නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

විනයපිටකෙ

律藏

මහාවග්ග-අට්ඨකථා

大品义注

1. මහාඛන්ධකං

1. 大犍度

බොධිකථා

菩提事

උභින්නං [Pg.233] පාතිමොක්ඛානං, සඞ්ගීතිසමනන්තරං;

සඞ්ගායිංසු මහාථෙරා, ඛන්ධකං ඛන්ධකොවිදා.

精通犍度的诸大长老，于结集二部波罗提木叉后，随即合诵了此犍度。

යං තස්ස දානි සම්පත්තො, යස්මා සංවණ්ණනාක්කමො;

තස්මා හොති අයං තස්ස, අනුත්තානත්ථවණ්ණනා.

如今，因已至为彼作释义的次第，故此乃为彼不显明之义的释义。

පදභාජනියෙ අත්ථා, යෙහි යෙසං පකාසිතා;

තෙ චෙ පුන වදෙය්‍යාම, පරියොසානං කදා භවෙ.

于《词句分析》(Padabhājaniya)中已阐明其义者，若吾等复述之，何时方能究竟？

උත්තානා චෙව යෙ අත්ථා, තෙසං සංවණ්ණනාය කිං;

අධිප්පායානුසන්ධීහි, බ්‍යඤ්ජනෙන ච යෙ පන.

其义已显明者，何须作释义？至于其义于意趣、脉络及文句上不显明者，

අනුත්තානා න තෙ යස්මා, සක්කා ඤාතුං අවණ්ණිතා;

තෙසංයෙව අයං තස්මා, හොති සංවණ්ණනානයොති.

因其未经释义则不能了知，故此释义之法，正是为此等而设。

1. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධොති එත්ථ කිඤ්චාපි ‘‘තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා වෙරඤ්ජාය’’න්තිආදීසු විය කරණවචනෙ විසෙසකාරණං නත්ථි, විනයං පත්වා පන කරණවචනෙනෙව අයමභිලාපො ආරොපිතොති ආදිතො පට්ඨාය ආරුළ්හාභිලාපවසෙනෙවෙතං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. එස නයො අඤ්ඤෙසුපි ඉතො පරෙසු එවරූපෙසු.

1. “尔时，佛世尊住于优楼频螺(Uruvelā)，在尼连禅河(Nerañjarā)边菩提树下，初成正觉。”于此，虽如“尔时，佛世尊在维兰迦(Verañjā)……”等句，使用具格(karaṇavacana)并无特殊原因，然就律藏而言，此表述乃是以具格确立。故当知，此乃依循自始即已确立之表述方式而说。此理亦通于此后其他类似之处。

කිං පනෙතස්ස වචනෙ පයොජනන්ති? පබ්බජ්ජාදීනං විනයකම්මානං ආදිතො පට්ඨාය නිදානදස්සනං. යා හි භගවතා ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඉමෙහි තීහි [Pg.234] සරණගමනෙහි පබ්බජ්ජං උපසම්පද’’න්ති (මහාව. 34) එවං පබ්බජ්ජා චෙව උපසම්පදා ච අනුඤ්ඤාතා, යානි ච රාජගහාදීසු උපජ්ඣායඋපජ්ඣායවත්තආචරියආචරියවත්තාදීනි අනුඤ්ඤාතානි, තානි අභිසම්බොධිං පත්වා සත්තසත්තාහං බොධිමණ්ඩෙ වීතිනාමෙත්වා බාරාණසියං ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා ඉමිනා අනුක්කමෙන ඉදඤ්චිදඤ්ච ඨානං පත්වා ඉමස්මිඤ්ච ඉමස්මිඤ්ච වත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තානීති එවමෙතෙසං පබ්බජ්ජාදීනං විනයකම්මානං ආදිතො පට්ඨාය නිදානදස්සනං එතස්ස වචනෙ පයොජනන්ති වෙදිතබ්බං.

然则，说此（开篇）有何目的？其目的在于开示出家等律业自始之因缘。诚然，世尊曾允许：“诸比丘，我允许以此三皈依行出家、受具足戒。”（《大品》34）如是，出家与具足戒始得允许。又如在王舍城(Rājagaha)等地所允许的戒师、戒师仪、阿阇梨、阿阇梨仪等，彼等皆是（世尊）证达无上正觉，于菩提座下度过七个七日，在波罗奈(Bārāṇasī)转法轮后，依此次第到达此彼之处，缘于此彼之事而制定。如是，开示此等出家等律业自始之因缘，即是说此（开篇）之目的，当知。

තත්ථ උරුවෙලායන්ති මහාවෙලායං; මහන්තෙ වාලිකරාසිම්හීති අත්ථො. අථ වා ‘‘උරූ’’ති වාලිකා වුච්චති; ‘‘වෙලා’’ති මරියාදා; වෙලාතික්කමනහෙතු ආහටා උරු උරුවෙලාති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. අතීතෙ කිර අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ දසසහස්සකුලපුත්තා තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා තස්මිං පදෙසෙ විහරන්තා එකදිවසං සන්නිපතිත්වා කතිකවත්තං අකංසු – ‘‘කායකම්මවචීකම්මානි නාම පරෙසම්පි පාකටානි හොන්ති, මනොකම්මං පන අපාකටං; තස්මා යො කාමවිතක්කං වා බ්‍යාපාදවිතක්කං වා විහිංසාවිතක්කං වා විතක්කෙති, තස්ස අඤ්ඤො චොදකො නාම නත්ථි, සො අත්තනාව අත්තානං චොදෙත්වා පත්තපුටෙන වාලිකං ආහරිත්වා ඉමස්මිං ඨානෙ ආකිරතු, ඉදමස්ස දණ්ඩකම්ම’’න්ති. තතො පට්ඨාය යො තාදිසං විතක්කං විතක්කෙති, සො තත්ථ පත්තපුටෙන වාලිකං ආකිරති. එවං තත්ථ අනුක්කමෙන මහාවාලිකරාසි ජාතො, තතො නං පච්ඡිමා ජනතා පරික්ඛිපිත්වා චෙතියට්ඨානමකාසි. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘උරුවෙලායන්ති මහාවෙලායං; මහන්තෙ වාලිකරාසිම්හීති අත්ථො’’ති. තමෙව සන්ධාය වුත්තං – ‘‘අථ වා උරූති වාලිකා වුච්චති; වෙලාති මරියාදා; වෙලාතික්කමනහෙතු ආහටා උරු උරුවෙලාති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති.

于此，“优楼频螺(Uruvelā)”意为大沙地，即大沙堆之义。又或者，“uru”称为沙，“velā”称为界限；因越界而运来的沙，故称“优楼频螺”，于此应如是理解其义。据说在过去佛陀未出世时，曾有一万名良家子出家为苦行者，住于此地。一日，他们集会议定：“身业、语业对他人而言是显而易见的，意业则不显；是故，若有人生起欲寻、瞋寻或害寻，因无他人可指责，当自我谴责，以叶器盛沙，倾倒于此处，此即为其惩罚。”自此之后，凡生起此类寻思者，皆以叶器于此处倾倒沙土。如是，此处逐渐形成一大沙堆，后人环绕此堆，立为塔庙之地。因此而说：“‘优楼频螺’意为大沙地，即大沙堆之义。”亦因此而说：“又或者，‘uru’称为沙，‘velā’称为界限；因越界而运来的沙，故称‘优楼频螺’，于此应如是理解其义。”

බොධිරුක්ඛමූලෙති බොධි වුච්චති චතූසු මග්ගෙසු ඤාණං; තං බොධිං භගවා එත්ථ පත්තොති රුක්ඛොපි ‘‘බොධිරුක්ඛො’’ත්වෙව නාමං ලභි, තස්ස බොධිරුක්ඛස්ස මූලෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ. පඨමාභිසම්බුද්ධොති පඨමං අභිසම්බුද්ධො; අභිසම්බුද්ධො හුත්වා සබ්බපඨමංයෙවාති අත්ථො. එකපල්ලඞ්කෙනාති සකිම්පි අනුට්ඨහිත්වා යථාආභුජිතෙන එකෙනෙව පල්ලඞ්කෙන. විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදීති විමුත්තිසුඛං ඵලසමාපත්තිසුඛං පටිසංවෙදයමානො.

“于菩提树下”：菩提，称为四道之智；世尊于此处证得此菩提，故此树亦得名“菩提树”；于此菩提树下，即是“于菩提树下”之义。“初成正觉”：即最初圆满觉悟；义为圆满觉悟之后，于一切之始。“以一坐”：指一次结跏趺坐后便不再起身，以那唯一的一次坐姿。“感受解脱乐”：指正在感受解脱之乐，即果定之乐。

පටිච්චසමුප්පාදන්ති [Pg.235] පච්චයාකාරං. පච්චයාකාරො හි අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිච්ච සහිතෙ ධම්මෙ උප්පාදෙතීති ‘‘පටිච්චසමුප්පාදො’’ති වුච්චති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන සබ්බාකාරසම්පන්නං විනිච්ඡයං ඉච්ඡන්තෙන විසුද්ධිමග්ගතො ගහෙතබ්බො. අනුලොමපටිලොමන්ති අනුලොමඤ්ච පටිලොමඤ්ච. තත්ථ ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො අවිජ්ජාදිකො පච්චයාකාරො අත්තනා කත්තබ්බකිච්චකරණතො ‘‘අනුලොමො’’ති වුච්චති. ‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො ස්වෙව අනුප්පාදනිරොධෙන නිරුජ්ඣමානො තං කිච්චං න කරොතීති තස්ස අකරණතො ‘‘පටිලොමො’’ති වුච්චති. පුරිමනයෙන වා වුත්තො පවත්තියා අනුලොමො, ඉතරො තස්සා පටිලොමොති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ආදිතො පන පට්ඨාය යාව අන්තං, අන්තතො ච පට්ඨාය යාව ආදිං පාපෙත්වා අවුත්තත්තා ඉතො අඤ්ඤෙනත්ථෙන අනුලොමපටිලොමතා න යුජ්ජති.

“缘起”(paṭiccasamuppāda)即缘的状态(paccayākāra)。缘的状态，因其使诸法相互依存而生，故称“缘起”。此为简说。欲求详尽圆满之抉择，当依《清净道论》(Visuddhimagga)。“顺逆”(anulomapaṭiloma)即顺与逆。其中，依“无明缘行”等方式所说的无明等缘的状态，因其能自行完成其所应作之务，故称“顺”；依“无明无余离贪灭故行灭”等方式所说的，其本身通过不生而灭，不作彼务，因其不作为，故称“逆”。或可说，前一方式顺于流转，后一方式逆于流转，于此应如是理解其义。然而，由于并未宣说从始至终、复从终至始，故不宜以此处所述之外的其他意义来解释顺逆。

මනසාකාසීති මනසි අකාසි. තත්ථ යථා අනුලොමං මනසි අකාසි, ඉදං තාව දස්සෙතුං ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ අවිජ්ජා ච සා පච්චයො චාති අවිජ්ජාපච්චයො. තස්මා අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා සම්භවන්තීති ඉමිනා නයෙන සබ්බපදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන සබ්බාකාරසම්පන්නං විනිච්ඡයං ඉච්ඡන්තෙන විසුද්ධිමග්ගතොව ගහෙතබ්බො.

“作意”(manasākāsi)即于心中作(manasi akāsi)。于此，为先显示如何顺向作意，故说“无明缘行”等。其中，“无明缘”(avijjāpaccayo)者，即既是无明，又是缘。是故，应以此理趣理解所有文句：“由无明此缘，诸行生起。”此为简说。欲求详尽圆满之抉择，当依《清净道论》(Visuddhimagga)。

යථා පන පටිලොමං මනසි අකාසි, ඉදං දස්සෙතුං අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධොතිආදි වුත්තං. තත්ථ අවිජ්ජාය ත්වෙවාති අවිජ්ජාය තු එව. අසෙසවිරාගනිරොධාති විරාගසඞ්ඛාතෙන මග්ගෙන අසෙසනිරොධා. සඞ්ඛාරනිරොධොති සඞ්ඛාරානං අනුප්පාදනිරොධො හොති. එවං නිරුද්ධානං පන සඞ්ඛාරානං නිරොධා විඤ්ඤාණං නිරුද්ධං, විඤ්ඤාණාදීනඤ්ච නිරොධා නාමරූපාදීනි නිරුද්ධානියෙව හොන්තීති දස්සෙතුං සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොතිආදීනි වත්වා එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතීති වුත්තං. තත්ථ කෙවලස්සාති සකලස්ස; සුද්ධස්ස වා සත්තවිරහිතස්සාති අත්ථො. දුක්ඛක්ඛන්ධස්සාති දුක්ඛරාසිස්ස. නිරොධො හොතීති අනුප්පාදො හොති.

为示如何逆向作意，故说“无明(avijjā)无余离贪灭故行(saṅkhāra)灭”等。其中，“avijjāya tveva”是“avijjāya tu eva”的连音，意为“然，仅由无明……”。“无余离贪灭”(asesavirāganirodhā)指通过名为“离贪”(virāga)的道而无余灭尽。“行灭”(saṅkhāranirodho)指诸行的不起灭。为示诸行如是灭故识(viññāṇa)灭，以及识等灭故名色(nāmarūpa)等亦灭之义，故说“行灭故识灭”等，最终说“如是此纯大苦蕴(dukkhakkhandha)之灭”。其中，“纯”(kevala)意为全部，或纯粹、无有情之义。“苦蕴”即苦之积聚。“灭”即不复生起。

එතමත්ථං [Pg.236] විදිත්වාති ය්වායං ‘‘අවිජ්ජාදිවසෙන සඞ්ඛාරාදිකස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො ච අවිජ්ජානිරොධාදිවසෙන ච නිරොධො හොතී’’ති වුත්තො, සබ්බාකාරෙන එතමත්ථං විදිත්වා. තායං වෙලායන්ති තායං තස්ස අත්ථස්ස විදිතවෙලායං. ඉමං උදානං උදානෙසීති ඉමං තස්මිං විදිතෙ අත්ථෙ හෙතුනො ච හෙතුසමුප්පන්නධම්මස්ස ච පජානනාය ආනුභාවදීපකං ‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්තී’’තිආදිකං සොමනස්සයුත්තඤාණසමුට්ඨානං උදානං උදානෙසි, අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙසීති වුත්තං හොති.

“了知此义”(Etamatthaṃ viditvā)：即是以一切行相了知所说的此义：“由于无明(avijjā)等而有行(saṅkhāra)等苦蕴(dukkhakkhandha)的集起，以及由于无明等灭而有彼之灭”。“于彼时”(Tāyaṃ velāyaṃ)：即于了知此义之时。“诵此自说偈”(Imaṃ udānaṃ udānesi)：即是说，于了知彼义时，为辨知因及缘已生法，而诵出此彰显其力、由喜悦相应之智所生、始于“诸法实显现……”的自说偈(udāna)，意为发出欢喜之语。

තස්සත්ථො – යදා හවෙති යස්මිං භවෙ කාලෙ. පාතුභවන්තීති උප්පජ්ජන්ති. ධම්මාති අනුලොමපච්චයාකාරපටිවෙධසාධකා බොධිපක්ඛියධම්මා. අථ වා පාතුභවන්තීති පකාසන්ති; අභිසමයවසෙන බ්‍යත්තා පාකටා හොන්ති. ධම්මාති චතුඅරියසච්චධම්මා. ආතාපො වුච්චති කිලෙසසන්තාපනට්ඨෙන වීරියං; ආතාපිනොති සම්මප්පධානවීරියවතො. ඣායතොති ආරම්මණූපනිජ්ඣානලක්ඛණෙන ච ලක්ඛණූපනිජ්ඣානලක්ඛණෙන ච ඣානෙන ඣායන්තස්ස. බ්‍රාහ්මණස්සාති බාහිතපාපස්ස ඛීණාසවස්ස. අථස්ස කඞ්ඛා වපයන්තීති අථස්ස එවං පාතුභූතධම්මස්ස කඞ්ඛා වපයන්ති. සබ්බාති යා එතා ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ ඵුසතීති; නො කල්ලො පඤ්හොති භගවා අවොචා’’තිආදිනා, තථා ‘‘කතමං නු ඛො භන්තෙ ජරාමරණං; කස්ස ච පනිදං ජරාමරණන්ති; නො කල්ලො පඤ්හොති භගවා අවොචා’’තිආදිනා ච නයෙන පච්චයාකාරෙ කඞ්ඛා වුත්තා, යා ච පච්චයාකාරස්සෙව අප්පටිවිද්ධත්තා ‘‘අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධාන’’න්තිආදිකා සොළස කඞ්ඛා ආගතා, තා සබ්බා වපයන්ති අපගච්ඡන්ති නිරුජ්ඣන්ති. කස්මා? යතො පජානාති සහෙතුධම්මන්ති යස්මා අවිජ්ජාදිකෙන හෙතුනා සහෙතුකං ඉමං සඞ්ඛාරාදිං කෙවලං දුක්ඛක්ඛන්ධධම්මං පජානාති අඤ්ඤාති පටිවිජ්ඣතීති.

其义为：“当……时”（yadā have），即于某一生有、某一时期。“显现”（pātubhavanti），是生起的意思。“诸法”（dhammā），是能成办通达顺缘起的菩提分法。又或，“显现”是显明的意思；由现观故，变得明显、昭著。“诸法”，是四圣谛法。“热忱”（ātāpo）以能燃烧烦恼之义，说为精进；“有热忱者”（ātāpino），是具足正勤精进的人。“禅思者”（jhāyato），是指以专注所缘之相与专注特相之相的禅那（jhāna）进行禅思的人。“婆罗门”（brāhmaṇassa），是指已排除恶法、诸漏已尽的人。“这时他的疑惑消散”，是指那时，对于这样诸法已显现者，其疑惑便消散了。“一切”（sabbā）疑惑，是指在缘起法中所说的疑惑，如‘尊者，是谁在触？世尊说：“此问不当”’等，又如‘尊者，什么是老死？这老死是谁的？世尊说：“此问不当”’等方式所说；以及因未通达缘起而生的‘我于过去世存在吗？’等十六种疑惑，彼等一切疑惑皆消散、远离、寂灭。何故？“因为他了知有因之法”，是说因为他了知、识知、通达了以无明等为因，此有因的、纯粹是行（saṅkhāra）等苦蕴之法。

2. දුතියවාරෙ – ඉමං උදානං උදානෙසීති ඉමං තස්මිං විදිතෙ අත්ථෙ ‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’ති එවං පකාසිතස්ස නිබ්බානසඞ්ඛාතස්ස පච්චයක්ඛයස්ස අවබොධානුභාවදීපකං වුත්තප්පකාරං උදානං උදානෙසීති අත්ථො. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්මා පච්චයානං ඛයසඞ්ඛාතං නිබ්බානං අවෙදි අඤ්ඤාසි පටිවිජ්ඣි, තස්මා යදාස්ස ආතාපිනො ඣායතො [Pg.237] බ්‍රාහ්මණස්ස වුත්තප්පකාරා ධම්මා පාතුභවන්ති, අථස්ස යා නිබ්බානස්ස අවිදිතත්තා උප්පජ්ජෙය්‍යුං, තා සබ්බාපි කඞ්ඛා වපයන්තීති.

2. 第二次——诵此自说偈，其义为：于彼义理了知时，为彰显彼已阐明之“实因无明之无余离贪、灭尽，而有行之灭尽”，此所谓涅槃、诸缘灭尽之觉悟威力，而诵念如前所述的自说语。此中简要义理为：由于已了知、已知、洞见彼诸缘灭尽之涅槃，是故，当于彼热忱、禅思的婆罗门，前述诸法显现时，其所有因未了知涅槃而可能生起的疑惑，皆悉消散。

3. තතියවාරෙ – ඉමං උදානං උදානෙසීති ඉමං යෙන මග්ගෙන සො දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයනිරොධසඞ්ඛාතො අත්ථො කිච්චවසෙන ච ආරම්මණකිරියාය ච විදිතො, තස්ස අරියමග්ගස්ස ආනුභාවදීපකං වුත්තප්පකාරං උදානං උදානෙසීති අත්ථො. තත්‍රාපායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස, තදා සො බ්‍රාහ්මණො තෙහි වා උප්පන්නෙහි බොධිපක්ඛියධම්මෙහි, යස්ස වා අරියමග්ගස්ස චතුසච්චධම්මා පාතුභූතා, තෙන අරියමග්ගෙන විධූපයං තිට්ඨති මාරසෙනං ‘‘කාමා තෙ පඨමා සෙනා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තප්පකාරං මාරසෙනං විධූපයන්තො විධමෙන්තො විද්ධංසෙන්තො තිට්ඨති. කථං? සූරියොව ඔභාසයමන්තලික්ඛං, යථා සූරියො අබ්භුග්ගතො අත්තනො පභාය අන්තලික්ඛං ඔභාසෙන්තොව අන්ධකාරං විධමෙන්තො තිට්ඨති, එවං සොපි බ්‍රාහ්මණො තෙහි ධම්මෙහි තෙන වා මග්ගෙන සච්චානි පටිවිජ්ඣන්තොව මාරසෙනං විධූපයන්තො තිට්ඨතීති.

3. 第三次——诵此自说偈，其义为：诵念此如前所述的自说语，是为彰显圣道之威力，藉由此道，彼苦蕴之所谓集与灭的义理，得由作用与所缘行相二方面而被了知。此中亦简要义理为：当诸法于热忱、禅思的婆罗门真实显现时，尔时，彼婆罗门或以彼等已生起的菩提分法，或以其四圣谛法已显现的圣道，驱散魔军而住——即如“欲是汝第一军”等教说中所述之魔军，持续驱逐、摧毁、粉碎而住。云何而住？犹如太阳照亮天空。譬如升起的太阳，以己身之光辉照亮天空，驱散黑暗而住；如是，彼婆罗门亦或以彼等诸法，或以彼道，于洞见诸谛之时，驱散魔军而住。

එවමෙත්ථ පඨමං උදානං පච්චයාකාරපච්චවෙක්ඛණවසෙන, දුතියං නිබ්බානපච්චවෙක්ඛණවසෙන, තතියං මග්ගපච්චවෙක්ඛණවසෙන උප්පන්නන්ති වෙදිතබ්බං. උදානෙ පන ‘‘රත්තියා පඨමං යාමං පටිච්චසමුප්පාදං අනුලොමං, දුතියං යාමං පටිලොමං, තතියං යාමං අනුලොමපටිලොම’’න්ති වුත්තං; තං සත්තාහස්ස අච්චයෙන ‘‘ස්වෙ ආසනා වුට්ඨහිස්සාමී’’ති රත්තිං උප්පාදිතමනසිකාරං සන්ධාය වුත්තං. තදා හි භගවා යස්ස පච්චයාකාරපජානනස්ස ච පච්චයක්ඛයාධිගමස්ස ච ආනුභාවදීපිකා පුරිමා ද්වෙ උදානගාථා, තස්ස වසෙන එකෙකමෙව කොට්ඨාසං පඨමයාමඤ්ච මජ්ඣිමයාමඤ්ච මනසාකාසි, ඉධ පන පාටිපදරත්තියා එවං මනසාකාසි. භගවා හි විසාඛපුණ්ණමාය රත්තියා පඨමයාමෙ පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරි, මජ්ඣිමයාමෙ දිබ්බචක්ඛුං විසොධෙසි, පච්ඡිමයාමෙ පටිච්චසමුප්පාදං අනුලොමපටිලොමං මනසි කත්වා ‘‘ඉදානි අරුණො උග්ගමිස්සතී’’ති සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණි. සබ්බඤ්ඤුතප්පත්තිසමනන්තරමෙව ච අරුණො උග්ගච්ඡි. තතො තං දිවසං තෙනෙව පල්ලඞ්කෙන වීතිනාමෙත්වා සම්පත්තාය පාටිපදරත්තියා තීසු යාමෙසු එවං මනසි කත්වා ඉමානි උදානානි උදානෙසි. ඉති [Pg.238] පාටිපදරත්තියා එවං මනසි කත්වා තං ‘‘බොධිරුක්ඛමූලෙ සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසීදී’’ති එවං වුත්තසත්තාහං තත්ථෙව වීතිනාමෙසි.

应知，于此，第一则优陀那(udāna)是依于省察缘起而生起，第二则是依于省察涅槃，第三则是依于省察道。又，在《优陀那》中说：“于初夜顺观缘起，于中夜逆观，于后夜顺逆观”；此说是针对七日之后，于夜晚生起“明日我将从座起身”之作意而说。当时，世尊依于那两首彰显了知缘起与证得缘尽之力的前行优陀那偈，于初夜及中夜分别作意了每一部分；然而，在此处，则是在（月缺）初一日之夜如此作意。诚然，世尊于毘舍佉(visākhā)月圆夜，初夜时忆念宿住，中夜时清净天眼，后夜时顺逆作意缘起后，于“如今黎明将升”之时，证得一切知。证得一切知后，黎明随即升起。其后，以同一跏趺坐度过那一日，及至（月缺）初一日之夜，于三夜分中如此作意后，诵出了此等优陀那。如是，于（月缺）初一日之夜如此作意后，他就在那里度过了那被如此说的七日：“于菩提树下，一结跏趺，安坐七日”。

බොධිකථා නිට්ඨිතා.

菩提论终。

අජපාලකථා

阿阇波罗记

4. අථ ඛො භගවා සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා බොධිරුක්ඛමූලා යෙන අජපාලනිග්‍රොධො තෙනුපසඞ්කමීති එත්ථ න භගවා තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා අනන්තරමෙව බොධිරුක්ඛමූලා යෙන අජපාලනිග්‍රොධො තෙනුපසඞ්කමි. යථා පන ‘‘භුත්වා සයතී’’ති වුත්තෙ න ‘‘හත්ථෙ අධොවිත්වා මුඛං අවික්ඛාලෙත්වා සයනසමීපං අගන්ත්වා අඤ්ඤං කිඤ්චි ආලාපසල්ලාපං අකත්වා සයති’’ච්චෙව වුත්තං හොති, භොජනතො පන පච්ඡා සයති, න නසයතීති ඉදමෙවත්ථ දීපිතං හොති. එවමිධාපි ‘‘න තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා අනන්තරමෙව පක්කාමී’’ති වුත්තං හොති, වුට්ඨානතො ච පන පච්ඡා පක්කාමි, න නපක්කාමීති ඉදමෙවෙත්ථ දීපිතං හොති.

4. 关于“尔时，世尊过了七日后，从该禅定中出定，从菩提树下前往阿迦巴喇榕树”，此处并非说世尊从该阿罗汉果定出定后，立即就从菩提树下前往阿迦巴喇榕树。就像说“吃完就睡”，并非是指“不洗手、不漱口、不走到床边、不作任何交谈就睡”，而是指吃完之后才睡，并非不睡，这才是此处所阐明的。同样地，此处也是说“并非从该阿罗汉果定出定后立即离开”，而是指出定之后才离开，并非不离开，这才是此处所阐明的。

අනන්තරං පන අපක්කමිත්වා භගවා කිං අකාසීති? අපරානිපි තීණි සත්තාහානි බොධිසමීපෙයෙව වීතිනාමෙසි. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – භගවති කිර බුද්ධත්තං පත්වා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නෙ ‘‘න භගවා වුට්ඨාති; කිං නු ඛො අඤ්ඤෙපි බුද්ධත්තකරා ධම්මා අත්ථී’’ති එකච්චානං දෙවතානං කඞ්ඛා උදපාදි. අථ භගවා අට්ඨමෙ දිවසෙ සමාපත්තිතො වුට්ඨාය දෙවතානං කඞ්ඛං ඤත්වා කඞ්ඛාවිධමනත්ථං ආකාසෙ උප්පතිත්වා යමකපාටිහාරියං දස්සෙත්වා තාසං කඞ්ඛං විධමිත්වා පල්ලඞ්කතො ඊසකං පාචීනනිස්සිතෙ උත්තරදිසාභාගෙ ඨත්වා චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච උපචිතානං පාරමීනං බලාධිගමනට්ඨානං පල්ලඞ්කං බොධිරුක්ඛඤ්ච අනිමිසෙහි අක්ඛීහි ඔලොකයමානො සත්තාහං වීතිනාමෙසි, තං ඨානං අනිමිසචෙතියං නාම ජාතං. අථ පල්ලඞ්කස්ස ච ඨිතට්ඨානස්ස ච අන්තරා පුරත්ථිමතො ච පච්ඡිමතො ච ආයතෙ රතනචඞ්කමෙ චඞ්කමන්තො සත්තාහං වීතිනාමෙසි, තං ඨානං රතනචඞ්කමචෙතියං නාම ජාතං. තතො පච්ඡිමදිසාභාගෙ දෙවතා රතනඝරං මාපයිංසු. තත්ථ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා අභිධම්මපිටකං විසෙසතො චෙත්ථ අනන්තනයං සමන්තපට්ඨානං [Pg.239] විචිනන්තො සත්තාහං වීතිනාමෙසි, තං ඨානං රතනඝරචෙතියං නාම ජාතං.

此后，世尊未曾离开，又做了什么呢？他又在菩提树附近度过了另外三个七日。此为其次第记述：据说世尊证得佛果后，以单盘跏趺坐了七日。一些天神心生疑惑：“世尊没有起身，难道还有其他成就佛果所应行之法吗？”于是，世尊于第八日从等至中出定，了知天神们的疑惑，为断除其疑，便上升空中示现双神变，断除了他们的疑惑。之后，他在宝座稍偏东的北面站立，以不瞬之目凝视着那积集了四阿僧祇又十万劫波罗蜜之力所成就之处——宝座与菩提树，如此度过了七日。那个地方后来被称为不瞬支提（Animisacetiya）。其后，他在宝座与站立之处的中间，于一条东西向的宝经行处上经行，如此度过了七日。那个地方后来被称为宝经行支提（Ratanacaṅkamacetiya）。之后，天神们在西方化现了一间宝屋。他在那里结跏趺坐，思惟阿毗达摩（Abhidhamma）藏，特别是其中具有无尽法门的《事缘论》，如此度过了七日。那个地方后来被称为宝屋支提（Ratanagharacetiya）。

එවං බොධිසමීපෙයෙව චත්තාරි සත්තාහානි වීතිනාමෙත්වා පඤ්චමෙ සත්තාහෙ බොධිරුක්ඛමූලා යෙන අජපාලනිග්‍රොධො තෙනුපසඞ්කමි. තස්ස කිර නිග්‍රොධස්ස ඡායාය අජපාලකා ගන්ත්වා නිසීදන්ති; තෙනස්ස අජපාලනිග්‍රොධොත්වෙව නාමං උදපාදි. සත්තාහං විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදීති තත්‍රාපි ධම්මං විචිනන්තොයෙව විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදෙන්තො නිසීදි. බොධිතො පුරත්ථිමදිසාභාගෙ එස රුක්ඛො හොති. එවං නිසින්නෙ ච පනෙත්ථ භගවති එකො බ්‍රාහ්මණො ගන්ත්වා පඤ්හං පුච්ඡි. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො අඤ්ඤතරො’’තිආදි. තත්ථ හුංහුඞ්කජාතිකොති සො කිර දිට්ඨමඞ්ගලිකො නාම, මානවසෙන කොධවසෙන ච ‘‘හුංහු’’න්ති කරොන්තො විචරති, තස්මා ‘‘හුංහුඞ්කජාතිකො’’ති වුච්චති. ‘‘හුහුක්කජාතිකො’’තිපි පඨන්ති.

如是，于菩提树附近度过四七日后，世尊于第五七日从菩提树下前往阿迦巴喇榕树。据说，因牧羊人常到那棵榕树的树荫下坐，故其得名“阿迦巴喇榕树”。所谓“安坐七日，感受解脱之乐”，是指他在此处亦是思惟着法，感受着解脱之乐而安坐。此树位于菩提树之东方。当世尊如是安坐时，有一位婆罗门前来问难。是故（经中）说：“尔时，有一……”等。其中，“哼哼种姓者”（huṃhuṅkajātiko），据说他是一位信奉所见为吉兆者，因我慢与瞋怒而常作“哼、哼”声行走，故被称为“哼哼种姓者”。亦有读作“呼呼种姓者”（huhukkajātiko）者。

එතමත්ථං විදිත්වාති එතං තෙන වුත්තස්ස වචනස්ස සිඛාපත්තමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි. තස්සත්ථො – යො බාහිතපාපධම්මතාය බ්‍රාහ්මණො න දිට්ඨමඞ්ගලිකතාය, හුංහුඞ්කාරකභාවාදිපාපධම්මයුත්තො හුත්වා කෙවලං ජාතිමත්තකෙන බ්‍රහ්මඤ්ඤං පටිජානාති, සො බ්‍රාහ්මණො බාහිතපාපධම්මත්තා හුංහුඞ්කාරප්පහානෙන නිහුංහුඞ්කො, රාගාදිකසාවාභාවෙන නික්කසාවො, භාවනානුයොගයුත්තචිත්තතාය යතත්තො, සීලසංවරෙන වා සඤ්ඤතචිත්තතාය යතත්තො, චතුමග්ගඤාණසඞ්ඛාතෙහි වෙදෙහි අන්තං, වෙදානං වා අන්තං ගතත්තා වෙදන්තගූ, මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස වුසිතත්තා වුසිතබ්‍රහ්මචරියො. ධම්මෙන බ්‍රහ්මවාදං වදෙය්‍ය, ‘‘බ්‍රාහ්මණො, අහ’’න්ති එතං වාදං ධම්මෙන වදෙය්‍ය, යස්ස සකලෙ ලොකසන්නිවාසෙ කුහිඤ්චි එකාරම්මණෙපි රාගුස්සදො දොසුස්සදො මොහුස්සදො මානුස්සදො දිට්ඨුස්සදොති ඉමෙ උස්සදා නත්ථීති.

所谓“了知此义后”，是指了知那位婆罗门所说之语的究竟义后，世尊于其时诵此自说偈。其义为：婆罗门者，因已遣除恶法故。彼非信奉吉兆、具足“哼哼”等恶法，仅凭出身而自称婆罗门者。彼婆罗门因已遣除恶法，断除“哼哼”声而为“无哼哼”者；因无贪等流漏而为“无漏”者；因心专注于修习，或因心为戒所防护，而为“自调御”者；因以四道智之“吠陀”到达终点，或已达诸“吠陀”之终点，而为“吠陀终达者”；因已圆满道梵行，而为“梵行已立”者。彼可如法宣说婆罗门之说，如法宣说“我为婆罗门”。于彼，于一切世间，于任何所缘，皆无贪、瞋、痴、慢、见等诸强盛法。

අජපාලකථා නිට්ඨිතා.

阿迦巴喇论终。

මුචලින්දකථා

目支邻陀论

5. අකාලමෙඝොති අසම්පත්තෙ වස්සකාලෙ උප්පන්නමෙඝො. අයං පන ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ උදපාදි. සත්තාහවද්දලිකාති තස්මිං උප්පන්නෙ සත්තාහං අවිච්ඡින්නවුට්ඨිකා අහොසි. සීතවාතදුද්දිනීති සා ච පන සත්තාහවද්දලිකා [Pg.240] උදකඵුසිතසම්මිස්සෙන සීතවාතෙන සමන්තා පරිබ්භමන්තෙන දූසිතදිවසත්තා සීතවාතදුද්දිනී නාම අහොසි. අථ ඛො මුචලින්දො නාගරාජාති තස්සෙව මුචලින්දරුක්ඛස්ස සමීපෙ පොක්ඛරණියා නිබ්බත්තො මහානුභාවො නාගරාජා. සත්තක්ඛත්තුං භොගෙහි පරික්ඛිපිත්වාති එවං භොගෙහි පරික්ඛිපිත්වා උපරිමුද්ධනි මහන්තං ඵණං කරිත්වාව ඨිතෙ; තස්මිං තස්ස පරික්ඛෙපබ්භන්තරං ලොහපාසාදෙ භණ්ඩාගාරගබ්භප්පමාණං අහොසි, තස්මා භගවා නිවාතෙ පිහිතද්වාරවාතපානෙ කූටාගාරෙ නිසින්නො විය ජාතො. මා භගවන්තං සීතන්තිආදි තස්ස තථා කරිත්වා ඨානකාරණපරිදීපනං. සො හි ‘‘මා භගවන්තං සීතං බාධයිත්ථ, මා උණ්හං, මා ඩංසාදිසම්ඵස්සො බාධයිත්ථා’’ති තථා කරිත්වා අට්ඨාසි. තත්ථ කිඤ්චාපි සත්තාහවද්දලිකාය උණ්හමෙව නත්ථි, සචෙ පන අන්තරන්තරා මෙඝො විගච්ඡෙය්‍ය උණ්හං භවෙය්‍ය, තම්පි නං මා බාධයිත්ථාති එවං තස්ස චින්තෙතුං යුත්තං. විද්ධන්ති උබ්බිද්ධං; මෙඝවිගමෙන දූරීභූතන්ති අත්ථො. විගතවලාහකන්ති අපගතමෙඝං. දෙවන්ති ආකාසං. සකවණ්ණන්ති අත්තනො රූපං.

5. “非时云”是指雨季未到时生起的云。而这云是在夏季的最后一个月生起。“七日连绵雨”是指那云出现后，连续七日下着无间断的雨。“寒风恶日”（Sītavātaduddinī）是指那七日的连绵雨，因夹杂着水滴的寒风四处旋转，毁坏了白昼，故名为“寒风恶日”。“尔时，目支邻陀龙王”是指在那目支邻陀(Mucalinda)树附近池塘中出生、具大威力的龙王。“以身七匝环绕”是指：如此以身环绕后，于世尊头顶之上展开巨大的头冠而住立；于彼龙王环绕的内部空间，有如铜殿(Lohapāsāda)中宝库房间般大小，因此，世尊犹如坐于无风、门窗紧闭的尖顶阁中。“愿寒冷勿扰世尊”等句，是说明他如此行事而住立的原因。诚然，他心想：“愿寒冷勿扰世尊，愿炎热勿扰，愿蚊虻等的接触勿扰”，故如此行事而住立。于此，虽然在七日连绵雨时本无炎热，但若其间云层散去，则会有炎热，（龙王心想）“愿那炎热亦勿扰世尊”，他如此思量是合理的。“晴朗”（viddhaṃ）是指向上冲破，义为因云离去而天空变得清朗遥远。“无云”（vigatavalāhakaṃ）是指云已离去。“天”（deva）是指天空。“自身形貌”（sakavaṇṇaṃ）是指自己的样子。

සුඛො විවෙකොති නිබ්බානසඞ්ඛාතො උපධිවිවෙකො සුඛො. තුට්ඨස්සාති චතුමග්ගඤාණසන්තොසෙන සන්තුට්ඨස්ස. සුතධම්මස්සාති පකාසිතධම්මස්ස. පස්සතොති තං විවෙකං යං වා කිඤ්චි පස්සිතබ්බං නාම, තං සබ්බං අත්තනො වීරියබලාධිගතෙන ඤාණචක්ඛුනා පස්සන්තස්ස. අබ්‍යාපජ්ජන්ති අකුප්පනභාවො; එතෙන මෙත්තාපුබ්බභාගො දස්සිතො. පාණභූතෙසු සංයමොති සත්තෙසු ච සංයමො; අවිහිංසනභාවො සුඛොති අත්ථො. එතෙන කරුණාපුබ්බභාගො දස්සිතො. සුඛා විරාගතා ලොකෙති වීතරාගතාපි සුඛාති දීපෙති. කාමානං සමතික්කමොති යා ‘‘කාමානං සමතික්කමො’’ති වුච්චති; සා විරාගතාපි සුඛාති අත්ථො. එතෙන අනාගාමිමග්ගො කථිතො. අස්මිමානස්ස යො විනයොති ඉමිනා පන අරහත්තං කථිතං; අරහත්තඤ්හි අස්මිමානස්ස ‘‘පස්සද්ධිවිනයො’’ති වුච්චති. ඉතො පරඤ්ච සුඛං නාම නත්ථි, තෙනාහ ‘‘එතං වෙ පරමං සුඛ’’න්ති.

“独处是乐”，即名为涅槃的依止离系是乐。“于知足者”，指以四道智而知足者。“于已明法者”，指已显明法者。“于见者”，指以自身精进力所得的智眼，得见彼离系，或见任何当见者。“无瞋恼是乐”，即不瞋之状态；以此显示了慈的前分。“于诸有情之克制”，即于诸有情克制；不害为乐，此其义。以此显示了悲的前分。“世间离贪是乐”，此阐明离贪亦是乐。“诸欲之超越”，即所谓“诸欲之超越”，此离贪亦是乐之义。以此宣说了不还道(anāgāmimagga)。“我慢之调伏”，以此则宣说了阿罗汉果(arahatta)；阿罗汉果实被称为我慢的“寂止调伏”。此后更无所谓之乐，故说：“此实为至上乐”。

මුචලින්දකථා නිට්ඨිතා.

目支邻陀品终。

රාජායතනකථා

罗阇耶陀那品

6. මුචලින්දමූලාති මහාබොධිතො පාචීනකොණෙ ඨිතමුචලින්දරුක්ඛමූලා. රාජායතනන්ති දක්ඛිණදිසාභාගෙ ඨිතං රාජායතනරුක්ඛං උපසඞ්කමි[Pg.241]. තෙන ඛො පන සමයෙනාති කතරෙන සමයෙන. භගවතො කිර රාජායතනමූලෙ සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නස්ස සමාධිතො වුට්ඨානදිවසෙ අරුණුග්ගමනවෙලායමෙව ‘‘භොජනකිච්චෙන භවිතබ්බ’’න්ති ඤත්වා සක්කො දෙවරාජා ඔසධහරීතකං උපනෙසි. භගවා තං පරිභුඤ්ජි, පරිභුත්තමත්තස්සෙව සරීරකිච්චං අහොසි. සක්කො මුඛොදකං අදාසි. භගවා මුඛං ධොවිත්වා තස්මිංයෙව රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. එවං උග්ගතෙ අරුණම්හි නිසින්නෙ භගවති.

6. “从目支邻陀树下”，即从位于大菩提树东角的目支邻陀树根处。“至罗阇耶陀那树”，即[世尊]往诣位于南方的罗阇耶陀那树。“尔时”者，是何时？据说，世尊于罗阇耶陀那树下结一跏趺坐七日，从定中起身之日的黎明时分，天帝释(Sakko devarājā)了知“应用餐了”，便献上药用诃梨勒(osadhaharītaka)。世尊受用之，受用毕即完成身体所需。帝释献上洗脸水，世尊洗脸后，即坐于彼树下。如是，黎明升起，世尊安坐之时。

තෙන ඛො පන සමයෙන තපුස්සභල්ලිකා වාණිජාති තපුස්සො ච භල්ලිකො චාති ද්වෙ භාතරො වාණිජා. උක්කලාති උක්කලජනපදතො. තං දෙසන්ති යස්මිං දෙසෙ භගවා විහරති. කතරස්මිඤ්ච දෙසෙ භගවා විහරති? මජ්ඣිමදෙසෙ. තස්මා මජ්ඣිමදෙසං ගන්තුං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නා හොන්තීති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඤාතිසාලොහිතා දෙවතාති තෙසං ඤාතිභූතපුබ්බා දෙවතා. එතදවොචාති සා කිර නෙසං සබ්බසකටානි අප්පවත්තීනි අකාසි. තතො තෙ කිං ඉදන්ති මග්ගදෙවතානං බලිං අකංසු. තෙසං බලිකම්මකාලෙ සා දෙවතා දිස්සමානෙනෙව කායෙන එතං අවොච. මන්ථෙන ච මධුපිණ්ඩිකාය චාති අබද්ධසත්තුනා ච සප්පිමධුඵාණිතාදීහි යොජෙත්වා බද්ධසත්තුනා ච. පතිමානෙථාති උපට්ඨහථ. තං වොති තං පතිමානනං තුම්හාකං භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. යං අම්හාකන්ති යං පටිග්ගහණං අම්හාකං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. භගවතො එතදහොසීති යො කිරස්ස පධානානුයොගකාලෙ පත්තො අහොසි, සො සුජාතාය පායාසං දාතුං ආගච්ඡන්තියා එව අන්තරධායි. තෙනස්ස එතදහොසි – ‘‘පත්තො මෙ නත්ථි, පුරිමකාපි ච න ඛො තථාගතා හත්ථෙසු පටිග්ගණ්හන්ති, කිම්හි නු ඛො අහං පටිග්ගණ්හෙය්‍යං මන්ථඤ්ච මධුපිණ්ඩකඤ්චා’’ති.

尔时，有提婆（Tapussa）与婆梨（Bhallika）二位商人兄弟。他们来自郁伽罗国（Ukkalajanapada）。“去往那个地方”，即世尊所住之处。世尊住在何处？在中土。因此，“他们踏上了前往中土的长途旅程”，此为句义。“亲族血缘天神”，即他们往世的亲族天神。“（天神）对他说了此话”，即据说那位天神使他们所有的车都无法前进。于是他们想：“这是为何？”便向路神献供。在他们献供时，那位天神以可见的身形说了此话。“用炒面和蜜丸”，即用未捏合的炒面粉，以及用酥油、蜜、糖浆等调和后捏合的炒面团。“你们当恭敬供养”，意即你们当侍奉。“那将为你们”，即那份恭敬供养将为你们长久带来利益与安乐。“那将为我们”，即（世尊的）那份领受将为我们长久带来利益与安乐。“世尊生起此念”，即据说祂在精勤修行时所用的钵，就在善生（Sujātā）前来供养乳糜时消失了。因此祂生起此念：“我没有钵，而且过去的如来们也不用手接受供养，我该用什么来接受这炒面和蜜丸呢？”

පරිවිතක්කමඤ්ඤායාති ඉතො පුබ්බෙව භගවතො සුජාතාය දින්නභොජනංයෙව ඔජානුප්පබන්ධනවසෙන අට්ඨාසි, එත්තකං කාලං නෙව ජිඝච්ඡා න පිපාසා න කායදුබ්බල්‍යං අහොසි. ඉදානි පනස්ස ආහාරං පටිග්ගහෙතුකාමතාය ‘‘න ඛො තථාගතා’’තිආදිනා නයෙන පරිවිතක්කො උදපාදි[Pg.242]. තං එවං උප්පන්නං අත්තනො චෙතසා භගවතො චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය. චතුද්දිසාති චතූහි දිසාහි. සෙලමයෙ පත්තෙති මුග්ගවණ්ණසෙලමයෙ පත්තෙ. ඉදංයෙව භගවා පටිග්ගහෙසි, තෙයෙව සන්ධාය වුත්තං. චත්තාරො පන මහාරාජානො පඨමං ඉන්දනීලමණිමයෙ පත්තෙ උපනාමෙසුං, න තෙ භගවා අග්ගහෙසි. තතො ඉමෙ චත්තාරොපි මුග්ගවණ්ණසිලාමයෙ පත්තෙ උපනාමෙසුං, භගවා චත්තාරොපි පත්තෙ අග්ගහෙසි තෙසං පසාදානුරක්ඛණත්ථාය, නො මහිච්ඡතාය. ගහෙත්වා ච පන චත්තාරොපි යථා එකොව පත්තො හොති තථා අධිට්ඨහි, චතුන්නම්පි එකසදිසො පුඤ්ඤවිපාකො අහොසි. එවං එකං කත්වා අධිට්ඨිතෙ පටිග්ගහෙසි භගවා පච්චග්ඝෙ සෙලමයෙ පත්තෙ මන්ථඤ්ච මධුපිණ්ඩිකඤ්ච. පච්චග්ඝෙති පච්චග්ඝස්මිං; පාටෙක්කං මහග්ඝස්මින්ති අත්ථො. අථ වා පච්චග්ඝෙති අභිනවෙ අබ්භුණ්හෙ; තඞ්ඛණෙ නිබ්බත්තස්මින්ති අත්ථො. ද්වෙ වාචා එතෙසං අහෙසුන්ති ද්වෙවාචිකා. අථ වා ද්වීහි වාචාහි උපාසකභාවං පත්තාති අත්ථො. තෙ එවං උපාසකභාවං පටිවෙදෙත්වා භගවන්තං ආහංසු – ‘‘කස්ස දානි භන්තෙ අම්හෙහි අජ්ජ පට්ඨාය අභිවාදනපච්චුට්ඨානං කාතබ්බ’’න්ති? අථ භගවා සීසං පරාමසි, කෙසා හත්ථෙ ලග්ගිංසු. තෙ තෙසං අදාසි ‘‘ඉමෙ තුම්හෙ පරිහරථා’’ති. තෙ කෙසධාතුයො ලභිත්වා අමතෙනෙව අභිසිත්තා හට්ඨතුට්ඨා භගවන්තං වන්දිත්වා පක්කමිංසු.

“了知其思惟”者：此前，世尊由善生(Sujātā)所供养的食物，仅以滋养之力而持续，于此期间，既无饥，亦无渴，身体亦无虚弱。然今因欲受食，故生起“如来不……”等思惟。四天王以自心了知世尊如此生起的心寻。‘四方’，即从四方而来。‘石钵’，即绿豆色石钵。世尊所接受者，即指此钵，故如是说。四位大王首先献上青玉宝钵，世尊不取。其后，此四王亦献上绿豆色石钵，世尊为护其信，接受了所有四个钵，而非出于贪欲。受已，复决意令四钵合为一钵，四王之福报亦因此等同。如是决意为一钵后，世尊于此珍贵石钵中，接受了麦蜜揣与蜜丸。‘珍贵’，即于珍贵之物中，意指一一皆极贵重。或说，‘珍贵’，即于崭新、温热之物中，意指于彼刹那所成。他们有二语，故称‘二语者’(dvevācikā)。或说，他们以二语而得优婆塞之位。他们如是表明优婆塞身份后，对世尊言：“尊者，从今日起，我等应向谁行礼、起迎？”于是世尊抚其首，头发落于手中。彼将头发授予彼等，言：“汝等应善加护持此等。”他们得到发舍利后，犹如被甘露所洒，欢喜踊跃，礼敬世尊后离去。

රාජායතනකථා නිට්ඨිතා.

罗阇耶陀那品终。

බ්‍රහ්මයාචනකථා

梵天劝请品

7. අථ ඛො භගවා සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා වුත්තප්පකාරමෙතං සබ්බං කිච්චං නිට්ඨාපෙත්වා රාජායතනමූලා පුනපි යෙන අජපාලනිග්‍රොධො තෙනුපසඞ්කමි. පරිවිතක්කො උදපාදීති තස්මිං නිසින්නමත්තස්සෙව සබ්බබුද්ධානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො අයං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි. කස්මා පනායං සබ්බබුද්ධානං උප්පජ්ජතීති? ධම්මස්ස මහන්තභාවං ගරුභාවං භාරියභාවං පච්චවෙක්ඛණාය බ්‍රහ්මුනා යාචිතෙ දෙසෙතුකාමතාය ච. ජානන්ති හි බුද්ධා ‘‘එවං පරිවිතක්කිතෙ බ්‍රහ්මා ආගන්ත්වා ධම්මදෙසනං යාචිස්සති, තතො සත්තා ධම්මෙ ගාරවං උප්පාදෙස්සන්ති, බ්‍රහ්මගරුකො හි ලොකසන්නිවාසො’’ති. ඉති ඉමෙහි ද්වීහි කාරණෙහි අයං විතක්කො උප්පජ්ජතීති.

7. 于是，世尊过了七天后，从该定中出定，如前所述完成了所有应做之事后，又从罗阇耶陀那树(Rājāyatana)下前往阿迦巴喇榕树。当他刚在那里坐下时，此思惟生起，这是诸佛一向习惯生起的心的思惟。此思惟何故于诸佛生起？是为了省察法的伟大、厚重与沉重，以及为了在梵天请求时才欲说法。因为诸佛知道：“若作如是思惟，梵天就会前来请求说法，然后众生就会对法生起敬意，因为世间大众敬重梵天。”因此，由于这两个原因，此思惟生起。

තත්ථ [Pg.243] අධිගතො ඛො ම්‍යායන්ති අධිගතො ඛො මෙ අයං. ආලයරාමාති සත්තා පඤ්ච කාමගුණෙ අල්ලීයන්ති, තස්මා තෙ ‘‘ආලයා’’ති වුච්චන්ති. තෙහි ආලයෙහි රමන්තීති ආලයරාමා. ආලයෙසු රතාති ආලයරතා. ආලයෙසු සුට්ඨුමුදිතාති ආලයසම්මුදිතා. යදිදන්ති නිපාතො. තස්ස ඨානං සන්ධාය ‘‘යං ඉද’’න්ති පටිච්චසමුප්පාදං සන්ධාය ‘‘යො අය’’න්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදොති ඉමෙසං පච්චයා ඉදප්පච්චයා, ඉදප්පච්චයාව ඉදප්පච්චයතා, ඉදප්පච්චයතා ච සා පටිච්චසමුප්පාදො චාති ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. සො මමස්ස කිලමථොති යා අජානන්තානං දෙසනා නාම, සො මම කිලමථො අස්ස; සා මම විහෙසා අස්සාති අත්ථො. භගවන්තන්ති භගවතො. අනච්ඡරියාති අනු අච්ඡරියා. පටිභංසූති පටිභානසඞ්ඛාතස්ස ඤාණස්ස ගොචරා අහෙසුං, පරිවිතක්කයිතබ්බභාවං පාපුණිංසු.

于此，“我已证得”(adhigato kho myāyaṃ)即“此乃我所证得”(adhigato kho me ayaṃ)。“乐于执著者”(ālayarāmā)：众生执着于五欲，因此彼等被称为“执着”(ālayā)。彼等乐于此执着，是为“乐于执着者”(ālayarāmā)；耽于执着，是为“耽于执着者”(ālayaratā)；沉溺于执着，是为“沉溺于执着者”(ālayasammuditā)。“即”(yadidaṃ)是不变词。其义应如是理解：当关联中性词（如“处”ṭhāna）时作“此即”(yaṃ idaṃ)；当关联阳性词（如“缘起”paṭiccasamuppāda）时作“此是”(yo ayaṃ)。关于“此缘性缘起”(idappaccayatāpaṭiccasamuppādo)：此等之缘为“此缘”(idappaccayā)；“此缘”的状态即“此缘性”(idappaccayatā)；此“此缘性”亦是“缘起”，故合称为“此缘性缘起”。“这会是我的疲劳”(so mamassa kilamatho)：意指对不知者说法，那将是我的疲劳，那将是我的烦劳。“于世尊”(bhagavantaṃ)是“世尊的”(bhagavato)之义。“不奇”(anacchariyā)是“一再称奇”(anu acchariyā)之义。“显现”(paṭibhaṃsu)：彼等成为被称为辩才之智的所缘，达到了应被思虑的状态。

හලන්ති එත්ථ හකාරො නිපාතමත්තො; අලන්ති අත්ථො. පකාසිතුන්ති දෙසිතුං. අලං දානි මෙ ඉමං කිච්ඡෙන අධිගතං ධම්මං දෙසෙතුන්ති වුත්තං හොති. පටිසොතගාමින්ති පටිසොතං වුච්චති නිබ්බානං; නිබ්බානගාමින්ති අත්ථො. රාගරත්තාති කාමරාගභවරාගදිට්ඨිරාගෙන රත්තා. න දක්ඛන්තීති න පස්සිස්සන්ති. තමොඛන්ධෙන ආවුටාති අවිජ්ජාරාසිනා අජ්ඣොත්ථටා. අප්පොස්සුක්කතායාති නිරුස්සුක්කභාවෙන; අදෙසෙතුකාමතායාති අත්ථො.

“止”(halaṃ)中，此处的“ha”只是一个虚词；意思是“够了”(alaṃ)。“开示”(pakāsituṃ)就是“宣说”(desituṃ)的意思。这表示：“我历经艰辛证得的法，现在宣说已无益处。”“逆流而上”(paṭisotagāmi)中，“逆流”(paṭisota)被称为涅槃；意思是趋向涅槃。“为贪欲所染”(rāgarattā)是指被欲贪、有贪、见贪所染著。“不能见”(na dakkhanti)就是“不能看见”(na passissanti)的意思。“被黑暗所覆盖”(tamokhandhena āvuṭā)是指被无明之聚(avijjārāsinā)所笼罩。“不热衷”(appossukkatāya)是指没有热忱的状态；就是不想说法的意思。

8. යත්‍ර හි නාමාති යස්මිං නාම ලොකෙ. භගවතො පුරතො පාතුරහොසීති ධම්මදෙසනායාචනත්ථං දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු මහාබ්‍රහ්මානො ගහෙත්වා ආගම්ම භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අප්පරජක්ඛජාතිකාති පඤ්ඤාමයෙ අක්ඛිම්හි අප්පං රාගදොසමොහරජං එතෙසං එවංසභාවාති අප්පරජක්ඛජාතිකා. භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරොති පටිවිජ්ඣිතාරො.

8. “于何处”(yatra hi nāma)是指“于何世界”(yasmiṃ nāma loke)的意思。“显现在世尊面前”(Bhagavato purato pāturahosi)是指（梵天）为请求说法，带领一万个轮围世界的大梵天们前来，显现在世尊面前。“少尘垢类”(apparajakkhajātikā)是指此类众生智慧之眼中的贪、嗔、痴之尘垢甚少。“将有法之了知者”(bhavissanti dhammassa aññātāro)即“将有证悟者”(paṭivijjhitāro)。

පාතුරහොසීති පාතුභවි. සමලෙහි චින්තිතොති රාගාදීහි මලෙහි සමලෙහි ඡහි සත්ථාරෙහි චින්තිතො. අපාපුරෙතන්ති විවර එතං. අමතස්ස ද්වාරන්ති අමතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරභූතං අරියමග්ගං. සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධන්ති [Pg.244] ඉමෙ සත්තා රාගාදිමලානං අභාවතො විමලෙන සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුබුද්ධං චතුසච්චධම්මං සුණන්තු.

“显现”(pāturahosi)就是“出现”(pātubhavi)的意思。“被染污者思惟”(samalehi cintito)是指被具足贪等诸垢的六师所思惟。“开启”(apāpuretaṃ)就是“打开”(vivara etaṃ)的意思。“不死之门”(amatassa dvāraṃ)是指作为不死涅槃之门的圣道。“请听闻无垢者所觉之法”(suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhanti)：愿这些众生听闻由无垢的正自觉者所觉悟的四谛法。

සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතොති සෙලමයෙ එකග්ඝනෙ පබ්බතමුද්ධනි යථාඨිතොව යථා චක්ඛුමා පුරිසො සමන්තතො ජනතං පස්සෙය්‍ය, ත්වම්පි සුමෙධ සුන්දරපඤ්ඤ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සමන්තචක්ඛු භගවා ධම්මමයං පඤ්ඤාමයං පාසාදමාරුය්හ සයං අපෙතසොකො සොකාවතිණ්ණං ජාතිජරාභිභූතඤ්ච ජනතං අවෙක්ඛස්සු උපධාරය.

