ ធ្នាប់ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ដែកខួង ទោះបីមានមុខបួនជ្រុងក្តី មុខដូចស្នូរក្តី វៀចក្តី ត្រង់ក្តី ដោយហោចទៅ សូម្បីតែដែកខួងសម្រាប់ខួងដងអំបោស ប្រសិនបើមានដងជាប់ជាមួយ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯដែកខួងសម្រាប់ខួងដងអំបោស ដែលគ្មានដង មានតែមុខដែកសុទ្ធសាធ ដែលគេអាចដាក់ក្នុងថង់តូចហើយនាំយកទៅបាន ដែកខួងនោះ គប្បីចែកគ្នាបាន។ សូម្បីតែដែកស្រួច ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងដែកខួងនេះដែរ។ ពួកមនុស្សណាដែលបានប្រគេនកាំបិតចិតជាដើមទុកក្នុងវិហារ ហើយផ្ទះរបស់ពួកគេត្រូវភ្លើងឆេះក្តី ត្រូវចោរប្លន់បំផ្លាញក្តី ហើយពួកគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់ប្រគល់គ្រឿងឧបករណ៍ទាំងឡាយដល់ពួកខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងធ្វើឲ្យបានដូចដើមវិញ» ដូច្នេះ គប្បីប្រគល់ឲ្យចុះ។ ប្រសិនបើពួកគេនាំយកមកវិញ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ ទោះបីពួកគេមិននាំយកមកវិញ ក៏មិនគប្បីចោទប្រកាន់ឡើយ។

ကမ္မာရတဋ္ဋကာရစုန္ဒကာရနဠကာရမဏိကာရပတ္တဗန္ဓကာနံ အဓိကရဏိမုဋ္ဌိကသဏ္ဍာသတုလာဒီနိ သဗ္ဗာနိ လောဟမယဥပကရဏာနိ သံဃေ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍာနိ. တိပုကောဋ္ဋကသုဝဏ္ဏကာရစမ္မကာရဥပကရဏေသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – တိပုကောဋ္ဋကဥပကရဏေသုပိ တိပုစ္ဆေဒနသတ္ထကံ, သုဝဏ္ဏကာရဥပကရဏေသု သုဝဏ္ဏစ္ဆေဒနသတ္ထကံ, စမ္မကာရဥပကရဏေသု ကတပရိကမ္မစမ္မဆိဒ္ဒနကံ ခုဒ္ဒကသတ္ထကန္တိ ဣမာနိ ဘာဇနီယဘဏ္ဍာနိ. နဟာပိတတုန္နကာရဥပကရဏေသုပိ ဌပေတွာ မဟာကတ္တရိံ မဟာသဏ္ဍာသံ မဟာပိပ္ဖလကဉ္စ သဗ္ဗံ ဘာဇနီယံ. မဟာကတ္တရိအာဒီနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ.

គ្រឿងឧបករណ៍ដែលធ្វើដោយលោហៈទាំងអស់ របស់ជាងដែក ជាងស្ពាន់ ជាងឈូស ជាងត្បាញកន្ទេល ជាងច្នៃត្បូង និងជាងជួសជុលបាត្រ មានដុំដែកទ្រាប់ ញញួរតូច ដង្កាប់ និងជញ្ជីងជាដើម ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ ជាគរុភណ្ឌ។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងសំណប៉ាហាំង ជាងមាស និងជាងស្បែក ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ ប៉ុន្តែមានសេចក្តីប្លែកគ្នានេះគឺ ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងសំណប៉ាហាំង កាំបិតតូចសម្រាប់កាត់សំណប៉ាហាំងក្តី ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងមាស កាំបិតតូចសម្រាប់កាត់មាសក្តី ក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងស្បែក កាំបិតតូចសម្រាប់ចោះស្បែកដែលបានធ្វើការរៀបចំរួចហើយក្តី វត្ថុទាំងនេះជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។ សូម្បីក្នុងគ្រឿងឧបករណ៍របស់ជាងកាត់សក់ និងជាងដេរ លើកលែងតែកន្ត្រៃធំ ដង្កាប់ធំ និងកាំបិតកោរធំចេញ គ្រឿងឧបករណ៍ទាំងអស់ គប្បីចែកគ្នាបាន។ កន្ត្រៃធំជាដើមទាំងនោះ ជាគរុភណ្ឌ។

ဝလ္လိအာဒီသု ဝေတ္တဝလ္လိအာဒိကာ ယာ ကာစိ အဍ္ဎဗာဟုပ္ပမာဏာ ဝလ္လိ သံဃဿ ဒိန္နာ ဝါ တတ္ထဇာတကာ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတာ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ, သာ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ သစေ အတိရေကာ ဟောတိ, ပုဂ္ဂလိကကမ္မေပိ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ; အရက္ခိတာ ပန ဂရုဘဏ္ဍမေဝ န ဟောတိ. သုတ္တမကစိဝါကနာဠိကေရဟီရစမ္မမယာ ရဇ္ဇုကာ ဝါ ယောတ္တာနိ ဝါ ဝါကေ စ နာဠိကေရဟီရေ စ ဝဋ္ဋေတွာ ကတာ ဧကဝဋ္ဋာ ဝါ ဒွိဝဋ္ဋာ ဝါ သံဃဿ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍံ. သုတ္တံ ပန အဝဋ္ဋေတွာ ဒိန္နံ မကစိဝါကနာဠိကေရဟီရာ စ ဘာဇနီယာ. ယေဟိ ပနေတာနိ ရဇ္ဇုကယောတ္တာဒီနိ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, တေ အတ္တနော ကရဏီယေန ဟရန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ.

ការវិនិច្ឆ័យក្នុងវល្លិជាដើម គប្បីដឹងយ៉ាងនេះ៖ វល្លិណាមួយ មានវល្លិផ្តៅជាដើម ដែលមានប្រវែងកន្លះលូក ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងដីសង្ឃនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ជាគរុភណ្ឌ។ វល្លិនោះ កាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ ប្រសិនបើនៅសល់ ទោះបីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការងារបុគ្គល ក៏គួរដែរ ចំណែកឯវល្លិដែលគេមិនបានថែរក្សាការពារ មិនមែនជាគរុភណ្ឌឡើយ។ ខ្សែតូចៗ ឬខ្សែព្រ័ត្រដែលធ្វើដោយអំបោះ សរសៃក្រចៅ សរសៃសំបកដូង ឬស្បែក ឬខ្សែដែលគេវេញដោយសរសៃក្រចៅ និងសរសៃសំបកដូង ជាខ្សែមួយធ្លុងក្តី ពីរធ្លុងក្តី ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ ជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯអំបោះដែលគេប្រគេនដោយមិនទាន់បានវេញ និងសរសៃក្រចៅ សរសៃសំបកដូងទាំងឡាយ គប្បីចែកគ្នាបាន។ ចំណែកឯទាយកទាំងឡាយណាដែលបានប្រគេនខ្សែតូច និងខ្សែព្រ័ត្រជាដើមទាំងនេះ កាលបើពួកគេនាំយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួន មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។

ယော ကောစိ အန္တမသော အဋ္ဌင်္ဂုလသူစိဒဏ္ဍမတ္တောပိ ဝေဠု သံဃဿ ဒိန္နော ဝါ တတ္ထဇာတကော ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတော ဂရုဘဏ္ဍံ, သောပိ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ အတိရေကော ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပါဒဂဏှနကတေလနာဠိ ပန ကတ္တရယဋ္ဌိ, ဥပါဟနဒဏ္ဍကော, ဆတ္တဒဏ္ဍော, ဆတ္တသလာကာတိ ဣဒမေတ္ထ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ. ဒဍ္ဎဂေဟမနုဿာ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ. ရက္ခိတဂေါပိတံ ဝေဠုံ ဂဏှန္တေန သမကံ ဝါ အတိရေကံ ဝါ ထာဝရံ အန္တမသော တံအဂ္ဃနကမ္ပိ ဖာတိကမ္မံ ကတွာ ဂဟေတဗ္ဗော[Pg.82]. ဖာတိကမ္မံ အကတွာ ဂဏှန္တေန တတ္ထေဝ ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗော, ဂမနကာလေ သံဃိကာဝါသေ ဌပေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. အသတိယာ ဂဟေတွာ ဂတေန ပဟိဏိတွာ ဒါတဗ္ဗော. ဒေသန္တရံ ဂတေန သမ္ပတ္တဝိဟာရေ သံဃိကာဝါသေ ဌပေတဗ္ဗော.

ឫស្សីណាមួយ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានប្រវែងត្រឹម ៨ ធ្នាប់ និងមានទំហំប៉ុនដងដែកចារ ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុកក្តី ជាគរុភណ្ឌ ឫស្សីនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ចំណែកឯបំពង់ឫស្សីដាក់ប្រេងដែលផ្ទុកបានត្រឹមមួយបាទ ឈើច្រត់ ឈើសម្រាប់ព្យួរស្បែកជើង ដងឆ័ត្រ ធ្នង់ឆ័ត្រ វត្ថុទាំងនេះក្នុងបណ្តាគ្រឿងឫស្សីនេះ ជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។ ពួកមនុស្សដែលផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ កាលបើពួកគេមកកាន់យកទៅ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។ ភិក្ខុកាលបើកាន់យកនូវឫស្សីដែលគេថែរក្សាការពារទុក គប្បីធ្វើនូវផាតិកម្ម ដោយវត្ថុជាប់ធន់ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា ឬលើសពីនោះ ដោយហោចទៅ សូម្បីតែមានតម្លៃស្មើនឹងឫស្សីនោះ ហើយសឹមដកយកទៅចុះ។ បើមិនបានធ្វើផាតិកម្មទេ កាលបើកាន់យកទៅ គប្បីប្រើប្រាស់ក្នុងវត្តនោះប៉ុណ្ណោះ ក្នុងកាលដែលនឹងធ្វើដំណើរទៅទីដទៃ គប្បីទុកក្នុងអាវាសរបស់សង្ឃហើយសឹមទៅ។ បើភិក្ខុណាកាន់យកទៅដោយភ្លេចខ្លួន លុះទៅដល់ហើយ គប្បីផ្ញើត្រឡប់មកប្រគល់វិញ។ បើភិក្ខុនោះទៅប្រទេសដទៃ គប្បីទុកក្នុងអាវាសរបស់សង្ឃក្នុងវិហារដែលខ្លួនទៅដល់នោះចុះ។

တိဏန္တိ မုဉ္ဇံ ပဗ္ဗဇဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသံ ယံကိဉ္စိ တိဏံ. ယတ္ထ ပန တိဏံ နတ္ထိ, တတ္ထ ပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေန္တိ; တသ္မာ ပဏ္ဏမ္ပိ တိဏေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. ဣတိ မုဉ္ဇာဒီသု ယံကိဉ္စိ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏမ္ပိ တိဏံ တာလပဏ္ဏာဒီသု စ ဧကံ ပဏ္ဏမ္ပိ သံဃဿ ဒိန္နံ ဝါ တတ္ထဇာတကံ ဝါ ဗဟာရာမေ သံဃဿ တိဏဝတ္ထုတော ဇာတတိဏံ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ, တမ္ပိ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ ကတေ အတိရေကံ ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒဍ္ဎဂေဟမနုဿာ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တာ န ဝါရေတဗ္ဗာ. အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏောပိ ရိတ္တပေါတ္ထကော ဂရုဘဏ္ဍမေဝ.

ពាក្យថា ស្មៅ នោះ បានแก่ ស្មៅណាមួយដែលសេសសល់ លើកលែងតែស្មៅមូញ្ជៈ និងស្មៅបព្វជៈចេញ។ ចំណែកឯក្នុងទីណាដែលគ្មានស្មៅ ក្នុងទីនោះ គេរមែងប្រក់ដោយស្លឹកឈើ ព្រោះហេតុនោះ សូម្បីតែស្លឹកឈើ ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកស្មៅនេះដែរ។ យ៉ាងនេះគឺ ស្មៅណាមួយក្នុងបណ្តៅស្មៅមូញ្ជៈជាដើម ទោះបីមានប្រមាណត្រឹមមួយក្តាប់ដៃក្តី និងស្លឹកឈើ សូម្បីតែមួយសន្លឹក ក្នុងបណ្តាស្លឹកត្នោតជាដើមក្តី ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលដុះក្នុងទីនោះក្តី ឬស្មៅដែលដុះក្នុងវាលស្មៅរបស់សង្ឃនៅខាងក្រៅអារាមក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ជាគរុភណ្ឌ។ ស្មៅ ឬស្លឹកឈើនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយធ្វើរួចហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ពួកមនុស្សដែលផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ កាលបើពួកគេមកកាន់យកទៅ មិនគប្បីហាមឃាត់ឡើយ។ សូម្បីតែស្លឹករឹតទទេ មានប្រវែងត្រឹម ៨ ធ្នាប់ ក៏ជាគរុភណ្ឌតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។

မတ္တိကာ ပကတိမတ္တိကာ ဝါ ဟောတု ပဉ္စဝဏ္ဏာ ဝါ သုဓာ ဝါ သဇ္ဇုရသကင်္ဂုဋ္ဌသိလေသာဒီသု ဝါ ယံကိဉ္စိ, ဒုလ္လဘဋ္ဌာနေ အာနေတွာ ဝါ ဒိန္နံ တတ္ထဇာတကံ ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတံ တာလဖလပက္ကမတ္တံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ. တမ္ပိ သံဃကမ္မေ စ စေတိယကမ္မေ စ နိဋ္ဌိတေ အတိရေကံ ပုဂ္ဂလိကကမ္မေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဟိင်္ဂုဟိင်္ဂုလကဟရိတာလမနောသိလဉ္ဇနာနိ ပန ဘာဇနီယဘဏ္ဍာနိ.

ដីឥដ្ឋ ទោះជាដីឥដ្ឋធម្មតាក្តី ដីឥដ្ឋមានពណ៌ ៥ យ៉ាងក្តី ឬកំបោរបាយអក្តី ឬជ័រឈើណាមួយ ក្នុងបណ្តាជ័រល័ក្ត ជ័រឈើ ឬកាវជាដើមក្តី ដែលគេនាំយកមកពីកន្លែងដែលរកបានដោយកម្រហើយប្រគេនក្តី ដែលកើតក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក សូម្បីតែមានទំហំប៉ុនផ្លែត្នោតទុំ ជាគរុភណ្ឌ។ ដីឥដ្ឋ ឬជ័រឈើនោះ សូម្បីកាលបើការងាររបស់សង្ឃ និងការងាររបស់ចេតិយសម្រេចរួចរាល់ហើយ នៅសល់ គួរដើម្បីប្រគេនក្នុងការងារបុគ្គលបាន។ ចំណែកឯ ជ័រហិង្គុ ជាតិហិង្គុល ល័ក្តថ្ម មនោសិលា និងថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ទាំងនេះជាលហុភណ្ឌដែលគប្បីចែកគ្នាបាន។

ဒါရုဘဏ္ဍေ ယော ကောစိ အဋ္ဌင်္ဂုလသူစိဒဏ္ဍမတ္တောပိ ဒါရုဘဏ္ဍကော ဒါရုဒုလ္လဘဋ္ဌာနေ သံဃဿ ဒိန္နော ဝါ တတ္ထဇာတကော ဝါ ရက္ခိတဂေါပိတော, အယံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန သဗ္ဗမ္ပိ ဒါရုဝေဠုစမ္မပါသာဏာဒိဝိကတိံ ဒါရုဘဏ္ဍေန သင်္ဂဏှိတွာ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ အာသန္ဒိကော ဥပ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဒါရုဘဏ္ဍဝိနိစ္ဆယော ဝုတ္တော.

ក្នុងពួកគ្រឿងឈើ គ្រឿងឈើណាមួយ សូម្បីមានប្រមាណត្រឹមតែដងដែកចាក់ប្រវែង ៨ ធ្នាប់ ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃក្តី ដែលកើតឡើងក្នុងទីនោះក្តី ដែលគេថែរក្សាការពារទុក ក្នុងទីដែលរកឈើបានដោយក្រ គ្រឿងឈើនេះ លោកពោលថាជាគរុភណ្ឌ ក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី។ ចំណែកក្នុងមហាអដ្ឋកថា លោកបានរួមបញ្ចូលគ្រឿងប្រែប្រួលផ្សេងៗ មានគ្រឿងឈើ គ្រឿងឫស្សី គ្រឿងស្បែក និងគ្រឿងថ្មជាដើមទាំងអស់ ទៅក្នុងពាក្យថា គ្រឿងឈើ ហើយបានពោលនូវការវិនិច្ឆ័យលើគ្រឿងឈើ ចាប់ផ្ដើមតាំងពីពាក្យនេះទៅថា «Tena kho pana samayena saṅghassa āsandiko uppanno hoti» (ក៏សម័យនោះឯង អាសន្ទិកៈកើតឡើងដល់សង្ឃ)។

တတြာယံ အတ္ထုဒ္ဓါရော, အာသန္ဒိကော, သတ္တင်္ဂေါ, ဘဒ္ဒပီဌံ, ပီဌိကာ, ဧဠကပါဒကပီဌံ, အာမလကဝဋ္ဋကပီဌံ, ဖလကံ, ကောစ္ဆံ, ပလာလပီဌကန္တိ ဣမေသု [Pg.83] တာဝ ယံကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ ဟောတု မဟန္တံ ဝါ, သံဃဿ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ. ပလာလပီဌေန စေတ္ထ ကဒလိပတ္တာဒိပီဌာနိပိ သင်္ဂဟိတာနိ. ဗျဂ္ဃစမ္မဩနဒ္ဓမ္ပိ ဝါဠရူပပရိက္ခိတ္တံ, ရတနပရိသိဗ္ဗိတံ, ကောစ္ဆကံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ.

ក្នុងមហាអដ្ឋកថានោះ នេះជាសេចក្ដីសង្ខេប៖ ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ អាសន្ទិកៈ (គ្រែវែង), គ្រែមានអង្គ ៧, ភទ្ទបិដ្ឋៈ (តختیធ្វើដោយផ្តៅ), បីឋិកា (តختیតូចតម្រៀបដោយសំពត់), តختیមានជើងដូចជើងចៀម, តختیមូលមានជើងច្រើនដូចផ្លែកន្ទួតព្រៃ, ក្ដារ, អាសនៈធ្វើដោយស្មៅ ឬស្លឹកឈើ, តختیធ្វើដោយចំបើង របស់ណាមួយ ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងទីនេះ សូម្បីតختیដែលធ្វើដោយស្លឹកចេកជាដើម ក៏រួមបញ្ចូលដោយពាក្យថា តختیធ្វើដោយចំបើង នេះដែរ។ សូម្បីតែកម្រាល (ឬអាសនៈ) ដែលព័ទ្ធដោយស្បែកខ្លាធំ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបសត្វសាហាវ ដែលដេរភ្ជាប់ដោយរតនៈ ក៏ជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។

ဝင်္ကဖလကံ, ဒီဃဖလကံ, စီဝရဓောဝနဖလကံ, ဃဋ္ဋနဖလကံ, ဃဋ္ဋနမုဂ္ဂရော, ဒန္တကဋ္ဌစ္ဆေဒနဂဏ္ဌိကာ, ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရော, အမ္ဗဏံ, ရဇနဒေါဏိ, ဥဒကပဋိစ္ဆကော, ဒါရုမယော ဝါ ဒန္တမယော ဝါ ဝေဠုမယော ဝါ သပါဒကောပိ အပါဒကောပိ သမုဂ္ဂေါ, မဉ္ဇူသာ, ပါဒဂဏှနကတော အတိရေကပ္ပမာဏော ကရဏ္ဍော, ဥဒကဒေါဏိ, ဥဒကကဋာဟံ, ဥဠုင်္ကော, ကဋစ္ဆု, ပါနီယသရာဝံ, ပါနီယသင်္ခေါတိ ဧတေသုပိ ယံကိဉ္စိ သံဃေ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ. သင်္ခထာလကံ ပန ဘာဇနီယံ, တထာ ဒါရုမယော ဥဒကတုမ္ဗော.

សូម្បីក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ក្ដារកោង, ក្ដារវែង, ក្ដារសម្រាប់បោកចីវរ, ក្ដារសម្រាប់វាយចីវរ, អង្រែវាយចីវរ, កំណាត់ឈើសម្រាប់កាត់ឈើស្ទង់, អង្រែមានដង, ស្នូកទឹក, ស្នូកទឹកល័ក្ខ, ធុងទទួលទឹកពូតចីវរ, យីប (ប្រអប់) ដែលធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយភ្លុកក្ដី ធ្វើដោយឫស្សីក្ដី មានជើងក្ដី គ្មានជើងក្ដី, ហឹប, កោដ្ឋដែលមានប្រមាណហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ, ស្នូកទឹក, ខ្ទះទឹក, វែកដួសទឹក, ស្លាបព្រា, ថាសទឹកផឹក, សង្ខទឹកផឹក របស់ណាមួយដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃ គឺជាគរុភណ្ឌ។ ចំណែកឯពែងសង្ខ គឺជាភាជនីយៈ, ថូទឹកធ្វើដោយឈើ ក៏ដូច្នោះដែរ។

ပါဒကထလိကမဏ္ဍလံ ဒါရုမယံ ဝါ ဟောတု စောဠပဏ္ဏာဒိမယံ ဝါ သဗ္ဗံ ဂရုဘဏ္ဍံ. အာဓာရကော ပတ္တပိဓာနံ, တာလဝဏ္ဋံ, ဗီဇနီ, စင်္ကောဋကံ, ပစ္ဆိ, ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနီ မုဋ္ဌိသမ္မုဉ္ဇနီတိ ဧတေသုပိ ယံကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ဒါရုဝေဠုပဏ္ဏစမ္မာဒီသု ယေန ကေနစိ ကတံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ.

វង់កម្រាលជូតជើង ទោះធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយសំពត់ ឬស្លឹកឈើជាដើមក្ដី ទាំងអស់នោះជាគរុភណ្ឌ។ សូម្បីក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ជើងបាត, គម្របបាត, ផ្លិតស្លឹករឹត, ផ្លិត, កញ្ជើផ្កា, កញ្ជើ, អំបោសមានដង, អំបោសក្តាប់ របស់ណាមួយ ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ដែលធ្វើដោយវត្ថុណាមួយ មានឈើ ឫស្សី ស្លឹកឈើ និងស្បែកជាដើម សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។

ထမ္ဘတုလာသောပါနဖလကာဒီသု ဒါရုမယံ ဝါ ပါသာဏမယံ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဂေဟသမ္ဘာရရူပံ, ယော ကောစိ ကဋသာရကော, ယံကိဉ္စိ ဘူမတ္ထရဏံ, ယံကိဉ္စိ အကပ္ပိယစမ္မံ, သဗ္ဗံ သံဃေ ဒိန္နံ ဂရုဘဏ္ဍံ, ဘူမတ္ထရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဠကစမ္မံ ပန ပစ္စတ္ထရဏဂတိကံ ဟောတိ, တမ္ပိ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. ကပ္ပိယစမ္မာနိ ဘာဇနီယာနိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘သဗ္ဗံ မဉ္စပ္ပမာဏံ စမ္မံ ဂရုဘဏ္ဍ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងមានសសរ ធ្នឹម ជណ្ដើរ និងក្ដារជាដើម គ្រឿងប្រដាប់ផ្ទះណាមួយ ទោះធ្វើដោយឈើក្ដី ធ្វើដោយថ្មក្ដី, កន្ទេលកក់ណាមួយ, កម្រាលសម្លាប់រៀបចំលើដីណាមួយ, ស្បែកមិនគួរគប្បីណាមួយ ទាំងអស់នោះ កាលបើគេប្រគេនដល់សង្ឃ គឺជាគរុភណ្ឌ, គួរធ្វើជាកម្រាលដីបាន។ ចំណែកឯស្បែកចៀម តែងរាប់បញ្ចូលក្នុងពួកកម្រាល សូម្បីស្បែកចៀមនោះ ក៏ជាគរុភណ្ឌដែរ។ ឯស្បែកដែលគួរគប្បីទាំងឡាយ គឺជាភាជនីយៈ។ ប៉ុន្តែក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី លោកពោលថា «ស្បែកទាំងអស់ដែលមានប្រមាណប៉ុនគ្រែ គឺជាគរុភណ្ឌ»។

ဥဒုက္ခလံ, မုသလံ, သုပ္ပံ, နိသဒံ, နိသဒပေါတော, ပါသာဏဒေါဏိ, ပါသာဏကဋာဟံ, တုရိဝေမဘသ္တာဒိ သဗ္ဗံ ပေသကာရာဒိဘဏ္ဍံ, သဗ္ဗံ ကသိဘဏ္ဍံ, သဗ္ဗံ စက္ကယုတ္တကယာနံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ. မဉ္စပါဒေါ, မဉ္စအဋနီ, ပီဌပါဒေါ, ပီဌအဋနီ, ဝါသိဖရသုအာဒီနံ ဒဏ္ဍာတိ ဧတေသု ယံကိဉ္စိ ဝိပ္ပကတတစ္ဆနကမ္မံ အနိဋ္ဌိတမေဝ ဘာဇနီယံ, တစ္ဆိတမဋ္ဌံ ပန ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ. အနုညာတဝါသိယာ ပန ဒဏ္ဍော ဆတ္တမုဋ္ဌိပဏ္ဏံ ကတ္တရယဋ္ဌိ ဥပါဟနာ အရဏိသဟိတံ ဓမ္မကရဏော ပါဒဂဏှနကတော အနတိရိတ္တံ အာမလကတုမ္ဗံ အာမလကဃဋော လာဗုကတုမ္ဗံ လာဗုဃဋော ဝိသာဏကတုမ္ဗန္တိ သဗ္ဗမေတံ ဘာဇနီယံ, တတော မဟန္တတရံ ဂရုဘဏ္ဍံ.

ត្បាល់បុក, អង្រែ, ចង្អេរ, ថ្មរមៀល, កូនថ្មសម្រាប់កិន, ស្នូកថ្ម, ខ្ទះថ្ម, គ្រឿងត្បាញទាំងអស់មានត្រល់និងថង់ស្បែកជាដើម, គ្រឿងប្រដាប់ធ្វើស្រែទាំងអស់, យានមានកង់ទាំងអស់ សុទ្ធតែជាគរុភណ្ឌពិតប្រាកដ។ ក្នុងបណ្ដាគ្រឿងទាំងនេះ គឺ ជើងគ្រែ, មេគ្រែ, ជើងតختی, មេតختی, ដងនៃកាំបិតនិងពូថៅជាដើម របស់ណាមួយដែលការចាំងឈូសនៅមិនទាន់រួចរាល់ គឺមិនទាន់សម្រេចនៅឡើយ គឺជាភាជនីយៈ, ចំណែករបស់ដែលចាំងឈូសរលីករលោងហើយ តែងជាគរុភណ្ឌ។ ម៉្យាងទៀត ដងនៃកាំបិតតូចដែលទ្រង់អនុញ្ញាតហើយ, ស្លឹកឆត្រ, ដំបងច្រត់, ស្បែកជើង, ឈើពាត់ភ្លើង, ធម្មក្រង, ដបទឹកផ្លែកន្ទួតព្រៃដែលមានប្រមាណមិនហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ, ក្អមផ្លែកន្ទួតព្រៃ, ឃ្លោកទឹក, ក្អមឃ្លោក, ដបទឹកធ្វើដោយស្នែងសត្វ របស់ទាំងអស់នេះ គឺជាភាជនីយៈ, របស់ដែលធំជាងនោះទៅ គឺជាគរុភណ្ឌ។

ဟတ္ထိဒန္တော [Pg.84] ဝါ ယံကိဉ္စိ ဝိသာဏံ ဝါ အတစ္ဆိတံ ယထာဇာတမေဝ ဘာဇနီယံ, တေဟိ ကတမဉ္စပါဒါဒီသု ပုရိမသဒိသောယေဝ ဝိနိစ္ဆယော. တစ္ဆိတနိဋ္ဌိတောပိ ဟိင်္ဂုကရဏ္ဍကော အဉ္ဇနကရဏ္ဍကော ဂဏ္ဌိကာ ဝိဓော အဉ္ဇနီ အဉ္ဇနိသလာကာ ဥဒကပုဉ္ဆနီတိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဘာဇနီယမေဝ.

ភ្លុកដំរីក្ដី ស្នែងសត្វណាមួយក្ដី ដែលមិនទាន់បានចាំងឈូស នៅជាសភាពដើមឡើយ គឺជាភាជនីយៈ, ឯការវិនិច្ឆ័យក្នុងគ្រឿងមានជើងគ្រែជាដើមដែលធ្វើដោយភ្លុក និងស្នែងទាំងនោះ គប្បីជ្រាបថា ដូចគ្នានឹងការវិនិច្ឆ័យមុននោះដែរ។ សូម្បីរបស់ដែលចាំងឈូសរួចរាល់ហើយ គឺ ដបដាក់ជ័រមហាគិង, ដបដាក់ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, គន្លឹះ, ខ្សែចង, ដបថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, ទូរលាយថ្នាំបន្តក់ភ្នែក, សំពត់ជូតទឹក របស់ទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែជាភាជនីយៈពិតប្រាកដ។

မတ္တိကာဘဏ္ဍေ သဗ္ဗံ မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ ဃဋပိဌရာဒိကုလာလဘာဇနံ ပတ္တကဋာဟံ အင်္ဂါရကဋာဟံ ဓူမဒါနကံ ဒီပရုက္ခကော ဒီပကပလ္လိကာ စယနိဋ္ဌကာ ဆဒနိဋ္ဌကာ ထူပိကာတိ သံဃဿ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍံ, ပါဒဂဏှနကတော အနတိရိတ္တပ္ပမာဏော ပန ဃဋကော ပတ္တံ ထာလကံ ကဉ္စနကော ကုဏ္ဍိကာတိ ဣဒမေတ္ထ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ. ယထာ စ မတ္တိကာဘဏ္ဍေ; ဧဝံ လောဟဘဏ္ဍေပိ ကုဏ္ဍိကာ ဘာဇနီယကောဋ္ဌာသမေဝ ဘဇတီတိ အယမေတ္ထ အနုပုဗ္ဗိကထာ.

ក្នុងពួកគ្រឿងដី គ្រឿងប្រើប្រាស់របស់មនុស្សទាំងអស់ មានភាជន៍របស់ជាងឆ្នាំង មានក្អម និងឆ្នាំងជាដើម, ជើងបាតដី, ជើងក្រាន, ឧបករណ៍បង្ហុយផ្សែង, ជើងចង្កៀង, ចានចង្កៀង, ឥដ្ឋសម្រាប់រៀបជញ្ជាំង, ក្បឿងសម្រាប់ប្រក់, កំពូល ទាំងអស់នេះ ចាប់តាំងពីពេលដែលគេប្រគេនដល់សង្ឃទៅ គឺជាគរុភណ្ឌ, ចំណែកឯរបស់ដែលមានប្រមាណមិនហួសពីដបដាក់ទឹកបានមួយបាទ គឺ ក្អមតូច, ចាន, ពែង, ផ្តិលទឹក, កំសៀវទឹក របស់ទាំងនេះក្នុងទីនេះ គឺជាភាជនីយភណ្ឌ។ មួយវិញទៀត ដូចជាកំសៀវទឹកក្នុងពួកគ្រឿងដីយ៉ាងណា កំសៀវទឹកក្នុងពួកគ្រឿងលោហៈ ក៏រាប់ចូលក្នុងចំណែកភាជនីយៈយ៉ាងនោះដែរ នេះជាលំដាប់ពាក្យក្នុងទីនេះ។

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អាវិស្សជ្ជិយវត្ថុកថា។

နဝကမ္မဒါနကထာ

នវកម្មទានកថា

၃၂၃. ဘဏ္ဍိကာဋ္ဌပနမတ္တေနာတိ ဒွါရဗာဟာနံ ဥပရိ ကပေါတဘဏ္ဍိကယောဇနမတ္တေန. ပရိဘဏ္ဍကရဏမတ္တေနာတိ ဂေါမယပရိဘဏ္ဍကသာဝပရိဘဏ္ဍကရဏမတ္တေန. ဓူမကာလိကန္တိ ဣဒံ ယာဝဿ စိတကဓူမော န ပညာယတိ, တာဝ အယံ ဝိဟာရော ဧတဿေဝါတိ ဧဝံ ဓူမကာလေ အပလောကေတွာ ကတပရိယောသိတံ ဝိဟာရံ ဒေန္တိ. ဝိပ္ပကတန္တိ ဧတ္ထ ဝိပ္ပကတော နာမ ယာဝ ဂေါပါနသိယော န အာရောဟန္တိ. ဂေါပါနသီသု ပန အာရုဠှာသု ဗဟုကတော နာမ ဟောတိ, တသ္မာ တတော ပဋ္ဌာယ န ဒါတဗ္ဗော, ကိဉ္စိဒေဝ သမာဒပေတွာ ကာရေဿတိ. ခုဒ္ဒကေ ဝိဟာရေ ကမ္မံ ဩလောကေတွာ ဆပ္ပဉ္စဝဿိကန္တိ ကမ္မံ ဩလောကေတွာ စတုဟတ္ထဝိဟာရေ စတုဝဿိကံ, ပဉ္စဟတ္ထေ ပဉ္စဝဿိကံ, ဆဟတ္ထေ ဆဝဿိကံ ဒါတဗ္ဗံ. အဍ္ဎယောဂေါ ပန ယသ္မာ သတ္တဋ္ဌဟတ္ထော ဟောတိ, တသ္မာ ဧတ္ထ ‘‘သတ္တဋ္ဌဝဿိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. သစေ ပန သော နဝဟတ္ထော ဟောတိ နဝဝဿိကမ္ပိ ဒါတဗ္ဗံ. မဟလ္လကေ ပန ဒသဟတ္ထေ ဧကာဒသဟတ္ထေ ဝိဟာရေ ဝါ ပါသာဒေ ဝါ ဒသဝဿိကံ ဝါ ဧကာဒသဝဿိကံ ဝါ ဒါတဗ္ဗံ. ဒွါဒသဟတ္ထေ ပန တတော အဓိကေ ဝါ လောဟပါသာဒသဒိသေပိ ဒွါဒသဝဿိကမေဝ ဒါတဗ္ဗံ, န တတော ဥတ္တရိ.

៣២៣. ពាក្យថា «Bhaṇḍikāṭṭhapanamattena» (ត្រឹមតែការតម្កល់ទុកនូវគ្រឿងប្រដាប់) គឺ ត្រឹមតែការភ្ជាប់នូវគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់លលកទុំនៅខាងលើសសរទ្វារ។ ពាក្យថា «Paribhaṇḍakaraṇamattena» (ត្រឹមតែការធ្វើបរិភណ្ឌ) គឺ ត្រឹមតែការលាបបរិភណ្ឌដោយលាមកគោ ឬការលាបបរិភណ្ឌដោយទឹកអម្ពរ។ ពាក្យថា «Dhūmakālikanti» (មានផ្សែងជាកំណត់) គឺ វិហារនេះជាភារៈរបស់ភិក្ខុនោះដរាបណាផ្សែងនៃជើងក្អុបរបស់លោកមិនទាន់ប្រាកដឡើង លោកតែងប្រគល់វិហារដែលធ្វើរួចរាល់ហើយ ដោយការសុំអនុញ្ញាតក្នុងពេលមានផ្សែងយ៉ាងនេះ។ ក្នុងពាក្យថា «Vippakatanti» នេះ វិហារដែលហៅថា មិនទាន់រួចរាល់ គឺដរាបណាបង្កង់ទាំងឡាយមិនទាន់ឡើង។ ប៉ុន្តែ កាលបើបង្កង់ទាំងឡាយឡើងរួចហើយ ឈ្មោះថា វិហារដែលធ្វើបានច្រើនហើយ ព្រោះហេតុនោះ ចាប់តាំងពីពេលនោះទៅ មិនគួរប្រគល់ឡើយ ម្ចាស់វិហារនឹងណែនាំភិក្ខុណាមួយឲ្យធ្វើឲ្យសម្រេចដោយខ្លួនឯង។ ក្នុងវិហារតូច លោកពិនិត្យមើលការងារហើយ ពោលថា «chappañcavassikaṃ» (មានប្រមាណ ៥ ឬ ៦ ឆ្នាំ) គឺ ពិនិត្យមើលការងារហើយ ក្នុងវិហារទំហំ ៤ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៤ ឆ្នាំ, ក្នុងវិហារទំហំ ៥ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៥ ឆ្នាំ, ក្នុងវិហារទំហំ ៦ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៦ ឆ្នាំ។ ចំណែកឯអឌ្ឍយោគ ព្រោះតែមានទំហំ ៧ ឬ ៨ ហត្ថ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងអឌ្ឍយោគនេះ លោកទើបពោលថា «sattaṭṭhavassikaṃ» (មានប្រមាណ ៧ ឬ ៨ ឆ្នាំ)។ បើប្រសិនជាអឌ្ឍយោគនោះមានទំហំ ៩ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ៩ ឆ្នាំក៏បាន។ ចំណែកក្នុងវិហារធំ ឬប្រាសាទដែលមានទំហំ ១០ ហត្ថ ឬ ១១ ហត្ថ គប្បីប្រគល់នវកម្ម ១០ ឆ្នាំ ឬ ១១ ឆ្នាំ។ ចំណែកក្នុងវិហារទំហំ ១២ ហត្ថ ឬធំជាងនោះទៅ សូម្បីក្នុងវិហារដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងលោហប្រាសាទ គប្បីប្រគល់នវកម្មត្រឹមតែ ១២ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មិនគួរប្រគល់ឲ្យហួសពីនោះឡើយ។

နဝကမ္မိကော [Pg.85] ဘိက္ခု အန္တောဝဿေ တံ အာဝါသံ လဘတိ, ဥတုကာလေ ပဋိဗာဟိတုံ န လဘတိ. သစေ သော အာဝါသော ဇီရတိ, အာဝါသသာမိကဿ ဝါ တဿ ဝံသေ ဥပ္ပန္နဿ ဝါ ကဿစိ ကထေတဗ္ဗံ – ‘‘အာဝါသော တေ နဿတိ, ဇဂ္ဂထ ဧတံ အာဝါသ’’န္တိ. သစေ သော န သက္ကောတိ, ဘိက္ခူဟိ ဉာတီ ဝါ ဥပဋ္ဌာကေ ဝါ သမာဒပေတွာ ဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. သစေ တေပိ န သက္ကောန္တိ, သံဃိကေန ပစ္စယေန ဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. တသ္မိမ္ပိ အသတိ ဧကံ အာဝါသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အဝသေသာ ဇဂ္ဂိတဗ္ဗာ. ဗဟူ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဧကံ သဏ္ဌာပေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ភិក្ខុអ្នកធ្វើនវកម្ម តែងបាននូវអាវាសនោះក្នុងរវាងវស្សា ក្នុងឧតុសម័យមិនអាចហាមឃាត់បានឡើយ។ បើប្រសិនជាអាវាសនោះទ្រុឌទ្រោមទៅ គប្បីប្រាប់ដល់ម្ចាស់អាវាស ឬជនណាម្នាក់ដែលកើតក្នុងត្រកូលរបស់ម្ចាស់អាវាសនោះថា «អាវាសរបស់អ្នកកំពុងតែវិនាសហើយ សូមអ្នកទាំងឡាយថែរក្សាអាវាសនេះចុះ»។ បើប្រសិនជាម្ចាស់អាវាសនោះមិនអាចថែរក្សាបានទេ ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីណែនាំពួកញាតិ ឬឧបដ្ឋាកទាំងឡាយឲ្យជួយថែរក្សា។ បើទោះជាពួកញាតិ ឬឧបដ្ឋាកទាំងនោះមិនអាចថែរក្សាបានទៀត គប្បីថែរក្សាដោយបច្ច័យរបស់សង្ឃ។ កាលបើបច្ច័យរបស់សង្ឃនោះមិនមានទេ គប្បីលះបង់អាវាសមួយ ហើយថែរក្សាអាវាសដែលនៅសល់ទាំងឡាយ។ សូម្បីការលះបង់អាវាសច្រើន ដើម្បីរក្សាទុកអាវាសតែមួយឲ្យគង់វង្ស ក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។

ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဘိက္ခူသု ပက္ကန္တေသု သဗ္ဗေ အာဝါသာ နဿန္တိ, တသ္မာ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ အာဝါသေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တတော ယာဂုဘတ္တစီဝရာဒီနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တေဟိ သေသာဝါသာ ဇဂ္ဂိတဗ္ဗာယေဝ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သံဃိကေ ပစ္စယေ အသတိ ဧကော ဘိက္ခု ‘တုယှံ ဧကံ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဇဂ္ဂါဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ဗဟုတရံ ဣစ္ဆတိ, တိဘာဂံ ဝါ ဥပဍ္ဎဘာဂံ ဝါ ဒတွာပိ ဇဂ္ဂါပေတဗ္ဗံ. အထ ‘ထမ္ဘမတ္တမေဝေတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ, ဗဟုကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’န္တိ န ဣစ္ဆတိ, ‘တုယှံ ပုဂ္ဂလိကမေဝ ကတွာ ဇဂ္ဂ; ဧဝမ္ပိ ဟိ သံဃဿ ဘဏ္ဍကဋ္ဌပနဋ္ဌာနံ နဝကာနဉ္စ ဝသနဋ္ဌာနံ လဘိဿတီ’တိ ဇဂ္ဂါပေတဗ္ဗော. ဧဝံ ဇဂ္ဂိတော ပန တသ္မိံ ဇီဝန္တေ ပုဂ္ဂလိကော ဟောတိ, မတေ သံဃိကောယေဝ. သစေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဒါတုကာမော ဟောတိ, ကမ္မံ ဩလောကေတွာ တိဘာဂံ ဝါ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ပုဂ္ဂလိကံ ကတွာ ဇဂ္ဂါပေတဗ္ဗော. ဧဝဉှိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဒါတုံ လဘတိ. ဧဝံ ဇဂ္ဂနကေ ပန အသတိ ‘ဧကံ အာဝါသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ’တိအာဒိနာ နယေန ဇဂ္ဂါပေတဗ္ဗော’’တိ.

ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយចៀសចេញទៅ អាវាសទាំងអស់តែងតែវិនាស ព្រោះហេតុនោះ គប្បីលះបង់អាវាស ១ ឬ ២ ឬ ៣ ហើយ នាំយកគ្រឿងមានយាគូ ភត្ត និងចីវរជាដើមដែលកើតពីអាវាសទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ ហើយថែរក្សាអាវាសដែលនៅសល់ទាំងឡាយ។ ប៉ុន្តែក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធី លោកពោលថា «កាលបើបច្ច័យរបស់សង្ឃមិនមានទេ គប្បីប្រាប់ភិក្ខុមួយរូបថា “ចូរលោកកាន់យកកន្លែងគ្រែមួយនេះ ហើយថែរក្សាចុះ”។ បើប្រសិនជាលោកប្រាថ្នាច្រើនជាងនោះ សូម្បីការប្រគល់ចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ ឬចំណែកពាក់កណ្ដាលឲ្យ ហើយឲ្យលោកថែរក្សាក៏គួរ។ មួយវិញទៀត បើលោកមិនប្រាថ្នាដោយគិតថា “ក្នុងទីនេះសល់ត្រឹមតែសសរប៉ុណ្ណោះ ការងារដែលត្រូវធ្វើមានច្រើនណាស់” ទេ គប្បីប្រាប់លោកថា “ចូរលោកធ្វើជាបុគ្គលិកៈរបស់លោកចុះ ហើយថែរក្សាទៅ ព្រោះថា ទោះបីធ្វើប្រកាសយ៉ាងនេះ ក៏សង្ឃនៅតែបានកន្លែងសម្រាប់តម្កល់ទុកនូវគ្រឿងប្រដាប់ និងបានកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់ភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយដែរ” ហើយឲ្យលោកថែរក្សាចុះ។ វិហារដែលថែរក្សាយ៉ាងនេះ កាលបើភិក្ខុនោះនៅរស់ តែងជារបស់បុគ្គលិកៈ លុះលោកអនិច្ចធម្មទៅ តែងជារបស់សង្ឃដដែល។ បើប្រសិនជាភិក្ខុនោះប្រាថ្នានឹងប្រគល់ឲ្យដល់ពួកសទ្ធិវិហារិករបស់ខ្លួន គប្បីពិនិត្យមើលការងារ ហើយធ្វើចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ ឬចំណែកពាក់កណ្ដាលឲ្យជាបុគ្គលិកៈ ហើយឲ្យថែរក្សាចុះ។ ព្រោះថា ធ្វើប្រកាសយ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះទើបអាចប្រគល់ឲ្យដល់ពួកសទ្ធិវិហារិកបាន។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកថែរក្សាយ៉ាងនេះមិនមានទេ គប្បីឲ្យថែរក្សាដោយវិធីមានពាក្យថា “លះបង់អាវាសមួយ” ជាដើម»។

ဣဒမ္ပိ စ အညံ တတ္ထေဝ ဝုတ္တံ – ဒွေ ဘိက္ခူ သံဃိကံ ဘူမိံ ဂဟေတွာ သောဓေတွာ သံဃိကံ သေနာသနံ ကရောန္တိ. ယေန သာ ဘူမိ ပဌမံ ဂဟိတာ, သော သာမီ. ဥဘောပိ ပုဂ္ဂလိကံ ကရောန္တိ, သောယေဝ သာမီ. သော သံဃိကံ ကရောတိ, ဣတရော ပုဂ္ဂလိကံ ကရောတိ, အညံ စေ ဗဟုံ သေနာသနဋ္ဌာနံ အတ္ထိ, ပုဂ္ဂလိကံ ကရောန္တောပိ န ဝါရေတဗ္ဗော. အညသ္မိံ ပန တာဒိသေ ပဋိရူပေ ဌာနေ အသတိ တံ ပဋိဗာဟိတွာ သံဃိကံ ကရောန္တေနေဝ ကာတဗ္ဗံ. ယံ ပန တဿ တတ္ထ ဝယကမ္မံ ကတံ, တံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပန ကတာဝါသေ ဝါ အာဝါသကရဏဋ္ဌာနေ ဝါ ဆာယူပဂဖလူပဂရုက္ခာ ဟောန္တိ, အပလောကေတွာ [Pg.86] ဟာရေတဗ္ဗာ. ပုဂ္ဂလိကာ စေ ဟောန္တိ, သာမိကာ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗာ; နော စေ ဒေန္တိ, ယာဝတတိယံ အာပုစ္ဆိတွာ ‘‘ရုက္ခအဂ္ဃနကမူလံ ဒဿာမာ’’တိ ဟာရေတဗ္ဗာ.

ម៉្យាងទៀត សេចក្ដីនេះដទៃទៀត លោកក៏បានពោលទុកក្នុងគម្ពីរកុរុន្ធីនោះដែរថា៖ ភិក្ខុ ២ រូប កាន់យកដីជារបស់សង្ឃ ហើយជម្រះកាប់ឆ្ការ រួចធ្វើសេនាសនៈជារបស់សង្ឃ។ ភិក្ខុណាដែលកាន់យកដីនោះមុនគេ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាម្ចាស់។ បើទោះជាភិក្ខុទាំងពីររូបធ្វើជាបុគ្គលិកៈ ក៏ភិក្ខុដដែលនោះឯងជាម្ចាស់។ បើភិក្ខុនោះធ្វើជារបស់សង្ឃ ឯភិក្ខុម្ខាងទៀតធ្វើជាបុគ្គលិកៈ បើប្រសិនជាមានកន្លែងសម្រាប់ធ្វើសេនាសនៈដទៃទៀតជាច្រើន ភិក្ខុដែលធ្វើជាបុគ្គលិកៈនោះ ក៏មិនគួរហាមឃាត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើទីកន្លែងដ៏សមគួរប្រហាក់ប្រហែលគ្នានោះមិនមានទេ គប្បីហាមឃាត់ភិក្ខុនោះ ហើយភិក្ខុដែលធ្វើជារបស់សង្ឃនោះឯង គប្បីធ្វើចុះ។ ចំណែកឯការចំណាយណាមួយដែលភិក្ខុនោះបានធ្វើក្នុងទីនោះ គប្បីប្រគល់ការចំណាយនោះឲ្យដល់លោកវិញ។ បើប្រសិនជាមានដើមឈើឲ្យម្លប់ ឬដើមឈើឲ្យផល នៅក្នុងអាវាសដែលធ្វើរួចហើយក្តី ឬក្នុងទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើអាវាសក្តី គប្បីសុំការអនុញ្ញាតហើយកាប់ឆ្ការចេញ$.$ បើដើមឈើទាំងនោះជារបស់បុគ្គលិកៈ គប្បីសួរនាំម្ចាស់ដើមឈើទាំងឡាយ បើគេមិនព្រមប្រគល់ឲ្យទេ គប្បីសួរនាំរហូតដល់គម្រប់ ៣ ដង ដោយពោលថា «យើងនឹងប្រគល់តម្លៃដើមឈើតាមសមគួរឲ្យ» ហើយកាប់ឆ្ការចេញចុះ។

ယော ပန သံဃိကဝလ္လိမတ္တမ္ပိ အဂ္ဂဟေတွာ အာဟရိမေန ဥပကရဏေန သံဃိကာယ ဘူမိယာ ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရံ ကာရေတိ, ဥပဍ္ဎံ သံဃိကံ ဟောတိ; ဥပဍ္ဎံ ပုဂ္ဂလိကံ. ပါသာဒေါ စေ ဟောတိ, ဟေဋ္ဌာပါသာဒေါ သံဃိကော; ဥပရိ ပုဂ္ဂလိကော. သစေ သော ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဣစ္ဆတိ, တဿ ဟောတိ. အထ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ ဣစ္ဆတိ, ဥဘယတ္ထ ဥပဍ္ဎံ လဘတိ. ဒွေ သေနာသနာနိ ကာရေတိ – ဧကံ သံဃိကံ, ဧကံ ပုဂ္ဂလိကံ. သစေ ဝိဟာရေ ဥဋ္ဌိတေန ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေန ကာရေတိ, တတိယဘာဂံ လဘတိ. သစေ အကတဋ္ဌာနေ စယံ ဝါ ပမုခံ ဝါ ကရောတိ, ဗဟိကုဋ္ဋေ ဥပဍ္ဎံ သံဃဿ, ဥပဍ္ဎံ တဿ. အထ မဟန္တံ ဝိသမံ ပူရေတွာ အပဒေ ပဒံ ဒဿေတွာ ကတံ ဟောတိ, အနိဿရော တတ္ထ သံဃော.

ចំណែកឯភិក្ខុណា មិនបានកាន់យកសូម្បីតែវល្លិជារបស់សង្ឃបន្តិចបន្តួចឡើយ ដោយនាំយកគ្រឿងឧបករណ៍របស់ខ្លួនមក ហើយសាងសង់វិហារជាបុគ្គលិកៈលើដីជារបស់សង្ឃ វិហារពាក់កណ្ដាលតែងជារបស់សង្ឃ ពាក់កណ្ដាលទៀតជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើប្រសិនជាប្រាសាទ ជាន់ក្រោមជារបស់សង្ឃ ជាន់លើជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាជាន់ក្រោម ជាន់ក្រោមនោះក៏ជារបស់លោក។ មួយវិញទៀត បើលោកប្រាថ្នាទាំងជាន់ក្រោមទាំងជាន់លើ លោកតែងបានចំណែកពាក់កណ្ដាលក្នុងជាន់ទាំងពីរ។ បើលោកសាងសង់សេនាសនៈ ២ ខ្នង ខ្នងមួយជារបស់សង្ឃ ខ្នងមួយទៀតជារបស់បុគ្គលិកៈ។ បើលោកសាងសង់ដោយគ្រឿងឈើដែលកើតឡើងក្នុងវិហារ លោកតែងបានចំណែក ១ ភាគ ក្នុង ៣ ភាគ។ បើលោកធ្វើនូវរបងជញ្ជាំងក្តី ឬដំបូលហាយក្តី ក្នុងទីដែលមិនទាន់បានធ្វើ ក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅ ចំណែកពាក់កណ្ដាលជារបស់សង្ឃ ពាក់កណ្ដាលទៀតជារបស់លោក។ មួយវិញទៀត បើលោកចាក់ដីបំពេញទីកន្លែងដ៏ធំដែលមិនស្មើគ្នា ហើយធ្វើឲ្យមានផ្លូវដើរក្នុងទីដែលមិនធ្លាប់មានផ្លូវដើរពីមុនមក សង្ឃមិនមានអំណាចចាត់ចែងក្នុងវិហារនោះឡើយ។

ဧကံ ဝရသေယျန္တိ ဧတ္ထ နဝကမ္မဒါနဋ္ဌာနေ ဝါ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တဋ္ဌာနေ ဝါ ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ ဧကံ ဝရသေယျံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော.

ពាក្យថា «Ekaṃ varaseyyaṃ» (នូវទីដេកដ៏ប្រសើរមួយ) ក្នុងទីនេះ គឺក្នុងទីដែលគេប្រគល់នវកម្មក្តី ឬក្នុងទីដែលលោកបានទទួលតាមលំដាប់វស្សាក្តី សេចក្ដីថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតនូវទីដេកដ៏ប្រសើរមួយដែលភិក្ខុនោះប្រាថ្នាចង់បាន។

ပရိယောသိတေ ပက္ကမတိ တဿေဝေတန္တိ ပုန အာဂန္တွာ ဝသန္တဿ အန္တောဝဿံ တဿေဝ တံ; အနာဂစ္ဆန္တဿ ပန သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒယော ဂဟေတုံ န လဘန္တိ.

ពាក្យថា «Pariyosite pakkamati tassevetanti» មានសេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុនោះត្រឡប់មកវិញ ហើយនៅក្នុងវស្សា វិហារនោះក៏ជារបស់ភិក្ខុ (អ្នកធ្វើនវកម្ម) នោះឯង។ តែបើភិក្ខុនោះមិនត្រឡប់មកវិញទេ ពួកសទ្ធិវិហារិកជាដើម មិនអាចកាន់យកបានឡើយ។

နဝကမ္မဒါနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ជំពូកស្តីពីការប្រគល់ការងារនវកម្ម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

အညတြပဋိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာ

ជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃជាដើម

၃၂၄. နာတိဟရန္တီတိ အညတြ ဟရိတွာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ဂုတ္တတ္ထာယာတိ ယံ တတ္ထ မဉ္စပီဌာဒိ, တဿ ဂုတ္တတ္ထာယ, တံ အညတြ ဟရိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. တသ္မာ တံ အညတြ ဟရိတွာ သံဃိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ နဋ္ဌံ သုနဋ္ဌံ, ဇိဏ္ဏံ သုဇိဏ္ဏံ. သစေ အရောဂံ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ပဋိသင်္ခတေ ပုန ပါကတိကံ ကာတဗ္ဗံ. ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇတော နဋ္ဌံ ဝါ ဇိဏ္ဏံ ဝါ ဂီဝါ ဟောတိ, တသ္မိံ ပဋိသင်္ခတေ ဒါတဗ္ဗမေဝ. သစေ တတော ဂေါပါနသိအာဒီနိ ဂဟေတွာ အညသ္မိံ သံဃိကာဝါသေ ယောဇေန္တိ, သုယောဇိတာနိ. ပုဂ္ဂလိကာဝါသေ ယောဇေန္တေဟိ ပန မူလံ ဝါ ဒါတဗ္ဗံ, ပဋိပါကတိကံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရတော မဉ္စပီဌာဒီနိ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှန္တော ဥဒ္ဓါရေယေဝ ဘဏ္ဍဂ္ဃေန ကာရေတဗ္ဗော. ပုန အာဝါသိကကာလေ ဒဿာမီတိ ဂဟေတွာ သံဃိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ နဋ္ဌံ သုနဋ္ဌံ, ဇိဏ္ဏံ သုဇိဏ္ဏံ. အရောဂဉ္စေ ပါကတိကံ ကာတဗ္ဗံ[Pg.87]. ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ နဋ္ဌံ ဂီဝါ ဟောတိ. တတော ဒွါရဝါတပါနာဒီနိ သံဃိကာဝါသေ ဝါ ပုဂ္ဂလိကာဝါသေ ဝါ ယောဇိတာနိ ပဋိဒါတဗ္ဗာနိယေဝ.