“犹如立于岩山顶”(sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito)：犹如立于坚固的岩石山顶上，有眼之人能普见众人；同样地，善慧者，具足美慧、以一切知智为普眼者，世尊啊！请登上此法所成、慧所成之殿堂，自身远离忧恼，垂视此沉溺于忧恼、为生与老所征服的众人。

උට්ඨෙහීති භගවතො ධම්මදෙසනත්ථං චාරිකචරණං යාචන්තො භණති. වීරාතිආදීසු භගවා වීරියවන්තතාය වීරො. දෙවපුත්තමච්චුකිලෙසාභිසඞ්ඛාරමාරානං විජිතත්තා විජිතසඞ්ගාමො. ජාතිකන්තාරාදිනිත්ථරණසමත්ථතාය සත්ථවාහො. කාමච්ඡන්දඉණස්ස අභාවතො අණණො.

“起来吧”(uṭṭhehi)：这是在请求世尊为说法而游行时所说。“勇士”(vīra)等词：世尊因具足精进，故为勇士；因战胜天子魔、死魔、烦恼魔与行魔，故为战胜者(vijitasaṅgāma)；因能度脱生死旷野等，故为商队首领(satthavāha)；因无欲贪之债，故为无债者(aṇaṇo)。

9. අජ්ඣෙසනන්ති යාචනං. බුද්ධචක්ඛුනාති ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණෙන ච ආසයානුසයඤාණෙන ච. ඉමෙසඤ්හි ද්වින්නං ඤාණානං බුද්ධචක්ඛූති නාමං. අප්පරජක්ඛාති පඤ්ඤාචක්ඛුම්හි රාගාදිරජං අප්පං යෙසං, තෙ අප්පරජක්ඛා. යෙසං තං මහන්තං තෙ මහාරජක්ඛා. යෙසං සද්ධාදීනි ඉන්ද්‍රියානි තික්ඛානි තෙ තික්ඛින්ද්‍රියා. යෙසං තානි මුදූනි තෙ මුදින්ද්‍රියා. යෙසං තෙයෙව සද්ධාදයො ආකාරා සුන්දරා තෙ ස්වාකාරා. යෙසං තෙයෙව සද්ධාදයො ආකාරා අසුන්දරා තෙ ද්වාකාරා. යෙ කථිතකාරණං සල්ලක්ඛෙන්ති, සුඛෙන සක්කා හොන්ති විඤ්ඤාපෙතුං තෙ සුවිඤ්ඤාපයා. යෙ පරලොකඤ්ච වජ්ජඤ්ච භයතො පස්සන්ති තෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනො. උප්පලිනියන්ති උප්පලවනෙ. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. අන්තොනිමුග්ගපොසීනීති යානි උදකස්ස අන්තො නිමුග්ගානෙව පොසයන්ති. සමොදකං ඨිතානීති උදකෙන සමං ඨිතානි. උදකං අච්චුග්ගම්ම ඨිතානීති උදකං අතික්කමිත්වා ඨිතානි.

9. “请求”(ajjhesanaṃ)即“乞求”(yācanaṃ)。“佛眼”(buddhacakkhu)是指根机优劣智与意向随眠智。此二智即名为佛眼。“少尘者”(apparajakkhā)：其智慧之眼中的贪等尘垢少者，是为少尘者。尘垢多者，是为多尘者。信等诸根敏锐者，是为利根者。诸根迟钝者，是为钝根者。信等状态良好者，是为善相者。信等状态不良者，是为恶相者。能领会所说之理，易于教导者，是为易教者。视来世与罪过为可畏者，是为见来世罪过怖畏者(paralokavajjabhayadassāvino)。“优钵罗林”(uppaliniyaṃ)即优钵罗花丛。其他亦同此理。“沉水滋养者”(antonimuggaposīnī)即沉于水下而生长者。“平水而立者”(samodakaṃ ṭhitāni)即与水面齐平而立者。“出水而立者”(udakaṃ accuggamma ṭhitāni)即高出水面而立者。

අපාරුතාති විවටා. අමතස්ස ද්වාරාති අරියමග්ගො. සො හි අමතසඞ්ඛාතස්ස නිබ්බානස්ස ද්වාරං. පමුඤ්චන්තු සද්ධන්ති සබ්බෙ අත්තනො සද්ධං පමුඤ්චන්තු. පච්ඡිමපදද්වයෙ අයමත්ථො, අහඤ්හි අත්තනො පගුණං සුප්පවත්තිම්පි ඉමං [Pg.245] පණීතං උත්තමං ධම්මං කායවාචාකිලමථසඤ්ඤී හුත්වා මනුජෙසු දෙවමනුස්සෙසු න භාසින්ති.

“开启”(apārutā)即“敞开”(vivaṭā)。“不死之门”(amatassa dvāraṃ)指圣道。此圣道实为号称“不死”之涅槃的门户。“发起信心”(pamuñcantu saddhaṃ)意为“愿一切众生皆发起其信心”。最后两句的含义是：我先前因视之为身语疲劳，而未在人与天人中宣说我这熟练、善转、殊胜、至上的法。

බ්‍රහ්මයාචනකථා නිට්ඨිතා.

梵天劝请论终。

පඤ්චවග්ගියකථා

五比丘论

10. පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො. බ්‍යත්තොති වෙය්‍යත්තියෙන සමන්නාගතො. මෙධාවීති ඨානුප්පත්තියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො. අප්පරජක්ඛජාතිකොති සමාපත්තියා වික්ඛම්භිතත්තා නික්කිලෙසජාතිකො විසුද්ධසත්තො. ආජානිස්සතීති සල්ලක්ඛෙස්සති පටිවිජ්ඣිස්සති. භගවතොපි ඛො ඤාණං උදපාදීති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි ‘‘ඉතො සත්තමදිවසමත්ථකෙ කාලංකත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ නිබ්බත්තො’’ති. මහාජානියොති සත්තදිවසබ්භන්තරෙ පත්තබ්බමග්ගඵලතො පරිහීනත්තා මහතී ජානි අස්සාති මහාජානියො අක්ඛණෙ නිබ්බත්තත්තා. අභිදොසකාලංකතොති හිය්‍යො කාලංකතො, සොපි නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නිබ්බත්තොති අද්දස. බහූකාරාති බහූපකාරා. පධානපහිතත්තං උපට්ඨහිංසූති පධානත්ථාය පෙසිතත්තභාවං මුඛොදකදානාදිනා උපට්ඨහිංසු.

10. “贤者”（Paṇḍita）是具足明辨因果之智者。“明了者”（Byatta）是具足敏锐之智者。“慧者”（Medhāvī）是具足随机应变之慧者。“少尘种性者”（Apparajakkhajātika）是因以定镇伏（烦恼），成为无烦恼者，是（以镇伏断而）清净的众生。“将了知”（Ājānissati）是将会忆持，将会通达。世尊亦生起智，即一切知智生起：“（他）从此第七日后命终，已生于无所有处。”“大损失者”（Mahājāniya）是因于七日内从应得的道与果退失，他有大损失，故为大损失者，因其生于非时。“昨夜命终”（Abhidosaṃ kālaṃkata）即昨日命终，（世尊）见彼亦已生于非想非非想处。“多所饶益者”（Bahūkārā）即多所助益者。“为精进而派遣自身而侍奉”（Padhānapahitattaṃ upaṭṭhahiṃsu）即他们以给予洗脸水等方式，侍奉为精进而派遣自身的我。

11. අන්තරා ච ගයං අන්තරා ච බොධින්ති උපකො බොධිමණ්ඩස්ස ච ගයාය ච අන්තරෙ භගවන්තං අද්දස. අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නන්ති අද්ධානමග්ගං පටිපන්නං.

11. “于伽耶(Gaya)与菩提之间”是说，优波迦(Upaka)在菩提座与伽耶之间看见了世尊。“行于长途道路”（addhānamaggappaṭipannaṃ）即正在行走于长途道路上。

සබ්බාභිභූති සබ්බං තෙභූමකධම්මං අභිභවිත්වා ඨිතො. සබ්බවිදූති සබ්බං චතුභූමකධම්මං අවෙදිං අඤ්ඤාසිං. සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනූපලිත්තොති සබ්බෙසු තෙභූමකධම්මෙසු කිලෙසලෙපෙන අලිත්තො. සබ්බඤ්ජහොති සබ්බං තෙභූමකධම්මං ජහිත්වා ඨිතො. තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තොති තණ්හක්ඛයෙ නිබ්බානෙ ආරම්මණතො විමුත්තො. සයං අභිඤ්ඤායාති සබ්බං චතුභූමකධම්මං අත්තනාව ජානිත්වා. කමුද්දිසෙය්‍යන්ති කං අඤ්ඤං ‘‘අයං මෙ ආචරියො’’ති උද්දිසෙය්‍යං.

“一切征服者”（Sabbābhibhū）是征服一切三地法而住。“一切知者”（Sabbavidū）是我已知、已了知一切四地法。“于一切法无所染”（Sabbesu dhammesu anūpalitta）是于一切三地法中，不为烦恼所涂染。“一切舍者”（Sabbañjaha）是舍弃一切三地法而住。“于爱尽解脱”（Taṇhakkhaye vimutta）是于爱尽之涅槃，以之为所缘而解脱。“亲自证知”（Sayaṃ abhiññāya）即由自己了知一切四地法。“我当指示谁”（Kamuddiseyyaṃ）即我当指示其他何人为“此是我的老师”呢？

න මෙ ආචරියො අත්ථීති ලොකුත්තරධම්මෙ මය්හං ආචරියො නාම නත්ථි. නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලොති මය්හං පටිභාගපුග්ගලො නාම නත්ථි. සීතිභූතොති සබ්බකිලෙසග්ගිනිබ්බාපනෙන සීතිභූතො. කිලෙසානංයෙව නිබ්බුතත්තා නිබ්බුතො.

“我无师”（Na me ācariyo atthi）是说，于出世间法，我没有所谓的老师。“我无匹敌者”（Natthi me paṭipuggalo）是说，我没有所谓的同等之人。“已得清凉”（Sītibhūta）是因熄灭一切烦恼之火而清凉。（又说）“已寂灭”（nibbuta），是因烦恼已寂灭而寂灭。

කාසීනං [Pg.246] පුරන්ති කාසිරට්ඨෙ නගරං. ආහඤ්ඡං අමතදුන්දුභින්ති ධම්මචක්කප්පටිලාභාය අමතභෙරිං පහරිස්සාමීති ගච්ඡාමි.

“前往迦尸人的城市”，即前往迦尸国(Kāsiraṭṭha)的波罗奈城(Bārāṇasī)。“我将敲响不死之鼓”，是说：我为了获得法轮，将要敲响不死之鼓，为此而前往。

අරහසි අනන්තජිනොති අනන්තජිනො භවිතුං යුත්තො. හුපෙය්‍යපාවුසොති ආවුසො එවම්පි නාම භවෙය්‍ය. සීසං ඔකම්පෙත්වාති සීසං චාලෙත්වා.

你堪为无边胜者。贤友，或许是吧。摇了摇头。

12. සණ්ඨපෙසුන්ති කතිකං අකංසු. බාහුල්ලිකොති චීවරබාහුල්ලාදීනං අත්ථාය පටිපන්නො. පධානවිබ්භන්තොති පධානතො විබ්භන්තො භට්ඨො පරිහීනො. ආවත්තො බාහුල්ලායාති චීවරාදිබහුලභාවත්ථාය ආවත්තො. ඔදහථ භික්ඛවෙ සොතන්ති උපනෙථ භික්ඛවෙ සොතං; සොතින්ද්‍රියං ධම්මසවනත්ථං අභිමුඛං කරොථාති අත්ථො. අමතමධිගතන්ති අමතං නිබ්බානං මයා අධිගතන්ති දස්සෙති. ඉරියායාති දුක්කරඉරියාය. පටිපදායාති දුක්කරපටිපදාය. අභිජානාථ මෙ නොති අභිජානාථ නු මෙ සමනුපස්සථ. එවරූපං භාසිතමෙතන්ති එතං එවරූපං වාක්‍යං භාසිතන්ති අත්ථො. අසක්ඛි ඛො භගවා පඤ්චවග්ගියෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙතුන්ති ‘‘අහං බුද්ධො’’ති ජානාපෙතුං අසක්ඛි.

12. 他们制定了规约。耽于俗务者，是为衣物等丰饶而行。从精勤中退转者，是从精勤中退转、堕落、衰败。回归于俗务，是为衣物等丰饶而回归。“比丘们，你们当倾听！”意思是：比丘们，你们当将耳朵凑过来；为了听法，当将耳根朝向前方。“我已证得不死”，此话显示：“我已证得不死，即涅槃”。“以行”，即以难行之行。“以道”，即以难行之道。“你们还认得我吗？”是说：你们认得吗？你们见到吗？“我曾说过这样的话吗？”意思是：你们可曾记得我说过这样的话？世尊确实能够说服五群比丘，即是能够让他们知道“我是佛”。

13. චක්ඛුකරණීති පඤ්ඤාචක්ඛුං සන්ධායාහ. ඉතො පරං සබ්බං පදත්ථතො උත්තානමෙව. අධිප්පායානුසන්ධියොජනාදිභෙදතො පන පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. ඉතො පට්ඨාය හි අතිවිත්ථාරභීරුකස්ස මහාජනස්ස චිත්තං අනුරක්ඛන්තා සුත්තන්තකථං අවණ්ණයිත්වා විනයකථංයෙව වණ්ණයිස්සාම.

13. “能生眼”，是针对智慧之眼而说。此后的一切，就文义而言都是显而易见的。然而，关于意趣、前后关联、释义等方面的差别，则应当依照《戏论止息》(Papañcasūdanī)即《中部义注》(Majjhimaṭṭhakathā)中所说的方法来了知。因为从此处开始，为了随顺害怕过于广博的大众之心，我们将不解说经说，而只解说律说。

18. සාව තස්ස ආයස්මතො උපසම්පදා අහොසීති ආසාළ්හීපුණ්ණමාය අට්ඨාරසහි දෙවතාකොටීහි සද්ධිං සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතස්ස ‘‘එහි භික්ඛූ’’ති භගවතො වචනෙන අභිනිප්ඵන්නා සාව තස්ස ආයස්මතො එහිභික්ඛූපසම්පදා අහොසි.

18. “那就是那位具寿的具足戒”，是说：在萨哈月(Āsāḷha)的月圆日，当他与十八俱胝的天神一同安住于入流果时，通过世尊所说“来，比丘”之语而成就的，即是那位具寿的“来，比丘”具足戒。

19. අථ ඛො ආයස්මතො ච වප්පස්සාති ආදිම්හි වප්පත්ථෙරස්ස පාටිපදදිවසෙ ධම්මචක්ඛුං උදපාදි, භද්දියත්ථෙරස්ස දුතියදිවසෙ, මහානාමත්ථෙරස්ස තතියදිවසෙ, අස්සජිත්ථෙරස්ස චතුත්ථියන්ති. ඉමෙසඤ්ච පන [Pg.247] භික්ඛූනං කම්මට්ඨානෙසු උප්පන්නමලවිසොධනත්ථං භගවා අන්තොවිහාරෙයෙව අහොසි. උප්පන්නෙ උප්පන්නෙ කම්මට්ඨානමලෙ ආකාසෙන ගන්ත්වා මලං විනොදෙසි. පක්ඛස්ස පන පඤ්චමියං සබ්බෙ තෙ එකතො සන්නිපාතෙත්වා අනත්තසුත්තෙන ඔවදි. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො භගවා පඤ්චවග්ගියෙ’’තිආදි.

19. 具寿瓦帕长老于月缺第一日生起法眼，跋提长老于第二日，摩诃男长老于第三日，阿说示长老于第四日。为了清除这些比丘在业处中生起的垢秽，世尊就在精舍内。每当业处生起垢秽时，便经由虚空前去，去除其垢秽。到了月缺第五日，将他们全部聚集一处，以《无我相经》教诫他们。因此说：“于是，世尊对五群比丘……”等。

24. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡ ලොකෙ අරහන්තො හොන්තීති පඤ්චමියා පක්ඛස්ස ලොකස්මිං ඡ මනුස්සා අරහන්තො හොන්තීති අත්ථො.

24. “然而，在那个时候，世间有六位阿罗汉”，此句之义为：于月缺第五日，世间有六人成为阿罗汉。

පඤ්චවග්ගියකථා නිට්ඨිතා.

五群比丘论终。

පබ්බජ්ජාකථා

出家论

31. පුබ්බානුපුබ්බකානන්ති පවෙණිවසෙන පොරාණානුපොරාණානන්ති අත්ථො. තෙන ඛො පන සමයෙන එකසට්ඨි ලොකෙ අරහන්තො හොන්තීති පුරිමා ඡ ඉමෙ ච පඤ්චපඤ්ඤාසාති අන්තොවස්සම්හියෙව එකසට්ඨි මනුස්සා අරහන්තො හොන්තීති අත්ථො.

31. “依次相续”（Pubbānupubbakānaṃ）意为依循传统，自古传承。“那时，世间有六十一位阿罗汉”意为：即先前的六位，以及这五十五位，就在雨安居之内，共有六十一位人成为阿罗汉。

තත්‍ර යසආදීනං කුලපුත්තානං අයං පුබ්බයොගො – අතීතෙ කිර පඤ්චපඤ්ඤාසජනා සහායකා වග්ගබන්ධෙන පුඤ්ඤානි කරොන්තා අනාථසරීරානි පටිජග්ගන්තා විචරන්ති, තෙ එකදිවසං ගබ්භිනිං ඉත්ථිං කාලංකතං දිස්වා ‘‘ඣාපෙස්සාමා’’ති සුසානං නීහරිංසු. තෙසු පඤ්ච ජනෙ ‘‘තුම්හෙ ඣාපෙථා’’ති සුසානෙ ඨපෙත්වා සෙසා ගාමං පවිට්ඨා. යසො දාරකො තං සරීරං විජ්ඣිත්වා පරිවත්තෙත්වා ච ඣාපයමානො අසුභසඤ්ඤං පටිලභි. සො ඉතරෙසම්පි චතුන්නං ජනානං ‘‘පස්සථ භො ඉමං අසුචිං පටිකූල’’න්ති දස්සෙසි. තෙපි තත්ථ අසුභසඤ්ඤං පටිලභිංසු. තෙ පඤ්චපි ජනා ගාමං ගන්ත්වා සෙසසහායකානං කථයිංසු. යසො පන දාරකො ගෙහම්පි ගන්ත්වා මාතාපිතූන්නඤ්ච භරියාය ච කථෙසි. තෙ සබ්බෙපි අසුභං භාවයිංසු. අයමෙතෙසං පුබ්බයොගො. තෙනායස්මතො යසස්ස නාටකජනෙසු සුසානසඤ්ඤායෙව උප්පජ්ජි, තායෙව ච උපනිස්සයසම්පත්තියා සබ්බෙසං විසෙසාධිගමො නිබ්බත්තීති.

此为耶舍(Yasa)等良家子的前业：据说，过去有五十五位朋友结伴行福业，照顾无依的尸体，四处游走。一日，他们见到一位已死的孕妇，便说：“我们来火化她。”于是将尸体抬到墓地。他们留下五人于墓地，嘱咐道：“你们来火化。”其余的人则进入村庄。耶舍童子在火化时，刺穿并翻转那具尸体，从而获得了不净想。他对其他四人说：“诸位，请看这不净、可厌之物！”他们也于此获得了不净想。这五人回到村里，告诉了其余的朋友。耶舍童子回家后，也告诉了父母和妻子。他们所有人都修习了不净。此即是他们的前业。因此，具寿耶舍对舞女们生起了墓地想，也正是因为那近因缘的圆满，他们所有人都获得了殊胜的证悟。

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසීති භගවා යාව පච්ඡිමකත්තිකපුණ්ණමා, තාව බාරාණසියං විහරන්තො එකදිවසං තෙ ඛීණාසවෙ සට්ඨි භික්ඛූ ආමන්තෙසි.

尔时，世尊住于波罗奈(Bārāṇasī)直到最后的迦提迦月圆日，一日，他召集了那六十位漏尽比丘。

32. දිබ්බා [Pg.248] නාම දිබ්බෙසු විසයෙසු ලොභපාසා. මානුසා නාම මානුසකෙසු විසයෙසු ලොභපාසා. මා එකෙන ද්වෙති එකෙන මග්ගෙන ද්වෙ මා අගමිත්ථ. අස්සවනතාති අස්සවනතාය. පරිහායන්තීති අනධිගතං නාධිගච්ඡන්තා විසෙසාධිගමතො පරිහායන්ති.

32. 所谓“天的”，是指于天界诸境的贪欲之索。所谓“人的”，是指于人界诸境的贪欲之索。“勿由一[道]行二[人]”，意为：二人不要走同一条道路。“因不闻故”，即是因不得听闻。所谓“退失”，是指未能证得未曾证得之法，从殊胜的证悟中退失。

33. අන්තකාති ලාමක හීනසත්ත. අන්තලික්ඛචරොති රාගපාසං සන්ධායාහ. තඤ්හි සො ‘‘අන්තලික්ඛචරො’’ති මන්ත්වා ආහ.

33. “终结者”，是指卑劣、低贱的有情。“空中行者”，是针对贪欲之索而说。因为他认为那贪欲之索是“空中行者”，故如此说。

34. නානාදිසා නානාජනපදාති නානාදිසතො ච නානාජනපදතො ච. අනුජානාමි භික්ඛවෙ තුම්හෙව දානි තාසු තාසු දිසාසු තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පබ්බාජෙථාතිආදිම්හි පබ්බජ්ජාපෙක්ඛං කුලපුත්තං පබ්බාජෙන්තෙන යෙ පරතො ‘‘න භික්ඛවෙ පඤ්චහි ආබාධෙහි ඵුට්ඨො පබ්බාජෙතබ්බො’’තිආදිං කත්වා යාව ‘‘න අන්ධමූගබධිරො පබ්බාජෙතබ්බො’’ති එවං පටික්ඛිත්තා පුග්ගලා, තෙ වජ්ජෙත්වා පබ්බජ්ජාදොසවිරහිතො පුග්ගලො පබ්බාජෙතබ්බො. සොපි ච මාතාපිතූහි අනුඤ්ඤාතොයෙව. තස්ස අනුජානනලක්ඛණං ‘‘න භික්ඛවෙ අනනුඤ්ඤාතො මාතාපිතූහි පුත්තො පබ්බාජෙතබ්බො, යො පබ්බාජෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති එතස්මිං සුත්තෙ වණ්ණයිස්සාම.

34. “诸方诸国”（nānādisā nānājanapadā）即是从各方（nānādisato）与各国土（nānājanapadato）。在“诸比丘，我允许……你们可以在各方各国使人出家”等巴利文中，欲使希求出家的良家子出家者，对于后文从“诸比丘，为五种病所触之人不应使其出家”起，乃至“盲、哑、聋者不应使其出家”为止，如是所拒绝的诸人，应避开他们，而使无出家过失之人出家。并且，此人亦须是已得父母允许者。关于其允许之相，我们将在“诸比丘，父母未允许之子不应使其出家。若使其出家，得恶作（dukkaṭa）”此经中说明。

එවං පබ්බජ්ජාදොසවිරහිතං මාතාපිතූහි අනුඤ්ඤාතං පබ්බාජෙන්තෙනාපි ච සචෙ අච්ඡින්නකෙසො හොති, එකසීමාය ච අඤ්ඤෙපි භික්ඛූ අත්ථි, කෙසච්ඡෙදනත්ථාය භණ්ඩුකම්මං ආපුච්ඡිතබ්බං. තස්ස ආපුච්ඡනාකාරං ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝං අපලොකෙතුං භණ්ඩුකම්මායා’’ති එත්ථ වණ්ණයිස්සාම. සචෙ ඔකාසො හොති, සයං පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීහි බ්‍යාවටො හොති, ඔකාසං න ලභති, එකො දහරභික්ඛු වත්තබ්බො ‘‘එතං පබ්බාජෙහී’’ති. අවුත්තොපි චෙ දහරභික්ඛු උපජ්ඣායං උද්දිස්ස පබ්බාජෙති, වට්ටති. සචෙ දහරභික්ඛු නත්ථි, සාමණෙරොපි වත්තබ්බො ‘‘එතං ඛණ්ඩසීමං නෙත්වා පබ්බාජෙත්වා කාසායානි අච්ඡාදෙත්වා එහී’’ති. සරණානි පන සයං දාතබ්බානි. එවං භික්ඛුනාව පබ්බජිතො හොති. පුරිසඤ්හි භික්ඛුතො අඤ්ඤො පබ්බාජෙතුං න ලභති, මාතුගාමං භික්ඛුනිතො අඤ්ඤො. සාමණෙරො පන සාමණෙරී වා ආණත්තියා කාසායානි දාතුං ලභති. කෙසොරොපනං යෙන කෙනචි කතං සුකතං.

再者，即使是为如是远离出家之过、已得父母允许者授与出家，若其人头发未剃，且同一界内有其他比丘，则应为剃发而行乞请作剃头羯磨（bhaṇḍukamma）。其乞请之方式，我们将在“诸比丘，我允许，为作剃头羯磨而告知僧团”一文中说明。若有机会，应由自己（戒师）使其出家。若因诵授、问难等事繁忙而不得机会，则可告知一位年少比丘：“你令此人出家。”即使年少比丘未被告知，若他为戒师（upajjhāya）而使其出家，亦可。若无年少比丘，亦可告知沙弥：“将此人带到小界（khaṇḍasīmā）使其出家，为彼穿上袈裟后回来。”然而，三皈依则应由自己（戒师）授予。如是，即是由比丘所使其出家。因为，除了比丘，他人不得使男子出家；除了比丘尼，他人不得使女人出家。不过，沙弥或沙弥尼，可因受命而授予袈裟。至于剃除头发，由任何人所作，皆为善作。

සචෙ [Pg.249] පන භබ්බරූපො හොති සහෙතුකො ඤාතො යසස්සී කුලපුත්තො, ඔකාසං කත්වාපි සයමෙව පබ්බාජෙතබ්බො. ‘‘මත්තිකාමුට්ඨිං ගහෙත්වා න්හායිත්වා කෙසෙ තෙමෙත්වා ආගච්ඡාහී’’ති ච පන න විස්සජ්ජෙතබ්බො. පබ්බජිතුකාමානඤ්හි පඨමං බලවඋස්සාහො හොති, පච්ඡා පන කාසායානි ච කෙසහරණසත්ථකඤ්ච දිස්වා උත්‍රසන්ති, එත්තොයෙව පලායන්ති, තස්මා සයමෙව නහානතිත්ථං නෙත්වා සචෙ නාතිදහරො හොති, ‘‘නහාහී’’ති වත්තබ්බො. කෙසා පනස්ස සයමෙව මත්තිකං ගහෙත්වා ධොවිතබ්බා. දහරකුමාරකො පන සයං උදකං ඔතරිත්වා ගොමයමත්තිකාහි ඝංසිත්වා නහාපෙතබ්බො. සචෙපිස්ස කච්ඡු වා පිළකා වා හොන්ති, යථා මාතා පුත්තං න ජිගුච්ඡති, එවමෙව අජිගුච්ඡන්තෙන සාධුකං හත්ථපාදසීසානි ඝංසිත්වා නහාපෙතබ්බො. කස්මා? එත්තකෙන හි උපකාරෙන කුලපුත්තා ආචරියුපජ්ඣායෙසු ච සාසනෙ ච බලවසිනෙහා තිබ්බගාරවා අනිවත්තිධම්මා හොන්ති, උප්පන්නං අනභිරතිං විනොදෙත්වා ථෙරභාවං පාපුණන්ති, කතඤ්ඤූ කතවෙදිනො හොන්ති.

再者，若有堪能、具因、知名且有声望的良家子，戒师即便要创造机会，也应亲自为他剃度。不应打发他说：“你拿一把皂土，沐浴后，润湿头发再过来。”因为想出家的人，最初的热忱非常强烈，但后来看到袈裟和剃发刀时，便会恐惧，甚至就此逃走。因此，戒师应亲自带他到沐浴处，如果他不是太年幼，便可对他说：“你沐浴吧。”至于他的头发，则应由戒师亲自拿皂土为他洗净。至于年幼的男孩，戒师则应亲自下水，用牛粪和皂土为他搓洗沐浴。倘若他身上有疥疮或脓疱，戒师应如母亲不嫌弃儿子一般，毫无厌恶地为他仔细搓洗手、脚和头部，为他沐浴。为何如此？因为仅凭此等帮助，良家子们便会对老师、戒师与教法生起强烈的信爱与崇高的敬意，成为不退转者，他们能遣除生起的不乐，证得长老的境界，成为知恩报恩之人。

එවං නහාපනකාලෙ පන කෙසමස්සුං ඔරොපනකාලෙ වා ‘‘ත්වං ඤාතො යසස්සී, ඉදානි මයං තං නිස්සාය පච්චයෙහි න කිලමිස්සාමා’’ති න වත්තබ්බො, අඤ්ඤාපි අනිය්‍යානිකකථා න කථෙතබ්බා. අථ ඛ්වස්ස ‘‘ආවුසො, සුට්ඨු උපධාරෙහි සතිං උපට්ඨාපෙහී’’ති වත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං ආචික්ඛිතබ්බං, ආචික්ඛන්තෙන ච වණ්ණසණ්ඨානගන්ධාසයොකාසවසෙන අසුචිජෙගුච්ඡපටිකූලභාවං නිජ්ජීවනිස්සත්තභාවං වා පාකටං කරොන්තෙන ආචික්ඛිතබ්බං. සචෙ හි සො පුබ්බෙ මද්දිතසඞ්ඛාරො හොති භාවිතභාවනො, කණ්ටකවෙධාපෙක්ඛො විය පරිපක්කගණ්ඩො, සූරියුග්ගමනාපෙක්ඛං විය ච පරිණතපදුමං, අථස්ස ආරද්ධමත්තෙ කම්මට්ඨානමනසිකාරෙ ඉන්දාසනි විය පබ්බතෙ කිලෙසපබ්බතෙ චුණ්ණයමානංයෙව ඤාණං පවත්තති, ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පාපුණාති. යෙ හි කෙචි ඛුරග්ගෙ අරහත්තං පත්තා, සබ්බෙ තෙ එවරූපං සවනං ලභිත්වා කල්‍යාණමිත්තෙන ආචරියෙන දින්නනයං නිස්සාය නො අනිස්සාය. තස්මාස්ස ආදිතොව එවරූපී කථා කථෙතබ්බාති.

再者，在其沐浴或剃除须发时，不应说：“你是知名且有声望者，如今我们依于你，将不会为资具而劳苦。”也不应说其他不导向出离的话。而应在对他说：“贤友，善加思惟，安住于念。”之后，教授他皮五业处(tacapañcakakammaṭṭhāna)。教授时，应当通过颜色、形状、气味、处所等角度，显明其不净、可厌、可憎之性，或者显明其无生命、非有情之性。因为，如果他过去已有所修习，已培育过禅修，就会像已熟的脓疮等待被刺穿，又像已盛开的莲花等待日出。那么，当他刚开始作意业处时，智慧就会像帝释天的金刚杵摧毁山岳一般，将烦恼之山摧毁，就在剃刀落下之际便证得阿罗汉果。凡是在剃刀落下之际证得阿罗汉果者，皆是听闻了如此教导，依于善知识阿阇梨(ācariya)所授之法，而非不依于此。因此，一开始就应该为他说这样的法要。

කෙසෙසු පන ඔරොපිතෙසු හලිද්දිචුණ්ණෙන වා ගන්ධචුණ්ණෙන වා සීසඤ්ච සරීරඤ්ච උබ්බට්ටෙත්වා ගිහිගන්ධං අපනෙත්වා කාසායානි තික්ඛත්තුං වා ද්වික්ඛත්තුං [Pg.250] වා සකිං වා පටිග්ගාහෙතබ්බො. අථාපිස්ස හත්ථෙ අදත්වා ආචරියො වා උපජ්ඣායො වා සයමෙව අච්ඡාදෙති, වට්ටති. සචෙපි අඤ්ඤං දහරං වා සාමණෙරං වා උපාසකං වා ආණාපෙති ‘‘ආවුසො, එතානි කාසායානි ගහෙත්වා එතං අච්ඡාදෙහී’’ති තංයෙව වා ආණාපෙති ‘‘එතානි ගහෙත්වා අච්ඡාදෙහී’’ති සබ්බං වට්ටති. සබ්බං තෙන භික්ඛුනාව දින්නං හොති.

再者，剃除头发后，可用姜黄粉或香粉涂抹头部和身体，以去除在家人的气味，然后应让他领受袈裟，可三次、两次或一次。之后，阿阇梨(ācariya)或戒师(upajjhāya)即便不将袈裟交到他手中，而亲自为他披上，也是允许的。如果命令其他年少比丘、沙弥或优婆塞：“贤友，拿着这些袈裟为他披上”，或者命令求出家者本人：“拿着这些袈裟穿上”，这些做法都是允许的。所有这些情况，都视同由那位比丘所授与。

යං පන නිවාසනං වා පාරුපනං වා අනාණත්තියා නිවාසෙති වා පාරුපති වා, තං අපනෙත්වා පුන දාතබ්බං. භික්ඛුනා හි සහත්ථෙන වා ආණත්තියා වා දින්නමෙව කාසාවං වට්ටති, අදින්නං න වට්ටති, සචෙපි තස්සෙව සන්තකං හොති, කො පන වාදො උපජ්ඣායමූලකෙ! අයං ‘‘පඨමං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදාපෙත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කාරාපෙත්වා’’ති එත්ථ විනිච්ඡයො.

再者，若未经指令而穿着下衣或上衣，应令其脱下后重新给予。因为比丘必须亲手或通过指令给予袈裟衣才为适当，未经给予则不适当，即便那是属于他自己的所有物。更何况是属于戒师(upajjhāya)的呢！此即是对“先令其剃除须发，穿上袈裟衣，再令其将上衣(uttarāsaṅga)偏袒一肩”的决择。

භික්ඛූනං පාදෙ වන්දාපෙත්වාති යෙ තත්ථ සන්නිපතිතා භික්ඛූ, තෙසං පාදෙ වන්දාපෙත්වා; අථ සරණග්ගහණත්ථං උක්කුටිකං නිසීදාපෙත්වා අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාපෙත්වා එවං වදෙහීති වත්තබ්බො. ‘‘යමහං වදාමි, තං වදෙහී’’ති වත්තබ්බො. අථස්ස උපජ්ඣායෙන වා ආචරියෙන වා ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’තිආදිනා නයෙන සරණානි දාතබ්බානි යථාවුත්තපටිපාටියාව න උප්පටිපාටියා. සචෙ හි එකපදම්පි එකක්ඛරම්පි උප්පටිපාටියා දෙති, බුද්ධං සරණංයෙව වා තික්ඛත්තුං දත්වා පුන ඉතරෙසු එකෙකං තික්ඛත්තුං දෙති, අදින්නානි හොන්ති සරණානි.

“令礼敬比丘们的双足”是指：令其礼敬聚集在那里的比丘们的双足；然后为领受三皈，令其蹲坐并合掌，应教导说：“你当如是说”，或说：“我所说的，你跟着说”。之后，应由戒师(upajjhāya)或阿阇梨(ācariya)以“我皈依佛”等方式，依所说之次第而非错乱次第授予三皈。因为，如果错乱次第，哪怕错乱一句或一字，或者先说三遍“我皈依佛”，之后再对其余二皈各说三遍，则三皈为未得授。

ඉමඤ්ච පන සරණගමනූපසම්පදං පටික්ඛිපිත්වා අනුඤ්ඤාතඋපසම්පදා එකතො සුද්ධියා වට්ටති. සාමණෙරපබ්බජ්ජා පන උභතොසුද්ධියාව වට්ටති, නො එකතො සුද්ධියා. තස්මා උපසම්පදාය සචෙ ආචරියො ඤත්තිදොසඤ්චෙව කම්මවාචාදොසඤ්ච වජ්ජෙත්වා කම්මං කරොති, සුකතං හොති. පබ්බජ්ජාය පන ඉමානි තීණි සරණානි බුකාරධකාරාදීනං බ්‍යඤ්ජනානං ඨානකරණසම්පදං අහාපෙන්තෙනෙව ආචරියෙනපි අන්තෙවාසිකෙනපි වත්තබ්බානි. සචෙ ආචරියො වත්තුං සක්කොති, අන්තෙවාසිකො න සක්කොති; අන්තෙවාසිකො වා සක්කොති, ආචරියො න සක්කොති; උභොපි වා න සක්කොන්ති, න වට්ටති. සචෙ පන උභොපි සක්කොන්ති, වට්ටති.

再者，废止此三皈依具足戒(saraṇagamanūpasampadā)后，所允许的具足戒(upasampadā)，依单方清净即可成立。然而沙弥(sāmaṇera)出家，则唯有依双方清净方能成立，不能依单方清净成立。是故，于具足戒中，若阿阇梨(ācariya)能避免白(ñatti)的过失与羯磨语(kammavācā)的过失而作羯磨，即为善作。然而于出家，此三皈依，阿阇梨与弟子皆须念诵，且不得减损“bu”、“dha”等字母在发音部位(ṭhāna)与发音方法(karaṇa)上的圆满。若阿阇梨能念诵而弟子不能，或弟子能念诵而阿阇梨不能，或师徒二者皆不能，则不成立。唯有师徒二者皆能念诵，方能成立。

ඉමානි [Pg.251] ච පන දදමානෙන ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති එවං එකසම්බන්ධානි අනුනාසිකන්තානි වා කත්වා දාතබ්බානි, ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති එවං විච්ඡින්දිත්වා මකාරන්තානි වා කත්වා දාතබ්බානි. අන්ධකට්ඨකථායං නාමං සාවෙත්වා ‘‘අහං භන්තෙ බුද්ධරක්ඛිතො යාවජීවං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති වුත්තං, තං එකඅට්ඨකථායම්පි නත්ථි, පාළියම්පි න වුත්තං, තෙසං රුචිමත්තමෙව, තස්මා න ගහෙතබ්බං. න හි තථා අවදන්තස්ස සරණං කුප්පතීති.

再者，授予此等皈依时，应将“buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi”（我皈依佛）等句，或作为连贯一体、以鼻音结尾而念诵；或将其断开、以“m”音结尾而念诵。于《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中所说，先称其名，念诵“尊者，我佛护(Buddharakkhita)尽形寿皈依佛”，此说在任何一部义注中皆无，亦非巴利圣典所说，此仅为彼等之意见而已，是故不应采纳。因为，不如此说者，其皈依亦不动摇。

අනුජානාමි භික්ඛවෙ ඉමෙහි තීහි සරණගමනෙහි පබ්බජ්ජං උපසම්පදන්ති ඉමෙහි බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමීතිආදීහි එවං තික්ඛත්තුං උභතොසුද්ධියා වුත්තෙහි තීහි සරණගමනෙහි පබ්බජ්ජඤ්චෙව උපසම්පදඤ්ච අනුජානාමීති අත්ථො. තත්ථ යස්මා උපසම්පදා පරතො පටික්ඛිත්තා, තස්මා සා එතරහි සරණමත්තෙනෙව න රුහති. පබ්බජ්ජා පන යස්මා පරතො ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඉමෙහි තීහි සරණගමනෙහි සාමණෙරපබ්බජ්ජ’’න්ති අනුඤ්ඤාතා එව, තස්මා සා එතරහිපි සරණමත්තෙනෙව රුහති. එත්තාවතා හි සාමණෙරභූමියං පතිට්ඨිතො හොති.

“诸比丘，我允许以此三皈依出家、受具足戒”，其义为：我允许以此“我皈依佛”等，由双方清净地念诵三遍的三皈依，而出家及受具足戒。于此，由于具足戒后来被废止，是故如今仅凭皈依无法成立。而出家，由于后来有“诸比丘，我允许以此三皈依作沙弥出家”之许可，是故如今仅凭皈依即可成立。至此，彼即安立于沙弥之地。

සචෙ පනෙස මතිමා හොති පණ්ඩිතජාතිකො, අථස්ස තස්මිංයෙව ඨානෙ සික්ඛාපදානි උද්දිසිතබ්බානි. කථං? යථා භගවතා උද්දිට්ඨානි. වුත්තඤ්හෙතං –

再者，若此人聪慧、具足智慧，则应于其处即为彼开示诸学处。如何开示？如世尊所开示。如是说：

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සාමණෙරානං දස සික්ඛාපදානි, තෙසු ච සාමණෙරෙහි සික්ඛිතුං. පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, අබ්‍රහ්මචරියා වෙරමණී, මුසාවාදා වෙරමණී, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණී, විකාලභොජනා වෙරමණී, නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා වෙරමණී, මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා වෙරමණී, උච්චාසයනමහාසයනා වෙරමණී, ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා වෙරමණී’’ති (මහාව. 106).

“诸比丘，我为沙弥制订十学处，并允许沙弥学习此等学处。离杀生；离不与取；离非梵行；离妄语；离饮酒等放逸之因；离非时食；离观听歌舞伎乐；离佩戴花鬘、涂香、装饰、打扮；离高床大床；离接受金银。”（《大品》106）

අන්ධකට්ඨකථායං පන ‘‘අහං, භන්තෙ, ඉත්ථන්නාමො යාවජීවං පාණාතිපාතා වෙරමණිසික්ඛාපදං

然而，在《安达嘎义注》中说：“尊者，我，某某，尽形寿受持离杀生学处……

සමාදියාමී’’ති එවං සරණදානං විය සික්ඛාපදදානම්පි වුත්තං, තං නෙව පාළියං න අට්ඨකථාසු අත්ථි, තස්මා යථාපාළියාව උද්දිසිතබ්බානි. පබ්බජ්ජා හි සරණගමනෙහෙව සිද්ධා, සික්ඛාපදානි පන කෙවලං සික්ඛාපරිපූරණත්ථං [Pg.252] ජානිතබ්බානි. තස්මා තානි පාළියං ආගතනයෙන උග්ගහෙතුං අසක්කොන්තස්ස යාය කායචි භාසාය අත්ථවසෙනපි ආචික්ඛිතුං වට්ටති. යාව පන අත්තනා සික්ඛිතබ්බසික්ඛාපදානි න ජානාති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණට්ඨානනිසජ්ජාදීසු පානභොජනාදිවිධිම්හි ච න කුසලො හොති, තාව භොජනසාලං වා සලාකභාජනට්ඨානං වා අඤ්ඤං වා තථාරූපට්ඨානං න පෙසෙතබ්බො, සන්තිකාවචරොයෙව කාතබ්බො, බාලදාරකො විය පටිජග්ගිතබ්බො, සබ්බමස්ස කප්පියාකප්පියං ආචික්ඛිතබ්බං, නිවාසනපාරුපනාදීසු ආභිසමාචාරිකෙසු විනෙතබ්බො. තෙනාපි ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, දසහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං සාමණෙරං නාසෙතු’’න්ති (මහාව. 108) එවං පරතො වුත්තානි දස නාසනඞ්ගානි ආරකා පරිවජ්ජෙත්වා ආභිසමාචාරිකං පරිපූරෙන්තෙන දසවිධෙ සීලෙ සාධුකං සික්ඛිතබ්බන්ති.

“……我受持。”像这样，学处的授予也被说得如同皈依的授予一般。但这既不在巴利圣典中，也不在诸义注中，因此，应当只按照巴利圣典来解说。因为出家仅通过三皈依即已成就，而学处则应知只是为了圆满修学。因此，对于不能按照巴利圣典所说的方式受持学处者，用任何语言解说其义也是可以的。但是，只要他还不知道自己应学的学处，在穿僧伽梨、持衣钵、行住坐卧等威仪以及饮食等规矩上还不熟练，就不应派他去食堂、抽签分食处或其他类似的地方，应当让他留在身边，像照顾幼童般照料他，所有如法与不如法之事都应告诉他，在穿衣等日常威仪上训练他。他也应当远离后来所说的“诸比丘，我允许对具足十种条件的沙弥予以灭摈”（《大品》108）中的十种灭摈之因，圆满日常威仪，于十种戒中善加学习。

පබ්බජ්ජාකථා නිට්ඨිතා.

出家说终。

දුතියමාරකථා

第二魔说

35. මය්හං ඛො භික්ඛවෙති මයා ඛොති අත්ථො. අථ වා යො මය්හං යොනිසො මනසිකාරො, තෙන හෙතුනාති අත්ථො. පුන අනුප්පත්තාති එත්ථ විභත්තිං පරිණාමෙත්වා මයාති වත්තබ්බං.

35. “我的”(Mayhaṃ kho)之义为“由我”(mayā kho)。或者，其义为“因我的如理作意”。再者，于“已证得”(anuppattā)一词，应转换格位而说为“由我”(mayā)。

දුතියමාරකථා නිට්ඨිතා.

第二魔说终。

භද්දවග්ගියකථා

贤众品

36. භද්දවග්ගියාති තෙ කිර රාජකුමාරා රූපෙන ච චිත්තෙන ච භද්දකා වග්ගබන්ධෙන ච විචරන්ති, තස්මා ‘‘භද්දවග්ගියා’’ති වුච්චන්ති. තෙන හි වොති එත්ථ වොකාරො නිපාතමත්තො. ධම්මචක්ඛුං උදපාදීති කෙසඤ්චි සොතාපත්තිමග්ගො, කෙසඤ්චි සකදාගාමිමග්ගො, කෙසඤ්චි අනාගාමිමග්ගො උදපාදි. තයොපි හි එතෙ මග්ගා ‘‘ධම්මචක්ඛූ’’ති වුච්චන්ති. තෙ කිර තුණ්ඩිලජාතකෙ තිංසධුත්තා අහෙසුං, අථ තුණ්ඩිලොවාදං සුත්වා පඤ්චසීලානි රක්ඛිංසු; ඉදං නෙසං පුබ්බකම්මං.

36. “贤众”（Bhaddavaggiya）是说那些王子，据说他们容貌端庄，心地善良，并且结伴而行，因此被称为“贤众”。在“tena hi vo”中，“vo”字仅为助词。“生起法眼”是指对某些人而言生起了入流道，对某些人而言生起了斯陀含道，对某些人而言生起了阿那含道。这三道确实都称为“法眼”。据说他们曾在《吞提罗本生》（Tuṇḍilajātaka）中是三十个浪子，听了吞提罗的教诲后守护五戒；这是他们的宿业。

භද්දවග්ගියකථා නිට්ඨිතා.

贤众论终。

උරුවෙලපාටිහාරියකථා

优楼频螺神变论

37. පමුඛොති පුබ්බඞ්ගමො. පාමොක්ඛොති උත්තමො විසුද්ධපඤ්ඤො.

37. “为首”（Pamukha）即先导者。“最胜”（Pāmokkha）即至上者、具清净慧者。

38. අනුපහච්චාති [Pg.253] අවිනාසෙත්වා. තෙජසා තෙජන්ති අත්තනො තෙජෙන නාගස්ස තෙජං. පරියාදියෙය්‍යන්ති අභිභවෙය්‍යං, විනාසෙය්‍යං වාති. මක්ඛන්ති කොධං. නත්වෙව ච ඛො අරහා යථා අහන්ති අත්තානං ‘‘අරහා අහ’’න්ති මඤ්ඤමානො වදති.

38. “无损害”（Anupahacca）即不毁坏。“以威力对威力”（Tejasā tejanti）即以自己的威力降伏龙的威力。“我应降伏”（Pariyādiyeyyaṃ）即我应征服或我应毁坏。“蔑”（Makkha）即愤怒。“然我实非阿罗汉”（Natveva ca kho arahā yathā ahaṃ）是说，他自认为“我是阿罗汉”而说此话。

39. නෙරඤ්ජරායං භගවාතිආදිකා ගාථායො පච්ඡා පක්ඛිත්තා.

39. 以“世尊在尼连禅河边”等开头的偈颂是后来加入的。

44-9. විස්සජ්ජෙය්‍යන්ති සුක්ඛාපනත්ථාය පසාරෙත්වා ඨපෙය්‍යන්ති අත්ථො. ‘‘භන්තෙ ආහර හත්ථ’’න්ති එවං වදන්තො විය ඔණතොති ආහරහත්ථො. උය්‍යොජෙත්වාති විස්සජ්ජෙත්වා. මන්දාමුඛියොති අග්ගිභාජනානි වුච්චන්ති.

44-9.“Vissajjeyyanti”意为为了晾干而展开放置。“伸手者”（Āharahattho）是说，他弯下腰，仿佛在说：“尊者，请伸手”。“遣离”（Uyyojetvā）即遣离。“曼陀牟基”（Mandāmukhī）被称为火盆。

51. චිරපටිකාති චිරකාලතො පට්ඨාය.

51. “Cirapaṭikā”意为从很久以前开始。

52. කෙසමිස්සන්තිආදීසු කෙසා එව කෙසමිස්සං. එස නයො සබ්බත්ථ. ඛාරිකාජන්ති ඛාරිභාරො.

52. 在“kesamissaṃ”等词中，“kesamissaṃ”就是“kesā”（头发）。此理通于一切处。“Khārikājaṃ”是指一“佉梨”（khārī）的担子。

උරුවෙලපාටිහාරියකථා නිට්ඨිතා.

优楼频螺神变论终。

බිම්බිසාරසමාගමකථා

频婆娑罗会遇论

55. ලට්ඨිවනෙති තාලුය්‍යානෙ. සුප්පතිට්ඨෙ චෙතියෙති අඤ්ඤතරස්මිං වටරුක්ඛෙ; තස්ස කිරෙතං නාමං. ද්වාදසනහුතෙහීති එත්ථ එකං නහුතං දසසහස්සානි. අජ්ඣභාසීති තෙසං කඞ්ඛාච්ඡෙදනත්ථං අභාසි.

55. “在杖林”（Laṭṭhivana）即在棕榈园。“在善住庙”（Suppatiṭṭhe cetiye）即在某一棵榕树下；据说这就是它的名字。“以十二那由他”（dvādasanahutehi）中，一“那由他”（nahuta）为一万。“他言说”（Ajjhabhāsi）是指他为了断除他们的疑惑而说。

කිසකොවදානොති තාපසචරියාය කිසසරීරත්තා ‘‘කිසකො’’ති ලද්ධනාමානං තාපසානං ඔවාදකො අනුසාසකො සමානොති අත්ථො. අථ වා සයං කිසකො තාපසො සමානො වදානො ච අඤ්ඤෙ ඔවදන්තො අනුසාසන්තොතිපි අත්ථො. කථං පහීනන්ති කෙන කාරණෙන පහීනං. ඉදං වුත්තං හොති – ‘‘ත්වං උරුවෙලවාසිඅග්ගිපරිචාරකානං තාපසානං සයං ඔවාදාචරියො සමානො කිං දිස්වා පහාසි, පුච්ඡාමි තං එතමත්ථං කෙන කාරණෙන තව අග්ගිහුත්තං පහීන’’න්ති.

“瘦者教导者”（Kisakovadāno），意思是：由于苦行而身体瘦弱，故得名“瘦者”的那些苦行者的教导者、训诫者。或者，意思是：自己既是瘦弱的苦行者，又是言说者，能教导、训诫他人。“如何舍弃”（Kathaṃ pahīnaṃ）是指因何原因舍弃。这是说：“你身为住在优楼频螺(Uruvelā)、事奉火的苦行者们的教导之师，见到了什么而舍弃？我问你此事：你因何原因舍弃了火供？”

දුතියගාථාය අයමත්ථො – එතෙ රූපාදිකෙ කාමෙ ඉත්ථියො ච යඤ්ඤා අභිවදන්ති, ස්වාහං එතං සබ්බම්පි රූපාදිකං කාමප්පභෙදං ඛන්ධුපධීසු මලන්ති ඤත්වා යස්මා ඉමෙ යිට්ඨහුතප්පභෙදා යඤ්ඤා මලමෙව වදන්ති, තස්මා න යිට්ඨෙ න හුතෙ අරඤ්ජිං; යිට්ඨෙ වා හුතෙ වා නාභිරමින්ති අත්ථො.

第二偈的意思是：祭祀称赞色等诸欲以及女人，而我了知这一切色等欲乐的类别在诸蕴与执取中是垢秽，又由于这些献供与祭拜等不同种类的祭祀只称赞垢秽，因此我不乐于献供，不乐于祭拜；意思是在献供或祭拜中皆不喜乐。

තතියගාථාය [Pg.254] – අථ කොචරහීති අථ ක්වචරහි. සෙසං උත්තානමෙව.

第三偈中，“atha kocarahi”即是“atha kvacarahi”。其余部分意思明确。

චතුත්ථගාථාය – පදන්ති නිබ්බානපදං. සන්තසභාවතාය සන්තං. උපධීනං අභාවෙන අනුපධිකං. රාගකිඤ්චනාදීනං අභාවෙන අකිඤ්චනං. තීසු භවෙසු අලග්ගතාය යං කාමභවං යඤ්ඤා වදන්ති, තස්මිම්පි කාමභවෙ අසත්තං. ජාතිජරාමරණානං අභාවෙන අනඤ්ඤථාභාවිං. අත්තනා භාවිතෙන මග්ගෙනෙව අධිගන්තබ්බං, න අඤ්ඤෙන කෙනචි අධිගමෙතබ්බන්ති අනඤ්ඤනෙය්‍යං. යස්මා ඊදිසං පදමද්දසං, තස්මා න යිට්ඨෙ න හුතෙ අරඤ්ජිං. තෙන කිං දස්සෙති? යො අහං දෙවමනුස්සලොකසම්පත්තිසාධකෙ න යිට්ඨෙ න හුතෙ අරඤ්ජිං, සො කිං වක්ඛාමි ‘‘එත්ථ නාම මෙ දෙවමනුස්සලොකෙ රතො මනො’’ති.

第四偈中，“境”（pada）即涅槃境。由于本性寂静，故为寂静。由于没有诸执取，故为无执取。由于没有贪欲等障碍，故为无障碍。由于不执著于三有，故于祭祀所称许的欲有中，亦无执著。由于没有生、老、死，故为不变异。只能通过自己修习的道才能证得，不能由其他任何方式证得，故为无须他人引导。因为我见到了这样的境界，所以不乐于祭祀与供奉。这说明什么呢？我既然不乐于能成就天人福乐的祭祀与供奉，又怎会说“我的心乐于此天人世界”呢？

56. එවං සබ්බලොකෙ අනභිරතිභාවං පකාසෙත්වා අථ ඛො ආයස්මා උරුවෙලකස්සපො ‘‘සාවකොහමස්මී’’ති එවං භගවතො සාවකභාවං පකාසෙසි. තඤ්ච ඛො ආකාසෙ විවිධානි පාටිහාරියානි දස්සෙත්වා. ධම්මචක්ඛුන්ති සොතාපත්තිමග්ගඤාණං.

56. 如此于一切世间显示不喜乐后，具寿优楼频螺迦叶宣称：“我是世尊的弟子”，并于虚空中示现种种神变。法眼即须陀洹道智。

57. අස්සාසකාති ආසීසනා; පත්ථනාති අත්ථො. එසාහං භන්තෙති එත්ථ පන කිඤ්චාපි මග්ගප්පටිවෙධෙනෙවස්ස සිද්ධං සරණගමනං, තත්ථ පන නිච්ඡයගමනමෙව ගතො, ඉදානි වාචාය අත්තසන්නිය්‍යාතනං කරොති. මග්ගවසෙනෙවායං නියතසරණතං පත්තො, තං පරෙසං වාචාය පාකටං කරොන්තො පණිපාතගමනඤ්ච ගච්ඡන්තො එවං වදති.

57. “Assāsakā”是“希望”(āsīsanā)，义为“愿求”(patthanā)。至于“尊者，我……”这部分，虽然通过证悟道，他的皈依已经成就，但在那时只是到达了决意皈依的阶段，现在才以语言行自我付托。此人正是藉由道力而得坚定皈依，为了以语言向他人表明此事，并进行顶礼皈依，才如此说。

58. සිඞ්ගීනික්ඛසවණ්ණොති සිඞ්ගීසුවණ්ණනික්ඛෙන සමානවණ්ණො. දසවාසොති දසසු අරියවාසෙසු වුත්ථවාසො. දසධම්මවිදූති දසකම්මපථවිදූ. දසභි චුපෙතොති දසහි අසෙක්ඛෙහි අඞ්ගෙහි උපෙතො. සබ්බධිදන්තොති සබ්බෙසු දන්තො; භගවතො හි චක්ඛුආදීසු කිඤ්චි අදන්තං නාම නත්ථි.

58. “阎浮金饰色”指其肤色与阎浮金饰相同。“十住”指已安住于十种圣者住处。“知十法”指了知十种业道。“具足十支”指具足十无学支。“于一切处调伏”指于一切处皆已调伏；于世尊的眼等诸根中，实无任何未调伏者。

59. භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං එකමන්තං නිසීදීති භගවන්තං භුත්තවන්තං පත්තතො ච අපනීතපාණිං සල්ලක්ඛෙත්වා එකස්මිං පදෙසෙ නිසීදීති [Pg.255] අත්ථො. අත්ථිකානන්ති බුද්ධාභිවාදනගමනෙන ච ධම්මසවනෙන ච අත්ථිකානං. අභික්කමනීයන්ති අභිගන්තුං සක්කුණෙය්‍යං. අප්පාකිණ්ණන්ති අනාකිණ්ණං. අප්පසද්දන්ති වචනසද්දෙන අප්පසද්දං. අප්පනිග්ඝොසන්ති නගරනිග්ඝොසසද්දෙන අප්පනිග්ඝොසං. විජනවාතන්ති අනුසඤ්චරණජනස්ස සරීරවාතෙන විරහිතං. ‘‘විජනවාද’’න්තිපි පාඨො; අන්තො ජනවාදෙන රහිතන්ති අත්ථො. ‘‘විජනපාත’’න්තිපි පාඨො; ජනසඤ්චාරවිරහිතන්ති අත්ථො. මනුස්සරාහසෙය්‍යකන්ති මනුස්සානං රහස්සකිරියට්ඨානියං. පටිසල්ලානසාරුප්පන්ති විවෙකානුරූපං.

59. “世尊食已，从钵中收手，坐于一旁”之义为：察见世尊食毕，手已离钵，便坐于一处。“为有需求者”指为那些欲前来礼敬佛陀、听闻正法而有需求的人。“可前往”指能够前往。“不拥挤”即无拥挤。“少音声”即少言语声。“少噪音”即少城市之喧嚣。“离人风”即远离往来行人的身风。亦有读作“离人言”(vijanavāda)，义为远离内部人言。亦有读作“离人迹”(vijanapāta)，义为远离人的往来。“适于人宴坐”指适合人们秘密修行之处。“适于独住”指适合于独处。

සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානපබ්බජ්ජාකථා

舍利弗与目犍连出家记

60. සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානාති සාරිපුත්තො ච මොග්ගල්ලානො ච. තෙහි කතිකා කතා හොති ‘‘යො පඨමං අමතං අධිගච්ඡති, සො ආරොචෙතූ’’ති තෙ කිර උභොපි ගිහිකාලෙ උපතිස්සො කොලිතොති එවං පඤ්ඤායමානනාමා අඩ්ඪතෙය්‍යසතමාණවකපරිවාරා ගිරග්ගසමජ්ජං අගමංසු. තත්‍ර නෙසං මහාජනං දිස්වා එතදහොසි – ‘‘අයං නාම එවං මහාසත්තනිකායො අප්පත්තෙ වස්සසතෙ මරණමුඛෙ පතිස්සතී’’ති. අථ උභොපි උට්ඨිතාය පරිසාය අඤ්ඤමඤ්ඤං පුච්ඡිත්වා එකජ්ඣාසයා පච්චුපට්ඨිතමරණසඤ්ඤා සම්මන්තයිංසු ‘‘සම්ම මරණෙ සති අමතෙනාපි භවිතබ්බං, හන්ද මයං අමතං පරියෙසාමා’’ති අමතපරියෙසනත්ථං සඤ්චයස්ස ඡන්නපරිබ්බාජකස්ස සන්තිකෙ සපරිසා පබ්බජිත්වා කතිපාහෙනෙව තස්ස ඤාණවිසයෙ පාරං ගන්ත්වා අමතං අපස්සන්තා පුච්ඡිංසු ‘‘කිං නු ඛො, ආචරිය, අඤ්ඤොපෙත්ථ සාරො අත්ථී’’ති? ‘‘නත්ථාවුසො, එත්තකමෙව ඉද’’න්ති ච සුත්වා ‘‘තුච්ඡං ඉදං ආවුසො නිස්සාරං, යො දානි අම්හෙසු පඨමං අමතං අධිගච්ඡති, සො ඉතරස්ස ආරොචෙතූ’’ති කතිකං අකංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘තෙහි කතිකා කතා හොතී’’තිආදි.

60. 舍利弗与目犍连(Sāriputtamoggallāna)，即舍利弗和目犍连。他们曾立下约定：“谁先证得不死(amata)，就应告知对方。”据说他们二人在家时名为伍巴谛萨(Upatissa)和拘理多(Kolita)，各自带领二百五十名青年随从，前往山顶集会(Giraggasamajja)。在那里，他们看见众多民众，心想：“如此众多的有情众生，不到一百年就会落入死门。”于是，集会散去后，他们互相询问，以同一意向，生起对死亡的现前之想，商议道：“朋友(samma)，既然有死亡，也应该有不死。来，我们去寻求不死吧！”为了寻求不死，他们带着各自的随从在散惹耶(Sañcaya)游方者处出家。仅几天后，他们便超越了其师的智识范围，但仍未见到不死，于是问道：“阿阇梨(ācariya)，除此之外，还有更深的精要吗？”听到“贤友(āvuso)，没有了，只有这些了”的回答后，他们说：“贤友，这真是空洞无实。现在我们之中谁先证得不死，就应告知另一人。”于是他们立下这样的约定。因此说：“他们立下约定”等等。

පාසාදිකෙන අභික්කන්තෙනාතිආදීසු ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ කරණවචනං වෙදිතබ්බං. අත්ථිකෙහි උපඤ්ඤාතං මග්ගන්ති එතං අනුබන්ධනස්ස කාරණවචනං; ඉදඤ්හි වුත්තං හොති – ‘‘යංනූනාහං ඉමං භික්ඛුං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධෙය්‍යං, කස්මා[Pg.256]? යස්මා ඉදං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධනං නාම අත්ථිකෙහි උපඤ්ඤාතං මග්ගං ඤාතො චෙව උපගතො ච මග්ගො’’ති අත්ථො. අථ වා අත්ථිකෙහි අම්හෙහි ‘‘මරණෙ සති අමතෙනාපි භවිතබ්බ’’න්ති එවං කෙවලං අත්ථීති උපඤ්ඤාතං නිබ්බානං නාම, තං මග්ගන්තො පරියෙසන්තොති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

“以令人喜悦的前行”等句中，当知是表示状态的工具格。“为希求者所知的道路”，这是作为跟随之理由的表述；因为这里是这么说的：“我何不紧随这位比丘(bhikkhu)之后呢？为何？因为这紧随其后的行为，是一条为希求者所知晓、所认知且所行至的道路。”或者，此处的含义应被理解为：我们这些希求者，正在寻觅那名为涅槃者，它是我们仅凭“有死，则必有不死”之理而推知其存在的。

පිණ්ඩපාතං ආදාය පටික්කමීති සුදින්නකණ්ඩෙ වුත්තප්පකාරං අඤ්ඤතරං කුට්ටමූලං උපසඞ්කමිත්වා නිසීදි. සාරිපුත්තොපි ඛො ‘‘අකාලො ඛො තාව පඤ්හං පුච්ඡිතු’’න්ති කාලං ආගමයමානො එකමන්තං ඨත්වා වත්තපටිපත්තිපූරණත්ථං කතභත්තකිච්චස්ස ථෙරස්ස අත්තනො කමණ්ඩලුතො උදකං දත්වා ධොතහත්ථපාදෙන ථෙරෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා පඤ්හං පුච්ඡි. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො සාරිපුත්තො පරිබ්බාජකො’’තිආදි. න තාහං සක්කොමීති න තෙ අහං සක්කොමි. එත්ථ ච පටිසම්භිදාප්පත්තො ථෙරො න එත්තකං න සක්කොති. අථ ඛො ඉමස්ස ධම්මගාරවං උප්පාදෙස්සාමීති සබ්බාකාරෙන බුද්ධවිසයෙ අවිසයභාවං ගහෙත්වා එවමාහ.

他托钵回来后，按照《苏定那品》(Sudinnakaṇḍa)中所说的方式，来到一处墙根下坐下。舍利弗(Sāriputta)心想：“现在还不是提问的时候”，便等待时机，站在一旁。为了圆满侍者之务，他等上座用完餐后，从自己的水瓶里倒水给他，待上座洗净手脚后，与上座相互问候，然后才提问。因此经中说：“尔时，游方者舍利弗……”等。“我不能”，是指“我不能为你详说”。于此，已证得无碍解的上座并非不能如此详说，而是为了要在此人心中生起对法的恭敬心，才全面地表示佛陀的领域非自己所能及，而如此说道。

යෙ ධම්මා හෙතුප්පභවාති හෙතුප්පභවා නාම පඤ්චක්ඛන්ධා; තෙනස්ස දුක්ඛසච්චං දස්සෙති. තෙසං හෙතුං තථාගතො ආහාති තෙසං හෙතු නාම සමුදයසච්චං; තඤ්ච තථාගතො ආහාති දස්සෙති. තෙසඤ්ච යො නිරොධොති තෙසං උභින්නම්පි සච්චානං යො අප්පවත්තිනිරොධො; තඤ්ච තථාගතො ආහාති අත්ථො. තෙනස්ස නිරොධසච්චං දස්සෙති. මග්ගසච්චං පනෙත්ථ සරූපතො අදස්සිතම්පි නයතො දස්සිතං හොති, නිරොධෙ හි වුත්තෙ තස්ස සම්පාපකො මග්ගො වුත්තොව හොති. අථ වා තෙසඤ්ච යො නිරොධොති එත්ථ තෙසං යො නිරොධො ච නිරොධුපායො චාති එවං ද්වෙපි සච්චානි දස්සිතානි හොන්තීති. ඉදානි තමෙවත්ථං පටිපාදෙන්තො ආහ – ‘‘එවංවාදී මහාසමණො’’ති.

“诸法从因生”(Ye dhammā hetuppabhavā)，此中“从因生”者即是五蕴；以此向他显示苦谛。“如来说其因”(Tesaṃ hetuṃ tathāgato āha)，是说彼等之因即是集谛；此句显示了如来已宣说此因。“以及彼等之寂灭”(Tesañca yo nirodho)，是说此二谛不复生起之寂灭，其义为如来亦已宣说此寂灭。以此向他显示灭谛。于此，道谛虽未以其自相显示，但已由理趣而显示；因为当说到“灭”时，能达于灭的道也等同被说及了。或者，在“以及彼等之寂灭”一句中，“彼等之灭与灭之方便”，如是二谛皆被显示。如今，为确立此义而说：“大沙门如是说”(evaṃvādī mahāsamaṇo)。

එසෙව ධම්මො යදි තාවදෙවාති සචෙපි ඉතො උත්තරි නත්ථි, එත්තකමෙව ඉදං සොතාපත්තිඵලමත්තමෙව පත්තබ්බං, තථාපි එසො එව ධම්මොති අත්ථො. පච්චබ්‍යත්ථ පදමසොකන්ති යං මයං පරියෙසමානා විචරාම, තං පදමසොකං පටිවිද්ධාත්ථ තුම්හෙ; පත්තං තං තුම්හෙහීති අත්ථො. අදිට්ඨං අබ්භතීතං බහුකෙහි කප්පනහුතෙහීති අම්හෙහි නාම ඉදං පදං බහුකෙහි [Pg.257] කප්පනහුතෙහි අදිට්ඨමෙව අබ්භතීතං; ඉති තස්ස පදස්ස අදිට්ඨභාවෙන දීඝරත්තං අත්තනො මහාජානිභාවං දීපෙති.

“此法即如此”，其义为：即使于此再无更高，仅能证得入流果(sotāpattiphala)，此亦即是正法。“已彻见无忧境”，其义为：我们所寻觅的无忧之境，你们已经彻见了；也就是，你们已经证得了它。“多那由他劫未曾见”，是说：此境确实被我们于多那由他劫中未曾见到、错过了；如是，他以长时未见此境，而显示自己长久以来的巨大亏损。

62. ගම්භීරෙ ඤාණවිසයෙති ගම්භීරෙ චෙව ගම්භීරස්ස ච ඤාණස්ස විසයභූතෙ. අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙති නිබ්බානෙ. විමුත්තෙති තදාරම්මණාය විමුත්තියා විමුත්තෙ. බ්‍යාකාසීති ‘‘එතං මෙ සාවකයුගං භවිස්සති අග්ගං භද්දයුග’’න්ති වදන්තො සාවකපාරමිඤ්ඤාණෙ බ්‍යාකාසි. සාව තෙසං ආයස්මන්තානං උපසම්පදා අහොසීති සා එහිභික්ඛූපසම්පදායෙව තෙසං උපසම්පදා අහොසි. එවං උපසම්පන්නෙසු ච තෙසු මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො සත්තහි දිවසෙහි අරහත්තෙ පතිට්ඨිතො, සාරිපුත්තත්ථෙරො අඩ්ඪමාසෙන.

62. 于甚深智境，即于甚深且为甚深之智的所缘。于无上依止灭尽，即于涅槃(nibbāna)。于解脱，即以彼为所缘的解脱而解脱。授记，即世尊言：“此将是我的一双上首、贤善的弟子双”，如是以其声闻波罗蜜智而作授记。彼等具寿的具足戒，即是“来，比丘”具足戒(ehibhikkhu-upasampadā)。如是受具足戒后，大目犍连(Mahāmoggallāna)上座于七日内安住于阿罗汉果，舍利弗(Sāriputta)上座则于半月后安住于阿罗汉果。

අතීතෙ කිර අනොමදස්සී නාම බුද්ධො ලොකෙ උදපාදි. තස්ස සරදො නාම තාපසො සකෙ අස්සමෙ නානාපුප්ඵෙහි මණ්ඩපං කත්වා පුප්ඵාසනෙයෙව භගවන්තං නිසීදාපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්සාපි තථෙව මණ්ඩපං කත්වා පුප්ඵාසනානි පඤ්ඤපෙත්වා අග්ගසාවකභාවං පත්ථෙසි. පත්ථයිත්වා ච සිරීවඩ්ඪස්ස නාම සෙට්ඨිනො පෙසෙසි ‘‘මයා අග්ගසාවකට්ඨානං පත්ථිතං, ත්වම්පි ආගන්ත්වා එකං ඨානං පත්ථෙහී’’ති. සෙට්ඨි නීලුප්පලමණ්ඩපං කත්වා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං, තත්ථ භොජෙත්වා දුතියසාවකභාවං පත්ථෙසි. තෙසු සරදතාපසො සාරිපුත්තත්ථෙරො ජාතො, සිරීවඩ්ඪො මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරොති ඉදං නෙසං පුබ්බකම්මං.

据说，过去有位名为阿诺玛达西(Anomadassī)的佛陀出现于世。当时，一位名叫萨拉陀(Sarado)的苦行者，在自己的隐居处用各种花搭建了一座花亭，铺设花座请世尊安坐，也同样为比丘僧伽搭建花亭、铺设花座，然后发愿求取上首声闻之位。发愿后，他派人告知一位名叫西利瓦达(Sirīvaḍḍha)的长者说：“我已发愿求取上首声闻之位，你也来发一个愿吧。”长者便搭建了一座青莲花亭，在那里供养以佛陀为首的比丘僧伽饮食，然后发愿求取第二声闻之位。他们之中，萨拉陀苦行者即是后来的舍利弗上座，西利瓦达长者即是后来的大目犍连上座。这便是他们的往昔善业。

63. අපුත්තකතායාතිආදීසු යෙසං පුත්තා පබ්බජන්ති, තෙසං අපුත්තකතාය. යාසං පතී පබ්බජන්ති, තාසං වෙධබ්‍යාය විධවාභාවාය. උභයෙනාපි කුලුපච්ඡෙදාය. සඤ්චයානීති සඤ්චයස්ස අන්තෙවාසිකානි. මගධානං ගිරිබ්බජන්ති මගධානං ජනපදස්ස ගිරිබ්බජං නගරං. මහාවීරාති මහාවීරියවන්තො. නයමානානන්ති නයමානෙසු. භුම්මත්ථෙ සාමිවචනං, උපයොගත්ථෙ වා. කා උසූයා විජානතන්ති ධම්මෙන නයන්තීති එවං විජානන්තානං කා ඉස්සා.

63. “致人无子”(Aputtakatāya)等：若谁家之子出家，则为其家无子。若谁家之夫出家，则为其妻守寡，即成寡妇。此二者皆为家族断绝。“散惹耶的弟子们”(Sañcayāni)，即散惹耶(Sañcaya)的门徒。“摩揭陀的王舍城”(Magadhānaṃ giribbajaṃ)，即摩揭陀国的王舍城。“大雄”(Mahāvīrā)，即有大精进者。“引导者们的”(Nayamānānaṃ)：此属格词用于处格“当引导时”(nayamānesu)的意义上，或用于宾格的意义上。“知者何嫉”(Kā usūyā vijānataṃ)：是说对于了知“他们是依正法引导”的人，有何嫉妒可言？

සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානපබ්බජ්ජාකථා නිට්ඨිතා.

舍利弗目犍连出家论终。

උපජ්ඣායවත්තකථා

论戒师的职责

64-5. අනුපජ්ඣායකාති වජ්ජාවජ්ජං උපනිජ්ඣායකෙන ගරුනා විරහිතා. අනාකප්පසම්පන්නාති න ආකප්පෙන සම්පන්නා; සමණසාරුප්පාචාරවිරහිතාති අත්ථො[Pg.258]. උපරිභොජනෙති භොජනස්ස උපරි. උත්තිට්ඨපත්තන්ති පිණ්ඩාය චරණකපත්තං. තස්මිඤ්හි මනුස්සා උච්ඡිට්ඨසඤ්ඤිනො, තස්මා උත්තිට්ඨපත්තන්ති වුත්තං. අථ වා උට්ඨහිත්වා පත්තං උපනාමෙන්තීති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. අනුජානාමි භික්ඛවෙ උපජ්ඣායන්ති උපජ්ඣායං ගහෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො. පුත්තචිත්තං උපට්ඨපෙස්සතීති පුත්තො මෙ අයන්ති එවං ගෙහස්සිතපෙමවසෙන චිත්තං උපට්ඨපෙස්සති. එස නයො දුතියපදෙපි. සගාරවා සප්පතිස්සාති ගරුභාවඤ්චෙව ජෙට්ඨකභාවඤ්ච උපට්ඨපෙත්වා. සභාගවුත්තිනොති සභාගජීවිකා. සාහූති වාතිආදීනි පඤ්ච පදානි උපජ්ඣායභාවසම්පටිච්ඡනවෙවචනානි. කායෙන විඤ්ඤාපෙතීති එවං සද්ධිවිහාරිකෙන ‘‘උපජ්ඣායො මෙ භන්තෙ හොහී’’ති තික්ඛත්තුං වුත්තෙ සචෙ උපජ්ඣායො ‘‘සාහූ’’තිආදීසු පඤ්චසු පදෙසු යස්ස කස්සචි පදස්ස වසෙන කායෙන වා වාචාය වා කායවාචාහි වා ‘‘ගහිතො තයා උපජ්ඣායො’’ති උපජ්ඣායග්ගහණං විඤ්ඤාපෙති, ගහිතො හොති උපජ්ඣායො. ඉදමෙව හි එත්ථ උපජ්ඣායග්ගහණං, යදිදං උපජ්ඣායස්ස ඉමෙසු පඤ්චසු පදෙසු යස්ස කස්සචි පදස්ස වාචාය වා සාවනං කායෙන වා අත්ථවිඤ්ඤාපනන්ති. කෙචි පන සාධූති සම්පටිච්ඡනං සන්ධාය වදන්ති. න තං පමාණං, ආයාචනදානමත්තෙන හි ගහිතො හොති උපජ්ඣායො, න එත්ථ සම්පටිච්ඡනං අඞ්ගං. සද්ධිවිහාරිකෙනාපි න කෙවලං ඉමිනා මෙ පදෙන උපජ්ඣායො ගහිතොති ඤාතුං වට්ටති. ‘‘අජ්ජතග්ගෙ දානි ථෙරො මය්හං භාරො, අහම්පි ථෙරස්ස භාරො’’ති ඉදම්පි ඤාතුං වට්ටති.

64-5. 无戒师者，即缺少能观察各种过失的尊长。不具威仪者，即不具足威仪；意思是缺乏沙门应有的行为。在食物之上，即在食物的上面。已用之钵，是指为托钵而行走的钵。因为人们对此有残食之想，故称“已用之钵”。或者，也可理解为起身奉上钵之义。诸比丘，我允许有戒师，即我允许接受一位戒师。他会生起子想，即他会以在家者的爱心生起‘这是我儿子’这样的心念。第二句也是此理。恭敬尊重，即建立起恭敬与视其为尊长的态度。有共同生活者，即有共同的生计。‘善哉’等五词，是表示接受戒师身份的同义词。以身告知，即当共住弟子三次说‘尊者，请做我的戒师’时，如果戒师以‘善哉’等五词中的任何一词，通过身、语或身语来告知‘你已接受了戒师’，戒师即被接受。这即是此处接受戒师的方式，也就是，戒师通过这五词中的任何一词，以语言让弟子听到，或以身体表达其意。然而，有些人认为‘善哉’是针对（弟子的）再次确认而说。那并非标准，因为仅凭请求与给予，戒师即被接受，在此，（弟子的）再次确认并非必要环节。共住弟子也不应仅是知道‘我已以此词接受了戒师’，还应知道：‘从今日起，长老是我的责任，我也是长老的责任’。

66. තත්‍රායං සම්මාවත්තනාති යං වුත්තං සම්මා වත්තිතබ්බන්ති, තත්‍ර අයං සම්මාවත්තනා. කාලස්සෙව උට්ඨාය උපාහනා ඔමුඤ්චිත්වාති සචස්ස පච්චූසකාලෙ චඞ්කමනත්ථාය වා ධොතපාදපරිහරණත්ථාය වා පටිමුක්කා උපාහනා පාදගතා හොන්ති, තා කාලස්සෙව උට්ඨාය අපනෙත්වා. දන්තකට්ඨං දාතබ්බන්ති මහන්තං මජ්ඣිමං ඛුද්දකන්ති තීණි දන්තකට්ඨානි උපනෙත්වා තතො යං තීණි දිවසානි ගණ්හාති, චතුත්ථදිවසතො පට්ඨාය තාදිසමෙව දාතබ්බං. සචෙ අනියමං කත්වා යං වා තං වා ගණ්හාති, අථ යාදිසං ලභති තාදිසං දාතබ්බං.

66. 于此，此为正行，即所言“应正当行”。“应按时起身，脱去鞋履”者：若为清晨经行，或为护已洗足而穿鞋履，则应按时起身，将其脱去。“应给予齿木”者：应提供大、中、小三种齿木，于三日中，视其所取，自第四日起，即应给予同类者。若无固定，随意取用，则得何种即给何种。

මුඛොදකං දාතබ්බන්ති සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච උදකං උපනෙත්වා තතො යං තීණි දිවසානි වළඤ්ජෙති, චතුත්ථදිවසතො පට්ඨාය තාදිසමෙව මුඛධොවනොදකං [Pg.259] දාතබ්බං. සචෙ අනියමං කත්වා යං වා තං වා ගණ්හාති, අථ යාදිසං ලභති තාදිසං දාතබ්බං. සචෙ දුවිධම්පි වළඤ්ජෙති, දුවිධම්පි උපනෙතබ්බං. උදකං මුඛධොවනට්ඨානෙ ඨපෙත්වා වච්චකුටිතො පට්ඨාය සම්මජ්ජිතබ්බං. ථෙරෙ වච්චකුටිං ගතෙ පරිවෙණං සම්මජ්ජිතබ්බං; එවං පරිවෙණං අසුඤ්ඤං හොති. ථෙරෙ වච්චකුටිතො අනික්ඛන්තෙයෙව ආසනං පඤ්ඤපෙතබ්බං. සරීරකිච්චං කත්වා ආගන්ත්වා තස්මිං නිසින්නස්ස ‘‘සචෙ යාගු හොතී’’තිආදිනා නයෙන වුත්තවත්තං කාතබ්බං. උක්ලාපොති කෙනචි කචවරෙන සඞ්කිණ්ණො, සචෙ පන අඤ්ඤො කචවරො නත්ථි, උදකඵුසිතානෙව හොන්ති, හත්ථෙනපි පමජ්ජිතබ්බො.

“应给予洗面水”者：应提供冷水与热水，于三日中，视其所用，自第四日起，即应给予同类之洗面水。若无固定，随意取用，则得何种即给何种。若二者皆用，则应提供二者。应将水置于洗面处，然后自便所开始清扫。长老进入便所时，应清扫其院落；如是，则院落不空。于长老自便所出前，即应敷设座位。待其行毕身事，归而坐于其上，应依“若有粥……”等文所示之法行其义务。“污秽”者，谓为某类垃圾所染。然若无他垃圾，唯有水滴，则以手拂拭亦可。

සගුණං කත්වාති ද්වෙ චීවරානි එකතො කත්වා, තා එකතො කතා ද්වෙපි සඞ්ඝාටියො දාතබ්බා. සබ්බඤ්හි චීවරං සඞ්ඝටිතත්තා ‘‘සඞ්ඝාටී’’ති වුච්චති. තෙන වුත්තං – ‘‘සඞ්ඝාටියො දාතබ්බා’’ති. නාතිදූරෙ ගන්තබ්බං නාච්චාසන්නෙති එත්ථ සචෙ උපජ්ඣායං නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තං එකෙන වා ද්වීහි වා පදවීතිහාරෙහි සම්පාපුණාති, එත්තාවතා නාතිදූරෙ නාච්චාසන්නෙ ගතො හොතීති වෙදිතබ්බං. පත්තපරියාපන්නං පටිග්ගහෙතබ්බන්ති සචෙ උපජ්ඣායෙන භික්ඛාචාරෙ යාගුයා වා භත්තෙ වා ලද්ධෙ පත්තො උණ්හො වා භාරිකො වා හොති, අත්තනො පත්තං තස්ස දත්වා සො පත්තො ගහෙතබ්බොති අත්ථො. න උපජ්ඣායස්ස භණමානස්ස අන්තරන්තරා කථා ඔපාතෙතබ්බාති අන්තරඝරෙ වා අඤ්ඤත්‍ර වා භණමානස්ස අනිට්ඨිතෙ තස්ස වචනෙ අඤ්ඤා කථා න සමුට්ඨාපෙතබ්බා. ඉතො පට්ඨාය ච පන යත්ථ යත්ථ නකාරෙන පටිසෙධො කරියති, සබ්බත්ථ දුක්කටාපත්ති වෙදිතබ්බා. අයඤ්හි ඛන්ධකධම්මතා. ආපත්තිසාමන්තා භණමානොති පදසොධම්මදුට්ඨුල්ලාදිවසෙන ආපත්තියා ආසන්නවාචං භණමානො. නිවාරෙතබ්බොති ‘‘කිං භන්තෙ ඊදිසං නාම වත්තුං වට්ටති, ආපත්ති න හොතී’’ති එවං පුච්ඡන්තෙන විය වාරෙතබ්බො. වාරෙස්සාමීති පන කත්වා ‘‘මහල්ලක, මා එවං භණා’’ති න වත්තබ්බො.

“应叠合”，即是将两件衣叠合在一起，这两件叠好的僧伽梨都应给予。因为所有衣都是由布片缝合而成，故称“僧伽梨”。因此说：“应给予僧伽梨”。“不应走得太远或太近”，此处是说，如果回头看戒师时，能在一两步内到达，即应知道这是既不太远也不太近的距离。“应接过钵中之物”，意思是，如果戒师在行乞时得到粥或饭，而钵变得或烫或重，应将自己的钵给他，然后接过他的钵。“不应在戒师说话时插话”，即无论在村内或别处，当戒师的话还未终了时，不应提起其他话题。从此以后，凡是用“不”字来表示禁止之处，都应知道会犯恶作。此乃犍度之法。“说近罪之语”，即由于说猥亵语、粗恶语等而说出接近于犯戒的话。“应加以劝阻”，即应像这样询问来劝阻：“尊者，说这样的话合适吗？不会犯戒吗？”但如果心里想着“我要劝阻他”，则不应说：“老家伙，别这么说！”

පඨමතරං ආගන්ත්වාති සචෙ ආසන්නෙ ගාමො හොති, විහාරෙ වා ගිලානො භික්ඛු හොති, ගාමතො පඨමතරං ආගන්තබ්බං. සචෙ දූරෙ ගාමො හොති, උපජ්ඣායෙන සද්ධිං ආගච්ඡන්තො නත්ථි, තෙනෙව සද්ධිං ගාමතො නික්ඛමිත්වා චීවරෙන පත්තං වෙඨෙත්වා අන්තරාමග්ගතො පඨමතරං ආගන්තබ්බං[Pg.260]. එවං නිවත්තන්තෙන පඨමතරං ආගන්ත්වා ආසනපඤ්ඤාපනාදි සබ්බං කිච්චං කාතබ්බං. සින්නං හොතීති තින්තං සෙදග්ගහිතං. චතුරඞ්ගුලං කණ්ණං උස්සාරෙත්වාති කණ්ණං චතුරඞ්ගුලප්පමාණං අතිරෙකං කත්වා එවං චීවරං සංහරිතබ්බං. කිං කාරණා? මා මජ්ඣෙ භඞ්ගො අහොසීති. සමං කත්වා සංහරිතස්ස හි මජ්ඣෙ භඞ්ගො හොති, තතො නිච්චං භිජ්ජමානං දුබ්බලං හොති තං නිවාරණත්ථමෙතං වුත්තං. තස්මා යථා අජ්ජ භඞ්ගට්ඨානෙයෙව ස්වෙ න භිජ්ජති, තථා දිවසෙ දිවසෙ චතුරඞ්ගුලං උස්සාරෙත්වා සංහරිතබ්බං. ඔභොගෙ කායබන්ධනං කාතබ්බන්ති කායබන්ධනං සංහරිත්වා චීවරභොගෙ පක්ඛිපිත්වා ඨපෙතබ්බං.

“应先返回”，即是说，如果村庄在近处，或寺院中有生病的比丘，应先从村庄返回。如果村庄遥远，且没有（其他人）与戒师同行，那么（弟子）就应与戒师一同离开村庄，用衣包裹住钵，从半路先行返回。如此返回者，应先抵达，准备座位等一切事务。“湿了”，即指被汗水浸湿。“应将衣角抬高四指”，即应将衣角多出四指的量来折叠衣物。为何？为免衣物在中间产生折痕。因为若平整地折叠，中间就会有折痕，然后因经常折叠而变得脆弱。为防止此情况而如此说。因此，为了让今天折叠的地方明天不再折叠，应每日抬高四指来折叠。“应将腰带置于衣褶中”，即应将腰带折好，放入衣物的褶层中放好。

සචෙ පිණ්ඩපාතො හොතීති එත්ථ යො ගාමෙයෙව වා අන්තරඝරෙ වා පටික්කමනෙ වා භුඤ්ජිත්වා ආගච්ඡති, පිණ්ඩං වා න ලභති, තස්ස පිණ්ඩපාතො න හොති, ගාමෙ අභුත්තස්ස පන ලද්ධභික්ඛස්ස වා හොති; තස්මා ‘‘සචෙ පිණ්ඩපාතො හොතී’’තිආදි වුත්තං. සචෙපි තස්ස න හොති, භුඤ්ජිතුකාමො ච හොති, උදකං දත්වා අත්තනා ලද්ධතොපි පිණ්ඩපාතො උපනෙතබ්බො. පානීයෙන පුච්ඡිතබ්බොති භුඤ්ජමානො තික්ඛත්තුං ‘‘පානීයං භන්තෙ ආහරියතූ’’ති පානීයෙන පුච්ඡිතබ්බො. සචෙ කාලො අත්ථි, උපජ්ඣායෙ භුත්තෙ සයං භුඤ්ජිතබ්බං. සචෙ උපකට්ඨො කාලො, පානීයං උපජ්ඣායස්ස සන්තිකෙ ඨපෙත්වා සයම්පි භුඤ්ජිතබ්බං.

“如果（戒师）有钵食”，此处是说，如果戒师已在村中、屋里或用餐处吃过，或没有得到食物，他就不算有钵食。但对于未在村中进食的戒师，或已得到食物的戒师，他才算是有钵食。因此才说“如果（戒师）有钵食”等。即使他没有钵食但想要吃，（弟子）也应在奉上水后，将自己得到的钵食供养给他。“应询问是否需要饮水”，即当戒师进食时，应三次询问“尊者，需要为您取水吗？”。如果时间充裕，应等戒师吃完后自己再吃。如果时间临近，应将水放在戒师旁边，然后自己也可以吃了。

අනන්තරහිතායාති තට්ටිකධම්මඛණ්ඩාදීසු යෙන කෙනචි අනත්ථතාය පංසුසක්ඛරමිස්සාය භූමියා පත්ථො න ඨපෙතබ්බොති අත්ථො. සචෙ පන කාළවණ්ණකතා වා සුධාබද්ධා වා හොති නිරජමත්තිකා, තථාරූපාය භූමියා ඨපෙතුං වට්ටති. ධොතවාලිකායපි ඨපෙතුං වට්ටති. පංසුරජසක්ඛරාදීසු න වට්ටති. තත්‍ර පන පණ්ණං වා ආධාරකං වා ඨපෙත්වා තත්‍ර නික්ඛිපිතබ්බො. පාරතො අන්තං ඔරතො භොගන්ති ඉදං චීවරවංසාදීනං හෙට්ඨා හත්ථං පවෙසෙත්වා අභිමුඛෙන හත්ථෙන සණිකං නික්ඛිපනත්ථං වුත්තං. අන්තෙ පන ගහෙත්වා භොගෙන චීවරවංසාදීනං උපරි නික්ඛිපන්තස්ස භිත්තියං භොගො පටිහඤ්ඤති, තස්මා තථා න කාතබ්බං.

“于未覆盖物之上”，其义为：不应将钵放置于未铺设席垫、皮革片等任何覆盖物、杂有尘土与碎石的地面上。然而，若地面经涂黑或以灰泥涂抹，且无尘土，则可放置于此种地面上。亦可放置于洗净的沙地上。不可放置于有尘土、细尘、碎石等处。于彼处，则应先放置树叶或钵架，而后置钵于其上。“远端为边，近端为叠”，此言是为了说明，应将手从衣竿等下方伸入，以朝向自己的手轻轻放置。然而，若抓持衣边，以衣叠抛搭于衣竿等上方，衣叠会碰撞墙壁，是故不应如是做。

චුණ්ණං සන්නෙතබ්බන්ති න්හානචුණ්ණං උදකෙන තෙමෙත්වා පිණ්ඩි කාතබ්බා. එකමන්තං නික්ඛිපිතබ්බන්ති එකස්මිං නිද්ධූමෙ ඨානෙ ඨපෙතබ්බං. ජන්තාඝරෙ පරිකම්මං නාම [Pg.261] අඞ්ගාරමත්තිකඋණ්හොදකදානාදිකං සබ්බං කිච්චං. උදකෙපි පරිකම්මන්ති අඞ්ගපච්චඞ්ගඝංසනාදිකං සබ්බං කිච්චං. පානීයෙන පුච්ඡිතබ්බොති ජන්තාඝරෙ උණ්හසන්තාපෙන පිපාසා හොති, තස්මා පුච්ඡිතබ්බො.

“应调和粉末”，是指应将沐浴粉用水浸湿后捏合成团。“应放置于一旁”，是指应放置于无烟之处。“于蒸浴室中的侍候”，是指提供炭火、泥土、热水等一切事务。“于水中的侍候”，是指擦洗大小肢体等一切事务。“应询问饮水”，是指因在蒸浴室中为热所逼而口渴，是故应询问。

සචෙ උස්සහතීති සචෙ පහොති; න කෙනචි ගෙලඤ්ඤෙන අභිභූතො හොති; අගිලානෙන හි සද්ධිවිහාරිකෙන සට්ඨිවස්සෙනාපි සබ්බං උපජ්ඣායවත්තං කාතබ්බං, අනාදරෙන අකරොන්තස්ස වත්තභෙදෙ දුක්කටං. නකාරපටිසංයුත්තෙසු පන පදෙසු ගිලානස්සාපි පටික්ඛිත්තකිරියං කරොන්තස්ස දුක්කටමෙව. අප්පටිඝංසන්තෙනාති භූමියං අප්පටිඝංසන්තෙන. කවාටපිට්ඨන්ති කවාටඤ්ච පිට්ඨසඞ්ඝාතඤ්ච අච්ඡුපන්තෙන. සන්තානකන්ති යංකිඤ්චි කීටකුලාවකමක්කටකසුත්තාදි. උල්ලොකා පඨමං ඔහාරෙතබ්බන්ති උල්ලොකතො පඨමං උල්ලොකං ආදිංකත්වා අවහරිතබ්බන්ති අත්ථො. ආලොකසන්ධිකණ්ණභාගාති ආලොකසන්ධිභාගා ච කණ්ණභාගා ච අන්තරබාහිරවාතපානකවාටකානි ච ගබ්භස්ස ච චත්තාරො කොණා පමජ්ජිතබ්බාති අත්ථො.

“若能努力”，即是说若有能力，不为任何疾病所制伏。无病的共住弟子，即使已六十岁，也应行一切对戒师(upajjhāya)的义务；若因不恭敬而不行，则于违背义务时犯恶作(dukkaṭa)。然而，在与“不”字相应的文句中，即使是病人，若做了被禁止的行为，也同样犯恶作。“不摩擦”，是指不摩擦地面。“门与门框”，是指不触碰门扇与门框。“蛛网”，是指任何虫巢、蜘蛛网等。“应先从顶棚取下”，其义为：应先以顶棚为始除去。“窗缝与角落”，其义为：窗缝处、角落处、内外窗扇，以及内室的四个角落，都应擦拭。

යථාපඤ්ඤත්තං පඤ්ඤපෙතබ්බන්ති යථා පඨමං පඤ්ඤත්තං අහොසි, තථෙව පඤ්ඤපෙතබ්බං. එතදත්ථමෙව හි යථාපඤ්ඤත්තං සල්ලක්ඛෙත්වා නීහරිත්වා එකමන්තං නික්ඛිපිතබ්බන්ති පුරිමවත්තං පඤ්ඤත්තං. සචෙ පන පඨමං අජානන්තෙන කෙනචි පඤ්ඤත්තං අහොසි, සමන්තතො භිත්තිං ද්වඞ්ගුලමත්තෙන වා තිවඞ්ගුලමත්තෙන වා මොචෙත්වා පඤ්ඤපෙතබ්බං. ඉදඤ්හි පඤ්ඤාපනවත්තං. සචෙ කටසාරකො හොති අතිමහන්තො ච, ඡින්දිත්වා කොටිං නිවත්තෙත්වා බන්ධිත්වා පඤ්ඤපෙතබ්බො. සචෙ කොටිං නිවත්තෙත්වා බන්ධිතුං න ජානාති, න ඡින්දිතබ්බො. පුරත්ථිමා වාතපානා ථකෙතබ්බාති පුරත්ථිමාය වාතපානා ථකෙතබ්බා. එවං සෙසාපි වාතපානා ථකෙතබ්බා.

“应如所铺设般铺设”，是指应按照它最初被铺设的样子来铺设。正是为此目的，才规定了先前的义务：“应记住它被铺设的样子，然后取出，放置在一旁。”但如果它最初是由某个不知情者铺设的，则应在四周离墙壁约两指或三指宽处铺设。这即是铺设的义务。如果草席过大，可以将其截断，把边缘折回绑好后铺设。如果不知道如何折回边缘并绑好，就不应截断。“东边的通风口应关闭”，是指东边的通风口应关闭。其余的通风口也应如此关闭。

වූපකාසෙතබ්බොති අඤ්ඤත්ථ නෙතබ්බො. වූපකාසාපෙතබ්බොති අඤ්ඤො භික්ඛු වත්තබ්බො ‘‘ථෙරං ගහෙත්වා අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡා’’ති විවෙචෙතබ්බන්ති විස්සජ්ජාපෙතබ්බං. විවෙචාපෙතබ්බන්ති අඤ්ඤො වත්තබ්බො ‘‘ථෙරං දිට්ඨිගතං විස්සජ්ජාපෙහී’’ති. උස්සුක්කං කාතබ්බන්ති පරිවාසදානත්ථං සො සො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා යාචිතබ්බො. සචෙ අත්තනා පටිබලො හොති, අත්තනාව දාතබ්බො. නො චෙ පටිබලො හොති, අඤ්ඤෙන දාපෙතබ්බො. කින්ති නු ඛොති කෙන නු ඛො උපායෙන. එස නයො සබ්බත්ථ. ලහුකාය වා [Pg.262] පරිණාමෙය්‍යාති උක්ඛෙපනීයං අකත්වා තජ්ජනීයං වා නියස්සං වා කරෙය්‍යාති අත්ථො. තෙන හි ‘‘උපජ්ඣායස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කත්තුකාමො සඞ්ඝො’’ති ඤත්වා එකමෙකං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘මා භන්තෙ අම්හාකං උපජ්ඣායස්ස කම්මං කරිත්ථා’’ති යාචිතබ්බා. සචෙ කරොන්තියෙව, ‘‘තජ්ජනීයං වා නියස්සං වා කරොථා’’ති යාචිතබ්බා. සචෙ කරොන්තියෙව, අථ උපජ්ඣායො ‘‘සම්මා වත්තථ භන්තෙ’’ති යාචිතබ්බො. ඉති තං සම්මා වත්තාපෙත්වා ‘‘පටිප්පස්සම්භෙථ භන්තෙ කම්ම’’න්ති භික්ඛූ යාචිතබ්බා.

“应使之离开”，即应带往他处。“应令其离开”，是指应告知另一位比丘：“请带长老去别处”。“应使之分离”，即应使之舍弃。“应令其辨别”，是指应告知另一位比丘：“请使长老舍弃其邪见”。“应努力”，是指为了给予别住，应逐一走访比丘们请求。如果自己有能力，就应自己给予；如果自己没有能力，就应请他人给予。“当如何行呢？”，即是用何种方法。此理通于一切处。“或可转为较轻者”，其义为：不作举罪羯磨，而作诃责或依止。因此，当了知‘僧团欲对戒师作举罪羯磨’时，应逐一走访比丘们请求：‘尊者，请勿对我们的戒师作羯磨。’如果他们仍然要作，则应请求：‘请作诃责或依止。’如果他们仍然要作，那么就应请求戒师：‘尊者，请如法行事。’如此使他如法行事后，应请求比丘们：‘尊者，请平息此羯磨。’

සම්පරිවත්තකං සම්පරිවත්තකන්ති සම්පරිවත්තෙත්වා සම්පරිවත්තෙත්වා. න ච අච්ඡින්නෙ ථෙවෙ පක්කමිතබ්බන්ති යදි අප්පමත්තකම්පි රජනං ගළති, න තාව පක්කමිතබ්බං. න උපජ්ඣායං අනාපුච්ඡා එකච්චස්ස පත්තො දාතබ්බොතිආදි සබ්බං උපජ්ඣායස්ස විසභාගපුග්ගලවසෙන කථිතං. න උපජ්ඣායං අනාපුච්ඡා ගාමො පවිසිතබ්බොති පිණ්ඩාය වා අඤ්ඤෙන වා කරණීයෙන පවිසිතුකාමෙන ආපුච්ඡිත්වාව පවිසිතබ්බො. සචෙ උපජ්ඣායො කාලස්සෙව වුට්ඨාය දූරං භික්ඛාචාරං ගන්තුකාමො හොති, ‘‘දහරා පිණ්ඩාය පවිසන්තූ’’ති වත්වා ගන්තබ්බං. අවත්වා ගතෙ පරිවෙණං ගන්ත්වා උපජ්ඣායං අපස්සන්තෙන ගාමං පවිසිතුං වට්ටති. සචෙ ගාමං පවිසන්තොපි පස්සති, දිට්ඨට්ඨානතො පට්ඨාය ආපුච්ඡිතුංයෙව වට්ටති.

“来回翻转”，是指一再地翻转。“在滴漏未断时，不应离开”，是指如果还有哪怕一点点染料滴下，就还不应离开。“未经戒师允许，不得将钵给予某人”等，所有这些都是就与戒师不合之人而说。“未经戒师允许，不得进入村庄”，是指为了托钵或其他事务而欲进入村庄者，必须请示后才能进入。如果戒师一早就起身，欲前往远处托钵，应说“年轻的比丘们可以进村托钵”后离去。若他未说便离去，弟子回到住所未见到戒师，则可以进入村庄。如果在进入村庄时看见了他，则从看见之处起就必须请示。

න සුසානං ගන්තබ්බන්ති වාසත්ථාය වා දස්සනත්ථාය වා න ගන්තබ්බං. න දිසා පක්කමිතබ්බාති එත්ථ පක්කමිතුකාමෙන කම්මං ආචික්ඛිත්වා යාවතතියං යාචිතබ්බො. සචෙ අනුජානාති, සාධු; නො චෙ අනුජානාති, තං නිස්සාය වසතො චස්ස උද්දෙසො වා පරිපුච්ඡා වා කම්මට්ඨානං වා න සම්පජ්ජති, උපජ්ඣායො බාලො හොති අබ්‍යත්තො, කෙවලං අත්තනො සන්තිකෙ වසාපෙතුකාමතාය එව ගන්තුං න දෙති, එවරූපෙ නිවාරෙන්තෙපි ගන්තුං වට්ටති. වුට්ඨානමස්ස ආගමෙතබ්බන්ති ගෙලඤ්ඤතො වුට්ඨානං අස්ස ආගමෙතබ්බං; න කත්ථචි ගන්තබ්බං. සචෙ අඤ්ඤො භික්ඛු උපට්ඨාකො අත්ථි, භෙසජ්ජං පරියෙසිත්වා තස්ස හත්ථෙ දත්වා ‘‘භන්තෙ අයං උපට්ඨහිස්සතී’’ති වත්වා ගන්තබ්බං.

“不应前往坟场”，是指不应为了居住或观看而前往。“不应前往他方”，在此，欲前往者应说明其事务，向戒师请求三次。如果他允许，很好；如果不允许，而此人依靠他居住，其诵习、问难或业处皆不成就，且戒师愚昧、无能，仅仅因为想让他住在自己身边而不准离去，在这种情况下，即使被阻止也可以离去。“应等待他康复”，是指应等待他从病中康复，不应前往任何地方。如果有另一位比丘作为侍者，则应寻得药物交到其手中，说“尊者，此人将会照顾他”后，才可离去。

උපජ්ඣායවත්තකථා නිට්ඨිතා.

戒师义务论终。

සද්ධිවිහාරිකවත්තකථා

共住弟子义务论

67. උපජ්ඣායෙන [Pg.263] සද්ධිවිහාරිකම්හි සම්මාවත්තනායං – සඞ්ගහෙතබ්බො අනුග්ගහෙතබ්බොති උද්දෙසාදීහිස්ස සඞ්ගහො ච අනුග්ගහො ච කත්තබ්බො. තත්ථ උද්දෙසොති පාළිවාචනං. පරිපුච්ඡාති පාළියා අත්ථවණ්ණනා. ඔවාදොති අනොතිණ්ණෙ වත්ථුස්මිං ‘‘ඉදං කරොහි, ඉදං මා කරිත්ථා’’ති වචනං. අනුසාසනීති ඔතිණ්ණෙ වත්ථුස්මිං. අපි ච ඔතිණ්ණෙ වා අනොතිණ්ණෙ වා පඨමං වචනං ඔවාදො; පුනප්පුනං වචනං අනුසාසනීති. සචෙ උපජ්ඣායස්ස පත්තො හොතීති සචෙ අතිරෙකපත්තො හොති. එස නයො සබ්බත්ථ. පරික්ඛාරොති අඤ්ඤොපි සමණපරික්ඛාරො. ඉධ උස්සුක්කං නාම ධම්මිකෙන නයෙන උප්පජ්ජමානඋපායපරියෙසනං. ඉතො පරං දන්තකට්ඨදානං ආදිං කත්වා ආචමනකුම්භියා උදකාසිඤ්චනපරියොසානං වත්තං ගිලානස්සෙව සද්ධිවිහාරිකස්ස කාතබ්බං. අනභිරතිවූපකාසනාදි පන අගිලානස්සාපි කත්තබ්බමෙව. චීවරං රජන්තෙනාති ‘‘එවං රජෙය්‍යාසී’’ති උපජ්ඣායතො උපායං සුත්වා රජන්තෙන. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

67. 戒师对共住弟子应如法行持，应当摄益与教导他——即通过诵授等方式对他进行摄益和教导。此处，诵授指巴利语的念诵，问难指对巴利语的义理释义。劝诫是对未发生之事说“应做此事，不应做彼事”之言；教诫则针对已发生之事。又，无论事已发生或未发生，初次之言为劝诫，反复之言为教诫。“如果戒师有钵”，意即如果他有多余的钵。此理遍通一切。资具指其他沙门的必需品。此处所说的热忱，是指以如法的方式寻求可行的方法。从给予齿木开始，到为漱口罐注水为止，这些行仪只应为生病的共住弟子而做。然而，消除其不乐等事，即使对未生病的弟子也应做。“染衣时”，意即听从戒师所教的方法来染衣。其余的应按已说的方式了知。

සද්ධිවිහාරිකවත්තකථා නිට්ඨිතා.

共住弟子义务论终。

නසම්මාවත්තනාදිකථා

不如法行等论

68. න සම්මා වත්තන්තීති යථාපඤ්ඤත්තං උපජ්ඣායවත්තං න පූරෙන්ති. යො න සම්මා වත්තෙය්‍යාති යො යථාපඤ්ඤත්තං වත්තං න පූරෙය්‍ය; සො දුක්කටං ආපජ්ජතීති අත්ථො. පණාමෙතබ්බොති අපසාදෙතබ්බො. න අධිමත්තං පෙමං හොතීති උපජ්ඣායම්හි අධිමත්තං ගෙහස්සිතපෙමං න හොති. නාධිමත්තා භාවනා හොතීති අධිමත්තා මෙත්තාභාවනා න හොති; වුත්තපටිපක්ඛනයෙන සුක්කපක්ඛො වෙදිතබ්බො. අලං පණාමෙතුන්ති යුත්තො පණාමෙතුං.

68. “不如法行”，意即不圆满履行所制定的对戒师的行仪。“若有人不如法行”，意即不圆满履行所制定的行仪，他将犯下恶作(dukkaṭa)罪。“应当逐出”，意即应当驱摈。“不过分喜爱”，意即对戒师不过分生起在家式的喜爱。“不过分修习”，意即不过分修习慈心；应知与此相反的白品。“足以逐出”，意即适合逐出。

අප්පණාමෙන්තො උපජ්ඣායො සාතිසාරො හොතීති සදොසො හොති, ආපත්තිං ආපජ්ජති; තස්මා න සම්මා වත්තන්තො පණාමෙතබ්බොව. න සම්මාවත්තනාය ච යාව චීවරරජනං තාව වත්තෙ අකරියමානෙ උපජ්ඣායස්ස [Pg.264] පරිහානි හොති. තස්මා තං අකරොන්තස්ස නිස්සයමුත්තකස්සාපි අමුත්තකස්සාපි ආපත්තියෙව. එකච්චස්ස පත්තදානතො පට්ඨාය අමුත්තකනිස්සයස්සෙව ආපත්ති.

不逐出的戒师有过失，即是有罪，会犯过；因此，不如法行者必须被逐出。并且，由于不如法行，当行仪乃至染衣都未被履行时，戒师会有损失。因此，不履行者，无论已离依止还是未离依止，都有过失。对某些人而言，对于未离依止者，从给予衣钵时起，便有过失。

සද්ධිවිහාරිකා සම්මා වත්තන්ති, උපජ්ඣායො සම්මා න වත්තති, උපජ්ඣායස්ස ආපත්ති. උපජ්ඣායො සම්මා වත්තති, සද්ධිවිහාරිකා සම්මා න වත්තන්ති, තෙසං ආපත්ති. උපජ්ඣායෙ වත්තං සාදියන්තෙ සද්ධිවිහාරිකා බහුකාපි හොන්ති, සබ්බෙසං ආපත්ති. සචෙ උපජ්ඣායො ‘‘මය්හං උපට්ඨාකො අත්ථි, තුම්හෙ අත්තනො සජ්ඣායමනසිකාරාදීසු යොගං කරොථා’’ති වදති, සද්ධිවිහාරිකානං අනාපත්ති. සචෙ උපජ්ඣායො සාදියනං වා අසාදියනං වා න ජානාති, බාලො හොති, සද්ධිවිහාරිකා බහුකා. තෙසු එකො වත්තසම්පන්නො භික්ඛු ‘‘උපජ්ඣායස්ස කිච්චං අහං කරිස්සාමි, තුම්හෙ අප්පොස්සුක්කා විහරථා’’ති එවඤ්චෙ අත්තනො භාරං කත්වා ඉතරෙ විස්සජ්ජෙති, තස්ස භාරකරණතො පට්ඨාය තෙසං අනාපත්ති.

共住弟子们如法行持，戒师不如法行持，戒师有过失。戒师如法行持，共住弟子们不如法行持，他们有过失。当戒师乐于接受行仪时，共住弟子虽多，（若无人履行）则全都有过失。如果戒师说：“我有侍者，你们自己用功于诵读、作意等吧”，共住弟子们便无过失。如果戒师不知乐于或不乐于接受行仪，是愚痴的，而共住弟子又多，他们中若有一位行仪具足的比丘说：“戒师的事我来做，你们可以少费心安住”，像这样自己承担责任而免除他人，那么从他承担之时起，其他人便无过失。

නසම්මාවත්තනාදිකථා නිට්ඨිතා.

不如法行等论终。

රාධබ්‍රාහ්මණවත්ථුකථා

罗陀婆罗门事

69. රාධබ්‍රාහ්මණවත්ථුස්මිං – කිඤ්චාපි ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතා බාරාණසියං තීහි සරණගමනෙහි අනුඤ්ඤාතං පබ්බජ්ජඤ්චෙව උපසම්පදඤ්ච ජානාති, භගවා පන තං ලහුකං උපසම්පදං පටික්ඛිපිත්වා ඤත්තිචතුත්ථකම්මෙන ගරුකං කත්වා උපසම්පදං අනුඤ්ඤාතුකාමො. අථස්ස ථෙරො අජ්ඣාසයං විදිත්වා ‘‘කථාහං භන්තෙ තං බ්‍රාහ්මණං පබ්බාජෙමි උපසම්පාදෙමී’’ති ආහ. බුද්ධානඤ්හි පරිසා අජ්ඣාසයකුසලා හොන්ති, අයඤ්ච බුද්ධපරිසාය අග්ගො.

69. 罗陀婆罗门事中——虽然具寿舍利弗知道世尊在波罗奈城(Bārāṇasī)曾允许以三皈依出家与受具足戒，但世尊欲废除该轻便的具足戒，改以白四羯磨制定为重法而允许之。于是长老了知其意，便说：“大德，我当如何令彼婆罗门出家、受具足戒？”诚然，诸佛的会众善于了知其意，而此长老正是佛陀会众中的上首。

බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙනාති එත්ථ බ්‍යත්තො නාම යස්ස සාට්ඨකථං විනයපිටකං වාචුග්ගතං පවත්තති, තස්මිං අසති යස්ස අන්තමසො ඉදං ඤත්තිචතුත්ථකම්මවාචාමත්තම්පි සුග්ගහිතං හොති, වාචුග්ගතං පවත්තති, අයම්පි ඉමස්මිං අත්ථෙ බ්‍යත්තො. යො පන කාසසොසසෙම්හාදිනා වා ගෙලඤ්ඤෙන [Pg.265] ඔට්ඨදන්තජිව්හාදීනං වා අසම්පත්තියා පරියත්තියං වා අකතපරිචයත්තා න සක්කොති පරිමණ්ඩලෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි කම්මවාචං සාවෙතුං, බ්‍යඤ්ජනං වා පදං වා හාපෙති, අඤ්ඤථා වා වත්තබ්බං අඤ්ඤථා වදති, අයං අප්පටිබලො. තබ්බිපරීතො ඉමස්මිං අත්ථෙ ‘‘පටිබලො’’ති වෙදිතබ්බො. සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බොති සඞ්ඝො ජානාපෙතබ්බො. තතො පරං යං සඞ්ඝො ජානාපෙතබ්බො, තං දස්සෙතුං ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ’’තිආදිමාහ.

“由精通且有能力的比丘”：此处所谓“精通”，是指能口诵带义注的律藏者。若无此人，则最低限度，善受持此白四羯磨语并能口诵者，此人在此义上亦为“精通”。至于有人因咳嗽、肺痨、痰等疾病，或因唇、齿、舌等不完备，或因未曾在僧众中练习，而不能以圆满的文句宣说羯磨语，或遗漏字句，或当如是说而不如是说，此为“无能力”。与此相反者，在此义上应知为“有能力”。“应告知僧伽”，即是应令僧伽知晓。其后，为显示应告知僧伽之事，而说“大德，僧伽听我说”等。

71. උපසම්පන්නසමනන්තරාති උපසම්පන්නො හුත්වා සමනන්තරා. අනාචාරං ආචරතීති පණ්ණත්තිවීතික්කමං කරොති. උල්ලුම්පතු මන්ති උද්ධරතු මං, අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨපෙතු; සාමණෙරභාවා වා උද්ධරිත්වා භික්ඛුභාවෙ පතිට්ඨාපෙතූති. අනුකම්පං උපාදායාති අනුද්දයං පටිච්ච; මයි අනුකප්පං කත්වාති අත්ථො.

71. “受具足戒后随即”：即成为受具足戒者后，随即。“行非行”：即违越了制戒。“愿您救拔我”：即愿您救拔我，令我从不善中出离，安置于善中；或从沙弥的状态中救拔，安置于比丘的状态中。“出于悲悯”：即缘于悲悯；对我施予悲悯，此为其义。

73. අට්ඨිතා හොතීති නිච්චප්පවත්තිනී හොති. චත්තාරො නිස්සයෙති චත්තාරො පච්චයෙ. යස්මා චත්තාරො පච්චයෙ නිස්සාය අත්තභාවො පවත්තති, තස්මා තෙ නිස්සයාති වුච්චන්ති.

73. “是确立的”：即是恒常转起的。“四依止”：即四资具。因为自体是依止四资具而存续，所以它们被称为“依止”。

රාධබ්‍රාහ්මණවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

罗陀婆罗门的故事终。

ආචරියවත්තකථා

阿阇梨义务论

75. කින්තායං භික්ඛු හොතීති කිං තෙ අයං භික්ඛු හොති. අඤ්ඤෙහි ඔවදියො අනුසාසියොති අඤ්ඤෙහි ඔවදිතබ්බො චෙව අනුසාසිතබ්බො ච. බාහුල්ලාය ආවත්තො යදිදං ගණබන්ධිකන්ති ගණබන්ධො එතස්ස බාහුල්ලස්ස අත්ථීති ගණබන්ධිකං, බාහුල්ලං. යං ඉදං ගණබන්ධිකං නාම බාහුල්ලං, තදත්ථාය අතිලහුං ත්වං ආපන්නොති වුත්තං හොති.

75. “这比丘是你的什么？”：即这比丘于你是什么关系？“应受他人劝诫教导”：即应受他人劝诫，亦应受他人教导。“为众多所转，此即结党”：因为此众多有结党之性，故名“结党”，即是众多。经中说：你为了这所谓的“结党”之众多，而太过轻率地陷入了。

76. අබ්‍යත්තාති පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියෙන විරහිතා. අඤ්ඤත්තරොපි අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බොති පසූරො පරිබ්බාජකො. සො කිර ‘‘ධම්මං ථෙනෙස්සාමී’’ති [Pg.266] උදායිත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තෙන සහධම්මිකං වුච්චමානො තස්ස වාදං ආරොපෙසි. අනුජානාමි භික්ඛවෙ බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනාතිආදිම්හි බ්‍යත්තො පුබ්බෙ භික්ඛුනොවාදකවණ්ණනායං වුත්තලක්ඛණොයෙව. යො පන අන්තෙවාසිනො වා සද්ධිවිහාරිකස්ස වා ගිලානස්ස සක්කොති උපට්ඨානාදීනි කාතුං, අයං ඉධ පටිබලොති අධිප්පෙතො. වුත්තම්පි චෙතං –

76. 不熟练（Abyatta），是指缺乏智慧的明辨力。某个曾为外道者，是指巴宿拉（Pasūra）游行者。据说他心想：“我要盗法”，便在优陀夷（Udāyī）长老座下出家，当被如法教导时，反而诬陷长老。在“诸比丘，我允许由熟练比丘……”等句中，“熟练”（byatta）即是先前在教诫比丘尼学处之释义中所说的特质。而若有比丘能照顾生病的弟子或同住者等，在此则意为“能干者”（paṭibala）。此亦曾被说及——

‘‘පඤ්චහුපාලි, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බං, නිස්සයො දාතබ්බො, සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? පටිබලො හොති අන්තෙවාසිං වා සද්ධිවිහාරිං වා ගිලානං උපට්ඨාතුං වා උපට්ඨාපෙතුං වා, අනභිරතං වූපකාසෙතුං වා වූපකාසාපෙතුං වා, උප්පන්නං කුක්කුච්චං ධම්මතො විනොදෙතුං, අභිධම්මෙ විනෙතුං, අභිවිනයෙ විනෙතූ’’න්ති (පරි. 418).

“优波离（Upāli），比丘具足五种特质，方可授人具足戒、给予依止、接受沙弥侍奉。是哪五种呢？能干者，能亲自或让他人照顾生病的弟子或同住者；能干者，能亲自或让他人开导不乐于梵行者；能干者，能如法地消除已生起的追悔；能干者，能以阿毗达摩（Abhidhamma）教导；能干者，能以胜律（Abhivinaya）教导。”（律藏 418）

77. පක්ඛසඞ්කන්තෙසූති තිත්ථියපක්ඛසඞ්කන්තෙසු. අනුජානාමි භික්ඛවෙ ආචරියන්ති ආචාරසමාචාරසික්ඛාපනකං ආචරියං අනුජානාමි. ආචරියො භික්ඛවෙ අන්තෙවාසිකම්හීතිආදි සබ්බං ‘‘උපජ්ඣායො භික්ඛවෙ සද්ධිවිහාරිකම්හී’’තිආදිනා නයෙන වුත්තවසෙනෙව වෙදිතබ්බං. නාමමත්තමෙව හි එත්ථ නානං.