៣២៤. ពាក្យថា «Nātiharantī» គឺមិនត្រូវនាំយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃឡើយ។ ពាក្យថា «Guttatthāya» មានន័យថា គ្រឿងសេនាសនៈមានគ្រែ និងតាំងជាដើមណាដែលមាននៅក្នុងវិហារដែលបាក់បែកនោះ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យនាំយកគ្រឿងសេនាសនៈនោះទៅកាន់ទីដទៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការថែរក្សាការពារ។ ហេតុនោះ កាលបើភិក្ខុនាំយកគ្រឿងសេនាសនៈនោះទៅកាន់ទីដទៃ ហើយប្រើប្រាស់ជាសង្ឃិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ក៏ឈ្មោះថាបាត់បង់ទៅដោយល្អ បើទ្រុឌទ្រោម ក៏ឈ្មោះថាទ្រុឌទ្រោមទៅដោយល្អ។ ប្រសិនបើគ្រឿងសេនាសនៈនោះមិនទាន់ខូចខាតទេ កាលបើវិហារនោះត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ត្រូវនាំយកមកទុកកន្លែងដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុដែលប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ក្តី ទ្រុឌទ្រោមក្តី ត្រូវសងវិញ កាលបើវិហារនោះត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ត្រូវតែប្រគល់សងវិញជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើភិក្ខុកាន់យកបង្កង់ជាដើមពីវិហារនោះ ទៅផ្សំផ្គុំក្នុងសង្ឃិកាវាសដទៃ ឈ្មោះថាផ្សំផ្គុំដោយល្អហើយ។ ប៉ុន្តែ បើផ្សំផ្គុំក្នុងបុគ្គលិកាវាស ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវសងជាតម្លៃ ឬធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ភិក្ខុណាមានចិត្តលួច កាន់យកគ្រែ និងតាំងជាដើមពីវិហារដែលគេបោះបង់ចោល ត្រូវឲ្យភិក្ខុនោះសងតាមតម្លៃភណ្ឌៈក្នុងខណៈដែលលើកឡើងនោះឯង។ ភិក្ខុណាដែលកាន់យកដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងប្រគល់សងវិញក្នុងពេលដែលមានភិក្ខុជាអាវាសិកៈមកដល់» ហើយប្រើប្រាស់ជាសង្ឃិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ក៏ឈ្មោះថាបាត់បង់ទៅដោយល្អ បើទ្រុឌទ្រោម ក៏ឈ្មោះថាទ្រុឌទ្រោមទៅដោយល្អ។ ប្រសិនបើមិនទាន់ខូចខាតទេ ត្រូវធ្វើឲ្យមានសភាពដើមវិញ។ ចំណែកភិក្ខុដែលប្រើប្រាស់ជាបុគ្គលិកភណ្ឌ បើបាត់បង់ ត្រូវសងវិញ។ ម្យ៉ាងទៀត ទ្វារ និងបង្អួចជាដើមដែលនាំយកពីវិហារនោះ ទៅផ្សំផ្គុំក្នុងសង្ឃិកាវាសក្តី ក្នុងបុគ្គលិកាវាសក្តី ត្រូវតែប្រគល់សងវិញជាដាច់ខាត។

ဖာတိကမ္မတ္ထာယာတိ ဝဍ္ဎိကမ္မတ္ထာယ. ဖာတိကမ္မဉ္စေတ္ထ သမကံ ဝါ အတိရေကံ ဝါ အဂ္ဃနကံ မဉ္စပီဌာဒိသေနာသနမေဝ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា «Phātikammatthāya» គឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការចម្រើនឡើង។ ក្នុងការដោះដូរដើម្បីការចម្រើនឡើងនេះ គួរតែដោះដូរជាមួយនឹងសេនាសនៈមានគ្រែ និងតាំងជាដើម ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា ឬមានតម្លៃលើសជាង។

စက္ကလိကန္တိ ကမ္ဗလာဒီဟိ ဝေဌေတွာ ကတစက္ကလိကံ. အလ္လေဟိ ပါဒေဟီတိ ယေဟိ အက္ကန္တဋ္ဌာနေ ဥဒကံ ပညာယတိ, ဧဝရူပေဟိ ပါဒေဟိ ပရိဘဏ္ဍကတဘူမိ ဝါ သေနာသနံ ဝါ န အက္ကမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဥဒကသိနေဟမတ္တမေဝ ပညာယတိ, န ဥဒကံ, ဝဋ္ဋတိ. ပါဒပုဉ္ဆနိံ ပန အလ္လပါဒေဟိပိ အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သဥပါဟနေန ဓောတပါဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနေယေဝ န ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា «Cakkalika» គឺកម្រាលរាងមូលដែលធ្វើឡើងដោយការរុំព័ទ្ធដោយសំពត់កម្ពលជាដើម។ ពាក្យថា «Allehi pādehi» គឺជើងទាំងឡាយណាដែលកាលបើជាន់ទៅលើទីកន្លែងណាមួយហើយ ទឹកក៏ប្រាកដឡើង ភិក្ខុមិនត្រូវជាន់លើដីដែលលាបលនដោយលាមកគោជាដើម ឬលើសេនាសនៈ ដោយជើងមានសភាពបែបនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើប្រាកដត្រឹមតែភាពសើមនៃទឹក មិនមែនជាទឹកទេ នោះទើបគួរជាន់បាន។ ចំណែកឯក្រណាត់ជូតជើង ភិក្ខុទោះបីជាមានជើងសើម ក៏អាចជាន់បានដែរ។ ភិក្ខុដែលពាក់ស្បែកជើង មិនគួរជាន់លើទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយនោះឡើយ។

စောဠကေန ပလိဝေဌေတုန္တိ သုဓာဘူမိယံ ဝါ ပရိဘဏ္ဍဘူမိယံ ဝါ သစေ တဋ္ဋိကာ ဝါ ကဋသာရကော ဝါ နတ္ထိ, စောဠကေန ပါဒါ ဝေဌေတဗ္ဗာ, တသ္မိံ အသတိ ပဏ္ဏမ္ပိ အတ္ထရိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကိဉ္စိ အနတ္ထရိတွာ ဌပေန္တဿ ပန ဒုက္ကဋံ. ယဒိ ပန တတ္ထ နေဝါသိကာ အနတ္ထတာယပိ ဘူမိယာ ဌပေန္တိ, အဓောတပါဒေဟိပိ ဝဠဉ္ဇေန္တိ, တထေဝ ဝဠဉ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា «Coḷakena paliveṭhetuṃ» មានសេចក្តីថា លើដីដែលបូកកំបោរក្តី លើដីដែលលាបលនដោយលាមកគោជាដើមក្តី ប្រសិនបើគ្មានកន្ទេលស្លឹកត្នោត ឬកន្ទេលផ្ដៅទេ ត្រូវរុំជើងទាំងឡាយដោយសំពត់សៅហ្មង បើគ្មានសំពត់នោះទេ សូម្បីតែស្លឹកឈើក៏គួរក្រាលបានដែរ។ ចំណែកភិក្ខុដែលដាក់ចុះដោយមិនបានក្រាលអ្វីសោះ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពួកភិក្ខុជាអាវាសិកៈក្នុងទីនោះ តែងដាក់ចុះលើដីដែលមិនបានក្រាលក្តី ប្រើប្រាស់ដោយជើងដែលមិនទាន់បានលាងក្តី ភិក្ខុដទៃក៏គួរប្រើប្រាស់តាមរបៀបនោះបានដែរ។

န ဘိက္ခဝေ ပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တီတိ သေတဘိတ္တိ ဝါ စိတ္တကမ္မကတာ ဝါ. န ကေဝလဉ္စ ဘိတ္တိမေဝ, ဒွါရမ္ပိ ဝါတပါနမ္ပိ အပဿေနဖလကမ္ပိ ပါသာဏတ္ထမ္ဘမ္ပိ ရုက္ခတ္ထမ္ဘမ္ပိ စီဝရေန ဝါ ကေနစိ ဝါ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အပဿယိတုံ န လဗ္ဘတိယေဝ.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវផ្អែកនឹងជញ្ជាំងដែលធ្វើកម្មវិធី (លាបពណ៌)» គឺជញ្ជាំងសក្តី ជញ្ជាំងដែលមានគំនូរផ្សេងៗក្តី។ មិនត្រឹមតែជញ្ជាំងប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែទ្វារ បង្អួច ក្តារផ្អែក សសរថ្ម ឬសសរឈើ ក៏ភិក្ខុមិនត្រូវផ្អែកដោយមិនបានបិទបាំងដោយចីវរ ឬដោយវត្ថុណាមួយឡើយ។

ဓောတပါဒကာတိ ဓောတပါဒကာ ဟုတွာ ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ နိပဇ္ဇိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ. ‘‘ဓောတပါဒကေ’’တိပိ ပါဌော. ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနဿေတံ အဓိဝစနံ. ပစ္စတ္ထရိတွာတိ ပရိဘဏ္ဍကတံ ဘူမိံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏသေနာသနံ ဝါ သံဃိကမဉ္စပီဌံ ဝါ အတ္တနော သန္တကေန ပစ္စတ္ထရဏေန ပစ္စတ္ထရိတွာဝ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ နိဒ္ဒါယတောပိ ပစ္စတ္ထရဏေ သင်္ကုဋိတေ ကောစိ သရီရာဝယဝေါ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ဖုသတိ, အာပတ္တိယေဝ. လောမေသု ပန လောမဂဏနာယ အာပတ္တိယေဝ. ပရိဘောဂသီသေန အပဿယန္တဿာပိ ဧသေဝ နယော. ဟတ္ထတလပါဒတလေဟိ ပန ဖုသိတုံ ဝါ အက္ကမိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ. မဉ္စပီဌံ နီဟရန္တဿ ကာယေ ပဋိဟညတိ, အနာပတ္တိ.

ពាក្យថា «Dhotapādakā» គឺភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកមានជើងលាងស្អាតហើយ តែងមានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងការដេកលើទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ មានបាឋៈថា «Dhotapādake» ដូច្នេះក៏មាន។ ពាក្យនេះជាឈ្មោះនៃទីកន្លែងដែលគួរជាន់ដោយជើងដែលលាងស្អាតហើយ។ ពាក្យថា «Paccattharitvā» គឺភិក្ខុត្រូវក្រាលដីដែលលាបលនហើយក្តី សេនាសនៈដែលជាកម្រាលដីក្តី គ្រែនិងតាំងរបស់សង្ឃក្តី ដោយកម្រាលជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួន រួចហើយទើបគួរដេក។ ប្រសិនបើភិក្ខុទោះបីកំពុងដេកលក់ ហើយកម្រាលនោះរួញចូលគ្នា នាំឲ្យអវយវៈណាមួយនៃរាងកាយទៅប៉ះនឹងគ្រែក្តី តាំងក្តី ត្រូវអាបត្តិទុក្កដតែម្តង។ ចំណែកឯរោមទាំងឡាយ បើប៉ះពាល់ ត្រូវអាបត្តិទៅតាមចំនួនសរសៃរោម។ ទោះបីជាភិក្ខុផ្អែកដោយបំណងប្រើប្រាស់ ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែ ការប៉ះពាល់ ឬការជាន់ដោយបាតដៃ និងបាតជើង គឺគួរធ្វើបាន។ បើភិក្ខុកំពុងនាំយកគ្រែ ឬតាំងចេញទៅ ហើយប៉ះពាល់នឹងរាងកាយ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។

အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ក្នុងទីដទៃជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာ

ជំពូកស្តីពីការអនុញ្ញាតសង្ឃភត្តជាដើម

၃၂၅. န [Pg.88] သက္ကောန္တိ သံဃဘတ္တံ ကာတုန္တိ သကလဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကာတုံ န သက္ကောန္တိ. ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိအာဒီသု ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ…ပေ… ဒသ ဝါ ဘိက္ခူ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒေထာ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒေသေန လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ. အပရေ တထေဝ ဘိက္ခူ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ နိမန္တေတွာ တေသံ ဘတ္တံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ. အပရေ သလာကာယော ဆိန္ဒိတွာ, အပရေ ပက္ခိကံ ဥပေါသထိကံ ပါဋိပဒိကန္တိ ဧဝံ နိယာမေတွာ, ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ…ပေ… ဒသန္နံ ဝါ ဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ. ဣတိ ဧတာနိ ဘတ္တာနိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိ ဣမံ ဝေါဟာရံ ပတ္တာနိ. ယသ္မာ ပန တေ သစေပိ ဒုဗ္ဘိက္ခေ န သက္ကောန္တိ, သုဘိက္ခေ ဇာတေ ပန ပုန သံဃဘတ္တံ ကာတုံ သက္ခိဿန္တိ, တသ္မာ ဘဂဝါ တမ္ပိ အန္တော ကတွာ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တ’’န္တိအာဒိမာဟ.

៣២៥. ពាក្យថា «Na sakkonti saṅghabhattaṃ kātuṃ» គឺមិនអាចចាត់ចែងភត្តចំពោះសង្ឃទាំងមូលបាន។ ក្នុងពាក្យថា «Uddesabhatta» ជាដើម មានសេចក្តីពន្យល់ថា ពួកទាយកប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលបានមកដោយការចង្អុលបង្ហាញថា «សូមលោកម្ចាស់ចង្អុលបង្ហាញភិក្ខុ ១ រូប ឬ ២ រូប... ឬ ១០ រូប ពីសង្ឃមកចុះ»។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយកំណត់ចំនួនភិក្ខុ ហើយនិមន្តភិក្ខុទាំងនោះ។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយការចាប់ឆ្នោត (សលាកភត្ត)។ ពួកទាយកដទៃទៀត ប្រាថ្នានឹងធ្វើភត្តដោយកំណត់ថាជា បក្ខិកភត្ត ឧបោសថិកភត្ត ឬបាដិបទិកភត្ត ចំពោះភិក្ខុ ១ រូប ឬ ២ រូប... ឬ ១០ រូប។ ហេតុនោះ ភត្តទាំងឡាយនេះ ទើបដល់នូវការហៅថា ឧទ្ទេសភត្ត និមន្តនភត្ត ជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះហេតុតែពួកទាយកទាំងនោះ ទោះបីជាមិនអាចធ្វើបានក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន (ទុព្វិភិក្ខ) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែដល់សម័យសម្បូរសប្បាយ (សុភិក្ខ) នឹងអាចធ្វើសង្ឃភត្តបានវិញជាមិនខាន ហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបបញ្ចូលភត្តនោះទៅក្នុងសេចក្តីអនុញ្ញាតដែរ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតសង្ឃភត្ត ឧទ្ទេសភត្ត» ជាដើម។

တတ္ထ သံဃဘတ္တေ ဌိတိကာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘အမှာကံ အဇ္ဇ ဒသ ဒွါဒသ ဒိဝသာ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဣဒါနိ အညတော ဘိက္ခူ အာနေထာ’’တိ န ဧဝံ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘ပုရိမဒိဝသေသု အမှေဟိ န လဒ္ဓံ, ဣဒါနိ တံ အမှာကံ ဂါဟေထာ’’တိ ဧဝမ္ပိ ဝတ္တုံ န လဗ္ဘတိ. တဉှိ အာဂတာဂတာနံ ပါပုဏာတိယေဝ.

ក្នុងសង្ឃភត្តនោះ មិនមានការកំណត់លំដាប់វេន (ឋិតិកា) ឡើយ ហេតុនោះ ភិក្ខុមិនត្រូវនិយាយក្នុងសង្ឃភត្តនោះយ៉ាងនេះថា «ពួកយើងបានឆាន់អស់រយៈពេល ១០ ថ្ងៃ ឬ ១២ ថ្ងៃហើយ ឥឡូវនេះ សូមលោកនិមន្តភិក្ខុពីវត្តដទៃមកចុះ»។ សូម្បីតែពាក្យថា «ក្នុងថ្ងៃមុនៗ ពួកយើងមិនបានទទួលទេ ឥឡូវនេះ សូមលោកប្រគល់ភត្តនោះដល់ពួកយើងចុះ» ក៏មិនគួរនិយាយដែរ។ ព្រោះថា សង្ឃភត្តនោះ តែងបានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗនោះឯង។

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ជំពូកស្តីពីការអនុញ្ញាតសង្ឃភត្តជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာ

ជំពូកស្តីពីឧទ្ទេសភត្ត

ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီသု ပန အယံ နယော – ရညာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တေန ဝါ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ အာနေထာ’’တိ ပဟိတေ ကာလံ ဃောသေတွာ ဌိတိကာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ. သစေ အတ္ထိ, တတော ပဋ္ဌာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ; နော စေ, ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဥဒ္ဒေသကေန ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ န အတိက္ကာမေတဗ္ဗံ. တေ ပန ဓုတင်္ဂံ ရက္ခန္တာ သယမေဝ အတိက္ကမိဿန္တိ; ဧဝံ ဂါဟိယမာနေ အလသဇာတိကာ မဟာထေရာ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆန္တိ, ‘‘ဘန္တေ, ဝီသတိဝဿာနံ ဂါဟိယတိ, တုမှာကံ ဌိတိကာ အတိက္ကန္တာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, ဌိတိကံ ဌပေတွာ တေသံ ဂါဟေတွာ ပစ္ဆာ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ‘‘အသုကဝိဟာရေ ဗဟုံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ သုတွာ ယောဇနန္တရိကဝိဟာရတောပိ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ, သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနံ ဌိတဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. အသမ္ပတ္တာနမ္ပိ ဥပစာရသီမံ ပဝိဋ္ဌာနံ အန္တေဝါသိကာဒီသု ဂဏှန္တေသု [Pg.89] ဂါဟေတဗ္ဗမေဝ. ဗဟိဥပစာရသီမာယ ဌိတာနံ ဂါဟေထာတိ ဝဒန္တိ, န ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဥပစာရသီမံ ဩက္ကန္တေဟိ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟုတွာ အတ္တနော ဝိဟာရဒွါရေ ဝါ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ဝါ ဟောန္တိ, ပရိသာဝသေန ဝဍ္ဎိတာ နာမ သီမာ ဟောတိ, တသ္မာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သံဃနဝကဿ ဒိန္နေပိ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ဂါဟေတဗ္ဗမေဝ. ဒုတိယဘာဂေ ပန ထေရာသနံ အာရုဠှေ ပုန အာဂတာနံ ပဌမဘာဂေါ န ပါပုဏာတိ, ဒုတိယဘာဂတော ဝဿဂ္ဂေန ဂါဟေတဗ္ဗံ.

ក្នុងឧទ្ទេសភត្តជាដើមនោះ មានរបៀបចាត់ចែងយ៉ាងនេះ៖ កាលបើព្រះរាជាក្តី មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជាក្តី បានចាត់ចែងឲ្យនិមន្តភិក្ខុពីសង្ឃដោយពាក្យថា «សូមលោកនិមន្តភិក្ខុចំនួនប៉ុណ្ណេះរូបមក» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តត្រូវប្រកាសពេលវេលា ហើយសួររកលំដាប់វេន (ឋិតិកា)។ ប្រសិនបើមានលំដាប់វេន ត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីលំដាប់វេននោះទៅ បើគ្មានទេ ត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត មិនត្រូវរំលងពួកភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាធុតង្គឡើយ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុទាំងនោះកាលបើថែរក្សាធុតង្គ នឹងរំលងដោយខ្លួនឯង។ កាលបើកំពុងចាត់ចែងយ៉ាងនេះ បើមានព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយដែលមានសភាពខ្ជិលច្រអូស និមន្តមកជាខាងក្រោយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនត្រូវនិយាយថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ភត្តនេះគេចាត់ចែងសម្រាប់ភិក្ខុមានវស្សា ២០ ឯលំដាប់វេនរបស់លោកម្ចាស់ហួសទៅហើយ» ដូច្នេះឡើយ គឺត្រូវផ្អាកលំដាប់វេនសិន ហើយចាត់ចែងប្រគល់ជូនព្រះមហាថេរៈទាំងនោះ រួចទើបចាត់ចែងតាមលំដាប់វេនជាខាងក្រោយ។ កាលបើឮថា «ឧទ្ទេសភត្តដ៏ច្រើនកើតឡើងក្នុងវិហារឯណោះ» ភិក្ខុទាំងឡាយសូម្បីតែមកពីវិហារដែលមានចម្ងាយ ១ យោជន៍ ក៏តែងមកដល់ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងត្រូវចាត់ចែងចាប់ផ្តើមពីកន្លែងដែលភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយៗនោះឈរ ឬតាមលំដាប់ព្រះថេរៈ។ ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនទាន់មកដល់ ប៉ុន្តែបានចូលមកដល់ក្នុងឧបចារសីមាហើយ កាលបើពួកអន្តេវាសិកជាដើមទទួលជំនួស ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូនដែរ។ បើពួកភិក្ខុដែលឈរនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា និយាយថា «សូមលោកចាត់ចែងប្រគល់ជូនពួកយើងផង» មិនត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលមកក្នុងឧបចារសីមាហើយ បានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ រហូតដល់ទ្វារវិហាររបស់ខ្លួនក្តី ឬនៅក្នុងវិហាររបស់ខ្លួនក្តី ឧបចារសីមានោះឈ្មោះថាពង្រីកធំឡើងដោយអំណាចនៃបរិស័ទ ហេតុនោះ ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូន។ ទោះបីជាបានប្រគល់ជូនភិក្ខុថ្មីក្នុងសង្ឃ (សង្ឃនវកៈ) ហើយក៏ដោយ បើមានភិក្ខុទាំងឡាយមកដល់ជាខាងក្រោយ ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងប្រគល់ជូនដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចំណែកទីពីរ (វេនទីពីរ) កាលបើព្រះថេរៈឡើងកាន់អាសនៈហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលទើបនឹងមកដល់ជាខាងក្រោយ មិនបានចំណែកទីមួយឡើយ គឺត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនពីចំណែកទីពីរទៅតាមលំដាប់វស្សា។

ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဧကံ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂါဝုတပ္ပမာဏာယပိ ဥပစာရသီမာယ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အာရောစိတံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ, တသ္မိံယေဝ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနေ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဧကော ဧကဿ ဘိက္ခုနော ပဟိဏာတိ ‘‘သွေပိ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒသ ဘိက္ခူ ပဟိဏထာ’’တိ, တေန သော အတ္ထော ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ အာရောစေတဗ္ဗော. သစေ တံ ဒိဝသံ ပမုဿတိ, ဒုတိယဒိဝသေ ပါတောဝ အာရောစေတဗ္ဗော. အထ ပမုဿိတွာဝ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တော သရတိ, ယာဝ ဥပစာရသီမံ နာတိက္ကမတိ, တာဝ ယာ ဘောဇနသာလာယ ပကတိဋ္ဌိတိကာ, တဿာယေဝ ဝသေန ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေပိ ဥပစာရသီမံ အတိက္ကန္တာ ဘိက္ခူ စ ဥပစာရသီမဋ္ဌကေဟိ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟောန္တိ, အညမညံ ဒွါဒသဟတ္ထန္တရံ အဝိဇဟိတွာ ဂစ္ဆန္တိ, ပကတိဋ္ဌိတိကာယ ဝသေန ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဘိက္ခူနံ ပန တာဒိသေ ဧကာဗဒ္ဓေ အသတိ ဗဟိဥပစာရသီမာယ ယသ္မိံ ဌာနေ သရတိ, တတ္ထ နဝံ ဌိတိကံ ကတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. အန္တောဂါမေ အာသနသာလာယ သရန္တေန အာသနသာလာယ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ယတ္ထ ကတ္ထစိ သရိတွာ ဂါဟေတဗ္ဗမေဝ, အဂါဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. န ဟိ ဧတံ ဒုတိယဒိဝသေ လဗ္ဘတီတိ.

ក្នុងវិហារមួយ កាលបើបានកំណត់កន្លែងចាត់ចែងភត្តមួយកន្លែងហើយ ទោះបីជាទាយកប្រកាសប្រគេនឧទ្ទេសភត្តក្នុងទីណាមួយនៃឧបចារសីមាដែលមានទំហំសូម្បីតែ ១ គាវុតក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែចាត់ចែងយកក្នុងកន្លែងចាត់ចែងភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើទាយកម្នាក់ចាត់ចែងបញ្ជូនមនុស្សទៅប្រាប់ភិក្ខុមួយរូបថា «ថ្ងៃស្អែក សូមលោកម្ចាស់ចាត់ចែងបញ្ជូនភិក្ខុ ១០ រូបពីសង្ឃទៅផង» ភិក្ខុនោះត្រូវជម្រាបសេចក្តីនោះដល់ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត។ ប្រសិនបើភ្លេចក្នុងថ្ងៃនោះ ត្រូវជម្រាបតាំងពីព្រលឹមក្នុងថ្ងៃទីពីរ។ ប្រសិនបើភ្លេច រហូតដល់ពេលដើរចូលទៅបិណ្ឌបាតទើបនឹកឃើញ កាលបើមិនទាន់ហួសឧបចារសីមាទេ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេនធម្មតាដែលមាននៅក្នុងរោងភត្តនោះឯង។ ទោះបីជាភិក្ខុទាំងឡាយដែលហួសឧបចារសីមាទៅហើយ និងភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងឧបចារសីមា បានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ ដោយមិនលះបង់ចន្លោះចម្ងាយ ១២ ហត្ថរវាងគ្នានិងគ្នា ហើយដើរទៅ ក៏ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេនធម្មតាដែរ។ ប៉ុន្តែ បើគ្មានការតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយបែបនោះទេ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងទីកន្លែងណាមួយនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា ត្រូវបង្កើតលំដាប់វេនថ្មីក្នុងទីនោះ ហើយចាត់ចែងចុះ។ បើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងរោងអាសនៈក្នុងភូមិ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃរោងអាសនៈនោះ។ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងនឹកឃើញក្នុងទីណាមួយ ត្រូវតែចាត់ចែងយកជាដាច់ខាត មិនគួរមិនចាត់ចែងឡើយ។ ព្រោះថា ឧទ្ទេសភត្តនេះ មិនអាចទទួលបានក្នុងថ្ងៃទីពីរឡើយ។

သစေ သကဝိဟာရတော အညံ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ကောစိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဥဒ္ဒိသာပေတိ, ယာဝ အန္တောဥပစာရေ ဝါ ဥပစာရသီမဋ္ဌကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝုတ္တနယေန ဧကာဗဒ္ဓါ ဝါ ဟောန္တိ, တာဝ သကဝိဟာရေ ဌိတိကာဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဗဟိဥပစာရေ ဌိတာနံ ဒိန္နံ ပန ‘‘သံဃတော ဘန္တေ ဧတ္တကေ နာမ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိသထာ’’တိ ဝုတ္တေ သမ္ပတ္တာနံ ဂါဟေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဒွါဒသဟတ္ထန္တရံ အဝိဇဟိတွာ ဧကာဗဒ္ဓနယေန ဒူရေ ဌိတာပိ သမ္ပတ္တာယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သစေ ယံ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ပဝိဋ္ဌာနံ အာရောစေန္တိ, တဿ ဝိဟာရဿ ဌိတိကာဝသေန ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေပိ ဂါမဒွါရေ ဝါ ဝီထိယံ ဝါ စတုက္ကေ [Pg.90] ဝါ အန္တရဃရေ ဝါ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ကောစိ သံဃုဒ္ဒေသံ အာရောစေတိ, တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ အန္တောဥပစာရဂတာနံ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

ប្រសិនបើទាយកណាម្នាក់ឃើញភិក្ខុទាំងឡាយដែលកំពុងនិមន្តពីវិហាររបស់ខ្លួនទៅកាន់វិហារដទៃ ហើយប្រាថ្នានឹងឲ្យចាត់ចែងឧទ្ទេសភត្ត កាលបើភិក្ខុទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងឧបចារសីមាក្តី ឬបានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្នុងឧបចារសីមាតามវិធីដែលបានពោលហើយក្តី ត្រូវតែចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃវិហាររបស់ខ្លួននោះឯង។ ចំណែកឯឧទ្ទេសភត្តដែលទាយកប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅឧបចារសីមា កាលបើទាយកនិយាយថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកចាត់ចែងភិក្ខុចំនួនប៉ុណ្ណេះរូបពីសង្ឃមកចុះ» ត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយ។ ក្នុងទីនោះ គួរដឹងថា ភិក្ខុទាំងឡាយទោះបីជាឈរនៅឆ្ងាយ ប៉ុន្តែបានតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយដោយមិនលះបង់ចន្លោះចម្ងាយ ១២ ហត្ថ ក៏ឈ្មោះថាជាអ្នកមកដល់ហើយដែរ។ ប្រសិនបើទាយកទាំងឡាយប្រកាសប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលទៅដល់ក្នុងវិហារណាដែលខ្លួនកំពុងទៅ ត្រូវចាត់ចែងទៅតាមលំដាប់វេននៃវិហារនោះ។ ទោះបីជាទាយកណាម្នាក់ឃើញភិក្ខុទាំងឡាយនៅទ្វារភូមិក្តី លើផ្លូវក្តី លើផ្លូវបែកជាបួនក្តី ក្នុងផ្ទះក្តី ហើយប្រកាសប្រគេនសង្ឃឧទ្ទេស ក៏ត្រូវចាត់ចែងប្រគល់ជូនភិក្ខុទាំងឡាយដែលចូលទៅដល់ក្នុងឧបចារៈ (ចម្ងាយ ១២ ហត្ថ) ក្នុងទីនោះៗ។

ဃရူပစာရော စေတ္ထ ‘‘ဧကံ ဃရံ ဧကူပစာရံ, ဧကံ ဃရံ နာနူပစာရံ, နာနာဃရံ ဧကူပစာရံ, နာနာဃရံ နာနူပစာရ’’န္တိ ဣမေသံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဧကကုလဿ ဃရံ ဧကဝဠဉ္ဇံ ဟောတိ, တံ သုပ္ပပါတပရိစ္ဆေဒဿ အန္တော ဧကူပစာရံ နာမ. တတ္ထုပ္ပန္နော ဥဒ္ဒေသလာဘော တသ္မိံ ဥပစာရေ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေနပိ ဌိတာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ, ဧတံ ‘‘ဧကံ ဃရံ ဧကူပစာရံ’’ နာမ.

«ឯឃរុបចារៈ (ឧបចារផ្ទះ) ក្នុងទីនេះ ភិក្ខុគប្បីជ្រាបដោយអំណាចនៃចំណែកទាំងឡាយនេះគឺ ផ្ទះមួយមានឧបចារតែមួយ, ផ្ទះមួយមានឧបចារផ្សេងគ្នា, ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារតែមួយ, ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារផ្សេងគ្នា។ ក្នុងចំណែកទាំងនោះ ផ្ទះរបស់ត្រកូលតែមួយណា ដែលប្រើប្រាស់រួមគ្នា (មានទ្វារតែមួយ) ផ្ទះនោះឈ្មោះថា មានឧបចារតែមួយ ក្នុងខាងក្នុងនៃទីកំណត់ត្រឹមចង្អេរធ្លាក់ចុះ។ ឧទ្ទេសលាភ (លាភដែលកើតឡើងតាមការចង្អុលបង្ហាញ) ដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ រមែងបានដល់ភិក្ខុទាំងពួង សូម្បីតែលោកដែលឈរដោយវត្តនៃការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងឧបចារនោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះមួយមានឧបចារតែមួយ»។»

ယံ ပန ဧကံ ဃရံ ဒွိန္နံ ဘရိယာနံ သုခဝိဟာရတ္ထာယ မဇ္ဈေ ဘိတ္တိံ ဥဋ္ဌာပေတွာ နာနာဒွါရဝဠဉ္ဇံ ကတံ, တတ္ထုပ္ပန္နော ဥဒ္ဒေသလာဘော ဘိတ္တိအန္တရိကဿ န ပါပုဏာတိ, တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ နိသိန္နဿေဝ ပါပုဏာတိ, ဧတံ ‘‘ဧကံ ဃရံ နာနူပစာရံ’’ နာမ.

«ចំណែកផ្ទះមួយណា ដែលគេធ្វើឱ្យមានការប្រើប្រាស់ទ្វារផ្សេងគ្នា ដោយលើកជញ្ជាំងខណ្ឌចំកណ្តាល ដើម្បីសេចក្តីរស់នៅជាសុខនៃភរិយាទាំងពីរនាក់ ឧទ្ទេសលាភដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ មិនបានដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅខាងម្ខាងជញ្ជាំងឡើយ រមែងបានដល់តែភិក្ខុដែលគង់នៅក្នុងកន្លែងនោះៗប៉ុណ្ណោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះមួយមានឧបចារផ្សេងគ្នា»។»

ယသ္မိံ ပန ဃရေ ဗဟူ ဘိက္ခူ နိမန္တေတွာ အန္တောဂေဟတော ပဋ္ဌာယ ဧကာဗဒ္ဓေ ကတွာ ပဋိဝိဿကဃရာနိပိ ပူရေတွာ နိသီဒါပေန္တိ, တတ္ထုပ္ပန္နော ဥဒ္ဒေသလာဘော သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ. ယမ္ပိ နာနာကုလဿ နိဝေသနံ မဇ္ဈေ ဘိတ္တိံ အကတွာ ဧကဒွါရေနေဝ ဝဠဉ္ဇန္တိ, တတြာပိ ဧသေဝ နယော. ဧတံ ‘‘နာနာဃရံ ဧကူပစာရံ’’ နာမ.

«មួយវិញទៀត ក្នុងផ្ទះណាដែលគេនិមន្តភិក្ខុជាច្រើនរូប ហើយឱ្យគង់តាំងពីក្នុងផ្ទះតទៅ ដោយតភ្ជាប់គ្នាជាជួរតែមួយ រហូតពេញសូម្បីតែផ្ទះរបស់អ្នកជិតខាង ឧទ្ទេសលាភដែលកើតឡើងក្នុងផ្ទះនោះ រមែងបានដល់ភិក្ខុទាំងអស់។ សូម្បីតែលំនៅឋានរបស់ត្រកូលផ្សេងគ្នា ដែលគេមិនធ្វើជញ្ជាំងខណ្ឌចំកណ្តាល ហើយប្រើប្រាស់ទ្វារតែមួយរួមគ្នា ក្នុងលំនៅឋាននោះ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារតែមួយ»។»

ယော ပန နာနာနိဝေသနေသု နိသိန္နာနံ ဘိက္ခူနံ ဥဒ္ဒေသလာဘော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကိဉ္စာပိ ဘိတ္တိစ္ဆိဒ္ဒေန ဘိက္ခူ ဒိဿန္တိ, တသ္မိံ တသ္မိံ နိဝေသနေ နိသိန္နာနံယေဝ ပါပုဏာတိ, ဧတံ ‘‘နာနာဃရံ နာနူပစာရံ’’ နာမ.

«ចំណែកឯឧទ្ទេសលាភណា ដែលកើតឡើងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងលំនៅឋានផ្សេងៗគ្នា ទោះបីជាភិក្ខុទាំងឡាយមើលឃើញគ្នាទៅវិញទៅមកតាមចន្លោះជញ្ជាំងក្ដី ក៏ឧទ្ទេសលាភនោះរមែងបានដល់តែភិក្ខុដែលគង់នៅក្នុងលំនៅឋាននោះៗប៉ុណ្ណោះ នេះឈ្មោះថា «ផ្ទះផ្សេងគ្នាមានឧបចារផ្សេងគ្នា»។»

ယော ပန ဂါမဒွါရဝီထိစတုက္ကေသု အညတရသ္မိံ ဌာနေ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ လဘိတွာ အညသ္မိံ ဘိက္ခုသ္မိံ အသတိ အတ္တနောဝ ပါပုဏာပေတွာ ဒုတိယဒိဝသေပိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ အညံ လဘတိ, တေန ယံ အညံ နဝကံ ဝါ ဝုဍ္ဎံ ဝါ ဘိက္ခုံ ပဿတိ, တဿ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ကောစိ နတ္ထိ, အတ္တနောဝ ပါပေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

«ចំណែកភិក្ខុណា បានទទួលឧទ្ទេសភត្តក្នុងកន្លែងណាមួយ នាទ្វារភូមិ ផ្លូវធំ ឬផ្លូវបែកជាបួន កាលបើគ្មានភិក្ខុដទៃទេ ក៏នាំយកមកចំពោះខ្លួនឯង ហើយសូម្បីក្នុងថ្ងៃទីពីរ ក៏បានទទួលឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀតក្នុងកន្លែងដដែលនោះ ភិក្ខុនោះឃើញភិក្ខុដទៃណា ទោះជានវភិក្ខុ ឬថេរភិក្ខុ គប្បីប្រគល់ឱ្យភិក្ខុនោះទទួលយក។ បើគ្មានភិក្ខុណាមួយទេ គប្បីនាំយកមកចំពោះខ្លួនឯងហើយឆាន់ចុះ។»

သစေ အာသနသာလာယ နိသီဒိတွာ ကာလံ ပဋိမာနေန္တေသု ဘိက္ခူသု ကောစိ အာဂန္တွာ ‘‘သံဃုဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထ, ဥဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထ, သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ပတ္တံ ဒေထ, သံဃိကံ ပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝါ ဝဒတိ, ဥဒ္ဒေသပတ္တံ ဌိတိကာယ ဂါဟေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ‘‘သံဃုဒ္ဒေသဘိက္ခုံ ဒေထ, သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ဘိက္ခုံ ဒေထ, သံဃိကံ ဘိက္ခုံ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော.

«ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយគង់នៅក្នុងរោងភត្ត (អាសនសាលា) ដើម្បីរង់ចាំវេលាឆាន់ មានទាយកណាម្នាក់មកហើយពោលថា «សូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេសសង្ឃ (សំបុត្រឧទ្ទេសដែលចង្អុលបង្ហាញចំពោះសង្ឃ) ឬសូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេស ឬសូមប្រគេនសំបុត្រដែលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃ ឬសូមប្រគេនសំបុត្រសង្ឃិកៈ» គប្បីឱ្យទាយកនោះទទួលយកសំបុត្រឧទ្ទេសតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា)។ ទោះបីទាយកពោលថា «សូមប្រគេនភិក្ខុដែលចង្អុលបង្ហាញចំពោះសង្ឃ ឬសូមប្រគេនភិក្ខុដែលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃ ឬសូមប្រគេនភិក្ខុសង្ឃិកៈ» ដូច្នេះ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។»

ဥဒ္ဒေသကော [Pg.91] ပနေတ္ထ ပေသလော လဇ္ဇီ မေဓာဝီ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, တေန တိက္ခတ္တုံ ဌိတိကံ ပုစ္ဆိတွာ သစေ ကောစိ ဌိတိကံ ဇာနန္တော နတ္ထိ, ထေရာသနတော ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ‘‘အဟံ ဇာနာမိ, ဒသဝဿေန လဒ္ဓ’’န္တိ ကောစိ ဘဏတိ, ‘‘အတ္ထာဝုသော, ဒသဝဿာ ဘိက္ခူ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. သစေ တဿ သုတွာ ‘‘ဒသဝဿမှ ဒသဝဿမှာ’’တိ ဗဟူ အာဂစ္ဆန္တိ, ‘‘တုယှံ ပါပုဏာတိ, တုယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ အဝတွာ ‘‘သဗ္ဗေ အပ္ပသဒ္ဒါ ဟောထာ’’တိ ဝတွာ ပဋိပါဋိယာ ဌပေတဗ္ဗာ. ဌပေတွာ ‘‘ကတိ ဣစ္ဆထာ’’တိ ဥပါသကော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. ‘‘ဧတ္တကေ နာမ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုယှံ ပါပုဏာတိ, တုယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ အဝတွာ သဗ္ဗနဝကဿ ဝဿဂ္ဂဉ္စ ဥတု စ ဒိဝသဘာဂေါ စ ဆာယာ စ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ. သစေ ဆာယာယပိ ပုစ္ဆိယမာနာယ အညော ဝုဍ္ဎတရော အာဂစ္ဆတိ, တဿ ဒါတဗ္ဗံ. အထ ဆာယံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘တုယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တေ ဝုဍ္ဎတရော အာဂစ္ဆတိ, န လဘတိ. ကထာပပဉ္စေန ဟိ နိသိန္နဿာပိ နိဒ္ဒါယန္တဿာပိ ဂါဟိတံ သုဂ္ဂါဟိတံ, အတိက္ကန္တံ သုအတိက္ကန္တံ, ဘာဇနီယဘဏ္ဍဉှိ နာမေတံ သမ္ပတ္တဿေဝ ပါပုဏာတိ, တတ္ထ သမ္ပတ္တဘာဝေါ ဥပစာရေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗော. အာသနသာလာယ စ အန္တောပရိက္ခေပေါ ဥပစာရော, တသ္မိံ ဌိတဿ လာဘော ပါပုဏာတီတိ.

«ក្នុងរឿងនេះ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត (ភត្តុទ្ទេសកៈ) គប្បីជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានប្រាជ្ញា។ ភិក្ខុនោះសួររកវេន (ឋិតិកា) អស់បីដង ប្រសិនបើគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងពីវេនទេ គប្បីឱ្យចាប់ផ្តើមទទួលយកតាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមានភិក្ខុណាមួយពោលថា «ខ្ញុំដឹង ភិក្ខុមានវស្សាដប់បានទទួលហើយ» គប្បីសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុមានវស្សាដប់មានដែរឬទេ?»។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយឮពាក្យនោះហើយ មកជាច្រើនរូបពោលថា «ពួកយើងមានវស្សាដប់ ពួកយើងមានវស្សាដប់» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនគប្បីពោលថា «បានដល់លោក បានដល់លោក» ឡើយ គប្បីប្រាប់ថា «សូមលោកទាំងឡាយកុំធ្វើសំឡេងខ្លាំង» ហើយឱ្យលោកគង់តាមលំដាប់។ លុះឱ្យគង់តាមលំដាប់ហើយ គប្បីសួរឧបាសកថា «អ្នកចង់បានភិក្ខុប៉ុន្មានរូប?»។ កាលបើឧបាសកជម្រាបថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំចង់បានភិក្ខុប៉ុណ្ណេះរូប» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងមិនគប្បីពោលថា «បានដល់លោក បានដល់លោក» ឡើយ គប្បីសួរចំនួនវស្សា រដូវ ចំណែកនៃថ្ងៃ និងស្រមោលរបស់ភិក្ខុដែលខ្ចីជាងគេបំផុត។ ប្រសិនបើសូម្បីតែកំពុងសួររកស្រមោល មានភិក្ខុដទៃដែលមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះសួររកស្រមោលហើយ ពោលថា «បានដល់លោក» ទើបមានភិក្ខុមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ ភិក្ខុចាស់នោះមិនបានឡើយ។ ព្រោះថា សំបុត្រឧទ្ទេសដែលភិក្ខុទោះបីកំពុងគង់ ឬកំពុងសម្រាន្តលក់ បានទទួលយកហើយ ព្រោះតែការនិយាយពន្យារពេល ឈ្មោះថាបានទទួលយកដោយត្រឹមត្រូវហើយ អ្វីដែលកន្លងហួសទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាកន្លងហួសទៅដោយត្រឹមត្រូវហើយ ព្រោះថាទ្រព្យដែលត្រូវបែងចែកនេះ រមែងបានដល់តែបុគ្គលដែលមកដល់ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងរឿងនោះ ភាពជាអ្នកមកដល់ គប្បីកំណត់ដោយឧបចារ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រឿងព័ទ្ធជុំវិញខាងក្នុងនៃរោងភត្ត គឺជាឧបចារ លាភរមែងបានដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅក្នុងឧបចារនោះ។»

ကောစိ အာသနသာလတော အဋ္ဌ ဥဒ္ဒေသပတ္တေ အာဟရာပေတွာ သတ္တ ပတ္တေ ပဏီတဘောဇနာနံ ဧကံ ဥဒကဿ ပူရေတွာ အာသနသာလာယံ ပဟိဏာတိ, ဂဟေတွာ အာဂတာ ကိဉ္စိ အဝတွာ ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပက္ကမန္တိ. ယေန ယံ လဒ္ဓံ, တဿေဝ တံ ဟောတိ. ယေန ပန ဥဒကံ လဒ္ဓံ, တဿ အတိက္ကန္တမ္ပိ ဌိတိကံ ဌပေတွာ အညံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဂါဟေတဗ္ဗံ. တဉ္စ လူခံ ဝါ လဘတု ပဏီတံ ဝါ တိစီဝရပရိဝါရံ ဝါ, တဿေဝေတံ. ဤဒိသော ဟိဿ ပုညဝိသေသော. ဥဒကံ ပန ယသ္မာ အာမိသံ န ဟောတိ, တသ္မာ အညံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ လဗ္ဘတိ.

«មានទាយកម្នាក់ ឱ្យគេនាំយកសំបុត្រឧទ្ទេសប្រាំបីសន្លឹកចេញពីរោងភត្ត ហើយចាត់ចែងអាហារដ៏សម្រិតសម្រាំងដាក់ក្នុងបាត្រប្រាំពីរ និងទឹកពេញក្នុងបាត្រមួយ រួចបញ្ជូនទៅកាន់រោងភត្ត ពួកមនុស្សដែលកាន់យកមក មិនបាននិយាយអ្វីឡើយ គ្រាន់តែប្រគេនដាក់ក្នុងដៃរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយហើយក៏ចៀសចេញទៅ។ ភិក្ខុណាបានទទួលរបស់ណា របស់នោះជារបស់ភិក្ខុនោះឯង។ ចំណែកភិក្ខុណាបានទទួលបាត្រទឹក គប្បីទុកវេនរបស់លោកដែលទោះបីកន្លងហួសទៅហើយនោះសិន ហើយឱ្យលោកទទួលយកឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀត។ ហើយទោះបីលោកបានទទួលភត្តសៅហ្មងក្តី សម្រិតសម្រាំងក្តី ឬមានត្រៃចីវរជាបរិវារក្តី ភត្តនោះក៏ជារបស់លោកនោះឯង ព្រោះថានេះជាផលបុណ្យពិសេសរបស់លោក។ ចំណែកឯទឹក ព្រោះមិនមែនជាអាមិសៈ ហេតុនោះ លោកទើបបានទទួលឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀត។»

သစေ ပန တေ ဂဟေတွာ အာဂတာ ‘‘ဣဒံ ကိရ ဘန္တေ သဗ္ဗံ ဘာဇေတွာ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝတွာ ဂစ္ဆန္တိ, သဗ္ဗေဟိ ဘာဇေတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥဒကံ ပါတဗ္ဗံ. သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘အဋ္ဌ မဟာထေရေ ဒေထ, မဇ္ဈိမေ ဒေထ, နဝကေ ဒေထ, ပရိပုဏ္ဏဝဿသာမဏေရေ ဒေထ, မဇ္ဈိမဘာဏကာဒယော ဒေထ, မယှံ ဉာတိဘိက္ခူ ဒေထာ’’တိ ဝဒန္တဿ ပန ‘‘ဥပါသက, တွံ ဧဝံ ဝဒသိ, ဌိတိကာယ ပန တေသံ န ပါပုဏာတီ’’တိ ဝတွာ ဌိတိကာဝသေနေဝ ဒါတဗ္ဗာ. ဒဟရသာမဏေရေဟိ [Pg.92] ပန ဥဒ္ဒေသဘတ္တေသု လဒ္ဓေသု သစေ ဒါယကာနံ ဃရေ မင်္ဂလံ ဟောတိ, ‘‘တုမှာကံ အာစရိယုပဇ္ဈာယေ ပေသေထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

«ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពួកមនុស្សដែលកាន់យកមកនោះ ពោលថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកទាំងឡាយចែកគ្នានិងឆាន់នូវរបស់ទាំងអស់នេះចុះ» ហើយចៀសចេញទៅ ភិក្ខុទាំងពួងគប្បីចែកគ្នាឆាន់ ហើយផឹកទឹកនោះចុះ។ ចំណែកឧបាសកណាដែលពោលចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃថា «សូមប្រគេនព្រះមហាថេរៈប្រាំបីរូប, សូមប្រគេនព្រះមជ្ឈិមថេរៈ, សូមប្រគេនព្រះនវភិក្ខុ, សូមប្រគេនសាមណេរដែលមានអាយុគ្រប់ (២០ឆ្នាំ), សូមប្រគេនព្រះមជ្ឈិមភាណកៈជាដើម, សូមប្រគេនភិក្ខុជាញាតិរបស់ខ្ញុំ» ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងគប្បីប្រាប់ថា «ញោមឧបាសក ញោមពោលយ៉ាងនេះមែន ប៉ុន្តែតាមលំដាប់វេន ភត្តនេះមិនបានដល់លោកទាំងនោះទេ» ហើយគប្បីប្រគេនតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើពួកសាមណេរតូចៗបានទទួលឧទ្ទេសភត្តហើយ ប្រសិនបើមានមង្គលការនៅក្នុងផ្ទះរបស់ទាយកទាំងឡាយ គប្បីប្រាប់សាមណេរទាំងនោះថា «សូមលោកទាំងឡាយបញ្ជូនព្រះអាចារ្យនិងព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់ខ្លួនទៅចុះ»។»

ယသ္မိံ ပန ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ပဌမဘာဂေါ သာမဏေရာနံ ပါပုဏာတိ, အနုဘာဂေါ မဟာထေရာနံ, န တတ္ထ သာမဏေရာ ‘‘မယံ ပဌမဘာဂံ လဘိမှာ’’တိ ပုရတော ဂန္တုံ လဘန္တိ, ယထာပဋိပါဋိယာ ဧဝ ဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘တုမှေ ဧထာ’တိ ဝုတ္တေ ‘မယှံ အညဒါပိ ဇာနိဿသိ, ဌိတိကာ ပန ဧဝံ ဂစ္ဆတီ’’’တိ ဌိတိကာဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. အထ ‘‘သံဃုဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ အဂါဟိတေယေဝ ပတ္တေ ယဿ ကဿစိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပူရေတွာ အာဟရတိ, အာဟဋမ္ပိ ဌိတိကာယ ဧဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

«ចំណែកក្នុងឧទ្ទេសភត្តណា ដែលចំណែកដំបូងបានដល់ពួកសាមណេរ ហើយចំណែកបន្ទាប់បានដល់ព្រះមហាថេរៈ ក្នុងទីនោះ ពួកសាមណេរមិនត្រូវដើរទៅខាងមុខដោយអាងថា «ពួកយើងបានទទួលចំណែកដំបូងហើយ» ឡើយ គឺត្រូវទៅតាមលំដាប់វស្សាប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើទាយកចង្អុលបង្ហាញចាកសង្ឃហើយពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តមក» ភិក្ខុគប្បីប្រាប់ថា «ញោមនឹងដឹងចំណែករបស់អាត្មាក្នុងពេលដទៃទៀតក៏បាន ប៉ុន្តែលំដាប់វេនរមែងដើរទៅយ៉ាងនេះ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។ មួយវិញទៀត កាលបើទាយកពោលថា «សូមប្រគេនសំបុត្រឧទ្ទេស» តែមិនទាន់បានទទួលសំបុត្រឡើយ ហើយទាយកនោះកាន់យកបាត្ររបស់ភិក្ខុណាមួយទៅដាក់ឱ្យពេញហើយនាំមក សូម្បីតែភត្តដែលគេនាំមកនោះ ក៏គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។»

ဧကော ‘‘သံဃုဒ္ဒေသပတ္တံ အာဟရာ’’တိ ပေသိတော ‘‘ဘန္တေ, ဧကံ ပတ္တံ ဒေထ, နိမန္တနဘတ္တံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဝဒတိ, သော စေ ဥဒ္ဒေသဘတ္တဃရတော အယံ အာဂတောတိ ဉတွာ ဘိက္ခူဟိ ‘‘နနု တွံ အသုကဃရတော အာဂတော’’တိ ဝုတ္တော ‘‘အာမ, ဘန္တေ, န နိမန္တနဘတ္တံ, ဥဒ္ဒေသဘတ္တ’’န္တိ ဘဏတိ, ဌိတိကာယ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယော ပန ‘‘ဧကံ ပတ္တံ အာဟရာ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘‘ကိ’န္တိ ဝတွာ အာဟရာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယထာ တေ ရုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တော အာဂစ္ဆတိ, အယံ ဝိဿဋ္ဌဒူတော နာမ. ဥဒ္ဒေသပတ္တံ ဝါ ပဋိပါဋိပတ္တံ ဝါ ပုဂ္ဂလိကပတ္တံ ဝါ ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ တဿ ဒါတဗ္ဗံ. ဧကော ဗာလော အဗျတ္တော ‘‘ဥဒ္ဒေသပတ္တံ အာဟရာ’’တိ ပေသိတော ဝတ္တုံ န ဇာနာတိ, တုဏှီဘူတော တိဋ္ဌတိ, သော ‘‘ကဿ သန္တိကံ အာဂတောသီ’’တိ ဝါ ‘‘ကဿ ပတ္တံ ဟရိဿသီ’’တိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗော. ဧဝဉှိ ဝုတ္တော ပုစ္ဆာသဘာဂေန ‘‘တုမှာကံ သန္တိကံ အာဂတောမှီ’’တိ ‘‘တုမှာကံ ပတ္တံ ဟရိဿာမီ’’တိ ဝါ ဝဒေယျ, တတော တံ ဘိက္ခုံ အညေ ဘိက္ခူ ဇိဂုစ္ဆန္တာ န ဩလောကေယျုံ. ‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ, ကိံ ကရောန္တော အာဟိဏ္ဍသီ’’တိ ပန ဝတ္တဗ္ဗော. တဿ ‘‘ဥဒ္ဒေသပတ္တတ္ထာယ အာဂတောမှီ’’တိ ဝဒန္တဿ ဂါဟေတွာ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော.

«មនុស្សម្នាក់ដែលគេចាត់មកដោយពាក្យថា «ចូរទៅយកសំបុត្រឧទ្ទេសមក» តែបែរជានិយាយថា «បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមប្រគេនសំបុត្រមួយសន្លឹក ខ្ញុំនឹងនាំយកភត្តនិមន្តមក» ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយដឹងថា មនុស្សនេះមកពីផ្ទះដែលមានឧទ្ទេសភត្ត ហើយសួរថា «អ្នកឯងមកពីផ្ទះឈ្មោះឯណោះមែនទេ?» កាលបើគេឆ្លើយថា «ករុណា បពិត្រព្រះគុណម្ចាស់ មិនមែនភត្តនិមន្តទេ គឺឧទ្ទេសភត្តពិតមែន» គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ ចំណែកអ្នកណាដែលគេប្រាប់ថា «ចូរទៅយកសំបុត្រមួយសន្លឹកមក» ហើយសួរថា «តើឱ្យខ្ញុំជម្រាបយ៉ាងណាទើបយកមកបាន?» កាលបើគេប្រាប់ថា «អ្នកពេញចិត្តយ៉ាងណា ក៏យកមកយ៉ាងនោះចុះ» ហើយគេមកដល់ មនុស្សនេះឈ្មោះថា «ទូតដែលគេលែងដៃ» (វិស្សដ្ឋទូត)។ គេចង់បានសំបុត្រឧទ្ទេសក្តី សំបុត្រតាមលំដាប់ក្តី សំបុត្របុគ្គលិកក្តី គប្បីប្រគល់សំបុត្រដែលគេចង់បាននោះឱ្យទៅគេចុះ។ មនុស្សល្ងង់ខ្លៅមិនឈ្លាសវៃម្នាក់ ដែលគេចាត់មកដោយពាក្យថា «ចូរទៅយកសំបុត្រឧទ្ទេសមក» តែនិយាយមិនកើត បានត្រឹមតែឈរស្ងៀម ភិក្ខុមិនគប្បីសួរគេថា «អ្នកឯងមកជួបលោកណានេះ?» ឬ «តើអ្នកឯងនឹងយកសំបុត្ររបស់លោកណា?» ឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើសួរយ៉ាងនេះ គេអាចនឹងឆ្លើយស្របតាមសំណួរថា «ខ្ញុំមកជួបព្រះគុណម្ចាស់ហ្នឹងឯង» ឬ «ខ្ញុំនឹងយកសំបុត្ររបស់ព្រះគុណម្ចាស់ហ្នឹងឯង» នាំឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតខ្ពើមរអើមនឹងភិក្ខុអង្គនោះ ហើយមិនចង់មើលមុខឡើយ។ ប៉ុន្តែ គប្បីសួរគេថា «តើអ្នកឯងទៅណា? ដើរធ្វើអីហ្នឹង?»។ កាលបើគេឆ្លើយថា «ខ្ញុំមកដើម្បីយកសំបុត្រឧទ្ទេស» គប្បីឱ្យគេទទួលយកសំបុត្រនោះទៅចុះ។»

ဧကာ ကူဋဋ္ဌိတိကာ နာမ ဟောတိ. ရညော ဝါ ဟိ ရာဇမဟာမတ္တဿ ဝါ ဂေဟေ အတိပဏီတာနိ အဋ္ဌ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာနိ နိစ္စံ ဒိယျန္တိ, တာနိ ဧကစာရိကဘတ္တာနိ ကတွာ ဘိက္ခူ ဝိသုံ ဌိတိကာယ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ‘‘သွေ ဒါနိ အမှာကံ ပါပုဏိဿန္တီ’’တိ အတ္တနော ဌိတိကံ သလ္လက္ခေတွာ ဂတာ, တေသု အနာဂတေသုယေဝ အညေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ အာဂန္တွာ အာသနသာလာယ [Pg.93] နိသီဒန္တိ; တင်္ခဏညေဝ ရာဇပုရိသာ အာဂန္တွာ ‘‘ပဏီတဘတ္တပတ္တေ ဒေထာ’’တိ ဝဒန္တိ. အာဂန္တုကာ ဌိတိကံ အဇာနန္တာ ဂါဟေန္တိ. တင်္ခဏညေဝ စ ဌိတိကံ ဇာနနကဘိက္ခူ အာဂန္တွာ ‘‘ကိံ ဂါဟေထာ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ရာဇဂေဟေ ပဏီတဘတ္တ’’န္တိ. ‘‘ကတိဝဿတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ? ‘‘ဧတ္တကဝဿတော နာမာ’’တိ. ‘‘မာ ဂါဟေထာ’’တိ နိဝါရေတွာ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဂါဟိတေ အာဂတေဟိပိ ပတ္တဒါနကာလေ အာဂတေဟိပိ ဒိန္နကာလေ အာဂတေဟိပိ ရာဇဂေဟတော ပတ္တေ ပူရေတွာ အာဟဋကာလေ အာဂတေဟိပိ ရာဇာ ‘‘အဇ္ဇ ဘိက္ခူယေဝ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ပေသေတွာ ဘိက္ခူနံယေဝ ဟတ္ထေ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေတိ; ဧဝံ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတံ ဂဟေတွာ အာဂတကာလေ အာဂတေဟိပိ ဌိတိကံ ဇာနနကဘိက္ခူဟိ ‘‘မာ ဘုဉ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဝါရေတွာ ဌိတိကာယမေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

«មានរឿងមួយដែលហៅថា «ឋិតិកាក្លែងបន្លំ» (កូដដ្ឋិតិកា)។ ព្រោះថា នៅក្នុងព្រះរាជវាំង ឬក្នុងផ្ទះរបស់រាជអាមាត្យធំ គេតែងតែប្រគេនឧទ្ទេសភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងប្រាំបីចំណែកជាប្រចាំ ភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើភត្តនោះឱ្យជាភត្តវិលជុំតែមួយ ហើយឆាន់ផ្សេងៗគ្នាតាមលំដាប់វេន។ ភិក្ខុខ្លះកាលកត់សម្គាល់វេនរបស់ខ្លួនថា «ថ្ងៃស្អែក ភត្តនេះនឹងបានដល់ពួកយើងហើយ» ក៏និមន្តទៅបាត់ ក្នុងកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះមិនទាន់និមន្តមកដល់ មានភិក្ខុអាគន្តុកៈដទៃទៀតនិមន្តមកដល់ ហើយគង់នៅក្នុងរោងភត្ត ក្នុងខណៈនោះឯង ពួកបុរសរបស់ស្តេចមកដល់ហើយជម្រាបថា «សូមប្រគេនសំបុត្រសម្រាប់ភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំង»។ ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយមិនដឹងពីលំដាប់វេន ក៏ទទួលយកទៅ。 ក្នុងខណៈនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដឹងពីលំដាប់វេននិមន្តមកដល់ ហើយសួរថា «តើលោកទាំងឡាយទទួលយកអ្វីហ្នឹង?»។ ភិក្ខុអាគន្តុកៈឆ្លើយថា «ភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងក្នុងព្រះរាជវាំង»។ «តើចាប់ផ្តើមតាំងពីភិក្ខុមានវស្សាប៉ុន្មានទៅ?»។ «តាំងពីភិក្ខុមានវស្សាប៉ុណ្ណេះ»។ ភិក្ខុអ្នកដឹងវេនគប្បីហាមឃាត់ថា «លោកទាំងឡាយកុំទទួលយកឡើយ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនវិញ។ ទោះបីជាភិក្ខុអ្នកដឹងវេននិមន្តមកដល់ក្នុងកាលដែលគេទទួលយកទៅហើយក្តី ក្នុងកាលដែលគេកំពុងប្រគល់សំបុត្រឱ្យក្តី ក្នុងកាលដែលគេប្រគល់ឱ្យរួចហើយក្តី ក្នុងកាលដែលគេដាក់ភត្តពេញបាត្រនាំយកមកពីព្រះរាជវាំងក្តី ឬក្នុងកាលដែលព្រះរាជាបញ្ជូនរាជសារមកថា «ថ្ងៃនេះ សូមព្រះគុណម្ចាស់ទាំងឡាយនិមន្តទៅដោយផ្ទាល់ចុះ» ហើយទ្រង់ប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដាក់ក្នុងព្រះហស្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដោយផ្ទាល់ ហើយភិក្ខុទាំងឡាយទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលទ្រង់ប្រគេនយ៉ាងនោះ រួចត្រឡប់មកដល់ក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយដែលដឹងពីលំដាប់វេន គប្បីហាមឃាត់ថា «លោកទាំងឡាយកុំឆាន់ឡើយ» ហើយគប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេនប៉ុណ្ណោះ។»

အထ နေ ရာဇာ ဘောဇေတွာ ပတ္တေပိ နေသံ ပူရေတွာ ဒေတိ, ယံ အာဟဋံ တံ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ‘‘မာ တုစ္ဆဟတ္ထာ ဂစ္ဆန္တူ’’တိ ထောကမေဝ ပတ္တေသု ပက္ခိတ္တံ ဟောတိ, တံ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. အထ ဘုဉ္ဇိတွာ တုစ္ဆပတ္တာဝ အာဂစ္ဆန္တိ, ယံ တေဟိ ဘုတ္တံ, တံ နေသံ ဂီဝါ ဟောတီတိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ဂီဝါကိစ္စံ ဧတ္ထ နတ္ထိ, ဌိတိကံ ပန အဇာနန္တေဟိ ယာဝ ဇာနနကာ အာဂစ္ဆန္တိ, တာဝ နိသီဒိတဗ္ဗံ သိယာ; ဧဝံ သန္တေပိ ဘုတ္တံ သုဘုတ္တံ, ဣဒါနိ ပတ္တဋ္ဌာနေန ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ.