77. 转向他派（Pakkhasaṅkantesu），是指转向外道之派。“诸比丘，我允许有阿阇梨”，意为我允许有教导行仪的阿阇梨。“诸比丘，阿阇梨对弟子……”等一切，都应按照“诸比丘，戒师（upajjhāya）对共住者……”等句的义理来理解。此处实仅名称不同而已。

ආචරියවත්තකථා නිට්ඨිතා.

阿阇梨义务论终。

පණාමනාඛමනාකථා

斥退与忏谢论

80. අන්තෙවාසිකා ආචරියෙසු න සම්මා වත්තන්තීති එත්ථ පන යං පුබ්බෙ ‘‘නසම්මාවත්තනාය ච යාව චීවරරජනං, තාව වත්තෙ අකරියමානෙ උපජ්ඣායස්ස පරිහානි හොති, තස්මා තං අකරොන්තස්ස නිස්සයමුත්තකස්සාපි අමුත්තකස්සාපි ආපත්තියෙවා’’ති ච, ‘‘එකච්චස්ස පත්තදානතො පට්ඨාය අමුත්තකනිස්සයස්සෙව ආපත්තී’’ති ච ලක්ඛණං වුත්තං, න තෙනෙව ලක්ඛණෙන නිස්සයන්තෙවාසිකස්ස ආපත්ති වෙදිතබ්බා. නිස්සයන්තෙවාසිකෙන හි යාව ආචරියං නිස්සාය වසති, තාව සබ්බං ආචරියවත්තං කාතබ්බං. පබ්බජ්ජාඋපසම්පදාධම්මන්තෙවාසිකෙහි පන නිස්සයමුත්තකෙහිපි [Pg.267] ආදිතො පට්ඨාය යාව චීවරරජනං, තාව වත්තං කාතබ්බං; අනාපුච්ඡිත්වා පත්තදානාදිම්හි පන එතෙසං අනාපත්ති. එතෙසු ච පබ්බජ්ජන්තෙවාසිකො ච උපසම්පදන්තෙවාසිකො ච ආචරියස්ස යාවජීවං භාරො. නිස්සයන්තෙවාසිකො ච ධම්මන්තෙවාසිකො ච යාව සමීපෙ වසන්ති, තාවදෙව. තස්මා ආචරියෙනාපි තෙසු සම්මා වත්තිතබ්බං. ආචරියන්තෙවාසිකෙසු හි යො යො න සම්මා වත්තති, තස්ස තස්ස ආපත්ති.

80. 再者，关于“弟子们对诸师不如法而行”，先前所说的“若不如法而行，乃至染衣，于应行之务未行时，戒师(upajjhāya)有损失，是故未行此务者，不论已离依止或未离依止，皆有过失”，以及“于某些情况，从授钵起，仅未离依止者有过失”之相，不应仅以此相来断定依止弟子有过失。因为依止弟子只要依止阿阇梨而住，即应行一切阿阇梨之务。而出家弟子、受具足戒(upasampadā)弟子与法弟子，即使已离依止，从最初乃至染衣，皆应行其务；但若未经请示而授钵等，他们则无过失。于此等弟子中，出家弟子与受具足戒弟子是阿阇梨一生的责任。而依止弟子与法弟子，则仅限于近住之时。是故，阿阇梨亦应如法对待他们。诚然，于师长与弟子中，任何不如法而行者，彼即有过失。

පණාමනාඛමනාකථා නිට්ඨිතා.

驱离与返回之论终。

නිස්සයපටිප්පස්සද්ධිකථා

依止止息之论

83. උපජ්ඣායම්හා නිස්සයපටිප්පස්සද්ධීසු – උපජ්ඣායො පක්කන්තො වාතිආදීසු අයං විනිච්ඡයො – පක්කන්තොති තම්හා ආවාසා විප්පවසිතුකාමො පක්කන්තො දිසං ගතො. එවං ගතෙ ච පන තස්මිං සචෙ විහාරෙ නිස්සයදායකො අත්ථි, යස්ස සන්තිකෙ අඤ්ඤදාපි නිස්සයො වා ගහිතපුබ්බො හොති, යො වා එකසම්භොගපරිභොගො, තස්ස සන්තිකෙ නිස්සයො ගහෙතබ්බො, එකදිවසම්පි පරිහාරො නත්ථි. සචෙ තාදිසො නත්ථි, අඤ්ඤො ලජ්ජී පෙසලො අත්ථි, තස්ස ලජ්ජීපෙසලභාවං ජානන්තෙන තදහෙව නිස්සයො යාචිතබ්බො. සචෙ දෙති, ඉච්චෙතං කුසලං. අථ පන ‘‘තුම්හාකං උපජ්ඣායො ලහුං ආගමිස්සතී’’ති පුච්ඡති, උපජ්ඣායෙන ච තථා වුත්තං, ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති වත්තබ්බං. සචෙ වදති ‘‘තෙන හි උපජ්ඣායස්ස ආගමනං ආගමෙථා’’ති වට්ටති. අථ පනස්ස පකතියා පෙසලභාවං න ජානාති, චත්තාරි පඤ්ච දිවසානි තස්ස භික්ඛුනො සභාගතං ඔලොකෙත්වා ඔකාසං කාරෙත්වා නිස්සයො ගහෙතබ්බො.

83. 于从戒师处解除依止事——于“戒师已离去”等情况，决断如下：所谓“离去”，是指欲离彼住处而离去，前往他方。若戒师如此离去，而住处中，有可授依止者，或曾于另一时从彼处求得依止，或为同一受用、同一法益者，则应从其处求取依止，一日亦无宽免。若无如是之人，而有另一有惭、有德者，知其有惭、有德后，应于当日即向其请求依止。若彼应允，斯为善事。又，若彼问：“汝等戒师将速归否？”而戒师亦曾如是说，则应答：“是的，尊者。”若彼言：“既然如此，汝等当待戒师归来。”此亦可行。又，若不知其本性是否有德，则应观察该比丘的相合性四、五日，待机缘成熟后，求取依止。

සචෙ පන විහාරෙ නිස්සයදායකො නත්ථි, උපජ්ඣායො ච ‘‘අහං කතිපාහෙන ආගමිස්සාමි, මා උක්කණ්ඨිත්ථා’’ති වත්වා ගතො, යාව ආගමනා පරිහාරො ලබ්භති. අථාපි නං තත්ථ මනුස්සා පරිච්ඡින්නකාලතො උත්තරිපි පඤ්ච වා දස වා දිවසානි වාසෙන්තියෙව, තෙන විහාරං පවත්ති පෙසෙතබ්බා ‘‘දහරා මා උක්කණ්ඨන්තු, අහං අසුකදිවසං නාම [Pg.268] ආගමිස්සාමී’’ති. එවම්පි පරිහාරො ලබ්භති. අථ ආගච්ඡතො අන්තරාමග්ගෙ නදීපූරෙන වා චොරාදීහි වා උපද්දවො හොති, ථෙරො උදකොසක්කනං වා ආගමෙති, සහායෙ වා පරියෙසති, තඤ්චෙ පවත්තිං දහරා සුණන්ති, යාව ආගමනා පරිහාරො ලබ්භති. සචෙ පන සො ‘‘ඉධෙවාහං වසිස්සාමී’’ති පහිණති, පරිහාරො නත්ථි. යත්ථ නිස්සයො ලබ්භති, තත්ථ ගන්තබ්බං.

又，若住处无可授依止者，而戒师说：“我数日后即归，汝等勿忧。”后离去，则可宽免至其归来。又，若当地的人们在约定时间之后，仍挽留他五日或十日，他则应送信至住处说：“年轻比丘们勿忧，我将于某日归来。”如此亦可获得宽免。又，若其归途中，或因河水泛滥，或因盗贼等而遇灾患，长老因而等待河水退去或寻找同伴，而年轻比丘们听闻此讯，则可宽免至其归来。但若他送信说：“我将住于此地。”则无宽免。应前往可得依止之处。

විබ්භන්තෙ පන කාලඞ්කතෙ පක්ඛසඞ්කන්තෙ වා එකදිවසම්පි පරිහාරො නත්ථි. යත්ථ නිස්සයො ලබ්භති, තත්ථ ගන්තබ්බං. ආණත්තීති පන නිස්සයපණාමනා වුච්චති. තස්මා ‘‘පණාමෙමි ත’’න්ති වා ‘‘මා ඉධ පටික්කමී’’ති වා ‘‘නීහර තෙ පත්තචීවර’’න්ති වා ‘‘නාහං තයා උපට්ඨාතබ්බො’’ති වාති ඉමිනා පාළිනයෙන ‘‘මා මං ගාමප්පවෙසනං ආපුච්ඡී’’තිආදිනා පාළිමුත්තකනයෙන වා යො නිස්සයපණාමනාය පණාමිතො හොති, තෙන උපජ්ඣායො ඛමාපෙතබ්බො.

若戒师还俗、去世或转投外道，则一日亦无宽限。应前往可得依止之处。所谓“命令”(āṇatti)，即是驱逐依止之意。是故，无论是依巴利圣典之方式说：“我驱逐你”，或“勿来此处”，或“取走你的衣钵”，或“我无需你侍奉”；还是依圣典外之方式说：“进入村庄勿向我告假”等，凡以此等方式被驱逐依止者，彼应向戒师请求宽恕。

සචෙ ආදිතොව න ඛමති, දණ්ඩකම්මං ආහරිත්වා තික්ඛත්තුං තාව සයමෙව ඛමාපෙතබ්බො. නො චෙ ඛමති, තස්මිං විහාරෙ මහාථෙරෙ ගහෙත්වා ඛමාපෙතබ්බො. නො චෙ ඛමති, සාමන්තවිහාරෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා ඛමාපෙතබ්බො. සචෙ එවම්පි න ඛමති, අඤ්ඤත්ථ ගන්ත්වා උපජ්ඣායස්ස සභාගානං සන්තිකෙ වසිතබ්බං ‘‘අප්පෙව නාම සභාගානං මෙ සන්තිකෙ වසතීති ඤත්වාපි ඛමෙය්‍යා’’ති. සචෙ එවම්පි න ඛමති, තත්‍රෙව වසිතබ්බං. තත්‍ර චෙ දුබ්භික්ඛාදිදොසෙන න සක්කා හොති වසිතුං, තංයෙව විහාරං ආගන්ත්වා අඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ නිස්සයං ගහෙත්වා වසිතුං වට්ටති. අයමාණත්තියං විනිච්ඡයො.

若（戒师）一开始不予宽恕，（弟子）则应行 दंडकर्म (daṇḍakamma)，然后独自请求宽恕三次。若仍不宽恕，则应偕同该寺院的诸大长老请求宽恕。若仍不宽恕，则应偕同附近寺院的诸比丘请求宽恕。若如此仍不宽恕，则应前往他处，与戒师的同辈长老们共住，心想：“（戒师）得知我与他的同辈们共住，或许会宽恕我吧。”若如此仍不宽恕，则应就住在那里。若因饥荒等过患而无法在那里居住，则可返回原先的寺院，依止于另一位（长老）而住。此为关于“命令”的决断。

ආචරියම්හා නිස්සයපටිප්පස්සද්ධීසු ආචරියො පක්කන්තො වා හොතීති එත්ථ කොචි ආචරියො ආපුච්ඡිත්වා පක්කමති, කොචි අනාපුච්ඡිත්වා. අන්තෙවාසිකොපි එවමෙව. තත්‍ර සචෙ අන්තෙවාසිකො ආචරියං ආපුච්ඡති ‘‘අසුකං නාම භන්තෙ ඨානං ගන්තුං ඉච්ඡාමි කෙනචිදෙව කරණීයෙනා’’ති, ආචරියෙන ච ‘‘කදා ගමිස්සසී’’ති වුත්තො ‘‘සායන්හෙ වා රත්තිං වා උට්ඨහිත්වා ගමිස්සාමී’’ති වදති, ආචරියොපි ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡති, තඞ්ඛණඤ්ඤෙව නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති.

在从阿阇梨(ācariya)处解除依止的诸情况中，关于“阿阇梨已离去”这一条：有的阿阇梨是告知后离去，有的是不告知而离去。弟子(antevāsika)也是如此。于此，若弟子向阿阇梨禀告：“尊者，因某事，我欲前往某处。”阿阇梨问：“何时去？”弟子答：“或于傍晚，或于夜晚起身离去。”阿阇梨应允道：“善哉。”就在那一刻，依止即告平息。

සචෙ [Pg.269] පන ‘‘භන්තෙ අසුකං නාම ඨානං ගන්තුකාමොම්හී’’ති වුත්තෙ ආචරියො ‘‘අසුකස්මිං නාම ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡා ජානිස්සසී’’ති වදති, සො ච ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡති, තතො චෙ ගතො, සුගතො. සචෙ පන න ගච්ඡති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති. අථාපි ‘‘ගච්ඡාමී’’ති වුත්තෙ ආචරියෙන ‘‘මා තාව ගච්ඡ, රත්තිං මන්තෙත්වා ජානිස්සාමා’’ති වුත්තො මන්තෙත්වා ගච්ඡති, සුගතො. නො චෙ ගච්ඡති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති. ආචරියං අනාපුච්ඡා පක්කමන්තස්ස පන උපචාරසීමාතික්කමෙ නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති. අන්තොඋපචාරසීමතො පටිනිවත්තන්තස්ස න පටිප්පස්සම්භති.

再者，若弟子说：“尊者，我欲前往某某地方。”被如此告知后，阿阇梨说：“先到某某村庄乞食，之后再决定。”而弟子回答：“好的。”并接受，之后若从那里离去，即为善去。但若不去，则依止不解除。又或者，当弟子说：“我欲离去。”被阿阇梨告知：“暂且勿去，我们晚上商议后再决定。”商议后若离去，即为善去。若不去，则依止不解除。然而，对于未请示阿阇梨而离去者，当其越过近住区界(upacārasīmā)时，依止即解除。对于从近住区界内返回者，依止则不解除。

සචෙ පන ආචරියො අන්තෙවාසිකං ආපුච්ඡති ‘‘ආවුසො අසුකං නාම ඨානං ගමිස්සාමී’’ති, අන්තෙවාසිකෙන ච ‘‘කදා’’ති වුත්තෙ ‘‘සායන්හෙ වා රත්තිභාගෙ වා’’ති වදති, අන්තෙවාසිකොපි ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡති, තඞ්ඛණඤ්ඤෙව නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති.

再者，若阿阇梨向弟子告辞：“贤友，我将前往某某地方。”弟子问：“何时？”阿阇梨回答：“傍晚或夜分。”弟子也回答：“好的。”并接受，则依止即于彼刻解除。

සචෙ පන ආචරියො ‘‘ස්වෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා ගමිස්සාමී’’ති වදති, ඉතරො ච ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡති, එකදිවසං තාව නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති, පුනදිවසෙ පටිප්පස්සද්ධො හොති. ‘‘අසුකස්මිං නාම ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා ජානිස්සාමි මම ගමනං වා අගමනං වා’’ති වත්වා සචෙ න ගච්ඡති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති. අථාපි ‘‘ගච්ඡාමී’’ති වුත්තෙ අන්තෙවාසිකෙන ‘‘මා තාව ගච්ඡථ, රත්තිං මන්තෙත්වා ජානිස්සථා’’ති වුත්තො මන්තෙත්වාපි න ගච්ඡති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති.

再者，若阿阇梨说：“我明日乞食后将离去。”而弟子回答：“好的。”并接受，则一日之内依止暂不解除，至次日方解除。若阿阇梨说了：“我到某某村庄乞食后，再决定去或不去。”说完后若未离去，则依止不解除。又或者，当阿阇梨说：“我欲离去。”被弟子告知：“请您暂且勿去，晚上商议后您再决定。”即使商议后仍未离去，则依止亦不解除。

සචෙ උභොපි ආචරියන්තෙවාසිකා කෙනචි කරණීයෙන බහිසීමං ගච්ඡන්ති, තතො චෙ ආචරියො ගමියචිත්තෙ උප්පන්නෙ අනාපුච්ඡාව ගන්ත්වා ද්වින්නං ලෙඩ්ඩුපාතානං අන්තොයෙව නිවත්තති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති. සචෙ ද්වෙ ලෙඩ්ඩුපාතෙ අතික්කමිත්වා නිවත්තති, පටිප්පස්සද්ධො හොති. ආචරියුපජ්ඣායා ද්වෙ ලෙඩ්ඩුපාතෙ අතික්කම්ම අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වසන්ති, නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති.

若师长与弟子因某事务而去界外，其后师长生起远行之念，不告而行，于二投石所及之内返回，则依止不解除。若越过二投石所及而返回，则依止已解除。若阿阇梨与戒师越过二投石所及，住于他寺，则依止解除。

ආචරියෙ විබ්භන්තෙ කාලඞ්කතෙ පක්ඛසඞ්කන්තෙ ච තඞ්ඛණඤ්ඤෙව පටිප්පස්සම්භති. ආණත්තියං පන සචෙපි ආචරියො මුඤ්චිතුකාමොව හුත්වා නිස්සයපණාමනාය පණාමෙති, අන්තෙවාසිකො ච ‘‘කිඤ්චාපි මං ආචරියො පණාමෙති, අථ ඛො හදයෙන මුදුකො’’ති සාලයොව හොති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භතියෙව. සචෙපි ආචරියො සාලයො, අන්තෙවාසිකො [Pg.270] නිරාලයො, ‘‘න දානි ඉමං නිස්සාය වසිස්සාමී’’ති ධුරං නික්ඛිපති, එවම්පි න පටිප්පස්සම්භති. උභින්නං සාලයභාවෙ පන න පටිප්පස්සම්භතියෙව. උභින්නං ධුරනික්ඛෙපෙන පටිප්පස්සම්භති. පණාමිතෙන දණ්ඩකම්මං ආහරිත්වා තික්ඛත්තුං ඛමාපෙතබ්බො. නො චෙ ඛමති, උපජ්ඣායෙ වුත්තනයෙන පටිපජ්ජිතබ්බං.

当阿阇梨还俗、命终或改投外道时，依止即刻解除。于逐出之事，即便阿阇梨欲解除依止而行逐出，然弟子若思：“阿阇梨虽逐出我，其心尚软。”而仍有爱著，则依止实不解除。即便阿阇梨有爱著，而弟子无爱著，思：“我今后不复依此人而住。”而舍弃责任，依止亦不解除。若二者皆有爱著，则依止实不解除。唯二者皆舍弃责任，依止方解除。被逐出者应自领惩罚，并三度请求原谅。若不蒙原谅，则应依戒师篇中所说之法行事。

උපජ්ඣායෙන වා සමොධානගතොති එත්ථ දස්සනසවනවසෙන සමොධානං වෙදිතබ්බං. සචෙ හි ආචරියං නිස්සාය වසන්තො සද්ධිවිහාරිකො එකවිහාරෙ චෙතියං වා වන්දන්තං එකගාමෙ පිණ්ඩාය වා චරන්තං උපජ්ඣායං පස්සති, නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති. උපජ්ඣායො පස්සති, සද්ධිවිහාරිකො පන න පස්සති, න පටිප්පස්සම්භති. මග්ගප්පටිපන්නං වා ආකාසෙන වා ගච්ඡන්තං උපජ්ඣායං දිස්වා දූරත්තා භික්ඛූති ජානාති, උපජ්ඣායොති න ජානාති, න පටිප්පස්සම්භති. සචෙ ජානාති, පටිප්පස්සම්භති. උපරිපාසාදෙ උපජ්ඣායො වසති, හෙට්ඨා සද්ධිවිහාරිකො, තං අදිස්වාව යාගුං පිවිත්වා පක්කමති, ආසනසාලාය වා නිසින්නං අදිස්වාව එකමන්තෙ භුඤ්ජිත්වා පක්කමති, ධම්මස්සවනමණ්ඩපෙ වා නිසින්නම්පි තං අදිස්වාව ධම්මං සුත්වා පක්කමති, නිස්සයො න පටිප්පස්සම්භති. එවං තාව දස්සනවසෙන සමොධානං වෙදිතබ්බං.

于“与戒师会合”一句，当知会合是通过见与闻的方式。若依止阿阇梨(ācariya)而住的共住弟子(saddhivihārika)，在同一寺院见到正在礼拜塔庙的戒师，或在同一村庄见到正在为食行乞的戒师，则依止止息。若戒师见到，而共住弟子未见，则依止不止息。见到正在行路或经空而行的戒师，因距离遥远，只知是比丘，不知是戒师，则依止不止息。若知道是戒师，则依止止息。戒师住于楼阁之上，共住弟子住于其下，未见他便喝粥离去；或在食堂，未见坐着的他，便在一旁用餐后离去；或在闻法堂，亦未见坐着的他，便听法后离去，则依止不止息。如是，首先当以见的方式了知会合。

සවනවසෙන පන සචෙ උපජ්ඣායස්ස විහාරෙ වා අන්තරඝරෙ වා ධම්මං කථෙන්තස්ස අනුමොදනං වා කරොන්තස්ස සද්දං සුත්වා ‘‘උපජ්ඣායස්ස මෙ සද්දො’’ති සඤ්ජානාති, නිස්සයො පටිප්පස්සම්භති. අසඤ්ජානන්තස්ස න පටිප්පස්සම්භතීති අයං සමොධානෙ විනිච්ඡයො.

再者，通过闻的方式：若在寺院或村内，听到戒师正在说法或作随喜回向的声音，并辨识出“是我戒师的声音”，则依止止息。对不能辨识者，依止不止息。此是关于会合的裁决。

නිස්සයපටිප්පස්සද්ධිකථා නිට්ඨිතා.

依止止息论终。

උපසම්පාදෙතබ්බපඤ්චකකථා

应受具足戒五法论

84. ඉදානි යං පුබ්බෙ ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන දසවස්සෙන වා අතිරෙකදසවස්සෙන වා උපසම්පාදෙතුං, නිස්සයං දාතු’’න්ති සඞ්ඛෙපතො උපජ්ඣායාචරියානං ලක්ඛණං වුත්තං, තං විත්ථාරතො දස්සෙතුං ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙනා’’තිආදිමාහ. තත්ථ පඤ්චහි අඞ්ගෙහීති පඤ්චහි අගුණඞ්ගෙහි. සො හි සීලක්ඛන්ධාදීහි අසමන්නාගතත්තාව අගුණඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති. න උපසම්පාදෙතබ්බන්ති උපජ්ඣායෙන [Pg.271] හුත්වා න උපසම්පාදෙතබ්බං. න නිස්සයො දාතබ්බොති ආචරියෙන හුත්වා නිස්සයො න දාතබ්බො. එත්ථ ච න අසෙක්ඛෙන සීලක්ඛන්ධෙනාති ච අත්තනා න අසෙක්ඛෙනාති ච අස්සද්ධොති ච ආදීසු තීසු පඤ්චකෙසු අයුත්තවසෙන පටික්ඛෙපො කතො, න ආපත්තිඅඞ්ගවසෙන. යො හි අසෙක්ඛෙහි සීලක්ඛන්ධාදීහි අසමන්නාගතො පරෙ ච තත්ථ සමාදපෙතුං අසක්කොන්තො අස්සද්ධියාදිදොසයුත්තොව හුත්වා පරිසං පරිහරති, තස්ස පරිසා සීලාදීහි පරිහායතියෙව, න වඩ්ඪති. තස්මා තෙන න උපසම්පාදෙතබ්බන්තිආදි අයුත්තවසෙන වුත්තං, න ආපත්තිඅඞ්ගවසෙන. න හි ඛීණාසවස්සෙව උපජ්ඣායාචරියභාවො භගවතා අනුඤ්ඤාතො. යදි තස්සෙව අනුඤ්ඤාතො අභවිස්ස, ‘‘සචෙ උපජ්ඣායස්ස අනභිරති උප්පන්නා හොතී’’තිආදිං න වදෙය්‍ය. යස්මා පන ඛීණාසවස්ස පරිසා සීලාදීහි න පරිහායති, තස්මා ‘‘පඤ්චහි භික්ඛවෙ අඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බ’’න්තිආදි වුත්තං.

84. 现在，为了详细阐明先前简略提及的关于戒师与阿阇梨(ācariya)的特相，即“诸比丘，我允许精通、有能力、十年或超过十年戒腊的比丘授具足戒，给予依止”，（世尊）说了“诸比丘，具足五法者……”等。此处“五法”是指五种无功德之法。因为他不具足戒蕴等，故具足的是无功德之法。“不应授具足戒”，意即不应作为戒师而授具足戒。“不应给予依止”，意即不应作为阿阇梨而给予依止。在此，关于“不具足无学戒蕴”、“自身非无学”、“无信”等三组五法，是基于不适宜性而遮止，并非基于犯戒之相。因为，若有人不具足无学戒蕴等，又无法劝导他人于此中建立，且具足不信等过患而摄受僧团，则其僧团必将在戒等方面退失，不会增长。是故说“不应由他授具足戒”等是基于不适宜性，并非基于犯戒之相。世尊并未只允许漏尽者方能担任戒师或阿阇梨。若只允许漏尽者，便不会说“若戒师生起不满”等语。但由于漏尽者的僧团不会在戒等方面退失，是故说“诸比丘，比丘应具足五法方可授具足戒”等。

අධිසීලෙ සීලවිපන්නොතිආදීසු පාරාජිකඤ්ච සඞ්ඝාදිසෙසඤ්ච ආපන්නො අධිසීලෙ සීලවිපන්නො නාම. ඉතරෙ පඤ්චාපත්තික්ඛන්ධෙ ආපන්නො අජ්ඣාචාරෙ ආචාරවිපන්නො නාම. සම්මාදිට්ඨිං පහාය අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා සමන්නාගතො අතිදිට්ඨියා දිට්ඨිවිපන්නො නාම. යත්තකං සුතං පරිසං පරිහරන්තස්ස ඉච්ඡිතබ්බං, තෙන විරහිතත්තා අප්පස්සුතො. යං තෙන ජානිතබ්බං ආපත්තාදි, තස්ස අජානනතො දුප්පඤ්ඤො. ඉමස්මිං පඤ්චකෙ පුරිමානි තීණි පදානි අයුත්තවසෙන වුත්තානි, පච්ඡිමානි ද්වෙ ආපත්තිඅඞ්ගවසෙන.

在“于增上戒而戒毁坏者”等句中，凡触犯波罗夷(pārājika)及僧残(saṅghādisesa)者，名为“于增上戒而戒毁坏者”。凡触犯其余五罪蕴者，名为“于增上行而行毁坏者”。凡舍弃正见而具足执取边见者，名为“于增上见而见毁坏者”。带领大众者所应具备的听闻，因其欠缺，故为“少闻者”。其所应了知的罪等，因不了知，故为“劣慧者”。在此五法中，前三句是依不适宜性而说，后二句是依罪之要素而说。

ආපත්තිං න ජානාතීති ‘‘ඉදං නාම මයා කත’’න්ති වුත්තෙ ‘‘ඉමං නාම ආපත්තිං අයං ආපන්නො’’ති න ජානාති. වුට්ඨානං න ජානාතීති වුට්ඨානගාමිනිතො වා දෙසනාගාමිනිතො වා ආපත්තිතො එවං නාම වුට්ඨානං හොතීති න ජානාති. ඉමස්මිං පඤ්චකෙ පුරිමානි ද්වෙ පදානි අයුත්තවසෙන වුත්තානි, පච්ඡිමානි තීණි ආපත්තිඅඞ්ගවසෙන.

所谓“不知罪”，即是当他人说“我做了某件事”时，（听者）不知“此人犯了某个罪”。所谓“不知出罪”，即是不知对于可出罪之罪或可忏悔之罪，应如何出罪。在此五法中，前二句是依不适宜性而说，后三句是依罪之要素而说。

ආභිසමාචාරිකාය සික්ඛායාති ඛන්ධකවත්තෙ විනෙතුං න පටිබලො හොතීති අත්ථො. ආදිබ්‍රහ්මචරියකායාති සෙක්ඛපණ්ණත්තියං විනෙතුං න පටිබලොති අත්ථො. අභිධම්මෙති නාමරූපපරිච්ඡෙදෙ විනෙතුං න පටිබලොති අත්ථො. අභිවිනයෙති සකලෙ විනයපිටකෙ විනෙතුං න පටිබලොති අත්ථො. විනෙතුං න පටිබලොති ච සබ්බත්ථ සික්ඛාපෙතුං න සක්කොතීති [Pg.272] අත්ථො. ධම්මතො විවෙචෙතුන්ති ධම්මෙන කාරණෙන විස්සජ්ජාපෙතුං. ඉමස්මි පඤ්චකෙ සබ්බපදෙසු ආපත්ති. ආපත්තිං න ජානාතීතිආදිපඤ්චකස්මිම්පි සබ්බපදෙසු ආපත්ති. ඌනදසවස්සපරියොසානපඤ්චකෙපි එසෙව නයො. ඉති ආදිතො තයො පඤ්චකා, චතුත්ථෙ තීණි පදානි, පඤ්චමෙ ද්වෙ පදානීති සබ්බෙපි චත්තාරො පඤ්චකා අයුත්තවසෙන වුත්තා. චතුත්ථපඤ්චකෙ ද්වෙ පදානි, පඤ්චමෙ තීණි, ඡට්ඨසත්තමඅට්ඨමා තයො පඤ්චකාති සබ්බෙපි චත්තාරො පඤ්චකා ආපත්තිඅඞ්ගවසෙන වුත්තා; සුක්කපක්ඛෙ අට්ඨසු අනාපත්තියෙවාති.

“于威仪学处”(Ābhisamācārikāya sikkhāya)，意即无力于犍度(khandhaka)行仪中教导。“于初梵行”(Ādibrahmacariyakāya)，意即无力于学处(sekkhapaṇṇatti)中教导。“于阿毗达摩”(Abhidhamma)，意即无力于名色抉择(nāmarūpapariccheda)中教导。“于增上律”(Abhivinaya)，意即无力于整个律藏(vinayapiṭaka)中教导。而“无力教导”(Vinetuṃ na paṭibalo)，意即于一切处皆不能教诲。“依法令其远离”(Dhammato vivecetun)，即以法、以理令其舍离。于此五法中，所有句皆有罪。于“不知罪”(Āpattiṃ na jānāti)等五法中，所有句亦有罪。于以不足十岁为结尾的五法中，亦同此理。如是，最初的三个五法，第四个五法中的三句，第五个五法中的两句，所有这四个五法皆因不适宜而说。第四个五法中的两句，第五个五法中的三句，以及第六、第七、第八这三个五法，所有这四个五法皆因犯罪之支节而说；于白品中，此八种五法皆是无罪。

උපසම්පාදෙතබ්බපඤ්චකකථා නිට්ඨිතා.

应受具足戒五法论终。

උපසම්පාදෙතබ්බඡක්කකථා

应受具足戒六法论

85. ඡක්කෙසු ඌනදසවස්සපදං විසෙසො, තං සබ්බත්ථ ආපත්තිකරං. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. තත්ථ උභයානි ඛො පනස්ස පාතිමොක්ඛානි විත්ථාරෙන න ස්වාගතානි හොන්තීති උභතොවිභඞ්ගවසෙන න ස්වාගතානි. න සුවිභත්තානීති මාතිකාවිභඞ්ගවසෙන. න සුප්පවත්තීනීති වාචුග්ගතවසෙන. න සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසොති මාතිකාතො ච විභඞ්ගතො ච න සුට්ඨු විනිච්ඡිතානි.

85. 于六法中，“不足十岁”一句是其差别，此句于一切处皆致罪。其余的应依已说之理了知。于此，“其两种波罗提木叉(pātimokkha)未得善达”者，意即就二分别(ubhatovibhaṅga)而言未得善达。“未善分别”(Na suvibhattāni)，意即就摩夷迦分别(mātikāvibhaṅga)而言。“未善转起”(Na suppavattīni)，意即就口诵(vācuggata)而言。“未能依经、依随文善决择”(Na suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso)，意即未能依摩夷迦(mātikā)与分别(vibhaṅga)善决择。

උපසම්පාදෙතබ්බඡක්කකථා නිට්ඨිතා.

应受具足戒六法论终。

අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බවත්ථුකථා

曾为外道者本事论

86. අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බවත්ථුස්මිං – යො තාව අයං පසූරො, සො තිත්ථියපක්කන්තකත්තා න උපසම්පාදෙතබ්බො. යො පන අඤ්ඤොපි නයිධ පබ්බජිතපුබ්බො ආගච්ඡති, තස්මිං යං කත්තබ්බං තං දස්සෙතුං ‘‘යො සො භික්ඛවෙ අඤ්ඤොපී’’තිආදිමාහ. තත්ථ තස්ස චත්තාරො මාසෙ පරිවාසො දාතබ්බොති අයං තිත්ථියපරිවාසො නාම; අප්පටිච්ඡන්නපරිවාසොතිපි වුච්චති. අයං පන නග්ගපරිබ්බාජකස්සෙව ආජීවකස්ස වා [Pg.273] අචෙලකස්ස වා දාතබ්බො. සචෙ සොපි සාටකං වා වාළකම්බලාදීනං අඤ්ඤතරං තිත්ථියද්ධජං වා නිවාසෙත්වා ආගච්ඡති, නාස්ස පරිවාසො දාතබ්බො. අඤ්ඤස්ස පන තාපසපණ්ඩරඞ්ගාදිකස්ස න දාතබ්බොව.

86. 在曾为外道者的故事中：那个巴宿拉，因其已投奔外道，故不应让他受具足戒。若有其他未曾在此出家而来者，为开示对他们应做之事，（世尊）说：“诸比丘，若有其他……”等语。其中，“应给予他四个月的别住”，此名为“外道别住”，亦称“不覆藏别住”。此别住只应给予裸体游方者、裸行顺命外道或无衣外道。若他也穿着衣物、或毛毯等外道标志之一而来，则不应给予他别住。至于其他如苦行者、白衣游方者等，则根本不应给予。

පඨමං කෙසමස්සුන්තිආදිනා තස්ස ආදිතොව සාමණෙරපබ්බජ්ජං දස්සෙති. එවං පබ්බාජෙන්තෙහි පන තස්මිං සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසින්නෙයෙව ‘‘ත්වං පබ්බාජෙහි, ත්වං ආචරියො හොහි, ත්වං උපජ්ඣායො හොහී’’ති ථෙරා භික්ඛූ න වත්තබ්බා. එවං වුත්තා හි සචෙ තස්ස ආචරියුපජ්ඣායභාවෙන ජිගුච්ඡන්තා න සම්පටිච්ඡන්ති, අථ සො ‘‘නයිමෙ මය්හං සද්දහන්තී’’ති කුජ්ඣිත්වාපි ගච්ඡෙය්‍ය. තස්මා තං එකමන්තං නෙත්වා තස්ස ආචරියුපජ්ඣායා පරියෙසිතබ්බා.

以“首先是头发、胡须”等语，开示他从一开始就应作沙弥出家。然而，当这样令他出家时，不应在他正坐于僧团中时，对长老比丘们说：“你令他出家”、“你做他的阿阇梨”、“你做他的戒师”。因为若这样说了，（长老们）或因厌恶作他的阿阇梨、戒师而不接受，于是他可能会想：“这些人不信任我”，而生气离去。因此，应将他带到一旁，为他寻找阿阇梨与戒师。

87. එවං ඛො භික්ඛවෙ අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ආරාධකො හොති, එවං අනාරාධකොති අයමස්ස පරිවාසවත්තදස්සනත්ථං මාතිකා. කථඤ්ච භික්ඛවෙතිආදි තස්සෙව විභඞ්ගො. තත්ථ අතිකාලෙන ගාමං පවිසතීති භික්ඛූනං වත්තකරණවෙලායමෙව ගාමං පිණ්ඩාය පවිසති. අතිදිවා පටික්කමතීති කුලඝරෙසු ඉත්ථිපුරිසදාරකදාරිකාදීහි සද්ධිං ගෙහස්සිතකථං කථෙන්තො තත්ථෙව භුඤ්ජිත්වා භික්ඛූසු පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීනි වා කරොන්තෙසු පටිසල්ලීනෙසු වා ආගච්ඡති; න උපජ්ඣායවත්තං නාචරියවත්තං කරොති, අඤ්ඤදත්ථු වසනට්ඨානං පවිසිත්වා නිද්දායති. එවම්පි භික්ඛවෙ අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො අනාරාධකො හොතීති එවම්පි කරොන්තො පරිවාසවත්තස්ස සම්පාදකො පූරකො න හොති.

87. 诸比丘，曾为外道者，如是则为顺从者，如是则为不顺从者。此乃关于其别住行持之纲要。“诸比丘，如何……”等，即是对该纲要的分别。其中，“非时入村”，是指在众比丘行义务之时，他才入村乞食。“过晚返回”，是指在俗家中，与男女、孩童等谈论居家俗事，并在那里用食。待到众比丘已经收拾好衣钵，正在进行诵习与问答，或已进入静处时，他才返回；他不履行对戒师的义务，不履行对阿阇梨的义务，而只是进入住处睡觉。诸比丘，曾为外道者若如此行，即为不顺从者。如此行事者，不能圆满成就别住的行持。

වෙසියාගොචරො වාතිආදීසු වෙසියාති ආමිසකිඤ්චික්ඛසම්පදානාදිනා සුලභජ්ඣාචාරා රූපූපජීවිකා ඉත්ථියො. විධවාති මතපතිකා වා පවුත්ථපතිකා වා ඉත්ථියො; තා යෙන කෙනචි සද්ධිං මිත්තභාවං පත්ථෙන්ති. ථුල්ලකුමාරිකාති යොබ්බන්නප්පත්තා යොබ්බන්නාතීතා වා කුමාරියො; තා පුරිසාධිප්පායාව විචරන්ති, යෙන කෙනචි සද්ධිං මිත්තභාවං පත්ථෙන්ති. පණ්ඩකාති උස්සන්නකිලෙසා අවූපසන්තපරිළාහා නපුංසකා; තෙ පරිළාහවෙගාභිභූතා යෙන කෙනචි සද්ධිං මිත්තභාවං පත්ථෙන්ති. භික්ඛුනියොති සමානපබ්බජ්ජා ඉත්ථියො; තාහි සද්ධිං ඛිප්පමෙව විස්සාසො හොති, තතො සීලං භිජ්ජති.

在“与妓女交往”等语中，“妓女”（vesiyā）指通过施与少许财物等方式便能轻易与之行非法行的、以美色谋生的女子。“寡妇”（vidhavā）指丈夫已故或远行的女子；她们渴望与任何男子建立亲密关系。“大龄处女”（thullakumārikā）指已到或已过青春期的未婚女子；她们总是意在男性而行，渴望与任何男子建立亲密关系。“黄门”（paṇḍaka）指烦恼炽盛、热恼不息的无根者；他们被热恼的冲动所压倒，渴望与任何人建立亲密关系。“比丘尼”（bhikkhunī）指同样出家的女子；与她们很快就会产生亲近，由此戒行便会毁坏。

තත්ථ [Pg.274] වෙසියානං කුලෙසු කුලුපකො හුත්වා පිණ්ඩපාතචරියාදීහි වා අපදිසිත්වා සිනෙහසන්ථවජාතෙන හදයෙන අභිණ්හදස්සනසල්ලාපකාමතාය තාසං සන්තිකං උපසඞ්කමන්තො ‘‘වෙසියාගොචරො’’ති වුච්චති, සො නචිරස්සෙව ‘‘අසුකවෙසියා සද්ධිං ගතො’’ති වත්තබ්බතං පාපුණාති. එස නයො සබ්බත්ථ. සචෙ පන වෙසියාදයො සලාකභත්තාදීනි දෙන්ති, භික්ඛූහි සද්ධිං ගන්ත්වා සද්ධිංයෙව භුඤ්ජිත්වා වා ගහෙත්වා වා ආගන්තුං වට්ටති. ගිලානා භික්ඛුනියො ඔවදිතුං වා ධම්මං වා දෙසෙතුං උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීනි වා දාතුං ගච්ඡන්තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ගන්තුං වට්ටති. යො පන තථා ආගන්ත්වා මිත්තසන්ථවවසෙන ගච්ඡති, අයං අනාරාධකො හොති.

在此，若比丘或成为妓女家的常客，或以托钵乞食等为借口，因生起情爱与亲近之心，欲求恒常相见交谈，从而前去亲近她们，即被称为“以妓女为行境者”(vesiyāgocaro)。他很快就会落入“与某某妓女同行”的言议中。此理于一切情况皆适用。然而，如果妓女等人施予筹食(salākabhatta)等，与比丘们一同前去，一同食用或领受后回来，是适当的。为教诫生病的比丘尼，或为说法，或为给予诵授与诘问等，与（为此）前去的比丘们一同前往，是适当的。然而，凡不那样前往，而是因朋友交情而去者，此人即是不圆满行持者。

උච්චාවචානි කරණීයානීති මහන්තඛුද්දකානි කම්මානි. තත්ථ ඝණ්ටිං පහරිත්වා සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන සන්නිපතිත්වා කත්තබ්බානි චෙතියමහාපාසාදපටිසඞ්ඛරණාදීනි කම්මානි උච්චානි නාම. චීවරධොවනරජනාදීනි ඛන්ධකපරියාපන්නානි ච අග්ගිසාලවත්තාදීනි ආභිසමාචාරිකානි අවචානි නාම. තත්ථ න දක්ඛො හොතීති තෙසු කම්මෙසු ඡෙකො සුසික්ඛිතො න හොති. න අනලසොති උට්ඨානවීරියසම්පන්නො න හොති; ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කම්මං අත්ථී’’ති සුත්වා පගෙව භත්තකිච්චං කත්වා ගබ්භන්තරං පවිසිත්වා යාවදත්ථං සුපිත්වා සායං නික්ඛමති. තත්‍රුපායායාති තෙසු කම්මෙසු උපායභූතාය. වීමංසායාති ඨානුප්පත්තිකවීමංසාය. ‘‘ඉදමෙවං කත්තබ්බං, ඉදමෙවං න කත්තබ්බ’’න්ති තස්මිංයෙව ඛණෙ උප්පන්නපඤ්ඤාය සමන්නාගතො න හොති. න අලං කාතුං න අලං සංවිධාතුන්ති සහත්ථාපි කාතුං සමත්ථො න හොති; ‘‘ගණ්හථ භන්තෙ, ගණ්හ දහර, ගණ්හ සාමණෙර, සචෙ තුම්හෙ වා න කරිස්සථ, අම්හෙ වා න කරිස්සාම, කො දානි ඉමං කරිස්සතී’’ති එවං උස්සාහං ජනෙත්වා සංවිධාතුං අඤ්ඤමඤ්ඤං කාරෙතුම්පි සමත්ථො න හොති. භික්ඛූහි ‘‘කම්මං කරිස්සාමා’’ති වුත්තෙ කිඤ්චි රොගං අපදිසති, භික්ඛූනං කම්මං කරොන්තානං සමීපෙනෙව විචරති, සීසමෙව දස්සෙති, අයම්පි අනාරාධකො හොති.

所谓“有高低不同的事务”，是指有重大和琐碎的事务。其中，敲钟后，由和合的僧团集会所应作的，如修复塔庙、大殿等事务，名为“高”（重大事务）。洗涤、染色衣等，以及犍度(khandhaka)所含的火堂义务等殊胜行仪，名为“低”（琐碎事务）。于此，所谓“不熟练”，是指于彼等事务不精通、未善学。所谓“不懈怠”，是指不具足奋起精进；听闻“有比丘僧团的事务”后，便一大早就做完食事，进入房内，随心所欲地睡，傍晚才出来。所谓“于彼方便”，是指于彼等事务中作为方便。所谓“以观察”，是指以随机应变的观察力。即不具足“此事应如是做，此事不应如是做”这样于彼刹那生起的智慧。所谓“不能做，不能安排”，是指既不能亲手做；也不能通过说：“尊者们请拿，年少者请拿，沙弥(sāmaṇera)请拿！如果你们不做，我们也不做，那现在谁来做呢？”像这样激发热情来安排、令他人做事。当比丘们说“我们要做事”时，他便托辞有某种病；在做事的比丘们附近走动，只露出他的头。此人亦是不能令（僧团）喜悦者。

න තිබ්බච්ඡන්දො හොතීති බලවච්ඡන්දො න හොති. උද්දෙසෙති පාළිපරියාපුණනෙ. පරිපුච්ඡායාති අත්ථසවනෙ. අධිසීලෙති පාතිමොක්ඛසීලෙ. අධිචිත්තෙති ලොකියසමාධිභාවනාය. අධිපඤ්ඤායාති ලොකුත්තරමග්ගභාවනාය.

所谓“无猛利欲”，即是没有强烈的意欲。所谓“于讽诵”，是指于学习巴利圣典。所谓“于询问”，是指于听闻义理。所谓“于增上戒”，是指于波罗提木叉(pātimokkha)戒。所谓“于增上心”，是指于修习世间定。所谓“于增上慧”，是指于修习出世间道。

සඞ්කන්තො [Pg.275] හොතීති ඉධාගතො හොති. තස්ස සත්ථුනොති තස්ස තිත්ථායතනසාමිකස්ස. තස්ස දිට්ඨියාති තස්ස සන්තකාය ලද්ධියා. ඉදානි සායෙව ලද්ධි යස්මා තස්ස තිත්ථකරස්ස ඛමති චෙව රුච්චති ච ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති ච දළ්හග්ගාහෙන ගහිතා; තස්මා තස්ස ඛන්ති රුචි ආදායොති වුච්චති. තෙන වුත්තං – ‘‘තස්ස ඛන්තියා තස්ස රුචියා තස්ස ආදායස්සා’’ති. අවණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙති ගරහාය භඤ්ඤමානාය. අනභිරද්ධොති අපරිපුණ්ණසඞ්කප්පො; නො පග්ගහිතචිත්තො. උදග්ගොති අබ්භුන්නතකායචිත්තො. ඉදං භික්ඛවෙ සඞ්ඝාතනිකං අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බස්ස අනාරාධනීයස්මින්ති භික්ඛවෙ යමිදං තස්ස සත්ථුනො තස්සෙව ච ලද්ධියා අවණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ ‘‘කිං ඉමෙ පරං ගරහන්තී’’ති කායවචීවිකාරනිබ්බත්තකං අනත්තමනත්තං, බුද්ධාදීනඤ්ච අවණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනත්තං, යඤ්ච තස්සෙව සත්ථුනො තස්සෙව ච ලද්ධියා වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනත්තං, බුද්ධාදීනඤ්ච වණ්ණභණනෙ අනත්තමනත්තං, ඉදං අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බස්ස අනාරාධනීයස්මිං සඞ්ඝාතනිකං, අනාරාධකෙ පරිවාසවත්තං අපූරකෙ කම්මෙ ඉදං ලිඞ්ගං, ඉදං ලක්ඛණං, ඉදමචලප්පමාණන්ති වුත්තං හොති. එවං අනාරාධකො ඛො භික්ඛවෙ අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ආගතො න උපසම්පාදෙතබ්බොති ඉතො එකෙනපි අඞ්ගෙන සමන්නාගතො න උපසම්පාදෙතබ්බො. සුක්කපක්ඛෙ සබ්බං වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බං.

“已转来”（saṅkanto hoti）是指已来到此（教法中）。“其师”（tassa satthuno）是指其外道导师。“其见”（tassa diṭṭhiyā）是指他自己的见解。如今，正是那位外道师所认可、喜爱，并以“唯此是实”的坚定执取所持的那个见解，因此被称为他的“忍可、喜爱、执取”。因此说：“随顺他的忍可、他的喜爱、他的执取”。“当说到非议时”（avaṇṇe bhaññamāne）是指说到呵责。“不喜悦”（anabhiraddho）是指意向不圆满，心不振奋。“高扬”（udaggo）是指身心非常激动。诸比丘，于曾为外道者之不令人满意，此为总相。诸比丘，即：当其师及其见解受到非议时，他心生不悦，身语显现出“为何这些人呵责他人”之状；而当佛陀等受到非议时，他心生喜悦；当其师及其见解受到称赞时，他心生喜悦；而当佛陀等受到称赞时，他心生不悦。此即曾为外道者之不令人满意的总相。于不令人满意、未圆满别住（parivāsa）之行中，此是其相，此是其特征，此是其不动之准量。诸比丘，凡来投的曾为外道者，若如此不令人满意，则不应为他授具足戒。凡具备此等任何一相者，皆不应为他授具足戒。于白分（sukkapakkha），应知一切与此相反。

එවං ආරාධකො ඛො භික්ඛවෙති එවං නාතිකාලෙන ගාමප්පවෙසනා නාතිදිවා පටික්කමනං, න වෙසියාදිගොචරතා, සබ්‍රහ්මචාරීනං කිච්චෙසු දක්ඛතාදි, උද්දෙසාදීසු තිබ්බච්ඡන්දතා, තිත්ථියානං අවණ්ණභණනෙ අත්තමනතා, බුද්ධාදීනං අවණ්ණභණනෙ අනත්තමනතා, තිත්ථියානං වණ්ණභණනෙ අනත්තමනතා, බුද්ධාදීනං වණ්ණභණනෙ අත්තමනතාති ඉමෙසං අට්ඨන්නං තිත්ථියවත්තානං පරිපූරණෙන ආරාධකො පරිතොසකො භික්ඛූනං අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ආගතො උපසම්පාදෙතබ්බො.

诸比丘，能如此令[僧团]欢喜者：不过早入村，不过晚返回，不以妓女等为行处，在同梵行者(sabrahmacārī)的事务中熟练，对读诵(uddesa)等有强烈意欲，对外道的贬斥感到欢喜，对佛陀等的贬斥感到不悦，对外道的赞扬感到不悦，对佛陀等的赞扬感到欢喜。圆满这八项曾为外道者之行持(titthiyavatta)，能令比丘们欢喜、满足，这样的曾为外道者前来时，应受具足戒。

සචෙ පන උපසම්පදමාළකෙපි එකං වත්තං භින්දති, පුන චත්තාරො මාසෙ පරිවසිතබ්බං. යථා පන භින්නසික්ඛාය සික්ඛමානාය පුන සික්ඛාපදානි ච සික්ඛාසම්මුති ච දිය්‍යති, එවං නයිමස්ස කිඤ්චි පුන දාතබ්බමත්ථි. පුබ්බෙ දින්නපරිවාසොයෙව හි තස්ස පරිවාසො. තස්මා පුන චත්තාරො මාසෙ පරිවසිතබ්බං. සචෙ පරිවසන්තො අන්තරා අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙති, ලොකියධම්මො [Pg.276] නාම කුප්පනසභාවො, න උපසම්පාදෙතබ්බො. චත්තාරො මාසෙ පූරිතවත්තොව උපසම්පාදෙතබ්බො. සචෙ පන පරිවසන්තො චත්තාරි මහාභූතානි පරිග්ගණ්හති, උපාදාරූපානි පරිච්ඡින්දති, නාමරූපං වවත්ථපෙති, තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා විපස්සනං ආරභති, ලොකියධම්මො නාම කුප්පනසභාවො, නෙව උපසම්පාදෙතබ්බො. සචෙ පන විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සොතාපත්තිමග්ගං පටිලභති, පරිපුණ්ණංයෙව හොති වත්තං. සමූහතානි සබ්බදිට්ඨිගතානි අබ්බුළ්හං විචිකිච්ඡාසල්ලං තංදිවසමෙව උපසම්පාදෙතබ්බො. සචෙපි තිත්ථියලිඞ්ගෙ ඨිතො සොතාපන්නො හොති, පරිවාසකිච්චං නත්ථි, තදහෙව පබ්බාජෙත්වා උපසම්පාදෙතබ්බො.

若在受具足戒(upasampadā)处违犯一项行持(vatta)，应再行四个月的别住(parivāsa)。然而，就像对已破学处(sikkhāpada)的在学尼(sikkhamānā)需要重新给予学处和学处认可(sikkhāsammuti)一样，此人则无须再给予任何东西。因为先前所受的别住就是他的别住。因此，他应再行四个月的别住。如果在别住期间生起八等至(samāpatti)，由于世间法(lokiyadhamma)是动摇的本性，不应受具足戒。必须圆满四个月的别住行持后，才应受具足戒。如果在别住期间辨识四大(mahābhūta)，识别所造色(upādārūpa)，应用三相(tilakkhaṇa)而开始修观(vipassanā)，由于世间法是动摇的本性，亦不应受具足戒。如果增进观而证得须陀洹道(sotāpattimagga)，他的行持即已圆满。一切邪见(diṭṭhigata)皆已根除，疑箭(vicikicchāsalla)亦已拔除，可在当天即受具足戒。即使身着外道服(titthiyaliṅga)而成为须陀洹(sotāpanna)，亦无须行别住，可在当天即令其出家(pabbājeti)并受具足戒。

උපජ්ඣායමූලකං චීවරං පරියෙසිතබ්බන්ති උපජ්ඣායං ඉස්සරං කත්වා තස්ස චීවරං පරියෙසිතබ්බං. පත්තම්පි තථෙව. තස්මා යදි උපජ්ඣායස්ස පත්තචීවරං අත්ථි, ‘‘ඉමස්ස දෙහී’’ති වත්තබ්බො. අථ නත්ථි, අඤ්ඤෙ දාතුකාමා හොන්ති, තෙහිපි උපජ්ඣායස්සෙව දාතබ්බං ‘‘ඉදං තුම්හාකං කත්වා ඉමස්ස දෙථා’’ති. කස්මා? තිත්ථියා නාම විලොමා හොන්ති ‘‘සඞ්ඝෙන මෙ පත්තචීවරං දින්නං, කිං මය්හං තුම්හෙසු ආයත්ත’’න්ති වත්වා ඔවාදානුසාසනිං න කරෙය්‍යුං, උපජ්ඣායෙන පන ආයත්තජීවිකත්තා තස්ස වචනකරො භවිස්සති. තෙනස්ස ‘‘උපජ්ඣායමූලකං චීවරං පරියෙසිතබ්බ’’න්ති වුත්තං. භණ්ඩුකම්මායාති කෙසොරොපනත්ථං. භණ්ඩුකම්මකථා පරතො ආගමිස්සති.

应以戒师为根本求取衣，即是应以戒师为主，为他求取衣。钵亦如是。因此，如果戒师有衣钵，应说：“请给他。”若无，而其他人愿布施，也应交给戒师，并说：“请将此物作为您的所有物，再转交给他。”为何？因为曾为外道者是乖逆的，他们会说：“僧团已给我衣钵，我有什么事是依附于你们的呢？”如此便不听从教导与劝诫。但因其生活依附于戒师，他就会听从其言。因此说“应为他以戒师为根本求取衣”。“为作剃发”是为了剃除头发。关于剃发的论述将在后面出现。

අග්ගිකාති අග්ගිපරිචරණකා. ජටිලකාති තාපසා. එතෙ භික්ඛවෙ කිරියවාදිනොති එතෙ කිරියං න පටිබාහන්ති, ‘‘අත්ථි කම්මං, අත්ථි කම්මවිපාකො’’ති එවංදිට්ඨිකා. සබ්බබුද්ධා හි නෙක්ඛම්මපාරමිං පූරයමානා එතදෙව පබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා පූරෙසුං, මයාපි තථෙව පූරිතා, න එතෙසං සාසනෙ පබ්බජ්ජා විලොමා, තස්මා උපසම්පාදෙතබ්බා, න තෙසං පරිවාසො දාතබ්බොති. ඉමාහං භික්ඛවෙ ඤාතීනං ආවෙණිකං පරිහාරං දම්මීති ඉමං අහං තෙසං පාටෙක්කං ඔදිස්සකං පරිහාරං දදාමි. කස්මා එවමාහ? තෙ හි තිත්ථායතනෙ පබ්බජිතාපි සාසනස්ස අවණ්ණකාමා න හොන්ති, අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨස්ස සාසනන්ති වණ්ණවාදිනොව හොන්ති, තස්මා එවමාහාති.

阿耆迦（Aggika）是事火者。阇胝罗（Jaṭilaka）是结发苦行者。诸比丘，这些人是业论者，他们不否定业，持有“有业，有业报”的见解。一切佛陀在圆满出离波罗蜜时，皆是依此出家而圆满的，我亦如是圆满。在他们的教法中出家，与（我的教法）不相违，因此应被授予具足戒，不应给予他们别住。“诸比丘，我给予亲族特别的豁免”，（此即）我给予他们个别的、特定的豁免。为什么这样说呢？因为他们即使在外道处出家，亦不想诋毁教法，反而会赞叹“这是我们亲族中最尊贵者的教法”，因此才这样说。

අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

曾为外道者事论 终。

පඤ්චාබාධවත්ථුකථා

五种病事论

88. මගධෙසු [Pg.277] පඤ්ච ආබාධා උස්සන්නා හොන්තීති මගධනාමකෙ ජනපදෙ මනුස්සානඤ්ච අමනුස්සානඤ්ච පඤ්ච රොගා උස්සන්නා වුඩ්ඪිප්පත්තා ඵාතිප්පත්තා හොන්ති. ජීවකකොමාරභච්චකථා චීවරක්ඛන්ධකෙ ආවිභවිස්සති. න භික්ඛවෙ පඤ්චහි ආබාධෙහි ඵුට්ඨො පබ්බාජෙතබ්බොති යෙ තෙ කුට්ඨාදයො පඤ්ච ආබාධා උස්සන්නා, තෙහි ඵුට්ඨො අභිභූතො න පබ්බාජෙතබ්බො.

88. “于摩揭陀(Magadhesu)有五种疾病流行”，此谓：在名为摩揭陀的国土，于人与非人中，有五种疾病盛行、增长、广布。耆婆(Jīvaka)的故事将于《衣犍度》(Cīvarakkhandhaka)中明示。“诸比丘，为五种疾病所触者不应令出家”，此谓：彼等麻风等五种流行的疾病，为彼等所触、所制伏者，不应令其出家。

තත්ථ කුට්ඨන්ති රත්තකුට්ඨං වා හොතු කාළකුට්ඨං වා, යංකිඤ්චි කිටිභදද්දුකච්ඡුආදිප්පභෙදම්පි සබ්බං කුට්ඨමෙවාති වුත්තං. තඤ්චෙ නඛපිට්ඨිප්පමාණම්පි වඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතං හොති, න පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන නිවාසනපාරුපනෙහි පකතිපටිච්ඡන්නෙ ඨානෙ නඛපිට්ඨිප්පමාණං අවඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතං හොති, වට්ටති. මුඛෙ පන හත්ථපාදපිට්ඨෙසු වා සචෙපි අවඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතං නඛපිට්ඨිතො ච ඛුද්දකතරම්පි, න වට්ටතියෙවාති කුරුන්දියං වුත්තං. තිකිච්ඡාපෙත්වා පබ්බාජෙන්තෙනාපි පකතිවණ්ණෙ ජාතෙයෙව පබ්බාජෙතබ්බො. ගොධාපිට්ඨිසදිසචුණ්ණඔකිරණකසරීරම්පි පබ්බාජෙතුං න වට්ටති.

于此，所谓癞病(kuṭṭha)，无论是红癞或黑癞，乃至任何疮、癣、疥等类别，皆称为癞病。若此病纵使仅有指甲背大小，但处于增长阶段，则不应令其出家。然而，若在为下裙、上衣所自然覆盖之处，有指甲背大小，但处于非增长阶段，则可以。但在面部、手背或脚背，纵使处于非增长阶段且小于指甲背，亦绝不应许可——此乃《古仑谛》(Kurundī)所说。即使是经治疗后令其出家者，亦须于其恢复本来肤色时，方可令其出家。身体犹如巨蜥之背散布粉末者，亦不应令其出家。

ගණ්ඩොති මෙදගණ්ඩො වා හොතු අඤ්ඤො වා යො කොචි කොලට්ඨිමත්තකොපි චෙ වඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතො ගණ්ඩො හොති, න පබ්බාජෙතබ්බො. පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ පන කොලට්ඨිමත්තෙ අවඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතො වට්ටති. මුඛාදිකෙ අප්පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ අවඩ්ඪනකපක්ඛෙ ඨිතොපි න වට්ටති. තිකිච්ඡාපෙත්වා පබ්බාජෙන්තෙනාපි සරීරං සඤ්ඡවිං කාරෙත්වාව පබ්බාජෙතබ්බො. උණ්ණිගණ්ඩා නාම හොන්ති ගොථනා විය අඞ්ගුලිකා විය ච තත්ථ තත්ථ ලම්බන්ති, එතෙපි ගණ්ඩායෙව. තෙසු සති පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. දහරකාලෙ ඛීරපිළකා යොබ්බන්නකාලෙ ච මුඛෙ ඛරපිළකා නාම හොන්ති, මහල්ලකකාලෙ නස්සන්ති, න තා ගණ්ඩසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති, තාසු සති පබ්බාජෙතුං වට්ටති. අඤ්ඤෙ පන සරීරෙ ඛරපිළකා නාම අපරා පදුමකණ්ණිකා නාම හොන්ති, අඤ්ඤා සාසපබීජකා නාම සාසපමත්තා එව සකලසරීරං ඵරන්ති, තා සබ්බා කුට්ඨජාතිකා එව. තාසු සති න පබ්බාජෙතබ්බො.

所谓肿(gaṇḍa)，无论是脂肪肿还是其他任何肿，即使仅有枣核大小，若处于增长期，则不应令其出家。若在衣物遮蔽处，有枣核大小且不处于增长期，则可以。若在面部等非遮蔽处，即使不处于增长期，亦不可以。经治疗后令其出家者，也必须使身体皮肤恢复正常后，方可令其出家。有名为肉赘(uṇṇigaṇḍa)者，如母牛之乳或如手指，在各处垂悬，此亦是肿。有此等者，不可令其出家。幼时之乳疖(khīrapiḷakā)，以及青年时面部之粗疖(kharapiḷakā)，至年老时即会消失，此等不入肿数，有此等者，可以令其出家。此外，身上另有名为粗疖者，有名为莲蓬肿(padumakaṇṇikā)者，亦有名为芥子肿(sāsapabījaka)者，其大小如芥子而遍布全身，此等皆属癞病一类。有此等者，不应令其出家。

කිලාසොති [Pg.278] න භිජ්ජනකං න පග්ඝරණකං පදුමපුණ්ඩරීකපත්තවණ්ණං කුට්ඨං, යෙන ගුන්නං විය සබලං සරීරං හොති, තස්මිං කුට්ඨෙ වුත්තනයෙනෙව විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. සොසොති සොසබ්‍යාධි; තස්මිං සති න පබ්බාජෙතබ්බො. අපමාරොති පිත්තුම්මාරො වා යක්ඛුම්මාරො වා; තත්ථ පුබ්බවෙරිකෙන අමනුස්සෙන ගහිතො දුත්තිකිච්ඡො හොති. අප්පමත්තකෙපි පන අපමාරෙ සති න පබ්බාජෙතබ්බො.

所谓白癞病(kilāsa)，是指一种不破裂、不流液，颜色如红莲或白莲花瓣的癞病，患此病者，身体会像斑驳的牛一样。对此癞病，应依前述方法来判定。所谓痨病(sosa)，即消耗病；患此病者，不应令其出家。所谓癫痫(apamāra)，即由胆汁错乱所致的癫狂或由夜叉所致的癫狂；其中，被前世为敌的非人所附身者，难以治疗。即使仅有轻微的癫痫，亦不应令其出家。

පඤ්චාබාධවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

五病事论终。

රාජභටවත්ථුකථා

王臣事论

90. රාජභටවත්ථුස්මිං – පච්චන්තං උච්චිනථාති පච්චන්තං වඩ්ඪෙථ. චොරෙ පලාපෙත්වා චොරභයෙන වුට්ඨිතෙ ගාමෙ ආවාසාපෙත්වා ආරක්ඛං දත්වා කසිකම්මාදීනි පවත්තාපෙථාති වුත්තං හොති. රාජා පන සොතාපන්නත්තා ‘‘චොරෙ ඝාතෙථ, හනථා’’ති න ආණාපෙති. උපජ්ඣායස්ස දෙව සීසං ඡින්දිතබ්බන්තිආදි සබ්බං ‘‘පබ්බජ්ජාය උපජ්ඣායො සෙට්ඨො, තතො ආචරියො, තතො ගණො’’ති චින්තෙත්වා ඉදං වොහාරෙ අඩ්ඩවිනිච්ඡයෙ ආගතන්ති ආහංසු. න භික්ඛවෙ රාජභටො පබ්බාජෙතබ්බොති එත්ථ අමච්චො වා හොතු මහාමත්තො වා සෙවකො වා කිඤ්චි ඨානන්තරං පත්තො වා අප්පත්තො වා, යො කොචි රඤ්ඤො භත්තවෙතනභටො, සබ්බො රාජභටොති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, සො න පබ්බාජෙතබ්බො. තස්ස පන පුත්තනත්තභාතුකා යෙ රාජතො භත්තවෙතනං න ගණ්හන්ති, තෙ පබ්බාජෙතුං වට්ටති. යො පන රාජතො ලද්ධං නිබද්ධභොගං වා මාසසංවච්ඡරපරිබ්බයං වා රඤ්ඤොයෙව නිය්‍යාතෙති, පුත්තභාතුකෙ වා තං ඨානං සම්පටිච්ඡාපෙත්වා රාජානං ‘‘න දානාහං දෙවස්ස භටො’’ති ආපුච්ඡති, යෙන වා යං කම්මකාරණා වෙතනං ගහිතං, තං කම්මං කතං හොති, යො වා පබ්බජස්සූති රඤ්ඤා අනුඤ්ඤාතො හොති, තම්පි පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

90. 在王臣事中：“你们当巩固边地”，即发展边地。此谓驱逐盗贼后，令因盗贼之怖畏而逃离之村民返回村庄居住，给予保护，并令其从事农耕等事务。然而，国王因是入流者，故不会下令：“杀死盗贼，处死他们！”至于“陛下，应砍掉戒师的头”等语，他们启奏道：“于出家中，戒师为最上，其次是阿阇梨，再次是僧团。此乃出自司法裁决书。”“诸比丘，不应令王臣出家。”于此，无论是大臣、大官、仆役，无论是否已获职位，任何从国王处领取俸禄者，皆算为王臣，不应令其出家。然而，其子、孙、兄弟等不从国王处领取俸禄者，则可令其出家。若有人将从国王处获得之固定收入或按月、按年领取之费用归还国王，或令其子或兄弟继承其职位，并向国王告辞曰：“陛下，我现已非您之仆人”；或已完成其领取薪水所应做之工作；或已获得国王“汝可出家”的允许，亦可令其出家。

රාජභටවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

王臣事论终。

චොරවත්ථුකථා

盗贼事论

91. චොරවත්ථූසු – මනුස්සා පස්සිත්වාති යෙහි ගිහිකාලෙ දිට්ඨපුබ්බො යෙ ච ‘‘අයං සො’’ති අඤ්ඤෙසං සුණන්ති, තෙ පස්සිත්වා උබ්බිජ්ජන්තිපි…පෙ… ද්වාරම්පි [Pg.279] ථකෙන්ති. යෙ පන න ජානන්ති, තෙසං ඝරෙසු භික්ඛං ලභති. න භික්ඛවෙති භගවා සයං ධම්මස්සාමී, තස්මා ආයතිං අකරණත්ථාය භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙන්තො එවමාහ. තත්ථ ධජං බන්ධිත්වා විය විචරතීති ධජබන්ධො. මූලදෙවාදයො විය ලොකෙ පාකටොති වුත්තං හොති. තස්මා යො ගාමඝාතං වා පන්ථදුහනං වා නගරෙ සන්ධිච්ඡෙදාදිකම්මං වා කරොන්තො විචරති, පඤ්ඤායති ච ‘‘අසුකො නාම ඉදං ඉදං කරොතී’’ති, සො න පබ්බාජෙතබ්බො. යො පන රාජපුත්තො රජ්ජං පත්ථෙන්තො ගාමඝාතාදීනි කරොති, සො පබ්බාජෙතබ්බො. රාජානො හි තස්මිං පබ්බජිතෙ තුස්සන්ති, සචෙ පන න තුස්සන්ති, න පබ්බාජෙතබ්බො. පුබ්බෙ මහාජනෙ පාකටො චොරො පච්ඡා චොරකම්මං පහාය පඤ්චසීලාදීනි සමාදියති, තඤ්චෙ මනුස්සා එවං ජානන්ති, පබ්බාජෙතබ්බො. යෙ පන අම්බලබුජාදිචොරකා සන්ධිච්ඡෙදාදිචොරා එව වා අදිස්සමානා ථෙය්‍යං කරොන්ති, පච්ඡාපි ඉමිනා නාම ඉදං කතන්ති න පඤ්ඤායන්ති, තෙපි පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

91. 在盗贼事中：所谓“人们看见后”，是指那些在他还是俗人时曾见过他的人，以及从他人处听说“就是此人”的人。他们见到后，有的惊恐……乃至关闭门户。然而，对于那些不认识他的人，他仍能在他们家中得到食物。所谓“诸比丘，不应……”：世尊自己是法主，因此为了防止将来再发生，而在为诸比丘制定学处时如是说。其中，“执旗盗”是指如绑着旗帜般公开游荡的盗贼。此即是说，他如穆拉德瓦（Mūladeva）等人在世间是著名的盗贼。因此，若有人四处袭击村庄、在路上抢劫、或在城中破墙入室等，且被众人知晓“是某某人做了这些事”，则不应令其出家。然而，若有王子为求王位而袭击村庄等，可以令其出家，因为国王们会因他出家而高兴；但如果他们不高兴，则不应令其出家。若一以前在众人中是著名的盗贼，后来舍弃盗贼行为，受持五戒等，如果人们知道他已如此，可以令其出家。至于那些偷芒果、面包果等的小贼，或是不为人知地破墙入室等的盗贼，他们行窃，事后也不为人知“是此人做了某某事”，这些人也可以让他们出家。

92. කාරං භින්දිත්වාති අට්ටබන්ධනාදිං භින්දිත්වා. අභයූවරාති එත්ථ භයෙන උපරමන්තීති භයූවරා, එතෙ පන ලද්ධාභයත්තා න භයූවරාති අභයූවරා; පකාරස්ස චෙත්ථ වකාරො කතොති වෙදිතබ්බො. න භික්ඛවෙ කාරභෙදකො පබ්බාජෙතබ්බොති කාරො වුච්චති බන්ධනාගාරං. ඉධ පන අන්දුබන්ධනං වා හොතු සඞ්ඛලිකබන්ධනං වා රජ්ජුබන්ධනං වා ගාමබන්ධනං වා නිගමබන්ධනං වා නගරබන්ධනං වා පුරිසගුත්ති වා ජනපදබන්ධනං වා දීපබන්ධනං වා, යො එතෙසු යංකිඤ්චි බන්ධනං භින්දිත්වා වා ඡින්දිත්වා වා මුඤ්චිත්වා වා විවරිත්වා වා පස්සමානානං වා අපස්සමානානං වා පලායති, සො කාරභෙදකොති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තස්මා ඊදිසො කාරභෙදකො චොරො දීපබන්ධනං භින්දිත්වා දීපන්තරං ගතොපි න පබ්බාජෙතබ්බො. යො පන න චොරො, කෙවලං හත්ථකම්මං අකරොන්තො ‘‘එවං නො අපලායන්තො කරිස්සතී’’ති රාජයුත්තාදීහි බද්ධො, සො කාරං භින්දිත්වා පලාතොපි පබ්බාජෙතබ්බො. යො පන ගාමනිගමපට්ටනාදීනි කෙණියා ගහෙත්වා තං අසම්පාදෙන්තො බන්ධනාගාරං පවෙසිතො හොති, සො පලායිත්වා ආගතො න පබ්බාජෙතබ්බො. යොපි කසිකම්මාදීහි ධනං සම්පාදෙත්වා ජීවන්තො ‘‘නිධානං ඉමිනා ලද්ධ’’න්ති පෙසුඤ්ඤං උපසංහරිත්වා කෙනචි බන්ධාපිතො හොති, තං තත්ථෙව පබ්බාජෙතුං න වට්ටති, පලායිත්වා ගතං පන ගතට්ඨානෙ පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

92. “破坏监禁”是指破坏监禁处等。关于“无畏者”一词：因恐惧而退缩者是“畏退者”。但这些人因已得无畏，故非“畏退者”，是为“无畏者”；当知此中p音已变为v音。“诸比丘，破狱者不应被度出家”：“狱”指监禁处。于此，无论是脚镣、锁链、绳索的束缚，还是村庄、市镇、城市的束缚，或是人员看守、国土或岛屿的束缚，任何人若破坏、切断、解开或打开其中任何一种束缚而逃跑，无论被人看见与否，皆算为“破狱者”。因此，这样的破狱盗贼，即使破坏了岛屿的束缚而逃到另一座岛，也不应被度出家。但若有人并非盗贼，仅因不从事体力劳动，而被王臣等人认为“这样他就不会逃跑而会工作”而被系缚，此人即使破坏监禁而逃，也可以被度出家。若有人以租税承包了村庄、市镇、商港等，却未能付清而被关进监狱，他逃跑而来，不应被度出家。又若有人靠农耕等赚取财富维生，却被人诬告“此人发现了宝藏”而被系缚，不可以在被囚禁之处度他出家；但若他已逃走，则可以在他所到之处度他出家。

93. න [Pg.280] භික්ඛවෙ ලිඛිතකොති එත්ථ ලිඛිතකො නාම න කෙවලං ‘‘යත්ථ පස්සති තත්ථ හන්තබ්බො’’ති, අථ ඛො යො කොචි චොරිකං වා අඤ්ඤං වා ගරුං රාජාපරාධං කත්වා පලාතො, රාජා ච නං පණ්ණෙ වා පොත්ථකෙ වා ‘‘ඉත්ථන්නාමො යත්ථ දිස්සති, තත්ථ ගහෙත්වා මාරෙතබ්බො’’ති වා ‘‘හත්ථපාදානිස්ස ඡින්දිතබ්බානී’’ති වා ‘‘එත්තකං නාම දණ්ඩං ආහරාපෙතබ්බො’’ති වා ලිඛාපෙති, අයං ලිඛිතකො නාම, සො න පබ්බාජෙතබ්බො.

93. “诸比丘，不应令被通缉者出家”：于此，所谓“被通缉者”(likhitaka)，不仅是单纯被下令“见则杀之”者；而是指任何人犯下盗窃或其他严重触犯王法之罪后逃亡，国王在公告(paṇṇa)或名册(potthaka)上写下命令，如：“名为某某者，无论在何处发现，皆应逮捕处死”，或“应斩其手足”，或“应令其缴纳若干罚金”。此人即称“被通缉者”，不应令其出家。

94. කසාහතො කතදණ්ඩකම්මොති එත්ථ යො වචනපෙසනාදීනි අකරොන්තො හඤ්ඤති, න සො කතදණ්ඩකම්මො. යො පන කෙණියා වා අඤ්ඤථා වා කිඤ්චි ගහෙත්වා ඛාදිත්වා පුන දාතුං අසක්කොන්තො ‘‘අයමෙව තෙ දණ්ඩො හොතූ’’ති කසාහි හඤ්ඤති, අයං කසාහතො කතදණ්ඩකම්මො. සො ච කසාහි වා හතො හොතු අද්ධදණ්ඩකාදීනං වා අඤ්ඤතරෙන, යාව අල්ලවණො හොති, තාව න පබ්බාජෙතබ්බො. වණෙ පන පාකතිකෙ කත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන ජාණූහි වා කප්පරෙහි වා නාළිකෙරපාසාණාදීහි වා ඝාතෙත්වා මුත්තො හොති, සරීරෙ චස්ස ගණ්ඨියො පඤ්ඤායන්ති, න පබ්බාජෙතබ්බො. ඵාසුකං කත්වා එව ගණ්ඨීසු සන්නිසින්නාසු පබ්බාජෙතබ්බො.

94. “鞭打受罚者”：于此，若有人因不听从命令或差遣等而被殴打，他不算“已受惩罚者”。但若有人因购买或其他方式取得并食用某物，无力偿还，因而被告知“这便是对你的惩罚”并被鞭打，此人即是“鞭打受罚者”。无论他是被鞭子或短棍等物殴打，只要伤口未愈，就不应令其出家。须待伤口痊愈后，方可令其出家。若他曾被膝、肘、椰子、石头等物殴打后被释放，身上仍有肿块可见，不应允许他出家。必须待肿块平复、身体舒适后，方可允许他出家。

95. ලක්ඛණාහතො කතදණ්ඩකම්මොති එත්ථ කතදණ්ඩකම්මභාවො පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. යස්ස පන නලාටෙ වා ඌරුආදීසු වා තත්තෙන ලොහෙන ලක්ඛණං ආහතං හොති, සො සචෙ භුජිස්සො යාව අල්ලවණො හොති, තාව න පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙපිස්ස වණා රුළ්හා හොන්ති, ඡවියා සමපරිච්ඡෙදා, ලක්ඛණං න පඤ්ඤායති, තිමණ්ඩලවත්ථස්ස උත්තරාසඞ්ගෙ කතෙ පටිච්ඡන්නොකාසෙ චෙ හොති, පබ්බාජෙතුං වට්ටති, අප්පටිච්ඡන්නොකාසෙ චෙ න වට්ටති.

95. “烙印受罚者”：于此，“已受惩罚”的状态应如前述来理解。若有人在前额或大腿等处被热铁烙下印记，倘若他是自由人，只要伤口未愈，就不应允许他出家。如果他的伤口已愈合，与皮肤平齐，烙印不显，并且在穿上上衣(uttarāsaṅga)后，烙印位于被遮盖之处，则可以允许他出家；若位于不能被遮盖之处，则不允许出家。

චොරවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

盗贼事论终。

ඉණායිකවත්ථුකථා

负债者事论

96. න භික්ඛවෙ ඉණායිකොති එත්ථ ඉණායිකො නාම යස්ස පිතිපිතාමහෙහි වා ඉණං ගහිතං හොති, සයං වා ඉණං ගහිතං හොති, යං වා ආථපෙත්වා මාතාපිතූහි කිඤ්චි ගහිතං හොති, සො තං [Pg.281] ඉණං පරෙසං ධාරෙතීති ඉණායිකො. යං පන අඤ්ඤෙ ඤාතකා ආථපෙත්වා කිඤ්චි ගණ්හන්ති, සො න ඉණායිකො. න හි තෙ තං ආථපෙතුං ඉස්සරා, තස්මා තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති, ඉතරං න වට්ටති. සචෙ පනස්ස ඤාතිසාලොහිතා ‘‘මයං දස්සාම, පබ්බාජෙථ න’’න්ති ඉණං අත්තනො භාරං කරොන්ති, අඤ්ඤො වා කොචි තස්ස ආචාරසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘පබ්බාජෙථ නං, අහං ඉණං දස්සාමී’’ති වදති, පබ්බාජෙතුං වට්ටති. තෙසු අසති භික්ඛුනා තථාරූපස්ස උපට්ඨාකස්සාපි ආරොචෙතබ්බං ‘‘සහෙතුකො සත්තො ඉණපලිබොධෙන න පබ්බජතී’’ති. සචෙ සො පටිපජ්ජති, පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙපි අත්තනො කප්පියභණ්ඩං අත්ථි, ‘‘එතං දස්සාමී’’ති පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන නෙව ඤාතකාදයො පටිපජ්ජන්ති, න අත්තනො ධනං අත්ථි, ‘‘පබ්බාජෙත්වා භික්ඛාය චරිත්වා මොචෙස්සාමී’’ති පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. සචෙ පබ්බාජෙති දුක්කටං. පලාතොපි ආනෙත්වා දාතබ්බො. නො චෙ දෙති, සබ්බං ඉණං ගීවා හොති. අජානිත්වා පබ්බාජයතො අනාපත්ති. පස්සන්තෙන පන ආනෙත්වා ඉණසාමිකානං දස්සෙතබ්බො. අපස්සන්තස්ස ගීවා න හොති.

96. 诸比丘，此处所说之“负债者(iṇāyiko)”，是指其父辈或祖辈曾借债，或他自己曾借债，或其父母曾以他为担保而借贷，他欠他人的债款，此人即为负债者。然而，若其他亲属以他为担保而借贷，他便不是负债者，因为他们无权以他为担保。因此，允许后者出家，而前者则不允许。若他的亲属说：“我们会替他还债，请允许他出家”，将债务承担在自己身上；或者有其他人看到他品行具足，说：“请允许他出家，我来替他还债”，就可以允许他出家。若无此等人，比丘亦应告知其施主：“此有善因之人，因债务障碍而不得出家。”若施主承诺代为偿还，则应允许他出家。若他自己有如法财物，心想：“我用此物偿还”，亦应允许他出家。然而，若亲属等不承诺，他自己又没有钱，而心想“让他出家后通过乞食来使他解脱债务”，则不允许他出家。若（这样）让他出家，则得恶作。即使他逃跑了，亦应将他带回并交出。若不交出，全部债务则由（度他出家的比丘）承担。在不知情的情况下允许其出家，无罪。但若见到他，应将他带回交给债主。若未见到他，则不需承担。

සචෙ ඉණායිකො අඤ්ඤං දෙසං ගන්ත්වා පුච්ඡියමානොපි ‘‘නාහං කස්සචි කිඤ්චි ධාරෙමී’’ති වත්වා පබ්බජති, ඉණසාමිකො ච තං පරියෙසන්තො තත්ථ ගච්ඡති, දහරො තං දිස්වා පලායති, සො ච ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘අයං භන්තෙ කෙන පබ්බාජිතො, මම එත්තකං නාම ධනං ගහෙත්වා පලාතො’’ති වදති, ථෙරෙන වත්තබ්බං ‘‘මයා උපාසක ‘අණණො අහ’න්ති වදන්තො පබ්බාජිතො, කිං දානි කරොමි, පස්ස මෙ පත්තචීවරමත්ත’’න්ති අයං තත්ථ සාමීචි. පලාතෙ පන ගීවා න හොති.

若负债者前往他处，即使被问也说：“我不欠任何人任何东西”，然后出家。债主寻找他时也去到那里，年轻比丘见到债主便逃跑。债主走近长老说：“尊者，是谁让此人出家的？他拿了我这么多财物后逃跑了。”长老应说：“优婆塞(upāsaka)，他说‘我没有负债’，我才为他剃度。现在我能怎么办呢？请看，我只有衣钵而已。”这是此处的正当做法。但若[弟子]逃跑，[戒师]则无责任。

සචෙ පන නං ථෙරස්ස සම්මුඛාව දිස්වා ‘‘අයං මම ඉණායිකො’’ති වදති, ‘‘තව ඉණායිකං ත්වමෙව ජානාහී’’ති වත්තබ්බො. එවම්පි ගීවා න හොති. සචෙපි සො ‘‘පබ්බජිතො අයං ඉදානි කුහිං ගමිස්සතී’’ති වදති, ථෙරෙන ‘‘ත්වංයෙව ජානාහී’’ති වත්තබ්බො. එවම්පිස්ස පලාතෙ ගීවා න හොති. සචෙ පන ථෙරො ‘‘කුහිං දානි අයං ගමිස්සති, ඉධෙව අච්ඡතූ’’ති වදති, සො චෙ පලායති, ගීවා හොති. සචෙ සො සහෙතුකසත්තො හොති වත්තසම්පන්නො, ථෙරෙන ‘‘ඊදිසො අය’’න්ති වත්තබ්බං. ඉණසාමිකො චෙ ‘‘සාධූ’’ති විස්සජ්ජෙති, ඉච්චෙතං කුසලං. සචෙ පන ‘‘උපඩ්ඪුපඩ්ඪං දෙථා’’ති වදති, දාතබ්බං. අපරෙන සමයෙන අතිආරාධකො හොති, ‘‘සබ්බං දෙථා’’ති [Pg.282] වුත්තෙපි දාතබ්බමෙව. සචෙ පන උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීසු කුසලො හොති බහූපකාරො භික්ඛූනං, භික්ඛාචාරවත්තෙන පරියෙසිත්වාපි ඉණං දාතබ්බමෙවාති.

再者，若债主在长老面前见到他说：“这是我的负债者”，应回答说：“你的负债者，你自处理。”即便如此，[戒师]也无责任。即便债主说：“此人现已出家，他会去哪里呢？”长老也应说：“你自处理。”即便如此，若[弟子]逃跑，[戒师]也无责任。但若长老说：“现在他能去哪里呢？就让他留在这里吧”，而他若逃跑，[戒师]便有责任。若他是有善根者(sahetukasatta)，且操行具足，长老应当说明：“此人情况如此。”若债主说：“善哉！”并放弃[追讨]，此即为善。但若他说：“各付一半吧”，则应当偿还。若他后来非常尽职，即使债主说“全部偿还吧”，也应当偿还。再者，若他在诵教、问难等方面很善巧，对比丘们有很大帮助，那么即使通过托钵行乞，也必须为他偿还债务。

ඉණායිකවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

负债者事终。

දාසවත්ථුකථා

奴隶的故事

97. න භික්ඛවෙ දාසොති එත්ථ චත්තාරො දාසා – අන්තොජාතො, ධනක්කීතො, කරමරානීතො, සාමං දාසබ්‍යං උපගතොති. තත්ථ අන්තොජාතො නාම ජාතිදාසො ඝරදාසියා පුත්තො. ධනක්කීතො නාම මාතාපිතූනං සන්තිකා පුත්තො වා සාමිකානං සන්තිකා දාසො වා ධනං දත්වා දාසචාරිත්තං ආරොපෙත්වා කීතො. එතෙ ද්වෙපි න පබ්බාජෙතබ්බා. පබ්බාජෙන්තෙන තත්ථ තත්ථ චාරිත්තවසෙන අදාසං කත්වා පබ්බාජෙතබ්බා.

97. 比丘们，于“奴隶”一句，有四种奴隶：家生奴(antojāto)、钱买奴(dhanakkīto)、掳为奴者(karamarānīto)、自愿为奴者(sāmaṃ dāsabyaṃ upagato)。其中，家生奴是生来为奴者，即家中女奴之子。钱买奴是指用钱从其父母处买其子，或从其主人处买其奴，并使其承担奴隶身份者。这两种人皆不应令其出家。欲令其出家者，应依各地方的惯例，使其脱离奴隶身份后，方可令其出家。

කරමරානීතො නාම තිරොරට්ඨං විලොපං වා කත්වා උපලාපෙත්වා වා තිරොරට්ඨතො භුජිස්සමානුසකානි ආහරන්ති, අන්තොරට්ඨෙයෙව වා කතාපරාධං කිඤ්චි ගාමං රාජා ‘‘විලුම්පථා’’ති ආණාපෙති, තතො මානුසකානිපි ආහරන්ති. තත්ථ සබ්බෙ පුරිසා දාසා, ඉත්ථියො දාසියො. එවරූපො කරමරානීතො දාසො යෙහි ආනීතො, තෙසං සන්තිකෙ වසන්තො වා බන්ධනාගාරෙ බද්ධො වා පුරිසෙහි රක්ඛියමානො වා න පබ්බාජෙතබ්බො. පලායිත්වා පන ගතො, ගතට්ඨානෙ පබ්බාජෙතබ්බො. රඤ්ඤා තුට්ඨෙන ‘‘කරමරානීතකෙ මුඤ්චථා’’ති වත්වා වා සබ්බසාධාරණෙන වා නයෙන බන්ධනා මොක්ඛෙ කතෙ පබ්බාජෙතබ්බොව.

掳为奴者(karamarānīto)，是指通过劫掠或欺骗，从他国掳掠来的自由人；或是在本国之内，国王下令“劫掠此村”，而从某个犯罪的村庄掳来的人。在这些人中，所有男子为男奴，女子为女奴。如此被掳为奴者，若仍住在掳掠他的人那里，或被囚禁于牢狱，或被人看守，则不应令其出家。但是，若他逃走，则可在其所到之处令其出家。若国王因喜悦而下令“释放被掳为奴者”，或通过大赦等方式解除其束缚，则可以令其出家。

සාමං දාසබ්‍යං උපගතො නාම ජීවිතහෙතු වා ආරක්ඛහෙතු වා ‘‘අහං තෙ දාසො’’ති සයමෙව දාසභාවං උපගතො. රාජූනං හත්ථිඅස්සගොමහිංසගොපකාදයො විය, තාදිසො දාසො න පබ්බාජෙතබ්බො. රඤ්ඤො වණ්ණදාසීනං පුත්තා හොන්ති අමච්චපුත්තසදිසා, තෙපි න පබ්බාජෙතබ්බා. භුජිස්සිත්ථියො අසංයතා වණ්ණදාසීහි සද්ධිං විචරන්ති, තාසං පුත්තෙ පබ්බාජෙතුං වට්ටති. සචෙ සයමෙව පණ්ණං [Pg.283] ආරොපෙන්ති, න වට්ටති. භටිපුත්තකගණාදීනං දාසාපි තෙහි අදින්නා න පබ්බාජෙතබ්බා. විහාරෙසු රාජූහි ආරාමිකදාසා නාම දින්නා හොන්ති, තෙපි පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. භුජිස්සෙ පන කත්වා පබ්බාජෙතුං වට්ටති. මහාපච්චරියං ‘‘අන්තොජාතධනක්කීතකෙ ආනෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ආරාමිකෙ දෙමාති දෙන්ති, තක්කං සීසෙ ආසිත්තකසදිසාව හොන්ති, තෙ පබ්බාජෙතුං වට්ටතී’’ති වුත්තං. කුරුන්දියං පන ‘‘ආරාමිකං දෙමාති කප්පියවොහාරෙන දෙන්ති, යෙන කෙනචි වොහාරෙන දින්නො හොතු, නෙව පබ්බාජෙතබ්බො’’ති වුත්තං. දුග්ගතමනුස්සා සඞ්ඝං නිස්සාය ජීවිස්සාමාති විහාරෙ කප්පියකාරකා හොන්ති, එතෙපි පබ්බාජෙතුං වට්ටති. යස්ස මාතාපිතරො දාසා, මාතා එව වා දාසී, පිතා අදාසො, තං පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. යස්ස පන මාතා අදාසී, පිතා දාසො, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. භික්ඛුස්ස ඤාතකා වා උපට්ඨාකා වා දාසං දෙන්ති ‘‘ඉමං පබ්බාජෙථ, තුම්හාකං වෙය්‍යාවච්චං කරිස්සතී’’ති අත්තනොවාස්ස දාසො අත්ථි, භුජිස්සො කතොව පබ්බාජෙතබ්බො. සාමිකා දාසං දෙන්ති ‘‘ඉමං පබ්බාජෙථ, සචෙ අභිරමිස්සති, අදාසො විබ්භමිස්සති චෙ, අම්හාකං දාසොව භවිස්සතීති අයං තාවකාලිකො නාම, තං පබ්බාජෙතුං න වට්ටතී’’ති කුරුන්දියං වුත්තං. නිස්සාමිකදාසො හොති, සොපි භුජිස්සො කතොව පබ්බාජෙතබ්බො. අජානන්තො පබ්බාජෙත්වා වා උපසම්පාදෙත්වා වා පච්ඡා ජානාති, භුජිස්සං කාතුමෙව වට්ටති.

自愿为奴者，是指为了生计或寻求保护，自称“我是你的奴隶”而委身于奴役的人。如同国王的象师、马师、牛倌、牧人等，这样的奴隶不应令其出家。国王的宫女所生的儿子，地位如同大臣之子，他们也不应出家。不受约束的自由女子与宫女交往，其所生之子可以出家。如果她们自己登记入册，则不可以。佣兵、团体等所拥有的奴隶，未经其主同意，也不应令其出家。国王布施给寺院的所谓寺院奴，也不可以令其出家。但若使其恢复自由身后，则可以令其出家。《大筏注》（Mahāpaccarī）中说：“将家生奴或钱买奴带来，说‘我们把他们布施给比丘僧团作园仆’，他们就像头上被浇了酪浆一样，可以令其出家。”但《古仑谛》（Kurundī）中说：“说‘我们布施园仆’，是以如法的言辞布施的，但无论以何种言辞布施，都绝不应令其出家。”贫困的人为求生计而依止僧团，在寺院中作净人，这些人可以出家。若父母皆为奴隶，或仅母为奴、父为自由人，不应令其出家。但若母为自由人、父为奴隶，则可以令其出家。比丘的亲属或施主送来奴隶说：“请令此人出家，他会为你们服务”，或是比丘自己拥有奴隶，都必须先使其恢复自由身后方可令其出家。主人送来奴隶说：“请令此人出家，如果他乐于此道，则为自由人；如果他还俗，则仍为我奴。”《古仑谛》中说，此人被称为“暂时（自由）者”，不可以令其出家。无主的奴隶，也必须先使其恢复自由身后方可令其出家。若不知情而令其出家或受具足戒，事后知晓，也必须使其恢复自由身。

ඉමස්ස ච අත්ථස්ස පකාසනත්ථං ඉදං වත්ථුං වදන්ති – එකා කිර කුලදාසී එකෙන සද්ධිං අනුරාධපුරා පලායිත්වා රොහණෙ වසමානා පුත්තං පටිලභි, සො පබ්බජිත්වා උපසම්පන්නකාලෙ ලජ්ජී කුක්කුච්චකො අහොසි. අථෙකදිවසං මාතරං පුච්ඡි – ‘‘කිං උපාසිකෙ තුම්හාකං භාතා වා භගිනී වා නත්ථි, න කඤ්චි ඤාතකං පස්සාමී’’ති. ‘‘තාත, අහං අනුරාධපුරෙ කුලදාසී, තව පිතරා සද්ධිං පලායිත්වා ඉධ වසාමී’’ති. සීලවා භික්ඛු ‘‘අසුද්ධා කිර මෙ පබ්බජ්ජා’’ති සංවෙගං ලභිත්වා මාතරං තස්ස කුලස්ස නාමගොත්තං පුච්ඡිත්වා අනුරාධපුරං ආගම්ම තස්ස කුලස්ස ඝරද්වාරෙ අට්ඨාසි. ‘‘අතිච්ඡථ භන්තෙ’’ති වුත්තෙපි නාතික්කමි, තෙ ආගන්ත්වා ‘‘කිං භන්තෙ’’ති පුච්ඡිංසු. ‘‘තුම්හාකං ඉත්ථන්නාමා දාසී පලාතා අත්ථී’’ති? අත්ථි භන්තෙ. අහං තස්සා පුත්තො, සචෙ මං තුම්හෙ අනුජානාථ, පබ්බජ්ජං ලභාමි, තුම්හෙ මය්හං සාමිකාති[Pg.284]. තෙ හට්ඨතුට්ඨා හුත්වා ‘‘සුද්ධා භන්තෙ තුම්හාකං පබ්බජ්ජා’’ති තං භුජිස්සං කත්වා මහාවිහාරෙ වසාපෙසුං චතූහි පච්චයෙහි පටිජග්ගන්තා. ථෙරො තං කුලං නිස්සාය වසමානොයෙව අරහත්තං පාපුණීති.

为了阐明此义，人们讲述了这样一个故事：据说有一位家奴婢女与一人从阿努拉德普勒逃出，住在卢诃那(Rohaṇa)，生下一个儿子。这儿子出家，到了受具足戒时，感到羞愧与追悔。有一天，他问母亲：“优婆夷，您没有兄弟姐妹吗？我没见过任何亲戚。”母亲说：“孩子，我原是阿努拉德普勒的家奴婢女，和你父亲一起逃到这里居住。”这位持戒的比丘听后，心生悚惧：“原来我的出家不清净！”于是他问明母亲那户主人的名号与家族，来到阿努拉德普勒，站在这户人家的门口。即使有人说：“尊者，请（从这里）经过吧。”他也没有走过。家人出来问道：“尊者有何事？”他问：“你们家是否有一位名叫某某的婢女逃走了？”“是的，尊者。”“我是她的儿子。如果你们允许，我的出家才能成立，你们是我的主人。”他们听后非常欢喜，说：“尊者，您的出家是清净的！”于是让他恢复自由身，安排他住在大寺(Mahāvihāra)，并以四事资具护持他。这位长老就依止这个家族修行，最终证得了阿罗汉果。

දාසවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

奴隶事终。

කම්මාරභණ්ඩුවත්ථාදිකථා

工匠班度等事

98-9. කම්මාරභණ්ඩූති තුලාධාරමුණ්ඩකො සුවණ්ණකාරපුත්තො, පඤ්චසිඛො තරුණදාරකොති වුත්තං හොති. සඞ්ඝං අපලොකෙතුං භණ්ඩුකම්මායාති සඞ්ඝං භණ්ඩුකම්මත්ථාය ආපුච්ඡිතුං අනුජානාමීති අත්ථො. තත්‍රායං ආපුච්ඡනවිධි – සීමාපරියාපන්නෙ භික්ඛූ සන්නිපාතෙත්වා පබ්බජ්ජාපෙක්ඛං තත්ථ නෙත්වා ‘‘සඞ්ඝං භන්තෙ ඉමස්ස දාරකස්ස භණ්ඩුකම්මං ආපුච්ඡාමී’’ති තික්ඛත්තුං වා ද්වික්ඛත්තුං වා සකිං වා වත්තබ්බං. එත්ථ ච ‘‘ඉමස්ස දාරකස්ස භණ්ඩුකම්මං ආපුච්ඡාමී’’තිපි ‘‘ඉමස්ස සමණකරණං ආපුච්ඡාමී’’තිපි ‘‘ඉමස්ස පබ්බාජනං ආපුච්ඡාමී’’තිපි ‘‘අයං සමණො හොතුකාමො’’තිපි ‘‘අයං පබ්බජිතුකාමො’’තිපි වත්තුං වට්ටතියෙව.

98-9. 所谓“工匠班度(Kammārabhaṇḍu)”，是指持秤的秃头金匠之子，一个有五束发顶的年轻男孩。关于“为作剃度而告知僧团”，其义为：“我允许为作剃度而征询僧团。”此中征询的方法如下：在界内召集比丘们，将求出家者带到那里，然后说三遍、或两遍、或一遍：‘大德，我为这孩子作剃度之事征询僧团。’于此，说‘我为这孩子作剃度之事征询（僧团）’、或‘我为这孩子作沙门之事征询（僧团）’、或‘我为这孩子出家之事征询（僧团）’、或‘此人想成为沙门’、或‘此人想出家’，也是可以的。

සචෙ සභාගට්ඨානං හොති, දස වා වීසං වා තිංසං වා භික්ඛූ වසන්තීති පරිච්ඡෙදො පඤ්ඤායති, තෙසං ඨිතොකාසං වා නිසින්නොකාසං වා ගන්ත්වාපි පුරිමනයෙනෙව ආපුච්ඡිතබ්බං. පබ්බජ්ජාපෙක්ඛං විනාව දහරභික්ඛූ වා සාමණෙරෙ වා පෙසෙත්වාපි ‘‘එකො භන්තෙ පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො අත්ථි තස්ස භණ්ඩුකම්මං ආපුච්ඡාමා’’තිආදිනා නයෙන ආපුච්ඡාපෙතුං වට්ටති.

若为同类处，且能确定有十、或二十、或三十位比丘居住，也应到他们站立或坐着的地方，依前述方式征询。也可以不带求出家者，而派遣年轻比丘或沙弥前去，以“大德，有一位求出家者，我们为他作剃度之事征询（僧团）”等方式来征询。

සචෙ කෙචි භික්ඛූ සෙනාසනං වා ගුම්බාදීනි වා පවිසිත්වා නිද්දායන්ති වා සමණධම්මං වා කරොන්ති, ආපුච්ඡකා ච පරියෙසන්තාපි අදිස්වා ‘‘සබ්බෙ ආපුච්ඡිතා අම්හෙහී’’ති සඤ්ඤිනො හොන්ති, පබ්බජ්ජා නාම ලහුකං කම්මං, තස්මා පබ්බජිතො සුපබ්බජිතොව පබ්බාජෙන්තස්සාපි අනාපත්ති.

若有些比丘进入住处或丛林等处睡眠、或行沙门法，而征询者即使寻找也未见到，并认为“我们已征询过所有比丘了”，出家是轻微的羯磨，因此，出家者是善出家的，为之出家者也无罪。

සචෙ පන මහාවිහාරො හොති අනෙකභික්ඛුසහස්සාවාසො, සබ්බෙ භික්ඛූ සන්නිපාතෙතුම්පි දුක්කරං, පගෙව පටිපාටියා ආපුච්ඡිතුං, ඛණ්ඩසීමායං වා ඨත්වා නදීසමුද්දාදීනි වා ගන්ත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. යො පන නවමුණ්ඩො වා හොති විබ්භන්තකො වා නිගණ්ඨාදීසු අඤ්ඤතරො වා ද්වඞ්ගුලකෙසො [Pg.285] වා ඌනද්වඞ්ගුලකෙසො වා, තස්ස කෙසච්ඡෙදනකිච්චං නත්ථි, තස්මා භණ්ඩුකම්මං අනාපුච්ඡිත්වාපි තාදිසං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. ද්වඞ්ගුලාතිරිත්තකෙසො පන යො හොති අන්තමසො එකසිඛාමත්තධරොපි, සො භණ්ඩුකම්මං ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතබ්බො. උපාලිවත්ථු මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තනයමෙව.

再者，若为住有数千比丘之大寺，集合所有比丘尚且困难，更何况逐一请求。则应于残缺界(khaṇḍasīmā)中，或前往河、海等地为之出家。又，若为新剃发者、或刚还俗者、或尼乾陀(Nigaṇṭha)等外道之一、或发长二指、或发长不足二指者，彼无须再行剃发之事，是故不须请求剃发，亦可为如是之人出家。但若其人头发长过二指，乃至仅留一顶髻者，则必须请求剃发后，方可为之出家。优波离(Upāli)的故事，诚如《大分别》(Mahāvibhaṅga)中所说之理。

100. අහිවාතකරොගෙනාති මාරිබ්‍යාධිනා; යත්‍ර හි සො රොගො උප්පජ්ජති, තං කුලං ද්විපදචතුප්පදං සබ්බං නස්සති, යො භිත්තිං වා ඡදනං වා භින්දිත්වා පලායති, තිරොගාමාදිගතො වා හොති, සො මුච්චති. තථා චෙත්ථ පිතාපුත්තා මුච්චිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘පිතාපුත්තකා සෙසා හොන්තී’’ති.

100. 蛇风病(Ahivātakaroga)者，谓致命之疫病。此病于何处人家发生，其家所有二足、四足之众生皆会灭亡。若有人打破墙壁或屋顶而逃，或已至他村等地者，彼乃得免。于此，父子二人亦如是而得幸免。是故言：“唯父与子存。”

කාකුඩ්ඩෙපකන්ති යො වාමහත්ථෙන ලෙඩ්ඩුං ගහෙත්වා නිසින්නො සක්කොති ආගතාගතෙ කාකෙ උඩ්ඩාපෙත්වා පුරතො නික්ඛිත්තං භත්තං භුඤ්ජිතුං, අයං කාකුඩ්ඩෙපකො නාම, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

驱鸦者(Kākuḍḍepaka)者，谓能以左手执持土块而坐，驱走来来往往之乌鸦，而食面前所置之食者。如是之人，可为之出家。

102. ඉත්තරොති අප්පමත්තකො; කතිපාහමෙව වාසො භවිස්සතීති අත්ථො.

102. 短暂(Ittara)者，谓微少。义为：仅住数日而已。

103. ඔගණෙනාති පරිහීනගණෙන; අප්පමත්තකෙන භික්ඛුසඞ්ඝෙනාති අත්ථො. අබ්‍යත්තෙන යාවජීවන්ති එත්ථ සචායං වුඩ්ඪතරං ආචරියං න ලභති, උපසම්පදාය සට්ඨිවස්සො වා සත්තතිවස්සො වා හොතු, නවකතරස්සාපි බ්‍යත්තස්ස සන්තිකෙ උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ‘‘ආචරියො මෙ ආවුසො හොහි, ආයස්මතො නිස්සාය වච්ඡාමී’’ති එවං තික්ඛත්තුං වත්වා නිස්සයො ගහෙතබ්බොව. ගාමප්පවෙසනං ආපුච්ඡන්තෙනාපි උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ගාමප්පවෙසනං ආපුච්ඡාමි ආචරියා’’ති වත්තබ්බං. එස නයො සබ්බආපුච්ඡනෙසු. පඤ්චකඡක්කෙසු චෙත්ථ යත්තකං සුතං නිස්සයමුත්තකස්ස ඉච්ඡිතබ්බං, තං භික්ඛුනොවාදකවණ්ණනායං වුත්තං. තස්ස නත්ථිතාය ච අප්පස්සුතො; අත්ථිතාය ච බහුස්සුතොති වෙදිතබ්බො. සෙසං වුත්තනයෙනෙව.

103. “僧团不足”(Ogaṇena)即减损的团体，意思是只有少数比丘组成的僧团。于“不善巧者应终身依止”一句中，若此人不觅得比自己年长的阿阇梨，那么即使他受具足戒已有六十或七十腊，也应在年少但善巧者面前，蹲下合掌，如此三遍说道：“贤友，请做我的阿阇梨，我将依止具寿而住”，这样才可接受依止。请求进入村落时，也应蹲下合掌说：“阿阇梨，我请求进入村落。”所有请求皆依此法。于此，在五集与六集中，对脱离依止者所期望的学习量，已在《比丘尼教诫释义》中说明。因无此学识，当知为少闻；因有此学识，当知为多闻。其余如前已说之法。

කම්මාරභණ්ඩුවත්ථාදිකථා නිට්ඨිතා.

工匠班度等事的故事终。

රාහුලවත්ථුකථා

罗睺罗事

105. යෙන [Pg.286] කපිලවත්ථු තෙන චාරිකං පක්කාමීති එත්ථ අයං අනුපුබ්බිකථා. සුද්ධොදනමහාරාජා කිර බොධිසත්තස්ස අභිනික්ඛමනදිවසතො පට්ඨාය ‘‘මම පුත්තො බුද්ධො භවිස්සාමීති නික්ඛන්තො, ජාතො නු ඛො බුද්ධො’’ති පවත්තිසවනත්ථං ඔහිතසොතොව විහරති. සො භගවතො පධානචරියඤ්ච සම්බොධිඤ්ච ධම්මචක්කප්පවත්තනාදීනි ච සුණන්තො ‘‘ඉදානි කිර මෙ පුත්තො රාජගහං උපනිස්සාය විහරතී’’ති සුත්වා එකං අමච්චං ආණාපෙසි – ‘‘අහං තාත වුඩ්ඪො මහල්ලකො, සාධු මෙ ජීවන්තස්සෙව පුත්තං දස්සෙහී’’ති. සො ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා පුරිසසහස්සපරිවාරො රාජගහං ගන්ත්වා භගවතො පාදෙ වන්දිත්වා නිසීදි. අථස්ස භගවා ධම්මකථං කථෙසි, සො පසීදිත්වා පබ්බජ්ජඤ්චෙව උපසම්පදඤ්ච යාචි. තතො නං භගවා එහිභික්ඛූපසම්පදාය උපසම්පාදෙසි, සො සපරිසො අරහත්තං පත්වා තත්ථෙව ඵලසමාපත්තිසුඛං අනුභවමානො විහාසි. රාජා තෙනෙව උපායෙන අපරෙපි අට්ඨ දූතෙ පහිණි, තෙපි සබ්බෙ සපරිසා තථෙව අරහත්තං පත්වා තත්ථෙව විහරිංසු. ‘‘ඉමිනා නාම කාරණෙන තෙ නාගච්ඡන්තී’’ති රඤ්ඤො කොචි පවත්තිමත්තම්පි ආරොචෙන්තො නත්ථි.

105. 关于“他向着迦毗罗卫(Kapilavatthu)游行而去”，此为其次第记述。据说，净饭大王从菩萨出家之日起，便一直侧耳倾听消息：“我儿为成佛而出家，他如今成佛了没？”当他听闻世尊的精勤修行、正自觉悟及初转法轮等事，又听说：“如今我儿据说正依止王舍城(Rājagaha)而住。”便命令一位大臣说：“贤卿，我已年老、衰迈，请务必让我在有生之年得见我子。”他应诺“好的”之后，便率领一千人的随从前往王舍城，顶礼世尊双足后坐于一旁。其后，世尊为他宣说法语，他心生净信，请求出家与受具足戒。于是世尊以“善来比丘”的具足戒令他受了具足戒。他与随从们一起证得阿罗汉果，就在那里安住，体验着果定之乐。国王以同样的方法又派了八位使者，他们所有人也与各自的随从一起，同样地证得阿罗汉果，就在那里安住。竟无一人向国王报告丝毫关于他们为何不归的消息。

අථ රාජා බොධිසත්තෙන සද්ධිං එකදිවසංජාතං කාළුදායිං නාම අමච්චං පහිණිතුකාමො පුරිමනයෙනෙව යාචි, සො ‘‘සචෙ අහං පබ්බජිතුං ලභාමි, දස්සෙස්සාමී’’ති ආහ. තං රාජා ‘‘පබ්බජිත්වාපි මෙ පුත්තං දස්සෙහී’’ති පහිණි; සොපි පුරිසසහස්සපරිවාරො ගන්ත්වා තථෙව සපරිවාරො අරහත්තං පාපුණි. සො එකදිවසං සම්භතෙසු සබ්බසස්සෙසු විස්සට්ඨකම්මන්තෙසු ජනපදමනුස්සෙසු පුප්ඵිතෙසු ථලජජලජපුප්ඵෙසු පටිපජ්ජනක්ඛමෙ මග්ගෙ භගවන්තං වන්දිත්වා සට්ඨිමත්තාහි ගාථාහි ගමනවණ්ණං වණ්ණෙසි. භගවා ‘‘කිමෙත’’න්ති පුච්ඡි. ‘‘භන්තෙ තුම්හාකං පිතා සුද්ධොදනමහාරාජා මහල්ලකොම්හි, ජීවන්තස්සෙව මෙ පුත්තං දස්සෙහී’’ති මං පෙසෙසි, සාධු භන්තෙ භගවා ඤාතකානං සඞ්ගහං කරොතු, කාලො චාරිකං පක්කමිතුන්ති. තෙන හි සඞ්ඝස්ස ආරොචෙහි, ‘‘භික්ඛූ ගමියවත්තං පූරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘සාධු භන්තෙ’’ති ථෙරො තථා අකාසි. භගවා අඞ්ගමගධවාසීනං කුලපුත්තානං දසහි සහස්සෙහි කපිලවත්ථුවාසීනං දසහීති සබ්බෙහෙව වීසතිසහස්සෙහි [Pg.287] ඛීණාසවෙහි පරිවුතො රාජගහා නික්ඛමිත්වා රාජගහතො සට්ඨියොජනිකං කපිලවත්ථුං දිවසෙ දිවසෙ යොජනං ගච්ඡන්තො ද්වීහි මාසෙහි පාපුණිස්සාමීති අතුරිතචාරිකං පක්කාමි. තෙන වුත්තං – ‘‘යෙන කපිලවත්ථු තෙන චාරිකං පක්කාමී’’ති.

其后，国王想派遣一位与菩萨同日出生、名为黑优陀夷(Kāḷudāyī)的大臣，便如前次那般去请求。黑优陀夷说：“如果我能出家，我便会让您见到他。”国王便派遣他说：“即使你出家了，也要让我见到我的儿子。”他也带着一千人的随从前去，同样和他的随从们一起证得了阿罗汉果。有一天，当所有谷物都收割完毕，乡间的民众都结束了工作，陆生和水生的花都已开放，道路适宜行走时，他顶礼世尊，用六十首偈颂称颂了此行的美好。世尊问：“这是为何？”他回答说：“尊者，您的父亲净饭大王派遣我来，他说道：‘我已年迈，在我还活着的时候，让我见到我的儿子。’尊者，善哉！愿世尊摄受您的亲族，现在正是游行出发的时候。”世尊说：“那么，去告知僧团：‘比丘们将履行行脚的义务。’”长老回答说：“好的，尊者。”然后便照办了。世尊在两万名漏尽者的围绕下——其中一万是鸯伽(Aṅga)和摩揭陀的良家子，一万是迦毗罗卫的良家子——从王舍城出发，踏上了不疾不徐的旅程，计划每日行进一由旬，两个月后抵达六十由旬外的迦毗罗卫。是故经中说：“他朝着迦毗罗卫游行而去。”

එවං පක්කන්තෙ ච භගවති උදායිත්ථෙරො නික්ඛන්තදිවසතො පට්ඨාය සුද්ධොදනමහාරාජස්ස ගෙහෙ භත්තකිච්චං කරොති. රාජා ථෙරං පරිවිසිත්වා පත්තං ගන්ධචුණ්ණෙන උබ්බට්ටෙත්වා උත්තමභොජනස්ස පූරෙත්වා ‘‘භගවතො දෙහී’’ති ථෙරස්ස හත්ථෙ ඨපෙති. ථෙරොපි තථෙව කරොති. ඉති භගවා අන්තරාමග්ගෙ රඤ්ඤොයෙව පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජි. ථෙරොපි ච භත්තකිච්චාවසානෙ දිවසෙ දිවසෙ රඤ්ඤො ආරොචෙති ‘‘අජ්ජ භගවා එත්තකං ආගතො’’ති, බුද්ධගුණපටිසංයුත්තාය ච කථාය සාකියානං භගවති සද්ධං උප්පාදෙසි. තෙනෙව නං භගවා ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං කුලප්පසාදකානං යදිදං කාළුදායී’’ති එතදග්ගෙ ඨපෙසි.

世尊启程后，优陀夷长老从出发之日起，便在净饭大王的宫中行食事。国王供养长老后，用香粉擦拭其钵，装满上等食物，放在长老手中说：“请呈奉世尊。”长老亦如是而行。如此，世尊在路途中仅受用国王的信施。长老每日食事完毕，都向国王禀报：“今日世尊已抵达此处。”并且以与佛陀功德相应之法谈，使释迦族人对世尊生起信心。因此世尊宣告：“诸比丘，我弟子比丘中，最能令家族生起信心者，即是黑优陀夷(Kāḷudāyī)。”于是将他置于此项之首。

සාකියාපි ඛො අනුප්පත්තෙ භගවති ‘‘අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨං පස්සිස්සාමා’’ති සන්නිපතිත්වා භගවතො වසනට්ඨානං වීමංසමානා නිග්‍රොධසක්කස්ස ආරාමො රමණීයොති සල්ලක්ඛෙත්වා තත්ථ සබ්බං පටිජග්ගනවිධිං කාරෙත්වා ගන්ධපුප්ඵාදිහත්ථා පච්චුග්ගමනං කරොන්තා සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතෙ දහරදහරෙ නාගරිකදාරකෙ ච දාරිකායො ච පඨමං පහිණිංසු, තතො රාජකුමාරෙ ච රාජකුමාරිකායො ච තෙසං අනන්තරා සාමං ගන්ත්වා ගන්ධපුප්ඵචුණ්ණාදීහි පූජයමානා භගවන්තං ගහෙත්වා නිග්‍රොධාරාමමෙව අගමංසු. තත්‍ර භගවා වීසතිසහස්සඛීණාසවපරිවුතො පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි. සාකියා මානජාතිකා මානථද්ධා, තෙ ‘‘සිද්ධත්ථකුමාරො අම්හෙහි දහරතරොව අම්හාකං කනිට්ඨො, භාගිනෙය්‍යො, පුත්තො, නත්තා’’ති චින්තෙත්වා දහරදහරෙ රාජකුමාරෙ ආහංසු – ‘‘තුම්හෙ වන්දථ, මයං තුම්හාකං පිට්ඨිතො නිසීදිස්සාමා’’ති.

世尊抵达后，释迦族人想道：“我们要去拜见我们族中最尊贵的人。”他们聚集起来，寻找世尊的住处，认为尼拘律园(Nigrodhārāma)甚是宜人，便在那里做好了一切准备，手持香花等前去迎接。他们首先派遣了装饰华丽的年轻男女，然后是王子和公主，之后他们自己前去，用香、花、末香等供养，将世尊迎请到尼拘律园。在那里，世尊为两万名漏尽者所围绕，坐在为他准备好的殊胜佛座上。释迦族人天性傲慢顽固，他们想：“悉达多王子比我们年轻，是我们的弟弟、外甥、儿子、孙子。”于是对年轻的王子们说：“你们去顶礼，我们坐在你们后面。”

තෙසු එවං නිසින්නෙසු භගවා තෙසං අජ්ඣාසයං ඔලොකෙත්වා ‘‘න මං ඤාතී වන්දන්ති, හන්ද නෙ වන්දාපයිස්සාමී’’ති අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය ඉද්ධියා ආකාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා තෙසං සීසෙ පාදපංසුං ඔකිරමානො [Pg.288] විය කණ්ඩම්බමූලෙ යමකපාටිහාරියසදිසං පාටිහාරියමකාසි. රාජා තං අච්ඡරියං දිස්වා ආහ – ‘‘භගවා තුම්හාකං මඞ්ගලදිවසෙ බ්‍රාහ්මණස්ස වන්දනත්ථං උපනීතානං පාදෙ වො පරිවත්තිත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස මත්ථකෙ පතිට්ඨිතෙ දිස්වාපි අහං තුම්හෙ වන්දිං, අයං මෙ පඨමවන්දනා. වප්පමඞ්ගලදිවසෙ ජම්බුච්ඡායාය සිරිසයනෙ නිපන්නානං වො ජම්බුච්ඡායාය අපරිවත්තනං දිස්වාපි පාදෙ වන්දිං, අයං මෙ දුතියවන්දනා. ඉදානි ඉමං අදිට්ඨපුබ්බං පාටිහාරියං දිස්වාපි තුම්හාකං පාදෙ වන්දාමි, අයං මෙ තතියවන්දනා’’ති.