«ប្រសិនបើព្រះរាជាទ្រង់អង្គាសភិក្ខុទាំងនោះហើយ ថែមទាំងដាក់ភត្តពេញបាត្រប្រគេនលោកទៀត ភត្តណាដែលនាំមកហើយនោះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើទ្រង់តម្រិះថា «កុំឱ្យលោកនិមន្តទៅដោយដៃទទេឡើយ» ហើយដាក់ភត្តតែបន្តិចបន្តួចក្នុងបាត្រ ភត្តនោះមិនគប្បីឱ្យទទួលយកឡើយ។ មួយវិញទៀត ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងនោះឆាន់រួចហើយ នាំយកតែបាត្រទទេត្រឡប់មកវិញ ភត្តដែលលោកឆាន់ទៅហើយនោះ រមែងក្លាយជាបំណុលរបស់លោក នេះជាថេរដីការបស់ព្រះមហាសុម្មត្ថេរៈ។ ចំណែកព្រះមហាបទុមត្ថេរៈពោលថា «កិច្ចជាបំណុលក្នុងរឿងនេះមិនមានឡើយ ប៉ុន្តែភិក្ខុទាំងឡាយដែលមិនដឹងពីលំដាប់វេន គប្បីគង់រង់ចាំរហូតដល់ភិក្ខុអ្នកដឹងវេននិមន្តមកដល់ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី ភត្តដែលឆាន់ទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាឆាន់ដោយត្រឹមត្រូវហើយ ក្នុងពេលនេះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់នៃកន្លែងដែលបានដល់នោះចុះ»។»

ဧကော တိစီဝရပရိဝါရော သတဂ္ဃနကော ပိဏ္ဍပါတော အဝဿိကဿ ဘိက္ခုနော ပတ္တော, ဝိဟာရေ စ ‘‘ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော အဝဿိကဿ ပတ္တော’’တိ လိခိတွာ ဌပေသုံ. အထ သဋ္ဌိဝဿစ္စယေန အညော တထာရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော ဥပ္ပန္နော, အယံ ကိံ အဝဿိကဋ္ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗော, ဥဒါဟု သဋ္ဌိဝဿိကဋ္ဌိတိကာယာတိ. သဋ္ဌိဝဿိကဋ္ဌိတိကာယာတိ ဝုတ္တံ, အယဉှိ ဘိက္ခု ဌိတိကံ ဂဟေတွာယေဝ ဝဍ္ဎိတောတိ.

«ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមួយចំណែក មានត្រៃចីវរជាបរិវារ មានតម្លៃមួយរយ (កហាបណៈ) បានដល់ភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា (ទើបតែបួស) ហើយនៅក្នុងវត្ត គេបានសរសេរកត់ត្រាទុកថា «ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតមានសភាពយ៉ាងនេះ បានដល់ភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា»។ លុះកន្លងទៅហុកសិបឆ្នាំ មានចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលមានសភាពយ៉ាងនោះកើតឡើងម្តងទៀត តើចង្ហាន់បិណ្ឌបាតនេះ គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុដែលមិនទាន់មានវស្សា ឬមួយក៏តាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុមានវស្សាហុកសិប? ក្នុងអដ្ឋកថាពោលថា «គប្បីឱ្យទទួលយកតាមលំដាប់វេននៃភិក្ខុមានវស្សាហុកសិប» ព្រោះថា ភិក្ខុអង្គនេះបានចម្រើនវស្សាឡើង ក៏ដោយសារតែការទទួលយកតាមលំដាប់វេននោះឯង។»

ဧကော ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ သာမဏေရော ဇာတော, ပုန တံ ဘတ္တံ သာမဏေရဋ္ဌိတိကာယ ပတ္တံ ဂဏှိတုံ လဘတိ. အယံ ကိရ အန္တရာဘဋ္ဌကော နာမ. ယော ပန ပရိပုဏ္ဏဝဿော သာမဏေရော ‘‘သွေ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ လဘိဿတီ’’တိ အဇ္ဇေဝ ဥပသမ္ပဇ္ဇတိ, အတိက္ကန္တာ တဿ ဌိတိကာ. ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ပတ္တံ, ပတ္တော စဿ န တုစ္ဆော ဟောတိ, သော အညဿ သမီပေ နိသိန္နဿ ပတ္တံ ဒါပေတိ, တဉ္စေ ထေယျာယ ဟရန္တိ, ဂီဝါ ဟောတိ[Pg.94]. သစေ ပန သော ဘိက္ခု ‘‘မယှံ ပတ္တံ ဒမ္မီ’’တိ သယမေဝ ဒေတိ, အဿ ဂီဝါ န ဟောတိ. အထာပိ တေန ဘတ္တေန အနတ္ထိကော ဟုတွာ ‘‘အလံ မယှံ, တဝေတံ ဘတ္တံ ဒမ္မိ, ပတ္တံ ပေသေတွာ အာဟရာပေဟီ’’တိ အညံ ဝဒတိ, ယံ တတော အာဟရီယတိ သဗ္ဗံ ပတ္တသာမိကဿ ဟောတိ. ပတ္တဉ္စေ ထေယျာယ ဟရန္တိ, သုဟဋော; ဘတ္တဿ ဒိန္နတ္တာ ဂီဝါ န ဟောတိ.

ភិក្ខុមួយរូបឆាន់ឧទ្ទេសភត្តរួចហើយ ក្លាយជាសាមណេរ (សឹកជាសាមណេរ) ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកបាត្រដែលដល់វេនភត្តនោះតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) របស់សាមណេរជាថ្មីទៀត។ សាមណេរនេះ ឈ្មោះថា អន្តរាភដ្ឋកៈ (អ្នកធ្លាក់ចុះក្នុងចន្លោះ) ឡើយ។ ចំណែកឯសាមណេរណាមានវស្សាគ្រប់គ្រាន់ (អាយុគ្រប់ ២០ ឆ្នាំ) គិតថា «ថ្ងៃស្អែក អាត្មាអញនឹងបានទទួលឧទ្ទេសភត្ត» ហើយក៏បានឧបសម្បទា (ជាភិក្ខុ) ក្នុងថ្ងៃនេះតែម្តង វេន (ឋិតិកា) របស់ភិក្ខុនោះរមែងកន្លងហួសទៅ។ ឧទ្ទេសភត្តបានដល់ភិក្ខុមួយរូប ហើយបាត្ររបស់ភិក្ខុនោះក៏មិនមែនជាបាត្រទទេឡើយ ភិក្ខុនោះបានឱ្យគេប្រគល់បាត្រទៅដល់ភិក្ខុមួយរូបទៀតដែលអង្គុយនៅជិតខាង បើចោរលួចយកបាត្រនោះទៅដោយអនាទរ (ដោយចិត្តលួច) ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មានក)។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះពោលថា «ខ្ញុំប្រគល់បាត្ររបស់ខ្ញុំឱ្យ» ហើយប្រគល់ឱ្យដោយខ្លួនឯង ភិក្ខុនោះរមែងមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មិនមានក) ឡើយ។ មួយវិញទៀត បើភិក្ខុនោះមិនត្រូវការភត្តនោះទេ ហើយពោលទៅកាន់ភិក្ខុដទៃថា «ល្មមហើយសម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំប្រគល់ភត្តនេះដល់លោក សូមលោកបញ្ជូនបាត្រទៅឱ្យគេដួសយកមកចុះ» ភត្តទាំងអស់ដែលគេនាំមកពីផ្ទះនោះ រមែងជារបស់ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះឯង។ ប្រសិនបើគេលួចយកបាត្រនោះទៅ ឈ្មោះថាគេនាំទៅដោយស្រួល ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មិនមានក) ឡើយ ព្រោះតែភត្តនោះត្រូវបានប្រគល់ឱ្យរួចហើយ។

ဝိဟာရေ ဒသ ဘိက္ခူ ဟောန္တိ, တေသု နဝ ပိဏ္ဍပါတိကာ, ဧကော သာဒိယနကော. ‘‘ဒသ ဥဒ္ဒေသပတ္တေ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပိဏ္ဍပါတိကာ ဂဟေတုံ န ဣစ္ဆန္တိ. ဣတရော ဘိက္ခု ‘‘သဗ္ဗာနိ မယှံ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဂဏှာတိ, ဌိတိကာ န ဟောတိ. ဧကေကံ စေ ပါပေတွာ ဂဏှာတိ, ဌိတိကာ တိဋ္ဌတိ. ဧဝံ ဂါဟေတွာ ဒသဟိပိ ပတ္တေဟိ အာဟရာပေတွာ ‘‘ဘန္တေ, မယှံ သင်္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ နဝ ပတ္တေ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဒေတိ, ဘိက္ခုဒတ္တိယံ နာမေတံ, ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

នៅក្នុងវត្តមួយ មានភិក្ខុ ១០ រូប ក្នុងភិក្ខុទាំងនោះ ៩ រូបជាអ្នកដើរបិណ្ឌបាត (បិណ្ឌបាតិកភិក្ខុ) ១ រូបជាអ្នកត្រេកអរនឹងឧទ្ទេសភត្ត (សាទិយនកភិក្ខុ)។ កាលបើទាយកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ឧទ្ទេសភត្តទាំង ១០ មក» ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយមិនប្រាថ្នានឹងទទួលយកឡើយ។ ភិក្ខុក្រៅពីនោះ (ភិក្ខុអ្នកត្រេកអរនឹងឧទ្ទេសភត្ត) ពោលថា «បាត្រទាំងអស់នេះរមែងដល់វេនខ្ញុំ» ហើយក៏ទទួលយកទាំងអស់ យ៉ាងនេះ មិនឈ្មោះថាជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ឡើយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះធ្វើឱ្យដល់វេនម្តងមួយៗ ហើយទទួលយក យ៉ាងនេះ លំដាប់វេន (ឋិតិកា) រមែងតាំងនៅបាន។ កាលបើភិក្ខុនោះឱ្យគេទទួលយកយ៉ាងនេះហើយ ឱ្យគេនាំភត្តមកដោយបាត្រទាំង ១០ នោះ រួចពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកធ្វើការសង្គ្រោះដល់ខ្ញុំផង» ហើយប្រគល់បាត្រទាំង ៩ ទៅឱ្យភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ភត្តនេះឈ្មោះថា ភិក្ខុទត្តិយភត្ត (ភត្តដែលភិក្ខុប្រគល់ឱ្យ) ភិក្ខុទាំងនោះគួរទទួលយកបាន។

သစေ သော ဥပါသကော ‘‘ဘန္တေ, ဃရံ အာဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒတိ, သော စ ဘိက္ခု တေ ဘိက္ခူ ‘‘ဧထ, ဘန္တေ, မယှံ သဟာယာ ဟောထာ’’တိ တဿ ဃရံ ဂစ္ဆတိ. ယံ တတ္ထ လဘတိ, သဗ္ဗံ တဿေဝ ဟောတိ. ဣတရေ တေန ဒိန္နံ လဘန္တိ. အထ နေသံ ဃရေယေဝ နိသီဒါပေတွာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဒေန္တိ, ‘‘ဘန္တေ, ယံ မနုဿာ ဒေန္တိ, တံ ဂဏှထာ’’တိ တဿ ဘိက္ခုနော ဝစနေနေဝ ဣတရေသံ ဝဋ္ဋတိ. ဘုတ္တာဝီနံ ပတ္တေ ပူရေတွာ ဂဏှိတွာ ဂမနတ္ထာယ ဒေန္တိ, သဗ္ဗံ တဿေဝ ဘိက္ခုနော ဟောတိ, တေန ဒိန္နံ ဣတရေသံ ဝဋ္ဋတိ.

ប្រសិនបើឧបាសកនោះពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមនិមន្តទៅកាន់ផ្ទះរបស់ខ្ញុំ» ហើយភិក្ខុនោះក៏បបួលភិក្ខុទាំងឡាយនោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមនិមន្តមក សូមធ្វើជាមិត្តភក្តិ (ជាគ្នីគ្នា) របស់ខ្ញុំផង» រួចទៅកាន់ផ្ទះរបស់ឧបាសកនោះ។ លាភសក្ការៈណាមួយដែលបាននៅក្នុងផ្ទះនោះ ទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះតែម្នាក់ឯង។ ភិក្ខុដទៃទៀតរមែងបានចំណែកដែលភិក្ខុនោះប្រគល់ឱ្យ។ មួយវិញទៀត បើឧបាសកទាំងឡាយឱ្យភិក្ខុទាំងនោះអង្គុយក្នុងផ្ទះ ប្រគេនទឹកទក្ខិណោទក ហើយប្រគេនយាគូ និងខាទនីយភោជនីយ៍ជាដើម រួចពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ របស់ណាដែលមនុស្សទាំងឡាយប្រគេន សូមលោកទទួលយករបស់នោះចុះ» ព្រោះតែពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះឯង ទើបគួរដល់ភិក្ខុដទៃទៀត (ដើម្បីទទួលយក)។ បើឧបាសកទាំងឡាយដាក់ភត្តពេញបាត្ររបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលឆាន់រួចហើយ ដើម្បីឱ្យយកទៅក្នុងពេលត្រឡប់ទៅវិញ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះតែម្នាក់ឯង ភត្តដែលភិក្ខុនោះប្រគល់ឱ្យ ទើបគួរដល់ភិក្ខុដទៃទៀត។

ယဒိ ပန တေ ဝိဟာရေယေဝ တေန ဘိက္ခုနာ ‘‘ဘန္တေ, မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထ, မနုဿာနဉ္စ ဝစနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ, ယံ တတ္ထ ဘုဉ္ဇန္တိ စေဝ နီဟရန္တိ စ, သဗ္ဗံ တံ တဿေဝ သန္တကံ. အထာပိ ‘‘မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အဝုတ္တာ ‘‘မနုဿာနံ ဝစနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဂစ္ဆန္တိ, တတြ စေ ဧကဿ မဓုရေန သရေန အနုမောဒနံ ကရောန္တဿ သုတွာ ထေရာနဉ္စ ဥပသမေ ပသီဒိတွာ ဗဟုံ သမဏပရိက္ခာရံ ဒေန္တိ, အယံ ထေရေသု ပသာဒေန ဥပ္ပန္နော ‘‘အကတဘာဂေါ’’ နာမ, တသ္မာ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ.

ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ត្រូវបានភិក្ខុនោះពោលតាំងពីនៅក្នុងវត្តថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកទទួលយកភិក្ខារបស់ខ្ញុំចុះ ម្យ៉ាងទៀត ការធ្វើតាមពាក្យរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ជាការគួរដែរ» ហើយក៏និមន្តទៅ ភត្តណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយឆាន់ក្តី នាំយកទៅក្តី នៅក្នុងផ្ទះនោះ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះឯង។ មួយវិញទៀត បើភិក្ខុនោះមិនបានពោលថា «សូមលោកទទួលយកភិក្ខារបស់ខ្ញុំចុះ» ឡើយ តែពោលត្រឹមតែថា «ការធ្វើតាមពាក្យរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ជាការគួរដែរ» ហើយភិក្ខុទាំងឡាយក៏និមន្តទៅ ក្នុងទីនោះ ប្រសិនបើឧបាសកទាំងឡាយបានស្តាប់ភិក្ខុមួយរូបធ្វើអនុមោទនាដោយសំឡេងដ៏ពីរោះ ឬក៏ជ្រះថ្លានឹងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់របស់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ ហើយប្រគេនសមណបរិក្ខារជាច្រើន សមណបរិក្ខារនេះ ឈ្មោះថា «អកតភាគ» (ចំណែកដែលមិនទាន់បានបែងចែកទុកជាមុន) ដែលកើតឡើងដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាចំពោះព្រះថេរៈទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ សមណបរិក្ខារនោះរមែងដល់แก่ភិក្ខុគ្រប់រូប។

ဧကော သံဃတော ဥဒ္ဒိသာပေတွာ ဌိတိကာယ ဂါဟိတံ ပတ္တံ ဟရိတွာ ပဏီတဿ ခါဒနီယဘောဇနီယဿ ပူရေတွာ အာဟရိတွာ ‘‘ဣမံ, ဘန္တေ, သဗ္ဗော သံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ ဒေတိ, သဗ္ဗေဟိ ဘာဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ပတ္တသာမိကဿ ပန အတိက္ကန္တမ္ပိ ဌိတိကံ ဌပေတွာ အညံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. အထ [Pg.95] ‘‘ပဌမံယေဝ သဗ္ဗံ သံဃိကံ ပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝဒတိ, ဧကဿ လဇ္ဇိဘိက္ခုနော သန္တကော ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော. အာဟရိတွာ စ ‘‘သဗ္ဗော သံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ ဝုတ္တေ ဘာဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

ឧបាសកម្នាក់ឱ្យគេចង្អុលបង្ហាញ (វេន) ពីសង្ឃ ហើយកាន់យកបាត្រតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ទៅដាក់ខាទនីយភោជនីយ៍ដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ឱ្យពេញ រួចនាំមកប្រគេនដោយពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់នូវភត្តនេះចុះ» ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។ ចំណែកឯភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះ ទោះបីជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) កន្លងហួសទៅហើយក្តី ក៏គប្បីទុកជាធរមាន ហើយប្រគល់ឧទ្ទេសភត្តដទៃទៀតឱ្យដល់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត បើឧបាសកពោលតាំងពីដំបូងថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រជារបស់សង្ឃទាំងអស់មក» គប្បីប្រគល់បាត្រជារបស់ភិក្ខុអ្នកមានសីល (លជ្ជីភិក្ខុ) មួយរូបទៅឱ្យ។ កាលបើគេនាំភត្តមកហើយ ពោលថា «សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់ចុះ» គប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។

ဧကော ပါတိယာ ဘတ္တံ အာဟရိတွာ ‘‘သံဃုဒ္ဒေသံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ, ဧကေကံ အာလောပံ အဒတွာ ဌိတိကာယ ဧကဿ ယာပနမတ္တံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ. အထ သော ဘတ္တံ အာဟရိတွာ ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ အဇာနန္တော တုဏှီဘူတော အစ္ဆတိ, ‘‘ကဿ တေ အာနီတံ, ကဿ ဒါတုကာမောသီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဟိ ‘‘တုမှာကံ အာနီတံ, တုမှာကံ ဒါတုကာမောမှီ’’တိ ဝဒေယျ, တတော တံ ဘိက္ခုံ အညေ ဘိက္ခူ ဇိဂုစ္ဆန္တာ ဂီဝံ ပရိဝတ္တေတွာ ဩလောကေတဗ္ဗမ္ပိ န မညေယျုံ. သစေ ပန ‘‘ကုဟိံ ယာသိ, ကိံ ကရောန္တော အာဟိဏ္ဍသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ ဂဟေတွာ အာဂတောမှီ’’တိ ဝဒတိ, ဧကေန လဇ္ဇိဘိက္ခုနာ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ အာဘတံ ဗဟု ဟောတိ, သဗ္ဗေသံ ပဟောတိ, ဌိတိကာကိစ္စံ နတ္ထိ, ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဒါတဗ္ဗံ.

ឧបាសកម្នាក់កាន់ថាសដាក់ភត្តមកហើយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណា សូមប្រគេនឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃ» ភិក្ខុទាំងឡាយមិនគប្បីចែកឱ្យម្តងមួយម៉ាត់ៗឡើយ គឺគប្បីធ្វើឱ្យល្មមគ្រាន់តែចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ភិក្ខុមួយរូបតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ហើយប្រគល់ឱ្យចុះ។ ប្រសិនបើឧបាសកនោះនាំភត្តមកហើយ មិនចេះនិយាយពាក្យអ្វី ក៏អង្គុយស្ងៀមនៅ ភិក្ខុទាំងឡាយមិនគប្បីសួរថា «អ្នកនាំភត្តនេះមកប្រគេនអ្នកណា? អ្នកចង់ប្រគេនដល់អ្នកណា?» ឡើយ។ ព្រោះថា ដោយសារតែសំណួរនោះ ឧបាសកអាចនឹងឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណានាំមកប្រគេនលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណាចង់ប្រគេនដល់លោកម្ចាស់» នាំឱ្យភិក្ខុដទៃទៀតខ្ពើមរអើមនឹងភិក្ខុនោះ រហូតដល់ងាកកញ្ចឹងកចេញ ហើយមិនចង់សម្លឹងមើលឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាកាន់យកឧទ្ទេសភត្តមក» ភិក្ខុអ្នកមានសីល (លជ្ជីភិក្ខុ) មួយរូប គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ចុះ។ ប្រសិនបើភត្តដែលគេនាំមកនោះមានច្រើន ល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុគ្រប់រូប កិច្ចដែលត្រូវធ្វើតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ក៏មិនមានឡើយ គប្បីដាក់ឱ្យពេញបាត្រចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅចុះ។

‘‘သံဃုဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိံ အာဟရိဿသီ’’တိ အဝတွာ ပကတိဋ္ဌိတိကာယ ဧဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ယော ပန ပါယာသော ဝါ ရသပိဏ္ဍပါတော ဝါ နိစ္စံ လဗ္ဘတိ; ဧဝရူပါနံ ပဏီတဘောဇနာနံ အာဝေဏိကာ ဌိတိကာ ကာတဗ္ဗာ, တထာ သပရိဝါရာယ ယာဂုယာ မဟဂ္ဃာနံ ဖလာနံ ပဏီတာနဉ္စ ခဇ္ဇကာနံ. ပကတိဘတ္တယာဂုဖလခဇ္ဇကာနံ ပန ဧကာဝ ဌိတိကာ ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သပ္ပိံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗသပ္ပီနံ ဧကာဝ ဌိတိကာ ဝဋ္ဋတိ, တထာ သဗ္ဗတေလာနံ. ‘‘မဓုံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန မဓုနော ဧကာဝ ဌိတိကာ ဝဋ္ဋတိ, တထာ ဖာဏိတဿ လဋ္ဌိမဓုကာဒီနဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနံ. သစေ ပန ဂန္ဓမာလံ သံဃုဒ္ဒေသံ ဒေန္တိ, ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဝဋ္ဋတိ, န ဝဋ္ဋတီတိ. အာမိသဿေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဝဋ္ဋတိ, သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နတ္တာ ပန န ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ.

កាលបើឧបាសកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃមក» ភិក្ខុមិនគប្បីសួរថា «តើអ្នកនឹងនាំអ្វីមក?» ឡើយ គឺគប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេនធម្មតា (បកតិឋិតិកា) តែម្តងចុះ។ ចំណែកឯភត្តណា ដូចជាទឹកដោះឃិន (ឃីរៈ) ឬភត្តមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដែលរមែងបានជាប្រចាំ គប្បីធ្វើលំដាប់វេនដោយឡែក (អាវេណិកឋិតិកា) សម្រាប់ភោជនដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់មានសភាពយ៉ាងនេះ ព្រមទាំងសម្រាប់ទឹកយាគូដែលមានគ្រឿងបរិវារ ផ្លែឈើមានតម្លៃច្រើន និងខាទនីយភោជនីយ៍ដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ផងដែរ។ ចំណែកឯភត្ត យាគូ ផ្លែឈើ និងខាទនីយភោជនីយ៍ធម្មតា គប្បីធ្វើលំដាប់វេនតែមួយ (រួមគ្នា) ប៉ុណ្ណោះ។ កាលបើឧបាសកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំទឹកដោះថ្លាមក» លំដាប់វេនតែមួយសម្រាប់ទឹកដោះថ្លាទាំងអស់ រមែងគួរ ដូចគ្នានោះដែរ សម្រាប់ប្រេងគ្រប់យ៉ាង ក៏មានលំដាប់វេនតែមួយដែរ។ កាលបើឧបាសកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំទឹកឃ្មុំមក» លំដាប់វេនតែមួយសម្រាប់ទឹកឃ្មុំ រមែងគួរ ដូចគ្នានោះដែរ សម្រាប់ទឹកអំពៅស្ករ និងថ្នាំមានវល្លិ៍ផ្អែម (លដ្ឋិមធុកា) ជាដើម ក៏មានលំដាប់វេនតែមួយដែរ។ ប្រសិនបើឧបាសកទាំងឡាយប្រគេនគ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាជាឧទ្ទេសភត្តដល់ព្រះសង្ឃ តើគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរឬទេ? ឆ្លើយថា ព្រោះតែអាមិសៈប៉ុណ្ណោះដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ គ្រឿងក្រអូបនិងកម្រងផ្កានោះទើបគួរ ប៉ុន្តែព្រះអដ្ឋកថាចារ្យទាំងឡាយពោលថា ព្រោះតែគេប្រគេនឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃ ភិក្ខុមិនគប្បីទទួលយកឡើយ។

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ឧទ្ទេសភត្តកថា ចប់ហើយ។

နိမန္တနဘတ္တကထာ

និមន្តនភត្តកថា

နိမန္တနံ ပုဂ္ဂလိကဉ္စေ, သယမေဝ ဣဿရော. သံဃိကံ ပန ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပနေတ္ထ ဒူတော ဗျတ္တော ဟောတိ, ‘‘ဘန္တေ[Pg.96], ရာဇဂေဟေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ, ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အထ ဒူတော အဗျတ္တော ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ, ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဗျတ္တော ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ယာထာ’’တိ ဝဒတိ; ဧဝမ္ပိ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. တုမှာကံ ပဋိပါဋိယာ ‘‘ဘတ္တံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန န ဝဋ္ဋတိ. သစေ နိမန္တေတုံ အာဂတမနုဿော အာသနသာလံ ပဝိသိတွာ ‘‘အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဒေထာ’’တိ ဝါ ‘‘အဋ္ဌ ပတ္တေ ဒေထာ’’တိ ဝါ ဝဒတိ; ဧဝမ္ပိ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဝဋ္ဋတိ, ‘‘တုမှေ စ တုမှေ စ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ပန ‘‘အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဒေထ; ဘတ္တံ ဂဏှထ, အဋ္ဌ ပတ္တေ ဒေထ; ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ, ပဋိပါဋိယာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဂါဟေန္တေန ပန ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ အဝဒန္တေန ‘‘တုမှေ စ တုမှေ စ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ ပတ္တံ ဒေထ, တုမှေ ဧထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘သာဓု, ဥပါသကာ’’တိ ဂန္တဗ္ဗံ. သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘တုမှေ ဧထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ယထာဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

ប្រសិនបើការនិមន្តនោះជាបុគ្គលិកភត្ត (ភត្តចំពោះបុគ្គល) ភិក្ខុខ្លួនឯងរមែងជាធំ (មានអំណាចចាត់ចែងដោយខ្លួនឯង)។ ចំណែកឯការនិមន្តជាសង្ឃិកភត្ត (ភត្តចំពោះសង្ឃ) គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើអ្នកនាំសារ (ទូត) ក្នុងទីនេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកទទួលយកភត្តសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃក្នុងព្រះរាជវាំង» ឡើយ តែពោលថា «សូមលោកទទួលយកភិក្ខាចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរ (ដើម្បីទទួលយក) ដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកនាំសារជាមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ពោលថា «សូមលោកទទួលយកភត្តចុះ» តែភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត (ភត្តុទ្ទេសកៈ) ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលថា «ភត្ត» ឡើយ តែពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តទៅចុះ» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរដែរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តពោលថា «ភត្តរមែងដល់វេនតាមលំដាប់របស់លោកទាំងឡាយ» យ៉ាងនេះ មិនគួរឡើយ។ ប្រសិនបើមនុស្សដែលមកនិមន្តនោះ ចូលទៅកាន់សាលាឆាន់ (អាសនសាលា) ហើយពោលថា «សូមលោកប្រគល់ភិក្ខុ ៨ រូបមក» ឬពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រ ៨ មក» យ៉ាងនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ ក៏គួរដែរ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តគប្បីពោលថា «លោកនេះផង លោកនេះផង សូមនិមន្តទៅចុះ»។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើគេពោលថា «សូមលោកប្រគល់ភិក្ខុ ៨ រូបមក សូមទទួលយកភត្តចុះ» ឬពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រ ៨ មក សូមទទួលយកភត្តចុះ» យ៉ាងនេះ គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន។ កាលបើភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តកាត់ពាក្យនោះចេញ មិនពោលថា «ភត្ត» ឡើយ ហើយពោលថា «លោកនេះផង លោកនេះផង សូមនិមន្តទៅចុះ» យ៉ាងនេះ រមែងគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ។ កាលបើគេពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់បាត្ររបស់លោកមក សូមលោកនិមន្តមកចុះ» ភិក្ខុគប្បីពោលថា «ល្អហើយ ឧបាសក» រួចហើយគប្បីនិមន្តទៅចុះ។ ទោះបីជាគេចង្អុលបង្ហាញពីសង្ឃហើយពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយនិមន្តមកចុះ» ក៏គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (យថាឋិតិកា) ដែរ។

နိမန္တနဘတ္တဃရတော ပန ပတ္တတ္ထာယ အာဂတဿ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဌိတိကာယ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော. ဧကော ‘‘သံဃတော ပဋိပါဋိယာ ပတ္တ’’န္တိ အဝတွာ ကေဝလံ ‘‘ဧကံ ပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ အဂါဟိတေယေဝ ပတ္တေ ယဿ ကဿစိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ပူရေတွာ အာဟရတိ, တံ ပတ္တသာမိကဿေဝ ဟောတိ, ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ဝိယ ဌိတိကာယ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဣဓာပိ ယော အာဂန္တွာ တုဏှီဘူတော တိဋ္ဌတိ, သော ‘‘ကဿ သန္တိကံ အာဂတောသီ’’တိ ဝါ ‘‘ကဿ ပတ္တံ ဟရိဿသီ’’တိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗော.

ចំណែកឯមនុស្សដែលមកពីផ្ទះនិមន្តនភត្តដើម្បីយកបាត្រ ភិក្ខុគប្បីប្រគល់បាត្រឱ្យតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) តាមវិធីដែលបានពោលរួចមកហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ឧបាសកម្នាក់មិនពោលថា «សូមប្រគល់បាត្រតាមលំដាប់វេនពីសង្ឃមក» ឡើយ តែពោលត្រឹមតែថា «សូមប្រគល់បាត្រមួយមក» ហើយកាលដែលភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តមិនទាន់បានឱ្យទទួលយកបាត្រនៅឡើយ ក៏កាន់យកបាត្ររបស់ភិក្ខុណាមួយទៅដាក់ភត្តឱ្យពេញ រួចនាំមកវិញ ភត្តនោះរមែងជារបស់ភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះតែម្នាក់ឯង មិនគប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ដូចក្នុងឧទ្ទេសភត្តឡើយ។ ក្នុងនិមន្តនភត្តនេះ ឧបាសកណាមកហើយឈរស្ងៀមនៅ ភិក្ខុមិនគប្បីសួរឧបាសកនោះថា «អ្នកមកកាន់សំណាក់របស់លោកណា?» ឬថា «អ្នកនឹងនាំយកបាត្ររបស់លោកណាទៅ?» ឡើយ។

ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဟိ ‘‘တုမှာကံ သန္တိကံ အာဂတော, တုမှာကံ ပတ္တံ ဟရိဿာမီ’’တိ ဝဒေယျ, တတော သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ဇိဂုစ္ဆနီယော အဿ. ‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ, ကိံ ကရောန္တော အာဟိဏ္ဍသီ’’တိ ပန ဝုတ္တေ ‘‘တဿ ပတ္တတ္ထာယ အာဂတောမှီ’’တိ ဝဒန္တဿ ပဋိပါဋိယာ ဘတ္တဋ္ဌိတိကာယ ဂါဟေတွာ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော. ‘‘ဘတ္တာဟရဏကပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ပဋိပါဋိယာ ဘတ္တဋ္ဌိတိကာယ ဧဝ ဒါတဗ္ဗော. သစေ အာဟရိတွာ ‘‘သဗ္ဗော သံဃော ဘုဉ္ဇတူ’’တိ ဝဒတိ, ဘာဇေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ပတ္တသာမိကဿ အတိက္ကန္တမ္ပိ ဌိတိကံ ဌပေတွာ အညံ ပဋိပါဋိဘတ္တံ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

ព្រោះថា ដោយសារតែសំណួរនោះ ឧបាសកអាចនឹងឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមកកាន់សំណាក់របស់លោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំយកបាត្ររបស់លោកម្ចាស់ទៅ» នាំឱ្យភិក្ខុនោះត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយខ្ពើមរអើម។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមកដើម្បីយកបាត្ររបស់លោកនោះ» គប្បីឱ្យគេទទួលយកតាមលំដាប់វេនភត្ត (ភត្តឋិតិកា) ហើយប្រគល់បាត្រឱ្យចុះ។ ទោះបីជាឧបាសកពោលថា «សូមលោកប្រគល់បាត្រសម្រាប់ដាក់ភត្តមក» ក៏គប្បីប្រគល់ឱ្យតាមលំដាប់វេនភត្តនោះឯង។ ប្រសិនបើឧបាសកនាំភត្តមកហើយពោលថា «សូមព្រះសង្ឃគ្រប់រូបឆាន់ចុះ» គប្បីបែងចែកគ្នាឆាន់ចុះ។ ចំណែកឯភិក្ខុម្ចាស់បាត្រនោះ ទោះបីជាលំដាប់វេន (ឋិតិកា) កន្លងហួសទៅហើយក្តី ក៏គប្បីទុកជាធរមាន ហើយឱ្យគេទទួលយកភត្តតាមលំដាប់វេន (បដិបាដិភត្ត) ដទៃទៀតចុះ។

ဧကော [Pg.97] ပါတိယာ ဘတ္တံ အာဟရိတွာ ‘‘သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ, အာလောပဘတ္တဋ္ဌိတိကတော ပဋ္ဌာယ အာလောပသင်္ခေပေန ဘာဇေတဗ္ဗံ. သစေ ပန တုဏှီဘူတော အစ္ဆတိ, ‘‘ကဿ တေ အာဘတံ, ကဿ ဒါတုကာမောသီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ပန ‘‘ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ, ကိံ ကရောန္တော အာဟိဏ္ဍသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သံဃဿ မေ ဘတ္တံ အာဘတံ, ထေရာနံ မေ ဘတ္တံ အာဘတ’’န္တိ ဝဒတိ, ဂဟေတွာ အာလောပဘတ္တဋ္ဌိတိကာယ ဘာဇေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဧဝံ အာဘတံ ဗဟုံ ဟောတိ, သကလဿ သံဃဿ ဗဟု ဟောတိ, အဘိဟဋဘိက္ခာ နာမ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, ဌိတိကာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထိ, ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဒါတဗ္ဗံ.

ឧបាសកម្នាក់កាន់ថាសដាក់ភត្តមកហើយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណា សូមប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃ» គប្បីបែងចែកដោយសង្ខេបតាមចំណែកម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្ត) ចាប់តាំងពីលំដាប់វេនម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្តឋិតិកា) ទៅចុះ។ ប្រសិនបើឧបាសកនោះអង្គុយស្ងៀមនៅ ភិក្ខុមិនគប្បីសួរថា «អ្នកនាំភត្តនេះមកប្រគេនអ្នកណា? អ្នកចង់ប្រគេនដល់អ្នកណា?» ឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា «អ្នកនឹងទៅណា? ដើរធ្វើអ្វី?» ហើយឧបាសកនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំព្រះករុណានាំភត្តនេះមកប្រគេនព្រះសង្ឃ ខ្ញុំព្រះករុណានាំភត្តនេះមកប្រគេនព្រះថេរៈទាំងឡាយ» គប្បីទទួលយកហើយបែងចែកតាមលំដាប់វេនម៉ាត់ភត្ត (អាលោបភត្តឋិតិកា) ចុះ។ ប្រសិនបើភត្តដែលគេនាំមកយ៉ាងនេះមានច្រើន ល្មមគ្រាន់ដល់ព្រះសង្ឃគ្រប់រូប ភត្តនោះឈ្មោះថា អភិហតភិក្ខា (ភិក្ខាដែលគេនាំមកប្រគេនចំពោះមុខ) រមែងគួរ សូម្បីដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតទាំងឡាយ កិច្ចដែលត្រូវសួររកលំដាប់វេន (ឋិតិកា) ក៏មិនមានឡើយ គប្បីដាក់ឱ្យពេញបាត្រចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅចុះ។

ဥပါသကော သံဃတ္ထေရဿ ဝါ ဂန္ထဓုတင်္ဂဝသေန အဘိညာတဿ ဝါ ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ ဝါ ပဟိဏာတိ ‘‘အမှာကံ ဘတ္တဂဟဏတ္ထာယ အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ, သစေပိ ဉာတိဥပဋ္ဌာကေဟိ ပေသိတံ ဟောတိ, ဣမေ တယော ဇနာ ပုစ္ဆိတုံ န လဘန္တိ, အာရုဠှာယေဝ မာတိကံ, သံဃတော အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိသာပေတွာ အတ္တနဝမေဟိ ဂန္တဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ဘိက္ခုသံဃဿ ဟိ ဧတေ ဘိက္ခူ နိဿာယ လာဘော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ဂန္ထဓုတင်္ဂါဒီဟိ ပန အနဘိညာတော အာဝါသိကဘိက္ခု ပုစ္ဆိတုံ လဘတိ, တသ္မာ တေန ‘‘ကိံ သံဃတော ဂဏှာမိ, ဥဒါဟု ယေ ဇာနာမိ, တေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ မာတိကံ အာရောပေတွာ ယထာ ဒါယကာ ဝဒန္တိ, တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ‘‘တုမှာကံ နိဿိတကေ ဝါ ယေ ဝါ ဇာနာထ, တေ ဂဟေတွာ ဧထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ယေ ဣစ္ဆန္တိ, တေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တုံ လဘတိ. သစေ ‘‘အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ပဟိဏထာ’’တိ ပေသေန္တိ, သံဃတောဝ ပေသေတဗ္ဗာ. အတ္တနာ သစေ အညသ္မိံ ဂါမေ သက္ကာ ဟောတိ ဘိက္ခာ လဘိတုံ, အညော ဂါမော ဂန္တဗ္ဗော. န သက္ကာ စေ ဟောတိ လဘိတုံ, သောယေဝ ဂါမော ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတဗ္ဗော.

ឧបាសក បញ្ជូនទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះសង្ឃត្ថេរក្តី ព្រះភិក្ខុដែលល្បីល្បាញដោយអំណាចនៃគន្ថៈនិងធុតង្គក្តី ព្រះភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្តក្តី ដោយពាក្យថា «សូមព្រះករុណាទាំងឡាយនាំយកព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គ និមន្តមកដើម្បីទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ» ទោះបីជាញាតិឧបដ្ឋាកបញ្ជូនមកក៏ដោយ ជនទាំង ៣ នាក់នេះ (គឺព្រះសង្ឃត្ថេរ ព្រះភិក្ខុអ្នកល្បីល្បាញ និងព្រះភត្តុទ្ទេសកៈ) មិនបានឱកាសដើម្បីសួរឡើយ ត្រូវឡើងកាន់មាតិកាប៉ុណ្ណោះ ហើយឱ្យចាត់ចែងព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គពីសង្ឃ ដោយខ្លួនឯងជាគម្រប់ ៩ ត្រូវទៅ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា លាភៈរមែងកើតឡើងដល់ភិក្ខុសង្ឃ ដោយអាស្រ័យព្រះភិក្ខុទាំងឡាយនេះឯង។ ចំណែកឯព្រះអាវាសិកភិក្ខុដែលមិនល្បីល្បាញដោយគន្ថៈនិងធុតង្គជាដើម រមែងបានឱកាសដើម្បីសួរ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុនោះត្រូវលើកឡើងនូវមាតិកាថា «តើអាត្មាភាពត្រូវនិមន្តពីសង្ឃ ឬមួយក៏ត្រូវនិមន្តទៅជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលអាត្មាភាពស្គាល់?» ហើយទាយកទាំងឡាយពោលយ៉ាងណា ត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើទាយកពោលថា «សូមលោកម្ចាស់នាំយកសិស្សានុសិស្សរបស់លោកម្ចាស់ក្តី ឬភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលលោកម្ចាស់ស្គាល់ក្តី ហើយនិមន្តមកចុះ» ភិក្ខុនោះរមែងបានដើម្បីទៅជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលខ្លួនប្រាថ្នា។ បើទាយកទាំងឡាយបញ្ជូនមកថា «សូមលោកម្ចាស់ចាត់ចែងព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គមក» ត្រូវចាត់ចែងបញ្ជូនទៅពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះ។ បើខ្លួនឯងអាចដើម្បីបានបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិដទៃ ត្រូវទៅកាន់ភូមិដទៃនោះ។ បើមិនអាចដើម្បីបានទេ ត្រូវចូលទៅកាន់ភូមិដដែលនោះដើម្បីបិណ្ឌបាត។

နိမန္တိတဘိက္ခူ အာသနသာလာယ နိသိန္နာ ဟောန္တိ, တတြ စေ မနုဿာ ‘‘ပတ္တေ ဒေထာ’’တိ အာဂစ္ဆန္တိ, အနိမန္တိတေဟိ န ဒါတဗ္ဗာ. ‘‘ဧတေ နိမန္တိတဘိက္ခူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘တုမှေပိ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥဿဝါဒီသု မနုဿာ သယမေဝ ပရိဝေဏာနိ စ ပဓာနဃရာနိ စ ဂန္တွာ တိပိဋကေ စ ဓမ္မကထိကေ စ ဘိက္ခုသတေနပိ သဒ္ဓိံ နိမန္တေန္တိ. တဒါ ယေပိ ဇာနန္တိ, တေ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? န ဟိ မဟာဘိက္ခုသံဃေန အတ္ထိကာ မနုဿာ ပရိဝေဏာနိ စ ပဓာနဃရာနိ ဂစ္ဆန္တိ, သန္နိပါတဋ္ဌာနတောဝ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ ဘိက္ခူ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆန္တီတိ.

ព្រះភិក្ខុទាំងឡាយដែលគេនិមន្តហើយ អង្គុយនៅក្នុងរោងភត្ត បើមនុស្សទាំងឡាយមកកាន់ទីនោះហើយពោលថា «សូមប្រគេនបាត្រ» ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគេមិនបាននិមន្ត មិនត្រូវប្រគេនបាត្រឡើយ។ ត្រូវពោលថា «លោកទាំងនេះជាភិក្ខុដែលគេនិមន្ត»។ តែបើគេពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រគេនបាត្រដែរមក» គួរដើម្បីប្រគេនបាន។ ក្នុងសម័យបុណ្យទានជាដើម មនុស្សទាំងឡាយរមែងទៅកាន់បរិវេណក្តី កាន់បធានឃរៈ (រោងកម្មដ្ឋាន) ក្តី ដោយខ្លួនឯង ហើយនិមន្តព្រះត្រៃបិដកធរៈក្តី ព្រះធម្មកថិកក្តី ព្រមទាំងព្រះភិក្ខុរាប់រយអង្គ។ ក្នុងកាលនោះ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលខ្លួនស្គាល់ ក៏គួរនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅជាមួយបាន។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា មនុស្សទាំងឡាយដែលមិនត្រូវការដោយមហាភិក្ខុសង្ឃ រមែងមិនទៅកាន់បរិវេណ និងបធានឃរៈឡើយ តែងតែនាំយកព្រះភិក្ខុទាំងឡាយតាមសមត្ថភាព តាមកម្លាំង ពីកន្លែងប្រជុំប៉ុណ្ណោះទៅ។

သစေ [Pg.98] ပန သံဃတ္ထေရော ဝါ ဂန္ထဓုတင်္ဂဝသေန အဘိညာတကော ဝါ ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဝါ အညတြ ဝါ ဝဿံ ဝသိတွာ ကတ္ထစိ ဝါ ဂန္တွာ ပုန သကဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ, မနုဿာ စ အာဂန္တုကဿ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, ဧကဝါရံ ယေ ဇာနန္တိ, တေ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ပဋိဗဒ္ဓကာလတော ပန ပဋ္ဌာယ ဒုတိယဝါရေ အာရဒ္ဓေ သံဃတောယေဝ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. အဘိနဝအာဂန္တုကာဝ ဟုတွာ ဉာတီ ဝါ ဥပဋ္ဌာကေ ဝါ ပဿိဿာမာတိ ဂစ္ဆန္တိ, တတြ တေသံ ဉာတီ စ ဥပဋ္ဌာကာ စ သက္ကာရံ ကရောန္တိ. ဧတ္ထ ပန ယေ ဇာနန္တိ, တေ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

ម្យ៉ាងទៀត បើព្រះសង្ឃត្ថេរក្តី ព្រះភិក្ខុដែលល្បីល្បាញដោយអំណាចនៃគន្ថៈនិងធុតង្គក្តី ព្រះភត្តុទ្ទេសកៈក្តី ចាំវស្សាក្នុងទីដទៃហើយក្តី ទៅកាន់ទីណាមួយហើយក្តី ហើយត្រឡប់មកកាន់កន្លែងរបស់ខ្លួនវិញ ហើយមនុស្សទាំងឡាយធ្វើសក្ការៈចំពោះព្រះអាគន្តុកៈ ក្នុងវារៈទី ១ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលគេស្គាល់ ត្រូវនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅ។ ចាប់តាំងពីកាលដែលទាក់ទងគ្នាទៅ ចាប់ផ្តើមក្នុងវារៈទី ២ ត្រូវនាំយកភិក្ខុពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះទៅ។ ភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈថ្មីថ្មោង គិតថា «យើងនឹងទៅសួរសុខទុក្ខញាតិក្តី ឧបដ្ឋាកក្តី» ហើយទៅ ក្នុងទីនោះ ញាតិនិងឧបដ្ឋាកទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ធ្វើសក្ការៈចំពោះលោក។ ក្នុងរឿងនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលគេស្គាល់ គួរនាំយកភិក្ខុទាំងនោះទៅជាមួយបាន។

ယော ပန အတိလာဘီ ဟောတိ, သကဋ္ဌာနဉ္စ အာဂန္တုကဋ္ဌာနဉ္စ ဧကသဒိသံ, သဗ္ဗတ္ထ မနုဿာ သံဃဘတ္တံ သဇ္ဇေတွာဝ နိသီဒန္တိ, တေန သံဃတောဝ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ အယံ နိမန္တနေ ဝိသေသော. အဝသေသော သဗ္ဗပဉှော ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘အဋ္ဌ မဟာထေရေ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဋ္ဌ မဟာထေရာဝ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော မဇ္ဈိမာဒီသု. သစေ ပန အဝိသေသေတွာ ‘‘အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဒေထာ’’တိ ဝဒတိ, သံဃတော ဒါတဗ္ဗာ.

ចំណែកឯភិក្ខុណាជាអ្នកមានលាភច្រើន ទីកន្លែងរបស់ខ្លួនក្តី ទីកន្លែងអាគន្តុកៈក្តី គឺដូចគ្នា ក្នុងគ្រប់ទីកន្លែង មនុស្សទាំងឡាយតែងតែចាត់ចែងសង្ឃភត្តហើយរង់ចាំ ភិក្ខុនោះត្រូវនាំយកភិក្ខុពីសង្ឃប៉ុណ្ណោះទៅ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នាក្នុងការនិមន្ត។ បញ្ហាដែលសេសសល់ទាំងអស់ ត្រូវដឹងតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។ ចំណែកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា ពោលថា កាលបើទាយកពោលថា «សូមប្រគេនព្រះមហាថេរ ៨ អង្គ» ត្រូវប្រគេនព្រះមហាថេរ ៨ អង្គប៉ុណ្ណោះ។ ន័យនេះ ក៏មានក្នុងព្រះថេរៈថ្នាក់កណ្តាលជាដើមដែរ។ តែបើទាយកពោលដោយមិនចំពោះថា «សូមប្រគេនព្រះភិក្ខុ ៨ អង្គ» ត្រូវប្រគេនពីសង្ឃ។

နိမန္တနဘတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

និមន្តនភត្តកថា ចប់។

သလာကဘတ္တကထာ

សលាកភត្តកថា

သလာကဘတ္တေ ပန ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သလာကာယ ဝါ ပဋ္ဋိကာယ ဝါ ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဩပုဉ္ဇိတွာ ဥဒ္ဒိသိတု’’န္တိ ဝစနတော ရုက္ခသာရမယာယ သလာကာယ ဝါ ဝေဠုဝိလီဝတာလပဏ္ဏာဒိမယာယ ပဋ္ဋိကာယ ဝါ ‘‘အသုကဿ နာမ သလာကဘတ္တ’’န္တိ ဧဝံ အက္ခရာနိ ဥပနိဗန္ဓိတွာ ပစ္ဆိယံ ဝါ စီဝရဘောဂေ ဝါ ကတွာ သဗ္ဗာ သလာကာယော ဩပုဉ္ဇိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဟေဋ္ဌုပရိဝသေနေဝ အာလောဠေတွာ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတေန ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန သစေ ဌိတိကာ အတ္ထိ, ဌိတိကတော ပဋ္ဌာယ; နော စေ အတ္ထိ, ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ သလာကာ ဒါတဗ္ဗာ. ပစ္ဆာ အာဂတာနမ္ပိ ဧကာဗဒ္ဓဝသေန ဒူရေ ဌိတာနမ္ပိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒါတဗ္ဗာ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងសលាកភត្តនោះ ព្រោះមានព្រះពុទ្ធដីកាថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឱ្យចងសរសេរលើស្លាកក្តី លើបន្ទះក្តី ប្រមូលផ្តុំគ្នា ហើយចាត់ចែង» ដូច្នេះ ត្រូវចងសរសេរអក្សរលើស្លាកដែលធ្វើដោយខ្លឹមឈើក្តី លើបន្ទះដែលធ្វើដោយបន្ទះឫស្សី ស្លឹករឹតជាដើមក្តី យ៉ាងនេះថា «សលាកភត្តរបស់ឧបាសកឈ្មោះឯណោះ» រួចដាក់ក្នុងកន្ត្រកក្តី ក្នុងផ្នត់ចីវរក្តី ហើយប្រមូលស្លាកទាំងអស់បញ្ចូលគ្នា រលាស់កូរចុះឡើង លើក្រោម ញឹកញាប់ ដោយព្រះភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត ដែលប្រកបដោយអង្គ ៥ បើមានបញ្ជីឈ្មោះ (ឋិតិកា) ត្រូវចែកចាប់តាំងពីបញ្ជីឈ្មោះទៅ បើគ្មានទេ ត្រូវចែកស្លាកចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ។ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកជាខាងក្រោយក្តី ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងទីឆ្ងាយដោយអំណាចនៃការទាក់ទងគ្នាក្តី ត្រូវចែកឱ្យតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងឧទ្ទេសភត្តនោះឯង។

သစေ [Pg.99] ဝိဟာရဿ သမန္တတော ဗဟူ ဂေါစရဂါမာ, ဘိက္ခူ ပန န ဗဟုကာ, ဂါမဝသေနပိ သလာကာယော ပါပုဏန္တိ, ‘‘တုမှာကံ အသုကဂါမေ သလာကဘတ္တံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂါမဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဂါဟေန္တေန သစေပိ ဧကေကသ္မိံ ဂါမေ နာနပ္ပကာရာနိ သဋ္ဌိသလာကဘတ္တာနိ, သဗ္ဗာနိ ဂါဟိတာနေဝ ဟောန္တိ, တဿ ပတ္တဂါမသမီပေ အညာနိပိ ဒွေ တီဏိ သလာကဘတ္တာနိ ဟောန္တိ, တာနိပိ တဿေဝ ဒါတဗ္ဗာနိ. န ဟိ သက္ကာ တေသံ ကာရဏာ အညံ ဘိက္ခုံ ပဟိဏိတုန္တိ.

បើនៅជុំវិញវត្តមានភូមិគោចរជាច្រើន តែព្រះភិក្ខុទាំងឡាយមានមិនច្រើន ស្លាកទាំងឡាយរមែងដល់ភិក្ខុដោយអំណាចនៃភូមិផងដែរ ត្រូវឱ្យភិក្ខុទាំងឡាយទទួលយកដោយអំណាចភូមិប៉ុណ្ណោះថា «សលាកភត្តក្នុងភូមិឈ្មោះឯណោះ ដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ កាលបើឱ្យទទួលយ៉ាងនេះ ទោះបីក្នុងភូមិនីមួយៗ មានសលាកភត្តផ្សេងៗ គ្នាដល់ទៅ ៦០ ក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែឱ្យទទួលទាំងអស់ បើនៅជិតភូមិដែលភិក្ខុនោះទៅដល់ មានសលាកភត្ត ២ ឬ ៣ ផ្សេងទៀត សលាកភត្តទាំងនោះ ក៏ត្រូវប្រគល់ឱ្យភិក្ខុនោះដដែល។ ព្រោះថា មិនអាចដើម្បីបញ្ជូនភិក្ខុដទៃទៅ ព្រោះតែហេតុនៃសលាកភត្តទាំងនោះឡើយ។

သစေ ဧကစ္စေသု ဂါမေသု ဗဟူနိ သလာကဘတ္တာနိ သလ္လက္ခေတွာ သတ္တန္နမ္ပိ အဋ္ဌန္နမ္ပိ ဘိက္ခူနံ ဒါတဗ္ဗာနိ. ဒဒန္တေန ပန စတုန္နံ ပဉ္စန္နံ ဘတ္တာနံ သလာကာယော ဧကတော ဗန္ဓိတွာ ဒါတဗ္ဗာ. သစေ တံ ဂါမံ အတိက္ကမိတွာ အညော ဂါမော ဟောတိ, တသ္မိဉ္စ ဧကမေဝ သလာကဘတ္တံ, တံ ပန ပါတောဝ ဒေန္တိ, တမ္ပိ ဧတေသု ဘိက္ခူသု ဧကဿ နိဂ္ဂဟေန ဒတွာ ‘‘ပါတောဝ တံ ဂဟေတွာ ပစ္ဆာ ဩရိမဂါမေ ဣတရာနိ ဘတ္တာနိ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ဩရိမဂါမေ သလာကဘတ္တေသု အဂါဟိတေသွေဝ ဂါဟိတသညာယ ဂစ္ဆတိ, ပရဘာဂဂါမေ သလာကဘတ္တံ ဂါဟေတွာ ပုန ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ ဣတရာနိ ဂါဟေတွာ ဩရိမဂါမော ဂန္တဗ္ဗော. ‘‘န ဟိ ဗဟိသီမာယ သံဃလာဘော ဂါဟေတုံ လဗ္ဘတီ’’တိ အယံ နယော ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တော.

បើក្នុងភូមិខ្លះមានសលាកភត្តជាច្រើន ត្រូវកំណត់សម្គាល់ហើយប្រគល់ឱ្យភិក្ខុ ៧ ឬ ៨ អង្គ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើប្រគល់ឱ្យ ត្រូវចងស្លាកភត្ត ៤ ឬ ៥ បញ្ចូលគ្នាជាតែមួយ ហើយប្រគល់ឱ្យ។ បើហួសពីភូមិនោះទៅ មានភូមិដទៃទៀត ហើយក្នុងភូមិនោះមានសលាកភត្តតែមួយគត់ តែទាយកទាំងឡាយប្រគេនសលាកភត្តនោះតាំងពីព្រលឹម សូម្បីសលាកភត្តនោះ ក៏ត្រូវបង្ខំប្រគល់ឱ្យភិក្ខុមួយអង្គ ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំងនេះ ហើយត្រូវប្រាប់ថា «សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកសលាកភត្តនោះតាំងពីព្រលឹមសិន រួចសឹមមកទទួលភត្តដទៃទៀតក្នុងភូមិខាងអាយនេះជាក្រោយ»។ បើភិក្ខុនោះមិនទាន់បានទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិខាងអាយនៅឡើយ តែយល់ច្រឡំថាបានទទួលហើយ ក៏ដើរទៅ ភិក្ខុនោះត្រូវទៅទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិខាងនាយសិន រួចត្រូវត្រឡប់មកវត្តវិញ ដើម្បីទទួលស្លាកដទៃទៀត ហើយសឹមទៅកាន់ភូមិខាងអាយ។ ព្រោះថា «លាភរបស់សង្ឃ មិនអាចឱ្យទទួលយកនៅខាងក្រៅសីមាបានឡើយ» ន័យនេះមានពោលទុកក្នុងកុរុន្ធីអដ្ឋកថា។

သစေ ပန ဘိက္ခူ ဗဟူ ဟောန္တိ, ဂါမဝသေန သလာကာ န ပါပုဏန္တိ, ဝီထိဝသေန ဝါ ဝီထိယံ ဧကဂေဟဝသေန ဝါ ကုလဝသေန ဝါ ဂါဟေတဗ္ဗာ. ဝီထိအာဒီသု စ ယတ္ထ ဗဟူနိ ဘတ္တာနိ, တတ္ထ ဂါမေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဗဟူနံ ဘိက္ခူနံ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. သလာကာသု အသတိ ဥဒ္ဒိသိတွာပိ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ.

ម្យ៉ាងទៀត បើព្រះភិក្ខុទាំងឡាយមានច្រើន ហើយស្លាកទាំងឡាយមិនល្មមចែកដោយអំណាចភូមិ ត្រូវឱ្យទទួលដោយអំណាចវិថី (ផ្លូវ) ក្តី ដោយអំណាចផ្ទះមួយៗ ក្នុងវិថីក្តី ដោយអំណាចត្រកូលក្តី។ ក្នុងវិថីជាដើមនោះ ទីណាមានភត្តច្រើន ក្នុងទីនោះ ត្រូវឱ្យភិក្ខុជាច្រើនទទួលយក តាមន័យដែលពោលហើយក្នុងរឿងភូមិដដែលនោះឯង។ កាលបើគ្មានស្លាកទេ សូម្បីតែចង្អុលបង្ហាញក៏ត្រូវឱ្យទទួលយកដែរ។

သလာကဒါယကေန ပန ဝတ္တံ ဇာနိတဗ္ဗံ. တေန ဟိ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဘောဇနသာလံ ဂန္တွာ အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဘိက္ခူဟိ ဝတ္တံ ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ကာလံ သလ္လက္ခေတွာ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ဘိက္ခူသု သန္နိပတိတေသု ပဌမမေဝ ဝါရဂါမေ သလာကဘတ္တံ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ‘‘တုယှံ အသုကသ္မိံ နာမ ဝါရဂါမေ သလာကာ ပါပုဏာတိ တတြ ဂစ္ဆာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុអ្នកចែកស្លាក ត្រូវដឹងនូវវត្ត។ ភិក្ខុនោះត្រូវក្រោកឡើងតាំងពីព្រលឹម កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ទៅកាន់រោងភត្ត បោសសម្អាតកន្លែងដែលមិនទាន់បានបោស រៀបចំទឹកឆាន់និងទឹកប្រើប្រាស់ទុកជាស្រេច កំណត់សម្គាល់ពេលវេលាថា «ឥឡូវនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយប្រហែលជាធ្វើវត្តរួចរាល់ហើយ» រួចវាយជួង កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយជួបជុំគ្នាហើយ ត្រូវឱ្យទទួលសលាកភត្តក្នុងភូមិដែលដល់វេនជាមុនសិន។ ហើយត្រូវពោលថា «សលាកភត្តក្នុងភូមិវេនឈ្មោះឯណោះ ដល់លោកម្ចាស់ហើយ សូមនិមន្តទៅកាន់ទីនោះចុះ»។

သစေ အတိရေကဂါဝုတေ ဂါမော ဟောတိ, တံ ဒိဝသံ ဂစ္ဆန္တာ ကိလမန္တိ, ‘‘သွေ တုယှံ ဝါရဂါမေ ပါပုဏာတီ’’တိ အဇ္ဇေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ယော ဝါရဂါမံ ပေသိယမာနော [Pg.100] န ဂစ္ဆတိ, အညံ သလာကံ မဂ္ဂတိ, န ဒါတဗ္ဗာ. သဒ္ဓါနဉှိ မနုဿာနံ ပုညဟာနိ သံဃဿ စ လာဘစ္ဆေဒေါ ဟောတိ, တသ္မာ တဿ ဒုတိယေပိ တတိယေပိ ဒိဝသေ အညာ သလာကာ န ဒါတဗ္ဗာ, ‘‘အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော, တီဏိ ပန ဒိဝသာနိ အဂစ္ဆန္တဿ ဝါရဂါမတော ဩရိမဝါရဂါမေ သလာကာ ဂါဟေတဗ္ဗာ. တဉ္စေ န ဂဏှာတိ, တတော ပဋ္ဌာယ တဿ အညံ သလာကံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဒဏ္ဍကမ္မံ ပန ဂါဠှံ ကာတဗ္ဗံ, သဋ္ဌိတော ဝါ ပဏ္ဏာသတော ဝါ န ပရိဟာပေတဗ္ဗံ. ဝါရဂါမေ ဂါဟေတွာ ဝိဟာရဝါရော ဂါဟေတဗ္ဗော, ‘‘တုယှံ ဝိဟာရဝါရော ပါပုဏာတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဝိဟာရဝါရိကဿ ဒွေ တိဿော ယာဂုသလာကာယော တိဿော စတဿော ဝါ ဘတ္တသလာကာယော စ ဒါတဗ္ဗာ, နိဗဒ္ဓံ ကတွာ ပန န ဒါတဗ္ဗာ. ယာဂုဘတ္တဒါယကာ ဟိ ‘‘အမှာကံ ယာဂုဘတ္တံ ဝိဟာရဂေါပကာဝ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ အညထတ္တံ အာပဇ္ဇေယျုံ, တသ္မာ အညေသု ကုလေသု ဒါတဗ္ဗာ.