当他们就这样坐着时，世尊观察了他们的心意，想道：“我的亲族们不礼敬我，好，我应让他们礼敬。”于是，他入于作为神通基础的第四禅，出定后，以神通力升上虚空，在健驮(Kaṇḍa)芒果树下，示现了如同双神变般的奇迹，仿佛在他们头顶洒下足尘。国王见到此稀有之事，说道：“世尊，在您的命名吉祥日，当您被带去礼敬婆罗门时，我见到您的双足翻转过来，停在婆罗门的头顶上，那时我便礼敬了您，这是我的第一次礼敬。在耕犁吉祥日，当您躺在阎浮树荫下的吉祥卧床上时，我见到阎浮树的影子没有移动，也礼敬了您的双足，这是我的第二次礼敬。如今见到此未曾见过的奇迹，我再次礼敬您的双足，这是我的第三次礼敬。”

සුද්ධොදනමහාරාජෙන පන වන්දිතෙ භගවති අවන්දිත්වා ඨිතො නාම එකසාකියොපි නාහොසි, සබ්බෙයෙව වන්දිංසු. ඉති භගවා ඤාතයො වන්දාපෙත්වා ආකාසතො ඔරුය්හ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසින්නෙ භගවති සිඛාප්පත්තො ඤාතිසමාගමො අහොසි, සබ්බෙ එකග්ගා සන්නිපතිංසු. තතො මහාමෙඝො පොක්ඛරවස්සං වස්සි, තම්බවණ්ණමුදකං හෙට්ඨා විරවන්තං ගච්ඡති. කස්සචි සරීරෙ එකබින්දුමත්තම්පි න පතති, තං දිස්වා සබ්බෙ අච්ඡරියබ්භුතජාතා අහෙසුං. භගවා ‘‘න ඉදානෙව මය්හං ඤාතිසමාගමෙ පොක්ඛරවස්සං වස්සති, අතීතෙපි වස්සී’’ති ඉමිස්සා අට්ඨුප්පත්තියා වෙස්සන්තරජාතකං කථෙසි. ධම්මදෙසනං සුත්වා සබ්බෙ උට්ඨාය වන්දිත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. එකොපි රාජා වා රාජමහාමත්තො වා ‘‘ස්වෙ අම්හාකං භික්ඛං ගණ්හථා’’ති වත්වා ගතො නාම නත්ථි.

当净饭(Suddhodana)大王礼敬世尊时，没有一个释迦族人还站着不礼敬，所有人都礼敬了。于是，世尊令亲族们礼敬后，从空中降下，坐在已铺设的座位上。世尊坐下后，亲族聚会达到了顶峰，所有人都一心专注地聚集在一起。那时，大云降下了莲花雨，红铜色的雨水在下方喧流，但没有一滴落在任何人的身上。见到此景，所有人都生起了稀有、未曾有之心。世尊说：“并非只有现在我的亲族聚会时才下莲花雨，过去也曾下过。”于是，以此事由讲述了《韦桑达拉本生》。听闻说法后，所有人都起身礼敬，右绕后离去。竟没有一位国王或大臣在说了“明日请接受我们的供养”之后离去。

භගවා දුතියදිවසෙ වීසතිභික්ඛුසහස්සපරිවාරො කපිලවත්ථුං පිණ්ඩාය පාවිසි, න කොචි පච්චුග්ගන්ත්වා නිමන්තෙසි වා පත්තං වා අග්ගහෙසි. භගවා ඉන්දඛීලෙ ඨිතො ආවජ්ජෙසි – ‘‘කථං නු ඛො පුබ්බෙ බුද්ධා කුලනගරෙ පිණ්ඩාය චරිංසු, කිං උප්පටිපාටියා ඉස්සරජනානං ඝරානි අගමංසු, උදාහු සපදානචාරිකං චරිංසූ’’ති. තතො එකබුද්ධස්සපි උප්පටිපාටියා ගමනං අදිස්වා ‘‘මයාපි ඉදානි අයමෙව වංසො අයං පවෙණී පග්ගහෙතබ්බා, ආයතිඤ්ච මෙ සාවකාපි මමෙව අනුසික්ඛන්තා පිණ්ඩචාරියවත්තං පූරෙස්සන්තී’’ති කොටියං නිවිට්ඨගෙහතො පට්ඨාය සපදානං පිණ්ඩාය චරති. ‘‘අය්‍යො කිර සිද්ධත්ථකුමාරො පිණ්ඩාය චරතී’’ති චතුභූමකාදීසු පාසාදෙසු සීහපඤ්ජරං විවරිත්වා මහාජනො දස්සනබ්‍යාවටො අහොසි. රාහුලමාතාපි දෙවී ‘‘අය්‍යපුත්තො කිර ඉමස්මිංයෙව නගරෙ මහතා රාජානුභාවෙන [Pg.289] සුවණ්ණසිවිකාදීහි විචරිත්වා ඉදානි කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායවත්ථවසනො කපාලහත්ථො පිණ්ඩාය චරති, ‘‘සොභති නු ඛො නො වා’’ති සීහපඤ්ජරං විවරිත්වා ඔලොකයමානා භගවන්තං නානාවිරාගසමුජ්ජලාය සරීරප්පභාය නගරවීථියො ඔභාසෙත්වා බුද්ධසිරියා විරොචමානං දිස්වා උණ්හීසතො පට්ඨාය යාව පාදතලා නරසීහගාථාහි නාම අට්ඨහි ගාථාහි අභිත්ථවිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘තුම්හාකං පුත්තො පිණ්ඩාය චරතී’’ති රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා සංවිග්ගහදයො හත්ථෙන සාටකං සණ්ඨාපයමානො තුරිතතුරිතං නික්ඛමිත්වා වෙගෙන ගන්ත්වා භගවතො පුරතො ඨත්වා ආහ – ‘‘කිං භන්තෙ අම්හෙ ලජ්ජාපෙථ, කිමත්ථං පිණ්ඩාය චරථ, කිං එත්තකානං භික්ඛූනං න සක්කා භත්තං ලද්ධුන්ති එවංසඤ්ඤිනො අහුවත්ථා’’ති. වංසචාරිත්තමෙතං මහාරාජ අම්හාකන්ති. නනු භන්තෙ අම්හාකං මහාසම්මතඛත්තියවංසො නාම වංසො, තත්ථ ච එකඛත්තියොපි භික්ඛාචාරො නාම නත්ථීති. අයං මහාරාජ වංසො නාම තව වංසො, අම්හාකං පන බුද්ධවංසො වංසො නාම, සබ්බබුද්ධා ච පිණ්ඩචාරිකා අහෙසුන්ති අන්තරවීථියං ඨිතොව –

第二天，世尊与两万比丘众一同进入迦毗罗卫(Kapilavatthu)乞食，但无人前来迎接、邀请或接过祂的钵。世尊站在门槛旁思惟：“过去诸佛是如何在自己家族的城市里乞食的？他们是跳过一些人家，只去富贵人家，还是挨家挨户次第乞食呢？”祂见到没有一位佛陀是不按次序乞食的，便想：“如今我也应当继承此一族姓、此一传承，未来我的弟子们也当效法我，圆满托钵行之规定。”于是祂从城边第一家开始，挨家挨户次第乞食。“听说悉达多王子正在乞食！”——城中四层楼阁等处，人们纷纷打开狮子窗，争相观看。罗睺罗(Rāhula)的母亲，王妃亦思忖道：“我主王子过去在这座城里，以大王之威仪，乘坐金轿等四处巡游，如今却剃除须发，身穿袈裟，手持瓦钵，四处乞食。祂看起来庄严与否呢？”她打开狮子窗观看，见到世尊以种种祥光照亮了城市的街道，以佛陀的威光而焕发光彩，于是从头顶发髻至足底，以八首名为《人中狮子》的偈颂赞颂了祂。然后她去到国王那里，禀告道：“您的儿子正在乞食。”国王内心惊惶，用手整理着衣袍，急匆匆地出来，快步走到世尊面前站定，说道：“尊者，您为何要羞辱我们？为何要乞食？莫非您认为无法为如此众多的比丘获得食物吗？”“大王，这是我们的族姓之行仪。”“可是，尊者，我们的族姓乃是大共选王(Mahāsammata)刹帝利族姓，此族姓中从未有任何一位刹帝利行乞。”“大王，此族姓是您的族姓，而我们的族姓乃是佛史(Buddhavaṃsa)，一切诸佛皆行托钵。”祂站在街中时，便说——

‘‘උත්තිට්ඨෙ නප්පමජ්ජෙය්‍ය, ධම්මං සුචරිතං චරෙ;

ධම්මචාරී සුඛං සෙති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි චා’’ති.

“应起而行乞，不应放逸！应善行此法。法行者于此世、于他世皆安乐而住。”

ඉමං ගාථමාහ. ගාථාපරියොසානෙ රාජා සොතාපත්තිඵලං සච්ඡාකාසි.

（世尊）说了这首偈颂。偈颂结束时，国王亲证了入流果。

‘‘ධම්මං චරෙ සුචරිතං, න නං දුච්චරිතං චරෙ;

ධම්මචාරී සුඛං සෙති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි චා’’ති.

“应善行此法，不应恶行之。法行者于此世、于他世皆安乐而住。”

ඉමං පන ගාථං සුත්වා සකදාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාසි, ධම්මපාලජාතකං සුත්වා අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාසි, මරණසමයෙ සෙතච්ඡත්තස්ස හෙට්ඨා සිරිසයනෙ නිපන්නොයෙව අරහත්තං පාපුණි. අරඤ්ඤවාසෙන පධානානුයොගකිච්චං රඤ්ඤො නාහොසි.

听闻此偈后，他证得一来果；听闻《法护本生》后，他证得不还果；临终之时，他正躺在白伞下的吉祥卧具上，证得了阿罗汉果。国王无须通过林居及精勤修行而证果。

සොතාපත්තිඵලඤ්ච සච්ඡිකත්වා එව පන භගවතො පත්තං ගහෙත්වා සපරිසං භගවන්තං මහාපාසාදං ආරොපෙත්වා පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන පරිවිසි. භත්තකිච්චාවසානෙ සබ්බං ඉත්ථාගාරං ආගන්ත්වා භගවන්තං වන්දි ඨපෙත්වා රාහුලමාතරං. සා පන ‘‘ගච්ඡ අය්‍යපුත්තං වන්දාහී’’ති පරිජනෙන වුච්චමානාපි ‘‘සචෙ මය්හං ගුණො අත්ථි, සයමෙව අය්‍යපුත්තො ආගමිස්සති[Pg.290], ආගතං නං වන්දිස්සාමී’’ති වත්වා න අගමාසි. අථ භගවා රාජානං පත්තං ගාහාපෙත්වා ද්වීහි අග්ගසාවකෙහි සද්ධිං රාජධීතාය සිරිගබ්භං ගන්ත්වා ‘‘රාජධීතා යථාරුචියා වන්දමානා න කිඤ්චි වත්තබ්බා’’ති වත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. සා වෙගෙන ආගන්ත්වා ගොප්ඵකෙසු ගහෙත්වා පාදපිට්ඨියං සීසං පරිවත්තෙත්වා පරිවත්තෙත්වා යථාජ්ඣාසයං වන්දි.

国王亲证入流果后，便从世尊手中接过钵，将世尊及其僧团迎上大殿，以精美的嚼食与啖食供养。用餐结束后，除了罗睺罗的母亲，所有后宫女眷都前来顶礼世尊。但她虽被侍从们劝说：“去顶礼圣子吧”，却说：“若我确有功德，圣子自会前来，待他来了我再顶礼。”因此没有前去。于是，世尊让国王拿着钵，与两位上首弟子一同前往王女的华丽寝宫，说道：“让王女随她自己的意愿顶礼，不要对她说什么。”然后在为他准备好的座位上坐下。她迅速前来，抓住世尊的脚踝，将头一再地放在他的脚背上，随心所欲地顶礼。

රාජා රාජධීතාය භගවති සිනෙහබහුමානාදිගුණසම්පත්තිං කථෙසි. භගවා ‘‘අනච්ඡරියං මහාරාජ යං ඉදානි පරිපක්කෙ ඤාණෙ තයා රක්ඛියමානා රාජධීතා අත්තානං රක්ඛි, සා පුබ්බෙ අනාරක්ඛා පබ්බතපාදෙ විචරමානා අපරිපක්කෙ ඤාණෙ අත්තානං රක්ඛී’’ති වත්වා චන්දකින්නරීජාතකං කථෙසි.

国王向世尊讲述了王女对世尊所具有的爱敬等功德。世尊说：“大王，如今王女在智慧成熟之时，在你的守护下能够保护自己，这并不稀奇。她在过去智慧尚未成熟，无人守护，于山脚下游荡时，也曾保护了自己。”说完，世尊便讲述了《月光紧那罗本生》。

තංදිවසමෙව ච නන්දරාජකුමාරස්ස කෙසවිස්සජ්ජනං පට්ටබන්ධො ඝරමඞ්ගලං ආවාහමඞ්ගලං ඡත්තමඞ්ගලන්ති පඤ්ච මහාමඞ්ගලානි හොන්ති. භගවා නන්දං පත්තං ගාහාපෙත්වා මඞ්ගලං වත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. ජනපදකල්‍යාණී කුමාරං ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘තුවටං ඛො අය්‍යපුත්ත ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති වත්වා ගීවං පසාරෙත්වා ඔලොකෙසි. සොපි භගවන්තං ‘‘පත්තං ගණ්හථා’’ති වත්තුං අවිසහමානො විහාරංයෙව අගමාසි. තං අනිච්ඡමානංයෙව භගවා පබ්බාජෙසි. ඉති භගවා කපිලපුරං ආගන්ත්වා දුතියදිවසෙ නන්දං පබ්බාජෙසි.

也就在那天，为难陀王子举行了五大庆典：解髻礼、头带礼、新居礼、婚礼与白伞礼。世尊让难陀接过钵，说了祝福语后，便从座位上起身离去。国土善妙（Janapadakalyāṇī）看见王子离去，伸长脖子望着他，说道：“夫君，请快些回来！”他想对世尊说“请拿回您的钵”，却不敢开口，只好跟着一直到了精舍。世尊就在他不愿意的情况下，让他出家了。就这样，世尊来到迦毗罗卫，第二天就让难陀出家了。

සත්තමෙ දිවසෙ රාහුලමාතා කුමාරං අලඞ්කරිත්වා භගවතො සන්තිකං පෙසෙසි – ‘‘පස්ස තාත එතං වීසතිසහස්සසමණපරිවුතං සුවණ්ණවණ්ණං බ්‍රහ්මරූපවණ්ණං සමණං, අයං තෙ පිතා, එතස්ස මහන්තා නිධයො අහෙසුං, ත්‍යස්ස නික්ඛමනතො පට්ඨාය න පස්සාම, ගච්ඡ නං දායජ්ජං යාච, අහං තාත කුමාරො ඡත්තං උස්සාපෙත්වා චක්කවත්තී භවිස්සාමි, ධනෙන මෙ අත්ථො, ධනං මෙ දෙහි, සාමිකො හි පුත්තො පිතුසන්තකස්සා’’ති. රාහුලකුමාරො භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වාව පිතුසිනෙහං පටිලභිත්වා හට්ඨචිත්තො ‘‘සුඛා තෙ සමණ ඡායා’’ති වත්වා අඤ්ඤම්පි බහුං අත්තනො අනුරූපං වදන්තො අට්ඨාසි. භගවා කතභත්තකිච්චො අනුමොදනං කත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. කුමාරොපි ‘‘දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහි, දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහී’’ති භගවන්තං අනුබන්ධි. තෙන වුත්තං – ‘‘අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන කපිලවත්ථු…පෙ… දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහී’’ති.

第七天，罗睺罗之母为王子庄严后，派他去世尊跟前，说：“孩子，你看那位被两万沙门围绕、身如黄金、貌同梵天的沙门，他就是你的父亲。他曾有巨大的宝藏，但自从他出家以来，我们便再也见不到了。去向他索求你的继承权吧，（对他说：）‘父亲，我是王子，我将举起白伞成为转轮王，我需要财富，请给我财富，因为儿子理当是父亲财产的主人。’”罗睺罗王子来到世尊跟前，立刻感受到父爱，心中欢喜，说道：“沙门，您的庇荫是安乐的。”又说了许多适合自己的话后，站在那里。世尊用完斋饭，作了随喜后，便从座位起身离去。王子也追着世尊，不断地说：“沙门，请给我遗产，沙门，请给我遗产！”因此经中说：“次第游行，来到迦毗罗卫……（罗睺罗说：）‘沙门，请给我遗产！’”

අථ [Pg.291] ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසීති භගවා කුමාරං න නිවත්තාපෙසි, පරිජනොපි භගවතා සද්ධිං ගච්ඡන්තං නිවත්තෙතුං න විසහති. අථ ආරාමං ගන්ත්වා ‘‘යං අයං පිතුසන්තකං ධනං ඉච්ඡති, තං වට්ටානුගතං සවිඝාතකං, හන්දස්ස බොධිමණ්ඩෙ පටිලද්ධං සත්තවිධං අරියධනං දෙමි, ලොකුත්තරදායජ්ජස්ස නං සාමිකං කරොමී’’ති ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි. ආමන්තෙත්වා ච පනාහ – ‘‘තෙන හි ත්වං සාරිපුත්ත රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙහී’’ති. යස්මා අයං දායජ්ජං යාචති, තස්මා නං ලොකුත්තරදායජ්ජපටිලාභාය පබ්බාජෙහීති අත්ථො.

（经文说：）“于是世尊对具寿舍利弗说。”（这是因为）世尊没有让童子回去，随从的人也不敢阻止他与世尊同行。于是，到达园林后，（世尊心想：）“他想要的是属于父亲的财产，但那是伴随轮回、充满障碍的资财。那么，我将把在菩提座下证得的七种圣财给他，让他成为出世间遗产的主人。”于是他便召来具寿舍利弗，对他说：“那么，舍利弗，你让罗睺罗童子出家吧。”其义是：因为他索求遗产，所以为了让他获得出世间的遗产，你让他出家吧。

ඉදානි යා සා භගවතා බාරාණසියං තීහි සරණගමනෙහි පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච අනුඤ්ඤාතා, තතො යස්මා උපසම්පදං පටික්ඛිපිත්වා ගරුභාවෙ ඨපෙත්වා ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන උපසම්පදා අනුඤ්ඤාතා, පබ්බජ්ජා පන නෙව පටික්ඛිත්තා, න පුන අනුඤ්ඤාතා, තස්මා අනාගතෙ භික්ඛූනං විමති උප්පජ්ජිස්සති – ‘‘අයං පබ්බජ්ජා නාම පුබ්බෙ උපසම්පදාසදිසා, කිං නු ඛො ඉදානිපි උපසම්පදා විය කම්මවාචාය එව කත්තබ්බා, උදාහු සරණගමනෙහී’’ති. ඉමඤ්ච පනත්ථං විදිත්වා භගවා පුන තීහි සරණගමනෙහි සාමණෙරපබ්බජ්ජං අනුජානිතුකාමො, තස්මා ධම්මසෙනාපති තං භගවතො අජ්ඣාසයං විදිත්වා භගවන්තං පුන පබ්බජ්ජං අනුජානාපෙතුකාමො ආහ – ‘‘කථාහං භන්තෙ රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙමී’’ති.

如今，先前世尊在波罗奈城(Bārāṇasī)以三皈依的方式，允许了出家和受具足戒。后来，（旧的）具足戒方式被废止，而以白四羯磨语方式的具足戒被允许，并确立为一项郑重之事。然而，出家（的方式）既没有被废止，也没有被再次允许。因此，未来比丘们会产生疑惑：“这种出家方式以前和受具足戒相似，如今是否也应像受具足戒那样通过羯磨语来完成，还是通过三皈依即可？”世尊了知此事后，想要再次允许以三皈依的方式授予沙弥出家。因此，法将（舍利弗）了知世尊的意向后，想要请求世尊再次允许（三皈依）出家，于是问道：“世尊，我该如何为罗睺罗童子授出家呢？”

අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙසීති කුමාරස්ස මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො කෙසෙ ඡින්දිත්වා කාසායානි දත්වා සරණානි අදාසි. මහාකස්සපත්ථෙරො ඔවාදාචරියො අහොසි. යස්මා පන උපජ්ඣායමූලකා පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච, උපජ්ඣායොව තත්ථ ඉස්සරො, න ආචරියො, තස්මා වුත්තං – ‘‘අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙසී’’ති.

（经文说：）“于是具寿舍利弗为罗睺罗童子授出家。”（此事如下：）大目犍连长老为童子剃除头发，给予袈裟，并授予三皈依。大迦叶长老担任他的教诫师。然而，由于出家和受具足戒皆以戒师为根本，戒师才是此事的主导者，而非阿阇梨，因此（经中）说：“于是具寿舍利弗为罗睺罗童子授出家。”

එවං ‘‘කුමාරො පබ්බජිතො’’ති සුත්වා උප්පන්නසංවෙගෙන හදයෙන අථ ඛො සුද්ධොදනො සක්කොති සබ්බං වත්තබ්බං. තත්ථ යස්මා උඤ්ඡාචරියාය ජීවතො පබ්බජිතස්ස අවිසෙසෙන ‘‘වරං යාචාමී’’ති වුත්තෙ ‘‘යාචස්සූ’’ති වචනං අප්පතිරූපං, න ච බුද්ධානං ආචිණ්ණං, තස්මා ‘‘අතික්කන්තවරා ඛො ගොතම තථාගතා’’ති වුත්තං. යඤ්ච භන්තෙ කප්පති යඤ්ච අනවජ්ජන්ති යං තුම්හාකඤ්චෙව දාතුං කප්පති, අනවජ්ජඤ්ච හොති, මම ච සම්පටිච්ඡනපච්චයා විඤ්ඤූහි න ගරහිතබ්බං, තං යාචාමීති අත්ථො. තථා නන්දෙ අධිමත්තං රාහුලෙති [Pg.292] යථෙව කිර බොධිසත්තං එවං නන්දම්පි රාහුලම්පි මඞ්ගලදිවසෙ නෙමිත්තකා ‘‘චක්කවත්තී භවිස්සතී’’ති බ්‍යාකරිංසු. අථ රාජා ‘‘පුත්තස්ස චක්කවත්තිසිරිං පස්සිස්සාමී’’ති උස්සාහජාතො භගවතො පබ්බජ්ජාය මහන්තං ඉච්ඡාවිඝාතං පාපුණි. තතො ‘‘නන්දස්ස චක්කවත්තිසිරිං පස්සිස්සාමී’’ති උස්සාහං ජනෙසි, තම්පි භගවා පබ්බාජෙසි. ඉති තම්පි දුක්ඛං අධිවාසෙත්වා ‘‘ඉදානි රාහුලස්ස චක්කවත්තිසිරිං පස්සිස්සාමී’’ති උස්සාහං ජනෙසි, තම්පි භගවා පබ්බාජෙසි. තෙනස්ස ‘‘ඉදානි කුලවංසොපි පච්ඡින්නො, කුතො චක්කවත්තිසිරී’’ති අධිකතරං දුක්ඛං උප්පජ්ජි. තෙන වුත්තං – ‘‘තථා නන්දෙ අධිමත්තං රාහුලෙ’’ති. රඤ්ඤො පන ඉතො පච්ඡා අනාගාමිඵලප්පත්ති වෙදිතබ්බා.

（经文）“听闻‘王子已出家’后，以生起悚惧之心，于是净饭王(Suddhodano Sakko)……”，（此处）应叙述全部（经文）。其中，因为对于以乞食为生的出家人而言，不加分别地请求“我欲求一恩典”，而（对方）回答“你求吧”，这样的言辞是不合适的，这也不是诸佛的惯例，所以（国王）说：“乔达摩，如来已超越了恩典。”（经文）“世尊，凡是适合的且无过失的”（其义为）：我请求那个您适合给予、且无过失，而我领受后也不会被智者们所指责的恩典。“对难陀（的爱）也是如此，对罗睺罗则更甚”（此句义为）：据说，就像相师们曾为菩萨预言一样，他们在难陀和罗睺罗的命名吉日也预言道：“将会成为转轮王。”于是国王生起“我将看到儿子（菩萨）的转轮王荣耀”的期望，但因世尊出家而愿望大受打击。之后他又生起“我将看到难陀的转轮王荣耀”的期望，但世尊也让他出家了。他忍受了那份痛苦后，又生起“现在我将看到罗睺罗的转轮王荣耀”的期望，但世尊也让他出家了。因此，他生起了更深的痛苦，（心想：）“如今家族血脉也断绝了，哪还有什么转轮王的荣耀呢？”因此经中说：“对难陀（的爱）也是如此，对罗睺罗则更甚。”但应当知道，此后国王证得了阿那含果。

සාධු භන්තෙ අය්‍යාති ඉදං කස්මා ආහ? සො කිර චින්තෙසි – ‘‘යත්‍ර හි නාම අහම්පි බුද්ධමාමකො ධම්මමාමකො සඞ්ඝමාමකො සමානො අත්තනො පියතරපුත්තෙ පබ්බාජියමානෙ ඤාතිවියොගදුක්ඛං අධිවාසෙතුං න සක්කොමි, අඤ්ඤෙ ජනා පුත්තනත්තකෙසු පබ්බාජිතෙසු කථං අධිවාසෙස්සන්ති, තස්මා අඤ්ඤෙසම්පි තාව එවරූපං දුක්ඛං මා අහොසී’’ති ආහ. භගවා ‘‘සාසනෙ නිය්‍යානිකකාරණං රාජා වදතී’’ති ධම්මකථං කත්වා ‘‘න භික්ඛවෙ අනනුඤ්ඤාතො මාතාපිතූහි පුත්තො පබ්බාජෙතබ්බො’’ති සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙසි.

他为何说“善哉，世尊！”呢？据说他这样想：“我虽敬爱佛、法、僧，但在我至爱的儿子出家时，尚且不能忍受与亲人分离之苦，其他人当其子孙出家时，又如何能忍受呢？因此，愿其他人也暂且不要有这样的痛苦。”他因此而说。世尊心想：“国王说的是教法中出离之因。”于是为他说了法，并制定学处：“诸比丘，未被父母允许的儿子，不得令其出家。”

තත්ථ මාතාපිතූහීති ජනනිජනකෙ සන්ධාය වුත්තං. සචෙ ද්වෙ අත්ථි, ද්වෙපි ආපුච්ඡිතබ්බා. සචෙ පිතා මතො මාතා වා, යො ජීවති සො ආපුච්ඡිතබ්බො. පබ්බජිතාපි ආපුච්ඡිතබ්බාව. ආපුච්ඡන්තෙන සයං වා ගන්ත්වා ආපුච්ඡිතබ්බං, අඤ්ඤො වා පෙසෙතබ්බො, සො එව වා පෙසෙතබ්බො ‘‘ගච්ඡ මාතාපිතරො ආපුච්ඡිත්වා එහී’’ති. සචෙ ‘‘අනුඤ්ඤාතොම්හී’’ති වදති, සද්දහන්තෙන පබ්බාජෙතබ්බො. පිතා සයං පබ්බජිතො පුත්තම්පි පබ්බාජෙතුකාමො හොති, මාතරං ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතු. මාතා වා ධීතරං පබ්බාජෙතුකාමා, පිතරං ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතු. පිතා පුත්තදාරෙන අනත්ථිකො පලායි, මාතා ‘‘ඉමං පබ්බාජෙථා’’ති පුත්තං භික්ඛූනං දෙති, ‘‘පිතාස්ස කුහි’’න්ති වුත්තෙ ‘‘චිත්තකෙළියං කීළිතුං පලාතො’’ති වදති, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. මාතා කෙනචි පුරිසෙන සද්ධිං පලාතා හොති, පිතා පන ‘‘පබ්බාජෙථා’’ති දෙති, එත්ථාපි එසෙව නයො. පිතා විප්පවුත්ථො හොති, මාතා පුත්තං ‘‘පබ්බාජෙථා’’ති අනුජානාති, ‘‘පිතා [Pg.293] තස්ස කුහි’’න්ති වුත්තෙ ‘‘කිං තුම්හාකං පිතරා, අහං ජානිස්සාමී’’ති වදති, පබ්බාජෙතුං වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං.

此处的“父母”指的是生身父母。如果父母都在，则应征求双方的许可。如果父亲或母亲已去世，则应征求在世一方的许可。即使父母已经出家，也必须征求其许可。请求许可时，应亲自前往，或派他人前往，或就派那个想出家的人去，（对他说：）“你去征求父母同意后再回来。”如果（那人回来后）说“我已得到允许”，那么应凭着信任为他出家。父亲自己已出家，想让儿子也出家，必须先征求母亲的同意。母亲想让女儿出家，必须先征求父亲的同意。父亲不顾妻儿逃跑了，母亲将儿子交给比丘们说：“请让他出家吧。”当被问及“他父亲在哪”时，（若她）回答：“他为了寻欢作乐跑了。”那么可以为他出家。母亲与某男子私奔了，而父亲（将孩子）交来说：“请让他出家吧。”此处也是同样的道理。父亲远行在外，母亲允许儿子出家，当被问及“他父亲在哪”时，（若她）回答：“你们管他父亲做什么？我来负责。”那么可以为他出家——《古仑谛》(Kurundī)中如是说。

මාතාපිතරො මතා, දාරකො චූළමාතාදීනං සන්තිකෙ සංවද්ධො, තස්මිං පබ්බාජියමානෙ ඤාතකා කලහං වා කරොන්ති, ඛිය්‍යන්ති වා, තස්මා විවාදුපච්ඡෙදනත්ථං ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතබ්බො. අනාපුච්ඡා පබ්බාජෙන්තස්ස පන ආපත්ති නත්ථි. දහරකාලෙ ගහෙත්වා පොසනකා මාතාපිතරො නාම හොන්ති, තෙසුපි එසෙව නයො. පුත්තො අත්තානං නිස්සාය ජීවති, න මාතාපිතරො. සචෙපි රාජා හොති, ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතබ්බො. මාතාපිතූහි අනුඤ්ඤාතො පබ්බජිත්වා පුන විබ්භමති, සචෙපි සතක්ඛත්තුං පබ්බජිත්වා විබ්භමති, ආගතාගතකාලෙ පුනප්පුනං ආපුච්ඡිත්වාව පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ එවං වදන්ති – ‘‘අයං විබ්භමිත්වා ගෙහං ආගතො අම්හාකං කම්මං න කරොති, පබ්බජිත්වා තුම්හාකං වත්තං න පූරෙති, නත්ථි ඉමස්සාපුච්ඡනකිච්චං, ආගතාගතං පබ්බාජෙය්‍යාථා’’ති එවං නිස්සට්ඨං පුන අනාපුච්ඡාපි පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

父母去世，孩子由姨母等亲属抚养长大，当要为他出家时，亲属们或会争吵，或会责难，因此为了断除争论，应在征询后才可为他出家。然而，未经征询而为他出家者，没有罪过。从小领养并抚养的，称为养父母，对他们也适用同样的方法。儿子依靠自己生活，不依靠父母。即使他是一位国王，也应在征询后才可为他出家。经父母允许而出家后又还俗，即使他出家还俗七次，每当他回来时，都应再三征询后才可为他出家。如果他们这样说：“此人还俗回家后，不为我们做事；出家后，又不圆满你们的义务。对他没有征询的必要了，他来时你们就为他出家吧。”像这样被舍弃后，之后便可不经征询而为他出家。

යොපි දහරකාලෙයෙව ‘‘අයං තුම්හාකං දින්නො, යදා ඉච්ඡථ, තදා පබ්බාජෙය්‍යාථා’’ති එවං දින්නො හොති, සොපි ආගතාගතො පුන අනාපුච්ඡාව පබ්බාජෙතබ්බො. යං පන දහරකාලෙයෙව ‘‘ඉමං භන්තෙ පබ්බාජෙය්‍යාථා’’ති අනුජානිත්වා පච්ඡා වුඩ්ඪිප්පත්තකාලෙ නානුජානන්ති, අයං න අනාපුච්ඡා පබ්බාජෙතබ්බො. එකො මාතාපිතූහි සද්ධිං භණ්ඩිත්වා ‘‘පබ්බාජෙථ ම’’න්ති ආගච්ඡති, ‘‘ආපුච්ඡිත්වා එහී’’ති ච වුත්තො ‘‘නාහං ගච්ඡාමි, සචෙ මං න පබ්බාජෙථ, විහාරං වා ඣාපෙමි, සත්ථෙන වා තුම්හෙ පහරාමි, තුම්හාකං ඤාතකඋපට්ඨාකානං වා ආරාමච්ඡෙදනාදීහි අනත්ථං උප්පාදෙමි, රුක්ඛා වා පතිත්වා මරාමි, චොරමජ්ඣං වා පවිසාමි, දෙසන්තරං වා ගච්ඡාමී’’ති වදති, තං ජීවස්සෙව රක්ඛණත්ථාය පබ්බාජෙතුං වට්ටති. සචෙ පනස්ස මාතාපිතරො ආගන්ත්වා ‘‘කස්මා අම්හාකං පුත්තං පබ්බාජයිත්ථා’’ති වදන්ති, තෙසං තමත්ථං ආරොචෙත්වා ‘‘රක්ඛණත්ථාය නං පබ්බාජයිම්හ, පඤ්ඤායථ තුම්හෙ පුත්තෙනා’’ති වත්තබ්බා. ‘‘රුක්ඛා පතිස්සාමී’’ති ආරුහිත්වා පන හත්ථපාදෙ මුඤ්චන්තං පබ්බාජෙතුං වට්ටතියෙව.

若有童子，于其幼时，父母即言：“此子已施予尊等，汝等欲其出家时，即可令其出家。”如是施予者，彼虽数数前来，亦可不经请示而令其出家。又，若有童子，于其幼时，父母曾允许：“尊者，请令此子出家。”其后，待其成年时，父母却不允许，则此童子不可不经请示而令其出家。若有一人与父母争吵后前来，言：“请令我出家。”被告知：“先去禀告再来。”彼却言：“我不去。若不令我出家，我即焚烧精舍，或以武器击汝等，或于汝等之亲属、净信施主作不饶益事，如断坏园林等；或从树上堕下而死，或入于贼中，或去往他国。”为护其命故，可令其出家。若其父母前来言：“为何令我等之子出家？”应告之以其事，并言：“我等为护其命故而令其出家，汝等当与子自了。”又，若有人登于树上言：“我将堕下。”于其正放开手足时，实可令其出家。

එකොපි [Pg.294] විදෙසං ගන්ත්වා පබ්බජ්ජං යාචති, ආපුච්ඡිත්වා චෙ ගතො, පබ්බාජෙතබ්බො. නො චෙ දහරභික්ඛුං පෙසෙත්වා ආපුච්ඡාපෙත්වා පබ්බාජෙතබ්බො, අතිදූරඤ්චෙ හොති; පබ්බාජෙත්වාපි භික්ඛූහි සද්ධිං පෙසෙත්වා දස්සෙතුං වට්ටති. කුරුන්දියං පන වුත්තං – ‘‘සචෙ දූරං හොති මග්ගො ච මහාකන්තාරො, ‘ගන්ත්වා ආපුච්ඡිස්සාමා’ති පබ්බාජෙතුං වට්ටතී’’ති. සචෙ පන මාතාපිතූනං බහූ පුත්තා හොන්ති, එවඤ්ච වදන්ති – ‘‘භන්තෙ එතෙසං දාරකානං යං ඉච්ඡථ, තං පබ්බාජෙය්‍යාථා’’ති. දාරකෙ වීමංසිත්වා යං ඉච්ඡති, සො පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙපි සකලෙන කුලෙන වා ගාමෙන වා අනුඤ්ඤාතං හොති ‘‘භන්තෙ ඉමස්මිං කුලෙ වා ගාමෙ වා යං ඉච්ඡථ, තං පබ්බාජෙය්‍යාථා’’ති. යං ඉච්ඡති, සො පබ්බාජෙතබ්බොති.

若有人前往异地请求出家，若其已请示过，应令其出家。若未请示，则应派年轻比丘去请示后，再令其出家；若路途太远，亦可先令其出家，再派诸比丘陪同其去见父母。然于《古仑谛》(Kurundī)中说：“若路途遥远且为大旷野，可作‘我等将去请示’之想而令其出家。”又，若父母有众多儿子，且如是说：“尊者，于此等孩童中，您欲令谁出家，即可令其出家。”则应省察此等孩童后，令其所欲者出家。即使为全族或全村所允许，说：“尊者，于此族或此村中，您欲令谁出家，即可令其出家。”亦应令其所欲者出家。

යාවතකෙ වා පන උස්සහතීති යත්තකෙ සක්කොති.

所谓“尽其所能”，即其能力所及。

රාහුලවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

罗睺罗事终。

සික්ඛාපදදණ්ඩකම්මවත්ථුකථා

学处与罚业事之语

106. දසසු සික්ඛාපදෙසු පුරිමානං පඤ්චන්නං අතික්කමො නාසනවත්ථු, පච්ඡිමානං අතික්කමො දණ්ඩකම්මවත්ථු.

106. 于十学处中，违犯前五者为灭摈事，违犯后五者为罚业事。

107. අප්පතිස්සාති භික්ඛූ ජෙට්ඨකට්ඨානෙ ඉස්සරියට්ඨානෙ න ඨපෙන්ති. අසභාගවුත්තිකාති සමානජීවිකා න භවන්ති, විසභාගජීවිකාති අත්ථො. අලාභාය පරිසක්කතීති යථා ලාභං න ලභන්ති; එවං පරක්කමති. අනත්ථායාති උපද්දවාය. අවාසායාති ‘‘කින්ති ඉමස්මිං ආවාසෙ න වසෙය්‍යු’’න්ති පරක්කමති. අක්කොසති පරිභාසතීති අක්කොසති චෙව භයදස්සනෙන ච තජ්ජෙති. භෙදෙතීති පෙසුඤ්ඤං උපසංහරිත්වා භෙදෙති. ආවරණං කාතුන්ති ‘‘මා ඉධ පවිසා’’ති නිවාරණං කාතුං. යත්ථ වා වසති යත්ථ වා පටික්කමතීති යත්ථ වසති වා පවිසති වා; උභයෙනාපි අත්තනො පරිවෙණඤ්ච වස්සග්ගෙන පත්තසෙනාසනඤ්ච වුත්තං.

107. 不恭敬者，即诸比丘不置彼于长老之位或主事之位。非同分生活者，即非共同生活，意为过着不同的生活。为令无所得而努力者，即为令他人不得利养而努力。为无义利者，即为灾患。为令不得住者，即想着“如何能让他们不住在此住处”而努力。辱骂呵斥者，即辱骂并以示威吓而胁迫。离间者，即以离间语来制造分裂。制造障碍者，即说“别进这里”来加以阻止。“于其所住或其所往还处”，指其所居住或进入的地方；二者皆指自己的范围，以及依夏腊所得的卧坐具。

මුඛද්වාරිකං ආහාරං ආවරණං කරොන්තීති ‘‘අජ්ජ මා ඛාද, මා භුඤ්ජා’’ති එවං නිවාරෙන්ති. න භික්ඛවෙ මුඛද්වාරිකො ආහාරො ආවරණං කාතබ්බොති [Pg.295] එත්ථ ‘‘මා ඛාද, මා භුඤ්ජා’’ති වදතොපි ‘‘ආහාරං නිවාරෙස්සාමී’’ති පත්තචීවරං අන්තො නික්ඛිපතොපි සබ්බපයොගෙසු දුක්කටං. අනාචාරස්ස පන දුබ්බචසාමණෙරස්ස දණ්ඩකම්මං කත්වා යාගුං වා භත්තං වා පත්තචීවරං වා දස්සෙත්වා ‘‘එත්තකෙ නාම දණ්ඩකම්මෙ ආහටෙ ඉදං ලච්ඡසී’’ති වත්තුං වට්ටති. භගවතා හි ආවරණමෙව දණ්ඩකම්මං වුත්තං. ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි පන අපරාධානුරූපං උදකදාරුවාලිකාදීනං ආහරාපනම්පි කාතබ්බන්ති වුත්තං, තස්මා තම්පි කාතබ්බං. තඤ්ච ඛො ‘‘ඔරමිස්සති විරමිස්සතී’’ති අනුකම්පාය, න ‘‘නස්සිස්සති විබ්භමිස්සතී’’තිආදිනයප්පවත්තෙන පාපජ්ඣාසයෙන ‘‘දණ්ඩකම්මං කරොමී’’ති ච උණ්හපාසාණෙ වා නිපජ්ජාපෙතුං පාසාණිට්ඨකාදීනි වා සීසෙ නික්ඛිපාපෙතුං උදකං වා පවෙසෙතුං න වට්ටති.

“以入口的食物作为障碍”，是指说“今天不要咀嚼，不要食用”来加以阻止。诸比丘，不应以入口的食物作为障碍。在此，无论是说“不要咀嚼，不要食用”，还是意图“我要阻止他的食物”而藏起衣钵，在所有这些行为中，都是恶作。然而，对于行为不端、难以教导的沙弥，可以施以惩罚，然后出示粥、饭或衣钵，并说：“在完成了如此这般的惩罚后，你将得到这个”，这样说是允许的。因为世尊只说了作为障碍的惩罚。但结集法的诸长老说，也应根据所犯的过错，让他们去取水、柴、沙等，所以也应这样做。而且，这样做应是出于“他会停止，他会终止”的悲悯心，而不是出于“让他毁灭，让他还俗”等恶劣意图，也不可怀着“我要惩罚他”的念头，让他躺在热石上，或让他头顶砖石等物，或让他进入水中。

සික්ඛාපදදණ්ඩකම්මවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

学处与惩罚事论终。

අනාපුච්ඡාවරණවත්ථුආදිකථා

不禀告而遮止等事论

108. න භික්ඛවෙ උපජ්ඣායං අනාපුච්ඡාති එත්ථ ‘‘තුම්හාකං සාමණෙරස්ස අයං නාම අපරාධො, දණ්ඩකම්මමස්ස කරොථා’’ති තික්ඛත්තුං වුත්තෙ, සචෙ උපජ්ඣායො දණ්ඩකම්මං න කරොති, සයං කාතුං වට්ටති. සචෙපි ආදිතොව උපජ්ඣායො වදති ‘‘මය්හං සාමණෙරානං දොසෙ සති තුම්හෙ දණ්ඩකම්මං කරොථා’’ති කාතුං වට්ටතියෙව. යථා ච සාමණෙරානං එවං සද්ධිවිහාරිකන්තෙවාසිකානම්පි දණ්ඩකම්මං කාතුං වට්ටති.

108. 诸比丘，关于“不禀告戒师”，在此，当有人三次说：“你们的沙弥犯了这等过错，请对他进行惩罚”时，如果戒师不进行惩罚，自己便可以进行惩罚。即使戒师从一开始就说：“我的沙弥们若有过失，你们可以对他进行惩罚”，也确实可以这么做。正如对沙弥，对同住弟子与近住弟子也可以进行惩罚。

අපලාළෙන්තීති ‘‘තුම්හාකං පත්තං දස්සාම, චීවරං දස්සාමා’’ති අත්තනො උපට්ඨානකරණත්ථං සඞ්ගණ්හන්ති. න භික්ඛවෙ අඤ්ඤස්ස පරිසා අපලාළෙතබ්බාති එත්ථ සාමණෙරා වා හොන්තු උපසම්පන්නා වා, අන්තමසො දුස්සීලභික්ඛුස්සාපි පරස්ස පරිසභූතෙ භින්දිත්වා ගණ්හිතුං න වට්ටති, ආදීනවං පන වත්තුං වට්ටති ‘‘තයා න්හායිතුං ආගතෙන ගූථමක්ඛනං විය කතං දුස්සීලං නිස්සාය විහරන්තෙනා’’ති. සචෙ සො සයමෙව ජානිත්වා උපජ්ඣං වා නිස්සයං වා යාචති, දාතුං වට්ටති.

所谓“不引诱”，是指说“我将给你们钵，我将给你们衣”，以此为自己获得侍奉而拉拢。在“诸比丘，不应引诱他人之众”这句中，无论是沙弥或已受具足戒者，乃至是属于他人——即使是恶戒比丘——之众者，也不应使其分裂而拉拢。不过，可以说明其过患：“你依止恶戒者而住，就如同前来沐浴却涂抹粪便一般。”如果他自己了知后，请求和尚或依止，则可以给予。

අනුජානාමි භික්ඛවෙ දසහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං සාමණෙරං නාසෙතුන්ති එත්ථ කණ්ටකසික්ඛාපදවණ්ණනායං වුත්තාසු තීසු නාසනාසු ලිඞ්ගනාසනාව අධිප්පෙතා, තස්මා යො පාණාතිපාතාදීසු එකම්පි කම්මං කරොති, සො ලිඞ්ගනාසනාය නාසෙතබ්බො. යථා ච භික්ඛූනං පාණාතිපාතාදීසු නානාආපත්තියො හොන්ති, න තථා සාමණෙරානං. සාමණෙරො හි කුන්ථකිපිල්ලිකම්පි මාරෙත්වා මඞ්ගුරණ්ඩකම්පි භින්දිත්වා නාසෙතබ්බතංයෙව [Pg.296] පාපුණාති, තාවදෙවස්ස සරණගමනානි ච උපජ්ඣායග්ගහණඤ්ච සෙනාසනග්ගාහො ච පටිප්පස්සම්භති, සඞ්ඝලාභං න ලභති, ලිඞ්ගමත්තමෙව එකං අවසිට්ඨං හොති. සො සචෙ ආකිණ්ණදොසොව හොති, ආයතිං සංවරෙ න තිට්ඨති, නික්කඩ්ඪිතබ්බො. අථ සහසා විරජ්ඣිත්වා ‘‘දුට්ඨු මයා කත’’න්ති පුන සංවරෙ ඨාතුකාමො හොති, ලිඞ්ගනාසනකිච්චං නත්ථි. යථානිවත්ථපාරුතස්සෙව සරණානි දාතබ්බානි, උපජ්ඣායො දාතබ්බො, සික්ඛාපදානි පන සරණගමනෙනෙව ඉජ්ඣන්ති. සාමණෙරානඤ්හි සරණගමනං භික්ඛූනං උපසම්පදකම්මවාචාසදිසං, තස්මා භික්ඛූනං විය චතුපාරිසුද්ධිසීලං, ඉමිනාපි දසසීලානි සමාදින්නානෙව හොන්ති, එවං සන්තෙපි දළ්හීකරණත්ථං ආයතිං සංවරෙ පතිට්ඨාපනත්ථං පුන දාතබ්බානි. සචෙ පුරිමිකාය පුන සරණානි ගහිතානි, පච්ඡිමිකාය වස්සාවාසිකං ලච්ඡති. සචෙ පච්ඡිමිකාය ගහිතානි, සඞ්ඝෙන අපලොකෙත්වා ලාභො දාතබ්බො.

“诸比丘！我允许灭摈具足十支的沙弥。”于此，在《Kaṇṭaka学处释义》中所说的三种灭摈中，意指的是形相灭摈(liṅganāsanā)。是故，若沙弥犯杀生等任何一业，则应以形相灭摈来灭摈他。比丘犯杀生等有各种不同之罪，沙弥则不然。沙弥即使杀死昆虫蚂蚁或捣毁鱼卵，也达到应被灭摈的程度。此时，其三皈依、戒师的接受、住所的获得皆告平息，不能获得僧团的利养，唯余其沙弥之形相。若彼过失累累，未来不能住于律仪，则应驱逐之。若彼一时犯错，说“我做得不善了”，欲再住于律仪，则不须进行形相灭摈。应就在他穿着那身衣的情况下，重新授予三皈依和戒师；然学处则于三皈依时即已成就。沙弥的三皈依，犹如比丘的受具足戒羯磨语。是故，犹如比丘有四清净戒，沙弥也由此（三皈依）受持了十学处。即便如此，为令其坚固，为令其未来安住于律仪，应再授予（学处）。若彼在前一时期已再受三皈依，则可获得后一时期的雨安居资具。若彼在后一时期才受，则应由僧团同意后给予利养。

අදින්නාදානෙ තිණසලාකමත්තෙනාපි වත්ථුනා, අබ්‍රහ්මචරියෙ තීසු මග්ගෙසු යත්ථ කත්ථචි විප්පටිපත්තියා, මුසාවාදෙ හස්සාධිප්පායතායපි මුසා භණිතෙ අස්සමණො හොති, නාසෙතබ්බතං ආපජ්ජති. මජ්ජපානෙ පන භික්ඛුනො අජානිත්වාපි බීජතො පට්ඨාය මජ්ජං පිවන්තස්ස පාචිත්තියං. සාමණෙරො ජානිත්වා පිවන්තො සීලභෙදං ආපජ්ජති, න අජානිත්වා. යානි පනස්ස ඉතරානි පඤ්ච සික්ඛාපදානි, තෙසු භින්නෙසු න නාසෙතබ්බො, දණ්ඩකම්මං කාතබ්බං. සික්ඛාපදෙ පන පුන දින්නෙපි අදින්නෙපි වට්ටති. දණ්ඩකම්මෙන පන පීළෙත්වා ආයතිං සංවරෙ ඨපනත්ථාය දාතබ්බමෙව. සාමණෙරානං මජ්ජපානං සචිත්තකං පාරාජිකවත්ථු, අයං විසෙසො.

于不与取，即使是价值如草签之物；于非梵行，在三道中任何一处行非梵行；于妄语，即使是出于戏谑之意而说谎，（彼沙弥）便不再是沙门，当受灭摈。至于饮酒，比丘即使不知而饮用由种子发酵的酒，也犯波逸提。沙弥若是明知而饮，则为破戒；不知则不。至于其余五条学处，若有违犯，不应被灭摈，但应施予惩罚。至于学处，虽说无论是否重新授予皆可，但为了通过惩罚来约束他，并使其未来安住于律仪，实应授予。沙弥之饮酒，若是有心地，则为波罗夷之事由，此为不同之处。

අවණ්ණභාසනෙ පන අරහං සම්මාසම්බුද්ධොතිආදීනං පටිපක්ඛවසෙන බුද්ධස්ස වා, ස්වාක්ඛාතොතිආදීනං පටිපක්ඛවසෙන ධම්මස්ස වා, සුප්පටිපන්නොතිආදීනං පටිපක්ඛවසෙන සඞ්ඝස්ස වා අවණ්ණං භාසන්තො රතනත්තයං නින්දන්තො ගරහන්තො ආචරියුපජ්ඣායාදීහි ‘‘මා එවං අවචා’’ති අවණ්ණභාසනෙ ආදීනවං දස්සෙත්වා නිවාරෙතබ්බො. සචෙ යාවතතියං වුච්චමානො න ඔරමති, කණ්ටකනාසනාය නාසෙතබ්බොති කුරුන්දියං වුත්තං. මහාඅට්ඨකථායං පන ‘‘සචෙ එවං වුච්චමානො තං ලද්ධිං නිස්සජ්ජති, දණ්ඩකම්මං කාරෙත්වා අච්චයං දෙසාපෙතබ්බො. සචෙ න නිස්සජ්ජති, තථෙව ආදාය පග්ගය්හ [Pg.297] තිට්ඨති, ලිඞ්ගනාසනාය නාසෙතබ්බො’’ති වුත්තං, තං යුත්තං. අයමෙව හි නාසනා ඉධ අධිප්පෙතාති.

至于说毁谤语，若有人以与“阿罗汉、正自觉者”等相反的方式毁谤佛，或以与“善说”等相反的方式毁谤法，或以与“善行道”等相反的方式毁谤僧，如此毁谤、谴责、呵斥三宝者，其阿阇梨、戒师(upajjhāya)等应向其指出说毁谤语的过患而制止他，说：“莫作是说。”若被劝告至第三次仍不停止，如《古仑谛》(Kurundī)中所说，应以障碍法灭摈(kaṇṭakanāsanā)之。但在《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中则说：“若被如此劝告后，他舍弃该见解，则可施予惩罚，并令其忏悔过错。若不舍弃，仍执持不放，则应以形相灭摈(liṅganāsanā)来灭摈之。”此说为宜。因为在此处，所意指的正是此种灭摈。

මිච්ඡාදිට්ඨිකෙපි එසෙව නයො. සස්සතුච්ඡෙදානඤ්හි අඤ්ඤතරදිට්ඨිකො සචෙ ආචරියාදීහි ඔවදියමානො නිස්සජ්ජති, දණ්ඩකම්මං කාරෙත්වා අච්චයං දෙසාපෙතබ්බො. අප්පටිනිස්සජ්ජන්තොව නාසෙතබ්බොති. භික්ඛුනිදූසකො චෙත්ථ කාමං අබ්‍රහ්මචාරිග්ගහණෙන ගහිතොව අබ්‍රහ්මචාරිං පන ආයතිං සංවරෙ ඨාතුකාමං සරණානි දත්වා උපසම්පාදෙතුං වට්ටති. භික්ඛුනිදූසකො ආයතිං සංවරෙ ඨාතුකාමොපි පබ්බජ්ජම්පි න ලභති, පගෙව උපසම්පදන්ති එතමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘භික්ඛුනිදූසකො’’ති ඉදං විසුං දසමං අඞ්ගං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

于邪见者也是同样的方法。若持有常见或断见者，被阿阇梨等劝诫后舍弃该见解，则可施予惩罚，并令其忏悔过错。不舍弃者则应被灭摈。在此，玷污比丘尼者，实已包含在非梵行一项中。然而，犯非梵行者若欲未来安住于律仪，可以授予三皈依后，令其受具足戒。但玷污比丘尼者，即使欲未来安住于律仪，亦不能获得出家，更何况是受具足戒。为显示此义，故另说“玷污比丘尼”为第十支，当知。

අනාපුච්ඡාවරණවත්ථුආදිකථා නිට්ඨිතා.

未经请示遮止等事论终。

පණ්ඩකවත්ථුකථා

黄门事论

109. දහරෙ දහරෙති තරුණෙ තරුණෙ. මොළිගල්ලෙති ථූලසරීරෙ. හත්ථිභණ්ඩෙ අස්සභණ්ඩෙති හත්ථිගොපකෙ ච අස්සගොපකෙ ච.

109. “年幼，年幼”，是指年轻，年轻。“Moḷigalla”，是指身体肥壮者。“象物与马物”，是指象夫与马夫。

පණ්ඩකො භික්ඛවෙති එත්ථ ආසිත්තපණ්ඩකො උසූයපණ්ඩකො ඔපක්කමිකපණ්ඩකො පක්ඛපණ්ඩකො නපුංසකපණ්ඩකොති පඤ්ච පණ්ඩකා. තත්ථ යස්ස පරෙසං අඞ්ගජාතං මුඛෙන ගහෙත්වා අසුචිනා ආසිත්තස්ස පරිළාහො වූපසම්මති, අයං ආසිත්තපණ්ඩකො. යස්ස පරෙසං අජ්ඣාචාරං පස්සතො උසූයාය උප්පන්නාය පරිළාහො වූපසම්මති, අයං උසූයපණ්ඩකො. යස්ස උපක්කමෙන බීජානි අපනීතානි, අයං ඔපක්කමිකපණ්ඩකො. එකච්චො පන අකුසලවිපාකානුභාවෙන කාළපක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, ජුණ්හපක්ඛෙ පනස්ස පරිළාහො වූපසම්මති, අයං පක්ඛපණ්ඩකො. යො පන පටිසන්ධියංයෙව අභාවකො උප්පන්නො, අයං නපුංසකපණ්ඩකොති. තෙසු ආසිත්තපණ්ඩකස්ස ච උසූයපණ්ඩකස්ස ච පබ්බජ්ජා න වාරිතා, ඉතරෙසං තිණ්ණං වාරිතා. තෙසුපි පක්ඛපණ්ඩකස්ස යස්මිං පක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, තස්මිංයෙවස්ස පක්ඛෙ පබ්බජ්ජා වාරිතාති කුරුන්දියං වුත්තං. යස්ස චෙත්ථ පබ්බජ්ජා වාරිතා, තං සන්ධාය ඉදං වුත්තං – ‘‘අනුපසම්පන්නො න උපසම්පාදෙතබ්බො උපසම්පන්නො නාසෙතබ්බො’’ති. සොපි [Pg.298] ලිඞ්ගනාසනෙනෙව නාසෙතබ්බො. ඉතො පරං ‘‘නාසෙතබ්බො’’ති වුත්තෙසුපි එසෙව නයො.

诸比丘，黄门有五种：灌精黄门（āsittapaṇḍaka）、艳羡黄门（usūyapaṇḍaka)、阉割黄门(opakkamikapaṇḍaka)、半月黄门(pakkhapaṇḍaka)、无性黄门(napuṃsakapaṇḍaka)。其中，若有人以口含他人生殖器，并被精液灌注而热恼得以平息，此为灌精黄门。若有人见他人行淫而生起羡慕，其热恼得以平息，此为艳羡黄门。若有人因人为造作而被去除生殖器，此为阉割黄门。又有人因不善业果报，于黑月分时为黄门，于白月分时其热恼平息，此为半月黄门。若有人于结生时即无生殖器，此为无性黄门。于此五种黄门中，灌精黄门与艳羡黄门不被禁止出家，其余三种则被禁止。其中，半月黄门于其为黄门的月分期间，亦被禁止出家，此为《古仑谛》所说。凡于此被禁止出家者，针对此而说：‘未受具足戒者不应授与具足戒，已受具足戒者应予灭摈。’他也应被处以形相灭摈。此后，凡说‘应予灭摈’时，皆依此法。

පණ්ඩවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

黄门事论终。

ථෙය්‍යසංවාසකවත්ථුකථා

贼住者事论

110. පුරාණකුලපුත්තොති පුරාණස්ස අනුක්කමෙන පාරිජුඤ්ඤං පත්තස්ස කුලස්ස පුත්තො. මාතිපක්ඛපිතිපක්ඛතො කොලඤ්ඤා ඛීණා විනට්ඨා මතා අස්සාති ඛීණකොලඤ්ඤො. අනධිගතන්ති අප්පත්තං. ඵාතිංකාතුන්ති වඩ්ඪෙතුං. ඉඞ්ඝාති උය්‍යොජනත්ථෙ නිපාතො. අනුයුඤ්ජියමානොති එකමන්තං නෙත්වා කෙසමස්සුඔරොපනකාසායපටිග්ගහණසරණගමනඋපජ්ඣායග්ගහණකම්මවාචානිස්සයධම්මෙ පුච්ඡියමානො. එතමත්ථං ආරොචෙසීති එතං සයං පබ්බජිතභාවං ආදිතො පට්ඨාය ආචික්ඛි.

110. “古老良家子”，是指其家族依序衰败的古老家族的子弟。“血统断绝者”，是指其母系与父系的优良血统已灭尽、毁坏、消亡者。“未获得”，即未达到。“使之增长”，即令其增长。“来吧”，是用于催促义的不变词。“被询问”，即被带到一旁，询问关于剃除须发、受持袈裟、三皈依、受持戒师、羯磨语、依止法等事。“为此事告知”，即从头开始述说他自己出家的情形。

ථෙය්‍යසංවාසකො භික්ඛවෙති එත්ථ තයො ථෙය්‍යසංවාසකා – ලිඞ්ගත්ථෙනකො, සංවාසත්ථෙනකො, උභයත්ථෙනකොති. තත්ථ යො සයං පබ්බජිත්වා විහාරං ගන්ත්වා න භික්ඛුවස්සානි ගණෙති, න යථාවුඩ්ඪං වන්දනං සාදියති, න ආසනෙන පටිබාහති, න උපොසථපවාරණාදීසු සන්දිස්සති, අයං ලිඞ්ගමත්තස්සෙව ථෙනිතත්තා ලිඞ්ගත්ථෙනකො නාම.