បើភូមិស្ថិតនៅចម្ងាយហួសពី ១ គាវុត ភិក្ខុទាំងឡាយដើរទៅក្នុងថ្ងៃនោះរមែងហត់នឿយ ត្រូវឱ្យទទួលតាំងពីថ្ងៃនេះឯងថា «ថ្ងៃស្អែក សលាកភត្តក្នុងភូមិវេន នឹងដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ ភិក្ខុណាដែលគេបញ្ជូនទៅកាន់ភូមិវេនហើយមិនទៅ តែបែរជាស្វែងរកស្លាកដទៃទៀត មិនត្រូវប្រគល់ឱ្យឡើយ។ ព្រោះថា ការសាបសូន្យបុណ្យរបស់មនុស្សដែលមានសទ្ធាក្តី ការដាច់លាភរបស់សង្ឃក្តី រមែងមាន ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងថ្ងៃទី ២ ក្តី ថ្ងៃទី ៣ ក្តី មិនត្រូវប្រគល់ស្លាកដទៃទៀតឱ្យភិក្ខុនោះឡើយ ត្រូវប្រាប់ថា «សូមលោកម្ចាស់និមន្តទៅឆាន់ក្នុងទីដែលដល់វេនរបស់ខ្លួនចុះ» ម្យ៉ាងទៀត បើភិក្ខុនោះមិនទៅអស់រយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ត្រូវឱ្យទទួលស្លាកក្នុងភូមិវេនខាងអាយជំនួស។ បើភិក្ខុនោះនៅតែមិនទទួលយកទៀត ចាប់តាំងពីពេលនោះទៅ មិនគួរប្រគល់ស្លាកដទៃទៀតឱ្យលោកឡើយ តែត្រូវធ្វើទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ មិនត្រូវឱ្យខកខាន (ការដងទឹក) ៦០ ក្អម ឬ ៥០ ក្អមឡើយ។ កាលបើឱ្យទទួលក្នុងភូមិវេនហើយ ត្រូវឱ្យទទួលវេនរក្សាវត្តបន្តទៀត ហើយត្រូវពោលថា «វេនរក្សាវត្ត ដល់លោកម្ចាស់ហើយ»។ ត្រូវប្រគល់ស្លាកយាគូ ២ ឬ ៣ ស្លាក និងស្លាកភត្ត ៣ ឬ ៤ ស្លាក ដល់ភិក្ខុអ្នកនៅចាំវេនវត្តនោះ តែមិនត្រូវធ្វើឱ្យទៅជាប្រចាំឡើយ។ ព្រោះថា ទាយកអ្នកប្រគេនយាគូនិងភត្ត នឹងយល់ផ្សេងទៅថា «យាគូនិងភត្តរបស់យើង មានតែភិក្ខុអ្នកចាំវត្តប៉ុណ្ណោះដែលឆាន់» ព្រោះហេតុនោះ ត្រូវប្រគល់ស្លាកទាំងនោះក្នុងត្រកូលដទៃវិញ។

သစေ ဝိဟာရဝါရိကာနံ သဘာဂါ အာဟရိတွာ ဒေန္တိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ; နော စေ, ဝါရံ ဂါဟေတွာ တေသံ ယာဂုဘတ္တံ အာဟရာပေတဗ္ဗံ. တာဝ နေသံ သလာကာ ဖာတိကမ္မမေဝ ဘဝန္တိ, ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တဋ္ဌာနေ ပန အညမ္ပိ ပဏီတဘတ္တသလာကံ ဂဏှိတုံ လဘန္တိယေဝ. အတိရေကဥတ္တရိဘင်္ဂဿ ဧကစာရိကဘတ္တဿ ဝိသုံ ဌိတိကံ ကတွာ သလာကာ ဒါတဗ္ဗာ.

បើភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចំណែកស្មើគ្នា នាំយកយាគូនិងភត្តមកប្រគេនភិក្ខុអ្នកចាំវេនវត្តទាំងឡាយ នោះជាការល្អប្រពៃ បើមិនដូច្នោះទេ ត្រូវចាត់ចែងវេនឱ្យភិក្ខុដទៃនាំយកយាគូនិងភត្តមកប្រគេនលោក។ ក្នុងកាលដែលចាំវត្តនោះ សលាកទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ រមែងជាលាភដែលចម្រើនឡើងប៉ុណ្ណោះ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងទីដែលដល់វេនតាមអាយុវស្សា សូម្បីតែស្លាកភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំងដទៃទៀត ក៏ភិក្ខុទាំងនោះរមែងបានដើម្បីទទួលយកដដែល។ ត្រូវធ្វើបញ្ជីឈ្មោះដោយឡែកពីគ្នា ហើយប្រគល់ស្លាកសម្រាប់ឯកចារិកភត្តដែលមានម្ហូបកំដរដ៏លើសលប់។

သစေ ယေန သလာကာ လဒ္ဓါ, သော တံဒိဝသံ တံ ဘတ္တံ န လဘတိ, ပုနဒိဝသေ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဘတ္တမေဝ လဘတိ, န ဥတ္တရိဘင်္ဂံ; ဧဝမ္ပိ ပုန ဂါဟေတဗ္ဗံ. ခီရဘတ္တဿ သလာကာယပိ ဧသေဝ နယော. သစေ ပန ခီရမေဝ လဘတိ, န ဘတ္တံ; ခီရလာဘတော ပဋ္ဌာယ ပုန န ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဒွေ တီဏိ ဧကစာရိကဘတ္တာနိ ဧကဿေဝ ပါပုဏန္တိ, ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ သံဃနဝကေန လဒ္ဓကာလေ ဝိဇဋေတွာ ဝိသုံ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ, ပါကတိကသလာကဘတ္တံ အလဒ္ဓဿာပိ ပုနဒိဝသေ ဂါဟေတဗ္ဗံ.

បើភិក្ខុណាបានទទួលស្លាកហើយ តែមិនបានភត្តនោះក្នុងថ្ងៃនោះ ត្រូវឱ្យទទួលក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់។ បើបានតែភត្ត តែមិនបានម្ហូបកំដរ ទោះបីយ៉ាងនេះ ក៏ត្រូវឱ្យទទួលជាថ្មីទៀត។ សូម្បីក្នុងស្លាកសម្រាប់ខីរភត្ត ក៏មានន័យនេះដូចគ្នា។ តែបើបានតែទឹកដោះ មិនបានភត្ត ចាប់តាំងពីពេលបានទឹកដោះនោះទៅ មិនត្រូវឱ្យទទួលជាថ្មីទៀតឡើយ។ បើឯកចារិកភត្ត ២ ឬ ៣ ដល់ភិក្ខុតែមួយអង្គ ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន កាលបើភិក្ខុថ្មីក្នុងសង្ឃបានទទួល ត្រូវបែងចែកហើយឱ្យទទួលដោយឡែកពីគ្នា សូម្បីភិក្ខុដែលមិនបានទទួលសលាកភត្តធម្មតា ក៏ត្រូវឱ្យទទួលក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ដែរ។

သစေ ခုဒ္ဒကော ဝိဟာရော ဟောတိ, သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ ဧကသမ္ဘောဂါ, ဥစ္ဆုသလာကံ ဂါဟေန္တေန ယဿ ကဿစိ သမ္မုခီဘူတဿ ပါပေတွာ မဟာထေရာဒီနံ ဒိဝါ တစ္ဆေတွာ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ရသသလာကံ ပါပေတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပရိဿာဝေတွာ ဝါ ဖာဏိတံ ဝါ ကာရေတွာ ပိဏ္ဍပါတိကာဒီနမ္ပိ ဒါတဗ္ဗံ[Pg.101]. အာဂန္တုကာနံ အာဂတာနာဂတဘာဝံ ဉတွာ ဂါဟေတဗ္ဗာ, မဟာအာဝါသေ ဌိတိကံ ကတွာ ဂါဟေတဗ္ဗာ.

បើជាវត្តតូច ហើយភិក្ខុទាំងអស់មានការប្រើប្រាស់លាភស្មើគ្នា ភិក្ខុអ្នកឱ្យទទួលស្លាកអំពៅ ត្រូវនាំយកទៅប្រគល់ឱ្យភិក្ខុណាមួយដែលនៅចំពោះមុខ ហើយគួរដើម្បីចិតសំបកប្រគេនព្រះមហាថេរជាដើមក្នុងវេលាថ្ងៃបាន។ ត្រូវនាំយកស្លាកទឹកអំពៅទៅប្រគល់ឱ្យ ហើយគួរពូតចម្រោះ ឬធ្វើជាទឹកស្ករប្រគេនសូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាដើម ក្នុងវេលាក្រោយភត្តបាន។ ត្រូវដឹងនូវភាពដែលព្រះអាគន្តុកៈទាំងឡាយមកហើយ ឬមិនទាន់មកដល់ ហើយសឹមឱ្យទទួល ក្នុងមហាអាវាស ត្រូវធ្វើតាមលំដាប់បញ្ជីឈ្មោះ ហើយសឹមឱ្យទទួល។

တက္ကသလာကမ္ပိ သဘာဂဋ္ဌာနေ ပါပေတွာ ဝါ ပစာပေတွာ ဝါ ဓူမာပေတွာ ဝါ ထေရာနံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာအာဝါသေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဖလသလာကပူဝသလာကဘေသဇ္ဇဂန္ဓမာလသလာကာယောပိ ဝိသုံ ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗာ. ဘေသဇ္ဇာဒိသလာကာယော စေတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋန္တိ, သလာကဝသေန ဂါဟိတတ္တာ ပန န သာဒိတဗ္ဗာ. အဂ္ဂဘိက္ခာမတ္တံ သလာကဘတ္တံ ဒေန္တိ, ဌိတိကံ ပုစ္ဆိတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. အသတိယာ ဌိတိကာယ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ တာဒိသာနိ ဘတ္တာနိ ဗဟူနိ ဟောန္တိ, ဧကေကဿ ဘိက္ခုနော ဒွေ တီဏိ ဒါတဗ္ဗာနိ; နော စေ, ဧကေကမေဝ ဒတွာ ပဋိပါဋိယာ ဂတာယ ပုန ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ အန္တရာဝ ဥပစ္ဆိဇ္ဇတိ, ဌိတိကာ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. ယဒိ ပန တာဒိသံ ဘတ္တံ နိဗဒ္ဓမေဝ ဟောတိ, ယဿ ပါပုဏာတိ, သော ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘လဒ္ဓါ ဝါ အလဒ္ဓါ ဝါ သွေပိ ဂဏှေယျာသီ’’တိ. ဧကံ အနိဗဒ္ဓံ ဟောတိ, လဘနဒိဝသေ ပန ယာဝဒတ္ထံ လဘတိ, အလဘနဒိဝသာ ဗဟုတရာ ဟောန္တိ, တံ ယဿ ပါပုဏာတိ, သော အလဘိတွာ ‘‘သွေ ဂဏှေယျာသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော.

សូម្បីតែស្លាកទឹកដោះជូរ ភិក្ខុញ៉ាំងស្លាកនោះឲ្យដល់ក្នុងសភាគដ្ឋានក្តី ឲ្យគេដាំស្លកហើយក្តី ឲ្យគេផ្សែង (ដាក់គ្រឿងទេសមានខ្ញីម្ទេសជាដើម) ហើយក្តី គួរដើម្បីប្រគេនដល់ព្រះថេរៈទាំងឡាយ។ ក្នុងមហាអាវាស ភិក្ខុគប្បីប្រតិបត្តិដោយន័យដែលពោលហើយនោះឯង។ សូម្បីតែស្លាកផ្លែឈើ ស្លាកនំ ស្លាកថ្នាំ ស្លាកគ្រឿងក្រអូប និងស្លាកផ្កាកម្រងទាំងឡាយ ក៏ភិក្ខុគប្បីកាន់យកដោយការតាំងទុកផ្សេងគ្នា (តាមលំដាប់ផ្សេងគ្នា)។ ក្នុងស្លាកទាំងនោះ សូម្បីតែស្លាកថ្នាំជាដើម ទោះបីជាគួរដល់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតក្តី ប៉ុន្តែ ព្រោះតែភិក្ខុនោះកាន់យកដោយវារៈនៃស្លាក មិនគប្បីត្រេកអរឡើយ។ ពួកទាយកតែងប្រគេនស្លាកភត្តដែលមានប្រមាណត្រឹមតែភិក្ខាដ៏ប្រសើរ (អគ្គភិក្ខា) ភិក្ខុគប្បីសួររកលំដាប់ (ឋិតិកា) ហើយសឹមចាត់ចែងកាន់យក។ កាលបើគ្មានលំដាប់ទេ គប្បីកាន់យកចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ។ បើភត្តបែបនោះមានច្រើន គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុមួយអង្គៗ ចំនួនពីរឬបីស្លាក បើមិនច្រើនទេ គប្បីប្រគេនមួយអង្គៗតែមួយស្លាកប៉ុណ្ណោះ កាលបើលំដាប់ហួសទៅហើយ គប្បីប្រគេនចាប់តាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈជាថ្មីម្តងទៀត។ បើដាច់ពាក់កណ្តាលទី គប្បីកត់ចំណាំលំដាប់ទុក។ បើភត្តបែបនោះជាភត្តប្រចាំ (និពទ្ធភត្ត) ភត្តនោះដល់ភិក្ខុអង្គណា ភិក្ខុនោះគប្បីត្រូវគេប្រាប់ថា «ទោះបីបានក្តី មិនបានក្តី ក្នុងថ្ងៃស្អែក សូមលោកទទួលយកចុះ»។ ស្លាកភត្តខ្លះមិនមែនជាភត្តប្រចាំទេ ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃដែលបាន តែងបានតាមសេចក្តីត្រូវការ ឯថ្ងៃដែលមិនបានមានច្រើនជាង ភត្តនោះដល់ភិក្ខុអង្គណា ភិក្ខុនោះកាលបើមិនបាន គប្បីត្រូវគេប្រាប់ថា «ក្នុងថ្ងៃស្អែក សូមលោកទទួលយកចុះ»។

ယော သလာကာသု ဂါဟိတာသု ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆတိ, တဿ အတိက္ကန္တာဝ သလာကာ န ဥပဋ္ဌာပေတွာ ဒါတဗ္ဗာ. သလာကံ နာမ ဃဏ္ဋိပ္ပဟရဏတော ပဋ္ဌာယ အာဂန္တွာ ဟတ္ထံ ပသာရေန္တောဝ လဘတိ. အညဿ အာဂန္တွာ သမီပေ ဌိတဿာပိ အတိက္ကန္တာ အတိက္ကန္တာဝ ဟောတိ. သစေ ပနဿ အညော ဂဏှန္တော အတ္ထိ, သယံ အနာဂတောပိ လဘတိ. သဘာဂဋ္ဌာနေ အသုကော အနာဂတောတိ ဉတွာ ‘‘အယံ တဿ သလာကာ’’တိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ‘‘အနာဂတဿ န ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ကတိကံ ကရောန္တိ, အဓမ္မိကာ ဟောတိ. အန္တောဥပစာရေ ဌိတဿ ဟိ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ ပါပုဏာတိ. သစေ ပန ‘‘အနာဂတဿ ဒေထာ’’တိ မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တိ, ဒဏ္ဍကမ္မံ ဌပေတဗ္ဗံ, ‘‘အာဂန္တွာ ဂဏှန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

ភិក្ខុណាដែលមកជាខាងក្រោយ កាលដែលគេកំពុងចែកស្លាក មិនគប្បីនាំយកស្លាកដែលហួសលំដាប់ទៅហើយមកប្រគេនដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ឈ្មោះថាស្លាកនេះ ភិក្ខុដែលមកតាំងពីពេលវាយជួង (ឬកណ្ដឹង) ហើយលាតដៃទទួល ទើបបាន។ សូម្បីភិក្ខុដទៃមកឈរក្បែរនោះ ក៏ស្លាកដែលហួសទៅហើយ ក៏ឈ្មោះថាហួសទៅហើយដដែល។ ប៉ុន្តែ បើមានភិក្ខុដទៃចាំទទួលជំនួសភិក្ខុនោះ ទោះបីខ្លួនឯងមិនមក ក៏គង់បានដែរ។ ក្នុងសភាគដ្ឋាន ភិក្ខុដឹងថា «លោកនេះឈ្មោះនេះមិនទាន់មកទេ» ហើយនិយាយថា «នេះជាស្លាករបស់លោកនោះ» ដូច្នេះហើយទុកស្លាកនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ បើពួកភិក្ខុធ្វើកតិកាសន្យាថា «មិនត្រូវប្រគេនស្លាកដល់ភិក្ខុដែលមិនមកឡើយ» កតិកាសន្យានោះ មិនប្រកបដោយធម៌ទេ។ ព្រោះថា ភណ្ឌៈដែលត្រូវបែងចែក តែងដល់ភិក្ខុដែលស្ថិតនៅក្នុងឧបចារសីមា។ ប៉ុន្តែ បើពួកភិក្ខុស្រែកខ្លាំងៗថា «ចូរប្រគេនដល់លោកដែលមិនទាន់មកចុះ» គប្បីដាក់ទណ្ឌកម្ម (ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ) ហើយគប្បីប្រាប់ថា «សូមអញ្ជើញមកទទួលយកចុះ»។

ဆပ္ပဉ္စသလာကာ နဋ္ဌာ ဟောန္တိ, ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဒါယကာနံ နာမံ နဿရတိ, သော စေ နဋ္ဌသလာကာ မဟာထေရဿ ဝါ အတ္တနော ဝါ ပါပေတွာ ဘိက္ခူ ဝဒေယျ, ‘‘မယာ အသုကဂါမေ သလာကဘတ္တံ မယှံ ပါပိတံ, တုမှေ တတ္ထ လဒ္ဓံ သလာကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇေယျာထာ’’တိ, ဝဋ္ဋတိ. ဝိဟာရေ အပါပိတံ ပန အာသနသာလာယ တံ ဘတ္တံ လဘိတွာ တတ္ထေဝ ပါပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ [Pg.102] န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ မယှံ သလာကဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ တတြ အာသနသာလာယ ဂါဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဝိဟာရံ အာနေတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ‘‘သွေ ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ ‘‘သွေ ပဋ္ဌာယ အသုကကုလံ နာမ သလာကဘတ္တံ ဒေတိ, သလာကဂ္ဂါဟဏကာလေ သရေယျာသီ’’တိ. ဒုဗ္ဘိက္ခေ သလာကဘတ္တံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ သုဘိက္ခေ ဇာတေ ကိဉ္စိ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ အမှာကံ သလာကဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ပုန ပဋ္ဌပေန္တိ, အန္တောဂါမေ အဂါဟေတွာ ဝိဟာရံ အာနေတွာဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ ‘‘သလာကဘတ္တံ’’ နာမ. ဥဒ္ဒေသဘတ္တသဒိသံ န ဟောတိ, ဝိဟာရမေဝ သန္ဓာယ ဒိယျတိ, တသ္မာ ဗဟိဥပစာရေ ဂါဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘သွေ ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဝိဟာရေ ဂါဟေတဗ္ဗမေဝ.

បើមានស្លាកប្រាំឬប្រាំមួយបាត់ទៅ ហើយព្រះភត្តុទ្ទេសក៍មិនចាំឈ្មោះរបស់ទាយកទាំងឡាយ បើព្រះភត្តុទ្ទេសក៍នោះនាំយកស្លាកដែលបាត់នោះទៅប្រគេនព្រះមហាថេរៈក្តី ឬទុកចំពោះខ្លួនឯងក្តី ហើយប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយថា «ខ្ញុំព្រះករុណាបាននាំយកស្លាកភត្តក្នុងភូមិឯណោះមកដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ស្លាកភត្តដែលបានក្នុងភូមិនោះចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ ភត្តដែលមិនទាន់បាននាំមកដល់វត្ត ភិក្ខុបានភត្តនោះក្នុងសាលាឆាន់ ហើយនាំយកមកឆាន់ក្នុងសាលាឆាន់នោះឯង មិនគួរឡើយ។ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ភិក្ខុមិនគួរទទួលយកក្នុងសាលាឆាន់នោះឡើយ គប្បីនាំយកមកកាន់វត្តហើយសឹមទទួលយក។ ប៉ុន្តែ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ» ភិក្ខុគប្បីប្រាប់ដល់ព្រះភត្តុទ្ទេសក៍ថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ ត្រកូលឈ្មោះឯណោះ តែងប្រគេនស្លាកភត្ត សូមលោកម្ចាស់ជួយនឹកនា (កត់ចំណាំ) ក្នុងពេលចែកស្លាកផង»។ ក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ពួកទាយកបានកាត់ផ្តាច់ស្លាកភត្ត លុះដល់សម័យសម្បូណ៌សប្បាយ ក៏ឃើញភិក្ខុណាមួយ ហើយនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តរបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ហើយក៏តាំងភត្តនោះឡើងវិញ ភិក្ខុមិនគប្បីទទួលយកក្នុងភូមិឡើយ គប្បីនាំយកមកកាន់វត្តហើយសឹមទទួលយក។ ព្រោះថា ភត្តដែលឈ្មោះថា «ស្លាកភត្ត» នេះ មិនដូចជាឧទ្ទេសភត្តឡើយ តែងប្រគេនដោយចំពោះតែចំពោះវត្តប៉ុណ្ណោះ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុមិនគួរទទួលយកក្នុងខាងក្រៅឧបចារសីមាឡើយ។ ប៉ុន្តែ កាលបើទាយកនិយាយថា «ចាប់ពីថ្ងៃស្អែកទៅ» ភិក្ខុគប្បីទទួលយកក្នុងវត្តនោះឯង។

ဂမိကော ဘိက္ခု ယံ ဒိသာဘာဂံ ဂန္တုကာမော, တတ္ထ အညေန ဝါရဂါမသလာကာ လဒ္ဓါ ဟောတိ, တံ ဂဟေတွာ ဣတရံ ဘိက္ခုံ ‘‘မယှံ ပတ္တသလာကံ တွံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တေန ပန ဥပစာရသီမံ အနတိက္ကန္တေယေဝ တသ္မိံ တဿ သလာကာ ဂါဟေတဗ္ဗာ.

ភិក្ខុអ្នកដំណើរប្រាថ្នានឹងទៅកាន់ទិសតំបន់ណា ហើយភិក្ខុដទៃបានស្លាកសម្រាប់ភូមិដែលត្រូវទៅដល់តាមវារៈក្នុងទិសតំបន់នោះ ភិក្ខុអ្នកដំណើរនោះកាន់យកស្លាកនោះ ហើយប្រាប់ភិក្ខុដទៃទៀតថា «សូមលោកទទួលយកស្លាកដែលដល់វារៈរបស់ខ្ញុំចុះ» ដូច្នេះហើយទើបទៅ គឺគួរធ្វើបាន។ ប៉ុន្តែ កាលបើភិក្ខុអ្នកដំណើរនោះមិនទាន់កន្លងហួសឧបចារសីមាទេ ភិក្ខុដទៃនោះគប្បីកាន់យកស្លាករបស់ភិក្ខុនោះចុះ។

ဆဍ္ဍိတဝိဟာရေ မနုဿာ ဗောဓိစေတိယာဒီနိ ဇဂ္ဂိတွာ ဘုဉ္ဇန္တူတိ သလာကဘတ္တံ ပဋ္ဌပေန္တိ, ဘိက္ခူ သကဋ္ဌာနေသု ဝသိတွာ ကာလဿေဝ ဂန္တွာ တတ္ထ ဝတ္တံ ကရိတွာ တံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တိ, ဝဋ္ဋတိ. သစေ တေသု သွာတနာယ အတ္တနော ပါပေတွာ ဂတေသု အာဂန္တုကော ဘိက္ခု ဆဍ္ဍိတဝိဟာရေ ဝသိတွာ ကာလဿေဝ ဝတ္တံ ကတွာ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ သလာကဘတ္တံ အတ္တနော ပါပေတွာ အာသနသာလံ ဂစ္ဆတိ, သောဝ တဿ ဘတ္တဿ ဣဿရော. ယော ပန ဘိက္ခူသု ဝတ္တံ ကရောန္တေသုယေဝ ဘူမိယံ ဒွေ တယော သမ္မုဉ္ဇနိပ္ပဟာရေ ဒတွာ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ‘‘ဓုရဂါမေ သလာကဘတ္တံ မယှံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂစ္ဆတိ, တဿ တံ စောရိကာယ ဂဟိတတ္တာ န ပါပုဏာတိ, ဝတ္တံ ကတွာ ပါပေတွာ ပစ္ဆာ ဂတဘိက္ခူနံယေဝ ဟောတိ.

ក្នុងវត្តដែលគេបោះបង់ចោល ពួកមនុស្សបានជម្រះសម្អាតទីធ្លាជុំវិញដើមពោធិ៍ និងចេតិយជាដើម ហើយតាំងស្លាកភត្តទុកដោយពាក្យថា «សូមព្រះគុណម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ចុះ» ភិក្ខុទាំងឡាយស្នាក់នៅក្នុងកន្លែងរបស់ខ្លួន ហើយទៅកាន់វត្តនោះតាំងពីព្រលឹម ធ្វើវត្តប្រតិបត្តិហើយ ឆាន់ភត្តនោះ គឺគួរធ្វើបាន។ បើកាលដែលភិក្ខុទាំងនោះនាំយកស្លាកភត្តសម្រាប់ថ្ងៃស្អែកមកដល់ខ្លួនហើយត្រឡប់ទៅវិញ មានភិក្ខុអាគន្តុកៈមួយអង្គមកស្នាក់នៅក្នុងវត្តដែលគេបោះបង់ចោលនោះ ហើយធ្វើវត្តប្រតិបត្តិតាំងពីព្រលឹម វាយជួង នាំយកស្លាកភត្តមកដល់ខ្លួន ហើយទៅកាន់សាលាឆាន់ ភិក្ខុអាគន្តុកៈនោះឯងជាម្ចាស់នៃភត្តនោះ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុណា កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយកំពុងធ្វើវត្តប្រតិបត្តិនៅឡើយ បានបោសដីពីរឬបីដង រួចវាយជួង ហើយនិយាយថា «ស្លាកភត្តក្នុងភូមិជិតខាង (ធុរគាម) ដល់មកខ្ញុំហើយ» ដូច្នេះហើយក៏ទៅ ភត្តនោះមិនដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ព្រោះតែភិក្ខុនោះកាន់យកដោយអាការៈលួចបន្លំ ភត្តនោះរមែងជាភត្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលធ្វើវត្តប្រតិបត្តិរួចហើយទើបទៅជាខាងក្រោយវិញ។

ဧကော ဂါမော အတိဒူရေ ဟောတိ, ဘိက္ခူ နိစ္စံ ဂန္တုံ န ဣစ္ဆန္တိ, မနုဿာ ‘‘မယံ ပုညေန ပရိဗာဟိရာ ဟောမာ’’တိ ဝဒန္တိ, ယေ တဿ ဂါမဿ အာသန္နဝိဟာရေ သဘာဂဘိက္ခူ, တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ဣမေသံ ဘိက္ခူနံ အနာဂတဒိဝသေ တုမှေ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ. သလာကာ ပန ဒေဝသိကံ ပါပေတဗ္ဗာ, တာ စ ခေါ ပန ဃဏ္ဋိပ္ပဟရဏမတ္တေန ဝါ ပစ္ဆိစာလနမတ္တေန ဝါ ပါပိတာ န ဟောန္တိ, ပစ္ဆိံ ပန ဂဟေတွာ [Pg.103] သလာကာ ပီဌကေ အာကိရိတဗ္ဗာ, ပစ္ဆိ ပန မုခဝဋ္ဋိယံ န ဂဟေတဗ္ဗာ. သစေ ဟိ တတ္ထ အဟိ ဝါ ဝိစ္ဆိကော ဝါ ဘဝေယျ, ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေယျ; တသ္မာ ဟေဋ္ဌာ ဂဟေတွာ ပစ္ဆိံ ပရမ္မုခံ ကတွာ သလာကာ အာကိရိတဗ္ဗာ ‘‘သစေပိ သပ္ပော ဘဝိဿတိ, ဧတ္တောဝ ပလာယိဿတီ’’တိ. ဧဝံ သလာကာ အာကိရိတွာ ဂါမာဒိဝသေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗာ. အပိစ ဧကံ မဟာထေရဿ ပါပေတွာ ‘‘အဝသေသာ မယှံ ပါပုဏန္တီ’’တိ အတ္တနော ပါပေတွာ ဝတ္တံ ကတွာ စေတိယံ ဝန္ဒိတွာ ဝိတက္ကမာဠကေ ဌိတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ‘‘ပါပိတာ, အာဝုသော, သလာကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အာမ, ဘန္တေ, တုမှေ ဂတဂတဂါမေ သလာကဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ; ဧဝံ ပါပိတာပိ ဟိ သုပါပိတာဝ ဟောန္တိ.

មានភូមិមួយនៅឆ្ងាយណាស់ ភិក្ខុទាំងឡាយមិនប្រាថ្នានឹងទៅជាប្រចាំឡើយ ពួកមនុស្សតែងនិយាយថា «ពួកយើងខ្ញុំជាអ្នកប្រាសចាកបុណ្យហើយ» ភិក្ខុទាំងឡាយគប្បីប្រាប់ដល់ភិក្ខុជាសភាគៈដែលនៅក្នុងវត្តជិតភូមិនោះថា «ក្នុងថ្ងៃដែលភិក្ខុទាំងឡាយនេះមិនបានទៅ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់ចុះ»។ ប៉ុន្តែ គប្បីនាំយកស្លាកទៅប្រគេនរាល់ថ្ងៃ ហើយស្លាកទាំងនោះ មិនមែនគ្រាន់តែវាយជួង ឬគ្រាន់តែអង្រួនកន្ត្រកហើយឈ្មោះថានាំទៅដល់នោះឡើយ គឺគប្បីកាន់យកកន្ត្រកហើយចាក់ស្លាកទាំងឡាយលើតាំង (ឬក្តារ) ប៉ុន្តែ មិនគប្បីកាន់កន្ត្រកត្រង់មាត់ឡើយ។ ព្រោះថា បើមានពស់ ឬខ្ទួយនៅក្នុងកន្ត្រកនោះ វានឹងធ្វើទុក្ខទោសឲ្យកើតឡើង ព្រោះហេតុនោះ គប្បីកាន់ផ្នែកខាងក្រោម ហើយផ្អៀងមាត់កន្ត្រកទៅម្ខាង រួចចាក់ស្លាកចុះ ដោយគិតថា «ទោះបីមានពស់ វាក៏នឹងរត់ចេញពីទីនេះទៅ»។ កាលបើចាក់ស្លាកយ៉ាងនេះហើយ គប្បីកាន់យកតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងមុន ដោយអំណាចនៃភូមិជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុគប្បីនាំយកស្លាកមួយទៅប្រគេនព្រះមហាថេរៈ ហើយនាំយកស្លាកដែលសេសសល់មកដល់ខ្លួនដោយគិតថា «ស្លាកដែលសេសសល់រមែងដល់ខ្ញុំ» រួចធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ ថ្វាយបង្គំចេតិយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយដែលឈរនៅក្នុងរោងពិភាក្សា (វិតក្កមាលកៈ) សួរថា «ម្នាលអាវុសោ ស្លាកទាំងឡាយដល់ហើយឬ?» គប្បីឆ្លើយតបថា «ករុណា លោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយទទួលយកស្លាកភត្តក្នុងភូមិដែលលោកម្ចាស់ទៅដល់ហើយៗចុះ» ព្រោះថា ស្លាកដែលនាំទៅដល់យ៉ាងនេះ សូម្បីតែនាំទៅដល់ហើយ ក៏ឈ្មោះថានាំទៅដល់ដោយប្រពៃហើយដែរ។

ဘိက္ခူ သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မသဝနတ္ထံ အညံ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တာ ‘‘မယံ တတ္ထ ဒါနံ အဂ္ဂဟေတွာဝ အမှာကံ ဂေါစရဂါမေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာဂမိဿာမာ’’တိ သလာကာ အဂ္ဂဟေတွာဝ ဂတာ, ဝိဟာရေ ထေရဿ ပတ္တသလာကဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ, ဝဋ္ဋတိ. အထ မဟာထေရောပိ ‘‘အဟံ ဣဓ ကိံ ကရောမီ’’တိ တေဟိယေဝ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတိ, တေဟိ ဂတဝိဟာရေ အဘုဉ္ဇိတွာဝ ဂေါစရဂါမံ အနုပ္ပတ္တေဟိ ‘‘ဒေထ, ဘန္တေ, ပတ္တေ သလာကယာဂုအာဒီနိ အာဟရိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပတ္တာ န ဒါတဗ္ဗာ. ‘‘ကသ္မာ, ဘန္တေ, န ဒေထာ’’တိ ‘‘ဝိဟာရဋ္ဌကံ ဘတ္တံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထာနံ ပါပုဏာတိ, မယံ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထာ’’တိ. ‘‘ဒေထ, ဘန္တေ, န မယံ ဝိဟာရေ ပါလိကာယ ဒေမ, တုမှာကံ ဒေမ, ဂဏှထ အမှာကံ ဘိက္ခ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပန ဝဋ္ဋတိ.

ភិក្ខុទាំងឡាយកាលនឹងទៅកាន់វត្តដទៃដើម្បីស្តាប់ធម៌អស់មួយរាត្រី ក៏និយាយថា «ពួកយើងមិនទទួលទាន (ស្លាកភត្ត) ក្នុងវត្តនោះឡើយ នឹងត្រឡប់មកត្រេកត្រអាលនឹងការដើរចរិកបិណ្ឌបាតក្នុងគោចរគាមរបស់ពួកយើងវិញ» ដូច្នេះហើយក៏មិនកាន់យកស្លាកឡើយ រួចក៏ទៅ កាលបើត្រឡប់មកវិញ ឆាន់ស្លាកភត្តដែលដល់វារៈរបស់ព្រះថេរៈក្នុងវត្ត គឺគួរធ្វើបាន។ មួយវិញទៀត សូម្បីព្រះមហាថេរៈគិតថា «តើអាត្មាអញនឹងធ្វើអ្វីក្នុងទីនេះ?» ហើយក៏ទៅជាមួយភិក្ខុទាំងនោះដែរ កាលបើភិក្ខុទាំងនោះមិនបានឆាន់ក្នុងវត្តដែលខ្លួនទៅដល់ឡើយ ហើយត្រឡប់មកដល់គោចរគាមវិញ ពួកទាយកនិយាយថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រគេនបាត្រមក ពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំយកយាគូស្លាកជាដើមមកប្រគេន» ដូច្នេះ ភិក្ខុមិនគប្បីប្រគេនបាត្រឡើយ។ កាលបើទាយកសួរថា «ហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់មិនប្រគេនបាត្រ?» គប្បីប្រាប់ថា «ភត្តដែលតាំងទុកក្នុងវត្ត តែងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលស្នាក់នៅក្នុងវត្ត ឯពួកយើងបានស្នាក់នៅក្នុងវត្តដទៃ»។ ប៉ុន្តែ បើទាយកនិយាយថា «សូមលោកម្ចាស់ប្រគេនបាត្រមកចុះ ពួកខ្ញុំព្រះករុណាមិនមែនប្រគេនដើម្បីថែរក្សាវត្តឡើយ គឺប្រគេនចំពោះលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកភិក្ខារបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។

သလာကဘတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ការអធិប្បាយអំពីស្លាកភត្ត ចប់ហើយ។

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာ

ការអធិប្បាយអំពីបក្ខិកភត្តជាដើម

ပက္ခိကာဒီသု ပန ယံ အဘိလက္ခိတေသု စာတုဒ္ဒသီ ပဉ္စဒသီ ပဉ္စမီ အဋ္ဌမီတိ ဣမေသု ပက္ခေသု ကမ္မပ္ပသုတေဟိ ဥပေါသထံ ကာတုံ သတိကရဏတ္ထာယ ဒိယျတိ, တံ ပက္ခိကံ နာမ. တံ သလာကဘတ္တဂတိကမေဝ ဟောတိ, ဂါဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ သလာကဘတ္တမ္ပိ ပက္ခိကဘတ္တမ္ပိ ဗဟု သဗ္ဗေသံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဂစ္ဆတိ, ဒွေပိ ဘတ္တာနိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဂါဟေတဗ္ဗာနိ. သစေ ဘိက္ခုသံဃော မဟာ, ပက္ခိကံ ဂါဟေတွာ တဿ ဌိတိကာယ သလာကဘတ္တံ ဂါဟေတဗ္ဗံ[Pg.104], သလာကဘတ္တံ ဝါ ဂါဟာပေတွာ တဿ ဌိတိကာယ ပက္ခိကံ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ယေသံ န ပါပုဏာတိ, တေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿန္တိ. သစေ ဒွေပိ ဘတ္တာနိ ဗဟူနိ, ဘိက္ခူ မန္ဒာ; သလာကဘတ္တံ နာမ ဒေဝသိကံ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ တံ ဌပေတွာ ‘‘ပက္ခိကံ အာဝုသော ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပက္ခိကမေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ပက္ခိကံ ပဏီတံ ဒေန္တိ, ဝိသုံ ဌိတိကာ ကာတဗ္ဗာ. ‘‘သွေ ပက္ခော’’တိ အဇ္ဇ ပက္ခိကံ န ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဒါယကာ ဝဒန္တိ ‘‘သွေ အမှာကံ ဃရေ လူခဘတ္တံ ဘဝိဿတိ, အဇ္ဇေဝ ပက္ခိကဘတ္တံ ဥဒ္ဒိသထာ’’တိ, ဧဝံ ဝဋ္ဋတိ.

បណ្តាភត្តមានបក្ខិកភត្តជាដើមនោះ ភត្តណាដែលពួកជនអ្នកខ្វល់ខ្វាយក្នុងការងារ ប្រគេនក្នុងថ្ងៃដែលគេកំណត់ទុក គឺថ្ងៃ ១៤ កើតឬរលត់ (ចាតុទ្ទសី) ថ្ងៃ ១៥ កើតឬដាច់ខែ (បញ្ចទសី) ថ្ងៃ ៥ កើតឬរលត់ (បញ្ចមី) និងថ្ងៃ ៨ កើតឬរលត់ (អដ្ឋមី) ដើម្បីជាគ្រឿងរំលឹកស្មារតីក្នុងការរក្សាក្រុមឧបោសថ ភត្តនោះឈ្មោះថា «បក្ខិកភត្ត»។ បក្ខិកភត្តនោះ មានដំណើរដូចជាស្លាកភត្តដែរ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកហើយឆាន់ចុះ។ បើស្លាកភត្តក្តី បក្ខិកភត្តក្តី មានច្រើន រហូតដល់ទូទៅដល់ភិក្ខុគ្រប់អង្គ ភិក្ខុគប្បីកាន់យកភត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះផ្សេងៗគ្នា។ បើភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើន គប្បីឲ្យកាន់យកបក្ខិកភត្តមុន រួចសឹមឲ្យកាន់យកស្លាកភត្តតាមលំដាប់នៃបក្ខិកភត្តនោះ ឬមួយឲ្យកាន់យកស្លាកភត្តមុន រួចសឹមឲ្យកាន់យកបក្ខិកភត្តតាមលំដាប់នៃស្លាកភត្តនោះ។ ភត្តមិនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយណា ភិក្ខុទាំងឡាយនោះនឹងត្រេកត្រអាលនឹងការដើរបិណ្ឌបាត។ បើភត្តទាំងពីរយ៉ាងមានច្រើន តែភិក្ខុមានចំនួនតិច ធម្មតាស្លាកភត្តរមែងបានរាល់ថ្ងៃ ព្រោះហេតុនោះ គប្បីទុកស្លាកភត្តនោះសិន ហើយនិយាយថា «ម្នាលអាវុសោ សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយឆាន់បក្ខិកភត្តចុះ» ដូច្នេះហើយគប្បីកាន់យកតែបក្ខិកភត្តប៉ុណ្ណោះ។ បើពួកទាយកប្រគេនបក្ខិកភត្តដ៏សម្រិតសម្រាំង គប្បីធ្វើលំដាប់ផ្សេងគ្នា។ ក្នុងថ្ងៃនេះ មិនគប្បីកាន់យកបក្ខិកភត្តដោយពាក្យថា «ថ្ងៃស្អែកជាថ្ងៃបក្ខៈ» ឡើយ។ ប៉ុន្តែ បើពួកទាយកនិយាយថា «ថ្ងៃស្អែក នៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណានឹងមានតែភត្តដ៏សៅហ្មង (លូខភត្ត) សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយចង្អុលបង្ហាញបក្ខិកភត្តក្នុងថ្ងៃនេះតែម្តងចុះ» យ៉ាងនេះ គឺគួរធ្វើបាន។

ဥပေါသထိကံ နာမ အနွဍ္ဎမာသေ ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒိယိတွာ ယံ အတ္တနာ ဘုဉ္ဇတိ, တဒေဝ ဒိယျတိ. ပါဋိပဒိကံ နာမ ‘‘ဥပေါသထေ ဗဟူ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဘိက္ခူနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ, ပါဋိပဒေ ပန ဘိက္ခူ ကိလမန္တိ, ပါဋိပဒေ ဒိန္နံ ဒုဗ္ဘိက္ခဒါနသဒိသံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ, ဥပေါသထကမ္မေန ဝါ ပရိသုဒ္ဓသီလာနံ ဒုတိယဒိဝသေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဟောတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ပါဋိပဒေ ဒိယျနကဒါနံ, တမ္ပိ ဥဘယံ သလာကဘတ္တဂတိကမေဝ. ဣတိ ဣမာနိ သတ္တပိ ဘတ္တာနိ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ န ဝဋ္ဋန္တိ, ဓုတင်္ဂဘေဒံ ကရောန္တိယေဝ.

ភត្តដែលឈ្មោះថា «ឧបោសថិកភត្ត» គឺភត្តដែលទាយកសមាទាននូវអង្គឧបោសថរាល់កន្លះខែ ហើយខ្លួនឯងបរិភោគយ៉ាងណា ក៏ប្រគេនភត្តយ៉ាងនោះឯង។ ភត្តដែលឈ្មោះថា «បាដិបទិកភត្ត» គឺទាយកកត់សម្គាល់ថា «ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ពួកទាយកដែលមានសទ្ធាជ្រះថ្លាច្រើន តែងធ្វើសក្ការបូជាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ តែក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ (ថ្ងៃ ១ កើត ឬ ១ រោច) ភិក្ខុទាំងឡាយតែងលំបាក ម្យ៉ាងទៀត ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ រមែងមានផលច្រើន ដូចជាទានដែលប្រគេនក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ឬមួយ ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងថ្ងៃទីពីរ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានសីលដ៏បរិសុទ្ធដោយអំណាចនៃឧបោសថកម្ម រមែងមានផលច្រើន» ដូច្នេះហើយ ទើបប្រគេនទានក្នុងថ្ងៃប៉ាតិបទ សូម្បីភត្តទាំងពីរយ៉ាងនោះ ក៏មានដំណើរដូចជាស្លាកភត្តដែរ។ ភត្តទាំង ៧ យ៉ាងនេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបិណ្ឌបាតឡើយ រមែងធ្វើនូវការធ្លាយធុតង្គ (បិណ្ឌបាតិកធុតង្គ) ដោយពិត។

အပရာနိပိ စီဝရက္ခန္ဓကေ ဝိသာခါယ ဝရံ ယာစိတွာ ဒိန္နာနိ အာဂန္တုကဘတ္တံ ဂမိယဘတ္တံ ဂိလာနဘတ္တံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တန္တိ စတ္တာရိ ဘတ္တာနိ ပါဠိယံ အာဂတာနေဝ, တတ္ထ အာဂန္တုကာနံ ဒိန္နံ ဘတ္တံ ‘‘အာဂန္တုကဘတ္တံ’’. ဧသ နယော သေသေသု. သစေ ပနေတ္ထ အာဂန္တုကဘတ္တာနိပိ အာဂန္တုကာပိ ဗဟူ ဟောန္တိ, သဗ္ဗေသံ ဧကေကံ ဂါဟေတဗ္ဗံ, ဘတ္တေသု အပ္ပဟောန္တေသု ဌိတိကာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဧကော အာဂန္တုကော ပဌမမေဝ အာဂန္တွာ သဗ္ဗံ အာဂန္တုကဘတ္တံ အတ္တနော ဂါဟေတွာ နိသီဒတိ, သဗ္ဗံ တဿေဝ ဟောတိ, ပစ္ဆာ အာဂတေဟိ အာဂန္တုကေဟိ တေန ဒိန္နာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ. တေနပိ ဧကံ အတ္တနော ဂဟေတွာ သေသာနိ ဒါတဗ္ဗာနိ. အယံ ဥဠာရော.

ម្យ៉ាងទៀត ភត្ត ៤ យ៉ាងដទៃទៀត ដែលនាងវិសាខាទូលសូមពរក្នុងចីវរក្ខន្ធកៈ ហើយប្រគេន គឺ អាគន្តុកភត្ត គមិកភត្ត គិលានភត្ត និងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត តែងមានមកក្នុងបាលីពិតប្រាកដ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ភត្តដែលគេប្រគេនដល់ភិក្ខុអាគន្តុកៈ ឈ្មោះថា «អាគន្តុកភត្ត»។ ក្នុងភត្តដែលសេសសល់ ក៏មានន័យនេះដែរ។ ប៉ុន្តែ បើក្នុងទីនេះ ទាំងអាគន្តុកភត្តក្តី ទាំងភិក្ខុអាគន្តុកៈក្តី មានច្រើន គប្បីឲ្យកាន់យកមួយអង្គៗមួយភត្តដល់ភិក្ខុគ្រប់អង្គ កាលបើភត្តមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ គប្បីកាន់យកតាមលំដាប់។ បើភិក្ខុអាគន្តុកៈមួយអង្គមកដល់មុនគេ ហើយកាន់យកអាគន្តុកភត្តទាំងអស់សម្រាប់ខ្លួន រួចអង្គុយនៅ ភត្តទាំងអស់នោះរមែងជារបស់ភិក្ខុនោះឯង ភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយដែលមកជាខាងក្រោយ គប្បីឆាន់ភត្តដែលភិក្ខុនោះចែកឲ្យ។ សូម្បីភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីកាន់យកភត្តមួយសម្រាប់ខ្លួន ហើយប្រគេនភត្តដែលសេសសល់ដល់ភិក្ខុដទៃ។ នេះជាការចែករំលែកដ៏ប្រសើរ។

သစေ ပန ယော ပဌမံ အာဂန္တွာပိ အတ္တနော အဂ္ဂဟေတွာ တုဏှီဘူတော နိသီဒတိ, ပစ္ဆာ အာဂတေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိပါဋိယာ ဂဏှိတဗ္ဗံ. သစေ နိစ္စံ အာဂန္တုကာ အာဂစ္ဆန္တိ, အာဂတဒိဝသေယေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အန္တရန္တရာ စေ အာဂစ္ဆန္တိ, ဒွေ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘သတ္တ ဒိဝသာနိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ក៏បើភិក្ខុណា ទោះបីមកដល់មុនគេហើយ មិនព្រមទទួលចំណែករបស់ខ្លួន បែរជាអង្គុយស្ងៀមនៅឡើយ បើដូច្នោះ ភិក្ខុនោះត្រូវទទួលចំណែកតាមលំដាប់លំដោយ ជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដែលមកដល់ជាក្រោយ។ ប្រសិនបើភិក្ខុអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែមកជាប្រចាំ ភិក្ខុនោះគប្បីឆាន់បានតែក្នុងថ្ងៃដែលមកដល់នោះប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើមកដល់ក្នុងចន្លោះៗ (មិនទៀងទាត់) គប្បីឆាន់បានពីរឬបីថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែក្នុងអដ្ឋកថាមហាបច្ចរិយៈ លោកពោលថា «គប្បីឆាន់បានរហូតដល់ប្រាំពីរថ្ងៃ»។

အာဝါသိကော [Pg.105] ကတ္ထစိ ဂန္တွာ အာဂတော, တေနာပိ အာဂန္တုကဘတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တံ ဝိဟာရေ နိဗန္ဓာပိတံ ဟောတိ, ဝိဟာရေ ဂါဟေတဗ္ဗံ. အထ ဝိဟာရော ဒူရေ ဟောတိ, အာသနသာလာယ နိဗန္ဓာပိတံ အာသနသာလာယ ဂါဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဒါယကာ ‘‘အာဂန္တုကေသု အသတိ အာဝါသိကာပိ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ ဝဒန္တိ, ဝဋ္ဋတိ.

ភិក្ខុអាវាសិកៈ (ភិក្ខុម្ចាស់វត្ត) ទៅកាន់ទីណាមួយហើយត្រឡប់មកវិញ ទោះបីភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីឆាន់អាគន្តុកភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភ្ញៀវ) បានដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអាគន្តុកភត្តនោះ គេបានចាត់ចែងទុកក្នុងវត្ត គប្បីទទួលក្នុងវត្ត។ បើវត្តនោះនៅឆ្ងាយ ហើយគេបានចាត់ចែងទុកនៅសាលាឆាន់ គប្បីទទួលនៅសាលាឆាន់។ ម៉្យាងទៀត ប្រសិនបើទាយកទាំងឡាយពោលថា «កាលបើគ្មានភិក្ខុអាគន្តុកៈទេ សូមភិក្ខុអាវាសិកៈទាំងឡាយឆាន់ចុះ» ដូច្នេះ គឺគួរ (ឆាន់បាន)។

ဂမိယဘတ္တေပိ အယမေဝ ကထာမဂ္ဂေါ. အယံ ပန ဝိသေသော – အာဂန္တုကော အာဂန္တုကဘတ္တမေဝ လဘတိ, ဂမိကော အာဂန္တုကဘတ္တမ္ပိ ဂမိယဘတ္တမ္ပိ. အာဝါသိကောပိ ပက္ကမိတုကာမော ဂမိကော ဟောတိ; ဂမိယဘတ္တံ လဘတိ. ယထာ ပန အာဂန္တုကဘတ္တံ; ဧဝမိဒံ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ သတ္တ ဝါ ဒိဝသာနိ န လဗ္ဘတိ. ‘‘ဂမိဿာမီ’’တိ ဘုတ္တော တံဒိဝသံ ကေနစိဒေဝ ကာရဏေန န ဂတော, ပုနဒိဝသေပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, သဥဿာဟတ္တာ. ‘‘ဂမိဿာမီ’’တိ ဘုတ္တဿ စောရာ ဝါ ပန္ထံ ရုန္ဓန္တိ ဥဒကံ ဝါ, ဒေဝေါ ဝါ ဝဿတိ, သတ္ထော ဝါ န ဂစ္ဆတိ, သဥဿာဟေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဧတေ ဥပဒ္ဒဝေ ဩလောကေန္တေန ‘‘ဒွေ တယော ဒိဝသေ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂမိဿာမီ’’တိ ပန လေသံ ဩဍ္ဍေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န လဘတိ.

សូម្បីក្នុងគមិយភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកត្រៀមនឹងធ្វើដំណើរ) ក៏មានន័យបែបនេះដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែនេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា គឺភិក្ខុអាគន្តុកៈ រមែងបានតែអាគន្តុកភត្តប៉ុណ្ណោះ ចំណែកភិក្ខុគមិកៈ (ភិក្ខុអ្នកធ្វើដំណើរ) រមែងបានទាំងអាគន្តុកភត្ត ទាំងគមិយភត្ត។ សូម្បីភិក្ខុអាវាសិកៈ កាលបើចង់ចៀសចេញទៅ ក៏ឈ្មោះថាជាភិក្ខុគមិកៈដែរ តែងបានគមិយភត្ត។ ម្យ៉ាងទៀត គមិយភត្តនេះ មិនមែនបានពីរថ្ងៃ ឬបីថ្ងៃ ឬប្រាំពីរថ្ងៃ ដូចជាអាគន្តុកភត្តនោះឡើយ។ ភិក្ខុដែលឆាន់រួចហើយដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» តែក្នុងថ្ងៃនោះ មិនបានទៅដោយហេតុណាមួយ ក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ ក៏គួរឆាន់បានទៀត ព្រោះនៅមានសេចក្តីព្យាយាម (ចង់ទៅ)។ កាលបើភិក្ខុឆាន់រួចហើយដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» តែមានពួកចោរ ឬទឹកបិទផ្លូវ ឬភ្លៀងធ្លាក់ ឬក៏ពួកក្បួនរទេះមិនធ្វើដំណើរទៅ ភិក្ខុនោះគប្បីឆាន់បានដោយសេចក្តីព្យាយាម (ចង់ទៅនោះ)។ ក្នុងអដ្ឋកថាមហាបច្ចរិយៈ លោកពោលថា «កាលបើភិក្ខុរង់ចាំមើលឧបទ្រពទាំងឡាយនេះ គួរឆាន់បានពីរឬបីថ្ងៃ»។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុមិនគប្បីយកលេសថា «អាត្មាអញនឹងទៅ» ដើម្បីឆាន់នោះឡើយ។

ဂိလာနဘတ္တမ္ပိ သစေ သဗ္ဗေသံ ဂိလာနာနံ ပဟောတိ, သဗ္ဗေသံ ဒါတဗ္ဗံ; နော စေ, ဌိတိကံ ကတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဧကော ဂိလာနော အရောဂရူပေါ သက္ကောတိ အန္တောဂါမံ ဂန္တုံ, ဧကော န သက္ကောတိ, အယံ ‘‘မဟာဂိလာနော’’ နာမ. ဧတဿ ဂိလာနဘတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. ဒွေ မဟာဂိလာနာ – ဧကော လာဘီ အဘိညာတော ဗဟုံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ လဘတိ, ဧကော အနာထော အပ္ပလာဘတာယ အန္တောဂါမံ ပဝိသတိ – ဧတဿ ဂိလာနဘတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. ဂိလာနဘတ္တေ ပန ဒိဝသပရိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ. ယာဝ ရောဂေါ န ဝူပသမ္မတိ, သပ္ပာယဘောဇနံ အဘုဉ္ဇန္တော န ယာပေတိ, တာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ယဒါ ပန မိဿကယာဂုံ ဝါ မိဿကဘတ္တံ ဝါ ဘုတ္တဿာပိ ရောဂေါ န ကုပ္ပတိ, တတော ပဋ္ဌာယ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

សូម្បីគិលានភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុឈឺ) ប្រសិនបើល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុឈឺទាំងអស់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងអស់ចុះ ប្រសិនបើមិនល្មមគ្រាន់ទេ គប្បីចាត់ចែងតាមលំដាប់លំដោយហើយទទួលយក។ ភិក្ខុឈឺមួយរូប មានកម្លាំងល្មមអាចចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ (ភូមិ) បាន ភិក្ខុឈឺមួយរូបទៀត មិនអាចទៅបាន ភិក្ខុរូបក្រោយនេះ ឈ្មោះថា «មហាគិលានៈ» (អ្នកឈឺធ្ងន់)។ គប្បីប្រគេនគិលានភត្តដល់ភិក្ខុនោះ។ បើមានភិក្ខុមហាគិលានៈពីររូប រូបមួយជាអ្នកមានលាភ ល្បីល្បាញ តែងបានខាទនីយភោជនីយាហារច្រើន រូបមួយទៀតជាអ្នកកំសត់ ព្រោះតែមានលាភតិចតួច ទើបត្រូវចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ គប្បីប្រគេនគិលានភត្តដល់ភិក្ខុអ្នកកំសត់នោះ។ ម៉្យាងទៀត ក្នុងគិលានភត្តនេះ មិនមានកំណត់ថ្ងៃឡើយ។ ជំងឺមិនទាន់ស្បើយដរាបណា បើមិនបានឆាន់ភោជនជាទីសប្បាយទេ មិនអាចញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានដរាបណា គប្បីឆាន់បានដរាបនោះ។ ប៉ុន្តែ កាលណាភិក្ខុនោះឆាន់យាគូដែលលាយចម្រុះក្តី ភត្តដែលលាយចម្រុះក្តី ហើយជំងឺមិនរើឡើងវិញ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មិនគប្បីឆាន់ឡើយ។

ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တမ္ပိ ယံ သဗ္ဗေသံ ပဟောတိ, တံ သဗ္ဗေသံ ဒါတဗ္ဗံ; နော စေ ပဟောတိ, ဌိတိကံ ကတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဣဒမ္ပိ ဒွီသု ဂိလာနေသု မဟာဂိလာနုပဋ္ဌာကဿ ဂါဟေတဗ္ဗံ, ဒွီသု မဟာဂိလာနေသု အနာထဂိလာနုပဋ္ဌာကဿ. ယံ ကုလံ ဂိလာနဘတ္တမ္ပိ ဒေတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တမ္ပိ, တတ္ထ [Pg.106] ယဿ ဂိလာနဿ ဘတ္တံ ပါပုဏာတိ တဒုပဋ္ဌာကဿာပိ တတ္ထေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ. ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တေပိ ဒိဝသပရိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ, ယာဝ ဂိလာနော လဘတိ, တာဝဿ ဥပဋ္ဌာကောပိ လဘတီတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဘတ္တာနိ သစေ ဧဝံ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ ‘‘အာဂန္တုကဂမိကဂိလာနုပဋ္ဌာကာ မမ ဘိက္ခံ ဂဏှန္တူ’’တိ, ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန အာဂန္တုကာဒီနံ ဘတ္တံ နိဗန္ဓာပေမိ, ‘‘မမ ဘတ္တံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဧဝံ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ, ပိဏ္ဍပါတိကာနံ န ဝဋ္ဋတိ.

សូម្បីគិលានុបដ្ឋាកភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺ) ប្រសិនបើល្មមគ្រាន់ដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំទាំងអស់ គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងអស់ចុះ ប្រសិនបើមិនល្មមគ្រាន់ទេ គប្បីចាត់ចែងតាមលំដាប់លំដោយហើយទទួលយក។ គិលានុបដ្ឋាកភត្តនេះ កាលបើមានភិក្ខុឈឺពីររូប គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុមហាគិលានៈ (អ្នកឈឺធ្ងន់) បើមានភិក្ខុមហាគិលានៈពីររូប គប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺកំសត់។ ត្រកូលណាដែលប្រគេនទាំងគិលានភត្ត ទាំងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត ភត្តនោះដល់ចំពោះភិក្ខុឈឺរូបណា ភិក្ខុអ្នកថែទាំភិក្ខុឈឺរូបនោះ ក៏គប្បីទទួលភត្តក្នុងត្រកូលនោះដូចគ្នា។ សូម្បីក្នុងគិលានុបដ្ឋាកភត្ត ក៏មិនមានកំណត់ថ្ងៃដែរ ភិក្ខុឈឺបានទទួលភត្តដរាបណា ភិក្ខុអ្នកថែទាំក៏បានទទួលភត្តដរាបនោះដែរ។ ភត្តទាំងបួនយ៉ាងនេះ (អាគន្តុកភត្ត គមិយភត្ត គិលានភត្ត គិលានុបដ្ឋាកភត្ត) ប្រសិនបើទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «សូមភិក្ខុអាគន្តុកៈ ភិក្ខុគមិកៈ និងភិក្ខុគិលានុបដ្ឋាក ទទួលចង្ហាន់របស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតជាប្រចាំ ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមចាត់ចែងភត្តចំពោះភិក្ខុអាគន្តុកៈជាដើម សូមលោកទាំងឡាយទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាចុះ» ដូច្នេះ មិនគួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតឡើយ។

အပရာနိပိ ‘‘ဓုရဘတ္တံ, ကုဋိဘတ္တံ, ဝါရဘတ္တ’’န္တိ တီဏိ ဘတ္တာနိ. တတ္ထ ဓုရဘတ္တန္တိ နိစ္စဘတ္တံ ဝုစ္စတိ, တံ ဒုဝိဓံ – သံဃိကံ ပုဂ္ဂလိကဉ္စ. တတ္ထ ယံ ‘‘သံဃဿ ဓုရဘတ္တံ ဒေမာ’’တိ နိဗန္ဓာပိတံ, တံ သလာကဘတ္တဂတိကံ. ‘‘မမ နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဝတွာ ဒိန္နံ ပန ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ပုဂ္ဂလိကေပိ ‘‘တုမှာကံ ဓုရဘတ္တံ ဒမ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ ပိဏ္ဍပါတိကော စေ, န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘မမ နိဗဒ္ဓံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဝဋ္ဋတိ, သာဒိတဗ္ဗံ. သစေပိ ပစ္ဆာ ကတိပါဟေ ဝီတိဝတ္တေ ‘‘ဓုရဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ, မူလေ သုဋ္ဌု သမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ ဝဋ္ဋတိ.

នៅមានភត្ត ៣ យ៉ាងផ្សេងទៀត គឺ ធុរភត្ត កុដិភត្ត និងវារភត្ត។ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ភត្តដែលគេប្រគេនជាប្រចាំ ហៅថា ធុរភត្ត (ឬនិច្ចភត្ត) ធុរភត្តនោះមាន ២ យ៉ាង គឺ ធុរភត្តជាសង្ឃិកៈ (ជារបស់សង្ឃ) និងធុរភត្តជាបុគ្គលិកៈ (ជារបស់បុគ្គល)។ ក្នុងធុរភត្តទាំងពីរនោះ ធុរភត្តណាដែលទាយកចាត់ចែងទុកដោយពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនធុរភត្តដល់ព្រះសង្ឃ» ធុរភត្តនោះមានគតិដូចជាសលាកភត្ត (ភត្តស្លាក)។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមលោកទាំងឡាយទទួលចង្ហាន់ដែលខ្ញុំព្រះករុណាចាត់ចែងទុកជាប្រចាំចុះ» ហើយប្រគេន ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ សូម្បីក្នុងធុរភត្តជាបុគ្គលិកៈ កាលបើទាយកពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនធុរភត្តដល់លោក» បើភិក្ខុនោះជាអ្នកដើរបិណ្ឌបាត មិនគួរទទួលឡើយ。 ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមលោកទទួលចង្ហាន់ដែលខ្ញុំព្រះករុណាចាត់ចែងទុកជាប្រចាំចុះ» ដូច្នេះ គួរទទួលយកបាន។ ទោះបីជាក្រោយមក កាលកន្លងទៅពីរបីថ្ងៃ ទាយកពោលថា «សូមលោកទទួលធុរភត្តចុះ» ដូច្នេះ ក៏គួរទទួលឆាន់បានដែរ ព្រោះតាំងពីដំបូងមក ភិក្ខុនោះបានទទួលដោយត្រឹមត្រូវហើយ។

ကုဋိဘတ္တံ နာမ ယံ သံဃဿ အာဝါသံ ကာရေတွာ ‘‘အမှာကံ သေနာသနဝါသိနော အမှာကံယေဝ ဘတ္တံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဧဝံ နိဗန္ဓာပိတံ, တံ သလာကဘတ္တဂတိကမေဝ ဟောတိ, ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ‘‘အမှာကံ သေနာသနဝါသိနော အမှာကံယေဝ ဘိက္ခံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန ပုဂ္ဂလေ ပသီဒိတွာ တဿ ဝါ အာဝါသံ ကတွာ ‘‘တုမှာကံ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ, တံ တဿေဝ ဟောတိ, တသ္မိံ ကတ္ထစိ ဂတေ နိဿိတကေဟိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

ដែលហៅថា កុដិភត្ត គឺភត្តដែលទាយកសាងវត្តប្រគេនសង្ឃហើយចាត់ចែងទុកដោយពោលថា «សូមព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ ទទួលភត្តរបស់យើងខ្ញុំប៉ុណ្ណោះចុះ» ភត្តនោះមានគតិដូចជាសលាកភត្តតែម្យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីទទួលហើយឆាន់ចុះ។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «សូមព្រះថេរៈទាំងឡាយដែលគង់នៅក្នុងសេនាសនៈរបស់យើងខ្ញុំ ទទួលចង្ហាន់របស់យើងខ្ញុំប៉ុណ្ណោះចុះ» ដូច្នេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បាន។ ចំណែកកុដិភត្តណាដែលទាយកជ្រះថ្លាចំពោះបុគ្គល ហើយសាងកុដិប្រគេនលោក រួចពោលថា «...ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនដល់លោក» ភត្តនោះរមែងជារបស់ភិក្ខុរូបនោះតែមួយរូបគត់ កាលបើភិក្ខុនោះនិមន្តទៅកាន់ទីណាមួយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាសិស្សគណ (អ្នកអាស្រ័យនៅជាមួយ) គប្បីឆាន់បាន។

ဝါရဘတ္တံ နာမ ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ ‘‘ဝါရေန ဘိက္ခူ ဇဂ္ဂိဿာမာ’’တိ ဓုရဂေဟတော ပဋ္ဌာယ ဒိန္နံ, တမ္ပိ ဘိက္ခာဝစနေန ဒိန္နံ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဝါရဘတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပန သလာကဘတ္တဂတိကံ ဟောတိ. သစေ တဏ္ဍုလာဒီနိ ပေသေန္တိ, ‘‘သာမဏေရာ ပစိတွာ ဒေန္တူ’’တိ, ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဝဋ္ဋတိ. ဣတိ ဣမာနိ စ တီဏိ အာဂန္တုကဘတ္တာဒီနိ စ စတ္တာရီတိ သတ္တ, တာနိ သံဃဘတ္တာဒီဟိ သဟ စုဒ္ဒသ ဘတ္တာနိ ဟောန္တိ.

ដែលហៅថា វារភត្ត គឺភត្តដែលទាយកប្រគេនក្នុងសម័យអត់ឃ្លាន ដោយគិតថា «យើងនឹងថែទាំព្រះសង្ឃតាមវេន» ហើយចាប់ផ្តើមប្រគេនតាំងពីផ្ទះមេវេនទៅ វារភត្តនោះ បើទាយកប្រគេនដោយប្រើពាក្យថា «ចង្ហាន់» ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត។ ប៉ុន្តែ បើទាយកពោលថា «វារភត្ត» ភត្តនោះរមែងមានគតិដូចជាសលាកភត្ត។ ប្រសិនបើទាយកផ្ញើអង្ករជាដើមមក ដោយពោលថា «សូមពួកសាមណេរដណ្តាំហើយប្រគេនចុះ» ដូច្នេះ ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរ។ ភត្តទាំង ៣ យ៉ាងនេះ (ធុរភត្ត កុដិភត្ត វារភត្ត) ផ្សំនឹងភត្ត ៤ យ៉ាងមានអាគន្តុកភត្តជាដើម ត្រូវជាភត្ត ៧ យ៉ាង ភត្តទាំង ៧ យ៉ាងនោះ កាលបើបូករួមជាមួយសង្ឃភត្តជាដើម ត្រូវជាភត្ត ១៤ យ៉ាង។

အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝိဟာရဘတ္တံ, အဋ္ဌကဘတ္တံ, စတုက္ကဘတ္တံ, ဂုဠှကဘတ္တန္တိ အညာနိပိ စတ္တာရိ ဘတ္တာနိ ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ ဝိဟာရဘတ္တံ နာမ ဝိဟာရေ တတြုပ္ပာဒဘတ္တံ, တံ သံဃဘတ္တေန ဂဟိတံ. တံ ပန တိဿမဟာဝိဟာရစိတ္တလပဗ္ဗတာဒီသု ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တေဟိ ခီဏာသဝေဟိ ယထာ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ သက္ကာ [Pg.107] ဟောတိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, တထာ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ တာဒိသေသု ဌာနေသု ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခူနံ ဒေမ, စတုန္နံ ဒေမာ’’တိ ဧဝံ ဒိန္နံ ပန အဋ္ဌကဘတ္တဉ္စေဝ စတုက္ကဘတ္တဉ္စ; တမ္ပိ ဘိက္ခာဝစနေန ဒိန္နံ ပိဏ္ဍပါတိကာနံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာဘိသင်္ခါရိကေန အတိရသကပူဝေန ပတ္တံ ပူရေတွာ ထကေတွာ ဒိန္နံ ဂုဠှကဘတ္တံ နာမ. ဣမာနိ တီဏိ သလာကဘတ္တဂတိကာနေဝ.

ប៉ុន្តែក្នុងអដ្ឋកថា លោកពោលទុកនូវភត្ត ៤ យ៉ាងផ្សេងទៀត គឺ វិហារភត្ត អដ្ឋកភត្ត ចតុក្កភត្ត និងគុឡ្ហកភត្ត។ ក្នុងភត្តទាំងនោះ ដែលហៅថា វិហារភត្ត គឺភត្តដែលកើតឡើងក្នុងវត្តនោះផ្ទាល់ (ដូចជាផលដែលកើតពីដីធ្លីរបស់វត្ត) វិហារភត្តនោះ លោកបញ្ចូលទៅក្នុងសង្ឃភត្តហើយ។ ប៉ុន្តែ វិហារភត្តនោះ ក្នុងវត្តធំៗ មានវត្តតិស្សមហាវីហារ និងវត្តចិត្តលបព្វតៈជាដើម ដែលព្រះខីណាស្រពទាំងឡាយជាអ្នកបានសម្រេចបដិសម្ភិទា បានទទួលទុកដោយរបៀបណា ដែលធ្វើឲ្យភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតអាចឆាន់បាន ព្រោះតែលោកទទួលទុកដោយរបៀបនោះ ក្នុងទីទាំងឡាយមានសភាពបែបនោះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរឆាន់បានដែរ។ ចំណែកភត្តដែលទាយកប្រគេនយ៉ាងនេះថា «...ខ្ញុំព្រះករុណាសូមប្រគេនដល់ភិក្ខុ ៨ រូប ឬប្រគេនដល់ភិក្ខុ ៤ រូប» ភត្តនោះឈ្មោះថា អដ្ឋកភត្ត និងចតុក្កភត្ត ភត្តនោះបើទាយកប្រគេនដោយប្រើពាក្យថា «ចង្ហាន់» ក៏គួរដល់ភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាតដែរ។ ភត្តដែលទាយកចាត់ចែងយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ ដោយយកនំមានរសជាតិឆ្ងាញ់ពិសាដាក់ពេញបាត្រ ហើយគ្របជិតប្រគេន ឈ្មោះថា គុឡ្ហកភត្ត។ ភត្តទាំង ៣ យ៉ាងនេះ (អដ្ឋកភត្ត ចតុក្កភត្ត គុឡ្ហកភត្ត) សុទ្ធតែមានគតិដូចជាសលាកភត្តតែម្យ៉ាង។

အပရမ္ပိ ဂုဠကဘတ္တံ နာမ အတ္ထိ, ဣဓေကစ္စေ မနုဿာ မဟာဓမ္မသဝနဉ္စ ဝိဟာရပူဇဉ္စ ကာရေတွာ သကလသံဃဿ ဒါတုံ န သက္ကောမာတိ, ‘‘ဒွေ တီဏိ ဘိက္ခုသတာနိ အမှာကံ ဘိက္ခံ ဂဏှန္တူ’’တိ ဘိက္ခုပရိစ္ဆေဒဇာနနတ္ထံ ဂုဠကေ ဒေန္တိ, ဣဒံ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဣတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ စီဝရဘာဇနီယံ, ဣမသ္မိံ ပန သေနာသနက္ခန္ဓကေ သေနာသနဘာဇနီယဉ္စေဝ ပိဏ္ဍပါတဘာဇနီယဉ္စ ဝုတ္တံ.

នៅមានគុឡកភត្ត (ភត្តដុំស្ករ) ម្យ៉ាងទៀត គឺក្នុងលោកនេះ មនុស្សមួយចំនួនកាលបើបានធ្វើមហាធម្មស្សវនៈ (ការស្តាប់ធម៌ដ៏ធំ) និងវិហារបូជា (ការបូជាវត្ត) ហើយ គិតថា «ពួកយើងមិនអាចប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃទាំងអស់បានឡើយ» ទើបពោលថា «សូមព្រះភិក្ខុពីរឬបីរយរូប ទទួលចង្ហាន់របស់យើងខ្ញុំចុះ» ហើយក៏ប្រគេនដុំស្ករ ដើម្បីឲ្យដឹងចំនួនភិក្ខុ គុឡកភត្តនេះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលឆាន់បានដែរ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីការចែកចីវរ លោកបានពោលទុកហើយក្នុងចីវរក្ខន្ធកៈ ចំណែកឯការចែកសេនាសនៈ និងការចែកបិណ្ឌបាត លោកបានពោលទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈនេះឯង។

ဂိလာနပစ္စယဘာဇနီယံ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – သပ္ပိအာဒီသု ဘေသဇ္ဇေသု ရာဇရာဇမဟာမတ္တာ သပ္ပိဿ တာဝ ကုမ္ဘသတမ္ပိ ကုမ္ဘသဟဿမ္ပိ ဝိဟာရံ ပေသေန္တိ, ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ဂဟိတဘာဇနံ ပူရေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. သစေ အလသဇာတိကာ မဟာထေရာ ပစ္ဆာ အာဂစ္ဆန္တိ, ‘‘ဘန္တေ, ဝီသတိဝဿာနံ ဒိယျတိ, တုမှာကံ ဌိတိကာ အတိက္ကန္တာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, ဌိတိကံ ဌပေတွာ တေသံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ဌိတိကာယ ဒါတဗ္ဗံ.

ចំណែកឯវិធីចែកគិលានប្បច្ច័យ (ថ្នាំរក្សាជំងឺ) គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះថា ក្នុងចំណោមថ្នាំមានទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅ និងទឹកដោះថ្លា (សប្បិ) ជាដើម កាលបើព្រះរាជា ឬមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ផ្ញើទឹកដោះថ្លាមួយរយឆ្នាំងក្តី មួយពាន់ឆ្នាំងក្តី មកកាន់វត្ត ភិក្ខុគប្បីទះជួង ហើយចាប់ផ្តើមចែកតាំងពីអាសនៈព្រះថេរៈទៅ ដោយចាក់បំពេញក្នុងភាជន៍ដែលលោកយកមកប្រគេនចុះ ទឹកដោះថ្លានោះ សូម្បីភិក្ខុអ្នកដើរបិណ្ឌបាត ក៏គួរទទួលយកបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយដែលមានសភាពខ្ជិលច្រអូស និមន្តមកជាក្រោយ ភិក្ខុអ្នកចែកមិនគប្បីពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ទឹកដោះថ្លានេះ គេចែកដល់ភិក្ខុមានវស្សា ២០ វេនរបស់លោកម្ចាស់ហួសទៅហើយ» ដូច្នេះឡើយ គឺត្រូវផ្អាកវេននោះសិន រួចប្រគេនដល់ព្រះមហាថេរៈទាំងនោះសិន ទើបសឹមចែកតាមវេនជាក្រោយ។

‘‘အသုကဝိဟာရေ ဗဟု သပ္ပိ ဥပ္ပန္န’’န္တိ သုတွာ ယောဇနန္တရဝိဟာရတောပိ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ, သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနံ ဌိတဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဒါတဗ္ဗံ. အသမ္ပတ္တာနမ္ပိ ဥပစာရသီမံ ပဝိဋ္ဌာနံ အန္တေဝါသိကာဒီသု ဂဏှန္တေသု ဒါတဗ္ဗမေဝ. ‘‘ဗဟိဥပစာရသီမာယ ဌိတာနံ ဒေထာ’’တိ ဝဒန္တိ, န ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဥပစာရသီမံ ဩက္ကန္တေဟိ ဧကာဗဒ္ဓါ ဟုတွာ အတ္တနော ဝိဟာရဒွါရေ ဝါ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ဝါ ဟောန္တိ, ပရိသာဝသေန ဝဍ္ဎိတာ နာမ သီမာ ဟောတိ, တသ္မာ ဒါတဗ္ဗံ. သံဃနဝကဿ ဒိန္နေပိ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ဒါတဗ္ဗမေဝ. ဒုတိယဘာဂေ ပန ထေရာသနံ အာရုဠှေ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ပဌမဘာဂေါ န ပါပုဏာတိ, ဒုတိယဘာဂတော ဝဿဂ္ဂေန ဒါတဗ္ဗံ. ဥပစာရသီမံ ပဝိသိတွာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဒိန္နံ ဟောတိ, သဗ္ဗသန္နိပါတဋ္ဌာနေယေဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ.

ភិក្ខុទាំងឡាយឮថា «ទឹកដោះថ្លាកើតឡើងច្រើនក្នុងវត្តឯណោះ» ក៏និមន្តមកសូម្បីតែពីវត្តដែលនៅឆ្ងាយអស់ចម្ងាយមួយយោជន៍ ភិក្ខុអ្នកចែកគប្បីប្រគេនដល់ភិក្ខុដែលមកដល់ហើយៗ តាមលំដាប់លំដោយដែលលោកឈរចុះ។ សូម្បីភិក្ខុដែលមិនទាន់មកដល់ (កន្លែងចែក) តែបានចូលមកដល់ក្នុងឧបចារសីមា (បរិវេណវត្ត) ហើយ កាលបើពួកសិស្សជាដើមរបស់លោកមកទទួលជំនួស ក៏គប្បីប្រគេនបានដែរ។ បើពួកសិស្សពោលថា «សូមលោកប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលគង់នៅខាងក្រៅឧបចារសីមាផង» ដូច្នេះ មិនគប្បីប្រគេនឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយឈរតម្រង់ជួរតៗ គ្នាជាខ្សែតែមួយតាំងពីអ្នកដែលចូលមកក្នុងឧបចារសីមា រហូតដល់ទ្វារវត្តក្តី ខាងក្នុងវត្តក្តី សីមាឈ្មោះថា រីកធំឡើងដោយអំណាចនៃបរិស័ទ ព្រោះហេតុនោះ គប្បីប្រគេនបាន។ ទោះបីជាបានចែកដល់ភិក្ខុថ្មី (សង្ឃនវកៈ) រួចហើយក្តី បើមានភិក្ខុមកដល់ជាក្រោយទៀត ក៏គប្បីប្រគេនដល់លោកដែរ។ ប៉ុន្តែ កាលបើការចែកចំណែកទីពីរ បានឡើងដល់អាសនៈព្រះថេរៈហើយ ចំណែកទីមួយរមែងមិនបានដល់ភិក្ខុដែលមកជាក្រោយឡើយ គប្បីចែកចំណែកទីពីរនោះតាមលំដាប់វស្សាចុះ។ កាលបើទាយកប្រគេនក្នុងទីណាមួយ ដោយភិក្ខុបានចូលមកក្នុងឧបចារសីមាហើយ គប្បីចែកគ្នាតែក្នុងទីប្រជុំរបស់ភិក្ខុទាំងអស់ប៉ុណ្ណោះ។

ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဒသ ဘိက္ခူ, ဒသေဝ စ သပ္ပိကုမ္ဘာ ဒိယျန္တိ, ဧကေကကုမ္ဘဝသေနေဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ. ဧကော သပ္ပိကုမ္ဘော ဟောတိ, ဒသ ဘိက္ခူဟိ ဘာဇေတွာ [Pg.108] ဂဟေတဗ္ဗံ. သစေ ယထာဌိတံယေဝ ‘‘အမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဂဏှန္တိ, ဒုဂ္ဂဟိတံ; ဂတဂတဋ္ဌာနေ သံဃိကမေဝ ဟောတိ. ကုမ္ဘံ ပန အာဝဇ္ဇေတွာ ထာလကေ ထောကံ သပ္ပိံ ကတွာ ‘‘ဣဒံ မဟာထေရဿ ပါပုဏာတိ, အဝသေသံ အမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝတွာ တမ္ပိ ကုမ္ဘေယေဝ အာကိရိတွာ ယထိစ္ဆိတံ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ထိနံ သပ္ပိ ဟောတိ, လေခံ ကတွာ ‘‘လေခတော ပရဘာဂေါ မဟာထေရဿ ပါပုဏာတိ, အဝသေသံ အမှာက’’န္တိ ဂဟိတမ္ပိ သုဂ္ဂဟိတံ, ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒတော ဦနာဓိကေသုပိ ဘိက္ခူသု စ သပ္ပိကုမ္ဘေသု စ ဧတေနေဝုပါယေန ဘာဇေတဗ္ဗံ.

ក្នុងវត្តណា មានភិក្ខុ ១០ រូប ហើយទាយកប្រគេនឆ្នាំងទឹកដោះថ្លា ១០ ឆ្នាំងដែរ គប្បីចែកគ្នាម្នាក់មួយឆ្នាំងៗ ចុះ។ បើមានឆ្នាំងទឹកដោះថ្លាតែមួយឆ្នាំង ភិក្ខុទាំង ១០ រូប គប្បីចែកគ្នាហើយទទួលយកចុះ។ ប្រសិនបើភិក្ខុទាំងឡាយទទួលយកទាំងឆ្នាំងដែលតាំងនៅដដែលនោះ ដោយពោលថា «ចំណែកនេះបានមកយើង» ដូច្នេះ ឈ្មោះថាទទួលយកមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ទឹកដោះថ្លានោះ ទោះបីយកទៅកាន់ទីណាក៏ដោយ ក៏នៅតែជារបស់សង្ឃដដែល។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុផ្អៀងឆ្នាំងចាក់ទឹកដោះថ្លាបន្តិចដាក់ក្នុងភាជន៍តូច ហើយពោលថា «ចំណែកនេះបានដល់ព្រះមហាថេរៈ ចំណែកដែលសល់បានដល់ពួកយើង (ទាំង ៩ រូប)» រួចហើយចាក់ទឹកដោះថ្លានោះត្រឡប់ទៅក្នុងឆ្នាំងវិញ ហើយកាន់យកទៅតាមប្រាថ្នា ដូច្នេះ គឺគួរធ្វើបាន។ ប្រសិនបើទឹកដោះថ្លានោះកក ភិក្ខុគប្បីគូសជាស្នាមខ្សែ ហើយពោលថា «ចំណែកម្ខាងខ្សែនេះ បានដល់ព្រះមហាថេរៈ ចំណែកដែលសល់បានដល់ពួកយើង» ទោះបីទទួលយកយ៉ាងនេះ ក៏ឈ្មោះថាទទួលយកដោយត្រឹមត្រូវដែរ។ សូម្បីក្នុងចំនួនភិក្ខុ និងចំនួនឆ្នាំងទឹកដោះថ្លា ដែលខ្វះខាត ឬលើសសៀត ពីចំនួនដែលពោលមកនេះ ក៏គប្បីចែកគ្នាដោយវិធីនេះដូចគ្នា។

သစေ ပနေကော ဘိက္ခု, ဧကောပိ ကုမ္ဘော ဟောတိ, ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ‘‘အယံ မယှံ ပါပုဏာတီ’’တိပိ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အယံ ပဌမဘာဂေါ မယှံ ပါပုဏာတိ, အယံ ဒုတိယဘာဂေါ’’တိ ဧဝံ ထောကံ ထောကမ္ပိ ပါပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧသ နယော နဝနီတာဒီသုပိ. ယသ္မိံ ပန ဝိပ္ပသန္နေ တိလတေလာဒိမှိ လေခါ န သန္တိဋ္ဌတိ, တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဘာဇေတဗ္ဗံ. သိင်္ဂိဝေရမရိစာဒိဘေသဇ္ဇမ္ပိ အဝသေသပတ္တထာလကာဒိသမဏပရိက္ခာရောပိ သဗ္ဗော ဝုတ္တာနုရူပေနေဝ နယေန သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတွာ ဘာဇေတဗ္ဗောတိ.

«ក៏ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុមានតែមួយរូប ហើយឆ្នាំង (ឬក្អមដាក់ទឹកដោះថ្លា) ក៏មានតែមួយដែរ ការដែលភិក្ខុនោះវាយជួង ហើយកាន់យកដោយគិតថា "ឆ្នាំងនេះធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ" ដូច្នេះក៏គួរ។ ឬមួយ ការដែលធ្វើឱ្យចំណែកធ្លាក់មកដល់ខ្លួនបន្តិចម្តងៗថា "ចំណែកទីមួយនេះ ធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ ចំណែកទីពីរនេះ ធ្លាក់មកដល់អាត្មាអញ" ដូច្នេះក៏គួរ។ វិធីនេះ ក៏ត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវត្ថុមានទឹកដោះខាប់ជាដើមដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងប្រេងល្ងជាដើមដ៏ថ្លាឆ្វង់ណា ដែលស្នាមគំនូសមិនអាចតាំងនៅបាន គប្បីដកស្រង់យកប្រេងនោះចេញមកហើយចែកគ្នា។ សូម្បីតែថ្នាំមានខ្ញី និងម្ទេសជាដើមក្តី គ្រឿងបរិក្ខាររបស់សមណៈដែលនៅសល់ មានសបិត និងចានទាបជាដើមក្តី ទាំងអស់នោះ គប្បីកំណត់ចំណាំឱ្យបានល្អតាមវិធីដែលបានពោលមកហើយនោះឯង ហើយចែកគ្នាចុះ។»

ပါဠိံ အဋ္ဌကထဉ္စေဝ, ဩလောကေတွာ ဝိစက္ခဏော;

သံဃိကေ ပစ္စယေ ဧဝံ, အပ္ပမတ္တောဝ ဘာဇယေတိ.

«អ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ គប្បីពិនិត្យមើលទាំងព្រះបាលី និងអដ្ឋកថា ហើយជាអ្នកមិនប្រមាទ ចែករំលែកនូវបច្ច័យជារបស់សង្ឃ តាមវិធីដែលបានពោលមកនេះឯង។»

ဣတိ သဗ္ဗာကာရေန ပစ္စယဘာဇနီယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការសម្តែងអំពីការចែកបច្ច័យ ដោយអាការៈទាំងពួង ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

သမ္မန္နိတွာ ဌပိတယာဂုဘာဇကာဒီဟိ ဘာဇနီယဋ္ဌာနံ အာဂတမနုဿာနံ အနာပုစ္ဆိတွာဝ ဥပဍ္ဎဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော, အသမ္မတေဟိ ပန အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗော. သမ္မတေန အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇနကေန ဘိက္ခုနာ စီဝရကမ္မံ ကရောန္တဿ ‘‘သူစိံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတော ဧကာ ဒီဃာ, ဧကာ ရဿာတိ ဒွေ သူစိယော ဒါတဗ္ဗာ. ‘‘အဝိဘတ္တံ သံဃိကံ ဘဏ္ဍ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထိ. ပိပ္ဖလကတ္ထိကဿ ဧကော ပိပ္ဖလကော, အဒ္ဓါနကန္တာရံ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ ဥပါဟနယုဂဠံ, ကာယဗန္ဓနတ္ထိကဿ ကာယဗန္ဓနံ, ‘‘အံသဗဒ္ဓကော မေ ဇိဏ္ဏော’’တိ အာဂတဿ အံသဗဒ္ဓကော, ပရိဿာဝနတ္ထိကဿ ပရိဿာဝနံ ဒါတဗ္ဗံ. ဓမ္မကရဏတ္ထိကဿ ဓမ္မကရဏော. သစေ ပဋကော န ဟောတိ, ဓမ္မကရဏော ပဋကေန သဒ္ဓိံ ဒါတဗ္ဗော. ‘‘အာဂန္တုကပဋ္ဋံ အာရောပေဿာမီ’’တိ ယာစန္တဿ [Pg.109] ကုသိယာ စ အဍ္ဎကုသိယာ စ ပဟောနကံ ဒါတဗ္ဗံ. ‘‘မဏ္ဍလံ နပ္ပဟောတီ’’တိ အာဂတဿ မဏ္ဍလံ ဧကံ ဒါတဗ္ဗံ, အဍ္ဎမဏ္ဍလာနိ ဒွေ ဒါတဗ္ဗာနိ. ဒွေ မဏ္ဍလာနိ ယာစန္တဿ န ဒါတဗ္ဗာနိ. အနုဝါတပရိဘဏ္ဍတ္ထိကဿ ဧကဿ စီဝရဿ ပဟောနကံ ဒါတဗ္ဗံ. သပ္ပိနဝနီတာဒိအတ္ထိကဿ ဂိလာနဿ ဧကံ ဘေသဇ္ဇံ နာဠိမတ္တံ ကတွာ တတော တတိယကောဋ္ဌာသော ဒါတဗ္ဗော. ဧဝံ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဒတွာ နာဠိယာ ပရိပုဏ္ဏာယ စတုတ္ထဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ သံဃံ ပုစ္ဆိတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ဂုဠပိဏ္ဍေပိ ဧကဒိဝသံ တတိယဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော. ဧဝံ တီဟိ ဒိဝသေဟိ နိဋ္ဌိတေ ပိဏ္ဍေ တတော ပရံ သံဃံ ပုစ္ဆိတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

«ភិក្ខុទាំងឡាយដែលសង្ឃបានសន្មតតាំងទុកជាអ្នកចែកយាគូជាដើម គប្បីប្រគល់ចំណែកពាក់កណ្តាលឱ្យដល់ពួកមនុស្សដែលមកកាន់កន្លែងចែក ដោយមិនបាច់សួរ (សង្ឃ) ឡើយ ចំណែកភិក្ខុដែលសង្ឃមិនបានសន្មត គប្បីសុំអនុញ្ញាត (ពីសង្ឃ) សិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតជាអ្នកចែករបស់បន្តិចបន្តួច កាលបើភិក្ខុអ្នកធ្វើចីវរកម្មពោលថា "សូមប្រគល់ម្ជុលឱ្យខ្ញុំផង" គប្បីប្រគល់ម្ជុលពីរដើម គឺម្ជុលវែងមួយ ម្ជុលខ្លីមួយ។ កិច្ចដែលត្រូវសួរថា "នេះជាភណ្ឌៈរបស់សង្ឃដែលមិនទាន់បានចែកឬ?" នោះ មិនមានឡើយ។ គប្បីប្រគល់កាំបិតតូចមួយ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការកាំបិតតូច, ប្រគល់ទ្រនាប់ជើងមួយគូ ដល់ភិក្ខុដែលប្រាថ្នានឹងដើរផ្លូវឆ្ងាយ, ប្រគល់វត្ថពន្ធចង្កេះ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការវត្ថពន្ធចង្កេះ, ប្រគល់វត្ថពន្ធស្មា ដល់ភិក្ខុដែលមកពោលថា "វត្ថពន្ធស្មារបស់ខ្ញុំចាស់រហែកហើយ", ប្រគល់ក្រណាត់តម្រងទឹក ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការក្រណាត់តម្រងទឹក។ គប្បីប្រគល់ធម្មក្រង ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការធម្មក្រង។ បើគ្មានក្រណាត់តម្រងទេ គប្បីប្រគល់ធម្មក្រងជាមួយនិងក្រណាត់នោះផង។ គប្បីប្រគល់សំពត់ដែលល្មមនឹងធ្វើជាខណ្ឌវែង (កុសិ) និងខណ្ឌខ្លី (អឌ្ឍកុសិ) ដល់ភិក្ខុដែលសូមដោយពោលថា "អាត្មាអញនឹងដេរភ្ជាប់នូវបន្ទះសំពត់សម្រាប់ភ្ញៀវ (អាគន្តុកបដ្ដៈ)"។ គប្បីប្រគល់មណ្ឌល (វង់ចីវរ) មួយ ដល់ភិក្ខុដែលមកពោលថា "មណ្ឌលមិនគ្រាន់គ្រាន់ឡើយ" ឬប្រគល់អឌ្ឍមណ្ឌល (កន្លះវង់ចីវរ) ពីរ។ មិនគប្បីប្រគល់មណ្ឌលពីរ ដល់ភិក្ខុដែលសូមឡើយ។ គប្បីប្រគល់សំពត់ដែលល្មមនឹងធ្វើជាអនុវាត (ជាយ) និងបរិភណ្ឌ (គែម) នៃចីវរមួយ ដល់ភិក្ខុដែលត្រូវការអនុវាត និងបរិភណ្ឌ។ គប្បីវាល់ថ្នាំមួយមុខ មានទឹកដោះថ្លា និងទឹកដោះខាប់ជាដើម ឱ្យបានបរិមាណមួយរហាល (នាឡិ) ហើយប្រគល់ចំណែកមួយភាគបីនៃថ្នាំនោះ ដល់ភិក្ខុឈឺដែលត្រូវការ។ កាលបើប្រគល់ឱ្យយ៉ាងនេះអស់រយៈពេលបីថ្ងៃ រហូតគ្រប់ចំនួនមួយរហាលហើយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទីបួនទៅ គប្បីសួរចំពោះសង្ឃសិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ សូម្បីតែក្នុងដុំស្ករអំពៅ ក៏គប្បីប្រគល់ឱ្យមួយភាគបីក្នុងមួយថ្ងៃ។ កាលបើដុំស្ករនោះអស់ទៅដោយរយៈពេលបីថ្ងៃយ៉ាងនេះហើយ បន្ទាប់ពីនោះមក គប្បីសួរចំពោះសង្ឃសិន ទើបប្រគល់ឱ្យបាន។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ។»

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការសម្តែងអំពីភត្តដែលគេប្រគេនរាល់កន្លះខែជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការអធិប្បាយអំពីសេនាសនក្ខន្ធកៈ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

၇. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ

៧. «សង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ»

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

«ការសម្តែងអំពីការបួសនៃសាក្យកុមារទាំង ៦ រូប»

၃၃၀. သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ [Pg.110] အဘိညာတာ အဘိညာတာတိ ပါကဋာ ပါကဋာ. သကျကုမာရာ နာမ ကာဠုဒါယိပ္ပဘုတယော ဒသ ဒူတာ သဒ္ဓိံ ပရိဝါရေဟိ အညေ စ ဗဟူ ဇနာ. အမှာကန္တိ အမှေသု; အမှာကံ ကုလတောတိ ဝါ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဃရာဝါသတ္ထံ အနုသာသိဿာမီတိ ဃရာဝါသေ ယံ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ ဇာနာပေဿာမိ. ဥဒကံ နိန္နေတဗ္ဗန္တိ ယထာ ဥဒကံ သဗ္ဗဋ္ဌာနေ သမံ ဟောတိ, ဧဝံ ကာတဗ္ဗံ. နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗန္တိ တိဏာနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ. ဘုသိကာ ဥဒ္ဓရာပေတဗ္ဗာတိ သုခုမပလာလမိဿဓညာ ပလာလိကာ ပလာပေတဗ္ဗာ. ဩပုနာပေတဗ္ဗန္တိ သုခုမပလာလံ အပနေတဗ္ဗံ. တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထေန ဥပဇာနာဟီတိ တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထံ ဇာနာဟိ. အဟံ တယာ ယထာသုခံ ပဗ္ဗဇာဟီတိ ဧတ္ထ အဟံ တယာ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီတိ သဟာယသိနေဟေန သဟသာ ဝတ္တုကာမော ဟုတွာ ပုန ရဇ္ဇသိရိလောဘေန ပရိကဍ္ဎိယမာနဟဒယော ‘‘အဟံ တယာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတွာ သေသံ ဝတ္တုံ နာသက္ခီတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

៣៣០. «ក្នុងសង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ ត្រង់ពាក្យថា "abhiññātā abhiññātā" បានដល់ ជនដែលល្បីល្បាញ ជនដែលល្បីល្បាញ។ ពួកសាក្យកុមារ បានដល់ រាជទូតទាំង ១០ រូប មានកាលុទាយីជាដើម ព្រមទាំងបរិវារ និងជនដទៃទៀតជាច្រើន។ ត្រង់ពាក្យថា "amhākaṃ" មានន័យថា ក្នុងពួកយើង ឬមានន័យថា អំពីត្រកូលរបស់យើង ដូច្នេះក៏មាន។ ត្រង់ពាក្យថា "gharāvāsatthaṃ anusāsissāmi" មានន័យថា កិច្ចការណាដែលត្រូវធ្វើក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទះ អាត្មាអញនឹងប្រាប់ឱ្យដឹងនូវកិច្ចការនោះ។ ត្រង់ពាក្យថា "udakaṃ ninnetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីធ្វើដោយប្រការណាឱ្យទឹកស្មើគ្នាសព្វកន្លែង។ ត្រង់ពាក្យថា "niddhāpetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីដកស្មៅទាំងឡាយចេញ។ ត្រង់ពាក្យថា "bhusikā uddharāpetabbā" មានន័យថា គប្បីកម្ចាត់ចោលនូវចំបើងដែលលាយឡំដោយគ្រាប់ស្រូវល្អិតៗ។ ត្រង់ពាក្យថា "opunāpetabbaṃ" មានន័យថា គប្បីជម្រះចំបើងល្អិតៗចេញ។ ត្រង់ពាក្យថា "tvaññeva gharāvāsatthena upajānāhi" មានន័យថា សូមបងតែម្នាក់ឯងចុះ ចូរដឹងនូវកិច្ចការក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទះចុះ។ ត្រង់ពាក្យថា "ahaṃ tayā yathāsukhaṃ pabbajāhi" នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ថា ព្រះអនុរុទ្ធមានបំណងចង់និយាយភ្លាមៗដោយក្តីស្រឡាញ់ចំពោះមិត្តភក្តិថា "អាត្មាអញនឹងបួសជាមួយបង" ប៉ុន្តែក្រោយមក ព្រះហឫទ័យត្រូវបានទាញនាំទៅដោយការជាប់ជំពាក់នឹងរាជសម្បត្តិ ទើបពោលត្រឹមតែពាក្យថា "ahaṃ tayā" (អាត្មាអញជាមួយបង) ប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនអាចពោលពាក្យដែលនៅសល់បានឡើយ គប្បីជ្រាបសេចក្តីយ៉ាងនេះចុះ។»

၃၃၁. နိပ္ပာတိတာတိ နိက္ခမိတာ. မာနဿိနောတိ မာနဿယိနော; မာနနိဿိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

៣៣១. «ត្រង់ពាក្យថា "nippātitā" មានន័យថា ចេញទៅហើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "mānassino" មានន័យថា អ្នកមានមានៈជាទីអាស្រ័យ ឬពោលថា អ្នកអាស្រ័យនឹងមានៈ ដូច្នេះក៏មាន។»

၃၃၂. ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါတိ တတိယမဂ္ဂေန သမူဟတတ္တာ ယဿ စိတ္တေ ကောပါ န သန္တိ. ယသ္မာ ပန ဘဝေါတိ သမ္ပတ္တိ, ဝိဘဝေါတိ ဝိပတ္တိ; တထာ ဘဝေါတိ ဝုဍ္ဎိ, ဝိဘဝေါတိ ဟာနိ; ဘဝေါတိ သဿတံ, ဝိဘဝေါတိ ဥစ္ဆေဒေါ; ဘဝေါတိ ပုညံ, ဝိဘဝေါတိ ပါပံ; ဝိဘဝေါတိ စ အဘဝေါတိ စ အတ္ထတော ဧကမေဝ, တသ္မာ ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တောတိ ဧတ္ထ ယာ ဧသာ သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိဝုဍ္ဎိဟာနိသဿတုစ္ဆေဒပုညပါပဝသေန ဣတိ အနေကပ္ပကာရာ ဘဝါဘဝတာ ဝုစ္စတိ; စတူဟိပိ မဂ္ဂေဟိ ယထာသမ္ဘဝံ တေန တေန နယေန တံ ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တောတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နာနုဘဝန္တီတိ န သမ္ပာပုဏန္တိ; တဿ ဒဿနံ ဒေဝါနမ္ပိ ဒုလ္လဘန္တိ အဓိပ္ပာယော.

៣៣២. «ត្រង់ពាក្យថា "yassantarato na santi kopā" មានន័យថា ព្រះខីណាស្រពណា ដែលកំហឹងទាំងឡាយមិនមានក្នុងចិត្ត ព្រោះកំហឹងនោះត្រូវបានដកចេញដោយឫសគល់ដោយតតិយមគ្គ (អនាគាមិមគ្គ) ហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រោះពាក្យថា "bhava" បានដល់ សម្បត្តិ, "vibhava" បានដល់ វិបត្តិ; ម្យ៉ាងទៀត "bhava" បានដល់ សេចក្តីចម្រើន, "vibhava" បានដល់ សេចក្តីវិនាស; "bhava" បានដល់ សស្សតៈ (ភាពទៀងទាត់), "vibhava" បានដល់ ឧច្ឆេទៈ (ការដាច់សូន្យ); "bhava" បានដល់ បុណ្យ, "vibhava" បានដល់ បាប; ពាក្យថា "vibhava" និង "abhava" នេះ មានន័យដូចគ្នាតែមួយគត់ដោយអត្ថ ហេតុនោះ ត្រង់ពាក្យថា "itibhavābhavatañca vītivatto" នេះ គប្បីយល់សេចក្តីថា ព្រះខីណាស្រពបានកន្លងផុតនូវភាពជាភព និងមិនមែនភព ដែលមានប្រការច្រើនយ៉ាងនេះ ដោយអំណាចនៃសម្បត្តិ វិបត្តិ សេចក្តីចម្រើន សេចក្តីវិនាស សស្សតៈ ឧច្ឆេទៈ បុណ្យ និងបាប តាមវិធីនោះៗ តាមសមគួរ ដោយមគ្គទាំង ៤។ ត្រង់ពាក្យថា "nānubhavanti" មានន័យថា មិនបានសម្រេចឡើយ សេចក្តីអធិប្បាយថា ការជួបប្រទះនូវព្រះខីណាស្រពនោះ សូម្បីតែពួកទេវតាក៏រកបានដោយកម្រដែរ។»

၃၃၃. အဟိမေခလိကာတိ အဟိံ ကဋိယံ ဗန္ဓိတွာ. ဥစ္ဆင်္ဂေတိ အင်္ကေ.

៣៣៣. «ត្រង់ពាក្យថា "ahimekhalikā" មានន័យថា ចងពស់នៅចង្កេះ។ ត្រង់ពាក្យថា "ucchaṅge" មានន័យថា លើភ្លៅ (ឬក្នុងទ្រូង)។»

၃၃၄. သမ္မန္နတီတိ [Pg.111] သမ္မာနေတိ. ယံ တုမော ကရိဿတီတိ ယံ သော ကရိဿတိ.

៣៣៤. «ត្រង់ពាក្យថា "sammannati" មានន័យថា គោរពកោតក្រែង។ ត្រង់ពាក្យថា "yaṃ tumo karissati" មានន័យថា ការងារណាដែលខ្លួន (គ្រូនោះ) នឹងធ្វើ។»

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការសម្តែងអំពីការបួសនៃសាក្យកុមារទាំង ៦ រូប ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

ပကာသနီယကမ္မာဒိကထာ

«ការសម្តែងអំពីបកាសនីយកម្មជាដើម»

၃၃၆. ခေဠာသကဿာတိ ဧတ္ထ မိစ္ဆာဇီဝေန ဥပ္ပန္နပစ္စယာ အရိယေဟိ ဝန္တဗ္ဗာ ခေဠသဒိသာ, တထာရူပေ ပစ္စယေ အယံ အဇ္ဈောဟရတီတိ ကတွာ ခေဠာသကောတိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တော.

៣៣៦. «ត្រង់ពាក្យថា "kheḷāsakassa" នេះ មានន័យថា បច្ច័យទាំងឡាយដែលកើតឡើងដោយមិច្ឆាជីវៈ ជារបស់ដែលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយគប្បីខ្ជាក់ចោល ព្រោះប្រៀបដូចជាទឹកមាត់ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហៅ (ទេវទត្ត) ថា "kheḷāsako" (អ្នកស៊ីទឹកមាត់) ព្រោះតែបុគ្គលនេះលេបលេបនូវបច្ច័យមានសភាពបែបនោះ។»

၃၄၀. ပတ္ထဒ္ဓေန ကာယေနာတိ ပေါတ္ထကရူပသဒိသေန နိစ္စလေန ကာယေန.

៣៤០. «ត្រង់ពាក្យថា "patthaddhena kāyena" មានន័យថា ដោយកាយដ៏រឹងកំព្រឹង មិនកម្រើក ដូចជារូបចម្លាក់។»

၃၄၂. မယံ ခေါ ဘဏေ ရာဇဉာတကာ နာမာတိ ရာဇာ အမှေ ဇာနာတီတိ ရာဇဉာတကဿ ဘာဝေန အတ္တာနံ ဥက္ကံသန္တော အာဟ. ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလောတိ ဗန္ဓနေ နိစ္စလေ ကတွာ.

៣៤២. «ត្រង់ពាក្យថា "mayaṃ kho bhaṇេ rājañātakā nāma" គឺ (ទេវទត្ត) និយាយលើកតម្កើងខ្លួនឯង ដោយភាពជាអ្នកដែលស្តេចស្គាល់ថា "នែគ្នាយើង ស្តេចទ្រង់ស្គាល់ពួកយើងច្បាស់ណាស់"។ ត្រង់ពាក្យថា "pahaṭṭhakaṇṇavālo" មានន័យថា ធ្វើត្រចៀក និងកន្ទុយឱ្យរឹងកំព្រឹងក្នុងចំណង។»

ဒုက္ခဉှိ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါတိ ဘော ကုဉ္ဇရ ဗုဒ္ဓနာဂံ အာသာဒနံ ဝဓကစိတ္တေန ဥပဂမနံ နာမ ဒုက္ခံ. နာဂဟတဿာတိ ဗုဒ္ဓနာဂံ ဃာတကဿ.

«ត្រង់ពាក្យថា "dukkhañhi kuñjara nāgamāsado" មានន័យថា នែដំរីដ៏ប្រសើរ ការចូលទៅជិតព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរដោយចិត្តសម្លាប់ ឈ្មោះថាជាទុក្ខ។ ត្រង់ពាក្យថា "nāgahatassa" មានន័យថា នៃបុគ្គលអ្នកសម្លាប់ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។»

ပဋိကုဋိယောဝ ဩသက္ကီတိ တထာဂတာဘိမုခေါယေဝ ပိဋ္ဌိမေဟိ ပါဒေဟိ အဝသက္ကိ. အလက္ခိကောတိ ဧတ္ထ န လက္ခေတီတိ အလက္ခိကော; န ဇာနာတီတိ အတ္ထော, အဟံ ပါပကမ္မံ ကရောမီတိ န ဇာနာတိ. န လက္ခိတဗ္ဗောတိ ဝါ အလက္ခိကော; န ပဿိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

«ត្រង់ពាក្យថា "paṭikuṭiyova osakki" មានន័យថា ថយក្រោយៗ ដោយជើងទាំងឡាយដែលបែរទៅរកព្រះតថាគតដដែល។ ត្រង់ពាក្យថា "alakkhiko" ក្នុងទីនេះ មានន័យថា មិនដឹង គឺមិនដឹងថា "អាត្មាអញកំពុងធ្វើបាបកម្មឡើយ"។ មួយម៉្យាងទៀត ពាក្យថា "alakkhiko" មានន័យថា មិនគួរមើល គឺមិនគួរមើលឃើញឡើយ។»

၃၄၃. တိကဘောဇနန္တိ ဧတ္ထ တီဟိ ဇနေဟိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘောဇနံ. တံ ပညာပေဿာမီတိ တံ အနုဇာနိဿာမိ. ဂဏဘောဇနေ ပန ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗောတိ. ပဉ္စဝတ္ထုယာစနကထာ သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တာ. ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပံ. ဗြဟ္မံ ပုညန္တိ သေဋ္ဌံ ပုညံ. ကပ္ပံ သဂ္ဂမှီတိ အာယုကပ္ပမေဝ.

៣៤៣. «ត្រង់ពាក្យថា "tikabhojana" ក្នុងទីនេះ បានដល់ ភោជនដែលភិក្ខុ ៣ រូបគប្បីឆាន់។ ត្រង់ពាក្យថា "taṃ paññāpessāmi" មានន័យថា តថាគតនឹងអនុញ្ញាតនូវភោជននោះ។ ចំណែកក្នុងគណភោជន គប្បីធ្វើឱ្យត្រូវតាមធម៌វិន័យចុះ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីការសូមវត្ថុ ៥ ប្រការ ត្រូវបានពោលរួចហើយក្នុងសង្ឃាទិសេសវណ្ណនា។ ត្រង់ពាក្យថា "kappa" បានដល់ អាយុកប្ប។ ត្រង់ពាក្យថា "brahmaṃ puññaṃ" បានដល់ បុណ្យដ៏ប្រសើរ។ ត្រង់ពាក្យថា "kappaṃ saggamhi" បានដល់ អាយុកប្បក្នុងឋានសួគ៌នោះឯង។»

ပကာသနီယကမ္မာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការសម្តែងអំពីបកាសនីយកម្មជាដើម ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

သံဃဘေဒကကထာ

«ការសម្តែងអំពីសង្ឃភេទ»

၃၄၄. အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိတွာတိ သော ကိရ ဧဝံ သလာကံ ဂါဟေတွာ တတ္ထေဝ အာဝေဏိကံ ဥပေါသထံ ကတွာ ဂတော, တေနေတံ ဝုတ္တံ.

៣៤៤. «ត្រង់ពាក្យថា "atha kho devadatto saṅghaṃ bhinditvā" ឮថា ទេវទត្តនោះឱ្យគេចាប់ឆ្នោត (សលាក) យ៉ាងនេះហើយ ក៏ធ្វើឧបោសថដោយឡែកក្នុងទីនោះឯង រួចចៀសចេញទៅ ព្រោះហេតុនោះ ទើបមានពាក្យនេះពោលទុកមក។»

၃၄၅. ပိဋ္ဌိ [Pg.112] မေ အာဂိလာယတီတိ စိရနိသဇ္ဇာယ ဝေဒနာဘိဘူတာ ဗာဓတိ. တမဟံ အာယမိဿာမီတိ တံ အဟံ ပသာရေဿာမိ. အာဒေသနာပါဋိဟာရိယာနုသာသနီ နာမ ‘‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, တထာပိ တေ မနော’’တိ ဧဝံ ပရဿ စိတ္တံ ဇာနိတွာ တဒနုရူပါ ဓမ္မဒေသနာ.

៣៤៥. «ត្រង់ពាក្យថា "piṭṭhi me āgilāyati" មានន័យថា ធុញទ្រាន់ ឬចុកខ្នង ព្រោះការអង្គុយយូរ ដែលត្រូវវេទនាគ្របសង្កត់។ ត្រង់ពាក្យថា "tamahaṃ āyamissāmi" មានន័យថា តថាគតនឹងលាតខ្នងនោះ។ ឯអាទេសនាបាដិហារិយានុសាសនី គឺការសម្តែងធម៌ដ៏សមគួរដល់ចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ ដោយដឹងថា "ចិត្តរបស់អ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់អ្នកមានសភាពយ៉ាងនោះ" ដូច្នេះ។»

၃၄၆. မမာနုကုဗ္ဗန္တိ မမာနုကိရိယံ ကုရုမာနော. ကပဏောတိ ဒုက္ခိတော. မဟာဝရာဟဿာတိ မဟာနာဂဿ. မဟိံ ဝိကုဗ္ဗတောတိ ပထဝိံ ပဒါလေန္တဿ. ဘိသံ ဃသမာနဿာတိ ဘိသံ ခါဒန္တဿ. နဒီသု ဇဂ္ဂတောတိ ဧတ္ထ သော ကိရ ဟတ္ထိနာဂေါ သာယနှသမယံ တံ နဒိနာမကံ ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ ကိလန္တော သဗ္ဗရတ္တိံ ဝီတိနာမေသိ, ဇာလိကံ ကရောတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘နဒီသု ဇဂ္ဂတော’’တိ.

៣៤៦. «ត្រង់ពាក្យថា "mamānukubbaṃ" មានន័យថា ធ្វើត្រាប់តាមតថាគត។ ត្រង់ពាក្យថា "kapaṇo" មានន័យថា ជាអ្នករងទុក្ខវេទនា។ ត្រង់ពាក្យថា "mahāvarāhassa" មានន័យថា នៃដំរីដ៏ធំ។ ត្រង់ពាក្យថា "mahiṃ vikubbato" មានន័យថា នៃសត្វដែលទម្លាយផែនដី។ ត្រង់ពាក្យថា "bhisaṃ ghasamāna" មានន័យថា ស៊ីនូវក្រអៅឈូក។ ត្រង់ពាក្យថា "nadīsu jaggato" ក្នុងទីនេះ ឮថា ដំរីនោះចុះទៅកាន់ស្រះទឹកឈ្មោះនទីក្នុងពេលល្ងាច ហើយលេងទឹកអស់មួយយប់ទល់ភ្លឺ ធ្វើការឆ្លងកាត់ចុះឡើងដូចជាសំណាញ់ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពោលថា "nadīsu jaggato"។»

၃၄၇. သုတာတိ သောတာ. အသန္ဒိဒ္ဓေါ စ အက္ခာတီတိ နိဿန္ဒေဟော ဟုတွာ အက္ခာတိ အနုသန္ဓိဝသေန ယောဇေတွာ ယောဇေတွာ.

៣៤៧. «ត្រង់ពាក្យថា "sutā" មានន័យថា ជាអ្នកស្តាប់។ ត្រង់ពាក្យថា "asandiddho ca akkhāti" មានន័យថា ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ហើយពោលពន្យល់ដោយភ្ជាប់សេចក្តីមុននិងសេចក្តីក្រោយឱ្យសមស្របគ្នា។»

၃၅၀. အပါယေ နိဗ္ဗတ္တိဿတီတိ အာပါယိကော. ဧဝံ နေရယိကော. ကပ္ပံ ဌဿတီတိ ကပ္ပဋ္ဌော. ဣဒါနိ ဗုဒ္ဓသဟဿေနာပိ တိကိစ္ဆိတုံ န သက္ကာတိ အတေကိစ္ဆော.

៣៥០. «ត្រង់ពាក្យថា "āpāyiko" មានន័យថា នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ។ ពាក្យថា "nerayiko" ក៏មានន័យដូចគ្នាដែរ។ ត្រង់ពាក្យថា "kappaṭṭho" មានន័យថា នឹងតាំងនៅក្នុងនរកអស់មួយកប្ប។ ត្រង់ពាក្យថា "atekiccho" មានន័យថា ក្នុងពេលនេះ សូម្បីតែព្រះពុទ្ធមួយពាន់ព្រះអង្គ ក៏មិនអាចព្យាបាលបានឡើយ។»

မာ ဇာတု ကောစိ လောကသ္မိန္တိ မာ ကဒါစိပိ ကောစိ သတ္တော လောကသ္မိံ. ဥဒပဇ္ဇထာတိ ဥပပဇ္ဇထ. ဇလံဝ ယသသာ အဋ္ဌာတိ ယသသာ ဇလန္တော ဝိယ ဌိတော. ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတန္တိ ‘‘ဤဒိသော ဒေဝဒတ္တော’’တိ ဘဂဝတာ သုတမ္ပိ အတ္ထိ, တဒေဝ ဂဟေတွာ ဣဒံ ဝုတ္တံ. သော ပမာဒမနုစိဏ္ဏောတိ ဧတ္ထ ပမာဒံ အနုစိနာတီတိ အနုစိဏ္ဏော, ပမာဒေါ အပ္ပဟီနောတိ အတ္ထော. အာသဇ္ဇ နန္တိ ပါပကေန စိတ္တေန ပတွာ, ဝိသောသေတွာတိ ဝါ အတ္ထော. အဝီစိနိရယံ ပတ္တောတိ ဣဒံ ပန အာသီသာယံ အတီတဝစနံ. ဘေသ္မာတိ ဘယာနကော.

«ត្រង់ពាក្យថា "mā jātu koci lokasmiṃ" មានន័យថា សូមកុំឱ្យសត្វណាមួយក្នុងលោក កើតឡើងឡើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "udapajjatha" មានន័យថា កើតឡើងហើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "jalaṃva yasasā aṭṭhā" មានន័យថា តាំងនៅដូចជាបុគ្គលដែលរុងរឿងដោយយស។ ត្រង់ពាក្យថា "devadattoti me sutaṃ" មានន័យថា ពាក្យដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ធ្លាប់ឮថា "ទេវទត្តមានសភាពបែបនេះ" ក៏មានដែរ ទើបទ្រង់កាន់យកពាក្យនោះមកត្រាស់យ៉ាងនេះ។ ត្រង់ពាក្យថា "so pamādamanuciṇṇo" ក្នុងទីនេះ ពាក្យថា "anuciṇṇo" គឺសន្សំរឿយៗនូវសេចក្តីប្រមាទ សេចក្តីថា សេចក្តីប្រមាទមិនទាន់បានលះបង់ឡើយ។ ត្រង់ពាក្យថា "āsajja naṃ" មានន័យថា ចូលទៅជិតដោយចិត្តដ៏លាមក ឬមានន័យថា ធ្វើឱ្យស្ងួតស្ងប់។ ត្រង់ពាក្យថា "avīcinirayaṃ patto" នេះ ជាអតីតកាលដែលប្រើក្នុងន័យប្រាថ្នា (ថា នឹងទៅកើតក្នុងអវីចិនរកជាមិនខាន)។ ត្រង់ពាក្យថា "bhesmā" មានន័យថា គួរឱ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់។»

သံဃဘေဒကကထာ နိဋ္ဌိတာ.

«ការសម្តែងអំពីសង្ឃភេទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

ဥပါလိပဉှာကထာ

«ការសម្តែងអំពីបញ្ហារបស់ព្រះឧបាលិ»

၃၅၁. ဧကတော ဥပါလိ ဧကောတိ ဓမ္မဝါဒိပက္ခေ ဧကော. ဧကတော ဒွေတိ အဓမ္မဝါဒိပက္ခေ ဒွေ. စတုတ္ထော အနုဿာဝေတီတိ သံဃံ ဘိန္ဒိဿာမီတိ အဓမ္မဝါဒိစတုတ္ထော [Pg.113] ဟုတွာ အနုဿာဝေတိ; အနုနယန္တော သာဝေတိ ‘‘န တုမှာကံယေဝ နရကဘယံ အတ္ထိ, အမှာကမ္ပိ အတ္ထိ, န အမှာကံ အဝီစိမဂ္ဂေါ ပိဟိတော, န မယံ အကုသလာ န ဘာယာမ. ယဒိ ဟိ အယံ အဓမ္မော အဝိနယော အသတ္ထုသာသနံ ဝါ ဘဝေယျ, န မယံ ဂဏှေယျာမာ’’တိအာဒိနာ နယေန ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဧဝံ အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ ဗောဓေတီတိ အတ္ထော. သလာကံ ဂါဟေတီတိ ဧဝံ အနုဿာဝေတွာ ပန ‘‘ဣဒံ ဂဏှထ, ဣဒံ ရောစေထာ’’တိ ဝဒန္တော သလာကံ ဂါဟေတိ.

៣៥១. «ត្រង់ពាក្យថា "ekato upāli eko" មានន័យថា ភិក្ខុមួយរូបខាងចំណែកធម្មវាទី។ ត្រង់ពាក្យថា "ekato dve" មានន័យថា ភិក្ខុពីររូបខាងចំណែកអធម្មវាទី។ ត្រង់ពាក្យថា "catuttho anussāveti" មានន័យថា ភិក្ខុអធម្មវាទីរូបទីបួន គិតថា "អាត្មាអញនឹងបំបែកសង្ឃ" ហើយប្រកាសប្រាប់ គឺលួងលោមប្រាប់ថា "ការខ្លាចនរកមិនមែនមានតែចំពោះពួកលោកឡើយ សូម្បីពួកយើងក៏មានដែរ ផ្លូវទៅកាន់អវីចិនរកក៏មិនមែនបិទចំពោះពួកយើងដែរ ពួកយើងមិនមែនមិនខ្លាចអកុសលនោះទេ បើសិនជាសេចក្តីនេះជាអធម៌ ជាអវិន័យ ឬមិនមែនជាពុទ្ធសាសនាទេ ពួកយើងក៏មិនកាន់យកដែរ" គប្បីជ្រាបសេចក្តីថា ភិក្ខុនោះប្រកាសសម្តែងនូវអធម៌ថាជាធម៌ ដោយវិធីមានប្រការយ៉ាងនេះ ដើម្បីឱ្យដឹងនូវភេទទាយកវត្ថុទាំង ១៨ ប្រការ។ ត្រង់ពាក្យថា "salākaṃ gāheti" មានន័យថា កាលបើប្រកាសយ៉ាងនេះហើយ ក៏និយាយថា "ចូរលោកទាំងឡាយកាន់យកនូវចំណែកនេះ ចូរពេញចិត្តនឹងចំណែកនេះ" ហើយឱ្យគេចាប់ឆ្នោត (សលាក)។»

ဧကတော ဥပါလိ ဒွေ ဟောန္တီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ခေါ ဥပါလိ သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စာတိ ဧဝံ ဟောတိ; န ပန ဧတ္တာဝတာ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ.