诸比丘，贼住者有三种：形相贼住者、共住贼住者、两者贼住者。其中，若有人自行出家后进入寺院，不计算比丘戒腊，不接受依长老次序的礼敬，不让座，不参与布萨、自恣等，此人因仅盗取形相，故名“形相贼住者”。

යො පන භික්ඛූහි පබ්බාජිතො සාමණෙරො සමානොපි විදෙසං ගන්ත්වා ‘‘අහං දසවස්සො වා වීසතිවස්සො වා’’ති මුසා වත්වා භික්ඛුවස්සානි ගණෙති, යථාවුඩ්ඪං වන්දනං සාදියති, ආසනෙන පටිබාහති, උපොසථපවාරණාදීසු සන්දිස්සති, අයං සංවාසමත්තස්සෙව ථෙනිතත්තා සංවාසත්ථෙනකො නාම. භික්ඛුවස්සගණනාදිකො හි සබ්බොපි කිරියභෙදො ඉමස්මිං අත්ථෙ ‘‘සංවාසො’’ති වෙදිතබ්බො. සික්ඛං පච්චක්ඛාය ‘‘න මං කොචි ජානාතී’’ති එවං පටිපජ්ජන්තෙපි එසෙව නයො.

又，若有沙弥，虽由比丘们令其出家，却前往他方，妄称“我具十夏或二十夏”，计算比丘戒腊，欣然接受依长老次序的礼敬，接受让座，参与布萨、自恣等，此人因仅盗取共住，故名盗共住者。须知，计算比丘戒腊等一切行为差别，在此处都应理解为“共住”。若舍弃学处后，心想“无人认识我”而如此行事者，其道理亦然。

යො පන සයං පබ්බජිත්වා විහාරං ගන්ත්වා භික්ඛුවස්සානි ගණෙති, යථාවුඩ්ඪං වන්දනං සාදියති, ආසනෙන පටිබාහති, උපොසථපවාරණාදීසු සන්දිස්සති, අයං ලිඞ්ගස්ස චෙව සංවාසස්ස ච ථෙනිතත්තා උභයත්ථෙනකො නාම. අයං තිවිධොපි ථෙය්‍යසංවාසකො අනුපසම්පන්නො න උපසම්පාදෙතබ්බො, උපසම්පන්නො නාසෙතබ්බො, පුන පබ්බජ්ජං යාචන්තොපි න පබ්බාජෙතබ්බො.

又，若有人自行出家后，前往寺院计算比丘戒腊，欣然接受依长老次序的礼敬，接受让座，参与布萨、自恣等，此人因盗取形相与共住二事，故名盗二事者。这三种贼住者，未受具足戒者，不应为他授具足戒；已受具足戒者，应予摈逐；即使再次请求出家，亦不应度他出家。

එත්ථ [Pg.299] ච අසම්මොහත්ථං ඉදං පකිණ්ණකං වෙදිතබ්බං –

于此，为免混淆，当知此杂注——

‘‘රාජදුබ්භික්ඛකන්තාර-රොගවෙරිභයෙහි වා;

චීවරාහරණත්ථං වා, ලිඞ්ගං ආදියතීධ යො.

“若人于此因王难、饥馑、荒野、疾病、怨敌之怖畏，或为获得衣而披上形相，

සංවාසං නාධිවාසෙති, යාව සො සුද්ධමානසො;

ථෙය්‍යසංවාසකො නාම, තාව එස න වුච්චතී’’ති.

只要他心意清净，不乐于共住，那么他尚不被称为贼住者。”

තත්‍රායං විත්ථාරනයො – ඉධෙකච්චස්ස රාජා කුද්ධො හොති, සො ‘‘එවං මෙ සොත්ථි භවිස්සතී’’ති සයමෙව ලිඞ්ගං ගහෙත්වා පලායති. තං දිස්වා රඤ්ඤො ආරොචෙන්ති. රාජා ‘‘සචෙ පබ්බජිතො, න තං ලබ්භා කිඤ්චි කාතු’’න්ති තස්මිං කොධං පටිවිනෙති, සො ‘‘වූපසන්තං මෙ රාජභය’’න්ති සඞ්ඝමජ්ඣං අනොසරිත්වාව ගිහිලිඞ්ගං ගහෙත්වා ආගතො පබ්බාජෙතබ්බො. අථාපි ‘‘සාසනං නිස්සාය මයා ජීවිතං ලද්ධං, හන්ද දානි අහං පබ්බජාමී’’ති උප්පන්නසංවෙගො තෙනෙව ලිඞ්ගෙන ආගන්ත්වා ආගන්තුකවත්තං න සාදියති, භික්ඛූහි පුට්ඨො වා අපුට්ඨො වා යථාභූතමත්තානං ආවිකත්වා පබ්බජ්ජං යාචති, ලිඞ්ගං අපනෙත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන වත්තං සාදියති, පබ්බජිතාලයං දස්සෙති, සබ්බං පුබ්බෙ වුත්තං වස්සගණනාදිභෙදං විධිං පටිපජ්ජති, අයං න පබ්බාජෙතබ්බො.

于此，此为详说：此处，国王对某人生气，其人思惟：“如是，我将得安稳。”便自行执取出家之相而逃。他人见后，禀告国王。国王说：“若已出家，则不可对其作任何事。”遂消除对彼之怒。其人思惟：“我之王难已平息。”未入僧团之中，即执取在家相而来者，应令其出家。又，若彼生起悚惧心，思惟：“我依教法而得活命，好，如今我当出家。”遂以彼相而来，然不乐行客比丘之务，为比丘们所问或不问，皆如实表白自身而求出家者，应除去其相，而后令其出家。然若彼乐行其务，显现喜爱出家之相，并遵行前说计算年数等一切规定者，此人不应令其出家。

ඉධ පනෙකච්චො දුබ්භික්ඛෙ ජීවිතුං අසක්කොන්තො සයමෙව ලිඞ්ගං ගහෙත්වා සබ්බපාසණ්ඩියභත්තානි භුඤ්ජන්තො දුබ්භික්ඛෙ වීතිවත්තෙ සඞ්ඝමජ්ඣං අනොසරිත්වාව ගිහිලිඞ්ගං ගහෙත්වා ආගතොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව.

于此，又有一人于饥荒时无法维生，便自行执取出家之相，食用所有外道之食。饥荒过后，未入僧团之中，即执取在家相而来，（此后）一切规定皆与前例相同。

අපරො මහාකන්තාරං නිත්ථරිතුකාමො හොති, සත්ථවාහො ච පබ්බජිතෙ ගහෙත්වා ගච්ඡති. සො ‘‘එවං මං සත්ථවාහො ගහෙත්වා ගමිස්සතී’’ති සයමෙව ලිඞ්ගං ගහෙත්වා සත්ථවාහෙන සද්ධිං කන්තාරං නිත්ථරිත්වා ඛෙමන්තං පත්වා සඞ්ඝමජ්ඣං අනොසරිත්වාව ගිහිලිඞ්ගං ගහෙත්වා ආගතොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව.

又有一人，欲穿越大荒野，而商队首领会携出家人同行。其人思惟：“如是，商队首领将携我同行。”便自行执取出家之相，与商队首领一同穿越荒野，抵达安稳之地后，未入僧团之中，即执取在家相而来，（此后）一切规定皆与前例相同。

අපරො රොගභයෙ උප්පන්නෙ ජීවිතුං අසක්කොන්තො සයමෙව ලිඞ්ගං ගහෙත්වා සබ්බපාසණ්ඩියභත්තානි භුඤ්ජන්තො රොගභයෙ වූපසන්තෙ සඞ්ඝමජ්ඣං [Pg.300] අනොසරිත්වාව ගිහිලිඞ්ගං ගහෙත්වා ආගතොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව.

又有一人，于病难生起时无法维生，便自行执取出家之相，食用所有外道之食。病难平息后，未入僧团之中，即执取在家相而来，（此后）一切规定皆与前例相同。

අපරස්ස එකො වෙරිකො කුද්ධො හොති, ඝාතෙතුකාමො නං විචරති, සො ‘‘එවං මෙ සොත්ථි භවිස්සතී’’ති සයමෙව ලිඞ්ගං ගහෙත්වා පලායති. වෙරිකො ‘‘කුහිං සො’’ති පරියෙසන්තො ‘‘පබ්බජිත්වා පලාතො’’ති සුත්වා ‘‘සචෙ පබ්බජිතො, න තං ලබ්භා කිඤ්චි කාතු’’න්ති තස්මිං කොධං පටිවිනෙති. සො ‘‘වූපසන්තං මෙ වෙරිභය’’න්ති සඞ්ඝමජ්ඣං අනොසරිත්වාව ගිහිලිඞ්ගං ගහෙත්වා ආගතොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව.

又有一人，其怨家对他心怀愤怒，四处寻觅欲加害于他。他想：“如此我才能平安”，便自行披上形相而逃走。怨家寻觅时问：“他在哪里？”听说“他已出家逃走”，便想“如果他已出家，就不能对他做什么了”，于是消除了对他的愤怒。那人认为“我来自怨家的危险已经平息”，便不进入僧团之中，仍以在家形相前来。所有（处置方法）皆与前述相同。

අපරො ඤාතිකුලං ගන්ත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය ගිහි හුත්වා ‘‘ඉමානි චීවරානි ඉධ විනස්සිස්සන්ති, සචෙපි ඉමානි ගහෙත්වා විහාරං ගමිස්සාමි, අන්තරාමග්ගෙ මං ‘චොරො’ති ගහෙස්සන්ති, යංනූනාහං කායපරිහාරියානි කත්වා ගච්ඡෙය්‍ය’’න්ති චීවරාහරණත්ථං නිවාසෙත්වා ච පාරුපිත්වා ච විහාරං ගච්ඡති. තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වා සාමණෙරා ච දහරා ච අබ්භුග්ගච්ඡන්ති, වත්තං දස්සෙන්ති. සො න සාදියති, යථාභූතමත්තානං ආවිකරොති. සචෙ භික්ඛූ ‘‘න දානි මයං තං මුඤ්චිස්සාමා’’ති බලක්කාරෙන පබ්බාජෙතුකාමා හොන්ති, කාසායානි අපනෙත්වා පුන පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන ‘‘නයිමෙ මම හීනායාවත්තභාවං ජානන්තී’’ති තංයෙව භික්ඛුභාවං පටිජානිත්වා සබ්බං පුබ්බෙ වුත්තං වස්සගණනාදිභෙදං විධිං පටිපජ්ජති, අයං න පබ්බාජෙතබ්බො.

又有一人去亲戚家，舍弃学处还俗后心想：“这些袈裟放在这里会损坏，若我拿着回寺院，半路上会被人当成贼抓走，我何不将它们当作随身衣物穿了去呢？”为了取回袈裟，他便穿上内衣外衣前往寺院。沙弥和年轻比丘们远远看见他来，便起身迎接，向他行仪。他不予理会，如实显露自己的身份。若比丘们说：“现在我们不能放你走”，欲强行令其出家，便应脱去其袈裟，再重新令其出家。若他心想：“这些人不知道我已还俗”，仍自称是比丘，并依循先前所说计算戒腊等一切方法行事，则此人不应再令其出家。

අපරො මහාසාමණෙරො ඤාතිකුලං ගන්ත්වා උප්පබ්බජිත්වා කම්මන්තානුට්ඨානෙන උබ්බාළ්හො හුත්වා පුන ‘‘දානි අහං සමණොව භවිස්සාමි, ථෙරොපි මෙ උප්පබ්බජිතභාවං න ජානාතී’’ති තදෙව පත්තචීවරං ආදාය විහාරං ආගච්ඡති, නාපි තමත්ථං භික්ඛූනං ආරොචෙති, සාමණෙරභාවං පටිජානාති, අයං ථෙය්‍යසංවාසකොයෙව පබ්බජ්ජං න ලභති. සචෙපිස්ස ලිඞ්ගග්ගහණකාලෙ එවං හොති, ‘‘නාහං කස්සචි ආරොචෙස්සාමී’’ති විහාරඤ්ච ගතො ආරොචෙති, ගහණෙනෙව ථෙය්‍යසංවාසකො. අථාපිස්ස ‘‘ගහණකාලෙ ආචික්ඛිස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පන්නං හොති, විහාරඤ්ච ගන්ත්වා ‘‘කුහිං ත්වං ආවුසො ගතො’’ති වුත්තො ‘‘න දානි මං ඉමෙ ජානන්තී’’ති වඤ්චෙත්වා නාචික්ඛති, ‘‘නාචික්ඛිස්සාමී’’ති සහ ධුරනික්ඛෙපෙන අයම්පි ථෙය්‍යසංවාසකොව. සචෙ පනස්ස ගහණකාලෙපි ‘‘ආචික්ඛිස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පන්නං හොති, විහාරං ගන්ත්වාපි ආචික්ඛති, අයං පුන පබ්බජ්ජං ලභති.

另有一位大沙弥回到亲族家中，还俗之后，因操持事务而感到厌烦，又心想：“现在我要重新当沙门，长老也不知道我已还俗。”便拿着原来的衣钵回到寺院，亦未将此事告知比丘们，仍自称是沙弥，此即是贼住者，不得出家。若此人在领受（袈裟）相时心想：“我不会告诉任何人”，那么仅凭领受的行为，他便已是贼住者，即便他去了寺院后又告知此事。又若此人在领受（袈裟）时生起“我将告知”的念头，但到了寺院后，被问到“贤友，你去了哪里？”时，他心想“现在他们不知道我”，于是欺骗而不告知；那么在他放弃告知的责任时，此人也成了贼住者。但若他在领受时也生起“我将告知”之念，前往寺院后也如实告知，则此人可再次获得出家。

අපරො [Pg.301] දහරසාමණෙරො මහන්තො වා පන අබ්‍යත්තො, සො පුරිමනයෙනෙව උප්පබ්බජිත්වා ඝරෙ වච්ඡකරක්ඛණාදීනි කම්මානි කාතුං න ඉච්ඡති, තමෙනං ඤාතකා තානියෙව කාසායානි අච්ඡාදෙත්වා ථාලකං වා පත්තං වා හත්ථෙ දත්වා ‘‘ගච්ඡ සමණොව හොහී’’ති ඝරා නීහරන්ති. සො විහාරං ගච්ඡති, නෙව නං භික්ඛූ ජානන්ති ‘‘අයං උප්පබ්බජිත්වා පුන සයමෙව පබ්බජිතො’’ති, නාපි සයං ජානාති, ‘‘යො එවං පබ්බජති, සො ථෙය්‍යසංවාසකො නාම හොතී’’ති. සචෙ තං පරිපුණ්ණවස්සං උපසම්පාදෙන්ති, සූපසම්පන්නො. සචෙ පන අනුපසම්පන්නකාලෙයෙව විනයවිනිච්ඡයෙ වත්තමානෙ සුණාති, ‘‘යො එවං පබ්බජති, සො ථෙය්‍යසංවාසකො නාම හොතී’’ති. තෙන ‘‘මයා එවං කත’’න්ති භික්ඛූනං ආචික්ඛිතබ්බං, එවං පුන පබ්බජ්ජං ලභති. සචෙ ‘‘න දානි මං කොචි ජානාතී’’ති නාරොචෙති, ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙ ථෙය්‍යසංවාසකො.

再者，另一位年幼的沙弥，或虽年长但不娴熟（戒律），他依前述方式还俗后，不愿在家中做看护牛犊等工作。其亲属便让他穿上原来的那些袈裟，将碗或钵放在他手中，说：“去吧，做个沙门！”然后将他从家中送出。他去了寺院，比丘们并不知道“此人是还俗后又自行出家的”，他自己也不知道“像这样出家的人，名为贼住者”。若他年满时，（比丘们）为他授具足戒，则其戒为善授。但若他在未受具足戒期间，听闻讲解《戒律抉择》(Vinayavinicchaya)时，听到：“像这样出家的人，名为贼住者”，那么他应该向比丘们禀告：“我曾做过这样的事。”如此便能再次获得出家资格。若他心想“现在无人知晓我”而不告知，那么在他放弃（告知）责任的那一刻，即成为贼住者。

භික්ඛු සික්ඛං පච්චක්ඛාය ලිඞ්ගං අනපනෙත්වා දුස්සීලකම්මං කත්වා වා අකත්වා වා පුන සබ්බං පුබ්බෙ වුත්තං වස්සගණනාදිභෙදං විධිං පටිපජ්ජති, ථෙය්‍යසංවාසකො හොති. සික්ඛං අප්පච්චක්ඛාය සලිඞ්ගෙ ඨිතො මෙථුනං පටිසෙවිත්වා වස්සගණනාදිභෙදං විධිං ආපජ්ජන්තො ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති, පබ්බජ්ජාමත්තං ලභති. අන්ධකට්ඨකථායං පන එසො ථෙය්‍යසංවාසකොති වුත්තං, තං න ගහෙතබ්බං.

比丘舍弃学处后，未去除比丘相，无论是否造作恶业，若再次依循先前所说计算戒腊等各种方法行事，则为贼住者。未舍弃学处，仍保有比丘相，行淫后依循计算戒腊等各种方法行事，则非贼住者，仅获得出家身份。然而，在《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中说此为贼住者，此说不应采纳。

එකො භික්ඛු කාසායෙ සඋස්සාහොව ඔදාතං නිවාසෙත්වා මෙථුනං පටිසෙවිත්වා පුන කාසායානි නිවාසෙත්වා වස්සගණනාදිභෙදං සබ්බං විධිං ආපජ්ජති, අයම්පි ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති, පබ්බජ්ජාමත්තං ලභති. සචෙ පන කාසායෙ ධුරං නික්ඛිපිත්වා ඔදාතං නිවාසෙත්වා මෙථුනං පටිසෙවිත්වා පුන කාසායානි නිවාසෙත්වා වස්සගණනාදිභෙදං සබ්බං විධිං ආපජ්ජති, ථෙය්‍යසංවාසකො හොති.

有一位比丘，他对袈裟仍有热忱，穿上白衣行淫后，又重新穿上袈裟，并依循计算戒腊等各种方法行事，此人亦非贼住者，仅获得出家身份。但若他舍弃了对袈裟的责任，穿上白衣行淫后，又重新穿上袈裟，并依循计算戒腊等各种方法行事，则为贼住者。

සාමණෙරො සලිඞ්ගෙ ඨිතො මෙථුනාදිඅස්සමණකරණධම්මං ආපජ්ජිත්වාපි ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති. සචෙපි කාසායෙ සඋස්සාහොව කාසායානි අපනෙත්වා මෙථුනං පටිසෙවිත්වා පුන කාසායානි නිවාසෙති, නෙව ථෙය්‍යසංවාසකො හොති. සචෙ පන කාසායෙ ධුරං නික්ඛිපිත්වා නග්ගො වා ඔදාතනිවත්ථො වා මෙථුනසෙවනාදීහි අස්සමණො [Pg.302] හුත්වා කාසායං නිවාසෙති, ථෙය්‍යසංවාසකො හොති. සචෙපි ගිහිභාවං පත්ථයමානො කාසාවං ඔවට්ටිකං වා කත්වා අඤ්ඤෙන වා ආකාරෙන ගිහිනිවාසනෙන නිවාසෙති ‘‘සොභති නු ඛො මෙ ගිහිලිඞ්ගං, න සොභතී’’ති වීමංසනත්ථං, රක්ඛති තාව. ‘‘සොභතී’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා පන පුන ලිඞ්ගං සාදියන්තො ථෙය්‍යසංවාසකො හොති. ඔදාතං නිවාසෙත්වා වීමංසනසම්පටිච්ඡනෙසුපි එසෙව නයො.

沙弥即使保持着沙弥相而行淫等非沙门法，亦非贼住者。即使他对袈裟仍有热忱，脱下袈裟行淫后又重新穿上，也绝非贼住者。但若他舍弃了对袈裟的责任，裸体或穿白衣，因行淫等而成为非沙门后，再穿上袈裟，则为贼住者。即使他渴望在家生活，为了察看“我的在家相是否好看？”而将袈裟束成腰布，或以其他方式如在家人般穿着，他暂时仍保住了沙弥身份。但若他认可“好看”并进而乐于此相，则成为贼住者。穿着白衣来察看和认可时，道理也是一样。

සචෙ පන නිවත්ථකාසායස්ස උපරි ඔදාතං නිවාසෙත්වා වීමංසති වා සම්පටිච්ඡති වා, රක්ඛතියෙව. භික්ඛුනියාපි එසෙව නයො. සාපි හි ගිහිභාවං පත්ථයමානා සචෙ කාසායං ගිහිනිවාසනං නිවාසෙති, ‘‘සොභති නු ඛො මෙ ගිහිලිඞ්ගං, න සොභතී’’ති වීමංසනත්ථං, රක්ඛති තාව. සචෙ ‘‘සොභතී’’ති සම්පටිච්ඡති, න රක්ඛති. ඔදාතං නිවාසෙත්වා වීමංසනසම්පටිච්ඡනෙසුපි එසෙව නයො. නිවත්ථකාසායස්ස පන උපරි ඔදාතං නිවාසෙත්වා වීමංසතු වා සම්පටිච්ඡතු වා, රක්ඛතියෙව.

但若在已穿的袈裟上再穿上白衣，然后察看或认可，则确实保住了出家身份。对比丘尼来说，道理也是一样。因为如果她渴望在家生活，为了察看“我的在家相是否好看？”而将袈裟如在家人般穿着，她暂时仍保住了出家身份。若她认可“好看”，则保不住了。穿着白衣来察看和认可时，道理也是一样。但在已穿的袈裟上再穿上白衣，无论是察看还是认可，都确实保住了出家身份。

සචෙ කොචි වුඩ්ඪපබ්බජිතො වස්සානි අගණෙත්වා පාළියම්පි අට්ඨත්වා එකපස්සෙනාගන්ත්වා මහාපෙළාදීසු කටච්ඡුනා උක්ඛිත්තෙ භත්තපිණ්ඩෙ පත්තං උපනාමෙත්වා සෙනො විය මංසපෙසිං ගහෙත්වා ගච්ඡති, ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති. භික්ඛුවස්සානි පන ගණෙත්වා ගණ්හන්තො ථෙය්‍යසංවාසකො හොති.

若有年长出家者，他不计算戒腊，亦不排在行列中，从一旁走来，在大篮等处，当食物用勺子舀起时，他伸出钵，像鹰隼抓取肉块般取走食物，此人非贼住者。但若他计算比丘的戒腊而领取，则为贼住者。

සයං සාමණෙරොව සාමණෙරපටිපාටියා කූටවස්සානි ගණෙත්වා ගණ්හන්තො ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති. භික්ඛු භික්ඛුපටිපාටියා කූටවස්සානි ගණෙත්වා ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බොති.

自己是沙弥，若按沙弥的次序，计算虚假的戒腊而领取，则不是贼住者。比丘若按比丘的次序，计算虚假的戒腊而领取，则应令其偿付物品的价值。

ථෙය්‍යසංවාසකවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

贼住者的故事终。

තිත්ථියපක්කන්තකකථා

投奔外道者论

තිත්ථියපක්කන්තකො භික්ඛවෙති එත්ථ පන තිත්ථියෙසු පක්කන්තො පවිට්ඨොති තිත්ථියපක්කන්තකො. සො න කෙවලං න උපසම්පාදෙතබ්බො, අථ ඛො න පබ්බාජෙතබ්බොපි. තත්‍රායං විනිච්ඡයො – උපසම්පන්නො භික්ඛු තිත්ථියො භවිස්සාමීති සලිඞ්ගෙනෙව තෙසං උපස්සයං ගච්ඡති, පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං. තෙසං ලිඞ්ගෙ ආදින්නමත්තෙ තිත්ථියපක්කන්තකො හොති. යොපි [Pg.303] සයමෙව ‘‘තිත්ථියො භවිස්සාමී’’ති කුසචීරාදීනි නිවාසෙති, තිත්ථියපක්කන්තකො හොතියෙව. යො පන නග්ගො න්හායන්තො අත්තානං ඔලොකෙත්වා ‘‘සොභති මෙ ආජීවකභාවො, ආජීවකො භවිස්සාමී’’ති කාසායානි අනාදාය නග්ගොව ආජීවකානං උපස්සයං ගච්ඡති, පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං. සචෙ පනස්ස අන්තරාමග්ගෙ හිරොත්තප්පං උප්පජ්ජති, දුක්කටානි දෙසෙත්වා මුච්චති. තෙසං උපස්සයං ගන්ත්වාපි තෙහි වා ඔවදිතො අත්තනා වා ‘‘ඉමෙසං පබ්බජ්ජා අතිදුක්ඛා’’ති නිවත්තන්තොපි මුච්චතියෙව.

于“投奔外道者”句中，投奔外道者，即是已投向、已进入外道者。他不仅不应被授予具足戒，实则亦不应被允许出家。于此，判定如下：已受具足戒的比丘，若想“我将成为外道”，而以自己的身相前往其住处，则每走一步都犯恶作。一旦接受了他们的身相，他就成为投奔外道者。若有人自己想“我将成为外道”而穿上草衣等，他也同样成为投奔外道者。又若有比丘裸身沐浴时，看着自己心想“裸行顺命外道的样子很适合我，我将成为裸行顺命外道”，于是便不取袈裟，裸身前往裸行顺命外道的住处，则每走一步都犯恶作。但若他在中途生起惭愧心，忏悔诸恶作后，即可解脱。即使已到其住处，或受他们教导，或自己见到后心想“他们的出家生活太苦了”而返回，也同样能解脱。

සචෙ පන ‘‘කිං තුම්හාකං පබ්බජ්ජාය උක්කට්ඨ’’න්ති පුච්ඡිත්වා ‘‘කෙසමස්සුලුඤ්චනාදීනී’’ති වුත්තො එකකෙසම්පි ලුඤ්චාපෙති, උක්කුටිකප්පධානාදීනි වා වත්තානි ආදියති, මොරපිඤ්ඡාදීනි වා නිවාසෙති, තෙසං ලිඞ්ගං ගණ්හාති, ‘‘අයං පබ්බජ්ජා සෙට්ඨා’’ති සෙට්ඨභාවං වා උපගච්ඡති, න මුච්චති, තිත්ථියපක්කන්තකො හොති. සචෙ පන ‘‘සොභති නු ඛො මෙ තිත්ථියපබ්බජ්ජා, නනු ඛො සොභතී’’ති වීමංසනත්ථං කුසචීරාදීනි වා නිවාසෙති, ජටං වා බන්ධති, ඛාරිකාජං වා ආදියති, යාව න සම්පටිච්ඡති, තාව නං ලද්ධි රක්ඛති, සම්පටිච්ඡිතමත්තෙ තිත්ථියපක්කන්තකො හොති. අච්ඡින්නචීවරො පන කුසචීරාදීනි නිවාසෙන්තො රාජභයාදීහි වා තිත්ථියලිඞ්ගං ගණ්හන්තො ලද්ධියා අභාවෙන නෙව තිත්ථියපක්කන්තකො හොති.

但若他问道：“你们的出家法有何殊胜之处？”在被告知“拔除头发、胡须等”后，即使只让人拔掉一根头发，或者受持蹲踞精进等行持，或者穿戴孔雀羽等，或者接受他们的形相，或者认为“此出家法最殊胜”而趋向其殊胜性，他就不能解脱，成为投奔外道者。但若他为了考察“我行外道出家法是否庄严？”而穿上草衣等，或者束起发髻，或者拿起扁担，只要他还没有接受，其（原有的）见解就保护他；一旦接受，他就成为投奔外道者。然而，袈裟被抢夺的比丘穿着草衣等，或因王难等而接受外道的形相，由于没有（接受外道的）见解，他绝不会成为投奔外道者。

අයඤ්ච තිත්ථියපක්කන්තකො නාම උපසම්පන්නභික්ඛුනා කථිතො, තස්මා සාමණෙරො සලිඞ්ගෙන තිත්ථායතනං ගතොපි පුන පබ්බජ්ජඤ්ච උපසම්පදඤ්ච ලභතීති කුරුන්දියං වුත්තං. පුරිමො පන ථෙය්‍යසංවාසකො අනුපසම්පන්නෙන කථිතො; තස්මා උපසම්පන්නො කූටවස්සං ගණෙන්තොපි අස්සමණො න හොති. ලිඞ්ගෙ සඋස්සාහො පාරාජිකං ආපජ්ජිත්වා භික්ඛුවස්සාදීනි ගණෙන්තොපි ථෙය්‍යසංවාසකො න හොතීති.

又，此所谓投奔外道者，是针对已受具足戒的比丘而说。因此，《古仑谛》中说：沙弥即使以自己的形相去了外道处所，仍能再得出家与具足戒。然而，前说的贼住者，是针对未受具足戒者而说；因此，已受具足戒者即使计算虚假的戒腊，也不会成为非沙门。于（比丘）形相有热忱者，在犯了波罗夷后，即使计算比丘戒腊等，也不会成为贼住者。

තිත්ථියපක්කන්තකකථා නිට්ඨිතා.

投奔外道者论终。

තිරච්ඡානගතවත්ථුකථා

畜生之事

111. නාගයොනියා අට්ටීයතීති එත්ථ කිඤ්චාපි සො පවත්තියං කුසලවිපාකෙන දෙවසම්පත්තිසදිසං ඉස්සරියසම්පත්තිං අනුභොති, අකුසලවිපාකපටිසන්ධිකස්ස [Pg.304] පන තස්ස සජාතියා මෙථුනපටිසෙවනෙ ච විස්සට්ඨනිද්දොක්කමනෙ ච නාගසරීරං පාතුභවති උදකසඤ්චාරිකං මණ්ඩූකභක්ඛං, තස්මා සො තාය නාගයොනියා අට්ටීයති. හරායතීති ලජ්ජති. ජිගුච්ඡතීති අත්තභාවං ජිගුච්ඡති. තස්ස භික්ඛුනො නික්ඛන්තෙති තස්මිං භික්ඛුස්මිං නික්ඛන්තෙ. අථ වා තස්ස භික්ඛුනො නික්ඛමනෙති අත්ථො. විස්සට්ඨො නිද්දං ඔක්කමීති තස්මිං අනික්ඛන්තෙ විස්සරභයෙන සතිං අවිස්සජ්ජිත්වා කපිමිද්ධවසෙනෙව නිද්දායන්තො නික්ඛන්තෙ සතිං විස්සජ්ජිත්වා විස්සට්ඨො නිරාසඞ්කො මහානිද්දං පටිපජ්ජි. විස්සරමකාසීති භයවසෙන සමණසඤ්ඤං පහාය විරූපං මහාසද්දමකාසි.

111. 关于“为龙身所恼”(Nāgayoniyā aṭṭīyati)：此龙虽于生命流转中，因善业果报而享受如天神之权势财富，然因其乃不善业果报之结生，故于与同族交合及酣睡时，便会显现其水中游行、以蛙为食之龙身，是故彼为龙身所恼。“羞惭”(harāyati)即是羞耻。“厌恶”(jigucchati)即是厌恶自身。“于彼比丘离去时”(tassa bhikkhuno nikkhante)即是当那位比丘离去时。或义为“因彼比丘之离去”(tassa bhikkhuno nikkhamane)。“放松而入睡”(vissaṭṭho niddaṃ okkami)即是当那位比丘未离去时，因害怕发出怪声而不敢舍念，仅如猴眠般睡去；当彼离去后，便舍念而放松，无有疑虑地陷入沉睡。“发出怪声”(vissaramakāsi)即是因恐惧而舍弃沙门想，发出了异常的大声。

තුම්හෙ ඛොත්ථාති තුම්හෙ ඛො අත්ථ; අකාරස්ස ලොපං කත්වා වුත්තං. තුම්හෙ ඛො නාගා ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලානං අභබ්බත්තා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අවිරුළ්හිධම්මා අත්ථ, විරුළ්හිධම්මා න භවථාති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. සජාතියාති නාගියා එව. යදා පන මනුස්සිත්ථිආදිභෙදාය අඤ්ඤජාතියා පටිසෙවති, තදා දෙවපුත්තො විය හොති. එත්ථ ච පවත්තියං අභිණ්හං සභාවපාතුකම්මදස්සනවසෙන ‘‘ද්වෙ පච්චයා’’ති වුත්තං. නාගස්ස පන පඤ්චසු කාලෙසු සභාවපාතුකම්මං හොති – පටිසන්ධිකාලෙ, තචජහනකාලෙ, සජාතියා මෙථුනකාලෙ, විස්සට්ඨනිද්දොක්කමනකාලෙ, චුතිකාලෙති.

“Tumhe khottha”即是“tumhe kho attha”，乃省略“a”音后所说。此处简要之义为：汝等龙族，确实因无力证得禅那(jhāna)、观(vipassanā)、道(magga)、果(phala)，于此法与律(dhammavinaya)中是法不增长者，不能成为法增长者。“与同族”(sajātiyā)即是仅与雌龙。然当与人女等不同族类交合时，则如天子。于此，因于生命流转中，其本性常显现，故世尊说有“两种因缘”。龙于五时会显现其本性：结生(paṭisandhi)时、蜕皮时、与同族交合时、酣睡时、以及死亡(cuti)时。

තිරච්ඡානගතො භික්ඛවෙති එත්ථ නාගො වා හොතු සුපණ්ණමාණවකාදීනං වා අඤ්ඤතරො, අන්තමසො සක්කං දෙවරාජානං උපාදාය යො කොචි අමනුස්සජාතියො, සබ්බොව ඉමස්මිං අත්ථෙ තිරච්ඡානගතොති වෙදිතබ්බො. සො නෙව උපසම්පාදෙතබ්බො, න පබ්බාජෙතබ්බො, උපසම්පන්නොපි නාසෙතබ්බොති.

诸比丘，于此，所谓“傍生”，无论是龙(nāga)，或是化为青年的金翅鸟(supaṇṇamāṇavaka)等任何一者，乃至以天帝释(Sakka devarāja)为首的任何非人，于此义中，皆应知为“傍生”。彼不应令受具足戒，不应令出家；即便已受具足戒，亦应驱逐。

තිරච්ඡානගතවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

傍生事终。

මාතුඝාතකාදිවත්ථුකථා

弑母者等事

112. මාතුඝාතකාදිවත්ථූසු – නික්ඛන්තිං කරෙය්‍යන්ති නික්ඛමනං නිග්ගමනං අපවාහනං කරෙය්‍යන්ති අත්ථො. මාතුඝාතකො භික්ඛවෙති එත්ථ යෙන මනුස්සිත්ථිභූතා [Pg.305] ජනිකා මාතා සයම්පි මනුස්සජාතිකෙනෙව සතා සඤ්චිච්ච ජීවිතා වොරොපිතා, අයං ආනන්තරියෙන මාතුඝාතකකම්මෙන මාතුඝාතකො, එතස්ස පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච පටික්ඛිත්තා. යෙන පන මනුස්සිත්ථිභූතාපි අජනිකා පොසාවනිකා මාතා වා මහාමාතා වා චූළමාතා වා ජනිකාපි වා න මනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, තස්ස පබ්බජ්ජා න වාරිතා, න ච ආනන්තරිකො හොති. යෙන සයං තිරච්ඡානභූතෙන මනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, සොපි ආනන්තරිකො න හොති, තිරච්ඡානගතත්තා පනස්ස පබ්බජ්ජා පටික්ඛිත්තා. සෙසං උත්තානමෙව. පිතුඝාතකෙපි එසෙව නයො. සචෙපි හි වෙසියා පුත්තො හොති, ‘‘අයං මෙ පිතා’’ති න ජානාති, යස්ස සම්භවෙන නිබ්බත්තො, සො චෙ අනෙන ඝාතිතො, පිතුඝාතකොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, ආනන්තරියඤ්ච ඵුසති.

112. 于弑母者等事中，“nikkhantiṃ kareyyanti”义为“应作出离、离去、除去”。诸比丘，于此，所谓“弑母者”，即某人自身为人，蓄意断除其为人身之生母的生命，此人因弑母之无间业而为弑母者，其出家与具足戒皆被拒绝。然而，若所杀者虽为人身，但非生母，而是养母、姨母、姑母等，或虽为生母，但非人身，则其出家不被禁止，亦不构成无间业。若自身为傍生而杀害人身之母，彼亦不构成无间业，然因其为傍生，其出家被拒绝。其余义自明。弑父者亦同此理。即使是妓女之子，不知“此是我父”，然若杀害了因其精子而使自己出生之人，则仍计为“弑父者”，并触及无间业。

114. අරහන්තඝාතකොපි මනුස්සඅරහන්තවසෙනෙව වෙදිතබ්බො. මනුස්සජාතියඤ්හි අන්තමසො අපබ්බජිතම්පි ඛීණාසවං දාරකං දාරිකං වා සඤ්චිච්ච ජීවිතා වොරොපෙන්තො අරහන්තඝාතකොව හොති, ආනන්තරියඤ්ච ඵුසති, පබ්බජ්ජා චස්ස වාරිතා. අමනුස්සජාතිකං පන අරහන්තං මනුස්සජාතිකං වා අවසෙසං අරියපුග්ගලං ඝාතෙත්වා ආනන්තරියො න හොති, පබ්බජ්ජාපිස්ස න වාරිතා, කම්මං පන බලවං හොති. තිරච්ඡානො මනුස්සඅරහන්තම්පි ඝාතෙත්වා ආනන්තරියො න හොති, කම්මං පන භාරියන්ති අයමෙත්ථ විනිච්ඡයො. තෙ වධාය ඔනීයන්තීති වධත්ථාය ඔනීයන්ති, මාරෙතුං නීයන්තීති අත්ථො. යං පන පාළියං ‘‘සචා ච මය’’න්ති වුත්තං, තස්ස සචෙ මයන්ති අයමෙවත්ථො. ‘‘සචෙ’’ති හි වත්තබ්බෙ එත්ථ ‘‘සචා ච’’ ඉති අයං නිපාතො වුත්තො. ‘‘සචෙ ච’’ ඉච්චෙව වා පාඨො. තත්ථ සචෙති සම්භාවනත්ථෙ නිපාතො; ච ඉති පදපූරණමත්තෙ. ‘‘සචජ්ජ මය’’න්තිපි පාඨො. තස්ස සචෙ අජ්ජ මයන්ති අත්ථො.

114. 所谓弑阿罗汉者，亦应仅就人类阿罗汉而言来理解。确实，在人类中，若有人蓄意夺取一位漏尽者——乃至是未出家的男童或女童——的生命，他就是弑阿罗汉者，则触犯无间业，其出家亦被禁止。然而，杀害非人阿罗汉，或人类中除阿罗汉外的其余圣者，则不构成无间业，其出家亦不被禁止，但其业则是有力的。畜生即使杀害人类阿罗汉，也不构成无间业，但其业则是沉重的——于此，这是决断。“他们被带去处死”(Te vadhāya onīyantīti)意为“为了处死而被带走”，即“被带去杀害”。至于巴利语中所说的“sacā ca maya”，其义即是“sace maya”。确实，此处本应说“sace”，但却说了“sacā ca”这个不变词。或者读作“sace ca”。其中“sace”是表示可能性的不变词，“ca”仅为补足音节。亦有读作“sacajja maya”者，其义为“sace ajja maya”。

115. භික්ඛුනිදූසකො භික්ඛවෙති එත්ථ යො පකතත්තං භික්ඛුනිං තිණ්ණං මග්ගානං අඤ්ඤතරස්මිං දූසෙති, අයං භික්ඛුනිදූසකො නාම. එතස්ස පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච වාරිතා. යො පන කායසංසග්ගෙන සීලවිනාසං පාපෙති, තස්ස පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච න වාරිතා. බලක්කාරෙන ඔදාතවත්ථවසනං කත්වා අනිච්ඡමානංයෙව දූසෙන්තොපි භික්ඛුනිදූසකොයෙව. බලක්කාරෙන පන ඔදාතවත්ථවසනං කත්වා ඉච්ඡමානං දූසෙන්තො භික්ඛුනිදූසකො [Pg.306] න හොති. කස්මා? යස්මා ගිහිභාවෙ සම්පටිච්ඡිතමත්තෙයෙව සා අභික්ඛුනී හොති. සකිං සීලවිපන්නං පන පච්ඡා දූසෙන්තො සික්ඛමානාසාමණෙරීසු ච විප්පටිපජ්ජන්තො නෙව භික්ඛුනිදූසකො හොති, පබ්බජ්ජම්පි උපසම්පදම්පි ලභති.

115. 诸比丘，于此，所谓“玷污比丘尼者”(bhikkhunidūsaka)，是指通过三道中任何一道玷污了具足本性的比丘尼之人，此人名为“玷污比丘尼者”。其出家与受具足戒皆被禁止。然而，若有人通过身体接触致使她毁坏戒行，其出家与受具足戒则不被禁止。以暴力强迫她穿上白衣后，于其不情愿时玷污她的人，也是“玷污比丘尼者”。然而，以暴力强迫她穿上白衣后，于其情愿时玷污她，则不为“玷污比丘尼者”。何以故？因为她一旦接受了在家状态，便非比丘尼了。然而，之后再玷污已毁坏一次戒行的比丘尼，或对在学尼(sikkhamānā)、沙弥尼(sāmaṇerī)行不当之举者，皆不为“玷污比丘尼者”，他可以获得出家与受具足戒。

සඞ්ඝභෙදකො භික්ඛවෙති එත්ථ යො දෙවදත්තො විය සාසනං උද්ධම්මං උබ්බිනයං කත්වා චතුන්නං කම්මානං අඤ්ඤතරවසෙන සඞ්ඝං භින්දති, අයං සඞ්ඝභෙදකො නාම. එතස්ස පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච වාරිතා.

于此，诸比丘，所谓“破僧者”，即如提婆达多，将教法作成非法、非律，以四种羯磨中之任何一种分裂僧伽之人，此名为破僧者。其出家与受具足戒皆被禁止。

ලොහිතුප්පාදකො භික්ඛවෙති එත්ථාපි යො දෙවදත්තො විය දුට්ඨචිත්තෙන වධකචිත්තෙන තථාගතස්ස ජීවමානකසරීරෙ ඛුද්දකමක්ඛිකාය පිවනකමත්තම්පි ලොහිතං උප්පාදෙති, අයං ලොහිතුප්පාදකො නාම. එතස්ස පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච වාරිතා. යො පන රොගවූපසමනත්ථං ජීවකො විය සත්ථෙන ඵාලෙත්වා පූතිමංසඤ්ච ලොහිතඤ්ච නීහරිත්වා ඵාසුං කරොති, බහුං සො පුඤ්ඤං පසවතීති.

诸比丘，于此，所谓“出佛身血者”，亦是指如提婆达多一般，怀着恶意与杀心，在如来住世之身，使其流出哪怕仅有小蝇可饮之量的血，此人名为出佛身血者。其出家与受具足戒皆被禁止。但若有人为平息疾病，如耆婆一般，用刀切开，移除腐肉与血，使之安适，他则会产生广大福德。

මාතුඝාතකාදිවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

弑母者等事论终。

උභතොබ්‍යඤ්ජනකවත්ථුකථා

两性人事论

116. උභතොබ්‍යඤ්ජනකො භික්ඛවෙති ඉත්ථිනිමිත්තුප්පාදනකම්මතො ච පුරිසනිමිත්තුප්පාදනකම්මතො ච උභතො බ්‍යඤ්ජනමස්ස අත්ථීති උභතොබ්‍යඤ්ජනකො. කරොතීති පුරිසනිමිත්තෙන ඉත්ථීසු මෙථුනවීතික්කමං කරොති. කාරාපෙතීති පරං සමාදපෙත්වා අත්තනො ඉත්ථිනිමිත්තෙ කාරාපෙති, සො දුවිධො හොති – ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකොති.

116. 诸比丘，所谓“两性人”，是指因能产生女性性征之业与能产生男性性征之业，而具有两种性征者，故名两性人。“行”者，谓以男性性征对女性行淫。“令行”者，谓劝说他人，令其对自己之女性性征行事。此有二种：女性两性人与男性两性人。

තත්ථ ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං හොති, පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසනිමිත්තං පාකටං, ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථීසු පුරිසත්තං කරොන්තස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, පුරිසනිමිත්තං පාකටං හොති. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසානං ඉත්ථිභාවං උපගච්ඡන්තස්ස පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං හොති. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො සයඤ්ච ගබ්භං ගණ්හාති, පරඤ්ච ගණ්හාපෙති. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො පන සයං න ගණ්හාති, පරං ගණ්හාපෙතීති, ඉදමෙතෙසං නානාකරණං. කුරුන්දියං පන වුත්තං – ‘‘යදි පටිසන්ධියං පුරිසලිඞ්ගං පවත්තෙ ඉත්ථිලිඞ්ගං නිබ්බත්තති, යදි පටිසන්ධියං ඉත්ථිලිඞ්ගං පවත්තෙ පුරිසලිඞ්ගං නිබ්බත්තතී’’ති[Pg.307]. තත්ථ විචාරණක්කමො විත්ථාරතො අට්ඨසාලිනියා ධම්මසඞ්ගහට්ඨකථාය වෙදිතබ්බො. ඉමස්ස පන දුවිධස්සාපි උභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස නෙව පබ්බජ්ජා අත්ථි, න උපසම්පදාති ඉදමිධ වෙදිතබ්බං.

于此，女性两性人，女性性征显现，男性性征隐藏；男性两性人，男性性征显现，女性性征隐藏。当女性两性人对女性行男性之事时，其女性性征隐藏，男性性征显现。当男性两性人对男性行女性之事时，其男性性征隐藏，女性性征显现。女性两性人自己能怀孕，也能使他人怀孕。男性两性人则自己不能怀孕，只能使他人怀孕。此即二者之差别。于《古仑谛》(Kurundī)中则说：“若于结生时为男性根，则于生命期中生起女性根；若于结生时为女性根，则于生命期中生起男性根。”于此，其审查之法，应从《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)（法集论义注）中详细了知。但于此应知，此二种两性人，既不得出家，亦不得受具足戒。

උභතොබ්‍යජ්ජනකවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

两性人事的故事终。

අනුපජ්ඣායකාදිවත්ථුකථා

无戒师等事的故事

117. තෙන ඛො පන සමයෙනාති යෙන සමයෙන භගවතා සික්ඛාපදං අපඤ්ඤත්තං හොති, තෙන සමයෙන. අනුපජ්ඣායකන්ති උපජ්ඣං අගාහාපෙත්වා සබ්බෙන සබ්බං උපජ්ඣායවිරහිතං. එවං උපසම්පන්නා නෙව ධම්මතො න ආමිසතො සඞ්ගහං ලභන්ති, තෙ පරිහායන්තියෙව, න වඩ්ඪන්ති. න භික්ඛවෙ අනුපජ්ඣායකොති උපජ්ඣං අගාහාපෙත්වා නිරුපජ්ඣායකො න උපසම්පාදෙතබ්බො. යො උපසම්පාදෙය්‍ය ආපත්ති දුක්කටස්සාති සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිතො පට්ඨාය එවං උපසම්පාදෙන්තස්ස ආපත්ති හොති; කම්මං පන න කුප්පති. කෙචි කුප්පතීති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්බං. සඞ්ඝෙන උපජ්ඣායෙනාතිආදීසුපි උභතොබ්‍යඤ්ජනකුපජ්ඣායපරියොසානෙසු එසෙව නයො.

117. 那时是指世尊尚未制定学处之时。无戒师是指未曾延请戒师，完全没有戒师。如此受具足戒者，于法、于资具皆不得摄护，只会退失，不会增长。“诸比丘，无戒师者，不得为之授具足戒。若授与，则犯恶作。”自学处制定以来，如此授戒者便犯恶作，但其羯磨不坏。有人说会坏，此说不应采纳。“由僧团与戒师”等，乃至以双性人、恶戒师为结尾的诸学处中，皆依此原则。

අනුපජ්ඣායකාදිවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

无戒师等事之论终。

අපත්තකාදිවත්ථුකථා

无钵等事论

118. හත්ථෙසු පිණ්ඩාය චරන්තීති යො හත්ථෙසු පිණ්ඩො ලබ්භති, තදත්ථාය චරන්ති. සෙය්‍යථාපි තිත්ථියාති යථා ආජීවකනාමකා තිත්ථියා; සූපබ්‍යඤ්ජනෙහි මිස්සෙත්වා හත්ථෙසු ඨපිතපිණ්ඩමෙව හි තෙ භුඤ්ජන්ති. ආපත්ති දුක්කටස්සාති එවං උපසම්පාදෙන්තස්සෙව ආපත්ති හොති, කම්මං පන න කුප්පති. අචීවරකාදිවත්ථූසුපි එසෙව නයො.

118. 手中乞食者，是指为求手中所得之食而行乞。例如外道，即名为裸行顺命外道者；他们实是食取混合了菜肴后置于手中的食物。如此授戒者犯恶作，但其羯磨不坏。无衣者等事，亦依此原则。

යාචිතකෙනාති ‘‘යාව උපසම්පදං කරොම, තාව දෙථා’’ති යාචිත්වා ගහිතෙන; තාවකාලිකෙනාති අත්ථො. ඊදිසෙන හි පත්තෙන වා චීවරෙන වා පත්තචීවරෙන වා උපසම්පාදෙන්තස්සෙව ආපත්ති හොති, කම්මං පන න කුප්පති, තස්මා පරිපුණ්ණපත්තචීවරොව උපසම්පාදෙතබ්බො. සචෙ තස්ස නත්ථි, ආචරියුපජ්ඣායා චස්ස දාතුකාමා හොන්ති, අඤ්ඤෙ වා භික්ඛූ නිරපෙක්ඛෙහි නිස්සජ්ජිත්වා අධිට්ඨානුපගං පත්තචීවරං දාතබ්බං. පබ්බජ්ජාපෙක්ඛං පන පණ්ඩුපලාසං යාචිතකෙනාපි පත්තචීවරෙන පබ්බාජෙතුං වට්ටති, සභාගට්ඨානෙ විස්සාසෙන ගහෙත්වාපි පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

以乞求之物是指：“在我们行具足戒期间，请将此物给予我们。”如此乞求而得之物，意为暂时之物。若用此等钵、或衣、或衣钵为人授具足戒，仅授戒者犯恶作，但其羯磨不坏。因此，只应为衣钵具足者授具足戒。若其人没有，其阿阇梨与戒师愿意给予，或其他比丘愿意给予，则应将无执著地舍弃后，经决意而成的衣钵给予他。但对于希求出家为沙弥者，即使用乞求来的衣钵令其出家也无妨；从同道者处以信赖而取，亦可令其出家。

සචෙ පන අපක්කං පත්තං චීවරූපගානි ච වත්ථානි ගහෙත්වා ආගතො හොති, යාව පත්තො පච්චති, චීවරානි ච කරියන්ති, තාව විහාරෙ වසන්තස්ස [Pg.308] අනාමට්ඨපිණ්ඩපාතං දාතුං වට්ටති, ථාලකෙ භුඤ්ජිතුං වට්ටති, පුරෙභත්තං සාමණෙරභාගසමකො ආමිසභාගො දාතුං වට්ටති. සෙනාසනග්ගාහො පන සලාකභත්තඋද්දෙසභත්තනිමන්තනාදීනි ච න වට්ටන්ති. පච්ඡාභත්තම්පි සාමණෙරභාගසමො තෙලමධුඵාණිතාදිභෙසජ්ජභාගො වට්ටති. සචෙ ගිලානො හොති, භෙසජ්ජමස්ස කාතුං වට්ටති, සාමණෙරස්ස විය ච සබ්බං පටිජග්ගනකම්මන්ති.

再者，若彼人带着未烧制的钵和可作衣的布料前来，则在其钵烧制、衣制作完成之前，当他住在寺院时，允许给予他未触之食，允许他在盘中用餐，允许在午前给予他与沙弥等分的食物。但不允许他领取卧坐具、筹食、指定食、招待食等。午后，亦允许给予他与沙弥等分的油、蜜、糖浆等药品。若他生病，允许为他准备药品，并如对沙弥一般，予以一切照顾。

අපත්තකාදිවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

无钵等事论终。

හත්ථච්ඡින්නාදිවත්ථුකථා

断手者等事论

119. හත්ථච්ඡින්නාදිවත්ථූසු – හත්ථච්ඡින්නොති යස්ස හත්ථතලෙ වා මණිබන්ධෙ වා කප්පරෙ වා යත්ථ කත්ථචි එකො වා ද්වෙ වා හත්ථා ඡින්නා හොන්ති. පාදච්ඡින්නොති යස්ස අග්ගපාදෙ වා ගොප්ඵකෙසු වා ජඞ්ඝාය වා යත්ථ කත්ථචි එකො වා ද්වෙ වා පාදා ඡින්නා හොන්ති. හත්ථපාදච්ඡින්නොති යස්ස වුත්තප්පකාරෙනෙව චතූසු හත්ථපාදෙසු ද්වෙ වා තයො වා සබ්බෙ වා හත්ථපාදා ඡින්නා හොන්ති. කණ්ණච්ඡින්නොති යස්ස කණ්ණමූලෙ වා කණ්ණසක්ඛලිකාය වා එකො වා ද්වෙ වා කණ්ණා ඡින්නා හොන්ති. යස්ස පන කණ්ණාවිද්ධෙ ඡිජ්ජන්ති, සක්කා ච හොති සඞ්ඝාටෙතුං, සො කණ්ණං සඞ්ඝාටෙත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. නාසච්ඡින්නොති යස්ස අජපදකෙ වා අග්ගෙ වා එකපුටෙ වා යත්ථ කත්ථචි නාසා ඡින්නා හොති. යස්ස පන නාසිකා සක්කා හොති සන්ධෙතුං, සො තං ඵාසුකං කත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. කණ්ණනාසච්ඡින්නො උභයවසෙන වෙදිතබ්බො. අඞ්ගුලිච්ඡින්නොති යස්ස නඛසෙසං අදස්සෙත්වා එකා වා බහූ වා අඞ්ගුලියො ඡින්නා හොන්ති. යස්ස පන සුත්තතන්තුමත්තම්පි නඛසෙසං පඤ්ඤායති, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. අළච්ඡින්නොති යස්ස චතූසු අඞ්ගුට්ඨකෙසු අඞ්ගුලියං වුත්තනයෙනෙව එකො වා බහූ වා අඞ්ගුට්ඨකා ඡින්නා හොන්ති. කණ්ඩරච්ඡින්නොති යස්ස කණ්ඩරනාමකා මහාන්හාරූ පුරතො වා පච්ඡතො වා ඡින්නා හොන්ති; යෙසු එකස්සපි ඡින්නත්තා අග්ගපාදෙන වා චඞ්කමති, මූලෙන වා චඞ්කමති, න වා පාදං පතිට්ඨාපෙතුං සක්කොති.

119. 于断手等事中——断手者(hatthacchinna)：谓于手掌、手腕或手肘等处，有一手或二手断者。断足者(pādacchinna)：谓于脚尖、脚踝或小腿等处，有一足或二足断者。断手足者(hatthapādacchinna)：谓如前所述，于四肢手足中，有二、三或全部手足断者。断耳者(kaṇṇacchinna)：谓于耳根或耳廓等处，有一耳或二耳断者。又，若其人耳穿孔处断裂，然尚可缝合，则应缝合其耳后令其出家。断鼻者(nāsacchinna)：谓于鼻梁、鼻尖或一侧鼻孔等处，其鼻断者。又，若其人鼻子尚可接合，则应妥善处理后令其出家。断耳鼻者(kaṇṇanāsacchinna)，当知为二者俱断。断指者(aṅgulicchinna)：谓不见指甲残余，有一指或多指断者。又，若指甲残余如丝线般可见，则可令其出家。断拇指/趾者(aḷacchinna)：谓于四拇指/趾中，依前述断指之理，有一或多个断者。断筋者(kaṇḍaracchinna)：谓名为“筋”(kaṇḍara)的大腱，在前或在后断裂；因其中一筋断裂，其人便以脚尖或脚跟经行，或无法踏稳其足。

ඵණහත්ථකොති යස්ස වග්ගුලිපක්ඛකා විය අඞ්ගුලියො සම්බද්ධා හොන්ති; එතං පබ්බාජෙතුකාමෙන අඞ්ගුලන්තරිකායො ඵාලෙත්වා සබ්බං අන්තරචම්මං අපනෙත්වා ඵාසුකං කත්වා පබ්බාජෙතබ්බො. යස්සපි ඡ අඞ්ගුලියො [Pg.309] හොන්ති, තං පබ්බාජෙතුකාමෙන අධිකඅඞ්ගුලිං ඡින්දිත්වා ඵාසුකං කත්වා පබ්බාජෙතබ්බො.

蹼手者(phaṇahatthaka)：谓其指趾如蝙蝠之翼般相连。欲令此人出家者，应切开其指趾间，去除所有间皮，妥善处理后，方可令其出家。若有人具六指趾，欲令其出家者，应切除多余之指趾，妥善处理后，方可令其出家。

ඛුජ්ජොති යො උරස්ස වා පිට්ඨියා වා පස්සස්ස වා නික්ඛන්තත්තා ඛුජ්ජසරීරො. යස්ස පන කිඤ්චි කිඤ්චි අඞ්ගපච්චඞ්ගං ඊසකං වඞ්කං, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. මහාපුරිසො එව හි බ්‍රහ්මුජ්ජුගත්තො, අවසෙසො සත්තො අඛුජ්ජො නාම නත්ථි.

驼背者：谓其胸、背或胁部突出，身体佝偻。若只是肢节稍微弯曲，则允许出家。实则唯有大士身体正直如梵天，其余有情无有不佝偻者。

වාමනොති ජඞ්ඝවාමනො වා කටිවාමනො වා උභයවාමනො වා. ජඞ්ඝවාමනස්ස කටිතො පට්ඨාය හෙට්ඨිමකායො රස්සො හොති, උපරිමකායො පරිපුණ්ණො. කටිවාමනස්ස කටිතො පට්ඨාය උපරිමකායො රස්සො හොති, හෙට්ඨිමකායො පරිපුණ්ණො. උභයවාමනස්ස උභොපි කායා රස්සා හොන්ති, යෙසං රස්සත්තා භූතානං විය පරිවටුමො මහාකුච්ඡිඝටසදිසො අත්තභාවො හොති, තං තිවිධම්පි පබ්බාජෙතුං න වට්ටති.

侏儒：谓腿侏儒、腰侏儒或两者皆是。腿侏儒者，腰部以下身体短小，上半身完整。腰侏儒者，腰部以上身体短小，下半身完整。两者皆是者，上下身皆短小。因其短小，身形圆滚如鬼，有如大腹之瓮。此三者皆不应令其出家。

ගලගණ්ඩීති යස්ස කුම්භණ්ඩං විය ගලෙ ගණ්ඩො හොති. දෙසනාමත්තමෙව චෙතං, යස්මිං කිස්මිඤ්චි පන පදෙසෙ ගණ්ඩෙ සති න පබ්බාජෙතබ්බො. තත්ථ විනිච්ඡයො – ‘‘න භික්ඛවෙ පඤ්චහි ආබාධෙහි ඵුට්ඨො පබ්බාජෙතබ්බො’’ති එත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ලක්ඛණාහතකසාහතලිඛිතකෙසු යං වත්තබ්බං, තං ‘‘න භික්ඛවෙ ලක්ඛණාහතො’’තිආදීසු වුත්තමෙව.