«សូម្បីក្នុងពាក្យមានជាដើមថា "ekato upāli dve honti" ក៏មានវិធីដូចគ្នានេះឯង។ ត្រង់ពាក្យថា "evaṃ kho upāli saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca" មានន័យថា រមែងមានយ៉ាងនេះឯង ប៉ុន្តែសង្ឃមិនទាន់ឈ្មោះថាបែកបាក់គ្នាត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឡើយ។»

ဘိက္ခု ခေါ ဥပါလိ ပကတတ္တော သမာနသံဝါသကော သမာနသီမာယံ ဌိတော သံဃံ ဘိန္ဒတီတိ ဧတ္ထ သိယာ ဧဝံ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ကထံ ပကတတ္တော’’တိ. ကထံ တာဝ န ပကတတ္တော, ရညော ဃာတာပိတတ္တာ ရုဟိရုပ္ပာဒဿ စ ကတတ္တာတိ? တတ္ထ ဝဒါမ – အာဏတ္တိယာ တာဝ ဝိရဒ္ဓတ္တာ ရညော ဃာတာပနံ နတ္ထိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ကုမာရ, ပိတရံ ဟန္တွာ ရာဇာ ဟောဟိ, အဟံ ဘဂဝန္တံ ဟန္တွာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဧဝဉှိ တဿ အာဏတ္တိ. ကုမာရော ပန ရာဇာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ ပိတရံ မာရေသိ; ဧဝံ တာဝ အာဏတ္တိယာ ဝိရဒ္ဓတ္တာ ရညော ဃာတာပနံ နတ္ထိ. ရုဟိရုပ္ပာဒေ ပန ကတမတ္တေယေဝ ရုဟိရုပ္ပာဒပစ္စယာ ဘဂဝတာ အဘဗ္ဗတာ န ဝုတ္တာ, န စ သက္ကာ ဘဂဝတော ဝစနံ ဝိနာယေဝ တဿ အဘဗ္ဗတာ အာရောပေတုံ.

ក្នុងពាក្យថា «ម្នាលឧបាលិ ភិក្ខុជាបកតត្តៈ (ភិក្ខុប្រក្រតី) មានសំវាសស្មើគ្នា ឋិតនៅក្នុងសីមាស្មើគ្នា រមែងបំបែកសង្ឃ» នេះ អាចមានការចោទសួរយ៉ាងនេះថា «ចុះព្រះទេវទត្ត ដូចម្តេចក៏ឈ្មោះថាជាបកតត្តភិក្ខុ?»។ (សួរថា) ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះទេវទត្តមិនមែនជាបកតត្តភិក្ខុ? ព្រោះតែការបង្គាប់ឲ្យសម្លាប់ស្តេចផង ព្រោះតែការធ្វើលោហិតុប្បាទ (ធ្វើឲ្យព្រះសរីរាង្គព្រះពុទ្ធចេញឈាម) ផងឬ? ក្នុងបញ្ហានោះ យើងសូមពោលថា៖ មុនដំបូង ព្រោះតែការបង្គាប់នោះខុសប្លែកទៅ ការសម្លាប់ស្តេចដោយការបង្គាប់បង្គាប់នោះមិនមានឡើយ។ ព្រោះថា ការបង្គាប់របស់ព្រះទេវទត្តនោះ មានយ៉ាងនេះថា «ម្នាលកុមារ បើដូច្នោះ អ្នកចូរ សម្លាប់ព្រះបិតា ហើយធ្វើជាស្តេចចុះ ចំណែកអាត្មាភាព នឹងសម្លាប់ព្រះភគវន្ត ហើយនឹងធ្វើជាព្រះពុទ្ធ»។ ប៉ុន្តែ ព្រះរាជកុមារបានត្រឡប់ជាស្តេចសិន ទើបសម្លាប់ព្រះបិតាជាក្រោយ យ៉ាងនេះ ព្រោះតែការបង្គាប់ខុសប្លែកគ្នា ការសម្លាប់ស្តេចដោយការបង្គាប់បង្គាប់ (ផ្ទាល់) មិនមានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រាន់តែការធ្វើលោហិតុប្បាទប៉ុណ្ណោះ ព្រះភគវន្តមិនទាន់បានត្រាស់សម្តែងនូវភាពជាអភព្វបុគ្គល ព្រោះតែបច្ច័យគឺលោហិតុប្បាទនោះឡើយ ហើយក៏មិនអាចនឹងលើកឡើងនូវភាពជាអភព្វបុគ្គលរបស់ព្រះទេវទត្តនោះ ដោយវៀរចាកព្រះពុទ្ធដីកាបានឡើយ។

‘‘ရုဟိရုပ္ပာဒကော, ဘိက္ခဝေ, အနုပသမ္ပန္နော န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော, ဥပသမ္ပန္နော နာသေတဗ္ဗော’’တိ –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកធ្វើលោហិតុប្បាទ បើមិនទាន់បានឧបសម្បទា មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាឡើយ បើបានឧបសម្បទាហើយ ត្រូវឲ្យវិនាស (សឹក) ចេញ» ដូច្នេះ

ဣဒံ ပန ဘဂဝတာ သံဃဘေဒတော ပစ္ဆာ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ပကတတ္တေနေဝ တေန သံဃော ဘိန္နောတိ.

ប៉ុន្តែ ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះភគវន្តទ្រង់ត្រាស់សម្តែងជាក្រោយអំពីការបំបែកសង្ឃ ហេតុនោះ ព្រះទេវទត្តនោះ នៅជាបកតត្តភិក្ខុ (ភិក្ខុប្រក្រតី) នៅឡើយ ទើបបំបែកសង្ឃបាន នេះជាពាក្យដែលយើងពោល។

အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တီတိအာဒီသု အဋ္ဌာရသသု ဘေဒကရဝတ္ထူသု သုတ္တန္တပရိယာယေန တာဝ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ ဓမ္မော, ဒသ အကုသလကမ္မပထာ အဓမ္မော. တထာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ ဓမ္မော နာမ; တယော သတိပဋ္ဌာနာ[Pg.114], တယော သမ္မပ္ပဓာနာ, တယော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ဆ ဣန္ဒြိယာနိ, ဆ ဗလာနိ, အဋ္ဌ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, နဝင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ စ စတ္တာရော ဥပါဒါနာ, ပဉ္စ နီဝရဏာ, သတ္တ အနုသယာ, အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာတိ စ အယံ အဓမ္မော.

ក្នុងបេដករវត្ថុ (វត្ថុជាគ្រឿងបំបែកសង្ឃ) ១៨ ប្រការ មានពាក្យថា «សម្តែងនូវធម៌មិនមែនជាធម៌ថាជាធម៌» ជាដើមនោះ មុនដំបូង ដោយសូត្របរិយាយ កុសលកម្មបថ ១០ ជាធម៌ អកុសលកម្មបថ ១០ ជាអធម៌។ ដូចគ្នាដែរ ធម៌ជាគ្រឿងត្រាស់ដឹង ៣៧ ប្រការ គឺ សតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពលៈ ៥ ពោធិង្គ ៧ អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ឈ្មោះថាធម៌។ ចំណែកឯ សតិបដ្ឋាន ៣ សម្មប្បធាន ៣ ឥទ្ធិបាទ ៣ ឥន្ទ្រិយ ៦ ពលៈ ៦ ពោធិង្គ ៨ មគ្គមានអង្គ ៩ ផង ឧបាទាន ៤ នីវរណៈ ៥ អនុស័យ ៧ មិច្ឆត្តៈ ៨ ផង នេះឈ្មោះថាអធម៌។

တတ္ထ ယံကိဉ္စိ ဧကံ အဓမ္မကောဋ္ဌာသံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣမံ အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ကရိဿာမ; ဧဝံ အမှာကံ အာစရိယကုလံ နိဿာယ နိယျာနိကံ ဘဝိဿတိ, မယဉ္စ လောကေ ပါကဋာ ဘဝိဿာမာ’’တိ တံ အဓမ္မံ ‘‘ဓမ္မော အယ’’န္တိ ကထယန္တာ အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ နာမ. တထေဝ ဓမ္မကောဋ္ဌာသေသု စ ဧကံ ဂဟေတွာ အယံ အဓမ္မောတိ ကထေန္တာ ဓမ္မံ အဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ နာမ. ဝိနယပရိယာယေန ပန ဘူတေန ဝတ္ထုနာ စောဒေတွာ သာရေတွာ ယထာပဋိညာယ ကာတဗ္ဗံ ကမ္မံ ဓမ္မော နာမ, အဘူတေန ဝတ္ထုနာ အစောဒေတွာ အသာရေတွာ အပဋိညာယ ကာတဗ္ဗံ ကမ္မံ အဓမ္မော နာမ.

ក្នុងចំណោមអធម៌ទាំងនោះ ពួកភិក្ខុកាន់យកនូវចំណែកនៃអធម៌ណាមួយ ហើយគិតថា «យើងនឹងធ្វើអធម៌នេះឲ្យទៅជាធម៌ កាលបើធ្វើន័យនេះ ពួកយើងនឹងបានរួចចាកទុក្ខដោយអាស្រ័យពួកក្រុមអាចារ្យរបស់យើង ទាំងពួកយើងនឹងមានឈ្មោះល្បីល្បាញក្នុងលោក» ហើយនិយាយពន្យល់នូវអធម៌នោះថា «នេះជាធម៌» យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាសម្តែងនូវអធម៌ថាជាធម៌។ ដូចគ្នាដែរ ពួកភិក្ខុកាន់យកនូវចំណែកនៃធម៌ណាមួយ ហើយនិយាយថា «នេះជាអធម៌» យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាសម្តែងនូវធម៌ថាជាអធម៌។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយវិន័យបរិយាយ កម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដោយការចោទប្រកាន់ដោយវត្ថុពិត ដោយការរំលឹក (ឲ្យដឹងខ្លួន) និងដោយការប្តេជ្ញា (ទទួលខុសត្រូវ) តាមពិត ឈ្មោះថាធម៌ ចំណែកឯកម្មដែលសង្ឃត្រូវធ្វើដោយមិនបានចោទប្រកាន់ដោយវត្ថុពិត ដោយមិនបានរំលឹក និងដោយមិនបានប្តេជ្ញា ឈ្មោះថាអធម៌។

သုတ္တန္တပရိယာယေန ရာဂဝိနယော ဒေါသဝိနယော မောဟဝိနယော သံဝရော ပဟာနံ ပဋိသင်္ခါတိ အယံ ဝိနယော နာမ, ရာဂါဒီနံ အဝိနယော အသံဝရော အပ္ပဟာနံ အပ္ပဋိသင်္ခါတိ အယံ အဝိနယော နာမ. ဝိနယပရိယာယေန ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ အနုဿာဝနသမ္ပတ္တိ သီမာသမ္ပတ္တိ ပရိသာသမ္ပတ္တီတိ အယံ ဝိနယော နာမ, ဝတ္ထုဝိပတ္တိ…ပေ… ပရိသာဝိပတ္တီတိ အယံ အဝိနယော နာမ.

ដោយសូត្របរិយាយ ការកំចាត់រាគៈ ការកំចាត់ទោសៈ ការកំចាត់មោហៈ សំវរៈ (ការសង្រួម) បហានៈ (ការលះបង់) បដិសង្ខា (ការពិចារណា) នេះឈ្មោះថាវិន័យ ចំណែកឯការមិនកំចាត់រាគៈជាដើម ការមិនសង្រួម ការមិនលះបង់ ការមិនពិចារណា នេះឈ្មោះថាអវិន័យ។ ដោយវិន័យបរិយាយ វត្ថុសម្បត្តិ ញត្តិសម្បត្តិ អនុស្សាវនសម្បត្តិ សីមាសម្បត្តិ បរិសាសម្បត្តិ នេះឈ្មោះថាវិន័យ ចំណែកឯវត្ថុវិបត្តិ...បេ... បរិសាវិបត្តិ នេះឈ្មោះថាអវិន័យ។

သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ… အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဣဒံ ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေန; တယော သတိပဋ္ဌာနာ, တယော သမ္မပ္ပဓာနာ, တယော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ဆ ဣန္ဒြိယာနိ, ဆ ဗလာနိ, အဋ္ဌ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, နဝင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဣဒံ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေန. ဝိနယပရိယာယေန စတ္တာရော ပါရာဇိကာ, တေရသ သံဃာဒိသေသာ, ဒွေ အနိယတာ, တိံသ နိဿဂ္ဂိယာ ပါစိတ္တိယာတိ ဣဒံ ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေန; တယော ပါရာဇိကာ, စုဒ္ဒသ သံဃာဒိသေသာ, တယော အနိယတာ, ဧကတ္တိံသ နိဿဂ္ဂိယာ ပါစိတ္တိယာတိ ဣဒံ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေန.

ដោយសូត្របរិយាយ ពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៤... អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតទ្រង់ត្រាស់សម្តែង ទ្រង់ពោលហើយ ចំណែកឯពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៣ សម្មប្បធាន ៣ ឥទ្ធិបាទ ៣ ឥន្ទ្រិយ ៦ ពលៈ ៦ ពោធិង្គ ៨ មគ្គមានអង្គ ៩ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតមិនទ្រង់ត្រាស់សម្តែង មិនទ្រង់ពោលឡើយ។ ដោយវិន័យបរិយាយ ពាក្យថា បារាជិក ៤ សង្ឃាទិសេស ១៣ អនិយត ២ និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣០ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតទ្រង់ត្រាស់សម្តែង ទ្រង់ពោលហើយ ចំណែកឯពាក្យថា បារាជិក ៣ សង្ឃាទិសេស ១៤ អនិយត ៣ និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣១ នេះ ជាពាក្យដែលព្រះតថាគតមិនទ្រង់ត្រាស់សម្តែង មិនទ្រង់ពោលឡើយ។

သုတ္တန္တပရိယာယေန ဒေဝသိကံ ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ, မဟာကရုဏာသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကဝေါလောကနံ, အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန သုတ္တန္တဒေသနာ, ဇာတကကထာတိ ဣဒံ အာစိဏ္ဏံ; န ဒေဝသိကံ ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ…ပေ… န ဇာတကကထာတိ ဣဒံ အနာစိဏ္ဏံ. ဝိနယပရိယာယေန နိမန္တိတဿ [Pg.115] ဝဿာဝါသံ ဝသိတွာ အပလောကေတွာ စာရိယပက္ကမနံ, ပဝါရေတွာ စာရိယပက္ကမနံ, အာဂန္တုကေဟိ သဒ္ဓိံ ပဌမံ ပဋိသန္ထာရကရဏန္တိ ဣဒံ အာစိဏ္ဏံ; တဿေဝ အာစိဏ္ဏဿ အကရဏံ အနာစိဏ္ဏံ နာမ.

By Suttantapariyāya, the daily entering into phalasamāpatti, entering into mahākaruṇāsamāpatti, surveying the world with the Buddha-eye, teaching the Suttanta according to the circumstances, and the Jātaka stories—this is called āciṇṇa (practiced); not daily entering into phalasamāpatti...pe... not teaching the Jātaka stories—this is called anāciṇṇa (unpracticed). By Vinayapariyāya, for one who is invited, residing for the rains-residence, taking leave and then departing on tour, departing on tour after performing pavāraṇā, and first performing friendly greeting with incoming monks—this is called āciṇṇa; the non-performance of that very practiced conduct is called anāciṇṇa.

သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ…ပေ… အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဣဒံ ပညတ္တံ နာမ; တယော သတိပဋ္ဌာနာ…ပေ… နဝင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ ဣဒံ အပညတ္တံ နာမ. ဝိနယပရိယာယေန စတ္တာရော ပါရာဇိကာ…ပေ… တိံသ နိဿဂ္ဂိယာ ပါစိတ္တိယာတိ ဣဒံ ပညတ္တံ နာမ; တယော ပါရာဇိကာ…ပေ… ဧကတ္တိံသ နိဿဂ္ဂိယာ ပါစိတ္တိယာတိ ဣဒံ အပညတ္တံ နာမ.

ដោយសូត្របរិយាយ ពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៤...បេ... អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ នេះ ឈ្មោះថាបញ្ញត្តៈ (ធម៌ដែលទ្រង់បញ្ញត្តិទុក) ចំណែកឯពាក្យថា សតិបដ្ឋាន ៣...បេ... មគ្គមានអង្គ ៩ នេះ ឈ្មោះថាអបញ្ញត្តៈ (ធម៌ដែលមិនទ្រង់បញ្ញត្តិទុក)។ ដោយវិន័យបរិយាយ ពាក្យថា បារាជិក ៤...បេ... និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣០ នេះ ឈ្មោះថាបញ្ញត្តៈ ចំណែកឯពាក្យថា បារាជិក ៣...បេ... និស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ៣១ នេះ ឈ្មោះថាអបញ្ញត្តៈ។

‘‘အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿ, အထေယျစိတ္တဿ, န မရဏာဓိပ္ပာယဿ, အနုလ္လပနာဓိပ္ပာယဿ, န မောစနာဓိပ္ပာယဿာ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တာ အနာပတ္တိ အနာပတ္တိ နာမ. ‘‘ဇာနန္တဿ, ထေယျစိတ္တဿာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ အာပတ္တိ အာပတ္တိ နာမ. ပဉ္စာပတ္တိက္ခန္ဓာ လဟုကာပတ္တိ နာမ, ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဂရုကာပတ္တိ နာမ. ဆ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ သာဝသေသာပတ္တိ နာမ, ဧကော ပါရာဇိကာပတ္တိက္ခန္ဓော အနဝသေသာပတ္တိ နာမ. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိ နာမ, ပဉ္စာပတ္တိက္ခန္ဓာ အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိ နာမ.

ពាក្យថា «មិនត្រូវអាបត្តិ ដល់ភិក្ខុអ្នកមិនដឹង ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានចិត្តលួច ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងសម្លាប់ ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងអួតអាង ដល់ភិក្ខុអ្នកគ្មានបំណងបញ្ចេញ (ទឹកអសុចិ)» ដូច្នេះ ដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងក្នុងសិក្ខាបទនោះៗ ឈ្មោះថាអនាបត្តិ។ ចំណែកឯអាបត្តិដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងដោយន័យមានជាដើមថា «ត្រូវអាបត្តិ ដល់ភិក្ខុអ្នកដឹង ដល់ភិក្ខុអ្នកមានចិត្តលួច» ឈ្មោះថាអាបត្តិ។ គំនរនៃអាបត្តិ ៥ ឈ្មោះថាលហុកាបត្តិ (អាបត្តិស្រាល) គំនរនៃអាបត្តិ ២ ឈ្មោះថាករុកាបត្តិ (អាបត្តិធ្ងន់)។ គំនរនៃអាបត្តិ ៦ ឈ្មោះថាសាវសេសាបត្តិ (អាបត្តិមានចំណែកសេសសល់ កែខៃបាន) គំនរនៃអាបត្តិបារាជិក ១ ឈ្មោះថាអនវសេសាបត្តិ (អាបត្តិមិនមានចំណែកសេសសល់ កែខៃមិនបាន)។ គំនរនៃអាបត្តិ ២ ឈ្មោះថាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ (អាបត្តិអាក្រក់) គំនរនៃអាបត្តិ ៥ ឈ្មោះថាអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ (អាបត្តិមិនអាក្រក់)។

ပုရိမနယေနေဝ ပနေတ္ထ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဓမ္မံ ‘‘အဓမ္မော အယ’’န္တိ ကထယန္တာ ‘‘ဓမ္မံ အဓမ္မော’’တိ ဒီပေန္တိ နာမ. အဝိနယံ ‘‘ဝိနယော အယ’’န္တိ…ပေ… အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိံ ‘‘ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိ အယ’’န္တိ ကထယန္တာ ‘‘အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိံ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တီ’’တိ ဒီပေန္တိ နာမ. ဧဝံ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘အဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိံ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တီ’’တိ ဝါ ဒီပေတွာ ပက္ခံ လဘိတွာ စတုန္နံ သံဃကမ္မာနံ အညတရံ သံဃကမ္မံ ဧကသီမာယံ ဝိသုံ ကရောန္တေဟိ သံဃော ဘိန္နော နာမ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တေ ဣမေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ အပကဿန္တီ’’တိအာဒိ.

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងអធិករណ៍នេះ ពួកភិក្ខុនិយាយពន្យល់នូវធម៌មានប្រការដែលពោលហើយ ដោយន័យមុននោះឯងថា «នេះជាអធម៌» ឈ្មោះថាសម្តែងនូវធម៌ថាជាអធម៌។ និយាយពន្យល់នូវអវិន័យថា «នេះជាវិន័យ»...បេ... និយាយពន្យល់នូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិថា «នេះជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ» ឈ្មោះថាសម្តែងនូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិថាជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ។ កាលបើពួកភិក្ខុសម្តែងយ៉ាងនេះថា «អធម៌ជាធម៌» ក្តី...បេ... «អទុដ្ឋុល្លាបត្តិជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ» ក្តី រួចហើយបានបក្សពួក ហើយធ្វើសង្ឃកម្មណាមួយក្នុងចំណោមសង្ឃកម្មទាំង ៤ ផ្សេងគ្នាក្នុងសីមាតែមួយ ឈ្មោះថាបំបែកសង្ឃ។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះភគវន្តទើបត្រាស់សម្តែងថា «ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ រមែងអូសទាញដោយវត្ថុ ១៨ ប្រការនេះ» ជាដើម។

တတ္ထ အပကဿန္တီတိ ပရိသံ အာကဍ္ဎန္တိ, ဝိဇဋေန္တိ, ဧကမန္တံ ဥဿာရေန္တိ စ. အဝပကာသန္တီတိ အတိ ဝိယ ပကာသေန္တိ ယထာ ဝိသံသဋ္ဌာဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ ကရောန္တိ. အာဝေနိန္တိ ဝိသုံ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ ဥပါလိ သံဃော ဘိန္နော ဟောတီတိ ဧဝံ အဋ္ဌာရသသု ဘေဒကရဝတ္ထူသု ယံကိဉ္စိ ဧကမ္ပိ ဝတ္ထုံ ဒီပေတွာ တေန တေန ကာရဏေန ‘‘ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’’တိ သညာပေတွာ သလာကံ ဂါဟာပေတွာ ဝိသုံ သံဃကမ္မေ ကတေ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ. ပရိဝါရေ [Pg.116] ပန ‘‘ပဉ္စဟိ ဥပါလိ အာကာရေဟိ သံဃော ဘိဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တဿ ဣမိနာ ဣဓ ဝုတ္တေန သံဃဘေဒလက္ခဏေန အတ္ထတော နာနာကရဏံ နတ္ထိ. တံ ပနဿ နာနာကရဏာဘာဝံ တတ္ထေဝ ပကာသယိဿာမ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ក្នុងពាក្យទាំងនោះ ពាក្យថា apakassanti សេចក្តីថា ញ៉ាំងបរិស័ទឲ្យអូសទាញមក ឲ្យបែកបាក់គ្នា និងឲ្យឃ្លាតចេញទៅក្នុងទីបំផុតម្ខាង។ ពាក្យថា avapakāsanti សេចក្តីថា ធ្វើឲ្យប្រាកដច្បាស់ក្រៃលែង គឺធ្វើដោយប្រការណាឲ្យសង្ឃមិនលាយឡំគ្នាឡើយ។ ពាក្យថា āveninti សេចក្តីថា ដោយឡែកពីគ្នា។ ពាក្យថា «ម្នាលឧបាលិ សង្ឃរមែងបែកបាក់គ្នាដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង» សេចក្តីថា កាលបើភិក្ខុសម្តែងនូវវត្ថុណាមួយ ទោះបីតែមួយប្រការ ក្នុងចំណោមបេដករវត្ថុ ១៨ ប្រការយ៉ាងនេះ រួចហើយបញ្ចុះបញ្ចូលដោយហេតុនោះៗថា «អ្នកទាំងឡាយចូរកាន់យកនូវសេចក្តីនេះ ចូរពេញចិត្តនូវសេចក្តីនេះ» ហើយឲ្យចាប់ឆ្នោត ធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងគ្នា សង្ឃក៏ឈ្មោះថាបែកបាក់គ្នា។ ចំណែកឯក្នុងបរិវារៈ ដែលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលឧបាលិ សង្ឃរមែងបែកបាក់គ្នាដោយអាការៈ ៥ យ៉ាង» ជាដើមនោះ សេចក្តីនោះមិនមានសេចក្តីប្លែកគ្នាដោយអត្ថ ជាមួយនឹងលក្ខណៈនៃការបំបែកសង្ឃដែលពោលហើយក្នុងទីនេះឡើយ។ យើងនឹងសម្តែងនូវភាពមិនប្លែកគ្នានៃសេចក្តីនោះ ក្នុងបរិវារៈនោះឯង។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

ဥပါလိပဉှာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ ឧបាលិបញ្ហាកថា។

သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ ការពន្យល់សង្ឃភេទកក្ខន្ធកៈ។

၈. ဝတ္တက္ခန္ဓကံ

៨. វត្តក្ខន្ធកៈ

အာဂန္တုကဝတ္တကထာ

អាគន្តុកវត្ដកថា

၃၅၇. ဝတ္တက္ခန္ဓကေ [Pg.117] ဣဒါနိ အာရာမံ ပဝိသိဿာမီတိ ဣမိနာ ဥပစာရသီမသမီပံ ဒဿေတိ; တသ္မာ ဥပစာရသီမံ ပတွာ ဥပါဟနာဩမုဉ္စနာဒိ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗံ. ဂဟေတွာတိ ဥပါဟနဒဏ္ဍကေန ဂဟေတွာ. ပဋိက္ကမန္တီတိ သန္နိပတန္တိ. ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ ပတ္ထရိတဗ္ဗံ. ဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ‘‘ဂေါစရဂါမော အာသန္နေ ဥဒါဟု ဒူရေ, ကာလဿေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ ဥဒါဟု ဒိဝါ’’တိ ဧဝံ ဘိက္ခာစာရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. အဂေါစရော နာမ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ဝါ ဂါမော ပရိစ္ဆိန္နဘိက္ခော ဝါ ဂါမော; ယတ္ထ ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ ဘိက္ခာ ဒိယျတိ, သောပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ကိံ ဣမိဿာ ပေါက္ခရဏိယာ ပါနီယံယေဝ ပိဝန္တိ, နဟာနာဒိပရိဘောဂမ္ပိ ကရောန္တီ’’တိ ဧဝံ ပါနီယဉ္စေဝ ပရိဘောဇနီယဉ္စ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ကေသုစိ ဌာနေသု ဝါဠမိဂါ ဝါ အမနုဿာ ဝါ ဟောန္တိ, တသ္မာ ‘‘ကံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ, ကံ ကာလံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ.

៣៥៧. ក្នុងវត្តក្ខន្ធកៈនេះ ពាក្យថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញនឹងចូលទៅកាន់អារាម» នេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញនូវទីជិតឧបចារសីមា ហេតុនោះ កាលបើទៅដល់ឧបចារសីមាហើយ ត្រូវធ្វើវត្សទាំងពួងមានការដោះទ្រនាប់ជើងជាដើម។ ពាក្យថា gahetvā សេចក្តីថា កាន់យកទ្រនាប់ជើងដោយឈើសម្រាប់ព្យួរទ្រនាប់ជើង។ ពាក្យថា paṭikkamanti សេចក្តីថា មកជួបជុំគ្នា។ ពាក្យថា vissajjetabbaṃ សេចក្តីថា ត្រូវលាតសន្ធឹង។ ពាក្យថា gocaro pucchitabbo សេចក្តីថា ត្រូវសួររកគោចរគ្រាម (ភូមិសម្រាប់បិណ្ឌបាត) យ៉ាងនេះថា «ភូមិជាគោចរនៅជិត ឬនៅឆ្ងាយ គួរដើរទៅបិណ្ឌបាតតាំងពីព្រលឹម ឬក៏ពេលថ្ងៃត្រង់» គឺត្រូវសួររកកិច្ចនៃការដើរបិណ្ឌបាតយ៉ាងនេះ។ ទីដែលមិនមែនជាគោចរ (អគោចរ) គឺភូមិរបស់ពួកមិច្ឆាទិដ្ឋិ ឬភូមិដែលមានការកំណត់ភិក្ខុបិណ្ឌបាត គឺភូមិដែលគេប្រគេនចង្ហាន់ដល់ភិក្ខុមួយអង្គ ឬពីរអង្គប៉ុណ្ណោះ ភូមិនោះក៏ត្រូវសួររកដែរ។ ពាក្យថា pānīyaṃ pucchitabbaṃ សេចក្តីថា ត្រូវសួររកទឹកឆាន់យ៉ាងនេះថា «ទឹកក្នុងស្រះនេះ គេប្រើប្រាស់សម្រាប់តែឆាន់ ឬក៏ប្រើប្រាស់សម្រាប់ងូតទឹកជាដើមផងដែរ?» គឺត្រូវសួររកទាំងទឹកឆាន់និងទឹកប្រើប្រាស់យ៉ាងនេះ។ ក្នុងទីកន្លែងខ្លះ តែងតែមានសត្វសាហាវ ឬពួកអមនុស្ស ហេតុនោះ ត្រូវសួរថា «គួរចូលទៅក្នុងពេលណា គួរចេញមកវិញក្នុងពេលណា»។

ဗဟိ ဌိတေနာတိ ဗဟိ နိက္ခမန္တဿ အဟိနော ဝါ အမနုဿဿ ဝါ မဂ္ဂံ ဒတွာ ဌိတေန နိလ္လောကေတဗ္ဗော. သစေ ဥဿဟတိ သောဓေတဗ္ဗောတိ ယဒိ သက္ကောတိ, သဗ္ဗော ဝိဟာရော သောဓေတဗ္ဗော. အသက္ကောန္တေန အတ္တနော ဝသနောကာသော ဇဂ္ဂိတဗ္ဗော. သဗ္ဗံ သောဓေတုံ သက္ကောန္တဿ ပန ဒဿိတေ ဝိဟာရသောဓနဝတ္တေ ဝိနိစ္ဆယော မဟာခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ពាក្យថា bahi ṭhitena សេចក្តីថា ត្រូវឈើចៀសផ្លូវឲ្យពស់ ឬអមនុស្សដែលកំពុងចេញមកខាងក្រៅ រួចហើយឈរមើល។ ពាក្យថា sace ussahati sodhetabbo សេចក្តីថា ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន ត្រូវបោសសម្អាតវិហារទាំងមូល។ បើមិនអាចធ្វើបានទេ ត្រូវថែទាំសម្អាតតែកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ខ្លួន។ ចំណែកឯការវិនិច្ឆ័យក្នុងវិហារសោធនវ័ត (វ័តក្នុងការសម្អាតវិហារ) ដែលបានបង្ហាញទុក សម្រាប់ភិក្ខុដែលអាចបោសសម្អាតវិហារទាំងមូលបាននោះ គប្បីដឹងតាមន័យដែលពោលហើយក្នុងមហាក្ខន្ធកៈចុះ។

အာဂန္တုကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អាគន្តុកវត្ដកថា។

အာဝါသိကဝတ္တကထာ

អាវាសិកវត្ដកថា

၃၅၉. အာဝါသိကဝတ္တေ – အာသနံ ပညပေတဗ္ဗန္တိ ဧဝမာဒိ သဗ္ဗံ ဝုဍ္ဎတရေ အာဂတေ စီဝရကမ္မံ ဝါ နဝကမ္မံ ဝါ ဌပေတွာပိ ကာတဗ္ဗံ. စေတိယင်္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇန္တေန သမ္မဇ္ဇနိံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝတ္တံ ကာတုံ အာရဘိတဗ္ဗံ. ပဏ္ဍိတော ဟိ [Pg.118] အာဂန္တုကော ‘‘သမ္မဇ္ဇာဟိ တာဝ စေတိယင်္ဂဏ’’န္တိ ဝက္ခတိ. ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တေန ပန သစေ နာတိအာတုရော ဂိလာနော ဟောတိ, ဘေသဇ္ဇံ အကတွာ ဝတ္တမေဝ ကာတဗ္ဗံ. မဟာဂိလာနဿ ပန ဘေသဇ္ဇမေဝ ကာတဗ္ဗံ. ပဏ္ဍိတော ဟိ အာဂန္တုကော ‘‘ကရောဟိ တာဝ ဘေသဇ္ဇ’’န္တိ ဝက္ခတိ. ပါနီယေန ပုစ္ဆန္တေန သစေ သကိံ အာနီတံ ပါနီယံ သဗ္ဗံ ပိဝတိ, ‘‘ပုန အာနေမီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗောယေဝ. အပိစ ဗီဇနေနပိ ဗီဇိတဗ္ဗော, ဗီဇန္တေန သကိံ ပါဒပိဋ္ဌိယံ ဗီဇိတွာ သကိံ မဇ္ဈေ သကိံ သီသေ ဗီဇိတဗ္ဗံ, ‘‘အလံ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေန တတော မန္ဒတရံ ဗီဇိတဗ္ဗံ. ပုန ‘‘အလ’’န္တိ ဝုတ္တေန တတော မန္ဒတရံ ဗီဇိတဗ္ဗံ. တတိယဝါရံ ဝုတ္တေန ဗီဇနီ ဌပေတဗ္ဗာ. ပါဒါပိဿ ဓောဝိတဗ္ဗာ, ဓောဝိတွာ သစေ အတ္တနော တေလံ အတ္ထိ, တေန မက္ခေတဗ္ဗာ. နော စေ အတ္ထိ, တဿ သန္တကေန မက္ခေတဗ္ဗာ. ဥပါဟနာပုဉ္ဆနံ ပန အတ္တနော ရုစိဝသေန ကာတဗ္ဗံ. တေနေဝ ဟေတ္ထ ‘‘သစေ ဥဿဟတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဥပါဟနာ အပုဉ္ဆန္တဿာပိ အနာပတ္တိ. ‘‘ကတ္ထ မယှံ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတေန သေနာသနံ ပညပေတဗ္ဗံ, ‘‘ဧတံ တုမှာကံ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’’တိ ဧဝံ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပပ္ဖောဋေတွာ ဟိ ပတ္ထရိတုံ ပန ဝဋ္ဋတိယေဝ.

៣៥៩. ក្នុងអាវាសិកវត្ត (វត្តីយធម៌របស់ភិក្ខុម្ចាស់វត្ត) វត្តទាំងពួងមានជាដើមថា "ត្រូវរៀបចំអាសនៈ" កាលបើព្រះថេរៈដែលមានវស្សាចាស់ជាងនិមន្តមកដល់ សូម្បីតែការងារធ្វើចីវរ ឬការងារសំណង់ថ្មី (នវកម្ម) ក៏ត្រូវផ្អាកទុកសិន ហើយត្រូវធ្វើវត្តនោះ។ ភិក្ខុកាលកំពុងបោសសម្អាតលានចេតិយ ត្រូវដាក់អំបោសចុះ ហើយចាប់ផ្តើមធ្វើវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈនោះ។ ព្រោះថា ព្រះអាគន្តុកៈដែលមានប្រាជ្ញា នឹងពោលថា "ចូរលោកបោសសម្អាតលានចេតិយសិនចុះ"។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុកាលកំពុងធ្វើថ្នាំដល់ភិក្ខុឈឺ ប្រសិនបើភិក្ខុឈឺនោះមិនមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរទេ មិនបាច់ធ្វើថ្នាំឡើយ ត្រូវធ្វើវត្តតែម្យ៉ាង។ ប៉ុន្តែ បើជាភិក្ខុមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ត្រូវធ្វើថ្នាំជូនលោកតែម្យ៉ាង។ ព្រោះថា ព្រះអាគន្តុកៈដែលមានប្រាជ្ញា នឹងពោលថា "ចូរលោកធ្វើថ្នាំសិនចុះ"។ កាលបើភិក្ខុម្ចាស់វត្តសួររកទឹកឆាន់ ប្រសិនបើព្រះអាគន្តុកៈឆាន់ទឹកដែលនាំមកម្តងនោះអស់ទាំងស្រុង ភិក្ខុម្ចាស់វត្តត្រូវសួរដដែលថា "តើខ្ញុំព្រះករុណានាំមកម្តងទៀតឬ?"។ ម្យ៉ាងទៀត ត្រូវបក់ផ្លិតថ្វាយលោកផង ភិក្ខុកាលកំពុងបក់ផ្លិត ត្រូវបក់ត្រង់ខ្នងជើងម្តង ត្រង់កណ្តាលខ្លួនម្តង ត្រង់ក្បាលម្តង កាលបើលោកពោលថា "ល្មមហើយ" ត្រូវបក់ថ្នមៗជាងនោះទៅទៀត។ កាលបើលោកពោលម្តងទៀតថា "ល្មមហើយ" ត្រូវបក់ថ្នមៗជាងនោះទៅទៀត។ កាលបើលោកពោលជាគម្រប់បីដង ត្រូវដាក់ផ្លិតចុះ។ សូម្បីតែជើងទាំងពីររបស់លោក ក៏ត្រូវលាងជម្រះដែរ លាងរួចហើយ ប្រសិនបើមានប្រេងរបស់ខ្លួន ត្រូវលាបប្រេងនោះជូនលោក។ បើគ្មានប្រេងរបស់ខ្លួនទេ ត្រូវលាបដោយប្រេងជារបស់លោក (ព្រះអាគន្តុកៈ) នោះឯង។ ចំណែកឯការជូតស្បែកជើង ត្រូវធ្វើទៅតាមការស្ម័គ្រចិត្តរបស់ខ្លួន។ ព្រោះហេតុនោះឯង ក្នុងអធិការនេះ ព្រះមានព្រះភាគទើបត្រាស់ថា "ប្រសិនបើមានសេចក្តីឧស្សាហ៍"។ ហេតុនោះ សូម្បីតែភិក្ខុមិនបានជូតស្បែកជើង ក៏មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ សេចក្តីថា កាលបើព្រះអាគន្តុកៈសួរថា "តើសេនាសនៈរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាដល់ (បាន) ត្រង់ណា?" ភិក្ខុម្ចាស់វត្តត្រូវរៀបចំសេនាសនៈថ្វាយ ហើយត្រូវប្រាប់យ៉ាងនេះថា "សេនាសនៈនេះ ដល់ (បាន) ដល់លោកម្ចាស់ហើយ"។ ម្យ៉ាងទៀត ការរលាស់ (កម្រាល) ហើយក្រាលសេនាសនៈនោះ គឺគួរធ្វើពិតប្រាកដណាស់។

နဝကဿ ဝတ္တေ – ပါနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဧတံ ပါနီယံ ဂဟေတွာ ပိဝါဟီ’’တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ပရိဘောဇနီယေပိ ဧသေဝ နယော. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ. မဟာအာဝါသေပိ အတ္တနော သန္တိကံ သမ္ပတ္တဿ အာဂန္တုကဿ ဝတ္တံ အကာတုံ န လဘတိ.

ក្នុងវត្តរបស់ភិក្ខុខ្ចី (នវកភិក្ខុ) ពាក្យថា "ត្រូវប្រាប់ទឹកឆាន់" គឺត្រូវប្រាប់ថា "នេះជាទឹកឆាន់ ចូរលោកយកទៅឆាន់ចុះ"។ សូម្បីតែក្នុងទឹកប្រើប្រាស់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ គឺដូចគ្នានឹងសេចក្តីមុន (ក្នុងអាគន្តុកវត្ត) នោះឯង។ សូម្បីតែក្នុងអាវាសធំ (វត្តធំ) ភិក្ខុក៏មិនគួរមិនធ្វើវត្តចំពោះព្រះអាគន្តុកៈដែលមកដល់សំណាក់របស់ខ្លួនឡើយ។

အာဝါသိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អាវាសិកវត្តកថា។

ဂမိကဝတ္တကထာ

គមិកវត្តកថា

၃၆၀. ဂမိကဝတ္တေသု ဒါရုဘဏ္ဍန္တိ သေနာသနက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တံ မဉ္စပီဌာဒိ. မတ္တိကာဘဏ္ဍမ္ပိ ရဇနဘာဇနာဒိ သဗ္ဗံ တတ္ထ ဝုတ္တပ္ပဘေဒမေဝ. တံ သဗ္ဗံ အဂ္ဂိသာလာယ ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ပဋိသာမေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. အနောဝဿကေ ပဗ္ဘာရေပိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သေနာသနံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ယံ ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ ဝါ ပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဝါ ကတသေနာသနံ, ယတ္ထ ဥပစိကာ နာရောဟန္တိ, တံ အနာပုစ္ဆန္တဿာပိ အနာပတ္တိ. စတူသု ပါသာဏကေသူတိအာဒိ ဥပစိကာနံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေ ပဏ္ဏသာလာဒိသေနာသနေ ကတ္တဗ္ဗာကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အပ္ပေဝ နာမ အင်္ဂါနိပိ သေသေယျုန္တိ အယံ အဇ္ဈောကာသေ ဌပိတမှိ အာနိသံသော. ဩဝဿကဂေဟေ ပန တိဏေသု စ မတ္တိကာပိဏ္ဍေသု စ ဥပရိ ပတန္တေသု မဉ္စပီဌာနံ အင်္ဂါနိပိ ဝိနဿန္တိ.

៣៦០. ក្នុងគមិកវត្តទាំងឡាយ (វត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកនឹងទៅ) ពាក្យថា "គ្រឿងឈើ" គឺគ្រែ និងតាំងជាដើម ដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈ។ សូម្បីតែ "គ្រឿងដី" មានឆ្នាំងជ្រលក់ពណ៌ជាដើមទាំងអស់ ក៏មានប្រភេទដូចដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងសេនាសនក្ខន្ធកៈនោះឯង។ ភិក្ខុត្រូវទុកដាក់គ្រឿងប្រើប្រាស់ទាំងអស់នោះ ក្នុងរោងភ្លើងក្តី ក្នុងកន្លែងមានការការពារណាមួយក្តី ហើយសឹមទៅ។ សូម្បីតែការទុកដាក់ក្នុងល្អាងភ្នំដែលទឹកភ្លៀងមិនលេច ក៏គួរធ្វើដែរ។ ក្នុងពាក្យថា "ត្រូវលាសេនាសនៈ" នេះ សេនាសនៈណាដែលធ្វើនៅលើខ្នងថ្ម ឬនៅលើសសរថ្ម ដែលកណ្តៀរមិនអាចឡើងបាន សូម្បីតែភិក្ខុមិនបានលាសេនាសនៈនោះ ក៏មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ។ ពាក្យមានជាដើមថា "លើថ្មបួនដុំ" ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុក ដើម្បីបង្ហាញអំពីរបៀបដែលត្រូវធ្វើចំពោះសេនាសនៈ មានសាលាប្រក់ស្លឹកជាដើម ដែលជាកន្លែងកើតឡើងនៃកណ្តៀរទាំងឡាយ។ ពាក្យថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឱ្យសូម្បីតែអង្គ (ជើងគ្រែជាដើម) នៅសល់ខ្លះ" នេះ គឺជាអានិសង្សក្នុងការទុកដាក់ (គ្រែតាំង) ក្នុងទីវាល។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងកុដិដែលទឹកភ្លៀងលេច កាលបើស្មៅក្តី ដុំដីក្តី ធ្លាក់ចុះមកពីខាងលើ សូម្បីតែអង្គ (ជើងគ្រែជាដើម) នៃគ្រែ និងតាំងទាំងឡាយ ក៏រមែងវិនាសទៅដែរ។

ဂမိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ គមិកវត្តកថា។

အနုမောဒနဝတ္တကထာ

អនុមោទនាវត្តកថា

၃၆၂. အနုမောဒနဝတ္ထုသ္မိံ [Pg.119] ဣဒ္ဓံ အဟောသီတိ သမ္ပန္နံ အဟောသိ. စတူဟိ ပဉ္စဟီတိ သံဃတ္ထေရေန အနုမောဒနတ္ထာယ နိသိန္နေ ဟေဋ္ဌာ ပဋိပါဋိယာ စတူဟိ နိသီဒိတဗ္ဗံ. အနုထေရေ နိသိန္နေ မဟာထေရေန စ ဟေဋ္ဌာ စ တီဟိ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ပဉ္စမေ နိသိန္နေ ဥပရိ စတူဟိ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သံဃတ္ထေရေန ဟေဋ္ဌာ ဒဟရဘိက္ခုသ္မိံ အဇ္ဈိဋ္ဌေပိ သံဃတ္ထေရတော ပဋ္ဌာယ စတူဟိ နိသီဒိတဗ္ဗမေဝ. သစေ ပန အနုမောဒကော ဘိက္ခု ‘‘ဂစ္ဆထ ဘန္တေ, အာဂမေတဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဝဒတိ, ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာထေရေန ‘‘ဂစ္ဆာမ အာဝုသော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝဒတိ, ဧဝမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဗဟိဂါမေ အာဂမေဿာမာ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာပိ ဗဟိဂါမံ ဂန္တွာ အတ္တနော နိဿိတကေ ‘‘တုမှေ တဿ အာဂမနံ အာဂမေထာ’’တိ ဝတွာပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သစေ ပန မနုဿာ အတ္တနော ရုစိကေန ဧကေန အနုမောဒနံ ကာရေန္တိ, နေဝ တဿ အနုမောဒတော အာပတ္တိ, န မဟာထေရဿ ဘာရော ဟောတိ. ဥပနိသိန္နကထာယမေဝ ဟိ မနုဿေသု ကထာပေန္တေသု မဟာထေရော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော, မဟာထေရေန စ အနုမောဒနာယ အဇ္ဈိဋ္ဌောဝ အာဂမေတဗ္ဗောတိ ဣဒမေတ္ထ လက္ခဏံ. ဝစ္စိတောတိ သဉ္ဇာတဝစ္စော; ဝစ္စပီဠိတောတိ အဓိပ္ပာယော.

៣៦២. ក្នុងរឿងអនុមោទនាវត្ត ពាក្យថា "សម្រេចហើយ" គឺបានបរិបូណ៌ហើយ។ ពាក្យថា "ដោយភិក្ខុ ៤-៥ រូប" គឺកាលបើព្រះសង្ឃត្ថេរៈ (ព្រះថេរៈចាស់វស្សាជាងគេក្នុងសង្ឃ) គង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុបន្ទាប់ចុះមកតាមលំដាប់ ៤ រូប ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ កាលបើព្រះអនុថេរៈគង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ព្រះមហាថេរៈផង ភិក្ខុបន្ទាប់ចុះមក ៣ រូបផង ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ កាលបើភិក្ខុទី ៥ គង់នៅដើម្បីធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុខាងលើ ៤ រូប ត្រូវគង់នៅជាមួយ។ សូម្បីតែព្រះសង្ឃត្ថេរៈបានបង្គាប់ភិក្ខុខ្ចីខាងក្រោម (ឱ្យធ្វើអនុមោទនា) ក៏ដោយ ភិក្ខុ ៤ រូបរាប់ចាប់ពីព្រះសង្ឃត្ថេរៈទៅ ត្រូវតែគង់នៅជាមួយដដែល។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកធ្វើអនុមោទនាពោលថា "សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយនិមន្តទៅចុះ កិច្ចដែលត្រូវរង់ចាំមិនមានទេ" ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងនិមន្តទៅ ក៏គួរ។ កាលបើព្រះមហាថេរៈពោលថា "ម្នាលអាវុសោ យើងទាំងឡាយទៅហើយ" ហើយភិក្ខុនោះពោលថា "សូមនិមន្តទៅចុះ" ទោះបីយ៉ាងនេះ ក៏គួរនិមន្តទៅបាន។ សូម្បីតែភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើក្នុងចិត្តថា "យើងនឹងរង់ចាំនៅខាងក្រៅភូមិ" ហើយនិមន្តទៅខាងក្រៅភូមិ រួចប្រាប់សិស្សរបស់ខ្លួនថា "អ្នកទាំងឡាយចូររង់ចាំការមកដល់របស់ភិក្ខុនោះចុះ" ហើយនិមន្តទៅ ក៏គួរពិតប្រាកដណាស់។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយ ញ៉ាំងភិក្ខុមួយរូបដែលខ្លួនពេញចិត្ត ឱ្យធ្វើអនុមោទនា ភិក្ខុអ្នកធ្វើអនុមោទនានោះ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាភារៈរបស់ព្រះមហាថេរៈដែរ។ ព្រោះថា កាលបើមនុស្សទាំងឡាយ ញ៉ាំងភិក្ខុឱ្យសម្តែងធម៌ក្នុងឧបនិសិន្នកថា (ការសន្ទនាធម៌ក្នុងទីដែលអង្គុយជិត) ភិក្ខុត្រូវលាព្រះមហាថេរៈសិន ហើយព្រះមហាថេរៈ ក៏ត្រូវរង់ចាំតែភិក្ខុដែលគេបានអារាធនាដើម្បីធ្វើអនុមោទនានោះប៉ុណ្ណោះ នេះជាលក្ខណៈក្នុងអនុមោទនាវត្តនេះ។ ពាក្យថា "ព្រោះឈឺលាមក" គឺមានលាមកកើតឡើងហើយ សេចក្តីអធិប្បាយថា "ត្រូវលាមកបៀតបៀនហើយ"។

အနုမောဒနဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អនុមោទនាវត្តកថា។

ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာ

ភត្តគ្គវត្តកថា

၃၆၄. ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တေ ‘‘အန္တောဂါမော ဝါ ဟောတု ဝိဟာရော ဝါ, မနုဿာနံ ပရိဝေသနဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တေန စီဝရံ ပါရုပိတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓနမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. န ထေရေ ဘိက္ခူ အနုပခဇ္ဇာတိ ထေရေ ဘိက္ခူ အတိအလ္လီယိတွာ န နိသီဒိတဗ္ဗံ. သစေ မဟာထေရဿ နိသိန္နာသနေန သမကံ အာသနံ ဟောတိ, ဗဟူသု အာသနေသု သတိ ဧကံ ဒွေ အာသနာနိ ဌပေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ ပညတ္တာသနေသု အနိသီဒိတွာ မဟာထေရေန နိသီဒါတိ ဝုတ္တေန နိသီဒိတဗ္ဗံ. နော စေ မဟာထေရော ဝဒတိ, ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, အာသနံ ဥစ္စ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘နိသီဒါ’’တိ ဝုတ္တေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဧဝံ အာပုစ္ဆိတေပိ န ဝဒတိ, နိသီဒန္တဿ အနာပတ္တိ; မဟာထေရဿေဝ အာပတ္တိ. နဝကော ဟိ ဧဝရူပေ အာသနေ အနာပုစ္ဆာ နိသီဒန္တော အာပဇ္ဇတိ, ထေရော အာပုစ္ဆိတေ အနနုဇာနန္တော. န သံဃာဋိံ ဩတ္ထရိတွာတိ န သံဃာဋိံ အဝတ္ထရိတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

៣៦៤. ក្នុងភត្តគ្គវត្ត (វត្តក្នុងរោងភត្ត) មានពោលទុកក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយថា "ទោះជាក្នុងភូមិក្តី ក្នុងវត្តក្តី ភិក្ខុកាលនឹងទៅកាន់កន្លែងដែលមនុស្សទាំងឡាយរៀបចំអាហារ ត្រូវគ្រងចីវរ ហើយចងវត្ថពន្ធចង្កេះជានិច្ច ទើបគួរ"។ ពាក្យថា "មិនត្រូវអង្គុយបៀតភិក្ខុជាថេរៈ" គឺមិនត្រូវអង្គុយជិតស្និទ្ធ ឬប៉ះពាល់ព្រះថេរៈទាំងឡាយខ្លាំងពេកឡើយ។ ប្រសិនបើអាសនៈស្មើគ្នានឹងអាសនៈដែលព្រះមហាថេរៈគង់ កាលបើមានអាសនៈច្រើន ត្រូវទុកចន្លោះអាសនៈមួយ ឬពីរ ហើយសឹមអង្គុយ។ ភិក្ខុមិនត្រូវអង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកដោយរាប់ចំនួនភិក្ខុឡើយ លុះត្រាតែព្រះមហាថេរៈពោលថា "ចូរអង្គុយចុះ" ទើបត្រូវអង្គុយ។ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈមិនមានថេរដីកាទេ ភិក្ខុនោះត្រូវទូលថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ អាសនៈនេះខ្ពស់ណាស់"។ កាលបើលោកពោលថា "ចូរអង្គុយចុះ" ទើបត្រូវអង្គុយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើភិក្ខុបានសួរយ៉ាងនេះហើយ លោកនៅតែមិនមានថេរដីកាទៀត ភិក្ខុអ្នកអង្គុយនោះមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ត្រូវអាបត្តិតែព្រះមហាថេរៈប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះថា ភិក្ខុខ្ចីកាលអង្គុយលើអាសនៈមានសភាពយ៉ាងនោះដោយមិនបានសួរ រមែងត្រូវអាបត្តិ ចំណែកព្រះថេរៈកាលភិក្ខុសួរហើយ មិនអនុញ្ញាត ក៏រមែងត្រូវអាបត្តិដែរ។ ពាក្យថា "មិនត្រូវក្រាលសង្ឃាដិអង្គុយ" គឺមិនត្រូវក្រាលសង្ឃាដិទ្រាប់អង្គុយឡើយ។

ဥဘောဟိ [Pg.120] ဟတ္ထေဟီတိ ပတ္တဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒက္ခိဏောဒကံ ပန ပုရတော အာဓာရကေ ပတ္တံ ဌပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. သာဓုကန္တိ ဥဒကသဒ္ဒံ အကရောန္တေန.

ពាក្យថា "ដោយដៃទាំងពីរ" គឺព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទឹកលាងသបិត។ ចំណែកឯទឹកទក្ខិណោទក (ទឹកប្រគេន) ត្រូវដាក់သបិតលើជើងទ្រខាងមុខ ហើយសឹមទទួលយក។ ពាក្យថា "ដោយប្រពៃ" គឺដោយមិនធ្វើឱ្យមានសូរទឹកឡើយ។

သူပဿ ဩကာသောတိ ယထာ သူပဿ ဩကာသော ဟောတိ; ဧဝံ မတ္တာယ ဩဒနော ဂဏှိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. သမကံ သမ္ပာဒေဟီတိ ဣဒံ န ကေဝလံ သပ္ပိအာဒီသုယေဝ ဩဒနေပိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သပ္ပိအာဒီသု ပန ယံ အပ္ပံ ဟောတိ ဧကဿ ဝါ ဒွိန္နံ ဝါ အနုရူပကံ, တံ သဗ္ဗေသံ သမကံ သမ္ပာဒေဟီတိ ဝုတ္တေ မနုဿာနံ ဝိဟသာ ဟောတိ, တသ္မာ တာဒိသံ သကိံ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ ဂဟေတွာ သေသံ န ဂဟေတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា "ឱកាសនៃស៊ុប (ទឹកសម្ល)" សេចក្តីថា ត្រូវទទួលយកភត្តដោយប្រមាណល្មម ដើម្បីឱ្យមានកន្លែងសម្រាប់ដាក់ទឹកសម្ល។ ពាក្យថា "ចូរចាត់ចែងឱ្យស្មើគ្នា" នេះ មិនមែនពោលចំពោះតែទឹកដោះថ្លាជាដើមប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែក្នុងភត្ត ក៏ត្រូវពោលដែរ។ ចំណែកឯក្នុងទឹកដោះថ្លាជាដើម របស់ណាដែលមានតិច ល្មមតែសម្រាប់ភិក្ខុមួយរូប ឬពីររូប កាលបើពោលថា "ចូរចាត់ចែងរបស់នោះឱ្យស្មើគ្នាដល់ភិក្ខុទាំងអស់" រមែងនាំឱ្យមានសេចក្តីលំបាកដល់មនុស្សទាំងឡាយ ហេតុនោះ ភិក្ខុទទួលយករបស់បែបនោះម្តង ឬពីរដងហើយ មិនគួរទទួលយករបស់ដែលនៅសល់ទៀតឡើយ។

န တာဝ ထေရေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ယံ ပရိစ္ဆိန္နဘိက္ခုကံ ဘတ္တဂ္ဂံ, ယတ္ထ မနုဿာ သဗ္ဗေသံ ပါပေတွာ ဒါတုကာမာ ဟောန္တိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယံ ပန မဟာဘတ္တဂ္ဂံ ဟောတိ, ယတ္ထ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ ဘုဉ္ဇန္တိ, ဧကသ္မိံ ပဒေသေ ဥဒကံ ဒိယျတိ, တတ္ထ ယထာသုခံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

ពាក្យថា "ព្រះថេរៈមិនត្រូវឆាន់មុនឡើយ" នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយករោងភត្តដែលមានកំណត់ចំនួនភិក្ខុ ដែលក្នុងរោងភត្តនោះ មនុស្សទាំងឡាយចង់ប្រគេនឱ្យសព្វគ្រប់ដល់ភិក្ខុគ្រប់រូបសិន ទើបប្រគេន។ ប៉ុន្តែ ក្នុងរោងភត្តធំណាមួយ ដែលក្នុងទីកន្លែងមួយ ភិក្ខុទាំងឡាយកំពុងឆាន់ ក្នុងទីកន្លែងមួយទៀត គេកំពុងប្រគេនទឹក ក្នុងរោងភត្តនោះ ភិក្ខុអាចឆាន់បានតាមសប្បាយ។

န တာဝ ဥဒကန္တိ ဣဒံ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အန္တရာ ပိပါသိတေန ပန ဂလေ ဝိလဂ္ဂါမိသေန ဝါ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဟတ္ထာ န ဓောဝိတဗ္ဗာ. သစေ မနုဿာ ‘‘ဓောဝထ ဘန္တေ ပတ္တဉ္စ ဟတ္ထေ စာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဘိက္ခူ ဝါ ‘‘တုမှေ ဥဒကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဝဋ္ဋတိ.

ពាក្យថា "មិនត្រូវទទួលទឹកសិន" នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទឹកលាងដៃ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងចន្លោះពេលឆាន់ ភិក្ខុដែលស្រេកទឹកខ្លាំង ឬមានអាហារស្លាក់នៅក ឆាន់ទឹកហើយ ក៏អាចលាងដៃបាន។ ប្រសិនបើមនុស្សទាំងឡាយពោលថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលាងសបិត និងលាងដៃចុះ" ឬភិក្ខុទាំងឡាយពោលថា "សូមលោកទាំងឡាយទទួលយកទឹកចុះ" យ៉ាងនេះ ក៏គួរធ្វើបាន។

နိဝတ္တန္တေနာတိ ဘတ္တဂ္ဂတော ဥဋ္ဌာယ နိဝတ္တန္တေန သံဃေန ဧဝံ နိဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ကထံ? ‘‘နဝကေဟီ’’တိ သဗ္ဗံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သမ္ဗာဓေသု ဟိ ဃရေသု မဟာထေရာနံ နိက္ခမနောကာသော န ဟောတိ, တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ နိဝတ္တန္တေဟိ ပန နဝကေဟိ ဂေဟဒွါရေ ဌတွာ ထေရေသု နိက္ခန္တေသု ပဋိပါဋိယာ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ပန မဟာထေရာ ဓုရေ နိသိန္နာ ဟောန္တိ, နဝကာ အန္တောဂေဟေ, ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ပဋိပါဋိယာ ဧဝ နိက္ခမိတဗ္ဗံ. ကာယေန ကာယံ အဃဋ္ဋေန္တေန ယထာ အန္တရေန မနုဿာ ဂန္တုံ သက္ကောန္တိ, ဧဝံ ဝိရဠာယ ပဋိပါဋိယာ ဂန္တဗ္ဗံ.

ពាក្យថា "កាលត្រឡប់ទៅវិញ" ទ្រង់បង្ហាញថា ព្រះសង្ឃកាលក្រោកឡើងត្រឡប់ទៅវិញពីរោងភត្ត ត្រូវត្រឡប់ទៅវិញយ៉ាងនេះ។ ត្រឡប់ទៅវិញដូចម្តេច? គប្បីជ្រាបសេចក្តីទាំងពួងដោយពាក្យថា "ដោយភិក្ខុខ្ចីទាំងឡាយ" ជាដើម។ ព្រោះថា ក្នុងផ្ទះទាំងឡាយដែលចង្អៀត ព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយមិនមានឱកាសនឹងនិមន្តចេញទៅបានឡើយ ហេតុនោះ ព្រះមានព្រះភាគទើបត្រាស់យ៉ាងនេះ។ ម្យ៉ាងទៀត ភិក្ខុខ្ចីកាលត្រឡប់ទៅវិញយ៉ាងនេះ ត្រូវឈរនៅជិតទ្វារផ្ទះ កាលបើព្រះថេរៈទាំងឡាយនិមន្តចេញទៅអស់ហើយ ត្រូវនិមន្តទៅតាមលំដាប់។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយគង់នៅជិតទ្វារផ្ទះ ភិក្ខុខ្ចីទាំងឡាយគង់នៅខាងក្នុងផ្ទះ ត្រូវនិមន្តចេញទៅតាមលំដាប់ ចាប់តាំងពីអាសនៈរបស់ព្រះថេរៈទៅ។ ភិក្ខុមិនត្រូវឱ្យកាយប៉ះពាល់កាយឡើយ ហើយត្រូវនិមន្តទៅតាមជួរដ៏ចំហ ដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងឡាយអាចដើរកាត់តាមចន្លោះបាន។

ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ ភត្តគ្គវត្តកថា។

ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာ

បិណ្ឌចារិកវត្តកថា

၃၆၆. ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တေ – ကမ္မံ ဝါ နိက္ခိပတီတိ ကပ္ပာသံ ဝါ သုပ္ပံ ဝါ မုသလံ ဝါ ယံ ဂဟေတွာ ကမ္မံ ကရောန္တိ, ဌိတာ ဝါ နိသိန္နာ ဝါ ဟောန္တိ, တံ နိက္ခိပတိ[Pg.121]. န စ ဘိက္ခာဒါယိကာယာတိ ဣတ္ထီ ဝါ ဟောတု ပုရိသော ဝါ, ဘိက္ခာဒါနသမယေ မုခံ န ဥလ္လောကေတဗ္ဗံ.

៣៦៦. ក្នុងបិណ្ឌចារិកវត្ត ពាក្យថា "ឬដាក់ចុះនូវការងារ" គឺរបស់ណាមានសំឡីក្តី កញ្ជើក្តី អង្រែក្តី ដែលគេកាន់យកហើយធ្វើការងារ ឈរក្តី អង្គុយក្តី គេរមែងដាក់ចុះនូវរបស់នោះ។ ពាក្យថា "មិនត្រូវមើលមុខឧបាសិកាអ្នកប្រគេនចង្ហាន់" គឺទោះជាស្រ្តីក្តី បុរសក្តី ក្នុងខណៈដែលគេកំពុងប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាត មិនត្រូវងើបមើលមុខឡើយ។

ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ បិណ្ឌចារិកវត្តកថា។

အာရညိကဝတ္တကထာ

អារញ្ញិកវត្តកថា

၃၆၈. အာရညိကဝတ္တေ – သေနာသနာ ဩတရိတဗ္ဗန္တိ ဝသနဋ္ဌာနတော နိက္ခမိတဗ္ဗံ.

៣៦៨. ក្នុងអារញ្ញិកវត្ត ពាក្យថា "ត្រូវចុះចាកសេនាសនៈ" គឺត្រូវនិមន្តចេញចាកទីលំនៅ។

ပတ္တံ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာတိ ဧတ္ထ သစေ ဗဟိဂါမေ ဥဒကံ နတ္ထိ, အန္တောဂါမေယေဝ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ အထ ဗဟိဂါမေ အတ္ထိ, ဗဟိဂါမေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပတ္တော ဓောဝိတွာ ဝေါဒကော ကတွာ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတဗ္ဗော.

ក្នុងពាក្យថា "ដាក់សបិតក្នុងថង់សបិត" នេះ ប្រសិនបើនៅខាងក្រៅភូមិគ្មានទឹកទេ ត្រូវធ្វើភត្តកិច្ចក្នុងភូមិសិន។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើនៅខាងក្រៅភូមិមានទឹក ត្រូវធ្វើភត្តកិច្ចនៅខាងក្រៅភូមិ រួចលាងសបិត ធ្វើឱ្យអស់ទឹក ហើយសឹមដាក់ក្នុងថង់សបិត។

ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗန္တိ သစေ ဘာဇနာနိ နပ္ပဟောန္တိ, ပါနီယမေဝ ပရိဘောဇနီယမ္ပိ ကတွာ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. ဘာဇနံ အလဘန္တေန ဝေဠုနာဠိကာယပိ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. တမ္ပိ အလဘန္တဿ ယထာ သမီပေ ဥဒကအာဝါဋော ဟောတိ, ဧဝံ ကာတဗ္ဗံ. အရဏိသဟိတေ သတိ အဂ္ဂိံ အကာတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ယထာ စ အာရညိကဿ, ဧဝံ ကန္တာရပ္ပဋိပန္နဿာပိ အရဏိသဟိတံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဂဏဝါသိနော ပန တေန ဝိနာပိ ဝဋ္ဋတိ. နက္ခတ္တာနေဝ နက္ခတ္တပဒါနိ.

ពាក្យថា "ត្រូវតម្កល់ទឹកប្រើប្រាស់ទុក" គឺប្រសិនបើភាជន៍ទាំងឡាយមិនគ្រាន់ទេ ត្រូវយកទឹកឆាន់នោះឯង ធ្វើជាទឹកប្រើប្រាស់ផង ហើយតម្កល់ទុក។ ភិក្ខុកាលមិនបានភាជន៍ ត្រូវតម្កល់ទុកដោយបំពង់ឫស្សីក៏បាន។ សូម្បីតែបំពង់ឫស្សីនោះ ក៏មិនបានទៀត ត្រូវធ្វើដោយវិធីណាឱ្យមានអណ្តូងទឹកនៅជិតៗនោះ។ កាលបើមានឈើខាត់ភ្លើង ទោះបីមិនបង្កាត់ភ្លើង ក៏គួរ។ ម្យ៉ាងទៀត ឈើខាត់ភ្លើងនោះ គួរតែមានសម្រាប់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ យ៉ាងណាមិញ សូម្បីតែភិក្ខុអ្នកដើរផ្លូវឆ្ងាយ ក៏គួរតែមានឈើខាត់ភ្លើងនោះ យ៉ាងនោះដែរ។ ប៉ុន្តែ ចំពោះភិក្ខុអ្នកនៅជាក្រុម ទោះបីគ្មានឈើខាត់ភ្លើងនោះ ក៏គួរ។ ពួកផ្កាយនោះឯង ហៅថា នក្ខត្តបទ។

အာရညိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចប់ អារញ្ញិកវត្តកថា។

သေနာသနဝတ္တကထာ

សេនាសនវត្តកថា

၃၆၉. သေနာသနဝတ္တေ – ဒွါရံ နာမ ယသ္မာ မဟာဝဠဉ္ဇံ, တသ္မာ တတ္ထ အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထိ, သေသာနိ ပန ဥဒ္ဒေသဒါနာဒီနိ အာပုစ္ဆိတွာဝ ကာတဗ္ဗာနိ. ဒေဝသိကမ္ပိ အာပုစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အထာပိ ‘‘ဘန္တေ အာပုစ္ဆိတမေဝ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေ ဝုဍ္ဎတရော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆတိ, သယမေဝ ဝါ ‘‘တွံ ယထာသုခံ ဝိဟရာဟီ’’တိ ဝဒတိ; ဧဝမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. သဘာဂဿ ဝိဿာသေနာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ယေန ဝုဍ္ဎော တေန ပရိဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ ဝုဍ္ဎာဘိမုခေန ပရိဝတ္တိတဗ္ဗံ. ဘောဇနသာလာဒီသုပိ ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

៣៦៩. ក្នុងសេនាសនវត្ត មានសេចក្តីអធិប្បាយដូច្នេះថា ឈ្មោះថាទ្វារធំ ព្រោះជាទីដែលមនុស្សជាច្រើនប្រើប្រាស់ ហេតុនោះ កិច្ចដែលត្រូវសុំអនុញ្ញាត (ក្នុងការបើកបិទ) ក្នុងទ្វារនោះ មិនមានឡើយ។ ចំណែកឯកិច្ចការដែលសេសសល់ មានការប្រគេនឧទ្ទេសភត្តជាដើម ត្រូវសុំអនុញ្ញាតសិនទើបធ្វើបាន។ ទោះបីសុំអនុញ្ញាតរាល់ថ្ងៃក៏គួរ។ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើភិក្ខុពោលថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណាសុំអនុញ្ញាតរួចហើយ» ភិក្ខុដែលមានវស្សាចាស់ជាង ទទួលថា «សាធុ (ប្រពៃហើយ)» ឬក៏លោកពោលដោយខ្លួនឯងថា «លោកចូរនៅតាមសប្បាយចុះ» យ៉ាងនេះក៏គួរ។ សូម្បីដោយសារភាពស្និទ្ធស្នាលនឹងភិក្ខុដែលមានភាគស្មើគ្នា ក៏គួរដូចគ្នា។ ពាក្យថា Yena vuḍḍho tena parivattitabban គឺត្រូវបែរមុខទៅរកព្រះថេរៈដែលមានវស្សាចាស់ជាង។ សូម្បីក្នុងរោងភត្តជាដើម ក៏ត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះដូចគ្នា។

သေနာသနဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សេនាសនវត្តកថា ចប់។

ဇန္တာဃရဝတ္တာဒိကထာ

ជន្តាឃរវត្តាទិកថា

၃၇၁. ဇန္တာဃရဝတ္တေ – ပရိဘဏ္ဍန္တိ ဗဟိဇဂတိ.

៣៧១. ក្នុងជន្តាឃរវត្ត ពាក្យថា paribhaṇḍa សេចក្តីថា ខឿនដីខាងក្រៅជន្តាឃរៈ។

၃၇၃. အာစမနဝတ္ထုသ္မိံ [Pg.122] – သတိ ဥဒကေတိ ဧတ္ထ သစေ ဥဒကံ အတ္ထိ, ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနံ ပန နတ္ထိ, ဘာဇနေန နီဟရိတွာ အာစမိတဗ္ဗံ. ဘာဇနေ အသတိ ပတ္တေန နီဟရိတဗ္ဗံ. ပတ္တေပိ အသတိ အသန္တံ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဣဒံ အတိဝိဝဋံ ပုရတော အညံ ဥဒကံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဂတဿ ဥဒကံ အလဘန္တဿေဝ ဘိက္ခာစာရဝေလာ ဟောတိ, ကဋ္ဌေန ဝါ ကေနစိ ဝါ ပုဉ္ဆိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ, ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ အနုမောဒနမ္ပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. အာဂတပဋိပါဋိယာတိ ဝစ္စကုဋိယံ ပဿာဝဋ္ဌာနေ နှာနတိတ္ထေတိ တီသုပိ အာဂတပဋိပါဋိယေဝ ပမာဏံ.

៣៧៣. ក្នុងអាចមនវត្ថុ ពាក្យថា sati udake នេះ សេចក្តីថា បើមានទឹក ប៉ុន្តែទីកំបាំងមិនមាន ត្រូវដងទឹកដោយភាជន៍យកទៅលាងជម្រះ។ កាលបើភាជន៍មិនមាន ត្រូវដងដោយបាត្រ។ កាលបើបាត្រក៏មិនមាន ឈ្មោះថាមិនមានទឹកឡើយ។ កាលបើភិក្ខុគិតថា «ទីនេះវាលពេក ខាងមុខនឹងមានទឹកឯទៀត» ហើយដើរទៅ តែមិនបានទឹកសោះ ក៏ដល់វេលាត្រេចទៅបិណ្ឌបាត ភិក្ខុនោះត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើ ឬដោយវត្ថុណាមួយ ហើយសឹមទៅ ទោះបីការឆាន់ ឬការធ្វើអនុមោទនាក៏គួរ។ ពាក្យថា āgatapaṭipāṭiyā សេចក្តីថា ក្នុងទីទាំង ៣ គឺ វច្ចកុដិ ១ ទីបន្ទោបង់ទឹកមូត្រ ១ កំពង់ទឹកសម្រាប់ងូត ១ លំដាប់នៃការមកដល់ប៉ុណ្ណោះជាប្រមាណ។

၃၇၄. ဝစ္စကုဋိဝတ္တေ – န ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒန္တေနာတိ အယံ ဝစ္စကုဋိယာပိ အဝစ္စကုဋိယာပိ သဗ္ဗတ္ထေဝ ပဋိက္ခေပေါ. န ဖရုသေန ကဋ္ဌေနာတိ ဖာလိတကဋ္ဌေန ဝါ ခရေန ဝါ ဂဏ္ဌိကေန ဝါ ကဏ္ဋကေန ဝါ သုသိရေန ဝါ ပူတိနာ ဝါ န အဝလေခိတဗ္ဗံ. အဝလေခနကဋ္ဌံ ပန အဂ္ဂဟေတွာ ပဝိဋ္ဌဿ အာပတ္တိ နတ္ထိ.

៣៧៤. ក្នុងវច្ចកុដិវត្ត ពាក្យថា na dantakaṭṭhaṃ khādantena នេះ ជាការហាមឃាត់ក្នុងទីបន្ទោបង់សព្វគ្រប់ទាំងអស់ ទោះជាក្នុងវច្ចកុដិក្តី មិនមែនវច្ចកុដិក្តី។ ពាក្យថា na pharusena kaṭṭhena សេចក្តីថា មិនត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើដែលបែកជាចម្រៀក ឬឈើគ្រើម ឬឈើមានថ្នាំង ឬឈើមានបន្លែ ឬឈើប្រហោង ឬឈើពុកឡើយ។ ចំណែកភិក្ខុដែលចូលទៅដោយមិនបានកាន់យកឈើសម្រាប់ជូតសម្អាត មិនមានអាបត្តិឡើយ។

န အာစမနသရာဝကေတိ သဗ္ဗသာဓာရဏဋ္ဌာနံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. တတြ ဟိ အညေ အညေ အာဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ဥဒကံ န သေသေတဗ္ဗံ. ယံ ပန သံဃိကေပိ ဝိဟာရေ ဧကဒေသေ နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယ ကတံ ဌာနံ ဟောတိ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ဝါ, တသ္မိံ ဝဋ္ဋတိ. ဝိရေစနံ ပိဝိတွာ ပုနပ္ပုနံ ပဝိသန္တဿာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ពាក្យថា na ācamanasarāvake នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកទីសាធារណៈទូទៅ។ ព្រោះថា ក្នុងទីនោះ មានភិក្ខុផ្សេងៗមកជាហូរហែ ហេតុនោះ មិនត្រូវទុកទឹកឲ្យសេសសល់ឡើយ។ ចំណែកទីកន្លែងណាដែលគេធ្វើទុកក្នុងចំណែកមួយនៃវិហារជារបស់សង្ឃ ដើម្បីជាទីទៅជាប្រចាំរបស់ខ្លួន ឬជាទីបុគ្គលិកៈ ក្នុងទីនោះ គួរទុកទឹកបាន។ សូម្បីភិក្ខុដែលឆាន់ថ្នាំបញ្ចុះ ហើយចូលទៅរឿយៗ ក៏គួរដូចគ្នា។

ဦဟတာတိ ဦဟဒိတာ; ဗဟိ ဝစ္စမက္ခိတာတိ အတ္ထော. ဓောဝိတဗ္ဗာတိ ဥဒကံ အာဟရိတွာ ဓောဝိတဗ္ဗာ. ဥဒကံ အတ္ထိ, ဘာဇနံ နတ္ထိ, အသန္တံ နာမ ဟောတိ. ဘာဇနံ အတ္ထိ, ဥဒကံ နတ္ထိ, ဧတမ္ပိ အသန္တံ. ဥဘယေ ပန အသတိ အသန္တမေဝ, ကဋ္ဌေန ဝါ ကေနစိ ဝါ ပုဉ္ဆိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ពាក្យថា ūhatā សេចក្តីថា ប្រឡាក់ដោយលាមក គឺប្រឡាក់លាមកខាងក្រៅបង្គន់ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា dhovitabbā សេចក្តីថា ត្រូវដងទឹកមកលាងសម្អាត។ បើមានទឹក តែគ្មានភាជន៍ ឈ្មោះថាមិនមានឡើយ។ បើមានភាជន៍ តែគ្មានទឹក នេះក៏ឈ្មោះថាមិនមានដែរ។ កាលបើវត្ថុទាំងពីរមិនមាន ឈ្មោះថាមិនមានពិតប្រាកដ ត្រូវជូតសម្អាតដោយឈើ ឬដោយវត្ថុណាមួយ ហើយសឹមទៅ។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងវត្តទាំងពួង ងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

ဇန္တာဃရဝတ္တာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ជន្តាឃរវត្តាទិកថា ចប់។

ဝတ္တက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

វគ្គវណ្ណនានៃវត្តក្ខន្ធកៈ ចប់។

၉. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကံ

៩. បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာ

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា

၃၈၃. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ [Pg.123] – (နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာတိ အရုဏုဋ္ဌိတကာလေပိ ဟိ နန္ဒိမုခါ ဝိယ ရတ္တိ ခါယတိ. တေနာဟ ‘‘နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာ’’တိ. အန္တောပူတိန္တိ အတ္တစိတ္တသန္တာနေ ကိလေသပူတိဘာဝေန အန္တောပူတိံ. အဝဿုတန္တိ ကိလေသဝဿနဝသေန အဝဿုတံ. ကသမ္ဗုကဇာတန္တိ အာကိဏ္ဏဒေါသတာယ သံကိလိဋ္ဌဇာတံ.) ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမာတိ ‘‘အပရိသုဒ္ဓါ အာနန္ဒ ပရိသာ’’တိ ဝစနံ သုတွာယေဝ ဟိ တေန ပက္ကမိတဗ္ဗံ သိယာ, ဧဝံ အပက္ကမိတွာ ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမ သော မောဃပုရိသော အာဂမေဿတိ, အစ္ဆရိယမိဒန္တိ ဒဿေတိ.

៣៨៣. ក្នុងបាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ ពាក្យថា nandimukhiyā rattiyā សេចក្តីថា សូម្បីក្នុងពេលអរុណរះ ព្រះរាត្រីក៏ប្រាកដដូចជាមានមុខគួរឲ្យរីករាយ ហេតុនោះ ព្រះសង្គីតិកាចារ្យទើបពោលថា «nandimukhiyā rattiyā»។ ពាក្យថា antopūti សេចក្តីថា មានសេចក្តីស្អុយក្នុងខាងក្នុង ព្រោះភាពជាអ្នកមានកិលេសស្អុយក្នុងសន្តានចិត្តរបស់ខ្លួន។ ពាក្យថា avassuta សេចក្តីថា ទទឹកជោកជាំដោយអំណាចនៃការបង្អុរចុះនៃកិលេស។ ពាក្យថា kasambukajāta សេចក្តីថា ជាអ្នកសៅហ្មង ព្រោះភាពជាអ្នកច្របូកច្របល់ដោយទោស។ ពាក្យថា yāva bāhāgahaṇāpi nāma សេចក្តីថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បង្ហាញថា ភិក្ខុទ្រុស្តសីលនោះ គ្រាន់តែឮព្រះបន្ទូលថា «ម្នាលអានន្ទ បរិស័ទមិនបរិសុទ្ធឡើយ» យ៉ាងនេះហើយ ក៏គួរតែចៀសចេញទៅ តែមិនព្រមចៀសចេញទៅ បែរជាបង្អង់ចាំរហូតដល់គេត្រូវចាប់ដើមដៃទៅវិញ នេះជាការគួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់។

၃၈၄. န အာယတကေနေဝ ပပါတောတိ န ပဌမမေဝ ဂမ္ဘီရော; အနုပုဗ္ဗေန ဂမ္ဘီရောတိ အတ္ထော. ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတီတိ ဝီစီနံ ဩသက္ကနကန္ဒရံ မရိယာဒဝေလံ နာတိက္ကမတိ. တီရံ ဝါဟေတီတိ တီရတော အပ္ပေတိ; ဥဿာရေတီတိ အတ္ထော. အညာပဋိဝေဓောတိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိ.

៣៨៤. ពាក្យថា na āyatakeneva papāto សេចក្តីថា មិនមែនជ្រៅតាំងពីដំបូងឡើយ គឺជ្រៅទៅតាមលំដាប់ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា ṭhitadhammo velaṃ nātivattati សេចក្តីថា មិនកន្លងហួសច្រាំងដែលជាព្រំដែន ជាទីស្រុតចុះនៃរលកទាំងឡាយ។ ពាក្យថា tīraṃ vāheti សេចក្តីថា នាំទៅជិតច្រាំង គឺកៀរឡើងទៅលើគោក នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា aññāpaṭivedho សេចក្តីថា ការសម្រេចអរហត្តផល។

၃၈၅. ဆန္နမတိဝဿတီတိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော အညံ နဝံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ ဣဒမေတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝိဝရန္တော အညံ နာပဇ္ဇတိ ဣဒမေတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

៣៨៥. ពាក្យថា channamativassatī សេចក្តីថា ភិក្ខុកាលបើត្រូវអាបត្តិហើយលាក់ទុក តែងត្រូវអាបត្តិថ្មីផ្សេងទៀត ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ សំដៅយកការត្រូវអាបត្តិថ្មីនោះ។ ពាក្យថា vivaṭaṃ nātivassatī សេចក្តីថា ភិក្ខុកាលបើត្រូវអាបត្តិហើយបើកចំហ (សម្តែងចេញ) មិនត្រូវអាបត្តិផ្សេងទៀតឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ សំដៅយកការមិនត្រូវអាបត្តិផ្សេងទៀតនោះ។

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសយាចនកថា ចប់។

ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာ

បាតិមោក្ខសវនារហកថា

၃၈၆. ဌပိတံ ဟောတိ ပါတိမောက္ခန္တိ ဧတ္ထ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ ဌပိတမ္ပိ အဋ္ဌပိတံ ဟောတိ, ခေတ္တေ ဌပိတမေဝ ပန ဌပိတံ နာမ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ သံဃော, အဇ္ဇုပေါသထော ပန္နရသော, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဥပေါသထံ ကရေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ယာဝ ရေ-ကာရံ ဘဏတိ, တာဝ ဌပေတဗ္ဗံ, ဣဒဉှိ ခေတ္တံ. ယျ-ကာရေ ပန ဝုတ္တေ ဌပေန္တေန ပစ္ဆာ ဌပိတံ နာမ ဟောတိ. ‘‘သုဏာတု မေ’’တိ အနာရဒ္ဓေယေဝ ဌပေန္တေန ပုရေ ဌပိတံ ဟောတိ.

៣៨៦. ក្នុងពាក្យថា ṭhapitaṃ hoti pātimokkhaṃ នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូច្នេះថា ទោះបីភិក្ខុឃាត់បាតិមោក្ខមុនក្តី ក្រោយក្តី ក៏មិនឈ្មោះថាឃាត់ឡើយ លុះត្រាតែឃាត់ក្នុងខេត្ត (កាលវេលាដែលត្រូវឃាត់) ទើបឈ្មោះថាឃាត់ពិតប្រាកដ។ ហេតុនោះ ក្នុងញត្តិថា «suṇātu me, bhante saṅgho, ajjuposatho pannaraso, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyyā» នេះ ភិក្ខុត្រូវឃាត់ក្នុងកាលត្រឹមតែលោកសូត្រដល់អក្សរ «រេ (re)» ព្រោះថាកាលវេលានេះជាខេត្ត (សម្រាប់ឃាត់)។ ចំណែកឯកាលបើលោកសូត្រដល់អក្សរ «យ្យ (yya)» រួចហើយ ទើបភិក្ខុឃាត់ ឈ្មោះថាឃាត់ខាងក្រោយ។ បើភិក្ខុឃាត់ក្នុងកាលដែលលោកមិនទាន់ចាប់ផ្តើមសូត្រថា «suṇātu me» ឡើយ ឈ្មោះថាឃាត់ខាងមុន។

ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာ နိဋ္ဌိတာ.

បាតិមោក្ខសវនារហកថា ចប់។

ဓမ္မိကာဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

၃၈၇. အမူလိကာယ [Pg.124] သီလဝိပတ္တိယာ ပါတိမောက္ခံ ဌပေတိ အကတာယာတိ တေန ပုဂ္ဂလေန သာ ဝိပတ္တိ ကတာ ဝါ ဟောတု အကတာ ဝါ, ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကဿ သညာအမူလိကဝသေန အမူလိကာ ဟောတိ. ကတာကတာယာတိ ကတဉ္စ အကတဉ္စ ဥဘယံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ.

៣៨៧. ពាក្យថា amūlikāya sīlavipattiyā pātimokkhaṃ ṭhapeti akatāya សេចក្តីថា វិបត្តិសីលនោះ ទោះជាបុគ្គលនោះបានធ្វើក្តី មិនបានធ្វើក្តី តែដោយអំណាចសញ្ញាដែលមិនមានមូលដ្ឋានរបស់ភិក្ខុអ្នកឃាត់បាតិមោក្ខ ឈ្មោះថាជាអមូលកៈ (មិនមានមូល)។ ពាក្យថា katākatāya ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ដោយកាន់យកទាំងពីរ គឺវិបត្តិដែលបានធ្វើហើយផង មិនទាន់បានធ្វើផង។

ဓမ္မိကံ သာမဂ္ဂိံ န ဥပေတီတိ ကမ္မံ ကောပေတုကာမတာယ သံဃဿ ကမ္မေ ကရီယမာနေ နေဝ အာဂစ္ဆတိ, န ဆန္ဒံ ဒေတိ, သမ္မုခီဘူတောဝ ပဋိက္ကောသတိ, တေန ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. ဣစ္စဿာပိ သာပတ္တိကဿေဝ ပါတိမောက္ခံ ဌပိတံ ဟောတိ. ပစ္စာဒိယတီတိ ‘‘ပုန ကာတဗ္ဗံ ကမ္မ’’န္တိ ပစ္စာဒိယတိ, တေန ဥက္ကောဋနကေန ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ. ဣစ္စဿာပိ သာပတ္တိကဿေဝ ပါတိမောက္ခံ ဌပိတံ ဟောတိ.

ពាក្យថា dhammikaṃ sāmaggiṃ na upeti សេចក្តីថា ព្រោះប្រាថ្នានឹងញ៉ាំងសង្ឃកម្មឲ្យកម្រើក (ឲ្យខូច) កាលបើសង្ឃកំពុងធ្វើសង្ឃកម្ម ខ្លួនឯងក៏មិនមក ទាំងមិនឲ្យឆន្ទៈ ដល់មកប្រឈមមុខហើយ ក៏ជំទាស់ឃាត់ឃាំង ភិក្ខុនោះត្រូវអាបត្តិទុក្កដព្រោះហេតុនោះ។ បាតិមោក្ខដែលភិក្ខុឃាត់ចំពោះភិក្ខុដែលមានអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាការឃាត់ដោយធម៌។ ពាក្យថា paccādiyati សេចក្តីថា ភិក្ខុនោះកាន់យកជាថ្មីថា «សង្ឃកម្មត្រូវធ្វើឡើងវិញ» ភិក្ខុអ្នករុះរើនោះ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះហេតុនោះ។ បាតិមោក្ខដែលភិក្ខុឃាត់ចំពោះភិក្ខុដែលមានអាបត្តិនោះ ឈ្មោះថាជាការឃាត់ដោយធម៌។

ဓမ္မိကာဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ធម្មិកាធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា ចប់។

ဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា

၃၈၈. ယေဟိ အာကာရေဟိ ယေဟိ လိင်္ဂေဟိ ယေဟိ နိမိတ္တေဟီတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂေနမဂ္ဂပဋိပါဒနာဒီသု အာကာရာဒိသညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေန ဒိဋ္ဌေန တေန သုတေန တာယ ပရိသင်္ကာယာတိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဉ္စ သုတဉ္စ ပါဠိယံ အာဂတမေဝ. သစေ ပန တေဟိ ဒိဋ္ဌသုတေဟိ ပရိသင်္ကံ ဥပ္ပာဒေယျ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တာယ ပရိသင်္ကာယာ’’တိ.

៣៨៨. ក្នុងពាក្យថា yehi ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi នេះ គប្បីដឹងសញ្ញាមានអាការៈជាដើម ក្នុងការនាំទៅកាន់ផ្លូវមិនមែនផ្លូវជាដើម។ ក្នុងពាក្យថា tena diṭṭhena tena sutena tāya parisaṅkāya នេះ ហេតុការណ៍ដែលបានឃើញ និងបានឮ តែងមកក្នុងបាលីស្រាប់ហើយ។ ប៉ុន្តែ បើភិក្ខុបង្កើតសេចក្តីសង្ស័យព្រោះហេតុការណ៍ដែលបានឃើញ និងបានឮទាំងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកសេចក្តីសង្ស័យនោះ ទើបពោលថា «tāya parisaṅkāya»។

ဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ធម្មិកបាតិមោក្ខដ្ឋបនកថា ចប់។

အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာ

អត្តាទានអង្គកថា

၃၉၈. အတ္တာဒါနံ အာဒါတုကာမေနာတိ ဧတ္ထ သာသနံ သောဓေတုကာမော ဘိက္ခု ယံ အဓိကရဏံ အတ္တနာ အာဒိယတိ, တံ အတ္တာဒါနန္တိ ဝုစ္စတိ. အကာလော ဣမံ အတ္တာဒါနံ အာဒါတုန္တိ ဧတ္ထ ရာဇဘယံ စောရဘယံ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ ဝဿာရတ္တောတိ အယံ အကာလော, ဝိပရီတော ကာလော.

៣៩៨. ក្នុងពាក្យថា attādānaṃ ādātukāmena នេះ សេចក្តីថា ភិក្ខុអ្នកប្រាថ្នានឹងជម្រះព្រះសាសនា កាន់យកនូវអធិករណ៍ណាដោយខ្លួនឯង អធិករណ៍នោះ ហៅថា អត្តាទាន។ ក្នុងពាក្យថា akālo imaṃ attādānaṃ ādātuṃ នេះ សេចក្តីថា ភ័យអំពីស្តេច ភ័យអំពីចោរ ភ័យអំពីទុរភិក្ស និងរដូវវស្សាពេលយប់ នេះឈ្មោះថា អកាល (មិនមែនកាល)។ កាលដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថា កាល។

အဘူတံ ဣဒံ အတ္တာဒါနန္တိ အသန္တမိဒံ, မယာ အဓမ္မော ဝါ ဓမ္မောတိ, ဓမ္မော ဝါ အဓမ္မောတိ, အဝိနယော ဝါ ဝိနယောတိ, ဝိနယော ဝါ အဝိနယောတိ, ဒုဿီလော ဝါ ပုဂ္ဂလော သီလဝါတိ, သီလဝါ ဝါ ဒုဿီလောတိ ဂဟိတောတိ အတ္ထော; ဝိပရိယာယေန ဘူတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနတ္ထသံဟိတံ ဣဒံ အတ္တာဒါနန္တိ ဧတ္ထ [Pg.125] ယံ ဇီဝိတန္တရာယာယ ဝါ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယာယ ဝါ သံဝတ္တတိ, ဣဒံ အနတ္ထသံဟိတံ, ဝိပရီတံ အတ္ထသံဟိတံ နာမ.

ពាក្យថា abhūtaṃ idaṃ attādānaṃ សេចក្តីថា អធិករណ៍នេះមិនមានពិតឡើយ គឺអធិករណ៍ដែលខ្ញុំកាន់យកថា អធម៌ជាធម៌ក្តី ធម៌ជាអធម៌ក្តី អវិន័យជាវិន័យក្តី វិន័យជាអវិន័យក្តី បុគ្គលទ្រុស្តសីលថាជាអ្នកមានសីលក្តី បុគ្គលមានសីលថាជាអ្នកទ្រុស្តសីលក្តី នេះជាអត្ថន័យ។ គប្បីដឹងអត្តាទានដែលមានពិតដោយការផ្ទុយពីនេះ។ ក្នុងពាក្យថា anatthasaṃhitaṃ idaṃ attādānaṃ នេះ សេចក្តីថា អត្តាទានណាដែលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអន្តរាយដល់ជីវិតក្តី ដើម្បីអន្តរាយដល់ព្រហ្មចរិយក្តី នេះឈ្មោះថា អនត្ថសំហិតៈ (មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍)។ អត្តាទានដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថា អត្ថសំហិតៈ (ប្រកបដោយប្រយោជន៍)។

န လဘိဿာမိ သန္ဒိဋ္ဌေ သမ္ဘတ္တေ ဘိက္ခူတိ အပ္ပေကဒါ ဟိ ရာဇဘယာဒီသု ဧဝရူပါ အတ္တနော ပက္ခဿ ဥပတ္ထမ္ဘကာ ဘိက္ခူ လဒ္ဓုံ န သက္ကာ ဟောန္တိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘န လဘိဿာမီ’’တိ. အပ္ပေကဒါ ပန ခေမသုဘိက္ခာဒီသု လဒ္ဓုံ သက္ကာ ဟောန္တိ, တံ သန္ဓာယ ‘‘လဘိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ពាក្យថា na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū សេចក្តីថា ជួនកាល ព្រោះតែភ័យអំពីស្តេចជាដើម ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកជួយឧបត្ថម្ភដល់ពួករបស់ខ្លួន មានសភាពយ៉ាងនេះ មិនអាចនឹងរកបានឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកការមិនបានភិក្ខុទាំងនោះ ទើបពោលថា «na labhissāmi»។ ប៉ុន្តែ ជួនកាល ក្នុងសម័យដែលមានសេចក្តីក្សេម និងមានភិក្ខាហារងាយស្រួលជាដើម តែងអាចរកបាន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សំដៅយកការបានភិក្ខុទាំងនោះ ទើបពោលថា «labhissāmi»។

ဘဝိဿတိ သံဃဿ တတောနိဒါနံ ဘဏ္ဍနန္တိ ကောသမ္ဗကာနံ ဝိယ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ သံဃဘေဒေါ စ ဘဝိဿတီတိ. ပစ္ဆာပိ အဝိပ္ပဋိသာရကရံ ဘဝိဿတီတိ သုဘဒ္ဒံ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ ပဉ္စသတိကသင်္ဂီတိံ ကရောန္တဿ မဟာကဿပတ္ထေရဿေဝ, ဒသဝတ္ထုကေ အဓိကရဏေ ဒသဘိက္ခုသဟဿာနိ နိဂ္ဂဟေတွာ သတ္တသတိကသင်္ဂီတိံ ကရောန္တဿ အာယသ္မတော ယသဿေဝ, သဋ္ဌိဘိက္ခုသဟဿာနိ နိဂ္ဂဟေတွာ သဟဿိကသင်္ဂီတိံ ကရောန္တဿ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရဿေဝ စ ပစ္ဆာ သမနုဿရဏကရဏံ ဟောတိ, သာသနဿ စ ဝိဂတုပက္ကိလေသစန္ဒိမသူရိယသဿိရိကတာယ သံဝတ္တတိ.

ពាក្យថា bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ សេចក្តីថា ការឈ្លោះប្រកែក ការទាស់ទែង ការខ្វែងគំនិត ការជជែកដេញដោល និងការបែកបាក់សង្ឃ ដូចជាពួកភិក្ខុអ្នកស្រុកកោសម្ពី នឹងមានឡើង។ ពាក្យថា pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavissati សេចក្តីថា ការរលឹកនឹកឃើញឡើងវិញក្នុងកាលជាខាងក្រោយ តែងមាន ដូចជាព្រះមហាកស្សបត្ថេរ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុឈ្មោះសុភទ្ទៈដែលបួសចាស់ ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ៥ រយរូប ឬដូចជាព្រះយសត្ថេរដ៏មានអាយុ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុ ១ ម៉ឺនរូប ក្នុងអធិករណ៍មានវត្ថុ ១០ យ៉ាង ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ៧ រយរូប ឬដូចជាព្រះមោគ្គលីបុត្តតិស្សត្ថេរ កាលដែលលោកសង្កត់សង្កិនភិក្ខុ ៦ ម៉ឺនរូប ហើយធ្វើការសង្គាយនាមានភិក្ខុ ១ ពាន់រូប ម្យ៉ាងទៀត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពរុងរឿងនៃព្រះសាសនា ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យដែលប្រាសចាកឧបក្កិលេស។

အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អត្តាទានអង្គកថា ចប់។

စောဒကေနပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဓမ္မကထာ

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្វធម្មកថា

၃၉၉. အစ္ဆိဒ္ဒေန အပ္ပဋိမံသေနာတိအာဒီသု ယေန ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု ယော ကောစိ ပဟဋော ဝါ ဟောတိ, ဂိဟီနံ ဂဏ္ဍဖာလနာဒီနိ ဝေဇ္ဇကမ္မာနိ ဝါ ကတာနိ, တဿ ကာယသမာစာရော ဥပစိကာဟိ ခါယိတတာလပဏ္ဏမိဝ ဆိဒ္ဒေါ စ ပဋိမာသိတုံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိတုံ သက္ကုဏေယျတာယ သပ္ပဋိမံသော စ ဟောတိ, ဝိပရီတော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အပ္ပဋိမံသောတိ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဝစီသမာစာရော ပန မုသာဝါဒဩမသဝါဒပေသုညအမူလကာနုဒ္ဓံသနာဒီဟိ ဆိဒ္ဒေါ စ သပ္ပဋိမံသော စ ဟောတိ, ဝိပရီတော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အပ္ပဋိမံသော.

៣៩៩. ក្នុងពាក្យមានជាដើមថា acchiddena appaṭimaṃsena នេះ មានសេចក្តីអធិប្បាយថា ភិក្ខុណាបានវាយតប់ជនណាម្នាក់ ក្នុងចំណោមគ្រហស្ថ ឬបព្វជិត ឬបានធ្វើវេជ្ជកម្ម មានការវះកាត់បូសជាដើម ដល់ពួកគ្រហស្ថ កាយសមាចាររបស់ភិក្ខុនោះ តែងធ្លុះធ្លាយ ដូចជាស្លឹកត្នោតដែលកណ្ដៀរស៊ី ហើយឈ្មោះថាជាកាយសមាចារដែលគេអាចស្ទាបអង្អែល ឬចាប់ទាញត្រង់កន្លែងណាមួយបាន ព្រោះជាកាយសមាចារដែលគេអាចចាប់កំហុសបាន។ កាយសមាចារដែលផ្ទុយពីនេះ គប្បីដឹងថាជាកាយសមាចារមិនធ្លុះធ្លាយ មិនអាចស្ទាបអង្អែល (ចាប់កំហុស) បានឡើយ។ ចំណែកឯវចីសមាចារ តែងធ្លុះធ្លាយ និងអាចស្ទាបអង្អែលបាន ដោយសារការនិយាយកុហក ការនិយាយចំអក ការនិយាយញុះញង់ និងការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានជាដើម។ វចីសមាចារដែលផ្ទុយពីនេះ ឈ្មោះថាជាវចីសមាចារមិនធ្លុះធ្លាយ មិនអាចស្ទាបអង្អែលបានឡើយ។

မေတ္တံ နု ခေါ မေ စိတ္တန္တိ ပလိဗောဓေ ဆိန္ဒိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနုယောဂေန အဓိဂတံ မေတ္တစိတ္တံ. အနာဃာတန္တိ အာဃာတဝိရဟိတံ, ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝိဟတာဃာတန္တိ အတ္ထော. ဣဒံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ကတရသ္မိံ နဂရေ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.

ពាក្យថា mettaṃ nu kho me cittaṃ សេចក្តីថា ចិត្តប្រកបដោយមេត្តាដែលភិក្ខុបានសម្រេចហើយ ព្រោះការកាត់កង្វល់ (បលិពោធ) ហើយព្យាយាមរឿយៗក្នុងកម្មដ្ឋានភាវនា។ ពាក្យថា anāghāta សេចក្តីថា ប្រាសចាកការគុំកួន គឺការកម្ចាត់បង់នូវការគុំកួនដោយអំណាចនៃការសង្កត់សង្កិន (វិក្ខម្ភនប្បហាន) នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា idaṃ panāvuso kattha vuttaṃ bhagavatā សេចក្តីថា សិក្ខាបទនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ក្នុងនគរណា នេះជាអត្ថន័យ។

စောဒကေနပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဓမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ចោទកេនបច្ចវេក្ខិតព្វធម្មកថា ចប់។

စောဒကေနဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗကထာ

ចោទកេនឧបដ្ឋាបេតព្វកថា

၄၀၀. ကာလေန [Pg.126] ဝက္ခာမီတိအာဒီသု ဧကော ဧကံ ဩကာသံ ကာရေတွာ စောဒေန္တော ကာလေန ဝဒတိ နာမ. သံဃမဇ္ဈဂဏမဇ္ဈသလာကဂ္ဂယာဂုအဂ္ဂဝိတက္ကမာဠကဘိက္ခာစာရမဂ္ဂအာသနသာလာဒီသု ဥပဋ္ဌာကေဟိ ပရိဝါရိတက္ခဏေ ဝါ စောဒေန္တော အကာလေန ဝဒတိ နာမ. တစ္ဆေန ဝဒန္တော ဘူတေန ဝဒတိ နာမ. ‘‘အမ္ဘော မဟလ္လက, ပရိသာဝစရ, ပံသုကူလိက, ဓမ္မကထိက, ပတိရူပံ တဝ ဣဒ’’န္တိ ဝဒန္တော ဖရုသေန ဝဒတိ နာမ. ကာရဏနိဿိတံ ပန ကတွာ ‘‘ဘန္တေ မဟလ္လကတ္ထ, ပရိသာဝစရာ, ပံသုကူလိကာ, ဓမ္မကထိကတ္ထ, ပတိရူပံ တုမှာကံ ဣဒ’’န္တိ ဝဒန္တော သဏှေန ဝဒတိ နာမ. ကာရဏနိဿိတံ ကတွာ ဝဒန္တော အတ္ထသံဟိတေန ဝဒတိ နာမ. မေတ္တစိတ္တော ဝက္ခာမိ နော ဒေါသန္တရောတိ မေတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဝက္ခာမိ, န ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဟုတွာ.

៤០០. ក្នុងបទទាំងឡាយមានពាក្យថា Kālena vakkhāmi (យើងនឹងនិយាយតាមកាល) ជាដើម សេចក្តីពន្យល់ត្រូវដឹងដូចតទៅ៖ ភិក្ខុអ្នកចោទម្នាក់ កាលធ្វើឱកាស (សុំឱកាស) ពីភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទម្នាក់ ហើយចោទប្រកាន់ ឈ្មោះថា និយាយតាមកាល។ កាលបើចោទប្រកាន់ក្នុងទីទាំងឡាយមានជាអាទិ៍គឺ៖ កណ្តាលជំនុំសង្ឃ កណ្តាលគណៈ ក្នុងរោងស្លាក ក្នុងកន្លែងចែកយាគូ ក្នុងមណ្ឌលសម្រាប់ត្រិះរិះកម្មដ្ឋាន តាមផ្លូវត្រេចចរណ៍បិណ្ឌបាត និងក្នុងសាលាឆទានជាដើម ឬក្នុងខណៈដែលភិក្ខុនោះត្រូវពួកឧបដ្ឋាកចោមរោម ឈ្មោះថា និយាយខុសកាល។ កាលនិយាយពាក្យពិត ឈ្មោះថា និយាយដោយរឿងពិត។ កាលនិយាយថា "នែ លោកចាស់ទុំ, នែ លោកអ្នកត្រេចចរក្នុងបរិស័ទ, នែ លោកអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូល, នែ លោកអ្នកសម្តែងធម៌ អំពើនេះសមគួរដល់លោកដែរឬ?" ឈ្មោះថា និយាយដោយពាក្យទ្រគោះបោះបោក។ ម៉្យាងទៀត កាលអាស្រ័យហេតុផល ហើយនិយាយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ លោកម្ចាស់ជាព្រឹទ្ធាចារ្យ, ជាអ្នកត្រេចចរក្នុងបរិស័ទ, ជាអ្នកទ្រទ្រង់បង្សុកូល, ជាអ្នកសម្តែងធម៌ អំពើនេះសមគួរដល់លោកម្ចាស់ដែរឬ?" ឈ្មោះថា និយាយដោយពាក្យទន់ភ្លន់។ កាលអាស្រ័យហេតុផលហើយនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយប្រកបដោយប្រយោជន៍។ ពាក្យថា Mettacitto vakkhāmi no dosantaro សេចក្តីថា តាំងចិត្តប្រកបដោយមេត្តាហើយទើបនិយាយ មិនមែនជាអ្នកមានចិត្តប្រទូស្តហើយនិយាយនោះឡើយ។

စောဒကေနဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សេចក្តីពន្យល់អំពីធម៌ដែលភិក្ខុអ្នកចោទត្រូវតាំងទុក ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

စောဒကစုဒိတကပဋိသံယုတ္တကထာ

សេចក្តីពន្យល់ទាក់ទងនឹងភិក្ខុអ្នកចោទនិងភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទ

၄၀၁. အဇ္ဈတ္တံ မနသိကရိတွာတိ အတ္တနော စိတ္တေ ဥပ္ပာဒေတွာ. ကာရုညတာတိ ကရုဏာဘာဝေါ. ဣမိနာ ကရုဏဉ္စ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စ ဒဿေတိ. ဟိတေသိတာတိ ဟိတဂဝေသနတာ. အနုကမ္ပိတာတိ တေန ဟိတေန သံယောဇနတာ. ဒွီဟိပိ မေတ္တဉ္စ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စ ဒဿေတိ. အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနတာတိ အာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာပေတွာ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌာပနာ. ဝတ္ထုံ စောဒေတွာ သာရေတွာ ပဋိညံ အာရောပေတွာ ယထာပဋိညာယ ကမ္မကရဏံ ဝိနယပုရေက္ခာရတာ နာမ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေတိ ယေ ဧတေ ကာရုညတာတိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ, ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေ အဇ္ဈတ္တံ မနသိ ကရိတွာ ပရော စောဒေတဗ္ဗောတိ.

៤០១. បទថា Ajjhattaṃ manasikaritvā សេចក្តីថា ធ្វើឲ្យកើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន។ បទថា Kāruññatā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកមានសេចក្តីករុណា។ ដោយបទនេះ លោកបង្ហាញនូវករុណាជ្ឈាន និងបុព្វភាគនៃករុណា។ បទថា Hitesitā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកស្វែងរកប្រយោជន៍។ បទថា Anukampitā សេចក្តីថា ភាពជាអ្នកចង់ភ្ជាប់ទៅរកប្រយោជន៍នោះ។ សូម្បីដោយបទទាំងពីរនេះ លោកបង្ហាញនូវមេត្តាជ្ឈាន និងបុព្វភាគនៃមេត្តា។ បទថា Āpattivuṭṭhānatā សេចក្តីថា ការធ្វើឲ្យចេញចាកអាបត្តិ ហើយឲ្យតាំងនៅក្នុងសេចក្តីបរិសុទ្ធ។ ការចោទប្រកាន់នូវរឿងរ៉ាវ ឲ្យរលឹកនឹកឃើញ ឲ្យប្តេជ្ញាខ្លួន ហើយធ្វើកម្មទៅតាមពាក្យប្តេជ្ញានោះ ឈ្មោះថា ភាពជាអ្នកមានវិន័យជាប្រធាន។ បទថា Ime pañca dhamme សេចក្តីថា ធម៌ទាំង ៥ យ៉ាងនេះ គឺធម៌ទាំងឡាយណាដែលសម្តែងទុកហើយដោយវិធីមានពាក្យថា Kāruññatā ជាដើម ភិក្ខុត្រូវធ្វើធម៌ទាំង ៥ យ៉ាងនេះទុកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយសឹមចោទប្រកាន់បុគ្គលដទៃ។

သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စာတိ ဝစီသစ္စေ စ အကုပ္ပနတာယ စ. စုဒိတကေန ဟိ သစ္စဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗံ, ကောပေါ စ န ကာတဗ္ဗော. နေဝ အတ္တနာ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗော, န ပရော ဃဋ္ဋေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

បទថា Sacce ca akuppe ca សេចក្តីថា ក្នុងវចីសច្ចៈផង ក្នុងភាពជាអ្នកមិនខឹងសម្បារផង។ ព្រោះថា ភិក្ខុអ្នកត្រូវគេចោទ គប្បីនិយាយតែពាក្យពិតផង មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីក្រោធខឹងផង។ សេចក្តីថា ខ្លួនឯងក៏មិនត្រូវខឹង ទាំងមិនត្រូវប៉ះពាល់បុគ្គលដទៃឡើយ។ សេចក្តីដែលសេសសល់ក្នុងវារៈទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

စောဒကစုဒိတကပဋိသံယုတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សេចក្តីពន្យល់ទាក់ទងនឹងភិក្ខុអ្នកចោទនិងភិក្ខុអ្នកត្រូវចោទ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ការពន្យល់អំពីបាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

၁၀. ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကံ

១០. ភិក្ខុនីក្ខន្ធកៈ

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာ

សេចក្តីពន្យល់អំពីប្រវត្តិព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី

၄၀၂. ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ [Pg.127] – အလံ ဂေါတမိ မာ တေ ရုစ္စီတိ ကသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ, နနု သဗ္ဗေသမ္ပိ ဗုဒ္ဓါနံ စတဿော ပရိသာ ဟောန္တီတိ? ကာမံ ဟောန္တိ, ကိလမေတွာ ပန အနေကက္ခတ္တုံ ယာစိတေန အနုညာတံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ‘‘ဒုက္ခေန လဒ္ဓါ အယံ အမှေဟီ’’တိ သမ္မာ ပရိပါလေဿန္တီတိ ဘဒ္ဒကံ ကတွာ အနုဇာနိတုကာမော ပဋိက္ခိပတိ. အဋ္ဌဂရုဓမ္မကထာ မဟာဝိဘင်္ဂေယေဝ ကထိတာ.

៤០២. ក្នុងភិក្ខុនីក្ខន្ធកៈ មានសំណួរថា ហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បដិសេធដោយព្រះតម្រាស់ថា "កុំឡើយ គោតមី នាងកុំពេញចិត្តនឹងការបួសឡើយ" មិនមែនឬថា ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គតែងតែមានបរិស័ទ ៤ ពួក? ឆ្លើយថា ពិតមែនតែមានបរិស័ទ ៤ ពួក ប៉ុន្តែព្រះអង្គទ្រង់បដិសេធ ព្រោះចង់ធ្វើឲ្យល្អ ដោយទ្រង់មានព្រះហឫទ័យចង់អនុញ្ញាតការបួសដែលបានមកដោយលំបាក និងដោយការអង្វរករជាច្រើនលើកច្រើនសា ដើម្បីឲ្យពួកនាងគិតថា "ការបួសនេះ ពួកយើងបានមកដោយលំបាកណាស់" ហើយនឹងរក្សាទុកជាប្រពៃ។ សេចក្តីពន្យល់អំពីគរុធម៌ ៨ យ៉ាង ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងមហាវិភង្គនោះឯង។

၄၀၃. ကုမ္ဘထေနကေဟီတိ ကုမ္ဘေ ဒီပံ ဇာလေတွာ တေန အာလောကေန ပရဃရေ ဘဏ္ဍံ ဝိစိနိတွာ ထေနကစောရေဟိ.

៤០៣. បទថា Kumbhathenakehi សេចក្តីថា ពួកចោរលួចដែលអុជប្រទីបក្នុងក្អម ហើយស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងផ្ទះអ្នកដទៃដោយពន្លឺប្រទីបនោះ។

သေတဋ္ဌိကာ နာမ ရောဂဇာတီတိ ဧကော ပါဏကော နာဠိမဇ္ဈဂတံ ကဏ္ဍံ ဝိဇ္ဈတိ, ယေန ဝိဒ္ဓတ္တာ နိက္ခန္တမ္ပိ သာလိသီသံ ခီရံ ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ.

បទថា Setaṭṭhikā nāma rogajāti សេចក្តីថា សត្វល្អិតម្យ៉ាងចោះទម្លុះបណ្តូលក្នុងដើមស្រូវ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យកួរស្រូវសាលីទោះបីដុះចេញមកហើយ ក៏មិនអាចទទួលយកទឹកដោះបានឡើយ។

မဉ္ဇိဋ္ဌိကာ နာမ ရောဂဇာတီတိ ဥစ္ဆူနံ အန္တောရတ္တဘာဝေါ. မဟတော တဠာကဿ ပဋိကစ္စေဝ အာဠိန္တိ ဣမိနာ ပန ဧတမတ္ထံ ဒဿေတိ – ယထာ မဟတော တဠာကဿ အာဠိယာ အဗဒ္ဓါယပိ ကိဉ္စိ ဥဒကံ တိဋ္ဌေယျ, ပဌမမေဝ ဗဒ္ဓါယ ပန ယံ အဗဒ္ဓပစ္စယာ န တိဋ္ဌေယျ, တမ္ပိ တိဋ္ဌေယျ; ဧဝမေဝ ယေ ဣမေ အနုပ္ပန္နေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပဋိကစ္စေဝ အဝီတိက္ကမနတ္ထာယ ဂရုဓမ္မာ ပညတ္တာ. တေသု အပညတ္တေသုပိ မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ ပဉ္စေဝ ဝဿသတာနိ သဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌေယျ. ပဋိကစ္စေဝ ပညတ္တတ္တာ ပန အပရာနိပိ ပဉ္စဝဿသတာနိ ဌဿတီတိ ဧဝံ ပဌမံ ဝုတ္တံ ဝဿသဟဿမေဝ ဌဿတီတိ. ဝဿသဟဿန္တိ စေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒပ္ပတ္တခီဏာသဝဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. တတော ပန ဥတ္တရိမ္ပိ သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဝသေန ဝဿသဟဿံ, အနာဂါမိဝသေန ဝဿသဟဿံ, သကဒါဂါမိဝသေန ဝဿသဟဿံ, သောတာပန္နဝသေန ဝဿသဟဿန္တိ ဧဝံ ပဉ္စဝဿသဟဿာနိ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မော ဌဿတိ. ပရိယတ္တိဓမ္မောပိ တာနိယေဝ. န ဟိ ပရိယတ္တိယာ အသတိ ပဋိဝေဓော [Pg.128] အတ္ထိ, နာပိ ပရိယတ္တိယာ သတိ ပဋိဝေဓော န ဟောတိ; လိင်္ဂံ ပန ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယပိ စိရံ ပဝတ္တိဿတီတိ.

បទថា Mañjiṭṭhikā nāma rogajāti សេចក្តីថា ជំងឺឡើងក្រហមក្នុងដើមអំពៅ។ ម៉្យាងទៀត ព្រះតម្រាស់ថា Mahato taḷākassa paṭikacceva āḷi នេះ ព្រះអង្គទ្រង់បង្ហាញសេចក្តីនេះថា៖ ដូចជាទឹកបន្តិចបន្តួចគប្បីដក់នៅបាន ក្នុងស្រះធំដែលគេមិនទាន់លើកទំនប់ ប៉ុន្តែបើគេលើកទំនប់ទុកជាមុនហើយ ទឹកឯណាដែលមិនគប្បីដក់នៅព្រោះតែមិនបានលើកទំនប់ ទឹកនោះក៏គប្បីដក់នៅបានដែរ យ៉ាងណាមិញ គរុធម៌ទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តទុកជាមុន ដើម្បីកុំឲ្យមានការកន្លងហួស ក្នុងកាលដែលរឿងរ៉ាវមិនទាន់កើតឡើង ក៏យ៉ាងនោះឯង។ បើទុកជាមិនបានបញ្ញត្តគរុធម៌ទាំងនោះក៏ដោយ ព្រោះតែមាតុគ្រាមបានបួស ព្រះសទ្ធម្មគប្បីតាំងនៅបានត្រឹមតែ ៥០០ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែព្រោះតែបានបញ្ញត្តទុកជាមុន ព្រះសទ្ធម្មនឹងតាំងនៅបាន ៥០០ ឆ្នាំដទៃទៀត ដូចដែលទ្រង់សម្តែងទុកជាដំបូងថា នឹងតាំងនៅបាន ១០០០ ឆ្នាំ យ៉ាងនោះឯង។ ពាក្យថា ១០០០ ឆ្នាំនេះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងដោយអំណាចនៃព្រះខីណាស្រពដែលបានសម្រេចបដិសម្ភិទាជាដើមប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីនោះទៅទៀត ព្រះបដិវេធសទ្ធម្មនឹងតាំងនៅបាន ៥០០០ ឆ្នាំ គឺ៖ ដោយអំណាចព្រះខីណាស្រពអ្នកសុក្ខវិបស្សកៈ ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះអនាគាមី ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះសកទាគាមី ១០០០ ឆ្នាំ, ដោយអំណាចព្រះសោតាបន្នៈ ១០០០ ឆ្នាំ។ សូម្បីព្រះបរិយត្តិធម៌ ក៏តាំងនៅបាន ៥០០០ ឆ្នាំនោះដែរ។ ព្រោះថា កាលបើគ្មានបរិយត្តិធម៌ បដិវេធធម៌ក៏មិនមានឡើយ កាលបើមានបរិយត្តិធម៌ បដិវេធធម៌ក៏មិនមែនជាមិនមាននោះដែរ។ ម៉្យាងទៀត ទោះបីជាព្រះបរិយត្តិធម៌សាបសូន្យទៅហើយក៏ដោយ ក៏ភេទនឹងនៅតែប្រព្រឹត្តទៅបានយូរអង្វែងតទៅទៀត។

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

សេចក្តីពន្យល់អំពីប្រវត្តិព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပဒါနုဇာနနကထာ

សេចក្តីពន្យល់អំពីការអនុញ្ញាតឧបសម្បទាដល់ភិក្ខុនី

၄၀၄. အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနိယော ဥပသမ္ပာဒေတုန္တိ ဣမာယ အနုပညတ္တိယာ ဘိက္ခူ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော မဟာပဇာပတိယာ သဒ္ဓိဝိဟာရိနိယော ကတွာ ဥပသမ္ပာဒေသုံ. ဣတိ တာ သဗ္ဗာပိ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ နာမ အဟေသုံ. ယေ ခေါ တွံ ဂေါတမီတိ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဂေါတမီ အရဟတ္တံ ပတ္တာ.

៤០៤. ដោយសារអនុបញ្ញត្តិថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយញ៉ាំងភិក្ខុនីឲ្យឧបសម្បទាបាន" នេះ ពួកភិក្ខុបានញ៉ាំងនាងសាកិយានី ៥០០ នាក់ ឲ្យជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ហើយឲ្យឧបសម្បទាហើយ។ ហេតុនោះ នាងសាកិយានីទាំងអស់នោះ ទើបឈ្មោះថាជា ឯកតោឧបសម្បន្នា។ ព្រះនាងគោតមីបានសម្រេចព្រះអរហត្ត ព្រោះតែឱវាទថា "ម្នាលគោតមី ធម៌ទាំងឡាយណាដែលនាងដឹងច្បាស់..." នេះឯង។

၄၀၉. ကမ္မံ န ကရီယတီတိ တဇ္ဇနီယာဒိ သတ္တဝိဓမ္ပိ ကမ္မံ န ကရီယတိ. ခမာပေန္တီတိ န ပုန ဧဝံ ကရိဿာမီတိ ခမာပေန္တိ.

៤០៩. បទថា Kammaṃ na karīyati សេចក្តីថា កម្មទាំង ៧ យ៉ាង មានតជ្ជនិយកម្មជាដើម មិនត្រូវធ្វើឡើយ។ បទថា Khamāpenti សេចក្តីថា ពួកនាងសុំខមាទោសដោយពាក្យថា "តទៅមុខទៀត ពួកយើងនឹងមិនធ្វើសេចក្តីបែបនេះឡើយ"។

၄၁၀. အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီနံ ကမ္မံ ရောပေတွာ နိယျာဒေတုန္တိ ဧတ္ထ တဇ္ဇနီယာဒီသု ‘‘ဣဒံ နာမ ကမ္မံ ဧတိဿာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ရောပေတွာ ‘‘တံ ဒါနိ တုမှေဝ ကရောထာ’’တိ နိယျာဒေတဗ္ဗံ. သစေ ပန အညသ္မိံ ရောပိတေ အညံ ကရောန္တိ, ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿ နိယဿကမ္မံ ကရောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေန ကာရေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇန္တိ.

៤១០. ក្នុងពាក្យថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយលើកឡើងនូវកម្ម ហើយប្រគល់ឲ្យដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ" នេះ មានសេចក្តីពន្យល់ដូចតទៅ៖ ក្នុងកម្មទាំងឡាយមានតជ្ជនិយកម្មជាដើម ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវលើកឡើងយ៉ាងនេះថា "កម្មឈ្មោះនេះ គួរធ្វើដល់ភិក្ខុនីនេះ" រួចហើយត្រូវប្រគល់ឲ្យថា "ឥឡូវនេះ ពួកនាងចូរធ្វើនូវកម្មនោះចុះ"។ ប៉ុន្តែបើកាលដែលភិក្ខុលើកឡើងនូវកម្មម្យ៉ាង ហើយពួកនាងបែរជាធ្វើកម្មម្យ៉ាងទៀតវិញ ពួកនាងរមែងដល់នូវការដែលត្រូវធ្វើតាមវិធីដែលពោលទុកហើយក្នុងបទថា "ធ្វើនូវនិស្សយកម្មដល់ភិក្ខុដែលគួរដល់តជ្ជនិយកម្ម" នោះឯង។

၄၁၁. ကဒ္ဒမောဒကေနာတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ကဒ္ဒမောဒကေန, ဝိပ္ပသန္နဥဒကရဇနကဒ္ဒမာဒီသုပိ ယေန ကေနစိ ဩသိဉ္စန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အဝန္ဒိယော သော ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိသံဃေန ကာတဗ္ဗောတိ ဘိက္ခုနုပဿယေ သန္နိပတိတွာ ‘‘အသုကော နာမ အယျော ဘိက္ခုနီနံ အပသာဒနီယံ ဒဿေတိ, ဧတဿ အယျဿ အဝန္ဒိယကရဏံ ရုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ အဝန္ဒိယော ကတော ဟောတိ. တတော ပဋ္ဌာယ ယထာ သာမဏေရေ ဒိသွာ န ဝန္ဒန္တိ; ဧဝမေဝ ဒိသွာပိ န ဝန္ဒိတဗ္ဗော. တေန ဘိက္ခုနာ သမ္မာ ဝတ္တန္တေန ဘိက္ခုနုပဿယံ အာဂန္တွာ ဝိဟာရေယေဝ သံဃံ ဝါ ဂဏံ ဝါ ဧကပုဂ္ဂလံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော မယှံ ခမတူ’’တိ ခမာပေတဗ္ဗံ. တေန ဘိက္ခုနာ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ‘‘ဧသော ဘိက္ခု တုမှေ ခမာပေတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတော ပဋ္ဌာယ သော ဝန္ဒိတဗ္ဗော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရံ ပန ကမ္မဝိဘင်္ဂေ ဝက္ခာမ.

៤១១. បទថា Kaddamodakena ក្នុងទីនេះ សេចក្តីថា មិនមែនត្រឹមតែទឹកល្បាប់ភក់ប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែទឹកថ្លា ទឹកជ្រលក់ ឬភក់ជាដើម កាលបើភិក្ខុស្រោចស្រពដោយទឹកណាមួយ ក៏ត្រូវអាបត្តិទុក្កដដូចគ្នា។ ព្រះតម្រាស់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ភិក្ខុនីសង្ឃត្រូវធ្វើមិនឲ្យសំពះ" នោះ គឺភិក្ខុនីទាំងឡាយត្រូវប្រជុំគ្នាក្នុងឧបស្ស័យ ហើយប្រកាសឲ្យដឹង ៣ ដង យ៉ាងនេះថា "លោកម្ចាស់ឈ្មោះនេះ បង្ហាញនូវសេចក្តីមិនគួរជ្រះថ្លាដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ការធ្វើលោកម្ចាស់នេះមិនឲ្យសំពះ តើពេញចិត្តដល់ពួកយើងដែរឬទេ?"។ ប៉ុណ្ណេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដែលគេធ្វើមិនឲ្យសំពះហើយ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដូចជាពួកនាងឃើញសាមណេរហើយមិនសំពះយ៉ាងណា ទោះបីឃើញភិក្ខុនោះ ក៏មិនត្រូវសំពះយ៉ាងនោះដែរ។ ភិក្ខុនោះកាលបើប្រព្រឹត្តល្អហើយ មិនត្រូវទៅកាន់លំនៅភិក្ខុនីឡើយ គឺត្រូវចូលទៅរកជំនុំសង្ឃ ឬគណៈ ឬបុគ្គលម្នាក់ ក្នុងវត្តនោះឯង ហើយអង្គុយច្រហោង ប្រណម្យអញ្ជលី សុំខមាទោសថា "សូមភិក្ខុនីសង្ឃអត់ទោសដល់ខ្ញុំករុណាផង"។ ភិក្ខុនោះត្រូវទៅកាន់សំណាក់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ហើយប្រាប់ថា "ភិក្ខុឯណោះ សុំខមាទោសចំពោះពួកនាងហើយ"។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភិក្ខុនោះទើបពួកនាងត្រូវសំពះឡើងវិញ។ នេះជាសេចក្តីសង្ខេបក្នុងទីនេះ ចំណែកឯសេចក្តីពិស្តារ យើងនឹងពោលក្នុងកម្មវិភង្គ។

ဩဘာသေန္တီတိ [Pg.129] အသဒ္ဓမ္မေန ဩဘာသေန္တိ. ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ပယောဇေန္တီတိ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ ပုရိသေ အသဒ္ဓမ္မေန သမ္ပယောဇေန္တိ. အဝန္ဒိယကရဏံ ဝုတ္တနယမေဝ. အာဝရဏန္တိ ဝိဟာရပ္ပဝေသနေ နိဝါရဏံ. ဩဝါဒံ ဌပေတုန္တိ ဧတ္ထ န ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဌပေတဗ္ဗော. ဩဝါဒတ္ထာယ ပန အာဂတာ ဘိက္ခုနိယော ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘အသုကာ နာမ ဘိက္ခုနီ သာပတ္တိကာ, တဿာ ဩဝါဒံ ဌပေမိ, မာ တာယ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိတ္ထာ’’တိ. ကာယဝိဝရဏာဒီသုပိ ဒဏ္ဍကမ္မံ ဝုတ္တနယမေဝ.

បទថា Obhāsenti សេចក្តីថា និយាយចំអន់ដោយអសទ្ធម៌។ បទថា Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojenti សេចក្តីថា ផ្សំផ្គុំពួកបុរសជាមួយភិក្ខុនីដោយអសទ្ធម៌។ ការធ្វើមិនឲ្យសំពះ មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ បទថា Āvaraṇa សេចក្តីថា ការហាមឃាត់មិនឲ្យចូលទៅកាន់វត្ត។ ក្នុងបទថា Ovādaṃ ṭhapetuṃ នេះ មិនមែនត្រូវទៅកាន់លំនៅភិក្ខុនីហើយតាំងទុកនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែត្រូវប្រាប់ពួកភិក្ខុនីដែលមកដើម្បីទទួលឱវាទថា "ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ មានអាបត្តិ ខ្ញុំផ្អាកឱវាទចំពោះនាងនោះ ពួកនាងកុំធ្វើឧបោសថជាមួយនាងនោះឡើយ"។ សូម្បីក្នុងរឿងមានការបើកបង្ហាញកាយជាដើម ការធ្វើទណ្ឌកម្ម ក៏មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយដែរ។

၄၁၃. န ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနိယာ ဩဝါဒေါ န ဂန္တဗ္ဗောတိအာဒိ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တမေဝ.

៤១៣. ពាក្យមានជាអាទិ៍ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវទៅកាន់ឱវាទរបស់ភិក្ខុនីឡើយ" ត្រូវបានពោលរួចមកហើយក្នុងភិក្ខុនីវិភង្គវណ្ណនា។

၄၁၆. ဖာသုကာ နမေန္တီတိ ဂိဟိဒါရိကာယော ဝိယ ဃနပဋ္ဋကေန ကာယဗန္ဓနေန ဖာသုကာ နမနတ္ထာယ ဗန္ဓန္တိ. ဧကပရိယာကတန္တိ ဧကဝါရံ ပရိက္ခိပနကံ.

៤១៦. បទថា Phāsukā namenti សេចក្តីថា ពួកនាងចងឆ្អឹងជំនីរដោយវត្ថុចងកាយដែលមានបន្ទះក្រាស់ ដូចជាពួកកុមារីគ្រហស្ថ ដើម្បីឲ្យឆ្អឹងជំនីររឹតណែន។ បទថា Ekapariyākata សេចក្តីថា ការព័ទ្ធជុំវិញតែមួយជុំ។

ဝိလီဝေန ပဋ္ဋေနာတိ သဏှေဟိ ဝေဠုဝိလီဝေဟိ ကတပဋ္ဋေန. ဒုဿပဋ္ဋေနာတိ သေတဝတ္ထပဋ္ဋေန. ဒုဿဝေဏိယာတိ ဒုဿေန ကတဝေဏိယာ. ဒုဿဝဋ္ဋိယာတိ ဒုဿေန ကတဝဋ္ဋိယာ. စောဠပဋ္ဋာဒီသု စောဠကာသာဝံ စောဠန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

បទថា Vilīvena paṭṭena សេចក្តីថា ដោយបន្ទះដែលធ្វើអំពីបន្ទះឫស្សីដ៏ល្អិត។ បទថា Dussapaṭṭena សេចក្តីថា ដោយបន្ទះសំពត់ស។ បទថា Dussaveṇiyā សេចក្តីថា ដោយសក់ក្រងដែលធ្វើអំពីសំពត់។ បទថា Dussavaṭṭiyā សេចក្តីថា ដោយសំពត់ដែលធ្វើជាធ្លុង។ ក្នុងបន្ទះសំពត់ចាស់ជាដើម គប្បីដឹងថាសំពត់ជ្រលក់ទឹកអម្ភារៈចាស់ ហៅថា Coḷa។

အဋ္ဌိလ္လေနာတိ ဂေါဇင်္ဃဋ္ဌိကေန. ဇဃနန္တိ ကဋိပ္ပဒေသော ဝုစ္စတိ. ဟတ္ထံ ကောဋ္ဋာပေန္တီတိ အဂ္ဂဗာဟံ ကောဋ္ဋာပေတွာ မောရပတ္တာဒီဟိ စိတ္တာလင်္ကာရံ ကရောန္တိ. ဟတ္ထကောစ္ဆန္တိ ပိဋ္ဌိဟတ္ထံ. ပါဒန္တိ ဇင်္ဃံ. ပါဒကောစ္ဆန္တိ ပိဋ္ဌိပါဒံ.

បទថា Aṭṭhillena សេចក្តីថា ដោយឆ្អឹងស្មងជើងគោ។ បទថា Jaghana គឺលោកហៅថា ភាគនៃចង្កេះ។ បទថា Hatthaṃ koṭṭāpenti សេចក្តីថា ឲ្យគេវាយដើមដៃ ហើយធ្វើជាគ្រឿងលម្អដ៏វិចិត្រដោយរោមសត្វមានរោមក្ងោកជាដើម។ បទថា Hatthakoccha សេចក្តីថា ខ្នងដៃ។ បទថា Pāda សេចក្តីថា ស្មងជើង។ បទថា Pādakoccha សេចក្តីថា ខ្នងជើង។

၄၁၇. မုခလိမ္ပနာဒီနိ ဝုတ္တနယာနေဝ. အဝင်္ဂံ ကရောန္တီတိ အက္ခီ အဉ္ဇန္တိယော အဝင်္ဂဒေသေ အဓောမုခံ လေခံ ကရောန္တိ. ဝိသေသကန္တိ ဂဏ္ဍပ္ပဒေသေ ဝိစိတြသဏ္ဌာနံ ဝိသေသကံ ကရောန္တိ. ဩလောကေန္တီတိ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ ဝီထိံ ဩလောကေန္တိ. သာလောကေ တိဋ္ဌန္တီတိ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ဥပဍ္ဎကာယံ ဒဿေန္တိယော တိဋ္ဌန္တိ. နစ္စန္တိ နဋသမဇ္ဇံ ကာရေန္တိ. ဝေသိံ ဝုဋ္ဌာပေန္တီတိ ဂဏိကံ ဝုဋ္ဌာပေန္တိ. ပါနာဂါရံ ဌပေန္တီတိ သုရံ ဝိက္ကိဏန္တိ. သူနံ ဌပေန္တီတိ မံသံ ဝိက္ကိဏန္တိ. အာပဏန္တိ နာနာဘဏ္ဍာနံ အနေကဝိဓံ အာပဏံ ပသာရေန္တိ. ဒါသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တီတိ ဒါသံ ဂဟေတွာ တေန အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စံ ကာရေန္တိ. ဒါသီအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဟရိတကပက္ကိကံ [Pg.130] ပကိဏန္တီတိ ဟရိတကဉ္စေဝ ပက္ကဉ္စ ပကိဏန္တိ; ပကိဏ္ဏကာပဏံ ပသာရေန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

៤១៧. ការលាបមុខជាដើម មានន័យដូចដែលបានពោលរួចមកហើយ។ បទថា Avaṅgaṃ karonti សេចក្តីថា កាលដែលពួកនាងលាបថ្នាំភ្នែក តែងគូសបន្ទាត់ចុះក្រោមត្រង់កន្ទុយភ្នែក។ បទថា Visesaka សេចក្តីថា ធ្វើនូវគ្រឿងប្រផាត់មុខមានសណ្ឋានប្លែកៗត្រង់ថ្ពាល់។ បទថា Olokenti សេចក្តីថា បើកបង្អួចហើយសម្លឹងមើលទៅផ្លូវថ្នល់។ បទថា Sāloke tiṭṭhanti សេចក្តីថា បើកទ្វារធំហើយឈរបង្ហាញកាយពាក់កណ្តាល។ បទថា Naccanti សេចក្តីថា ញ៉ាំងល្បែងរបាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ បទថា Vesiṃ vuṭṭhāpenti សេចក្តីថា ញ៉ាំងស្រីពេស្យាឲ្យតាំងឡើង។ បទថា Pānāgāraṃ ṭhapenti សេចក្តីថា លក់សុរា។ បទថា Sūnaṃ ṭhapenti សេចក្តីថា លក់សាច់សត្វ។ បទថា Āpaṇa សេចក្តីថា បើកហាងលក់ទំនិញផ្សេងៗជាច្រើនមុខ។ បទថា Dāsaṃ upaṭṭhāpenti សេចក្តីថា ទទួលយកទាសៈហើយប្រើឲ្យធ្វើវេរ្យាវច្ចៈរបស់ខ្លួន។ សូម្បីក្នុងទាសីជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ បទថា Haritakapakkikaṃ pakiṇanti សេចក្តីថា លក់បន្លែស្រស់ផង បន្លែឆ្អិនផង គឺមានន័យថា បើកហាងលក់ទំនិញចម្រុះ។

၄၁၈. သဗ္ဗနီလကာဒိကထာ ကထိတာယေဝ.

៤១៨. សេចក្តីពន្យល់អំពីសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវសុទ្ធជាដើម ត្រូវបានពោលរួចមកហើយ។

၄၁၉. ဘိက္ခုနီ စေ, ဘိက္ခဝေ, ကာလံ ကရောန္တီတိအာဒီသု အယံ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယော – သစေ ဟိ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု ယော ကောစိ ကာလံ ကရောန္တော ‘‘မမစ္စယေန မယှံ ပရိက္ခာရော ဥပဇ္ဈာယဿ ဟောတု, အာစရိယဿ ဟောတု, သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ဟောတု, အန္တေဝါသိကဿ ဟောတု, မာတု ဟောတု, ပိတု ဟောတု, အညဿ ဝါ ယဿ ကဿစိ ဟောတူ’’တိ ဝဒတိ တေသံ န ဟောတိ, သံဃဿေဝ ဟောတိ. န ဟိ ပဉ္စန္နံ သဟဓမ္မိကာနံ အစ္စယဒါနံ ရုဟတိ, ဂိဟီနံ ပန ရုဟတိ. ဘိက္ခု ဟိ ဘိက္ခုနိဝိဟာရေ ကာလံ ကရောတိ, တဿ ပရိက္ခာရော ဘိက္ခူနံယေဝ ဟောတိ. ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဝိဟာရေ ကာလံ ကရောတိ, တဿာ ပရိက္ခာရော ဘိက္ခုနီနံယေဝ ဟောတိ.

៤១៩. ក្នុងបណ្តាបាលីជាដើមថា «Bhikkhunī ce, bhikkhave, kālaṃ karontī» នេះជាសេចក្តីសម្រេចក្រៅបាលី។ ព្រោះថា ក្នុងបណ្តាសហធម្មិកទាំង ៥ រូប កាលបើបុគ្គលណាមួយជិតធ្វើមរណកាល ហើយពោលថា «កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ សូមឲ្យបរិក្ខារបស់ខ្ញុំបានជារបស់ឧបជ្ឈាយ៍ ជារបស់អាចារ្យ ជារបស់សទ្ធិវិហារិក ជារបស់អន្តេវាសិក ជារបស់មាតា ជារបស់បិតា ឬជារបស់បុគ្គលណាមួយផ្សេងទៀត» ដូច្នេះ បរិក្ខារនោះមិនជារបស់ជនទាំងឡាយនោះឡើយ គឺជារបស់សង្ឃតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះថា ការឲ្យដោយការកន្លងទៅរបស់សហធម្មិកទាំង ៥ មិនសម្រេចឡើយ ប៉ុន្តែការឲ្យដោយការកន្លងទៅរបស់គ្រហស្ថ តែងសម្រេច។ ព្រោះថា ភិក្ខុធ្វើកាលកិរិយាក្នុងវិហាររបស់ភិក្ខុនី បរិក្ខាររបស់ភិក្ខុនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។ ភិក្ខុនីធ្វើកាលកិរិយាក្នុងវិហាររបស់ភិក្ខុ បរិក្ខាររបស់ភិក្ខុនីនោះ តែងជារបស់ភិក្ខុនីទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

၄၂၀. ပုရာဏမလ္လီတိ ပုရာဏေ ဂိဟိကာလေ မလ္လကဿ ဘရိယာ. ပုရိသဗျဉ္ဇနန္တိ ပုရိသနိမိတ္တံ, ဆိန္နံ ဝါ ဟောတု အစ္ဆိန္နံ ဝါ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ. သစေ ဧတသ္မိံ ဌာနေ ပုရိသဗျဉ္ဇနန္တိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥပနိဇ္ဈာယတိ, ဒုက္ကဋံ.

៤២០. ពាក្យថា «Purāṇamallī» សេចក្តីថា ភរិយារបស់អ្នកចំបាប់ក្នុងកាលពីមុនដែលនៅជាគ្រហស្ថ។ ពាក្យថា «Purisabyañjana» សេចក្តីថា និមិត្តរបស់បុរស ទោះបីជាដាច់ក្តី មិនដាច់ក្តី បិទបាំងក្តី មិនបិទបាំងក្តី។ បើភិក្ខុនីធ្វើចិត្តឲ្យកើតឡើងថា «ក្នុងទីនេះមានប្រដាប់ភេទបុរស» ហើយសម្លឹងមើលដោយផ្ចង់ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

၄၂၁. အတ္တနော ပရိဘောဂတ္ထာယ ဒိန္နံ နာမ ယံ ‘‘တုမှေယေဝ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝတွာ ဒိန္နံ, တံ အညဿ ဒဒတော ဒုက္ကဋံ. အဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပန ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ အသပ္ပာယံ, သဗ္ဗံ အပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ. စီဝရံ ဧကာဟံ ဝါ ဒွီဟံ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပတ္တာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

៤២១. វត្ថុដែលឈ្មោះថា គេប្រគេនដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការប្រើប្រាស់របស់ខ្លួន គឺវត្ថុណាដែលទាយកពោលថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយប្រើប្រាស់ចុះ» ហើយប្រគេន កាលបើភិក្ខុឲ្យវត្ថុនោះដល់បុគ្គលដទៃ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុកាន់យកចំណែកដ៏ប្រសើរហើយឲ្យ ទើបគួរ។ បើវត្ថុនោះមិនសប្បាយ នឹងដកចេញទាំងអស់ក៏គួរ។ បើជាចីវរ ភិក្ខុប្រើប្រាស់អស់មួយថ្ងៃ ឬពីរថ្ងៃហើយ ទើបឲ្យ ទើបគួរ។ សូម្បីក្នុងបាត្រជាដើម ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។

ဘိက္ခူနံ သန္နိဓိံ ဘိက္ခုနီဟိ ပဋိဂ္ဂါဟာပေတွာတိ ဟိယျော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတမံသံ အဇ္ဇ အညသ္မိံ အနုပသမ္ပန္နေ အသတိ ဘိက္ခူဟိ ပဋိဂ္ဂါဟာပေတွာ ဘိက္ခုနီဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဘိက္ခူဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတဉှိ ဘိက္ခုနီနံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ, ဘိက္ခုနီနံ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ဘိက္ခူသု ဧသေဝ နယော.

ពាក្យថា «Bhikkhūnaṃ sannidhiṃ bhikkhunīhi paṭiggāhāpetvā» សេចក្តីថា សាច់ដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនទុកតាំងពីម្សិលមិញ ក្នុងថ្ងៃនេះ កាលបើមិនមានអនុបសម្បន្នដទៃទេ ភិក្ខុទាំងឡាយត្រូវឲ្យភិក្ខុនីទាំងឡាយទទួលប្រគេនម្តងទៀត ហើយភិក្ខុនីទាំងឡាយទើបឆាន់បាន។ ព្រោះថា ភោជនដែលភិក្ខុទាំងឡាយទទួលប្រគេនហើយ តែងស្ថិតនៅក្នុងឋានៈជាភោជនដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយមិនទាន់បានទទួលប្រគេនឡើយ។ សូម្បីភោជនដែលភិក្ខុនីទាំងឡាយទទួលប្រគេនហើយ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយ។

၄၂၆. အာသနံ သံကသာယန္တိယော ကာလံ ဝီတိနာမေသုန္တိ အညံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အညံ နိသီဒါပေန္တိယော ဘောဇနကာလံ အတိက္ကာမေသုံ.

៤២៦. ពាក្យថា «Āsanaṃ saṃkasāyantiyo kālaṃ vītināmesuṃ» សេចក្តីថា ញ៉ាំងភិក្ខុនីដទៃឲ្យក្រោកឡើង ហើយញ៉ាំងភិក្ខុនីដទៃទៀតឲ្យអង្គុយ ធ្វើឲ្យកន្លងវេលាភោជនទៅ។

အဋ္ဌန္နံ [Pg.131] ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ဧတ္ထ သစေ ပုရေ အဋ္ဌသု နိသိန္နာသု တာသံ အဗ္ဘန္တရိမာ အညာ အာဂစ္ဆတိ, သာ အတ္တနော နဝကံ ဥဋ္ဌာပေတွာ နိသီဒိတုံ လဘတိ. ယာ ပန အဋ္ဌဟိပိ နဝကတရာ, သာ သစေပိ သဋ္ဌိဝဿာ ဟောတိ, အာဂတပဋိပါဋိယာဝ နိသီဒိတုံ လဘတိ. အညတ္ထ သဗ္ဗတ္ထ ယထာဝုဍ္ဎံ န ပဋိဗာဟိတဗ္ဗန္တိ ဌပေတွာ ဘတ္တဂ္ဂံ အညသ္မိံ စတုပစ္စယဘာဇနီယဋ္ဌာနေ ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ အာဂတာ’’တိ ဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟိတွာ ကိဉ္စိ န ဂဟေတဗ္ဗံ; ယထာဝုဍ္ဎမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ပဝါရဏာကထာ ကထိတာယေဝ.

ក្នុងពាក្យថា «Aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ yathāvuḍḍhaṃ» នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ បើកាលពីមុន ភិក្ខុនី ៨ រូប អង្គុយហើយ ភិក្ខុនីដទៃទៀតដែលជាអ្នកមានវស្សាចាស់ជាងក្នុងបណ្តាភិក្ខុនីទាំងនោះ មកដល់ ភិក្ខុនីនោះរមែងបានដើម្បីញ៉ាំងភិក្ខុនីដែលខ្ចីជាងខ្លួនឲ្យក្រោកឡើង ហើយអង្គុយបាន។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនីណាដែលខ្ចីជាងភិក្ខុនីទាំង ៨ រូបនោះទៅទៀត ភិក្ខុនីនោះ ទោះបីជាមានវស្សា ៦០ ក៏ដោយ ក៏រមែងបានអង្គុយតាមលំដាប់ដែលមកដល់ប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យថា «Aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabbaṃ» សេចក្តីថា លើកលែងតែរោងភត្តចេញ ក្នុងទីចែកបច្ច័យ ៤ ផ្សេងទៀត ភិក្ខុនីមិនត្រូវគិតថា «យើងមកមុន» ហើយរារាំងភិក្ខុនីដែលមានវស្សាចាស់ជាង ហើយកាន់យកវត្ថុណាមួយឡើយ ការកាន់យកតាមលំដាប់វស្សាចាស់ខ្ចីប៉ុណ្ណោះ ទើបគួរ។ ចំណែកឯបវារណាកថា ត្រូវបានពោលរួចហើយ។

၄၂၉. ဣတ္ထိယုတ္တန္တိအာဒီဟိ သဗ္ဗယာနာနိ အနုညာတာနိ. ပါဋင်္ကိန္တိ ပဋပေါဋ္ဋလိကံ.

៤២៩. ដោយពាក្យជាដើមថា «Itthiyuttaṃ» យានទាំងពួង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់អនុញ្ញាតហើយ។ ពាក្យថា «Pāṭaṅki» សេចក្តីថា គ្រែស្នែងដែលធ្វើដោយសំពត់។

၄၃၀. ဒူတေန ဥပသမ္ပဒါ ဒသန္နံ အန္တရာယာနံ ယေန ကေနစိ ဝဋ္ဋတိ. ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနုပဿယေ ဌိတာ ဝါ ဟောတု နိပန္နာ ဝါ ဇာဂရာ ဝါ နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တာ ဝါ, ဥပသမ္ပန္နာဝ ဟောတိ. တာဝဒေဝ ဆာယာဒီနိ အာဂတာယ ဒူတဘိက္ခုနိယာ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ.

៤៣០. ការឧបសម្បទាដោយតំណាង គួរព្រោះតែអន្តរាយណាមួយក្នុងបណ្តាអន្តរាយទាំង ១០។ ក្នុងពេលចប់កម្មវាចា ភិក្ខុនីនោះ ទោះបីជាឈរក្តី ដេកក្តី ភ្ញាក់ក្តី លង់លក់ក្តី នៅក្នុងលំនៅភិក្ខុនី ក៏រមែងជាអ្នកឧបសម្បន្នតែម្តង។ ក្នុងខណៈនោះឯង ភិក្ខុនីជាតំណាងដែលត្រឡប់មកវិញ ត្រូវប្រាប់វាស់ស្រមោលជាដើមដល់ភិក្ខុនីនោះ។

၄၃၁. ဥဒေါသိတောတိ ဘဏ္ဍသာလာ. န သမ္မတီတိ နပ္ပဟောတိ. ဥပဿယန္တိ ဃရံ. နဝကမ္မန္တိ သံဃဿတ္ထာယ ဘိက္ခုနိယာ နဝကမ္မမ္ပိ ကာတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော.

៤៣១. ពាក្យថា «Udosito» សេចក្តីថា រោងដាក់របស់របរ។ ពាក្យថា «Na sammati» សេចក្តីថា មិនគ្រប់គ្រាន់។ ពាក្យថា «Upassaya» សេចក្តីថា ផ្ទះ។ ពាក្យថា «Navakamma» សេចក្តីថា តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុនីធ្វើសូម្បីតែនវកម្មដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សង្ឃ នេះជាអត្ថន័យ។

၄၃၂. တဿာ ပဗ္ဗဇိတာယာတိ တဿာ ပဗ္ဗဇိတကာလေ. ယာဝ သော ဒါရကော ဝိညုတံ ပါပုဏာတီတိ ယာဝ ခါဒိတုံ ဘုဉ္ဇိတုံ နဟာယိတုဉ္စ မဏ္ဍိတုဉ္စ အတ္တနော ဓမ္မတာယ သက္ကောတီတိ အတ္ထော.

៤៣២. ពាក្យថា «Tassā pabbajitāya» សេចក្តីថា ក្នុងកាលដែលនាងបួសហើយ។ ឃ្លាថា «Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇāti» សេចក្តីថា ដរាបណាដែលកុមារនោះអាចទំពាស៊ី បរិភោគ ងូតទឹក និងតាក់តែងរាងកាយបានដោយខ្លួនឯង នេះជាអត្ថន័យ។

ဌပေတွာ သာဂါရန္တိ သဟဂါရသေယျမတ္တံ ဌပေတွာ. ယထာ အညသ္မိံ ပုရိသေ; ဧဝံ ဒုတိယိကာယ ဘိက္ခုနိယာ တသ္မိံ ဒါရကေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. မာတာ ပန နဟာပေတုံ ပါယေတုံ ဘောဇေတုံ မဏ္ဍေတုံ ဥရေ ကတွာ သယိတုဉ္စ လဘတိ.

ពាក្យថា «Ṭhapetvā sāgāraṃ» សេចក្តីថា លើកលែងតែការដេករួមគ្នាក្នុងកុដិតែមួយ។ បង្ហាញថា ភិក្ខុនីជាគម្រប់ពីរត្រូវប្រតិបត្តិចំពោះកុមារនោះ ដូចជាប្រតិបត្តិចំពោះបុរសដទៃដែរ។ ប៉ុន្តែមាតារមែងបានដើម្បីងូតទឹកឲ្យ បំបៅដោះ ឲ្យបរិភោគអាហារ តាក់តែងខ្លួន និងឱបជាប់នឹងទ្រូងដេកបាន។

၄၃၄. ယဒေဝ သာ ဝိဗ္ဘန္တာတိ ယသ္မာ သာ ဝိဗ္ဘန္တာ အတ္တနော ရုစိယာ ခန္တိယာ ဩဒါတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာ, တသ္မာယေဝ သာ အဘိက္ခုနီ, န သိက္ခာပစ္စက္ခာနေနာတိ ဒဿေတိ. သာ ပုန ဥပသမ္ပဒံ န လဘတိ.

៤៣៤. ឃ្លាថា «Yadeva sā vibbhantā» បង្ហាញថា ព្រោះតែនាងសឹកទៅ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់សដោយសេចក្តីពេញចិត្ត និងការគាប់ចិត្តរបស់ខ្លួន ហេតុនោះឯង នាងទើបមិនមែនជាភិក្ខុនី មិនមែនព្រោះតែការលះបង់សិក្ខាឡើយ។ នាងនោះមិនបានឧបសម្បទាម្តងទៀតឡើយ។

သာ [Pg.132] အာဂတာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာတိ န ကေဝလံ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ, ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ န လဘတိ. ဩဒါတာနိ ဂဟေတွာ ဝိဗ္ဘန္တာ ပန ပဗ္ဗဇ္ဇာမတ္တံ လဘတိ.

ពាក្យថា «Sā āgatā na upasampādetabbā» សេចក្តីថា មិនត្រឹមតែមិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែការបួសជាសាមណេរីក៏មិនបានដែរ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនីដែលកាន់យកសំពត់សហើយសឹកទៅ រមែងបានត្រឹមតែការបួសជាសាមណេរីប៉ុណ្ណោះ។

အဘိဝါဒနန္တိအာဒီသု ပုရိသာ ပါဒေ သမ္ဗာဟန္တာ ဝန္ဒန္တိ, ကေသေ ဆိန္ဒန္တိ, နခေ ဆိန္ဒန္တိ, ဝဏပဋိကမ္မံ ကရောန္တိ, တံ သဗ္ဗံ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န သာဒိယန္တီတိ အတ္ထော. တတြေကေ အာစရိယာ ‘‘သစေ ဧကတော ဝါ ဥဘတော ဝါ အဝဿုတာ ဟောန္တိ သာရတ္တာ, ယထာဝတ္ထုကမေဝ’’. ဧကေ အာစရိယာ ‘‘နတ္ထိ ဧတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ အာစရိယဝါဒံ ဒဿေတွာ ဣဒံ ဩဒိဿ အနုညာတံ ဝဋ္ဋတီတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. တံ ပမာဏံ. ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သာဒိတု’’န္တိ ဟိ ဝစနေနေဝ တံ ကပ္ပိယံ.

ក្នុងពាក្យជាដើមថា «Abhivādanaṃ» នេះ សេចក្តីថា ពួកបុរសច្រbាច់ជើងហើយថ្វាយបង្គំ កាត់សក់ កាត់ក្រចក ព្យាបាលដំបៅ ភិក្ខុនីទាំងឡាយមានសេចក្តីសង្ស័យហើយមិនត្រេកអរនឹងអំពើទាំងអស់នោះឡើយ។ ក្នុងអំពើនោះ អាចារ្យខ្លះពោលថា «បើមានការសើមជោកតែម្ខាង ឬទាំងសងខាង ហើយត្រេកអរខ្លាំង ត្រូវអាបត្តិតាមវត្ថុនោះឯង»។ អាចារ្យខ្លះទៀតពោលថា «ក្នុងទីនេះមិនមានអាបត្តិឡើយ»។ កាលបង្ហាញអាចារ្យវាទយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងអដ្ឋកថាទាំងឡាយពោលថា «ការណ៍នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចង្អុលបង្ហាញហើយអនុញ្ញាត ទើបគួរ»។ ពាក្យក្នុងអដ្ឋកថានោះជាប្រមាណ។ ព្រោះថា ដោយព្រះតម្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យត្រេកអរបាន» ហេតុនោះ ការណ៍នោះទើបជាវត្ថុគួរ។

၄၃၅. ပလ္လင်္ကေန နိသီဒန္တီတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒန္တိ. အဍ္ဎပလ္လင်္ကန္တိ ဧကံ ပါဒံ အာဘုဇိတွာ ကတပလ္လင်္ကံ. ဟေဋ္ဌာ ဝိဝဋေ ဥပရိ ပဋိစ္ဆန္နေတိ ဧတ္ထ သစေ ကူပေါ ခတော ဟောတိ, ဥပရိ ပန ပဒရမတ္တမေဝ သဗ္ဗဒိသာသု ပညာယတိ, ဧဝရူပေပိ ဝဋ္ဋတိ.

៤៣៥. ពាក្យថា «Pallaṅkena nisīdanti» សេចក្តីថា អង្គុយពត់ភ្នែន។ ពាក្យថា «Aḍḍhapallaṅka» សេចក្តីថា ការអង្គុយពត់ភ្នែនពាក់កណ្តាល ដោយបត់ជើងតែម្ខាង។ ក្នុងពាក្យថា «Heṭṭhā vivaṭe upari paṭicchanne» នេះ មានសេចក្តីសម្រេចដូចតទៅ៖ បើគេជីករណ្តៅបង្គន់ហើយ ប៉ុន្តែនៅខាងលើមានត្រឹមតែក្តារបន្ទះមួយសន្លឹក ហើយមើលឃើញគ្រប់ទិសទី សូម្បីក្នុងបង្គន់មានសភាពបែបនេះ ក៏គួរដើម្បីបន្ទោបង់ឧច្ចារៈបាន។

၄၃၆. ကုက္ကုသံ မတ္တိကန္တိ ကုဏ္ဍကဉ္စေဝ မတ္တိကဉ္စ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

៤៣៦. ពាក្យថា «Kukkusaṃ mattikaṃ» សេចក្តីថា កន្ទក់ និងដីស្អិត។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងភិក្ខុនីខន្ធកៈនេះ ងាយយល់ស្រាប់ហើយ។

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပဒါနုဇာနနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

រឿងអនុញ្ញាតការឧបសម្បទាភិក្ខុនី ចប់ហើយ។

ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ការអធិប្បាយភិក្ខុនីខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

၁၁. ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကံ

១១. បញ្ចសតិកខន្ធកៈ

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာ

រឿងសិក្ខាបទតូចតាច

၄၄၁. ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ [Pg.133] – စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနိ ဌပေတွာ အဝသေသာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနီတိ ဧဝမာဒိ ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ အပရိစ္စဇိတွာ သဗ္ဗေသံ သင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဒဿနတ္ထံ ပရိယာယေန ဝုတ္တံ. ဣဒံ ဝေါ သမဏာနန္တိ ဣဒံ သမဏာနံ. ပဒပူရဏမတ္တေ ဝေါကာရော.

៤៤១. ក្នុងបញ្ចសតិកខន្ធកៈ ពាក្យជាដើមថា «លើកលែងតែបារាជិក ៤ ចេញ សិក្ខាបទដែលនៅសល់ ឈ្មោះថាខុទ្ទានុខុទ្ទកសិក្ខាបទ» ព្រះថេរៈទាំងឡាយពោលដោយបរិយាយ ដើម្បីបង្ហាញថា មិនត្រូវលះបង់សូម្បីតែសិក្ខាបទមួយឡើយ គឺត្រូវសង្គ្រោះទុកទាំងអស់។ ពាក្យថា «Idaṃ vo samaṇānaṃ» សេចក្តីថា នេះសមគួរដល់សមណៈទាំងឡាយ។ អក្សរថា «vo» គ្រាន់តែជាការបំពេញបទប៉ុណ្ណោះ។

၄၄၃. ဣဒမ္ပိ တေ အာဝုသော အာနန္ဒ ဒုက္ကဋန္တိ ‘‘ဣဒံ တယာ ဒုဋ္ဌု ကတ’’န္တိ ကေဝလံ ဂရဟန္တေဟိ ထေရေဟိ ဝုတ္တံ, န အာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေ အာပတ္တာနာပတ္တိံ န ဇာနန္တိ. ဣဒါနေဝ စေတံ အနုဿာဝိတံ – ‘‘သံဃော အပညတ္တံ န ပညပေတိ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒတီ’’တိ. ဒေသေဟိ တံ ဒုက္ကဋန္တိ ဣဒမ္ပိ စ ‘‘အာမ, ဘန္တေ, ဒုဋ္ဌု မယာ ကတ’’န္တိ ဧဝံ ပဋိဇာနာဟိ, တံ ဒုက္ကဋန္တိ ဣဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န အာပတ္တိဒေသနံ. ထေရော ပန ယသ္မာ အသတိယာ န ပုစ္ဆိ န အနာဒရေန, တသ္မာ တတ္ထ ဒုဋ္ဌုကတဘာဝမ္ပိ အသလ္လက္ခေန္တော ‘‘နာဟံ တံ ဒုက္ကဋံ ပဿာမီ’’တိ ဝတွာ ထေရေသု ဂါရဝံ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာယသ္မန္တာနံ သန္ဓာယ ဒေသေမိ တံ ဒုက္ကဋ’’န္တိ အာဟ. ယထာ တုမှေ ဝဒထ, တထာ ပဋိဇာနာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧသေဝ နယော အဝသေသေသု စတူသု ဌာနေသု. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တံ နိဒါနဝဏ္ဏနာယမေဝ ဝုတ္တံ.

៤៤៣. សូម្បីពាក្យថា «Idampi te āvuso ānanda dukkaṭaṃ» នេះ ព្រះថេរៈទាំងឡាយកាលចង់តិះដៀល គ្រាន់តែពោលថា «អំពើនេះ អ្នកធ្វើមិនល្អឡើយ» ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនពោលសំដៅលើអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះថាមិនមែនព្រះថេរៈទាំងនោះមិនដឹងអាបត្តិ និងមិនមែនអាបត្តិនោះឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងខណៈនោះឯង សង្ឃបានប្រកាសហើយថា «សង្ឃមិនបញ្ញត្តិនូវអ្វីដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្តិ មិនដកហូតនូវអ្វីដែលបានបញ្ញត្តិហើយ»។ សូម្បីពាក្យថា «Desehi taṃ dukkaṭaṃ» នេះទៀតសោត ក៏សំដៅលើការឲ្យទទួលខុសត្រូវថា «ករុណា លោកម្ចាស់ អំពើនេះខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើមិនល្អឡើយ» យ៉ាងនេះ គឺពោលសំដៅលើការទទួលស្គាល់កំហុសឆ្គងនោះ មិនមែនសំដៅលើការសម្តែងអាបត្តិឡើយ។ ចំណែកព្រះអានន្ទត្ថេរ ព្រោះតែលោកភ្លេចស្មារតី ទើបមិនបានទូលសួរ មិនមែនព្រោះតែគ្មានសេចក្តីគោរពឡើយ ហេតុនោះ កាលបើលោកមិនបានកំណត់ដឹងនូវភាពជាអំពើដែលធ្វើមិនល្អក្នុងរឿងនោះ ទើបពោលថា «ខ្ញុំព្រះករុណាមិនឃើញអំពើនោះថាជាទុក្កដៈឡើយ» ប៉ុន្តែដើម្បីបង្ហាញសេចក្តីគោរពចំពោះព្រះថេរៈទាំងឡាយ ទើបពោលថា «ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំព្រះករុណាជឿជាក់លើលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ទើបសូមទទួលស្គាល់នូវកំហុសឆ្គងនោះ»។ មានន័យថា «លោកម្ចាស់ទាំងឡាយពោលយ៉ាងណា ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ទទួលស្គាល់យ៉ាងនោះ»។ ក្នុងឋានៈ ៤ ដែលនៅសល់ ក៏មានន័យដូចគ្នានេះដែរ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីនេះ គួរពោលយ៉ាងណា ខ្ញុំបានពោលរួចហើយក្នុងនិទានវណ្ណនានោះឯង។

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာ နိဋ္ဌိတာ.

រឿងសិក្ខាបទតូចតាច ចប់ហើយ។

ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ការអធិប្បាយបញ្ចសតិកខន្ធកៈ ចប់ហើយ។

၁၂. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကံ

១២. សត្តសតិកខន្ធកៈ

ဒသဝတ္ထုကထာ

រឿងវត្ថុ ១០ ប្រការ

၄၄၆. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ [Pg.134] – ဘိက္ခဂ္ဂေနာတိ ဘိက္ခုအဂ္ဂေန, ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ တတ္တကေ ပဋိဝီသေ ဌပေသုန္တိ အတ္ထော. မဟိယာတိ ဟိမပါတသမယေ ဟိမဝလာဟကာ.

៤៤៦. ក្នុងសត្តសតិកខន្ធកៈ ពាក្យថា «Bhikkhaggena» សេចក្តីថា ដោយចំណែកនៃភិក្ខុ មានន័យថា គេរាប់ចំនួនភិក្ខុហើយ ក៏តម្កល់ទុកនូវចំណែកភត្តមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ នេះជាអត្ថន័យ។ ពាក្យថា «Mahiya» សេចក្តីថា ពពកព្រិលក្នុងសម័យដែលព្រិលធ្លាក់។

၄၄၇. အဝိဇ္ဇာနိဝုဋာတိ အဝိဇ္ဇာပဋိစ္ဆန္နာ. ပေါသာတိ ပုရိသာ. ပိယရူပံ အဘိနန္ဒန္တိ ပတ္ထေန္တီတိ ပိယရူပါဘိနန္ဒိနော. အဝိဒ္ဒသူတိ အဝိဇာနန္တာ. ရာဂရဇေဟိ သရဇာ. မဂသဒိသာတိ မဂါ. သဟ နေတ္တိယာတိ သနေတ္တိကာ. ဝဍ္ဎေန္တိ ကဋသိန္တိ ပုနပ္ပုနံ ကဠေဝရံ နိက္ခိပမာနာ ဘူမိံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ဧဝံ ဝဍ္ဎေန္တာဝ ဃောရံ အာဒိယန္တိ ပုနဗ္ဘဝံ.

៤៤៧. ពាក្យថា «Avijjānivuṭā» សេចក្តីថា ត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំងហើយ។ ពាក្យថា «Posā» សេចក្តីថា ពួកបុរស។ ពួកជនដែលត្រេកអរ និងប្រាថ្នានូវអារម្មណ៍ជាទីស្រឡាញ់ ឈ្មោះថា «Piyarūpābhinandino»។ ពាក្យថា «Aviddasū» សេចក្តីថា ពួកជនដែលមិនដឹង។ ពួកជនដែលមានធូលីគឺរាគៈ ឈ្មោះថា «Sarajā»។ ពួកជនដែលប្រៀបដូចជាសត្វព្រៃ ឈ្មោះថា «Magā»។ ពួកជនដែលប្រព្រឹត្តទៅជាមួយតណ្ហាដែលនាំទៅកាន់ភព ឈ្មោះថា «Sanettikā»។ ពាក្យថា «Vaḍḍhenti kaṭasiṃ» សេចក្តីថា ពួកជនដែលបោះបង់ចោលសរីរៈម្តងហើយម្តងទៀត តែងធ្វើឲ្យព្រៃខ្មោចចម្រើនឡើង។ កាលបើធ្វើឲ្យចម្រើនឡើងយ៉ាងនេះហើយ តែងកាន់យកនូវភពថ្មីដ៏គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់។

၄၅၄. ပါပကံ နော အာဝုသော ကတန္တိ အာဝုသော အမှေဟိ ပါပကံ ကတန္တိ အတ္ထော.

៤៥៤. ឃ្លាថា «Pāpakaṃ no āvuso kataṃ» សេចក្តីថា «ម្នាលអាវុសោ អំពើអាក្រក់ត្រូវបានពួកយើងធ្វើហើយចំពោះលោក» នេះជាអត្ថន័យ។

၄၅၅. ကတမေန တွံ ဘူမိ ဝိဟာရေနာတိ ဧတ္ထ ဘူမီတိ ပိယဝစနမေတံ. ပိယံ ဝတ္တုကာမော ကိရ အာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ နဝကေ ဘိက္ခူ ဧဝံ အာမန္တေတိ. ကုလ္လကဝိဟာရေနာတိ ဥတ္တာနဝိဟာရေန.

៤៥៥. ក្នុងពាក្យថា «Katamena tvaṃ bhūmi vihārena» នេះ ពាក្យថា «Bhūmi» នេះ ជាពាក្យពោលដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ ឮថា ព្រះសព្វកាមីដ៏មានអាយុ កាលចង់ពោលពាក្យគួរឲ្យស្រឡាញ់ ទើបហៅភិក្ខុខ្ចីៗទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។ ពាក្យថា «Kullakavihārena» សេចក្តីថា ដោយការនៅជាសុខដែលរាក់កំភែល។

၄၅၇. သာဝတ္ထိယာ သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိ ကထံ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတိ? တတြ ဟိ ‘‘သန္နိဓိ နာမ အဇ္ဇ ပဋိဂ္ဂဟိတံ အပရဇ္ဇူ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘သန္နိဓိကာရကေ အသန္နိဓိကာရကသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ အာပတ္တိံ ဝဒန္တေန ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတိ. တတြေကေ မညန္တိ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ, ဣဒဉ္စ လောဏံ နာမ ယာဝဇီဝိကတ္တာ သန္နိဓိဘာဝံ နာပဇ္ဇတိ. ယမ္ပိ အလောဏကံ အာမိသံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တေန သဒ္ဓိံ ပရိဘုဉ္ဇတိ, တံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ, တသ္မာ ‘‘‘ယာဝကာလိကေန, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ ကပ္ပတိ, ဝိကာလေ န ကပ္ပတီ’တိ ဝစနတော ဒုက္ကဋေနေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘တုမှာကံ မတေန ဒုက္ကဋေနပိ န ဘဝိတဗ္ဗံ, န ဟိ ဧတ္ထ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ, ယာဝကာလိကမေဝ [Pg.135] တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ, န စ တံ ဝိကာလေ ပရိဘုတ္တံ. ယဒိ ဝါ ‘‘ဝိကာလေ န ကပ္ပတီ’’တိ ဝစနေန တုမှေ ဒုက္ကဋံ မညေထ, ယာဝဇီဝိကမိဿံ ယာဝကာလိကံ ဝိကာလေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ဝိကာလဘောဇနပါစိတ္တိယံ န ဘဝေယျ. တသ္မာ န ဗျဉ္ဇနမတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, အတ္ထော ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော.

៤៥៧. ក្នុងពាក្យថា «Sāvatthiyā suttavibhaṅge» នេះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ហាមឃាត់ក្នុងសុត្តវិភង្គយ៉ាងដូចម្តេច? ព្រោះថា ក្នុងសុត្តវិភង្គនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «វត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនេះ ហើយទុកដល់ថ្ងៃស្អែក ឈ្មោះថាសន្និធិ» ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងអាបត្តិថា «ភិក្ខុមានសេចក្តីសំគាល់ក្នុងវត្ថុដែលធ្វើសន្និធិថាជាវត្ថុមិនបានធ្វើសន្និធិ ហើយទំពាស៊ី ឬបរិភោគនូវខាទនីយៈ ឬភោជនីយៈ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ» កាលទ្រង់ត្រាស់សម្តែងអាបត្តិយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាទ្រង់ហាមឃាត់ហើយ។ ក្នុងរឿងនោះ អាចារ្យខ្លះយល់ឃើញថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ភិក្ខុណាមួយ ទំពាស៊ី ឬបរិភោគនូវខាទនីយៈ ឬភោជនីយៈដែលធ្វើសន្និធិ...» ចំណែកឯអំបិលនេះ ព្រោះតែជាយាវជីវកៈ ទើបមិនដល់នូវភាពជាសន្និធិឡើយ។ សូម្បីតែអាមិសៈដែលមិនមានអំបិល ដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនហើយឆាន់ជាមួយអំបិលនោះ ក៏ជាវត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះឯង ហេតុនោះ ព្រោះតែព្រះតម្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យាវជីវកៈដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ ឆាន់ជាមួយយាវកាលិកៈ តែងគួរក្នុងកាល មិនគួរក្នុងវិកាលឡើយ» ក្នុងទីនេះ គួរតែត្រូវអាបត្តិទុក្កដ»។ អាចារ្យទាំងនោះ គួរត្រូវបានពោលតបវិញថា «តាមមតិរបស់លោកទាំងឡាយ សូម្បីតែអាបត្តិទុក្កដក៏មិនគួរមានដែរ ព្រោះថាក្នុងទីនេះ យាវជីវកៈមិនមែនជាវត្ថុដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះឡើយ មានតែយាវកាលិកៈប៉ុណ្ណោះដែលទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ ហើយយាវកាលិកៈនោះ ក៏ភិក្ខុមិនបានឆាន់ក្នុងវេលាវិកាលដែរ។ បើលោកទាំងឡាយយល់ឃើញថាត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ព្រោះតែព្រះតម្រាស់ថា «មិនគួរក្នុងវិកាល» យ៉ាងនេះ កាលបើភិក្ខុឆាន់យាវកាលិកៈដែលលាយឡំដោយយាវជីវកៈក្នុងវេលាវិកាល អាបត្តិវិកាលភោជនបាចិត្តិយក៏មិនគួរមានឡើយ។ ហេតុនោះ មិនត្រូវកាន់យកត្រឹមតែព្យញ្ជនៈឡើយ គឺត្រូវពិចារណានូវអត្ថន័យផង»។

အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယာဝကာလိကေန ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယဒိ သမ္ဘိန္နရသံ ဟောတိ, ယာဝကာလိကဂတိကမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဝိကာလေ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန ကာလေ ကပ္ပတိ, ဝိကာလေ န ကပ္ပတိ. န ဣဓ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဝစနမတ္တေနေတ္ထ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ. ယထေဝ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝကာလိကေန သမ္ဘိန္နရသံ ဝိကာလေ န ကပ္ပတိ, ဝိကာလဘောဇနပါစိတ္တိယာဝဟံ ဟောတိ. ဧဝံ အဇ္ဇ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ အပရဇ္ဇု ယာဝကာလိကေန သမ္ဘိန္နရသံ န ကပ္ပတိ, သန္နိဓိဘောဇနပါစိတ္တိယာဝဟံ ဟောတိ. တံ ‘‘သန္နိဓိကတံ ဣဒ’’န္တိ အဇာနန္တောပိ န မုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သန္နိဓိကာရကေ အသန္နိဓိကာရကသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ. တသ္မာ ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ ဣမိဿာ ပုစ္ဆာယ ‘‘ပရိသုဒ္ဓမိဒံ ဗျာကရဏံ သာဝတ္ထိယာ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ.

សេចក្តីអធិប្បាយក្នុងទីនេះមានដូចតទៅ៖ ប្រសិនបើវត្ថុជាយាវជីវីកៈ ដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ មានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ វត្ថុនោះរមែងមានដំណើរដូចជាយាវកាលីកៈប៉ុណ្ណោះ។ ព្រោះហេតុនោះ ដោយសិក្ខាបទថា «yo pana bhikkhu vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā» នេះ វត្ថុនោះរមែងគួរក្នុងកាល មិនគួរក្នុងវិកាលឡើយ។ ក្នុងទីនេះ មិនមែនគ្រាន់តែពាក្យថា «មិនគួរ» ហើយនាំឲ្យត្រូវអាបត្តិទុក្កដនោះឡើយ។ ដូចជាវត្ថុជាយាវជីវីកៈ ដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនោះ កាលបើមានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ រមែងមិនគួរក្នុងវិកាល និងនាំមកនូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះការឆាន់ក្នុងវិកាល យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះដែរ វត្ថុដែលបានទទួលប្រគេនក្នុងថ្ងៃនេះ ទោះបីជាក្នុងថ្ងៃស្អែក កាលបើមានរសលាយឡំគ្នាជាមួយនឹងវត្ថុជាយាវកាលីកៈ រមែងមិនគួរ និងនាំមកនូវអាបត្តិបាចិត្តិយព្រោះការឆាន់វត្ថុដែលធ្វើសន្និធិ (សន្និធិភោជន)។ ភិក្ខុទោះបីមិនដឹងថា «វត្ថុនេះជាសន្និធិ» ក៏មិនរួចចាកអាបត្តិឡើយ។ ព្រោះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទុកហើយថា «ភិក្ខុមានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនមែនជាសន្និធិ ក្នុងវត្ថុដែលជាសន្និធិ ហើយខាំទំពារនូវខាទនីយៈ ឬឆាន់នូវភោជនីយៈ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ»។ ព្រោះហេតុនោះ ចំពោះសំណួរថា «kattha paṭikkhittaṃ» នេះ ការដោះស្រាយថា «parisuddhamidaṃ byākaraṇaṃ sāvatthiyā suttavibhaṅge» (ការដោះស្រាយនេះបរិសុទ្ធល្អហើយ គឺក្នុងសូត្រវិភង្គ នាទីក្រុងសាវត្ថី)។

ရာဇဂဟေ ဥပေါသထသံယုတ္တေတိ ဣဒံ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဧကသ္မိံ အာဝါသေ ဒွေ ဥပေါသထာဂါရာနိ သမ္မန္နိတဗ္ဗာနိ; ယော သမ္မန္နေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဧတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိနယာတိသာရေ ဒုက္ကဋန္တိ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဧကသ္မိံ အာဝါသေ ဒွေ ဥပေါသထာဂါရာနိ သမ္မန္နိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဧတဿ ဝိနယဿ အတိသာရေ ဒုက္ကဋံ. စမ္ပေယျကေ ဝိနယဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဣဒံ ‘‘အဓမ္မေန စေ ဘိက္ခဝေ ဝဂ္ဂကမ္မံ, အကမ္မံ န စ ကရဏီယ’’န္တိ ဧဝမာဒိံ ကတွာ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ အာဂတံ ဝိနယဝတ္ထုံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

ពាក្យថា «Rājagahe uposathasaṃyutte» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកព្រះពុទ្ធវចនៈនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសន្មតរោងឧបោសថពីរ ក្នុងអាវាសតែមួយឡើយ ភិក្ខុណាសម្រេចសន្មត ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ»។ ពាក្យថា «Vinayātisāre dukkaṭaṃ» សេចក្តីថា ព្រោះការកន្លងវិន័យនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសន្មតរោងឧបោសថពីរ ក្នុងអាវាសតែមួយឡើយ» រមែងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ពាក្យថា «Campeyyake vinayavatthusmiṃ» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកវិនយវត្ថុដែលមកក្នុងចម្បេយ្យក្ខន្ធកៈ ដោយផ្តើមតាំងពីពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកម្មជាវគ្គដោយមិនជាធម៌ កម្មនោះមិនមែនជាកម្មឡើយ ហើយមិនត្រូវធ្វើឡើយ» ជាដើម។

ဧကစ္စော ကပ္ပတီတိ ဣဒံ ဓမ္မိကံ အာစိဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဆေဒနကေ ပါစိတ္တိယန္တိ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ ဟိ ‘‘နိသီဒနံ နာမ သဒသံ ဝုစ္စတီ’’တိ အာဂတံ, တသ္မာ ဒွိန္နံ သုဂတဝိဒတ္ထီနံ ဥပရိ ဒသာယေဝ ဝိဒတ္ထိမတ္တာ လဗ္ဘတိ. ဒသာယ ဝိနာ တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿ ဣဒံ အာဂတမေဝ ဟောတိ – ‘‘တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ. တသ္မာ ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘ဆေဒနကေ [Pg.136] ပါစိတ္တိယ’’န္တိ အာဟ. ဆေဒနကသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ពាក្យថា «Ekacco kappati» នេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅយកអាចិណ្ណកប្បៈដែលប្រកបដោយធម៌។ ពាក្យថា «Chedanake pācittiyaṃ» សេចក្តីថា ព្រោះក្នុងសូត្រវិភង្គមានមកថា «ដែលហៅថា និសីទនៈ គឺសំដៅយកសំពត់មានជាយ» ព្រោះហេតុនោះ ហួសពីពីរចំអាមព្រះសុគតទៅ មានតែជាយប៉ុណ្ណោះដែលបានប្រវែងមួយចំអាម។ កាលបើភិក្ខុធ្វើនូវប្រមាណនោះដោយគ្មានជាយ អាបត្តិនេះរមែងមកដល់ពិតប្រាកដ គឺ «ភិក្ខុកាលកន្លងហួសនូវប្រមាណនោះ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយដែលត្រូវកាត់ចេញ»។ ព្រោះហេតុនោះ កាលដែលព្រះថេរៈត្រូវគេសួរថា «kiṃ āpajjati» ទើបឆ្លើយថា «chedanake pācittiyaṃ»។ មានសេចក្តីថា ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយដែលទ្រង់ត្រាស់ទុកក្នុងឆេទទនកសិក្ខាបទ។ សេចក្តីដែលនៅសល់ក្នុងទីទាំងពួង គឺច្បាស់លាស់ស្រាប់ហើយ។

ဒသဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

រឿងវត្ថុ ១០ យ៉ាង ចប់ហើយ។

သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

ក្នុងសមន្តបាសាទិកា វិនយសំវណ្ណនា

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

សត្តសតិកក្ខន្ធកវណ្ណនា ចប់ហើយ។

ဒွိဝဂ္ဂသင်္ဂဟာ ဝုတ္တာ, ဒွါဝီသတိပဘေဒနာ;

ခန္ဓကာ သာသနေ ပဉ္စက္ခန္ဓဒုက္ခပ္ပဟာယိနော.

ពួកខន្ធកៈ ២២ ផ្នែក ដែលសង្គ្រោះដោយវគ្គ ២ ក្នុងព្រះសាសនា ដែលជាគ្រឿងលះបង់នូវទុក្ខក្នុងខន្ធ ៥ ខ្ញុំបានពោលហើយ។

ယာ တေသံ ဝဏ္ဏနာ ဧသာ, အန္တရာယံ ဝိနာ ယထာ;

သိဒ္ဓါ သိဇ္ဈန္တု ကလျာဏာ, ဧဝံ အာသာပိ ပါဏိနန္တိ.

ការអធិប្បាយនៃខន្ធកៈទាំងនោះនេះ បានសម្រេចហើយដោយមិនមានអន្តរាយយ៉ាងណា សូមឲ្យសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏ល្អៗ របស់សត្វទាំងឡាយ សម្រេចបានយ៉ាងនោះដែរចុះ។

စူဠဝဂ္ဂ-အဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ.

អដ្ឋកថាចុល្លវគ្គ ចប់ហើយ។