颈瘤者：谓颈部有瘤，状如冬瓜。此仅为例说，实则于身体任何部位有瘤者，皆不应令其出家。对此之决断，应依“诸比丘，身患五疾者不应令其出家”中所说之理而知。至于受烙印、鞭笞、公告为罪犯者，其义已于“诸比丘，受烙印者”等处说明。

සීපදීති භාරපාදො වුච්චති. යස්ස පාදො ථූලො හොති සඤ්ජාතපිළකො ඛරො, සො න පබ්බාජෙතබ්බො. යස්ස පන න තාව ඛරභාවං ගණ්හාති, සක්කා හොති උපනාහං බන්ධිත්වා උදකආවාටෙ පවෙසෙත්වා උදකවාලිකාය පූරෙත්වා යථා සිරා පඤ්ඤායන්ති, ජඞ්ඝා ච තෙලනාළිකා විය හොති, එවං මිලාපෙතුං සක්කා, තස්ස පාදං ඊදිසං කත්වා තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. සචෙ පුන වඩ්ඪති, උපසම්පාදෙන්තෙනාපි තථා කත්වාව උපසම්පාදෙතබ්බො.

象足者：亦称重足者。若其足粗大、生疮、粗硬，则不应令其出家。若尚未至于粗硬，可用裹敷法，将其足置于水坑中，填以湿沙，直至脉络现出，小腿细如油管，能使其如此消减者，将其足处理如此后，可令其出家。若复发，授具足戒时亦应同样处理后方可授戒。

පාපරොගීති අරිසභගන්දරපිත්තසෙම්හකාසසොසාදීසු යෙන කෙනචි රොගෙන නිච්චාතුරො අතෙකිච්ඡරොගො ජෙගුච්ඡො අමනාපො; අයං න පබ්බාජෙතබ්බො.

恶疾者：谓患痔疮、肛瘘、胆病、痰病、咳嗽、痨病等任何疾病，而恒常病苦、无法治愈、令人厌恶不快者；此人不应令其出家。

පරිසදූසකොති යො අත්තනො විරූපතාය පරිසං දූසෙති; අතිදීඝො වා හොති අඤ්ඤෙසං සීසප්පමාණනාභිප්පදෙසො, අතිරස්සො [Pg.310] වා උභයවාමනභූතරූපං විය, අතිකාළො වා ඣාපිතඛෙත්තෙ ඛාණුකො විය, අච්චොදාතො වා දධිතක්කාදීහි පමජ්ජිතමට්ඨතම්බලොහවණ්ණො, අතිකිසො වා මන්දමංසලොහිතො අට්ඨිසිරාචම්මසරීරො විය, අතිථූලො වා භාරියමංසො, මහොදරො වා මහාභූතසදිසො, අතිමහන්තසීසො වා පච්ඡිං සීසෙ කත්වා ඨිතො විය, අතිඛුද්දකසීසො වා සරීරස්ස අනනුරූපෙන අතිඛුද්දකෙන සීසෙන සමන්නාගතො, කූටකූටසීසො වා තාලඵලපිණ්ඩිසදිසෙන සීසෙන සමන්නාගතො, සිඛරසීසො වා උද්ධං අනුපුබ්බතනුකෙන සීසෙන සමන්නාගතො, නාළිසීසො වා මහාවෙළුපබ්බසදිසෙන සීසෙන සමන්නාගතො, කප්පසීසො වා පබ්භාරසීසො වා චතූසු පස්සෙසු යෙන කෙනචි පස්සෙන ඔණතෙන සීසෙන සමන්නාගතො, වණසීසො වා පූතිසීසො වා කණ්ණිකකෙසො වා පාණකෙහි ඛායිතකෙදාරෙ සස්සසදිසෙහි තහිං තහිං උට්ඨිතෙහි කෙසෙහි සමන්නාගතො, නිල්ලොමසීසො වා ථූලථද්ධකෙසො වා තාලහීරසදිසෙහි කෙසෙහි සමන්නාගතො, ජාතිපලිතෙහි පණ්ඩරසීසො වා පකතිතම්බකෙසො වා ආදිත්තෙහි විය කෙසෙහි සමන්නාගතො, ආවට්ටසීසො වා ගුන්නං සරීරෙ ආවට්ටසදිසෙහි උද්ධග්ගෙහි කෙසාවට්ටෙහි සමන්නාගතො, සීසලොමෙහි සද්ධිං එකාබද්ධභමුකලොමො වා ජාලබද්ධෙන විය නලාටෙන සමන්නාගතො.

玷污集会者(Parisadūsaka)：指因自身丑陋而玷污集会者；或身材过高，其肚脐与他人头顶等高；或身材过矮，如上下身皆矮的鬼怪；或肤色过黑，如火烧地里的木桩；或肤色过白，如用凝乳、酪乳等擦拭过的磨光铜器；或过于消瘦，少肉少血，如仅有骨、筋、皮的身体；或过于肥胖，肌肉沉重；或大腹便便，如巨鬼；或头特大，如头顶着篮子站立；或头特小，其头与身体不相称；或头颅高耸，如一串棕榈果；或头顶尖削，向上渐细；或头如大竹节；或头颅分叉或倾斜，即其头向四侧中的一侧歪斜；或头有疮者；或头腐烂者；或发如莲蓬者，即头发如虫蛀稻田里的禾苗般东一撮西一撮地长着；或无发者；或头发粗硬如棕榈纤维；或生来白发而头白者；或天生红发如发丝着火；或头有发旋，其发旋向上直立如牛身上的毛旋；或头发与眉毛连在一起，额头如被网覆盖。

සම්බද්ධභමුකො වා නිල්ලොමභමුකො වා මක්කටභමුකො වා අතිමහන්තක්ඛි වා අතිඛුද්දකක්ඛි වා මහිංසචම්මෙ වාසිකොණෙන පහරිත්වා කතඡිද්දසදිසෙහි අක්ඛීහි සමන්නාගතො, විසමක්ඛි වා එකෙන මහන්තෙන එකෙන ඛුද්දකෙන අක්ඛිනා සමන්නාගතො, විසමචක්කලො වා එකෙන උද්ධං එකෙන අධොති එවං විසමජාතෙහි අක්ඛිචක්කලෙහි සමන්නාගතො, කෙකරො වා ගම්භීරක්ඛි වා යස්ස ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා විය අක්ඛිතාරකා පඤ්ඤායන්ති; නික්ඛන්තක්ඛි වා යස්ස කක්කටකස්සෙව අක්ඛිතාරකා නික්ඛන්තා හොන්ති; හත්ථිකණ්ණො වා මහතීහි කණ්ණසක්ඛලිකාහි සමන්නාගතො, මූසිකකණ්ණො වා ජටුකකණ්ණො වා ඛුද්දිකාහි කණ්ණසක්ඛලිකාහි සමන්නාගතො, ඡිද්දමත්තකණ්ණො වා යස්ස විනා කණ්ණසක්ඛලිකාහි [Pg.311] කණ්ණඡිද්දමත්තමෙව හොති; අවිද්ධකණ්ණො වා යොනකජාතිකො පන පරිසදූසකො න හොති; සභාවොයෙව හි සො තස්ස කණ්ණභගන්දරිකො වා නිච්චපූතිනා කණ්ණෙන සමන්නාගතො, ගණ්ඩකණ්ණො වා සදාපග්ඝරිතපුබ්බෙන කණ්ණෙන සමන්නාගතො, ටඞ්කිතකණ්ණො වා ගොභත්තනාළිකාය අග්ගසදිසෙහි කණ්ණෙහි සමන්නාගතො, අතිපිඞ්ගලක්ඛි වා මධුපිඞ්ගලං පන පබ්බාජෙතුං වට්ටති. නිප්පඛුමක්ඛි වා අස්සුපග්ඝරණක්ඛි වා පුප්ඵිතක්ඛි වා අක්ඛිපාකෙන සමන්නාගතක්ඛි වා.

或眉毛相连者，或无眉毛者，或猴眉者；或眼极大者，或眼极小者，或双眼如水牛皮被斧角刺穿之孔洞者；或双眼大小不一者；或瞳仁高低不一者，其一向上，其一向下；或斜视者，或眼窝深陷者，其瞳仁如深井中之水影；或眼球突出者，其眼球如螃蟹之眼般突出；或象耳者，其耳廓巨大；或鼠耳者，或蝙蝠耳者，其耳廓微小；或仅有耳孔者，其无耳廓，仅有耳孔；或未穿耳者（但若是约那人(yonakajātiko)，则不为玷污集会者，因其为天性如此）；或耳有瘘管而常腐臭者；或耳生痈而常流脓者；或耳被凿，其形如喂牛管之尖端者；或眼珠过黄者（但蜜色眼珠者，则可出家）；或无睫毛者，或常流泪眼者，或眼有白翳者，或患有眼炎者。

අතිමහන්තනාසිකො වා අතිඛුද්දකනාසිකො වා චිපිටනාසිකො වා මජ්ඣෙ අප්පතිට්ඨහිත්වා එකපස්සෙ ඨිතවඞ්කනාසිකො වා, දීඝනාසිකො වා සුකතුණ්ඩසදිසාය ජිව්හාය ලෙහිතුං සක්කුණෙය්‍යාය නාසිකාය සමන්නාගතො, නිච්චපග්ඝරිතසිඞ්ඝාණිකනාසො වා.

或鼻极大者，或鼻极小者，或扁鼻者，或歪鼻不居中而偏向一侧者；或长鼻者；或有鼻，能为如鹦鹉喙之舌所舔及者；或常流鼻涕者。

මහාමුඛො වා යස්ස පටඞ්ගමණ්ඩූකස්සෙව මුඛනිමිත්තංයෙව මහන්තං හොති, මුඛං පන ලාබුසදිසං අතිඛුද්දකං, භින්නමුඛො වා වඞ්කමුඛො වා මහාඔට්ඨො වා උක්ඛලිමුඛවට්ටිසදිසෙහි ඔට්ඨෙහි සමන්නාගතො, තනුකඔට්ඨො වා භෙරිචම්මසදිසෙහි දන්තෙ පිදහිතුං අසමත්ථෙහි ඔට්ඨෙහි සමන්නාගතො, මහාධරොට්ඨො වා තනුකඋත්තරොට්ඨො වා තනුකඅධරොට්ඨො වා මහාඋත්තරොට්ඨො වා ඔට්ඨඡින්නකො වා එළමුඛො වා උප්පක්කමුඛො වා සඞ්ඛතුණ්ඩකො වා බහිසෙතෙහි අන්තො අතිරත්තෙහි ඔට්ඨෙහි සමන්නාගතො, දුග්ගන්ධකුණපමුඛො වා.

或大口者，其口形如一种叫“翅蛙”(paṭaṅga)的青蛙般巨大，但口（腔）却小如葫芦；或口破裂者；或歪嘴者；或厚唇者，其唇如锅沿；或薄唇者，其唇如鼓皮，无法覆盖牙齿；或下唇厚而上唇薄者；或下唇薄而上唇厚者；或唇裂者；或口流涎者；或口生肿块者；或唇患白斑者，其唇外白内赤；或口臭如尸者。

මහාදන්තො වා අට්ඨකදන්තසදිසෙහි දන්තෙහි සමන්නාගතො අසුරදන්තො වා හෙට්ඨා වා උපරි වා බහිනික්ඛන්තදන්තො, යස්ස පන සක්කා හොති ඔට්ඨෙහි පිදහිතුං කථෙන්තස්සෙව පඤ්ඤායති නො අකථෙන්තස්ස, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. පූතිදන්තො වා නිද්දන්තො වා යස්ස පන දන්තන්තරෙ කලන්දකදන්තො විය සුඛුමදන්තො හොති, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

或大牙者，其牙如八齿耙；或阿修罗牙者，其牙齿上下突出于外（但若能用唇覆盖，仅在说话时显露，不说话时不显露者，则可出家）；或烂牙者；或无牙者（但若齿间有如松鼠牙般的细牙，则可出家）。

මහාහනුකො වා ගොහනුසදිසෙන හනුනා සමන්නාගතො, දීඝහනුකො වා චිපිටහනුකො වා අන්තොපවිට්ඨෙන විය අතිරස්සෙන හනුකෙන සමන්නාගතො, භින්නහනුකො වා වඞ්කහනුකො වා නිම්මස්සුදාඨිකො වා භික්ඛුනිසදිසමුඛො දීඝගලො වා බකගලසදිසෙන ගලෙන සමන්නාගතො, රස්සගලො වා අන්තොපවිට්ඨෙන විය ගලෙන සමන්නාගතො, භින්නගලො වා භට්ඨඅංසකූටො වා අහත්ථො වා එකහත්ථො වා අතිරස්සහත්ථො [Pg.312] වා අතිදීඝහත්ථො වා භින්නඋරො වා භින්නපිට්ඨි වා කච්ඡුගත්තො වා කණ්ඩුගත්තො වා දද්දුගත්තො වා ගොධාගත්තො වා, යස්ස ගොධාය විය ගත්තතො චුණ්ණානි පතන්ති, සබ්බඤ්චෙතං විරූපකරණං සන්ධාය විත්ථාරිකවසෙන වුත්තං. විනිච්ඡයො පනෙත්ථ ‘‘න භික්ඛවෙ පඤ්චහි ආබාධෙහී’’ති එත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

或大下巴者，其下巴如牛；或长下巴者；或扁下巴者，其下巴极短如内缩；或下巴破裂者；或下巴歪斜者；或无须无獠牙者；或面如比丘尼者；或长颈者，其颈如鹭；或短颈者，其颈如内缩；或颈破裂者；或垂肩者；或无手者；或独手者；或手极短者；或手极长者；或胸部畸形者；或背部畸形者；或身患疥疮者；或身患瘙痒病者；或身患癣者；或身如蜥蜴者，其身掉落粉屑如蜥蜴——所有这些都是就其丑陋而作的详述。于此的决断，当依“诸比丘，有五种病者……”中所说之法而知。

භට්ඨකටිකො වා මහාආනිසදො වා උද්ධනකූටසදිසෙහි ආනිසදමංසෙහි අච්චුග්ගතෙහි සමන්නාගතො, මහාඌරුකො වා වාතණ්ඩිකො වා මහාජාණුකො වා සඞ්ඝට්ටනජාණුකො වා දීඝජඞ්ඝො වා යට්ඨිසදිසජඞ්ඝො විකටො වා පණ්හො වා උබ්බද්ධපිණ්ඩිකො වා, සො දුවිධො හෙට්ඨා ඔරුළ්හාහි වා උපරි ආරුළ්හාහි වා මහතීහි ජඞ්ඝපිණ්ඩිකාහි සමන්නාගතො, මහාජඞ්ඝො වා ථූලජඞ්ඝපිණ්ඩිකො වා මහාපාදො වා මහාපණ්හි වා පිට්ඨිකපාදො වා පාදවෙමජ්ඣතො උට්ඨිතජඞ්ඝො වඞ්කපාදො වා සො දුවිධො – අන්තො වා බහි වා පරිවත්තපාදො ගණ්ඨිකඞ්ගුලි වා සිඞ්ගිවෙරඵණසදිසාහි අඞ්ගුලීහි සමන්නාගතො, අන්ධනඛො වා කාළවණ්ණෙහි පූතිනඛෙහි සමන්නාගතො, සබ්බොපි එස පරිසදූසකො. එවරූපො පරිසදූසකො න පබ්බාජෙතබ්බො.

或塌腰者；或大臀者，其臀肉高耸如炉灶；或大腿者；或阴囊肿大者；或大膝者；或碰膝者；或长胫者；或胫如杖者；或跛足者；或足后翻者；或凸小腿肚者（此有二种：或小腿肚下垂，或小腿肚上翘）；或大胫者；或粗小腿肚者；或大足者；或大足跟者；或驼足者，其胫骨从足中隆起；或弯足者（此有二种：或足内翻，或足外翻）；或指（趾）节粗大者，其指（趾）如姜块；或暗甲者，其指（趾）甲色黑而腐烂——所有这些都是玷污僧团者。像这样玷污僧团者，不应令其出家。

කාණොති පසන්නන්ධො වා හොතු පුප්ඵාදීහි වා උපහතපසාදො. යො ද්වීහි වා එකෙන වා අක්ඛිනා න පස්සති, සො න පබ්බාජෙතබ්බො. මහාපච්චරියං පන එකක්ඛිකාණො කාණොති වුත්තො, ද්විඅක්ඛිකාණො අන්ධෙන සඞ්ගහිතො. මහාඅට්ඨකථායං ජච්චන්ධො අන්ධොති වුත්තො, තස්මා උභයම්පි පරියායෙන යුජ්ජති. කුණීති හත්ථකුණී වා පාදකුණී වා අඞ්ගුලිකුණී වා; යස්ස එතෙසු හත්ථාදීසු යංකිඤ්චි වඞ්කං පඤ්ඤායති, සො කුණී නාම. ඛඤ්ජොති නතජාණුකො වා භින්නජඞ්ඝො වා මජ්ඣෙ සඞ්කුටිතපාදත්තා කුණ්ඩපාදකො වා පිට්ඨිපාදමජ්ඣෙන චඞ්කමන්තො අග්ගෙ සඞ්කුටිතපාදත්තා කුණ්ඩපාදකො වා පිට්ඨිපාදග්ගෙන චඞ්කමන්තො අග්ගපාදෙනෙව චඞ්කමනඛඤ්ජො වා පණ්හිකාය චඞ්කමනඛඤ්ජො වා පාදස්ස බාහිරන්තෙන චඞ්කමනඛඤ්ජො වා පාදස්ස අබ්භන්තරන්තෙන චඞ්කමනඛඤ්ජො වා ගොප්ඵකානං උපරි භග්ගත්තා සකලෙන පිට්ඨිපාදෙන චඞ්කමනඛඤ්ජො වා; සබ්බොපෙස ඛඤ්ජොයෙව, සො න පබ්බාජෙතබ්බො.

独眼者(Kāṇo)：指清澈的眼睛失明，或因白内障等而视力受损。凡双眼或单眼不能视物者，不应令其出家。在《大筏注》(Mahāpaccarī)中，单眼盲者称为“独眼者”，双眼盲者归为“盲者”。在《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中，天生盲者称为“盲者”。因此，两种说法皆可随义而用。手足弯曲者(Kuṇī)：指手弯曲、足弯曲或指（趾）弯曲。凡手足等有任何弯曲可见者，即名“手足弯曲者”。跛者(Khañjo)：指屈膝者；或断胫者；或因足中段蜷缩而以足背中部行走者；或因足尖蜷缩而以足背尖端行走者；或仅以足尖行走的跛者；或以足跟行走的跛者；或以足外缘行走的跛者；或以足内缘行走的跛者；或因踝骨以上折断而以整个足背行走的跛者。所有这些都是跛者，不应令其出家。

පක්ඛහතොති [Pg.313] යස්ස එකො හත්ථො වා පාදො වා අඩ්ඪසරීරං වා සුඛං න වහති. ඡින්නිරියාපථොති පීඨසප්පි වුච්චති. ජරාදුබ්බලොති ජිණ්ණභාවෙන දුබ්බලො අත්තනො චීවරරජනාදිකම්මං කාතුම්පි අසමත්ථො. යො පන මහල්ලකොපි බලවා හොති, අත්තානං පටිජග්ගිතුං සක්කොති, සො පබ්බාජෙතබ්බො. අන්ධොති ජච්චන්ධො වුච්චති. මූගොති යස්ස වචීභෙදො නප්පවත්තති; යස්සාපි පවත්තති, සරණගමනං පන පරිපුණ්ණං භාසිතුං න සක්කොති, තාදිසං මම්මනම්පි පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. යො පන සරණගමනමත්තං පරිපුණ්ණං භාසිතුං සක්කොති, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති.

中风者：指其一手、一足或半身不能自如活动者。威仪断者：指以坐凳移动者。老弱者：指因年老而衰弱，连自己染衣等事务也无力作者。但若年老而强壮，能照顾自己者，则可令其出家。盲者：指天生盲者。哑者：指不能清晰发声者；即使能发声，但若不能完整念诵皈依，此类结巴者亦不应令其出家。但若能完整念诵皈依者，则可令其出家。

බධිරොති යො සබ්බෙන සබ්බං න සුණාති. යො පන මහාසද්දං සුණාති, තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති. අන්ධමූගාදයො උභයදොසවසෙන වුත්තා. යෙසඤ්ච පබ්බජ්ජා පටික්ඛිත්තා, උපසම්පදාපි තෙසං පටික්ඛිත්තාව. සචෙ පන තෙ සඞ්ඝො උපසම්පාදෙති, සබ්බෙපි හත්ථච්ඡින්නාදයො සූපසම්පන්නා, කාරකසඞ්ඝො පන ආචරියුපජ්ඣායා ච ආපත්තිතො න මුච්චන්ති. වක්ඛති ච – ‘‘අත්ථි භික්ඛවෙ පුග්ගලො අප්පත්තො ඔසාරණං, තඤ්චෙ සඞ්ඝො ඔසාරෙති, එකච්චො සුඔසාරිතො, එකච්චො දුඔසාරිතො’’ති තස්සත්ථො ආගතට්ඨානෙයෙව ආවි භවිස්සතීති.

聋者，是指完全听不见任何声音者。但若能听见大声者，则可令其出家。盲者、哑者等，是因其双重缺陷而被提及。凡被禁止出家者，其受具足戒也同样被禁止。然而，若僧团为他们授具足戒，则所有断手等残疾者皆为善受具足戒者，但行事的僧团以及阿阇梨与戒师皆不免于过失。经中亦将说：“诸比丘，有一种人未达到恢复资格，若僧团恢复他，有些人能被善于恢复，有些人则难以被恢复。”此义将在其出现之处显明。

හත්ථච්ඡින්නාදිවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

断手者等事的故事终。

අලජ්ජීනිස්සයවත්ථුකථා

依止无惭者的故事

120. අලජ්ජීනං නිස්සාය වසන්තීති උපයොගත්ථෙ සාමිවචනං; අලජ්ජිපුග්ගලෙ නිස්සාය වසන්තීති අත්ථො. යාව භික්ඛුසභාගතං ජානාමීති නිස්සයදායකස්ස භික්ඛුනො භික්ඛූහි සභාගතං ලජ්ජිභාවං යාව ජානාමීති අත්ථො. තස්මා නවං ඨානං ගතෙන ‘‘එහි භික්ඛු, නිස්සයං ගණ්හාහී’’ති වුච්චමානෙනාපි චතූහපඤ්චාහං නිස්සයදායකස්ස ලජ්ජිභාවං උපපරික්ඛිත්වා නිස්සයො ගහෙතබ්බො.

120. “依止无惭者而住”，此处的属格具有宾格之义；其义为“依止无惭之人而住”。“直到我了解比丘的同分”，其义为：直到了解提供依止的比丘所具有的、为诸比丘所共有的惭愧心。因此，初到一地者，即使被告知“来，比丘，请受依止”，也应先观察提供依止者是否有惭愧心四五日，然后方可接受依止。

සචෙ ‘‘ථෙරො ලජ්ජී’’ති භික්ඛූනං සන්තිකෙ සුත්වා ආගතදිවසෙයෙව ගහෙතුකාමො හොති, ථෙරො පන ‘‘ආගමෙහි තාව, වසන්තො ජානිස්සසී’’ති කතිපාහං ආචාරං උපපරික්ඛිත්වා නිස්සයං දෙති, වට්ටති. පකතියා නිස්සයග්ගහණට්ඨානං ගතෙන තදහෙව ගහෙතබ්බො, එකදිවසම්පි පරිහාරො [Pg.314] නත්ථි. සචෙ පඨමයාමෙ ආචරියස්ස ඔකාසො නත්ථි, ඔකාසං අලභන්තො ‘‘පච්චූසසමයෙ ගහෙස්සාමී’’ති සයති, අරුණං උග්ගතම්පි න ජානාති, අනාපත්ති. සචෙ පන ‘‘ගණ්හිස්සාමී’’ති ආභොගං අකත්වා සයති, අරුණුග්ගමනෙ දුක්කටං. අගතපුබ්බං ඨානං ගතෙන ද්වෙ තීණි දිවසානි වසිත්වා ගන්තුකාමෙන අනිස්සිතෙන වසිතබ්බං. ‘‘සත්තාහං වසිස්සාමී’’ති ආලයං කරොන්තෙන පන නිස්සයො ගහෙතබ්බො. සචෙ ථෙරො ‘‘කිං සත්තාහං වසන්තස්ස නිස්සයෙනා’’ති වදති, පටික්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය ලද්ධපරිහාරො හොති.

若从比丘们处听闻“此长老有惭”后，想在抵达当天就受依止，但长老说“你先等一下，住下来便会知道”，并在观察其行为数日后才给予依止，这是允许的。通常，到了应受依止之处，就应在当天接受，连一天的宽免也没有。若初夜时，阿阇梨没有空闲，未能获得机会者心想“我将在黎明时接受”而睡去，乃至黎明已至亦不自知，则无犯。但若未作“我将接受”之忆念而睡去，则于黎明升起时得恶作。前往从未去过之处，欲住二三日即离去者，可以无依止而住。但若作“我将住七日”之意愿者，则应接受依止。若长老说“住七日者要依止何用？”，则从被拒绝之时起，他便获得了宽免。

අලජ්ජීනිස්සයවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

无惭者依止事论终。

ගමිකාදිනිස්සයවත්ථුකථා

行者等依止事论

121. නිස්සයකරණීයොති කරණීයනිස්සයො, කරණීයො මයා නිස්සයො; ගහෙතබ්බොති අත්ථො. නිස්සයං අලභමානෙනාති අත්තනා සද්ධිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නෙසු නිස්සයදායකෙ අසති නිස්සයං න ලභති නාම. එවං අලභන්තෙන අනිස්සිතෙන බහූනිපි දිවසානි ගන්තබ්බං. සචෙ පුබ්බෙපි නිස්සයං ගහෙත්වා වුත්ථපුබ්බං කඤ්චි ආවාසං පවිසති, එකරත්තං වසන්තෙනාපි නිස්සයො ගහෙතබ්බො. අන්තරාමග්ගෙ විස්සමන්තො වා සත්ථං පරියෙසන්තො වා කතිපාහං වසති, අනාපත්ති. අන්තොවස්සෙ පන නිබද්ධවාසං වසිතබ්බං, නිස්සයො ච ගහෙතබ්බො. නාවාය ගච්ඡන්තස්ස පන වස්සානෙ ආගතෙපි නිස්සයං අලභන්තස්ස අනාපත්ති.

121. 所谓“应作依止”，即“有应作之依止”，义为“我应作依止；应受依止”。所谓“未得依止”，是指在与自己一同长途跋涉者中，若无能给予依止者，便名为未得依止。如此未得依止者，可以无依止地行进多日。若进入某个先前曾受依止并居住过的住处，即使只住一晚，也应受依止。若在途中为休息或寻找商队而停留数日，无犯。但在雨安居内，则应固定居住，且应受依止。然而，乘船行进者，即使雨安居已到而未得依止，亦无犯。

යාචියමානෙනාති තෙන ගිලානෙන යාචියමානෙන අනිස්සිතෙන වසිතබ්බං. සචෙ ‘‘යාචාහි ම’’න්ති වුච්චමානොපි ගිලානො මානෙන න යාචති, ගන්තබ්බං.

所谓“被请求时”，是指当被那位病人请求留下时，可以无依止而住。若病人即使被告知“请请求我”，却因我慢而不请求，则应离去。

ඵාසු හොතීති සමථවිපස්සනානං පටිලාභවසෙන ඵාසු හොති. ඉමඤ්හි පරිහාරං නෙව සොතාපන්නො න සකදාගාමී අනාගාමී අරහන්තො ලභන්ති; න ථාමගතස්ස සමාධිනො වා විපස්සනාය වා ලාභී, විස්සට්ඨකම්මට්ඨානෙ පන බාලපුථුජ්ජනෙ කථාව නත්ථි. යස්ස ඛො පන සමථො වා විපස්සනා වා තරුණො හොති, අයං ඉමං පරිහාරං ලභති, පවාරණසඞ්ගහොපි එතස්සෙව අනුඤ්ඤාතො. තස්මා ඉමිනා පුග්ගලෙන ආචරියෙ පවාරෙත්වා ගතෙපි ‘‘යදා පතිරූපො නිස්සයදායකො ආගච්ඡිස්සති, තස්ස නිස්සාය වසිස්සාමී’’ති ආභොගං කත්වා පුන යාව [Pg.315] ආසාළ්හීපුණ්ණමා, තාව අනිස්සිතෙන වත්ථුං වට්ටති. සචෙ පන ආසාළ්හීමාසෙ ආචරියො නාගච්ඡති, යත්ථ නිස්සයො ලබ්භති, තත්ථ ගන්තබ්බං.

“感到安适”，是指通过获得止与观而感到安适。此项宽免，非预流、一来、不还、阿罗汉所能获得，亦非已证得稳固之定或观者所能获得，至于已放弃业处的凡夫，则更不必说。然而，若某人之止或观尚在初阶，此人方能获得此项宽免，且在自恣中的摄益也只被允许给予此人。因此，此人即使已向阿阇梨行自恣后离去，仍应作意：“当有合适的提供依止者到来时，我将依止他而住”，并可无依止地住到萨哈月圆之日。若萨哈月时阿阇梨仍未到来，则应前往能获得依止之处。

122. ගොත්තෙනපි අනුස්සාවෙතුන්ති මහාකස්සපස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛොති එවං ගොත්තං වත්වා අනුස්සාවෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො.

122. “亦可依姓氏宣告”，其义为：我允许在宣告“摩诃迦叶的求具足戒者”时，像这样说出其姓氏来宣告。

123. ද්වෙ එකානුස්සාවනෙති ද්වෙ එකතො අනුස්සාවනෙ; එකෙන එකස්ස අඤ්ඤෙන ඉතරස්සාති එවං ද්වීහි වා ආචරියෙහි එකෙන වා එකක්ඛණෙ කම්මවාචං අනුස්සාවෙන්තෙහි උපසම්පාදෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො.

123. “二人一宣告”，是指二人一同宣告。其义为：我允许由两位阿阇梨——一位为一人，另一位为另一人——或由一位阿阇梨，在同一时刻念诵羯磨语为他们授具足戒。

ද්වෙ තයො එකානුස්සාවනෙ කාතුං තඤ්ච ඛො එකෙන උපජ්ඣායෙනාති ද්වෙ වා තයො වා ජනෙ පුරිමනයෙනෙව එකතො අනුස්සාවනෙ කාතුං අනුජානාමි; තඤ්ච ඛො අනුස්සාවනකිරියං එකෙන උපජ්ඣායෙන අනුජානාමීති අත්ථො. තස්මා එකෙන ආචරියෙන ද්වෙ වා තයො වා අනුස්සාවෙතබ්බා. ද්වීහි වා තීහි වා ආචරියෙහි විසුං විසුං එකෙන එකස්සාති එවං එකප්පහාරෙනෙව ද්වෙ තිස්සො වා කම්මවාචා කාතබ්බා. සචෙ පන නානාචරියා නානුපජ්ඣායා හොන්ති, තිස්සත්ථෙරො සුමනත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං, සුමනත්ථෙරො තිස්සත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං අනුස්සාවෙති, අඤ්ඤමඤ්ඤඤ්ච ගණපූරකා හොන්ති, වට්ටති. සචෙ පන නානාඋපජ්ඣායා හොන්ති, එකො ආචරියො හොති, ‘‘නත්වෙව නානුපජ්ඣායෙනා’’ති පටික්ඛිත්තත්තා න වට්ටති. ඉදං සන්ධාය හි එස පටික්ඛෙපො.

“为二三人作一宣告，且由同一戒师”，其义为：我允许如前述方法为二或三人一同作宣告，且我允许此宣告行为由同一位戒师进行。因此，应由一位阿阇梨为二或三人宣告。或由二或三位阿阇梨，各别为一人，如此一次即可完成二或三遍羯磨语。若有不同的阿阇梨与不同的戒师，例如帝沙（Tissa）长老为须摩那(Sumana)长老的弟子宣告，须摩那长老为帝须长老的弟子宣告，且互相作为具足数，这是允许的。但若有不同的戒师而只有一位阿阇梨，则因“但不可由不同戒师”此句所禁止而不被允许。此一禁制，实是针对此情况而说。

ගමිකාදිනිස්සයවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.

行者等依止事论终。

උපසම්පදාවිධිකථා

受具足戒仪轨论

126. පඨමං උපජ්ඣං ගාහාපෙතබ්බොති එත්ථ වජ්ජාවජ්ජං උපනිජ්ඣායතීති උපජ්ඣා, තං උපජ්ඣං; ‘‘උපජ්ඣායො මෙ භන්තෙ හොහී’’ති එවං වදාපෙත්වා ගාහාපෙතබ්බො. විත්ථායන්තීති විත්ථද්ධගත්තා හොන්ති. යං ජාතන්ති යං තව සරීරෙ ජාතං නිබ්බත්තං විජ්ජමානං, තං සඞ්ඝමජ්ඣෙ පුච්ඡන්තෙ සන්තං අත්ථීති වත්තබ්බන්තිආදි. උල්ලුම්පතු මන්ති උද්ධරතු මං.

126. 于“应先让人请戒师”(Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo)句中，所谓戒师(upajjhā)，是因其能审察罪与非罪(vajjāvajjaṃ)，故名戒师。即是那位戒师，应让人说“尊者，请做我的戒师”而受持。所谓“身体僵硬者”(vitthāyanti)，是身体僵硬之人。所谓“所生者”(yaṃ jātaṃ)，即你身体里所生、所成、现有的东西，在僧团中被询问时，应回答“有”等等。所谓“愿您救拔我”(ullumpatu maṃ)，即是“愿您救度我”(uddharatu maṃ)。

උපසම්පදාවිධිකථා නිට්ඨිතා.

受具足戒仪轨论终。

චත්තාරොනිස්සයාදිකථා

四依止等论

128. තාවදෙවාති [Pg.316] උපසම්පන්නසමනන්තරමෙව. ඡායා මෙතබ්බාති එකපොරිසා වා ද්විපොරිසා වාති ඡායා මෙතබ්බා. උතුප්පමාණං ආචික්ඛිතබ්බන්ති ‘‘වස්සානො හෙමන්තො ගිම්හො’’ති එවං උතුප්පමාණං ආචික්ඛිතබ්බං. එත්ථ ච උතුයෙව උතුප්පමාණං. සචෙ වස්සානාදයො අපරිපුණ්ණා හොන්ති, යත්තකෙහි දිවසෙහි යස්ස යො උතු අපරිපුණ්ණො, තෙ දිවසෙ සල්ලක්ඛෙත්වා සො දිවසභාගො ආචික්ඛිතබ්බො. අථ වා ‘‘අයං නාම උතු, සො ච ඛො පරිපුණ්ණො වා අපරිපුණ්ණො වා’’ති එවං උතුප්පමාණං ආචික්ඛිතබ්බං. ‘‘පුබ්බණ්හො වා සායන්හො වා’’ති එවං දිවසභාගො ආචික්ඛිතබ්බො. සඞ්ගීතීති ඉදමෙව සබ්බං එකතො කත්වා ‘‘ත්වං කිං ලභසි, කා තෙ ඡායා, කිං උතුප්පමාණං, කො දිවසභාගො’’ති පුට්ඨො ‘‘ඉදං නාම ලභාමි – වස්සං වා හෙමන්තං වා ගිම්හං වා, අයං මෙ ඡායා, ඉදං උතුප්පමාණං, අයං දිවසභාගොති වදෙය්‍යාසී’’ති එවං ආචික්ඛිතබ්බං.

128. “‘即刻’，即刚受具足戒之后。‘应测量影子’，即应测量一人高或二人高的影子。‘应告知时节的量度’，即应如此告知：‘雨季、冬季、夏季’。于此，时节即是时节的量度。若雨季等不圆满，则应标记该时节还差多少天，并告知那个日分。或者，应如此告知时节的量度：‘此是某某时节，它已圆满或未圆满。’应如此告知日分：‘上午或下午。’总说者，即将这一切合在一起，当被问及：‘你得到什么？你的影子如何？时节的量度为何？日分为何？’时，应如此教导：‘你当说：我得到此，即雨季、冬季或夏季；这是我的影子；这是时节的量度；这是日分。’”

129. ඔහායාති ඡඩ්ඩෙත්වා. දුතියං දාතුන්ති උපසම්පදමාළකතො පරිවෙණං ගච්ඡන්තස්ස දුතියකං දාතුං අනුජානාමි, චත්තාරි ච අකරණීයානි ආචික්ඛිතුන්ති අත්ථො. පණ්ඩුපලාසොති පණ්ඩුවණ්ණො පත්තො. බන්ධනා පවුත්තොති වණ්ටතො පතිතො. අභබ්බො හරිතත්ථායාති පුන හරිතො භවිතුං අභබ්බො. පුථුසිලාති මහාසිලා.

129. “‘舍弃’，即抛弃。‘可给与第二人’者，其义为：我允许给与从受具足戒处前往住处的新比丘第二位同伴，并告知四不可为。‘黄叶’，即黄色的叶子。‘从束缚中脱落’，即从叶柄掉落。‘不能再变绿’，即不能再变绿。‘大石’，即大石头。

130. අලබ්භමානාය සාමග්ගියා අනාපත්ති සම්භොගෙ සංවාසෙති යාව තස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මකරණත්ථාය සාමග්ගී න ලබ්භති, තාව තෙන සද්ධිං සම්භොගෙ ච උපොසථපවාරණාදිකරණභෙදෙ සංවාසෙ ච අනාපත්තීති. සෙසං සබ්බත්ථ මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තානුසාරෙන සුවිඤ්ඤෙය්‍යත්තා පාකටමෙවාති.

130. “‘于无法获得和合时，于共利养、共住无犯’者，谓：乃至为对他执行举罪羯磨而无法获得僧团的和合，于此期间，与他共利养，以及共住——包括进行布萨、自恣(pavāraṇā)等不同羯磨，皆无犯。其余一切，皆因在《大分别》(Mahāvibhaṅga)中已依所说而易于了知，故甚为明显。

චත්තාරොනිස්සයාදිකථා නිට්ඨිතා.

四依止等论终。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于《普端严》律释义中

ද්වාසත්තතිඅධිකවත්ථුසතපටිමණ්ඩිතස්ස මහාඛන්ධකස්ස

饰以一百七十二事的《大犍度》的

අත්ථවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

义释终。

මහාඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

大犍度释义终。

2. උපොසථක්ඛන්ධකං

2. 布萨犍度

සන්නිපාතානුජානනාදිකථා

集会许可等论

132. උපොසථක්ඛන්ධකෙ [Pg.317] – අඤ්ඤතිත්ථියාති එත්ථ තිත්ථං වුච්චති ලද්ධි; අඤ්ඤං තිත්ථං අඤ්ඤතිත්ථං; අඤ්ඤතිත්ථං එතෙසං අත්ථීති අඤ්ඤතිත්ථියා; ඉතො අඤ්ඤලද්ධිකාති වුත්තං හොති. ධම්මං භාසන්තීති යං තෙසං කත්තබ්බාකත්තබ්බං, තං කථෙන්ති. තෙ ලභන්තීති තෙ මනුස්සා ලභන්ති. මූගසූකරාති ථූලසරීරසූකරා.

132. 在布萨犍度中——于“外道”（aññatitthiyā）一词，“道”（tittha）被称为“见解”（laddhi）；其他的见解是“外道”（aññatittha）；因为他们有其他的见解，所以是“外道”（aññatitthiyā）；这即是说“持有其他见解者”。所谓“说法”（Dhammaṃ bhāsanti），是指他们宣说那些人应作与不应作之事。所谓“他们获得”（Te labhanti），是指那些人获得。所谓“哑猪”（Mūgasūkara），是指身体肥大的猪。

135. අනජ්ඣාපන්නො වා හොති ආපජ්ජිත්වා වා වුට්ඨිතොති එත්ථ යං ආපත්තිං භික්ඛු අනජ්ඣාපන්නො වා හොති, ආපජ්ජිත්වා වා වුට්ඨිතො, අයං අසන්තී නාම ආපත්තීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. සම්පජානමුසාවාදෙ කිං හොතීති ය්වායං සම්පජානමුසාවාදො අස්ස හොතීති වුත්තො, සො ආපත්තිතො කිං හොති, කතරා ආපත්ති හොතීති අත්ථො. දුක්කටං හොතීති දුක්කටාපත්ති හොති; සා ච ඛො න මුසාවාදලක්ඛණෙන; භගවතො පන වචනෙන වචීද්වාරෙ අකිරියසමුට්ඨානා ආපත්ති හොතීති වෙදිතබ්බා. වක්ඛති හි –

135. 所谓“未犯，或已犯而还净”（Anajjhāpanno vā hoti āpajjitvā vā vuṭṭhito），此处，比丘对某罪未犯，或已犯而还净，此罪名为“不存在”（asantī），应如是了知其义。关于“于明知妄语，会如何？”（Sampajānamusāvāde kiṃ hoti），其义为：所说的明知妄语，就罪而言，是什么罪？是哪一种罪？“是恶作”（Dukkaṭaṃ hoti），即是恶作罪。而此罪并非因妄语的特征（而有）；当知，而是因世尊之言，于语门，由不作而生起之罪。因为他将说：

‘‘අනාලපන්තො මනුජෙන කෙනචි,වාචාගිරං නො ච පරෙ භණෙය්‍ය;

ආපජ්ජෙය්‍ය වාචසිකං න කායිකං,පඤ්හා මෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති. (පරි. 479);

“不与任何人交谈，亦不向他人言说；他会犯语罪，非身罪。此问题为善巧者所思量。”（pari. 479）

අන්තරායිකොති අන්තරායකරො. කිස්ස ඵාසු හොතීති කිමත්ථාය ඵාසු හොති. පඨමස්ස ඣානස්ස අධිගමායාති පඨමස්ස ඣානස්ස අධිගමනත්ථාය තස්ස භික්ඛුනො ඵාසු හොති සුඛං හොති. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉති භගවා උද්දෙසතො ච නිද්දෙසතො ච පඨමං පාතිමොක්ඛුද්දෙසං දස්සෙසි.

“障碍法”（Antarāyiko），即是作障碍者。“为何安适？”（Kissa phāsu hoti），即是“为了什么目的而安适？”。“为得初禅”（Paṭhamassa jhānassa adhigamāya），即是为了证得初禅，对那位比丘是安适的、是安乐的。此理通于一切处。如是，世尊以纲要（uddesa）及解释（niddesa）的方式，首先开示了波罗提木叉的诵示。

136. දෙවසිකන්ති දිවසෙ දිවසෙ. චාතුද්දසෙ වා පන්නරසෙ වාති එකස්ස උතුනො තතියෙ ච සත්තමෙ ච පක්ඛෙ ද්වික්ඛත්තුං චාතුද්දසෙ අවසෙසෙ ඡක්ඛත්තුං පන්නරසෙ; අයං තාව එකො අත්ථො. අයං පන පකතිචාරිත්තවසෙන [Pg.318] වුත්තො ‘‘සකිං පක්ඛස්ස චාතුද්දසෙ වා පන්නරසෙ වා’’ති වචනතො පන තථාරූපෙ පච්චයෙ සති යස්මිං තස්මිං චාතුද්දසෙ වා පන්නරසෙ වා උද්දිසිතුං වට්ටති, ආවාසිකානං භික්ඛූනං චාතුද්දසො හොති, ආගන්තුකානං පන්නරසො. සචෙ ආවාසිකා බහුතරා හොන්ති, ආගන්තුකෙහි ආවාසිකානං අනුවත්තිතබ්බ’’න්ති වචනතොපි චෙතං වෙදිතබ්බං.

136. “每日”(Devasikaṃ)即日复一日。“于十四日或十五日”者，谓于一季之第三与第七半月，于第十四日行布萨有两次；于其余半月，于第十五日行布萨有六次。此为第一义。此复乃依常规而说。然依“于半月之十四日或十五日一次”之语，若有如是因缘，则亦可于任一十四日或十五日诵说（波罗提木叉）。根据“若住处比丘是十四日（布萨），而来客比丘是十五日（布萨），而住处比丘人数更多，则来客比丘应随顺住处比丘”之语，亦可知此义。

සීමානුජානනකථා

允许结界论

138. පඨමං නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බාති විනයධරෙන පුච්ඡිතබ්බං ‘‘පුරත්ථිමාය දිසාය කිං නිමිත්ත’’න්ති? පබ්බතො භන්තෙති. පුන විනයධරෙන ‘‘එසො පබ්බතො නිමිත්ත’’න්ති එවං නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බං. ‘‘එතං පබ්බතං නිමිත්තං කරොම, කරිස්සාම, නිමිත්තං කතො, නිමිත්තං හොතු, හොති භවිස්සතී’’ති එවං පන කිත්තෙතුං න වට්ටති. පාසාණාදීසුපි එසෙව නයො. පුරත්ථිමාය අනුදිසාය, දක්ඛිණාය දිසාය, දක්ඛිණාය අනුදිසාය, පච්ඡිමාය දිසාය, පච්ඡිමාය අනුදිසාය, උත්තරාය දිසාය, උත්තරාය අනුදිසාය, කිං නිමිත්තං? උදකං භන්තෙ. එතං උදකං නිමිත්තන්ති එත්ථ පන අට්ඨත්වා පුන පුරත්ථිමාය දිසාය කිං නිමිත්තං. පබ්බතො භන්තෙ. එසො පබ්බතො නිමිත්තන්ති එවං පඨමං කිත්තිතනිමිත්තං කිත්තෙත්වාව ඨපෙතබ්බං. එවඤ්හි නිමිත්තෙන නිමිත්තං ඝටිතං හොති. එවං නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා අථානන්තරං වුත්තාය කම්මවාචාය සීමා සම්මන්නිතබ්බා. කම්මවාචාපරියොසානෙ නිමිත්තානං අන්තො සීමා හොති, නිමිත්තානි සීමතො බහි හොන්ති. තත්ථ නිමිත්තානි සකිං කිත්තිතානිපි කිත්තිතානෙව හොන්ති. අන්ධකට්ඨකථායං පන තික්ඛත්තුං සීමමණ්ඩලං සම්බන්ධන්තෙන නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බන්ති වුත්තං. ‘‘පබ්බතො භන්තෙති…පෙ… උදකං භන්තෙ’’ති එවං පන උපසම්පන්නො වා ආචික්ඛතු අනුපසම්පන්නො වා වට්ටතියෙව.

138. 首先应当宣告界相。持律者应询问：“东方有什么界相？”“尊者，是山。”然后持律者应如此宣告界相：“这座山是界相。”但不应如此宣告：“我们以这座山为界相”、“我们将以这座山为界相”、“此山已作为界相”、“愿此山成为界相”、“此山是界相”或“此山将是界相”。对于石头等也是同样的道理。〔应依次宣告〕东南方、南方、西南方、西方、西北方、北方、东北方〔的界相，最后是：〕“有什么界相？”“尊者，是水。”“这水是界相。”于此不应停止，而应再次宣告最初的界相：“东方有什么界相？”“尊者，是山。”“这座山是界相。”像这样，再次宣告最初宣告的界相后，才应停止。这样，界相与界相就连接起来了。如此宣告界相后，应立即用所述的羯磨语(kammavācā)来议定界。羯磨语结束时，界相之内即是界，而界相则在界之外。在那里，界相即使只宣告一次，也即为已宣告。但在《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中则说，应连接着界相，环绕界区宣告三次。至于“尊者，是山……尊者，是水”这样的话，无论是已受具足戒者还是未受具足戒者说出，都是可以的。

ඉදානි පබ්බතනිමිත්තාදීසු එවං විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො – තිවිධො පබ්බතො, සුද්ධපංසුපබ්බතො, සුද්ධපාසාණපබ්බතො, උභයමිස්සකොති. සො තිවිධොපි වට්ටති. වාලිකරාසි පන න වට්ටති. ඉතරොපි හත්ථිප්පමාණතො ඔමකතරො න වට්ටති. හත්ථිප්පමාණතො පන පට්ඨාය සිනෙරුප්පමාණොපි වට්ටති. සචෙ චතූසු දිසාසු චත්තාරො තීසු වා තයො පබ්බතා හොන්ති, චතූහි වා තීහි වා පබ්බතනිමිත්තෙහි එව සම්මන්නිතුං වට්ටති. ද්වීහි පන නිමිත්තෙහි එකෙන [Pg.319] වා සම්මන්නිතුං න වට්ටති. ඉතො පරෙසු පාසාණනිමිත්තාදීසුපි එසෙව නයො. තස්මා පබ්බතනිමිත්තං කරොන්තෙන පුච්ඡිතබ්බං ‘‘එකාබද්ධො න එකාබද්ධො’’ති. සචෙ එකාබද්ධො හොති, න කාතබ්බො. තඤ්හි චතූසු වා අට්ඨසු වා දිසාසු කිත්තෙන්තෙනාපි එකමෙව නිමිත්තං කිත්තිතං හොති, තස්මා යො එවං චක්කසණ්ඨානෙන විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතො පබ්බතො, තං එකදිසාය කිත්තෙත්වා අඤ්ඤාසු දිසාසු තං බහිද්ධා කත්වා අන්තො අඤ්ඤානි නිමිත්තානි කිත්තෙතබ්බානි.

现今，于山相等诸相，应如是抉择：山有三种，即纯土山、纯石山和土石混合山。此三者皆可。然沙堆则不可。其他小于象量的亦不可。然而，从象量起，乃至大如须弥山者，皆可。若于四方有四座山，或于三方有三座山，则可以仅以四个或三个山相来确立。然以二相或一相来确立则不可。于此后的石相等诸相，亦是此理。是故，作山相时，应问：“是连成一体，或非连成一体？”若连成一体，则不应作（为相）。因为即使于四方或八方宣说，亦只是宣说了一个相而已。是故，若有山如轮状围绕住处而立，应于一方宣说它，于其他诸方则将它置于（界）外，并于内部宣说其他诸相。

සචෙ පබ්බතස්ස තතියභාගං වා උපඩ්ඪං වා අන්තොසීමාය කත්තුකාමා හොන්ති, පබ්බතං අකිත්තෙත්වා යත්තකං පදෙසං අන්තො කත්තුකාමා, තස්ස පරතො තස්මිංයෙව පබ්බතෙ ජාතරුක්ඛවම්මිකාදීසු අඤ්ඤතරං නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බං. සචෙ එකයොජනද්වියොජනප්පමාණං සබ්බං පබ්බතං අන්තො කත්තුකාමා හොන්ති, පබ්බතස්ස පරතො භූමියං ජාතරුක්ඛවම්මිකාදීනි නිමිත්තානි කිත්තෙතබ්බානි.

若欲将山的三分之一或一半纳入界内，则不应宣说该山（为相），而应于欲纳入区域之外，就在该山之上，宣说所生长的树木、蚁冢等其中之一为相。若欲将量为一由旬或二由旬的整座山纳入界内，则应宣说山外地面上所生长的树木、蚁冢等为相。

පාසාණනිමිත්තෙ – අයගුළොපි පාසාණසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති, තස්මා යො කොචි පාසාණො වට්ටති. පමාණතො පන හත්ථිප්පමාණො පබ්බතසඞ්ඛ්‍යං ගතො, තස්මා සො න වට්ටති. මහාගොණමහාමහිංසප්පමාණො පන වට්ටති. හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන ද්වත්තිංසපලගුළපිණ්ඩපරිමාණො වට්ටති. තතො ඛුද්දකතරො ඉට්ඨකා වා මහන්තීපි න වට්ටති. අනිමිත්තුපගපාසාණරාසිපි න වට්ටති, පගෙව පංසුවාලිකරාසි. භූමිසමො ඛලමණ්ඩලසදිසො පිට්ඨිපාසාණො වා භූමිතො ඛාණුකො විය උට්ඨිතපාසාණො වා හොති, සොපි පමාණුපගො චෙ වට්ටති. පිට්ඨිපාසාණො අතිමහන්තොපි පාසාණසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති, තස්මා සචෙ මහතො පිට්ඨිපාසාණස්ස එකප්පදෙසං අන්තොසීමාය කත්තුකාමා හොන්ති, තං අකිත්තෙත්වා තස්සුපරි අඤ්ඤො පාසාණො කිත්තෙතබ්බො. සචෙ පිට්ඨිපාසාණුපරි විහාරං කරොන්ති, විහාරමජ්ඣෙන වා පිට්ඨිපාසාණො විනිවිජ්ඣිත්වා ගච්ඡති, එවරූපො පිට්ඨිපාසාණො න වට්ටති. සචෙ හි තං කිත්තෙන්ති, නිමිත්තස්ස උපරි විහාරො හොති, නිමිත්තඤ්ච නාම බහිසීමාය හොති, විහාරොපි බහිසීමායං ආපජ්ජති. විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතපිට්ඨිපාසාණො එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ න කිත්තෙතබ්බො.

于石相——铁球亦算为石，是故任何石皆可。然于量上，若象量者，则入于山数，是故彼不可。然大牛、大水牛量者则可。以下限而言，三十二波罗(pala)重之糖糕量者可。小于此者，或虽大砖亦不可。不成相之石聚亦不可，况乎土聚、沙聚。与地平、如禾场之石板，或如杌株由地而出之石，若彼达量则可。石板虽甚大，亦仅入于石数。是故，若欲作大石板之一处为界内者，不应称说其石板，应于其上称说另一石。若于石板上建造精舍，或石板贯穿精舍之中，如是石板不可。盖若称说彼，则精舍于相之上，相乃于界外，精舍亦堕于界外。围绕精舍而住之石板，于一处称说已，不应于另一处称说。

වනනිමිත්තෙ – තිණවනං වා තචසාරතාලනාළිකෙරාදිරුක්ඛවනං වා න වට්ටති. අන්තොසාරානං පන සාකසාලාදීනං අන්තොසාරමිස්සකානං වා රුක්ඛානං [Pg.320] වනං වට්ටති, තඤ්ච ඛො හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චතුපඤ්චරුක්ඛමත්තම්පි තතො ඔරං න වට්ටති, පරං යොජනසතිකම්පි වට්ටති. සචෙ පන වනමජ්ඣෙ විහාරං කරොන්ති, වනං න කිත්තෙතබ්බං. එකදෙසං අන්තොසීමාය කත්තුකාමෙහිපි වනං අකිත්තෙත්වා තත්ථ රුක්ඛපාසාණාදයො කිත්තෙතබ්බා. විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතවනං එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ න කිත්තෙතබ්බං.

于林相——草林，或皮有实之多罗(tāla)树、那利计罗(nāḷikera)树等林，皆不可。然内有实之释迦(sāka)树、娑罗(sāla)树等林，或与内有实树相杂之林，则可。彼亦以下限而言，四五株量亦可，少于此则不可；多则乃至百由旬亦可。然若于林中建造精舍，不应称说其林。欲作一处为界内者，亦应不称说其林，而于彼处称说树、石等。围绕精舍而住之林，于一处称说已，不应于另一处称说。

රුක්ඛනිමිත්තෙ – තචසාරො තාලනාළිකෙරාදිරුක්ඛො න වට්ටති, අන්තොසාරො ජීවමානකො අන්තමසො උබ්බෙධතො අට්ඨඞ්ගුලො පරිණාහතො සූචිදණ්ඩකප්පමාණොපි වට්ටති, තතො ඔරං න වට්ටති, පරං ද්වාදසයොජනො සුප්පතිට්ඨිතනිග්‍රොධොපි වට්ටති. වංසනළකසරාවාදීසු බීජං රොපෙත්වා වඩ්ඪාපිතො පමාණුපගොපි න වට්ටති. තතො අපනෙත්වා පන තඞ්ඛණම්පි භූමියං රොපෙත්වා කොට්ඨකං කත්වා උදකං ආසිඤ්චිත්වා කිත්තෙතුං වට්ටති. නවමූලසාඛානිග්ගමනං අකාරණං. ඛන්ධං ඡින්දිත්වා රොපිතෙ පන එතං යුජ්ජති. කිත්තෙන්තෙන ච ‘‘රුක්ඛො’’තිපි වත්තුං වට්ටති, ‘‘සාකරුක්ඛොතිපි සාලරුක්ඛො’’තිපි. එකාබද්ධං පන සුප්පතිට්ඨිතනිග්‍රොධසදිසං එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ කිත්තෙතුං න වට්ටති.

关于树相——皮质为实（tacasāra）的树，如棕榈树、椰子树等，不适用。内质为实（antosāra）的活树，最低限度，高八指、周长如笔杆大小者，适用；比此更小者不适用。上限则乃至十二由旬、根基稳固的榕树，也适用。在竹筒、芦苇管、盆器等之中播种培育长大，即使达到尺寸，也不适用。但若将之移出，即刻种植于地，筑起土围并浇水，则可以宣告为相。新根新枝的生出，不是必要条件。但若是砍断树干后种植，此（新根新枝的生出）则是适宜的。宣告者可以说“树”，也可以说“柚木树”或“娑罗树”。但像根基稳固的榕树那样连成一体者，在一个地方宣告后，不应在另一处再宣告。

මග්ගනිමිත්තෙ – අරඤ්ඤඛෙත්තනදීතළාකමග්ගාදයො න වට්ටන්ති, ජඞ්ඝමග්ගො වා සකටමග්ගො වා වට්ටති, යො නිබ්බිජ්ඣිත්වා ද්වෙ තීණි ගාමන්තරානි ගච්ඡති. යො පන ජඞ්ඝමග්ගො සකටමග්ගතො ඔක්කමිත්වා පුන සකටමග්ගමෙව ඔතරති, යෙ වා ජඞ්ඝමග්ගසකටමග්ගා අවළඤ්ජා, තෙ න වට්ටන්ති. ජඞ්ඝසත්ථසකටසත්ථෙහි වළඤ්ජියමානායෙව වට්ටන්ති. සචෙ ද්වෙ මග්ගා නික්ඛමිත්වා පච්ඡා සකටධුරමිව එකීභවන්ති, ද්විධා භින්නට්ඨානෙ වා සම්බන්ධට්ඨානෙ වා සකිං කිත්තෙත්වා පුන න කිත්තෙතබ්බා, එකාබද්ධනිමිත්තඤ්හෙතං හොති.

关于道相——林道、田间道、河边道、湖边道等不适用。人行道或车道则适用，只要其能贯通两三个村庄。但若有人行道从车道分出，复又汇入该车道，则不适用；或者废弃不用的人行道和车道，也不适用。只有正被徒步商队和车队使用的道路才适用。如果两条道路分出后，又像车轭一样合而为一，则应在分岔处或汇合处宣告一次，不应再宣告，因为这是连成一体的相。

සචෙ විහාරං පරික්ඛිපිත්වා චත්තාරො මග්ගා චතූසු දිසාසු ගච්ඡන්ති, මජ්ඣෙ එකං කිත්තෙත්වා අපරං කිත්තෙතුං න වට්ටති. එකාබද්ධනිමිත්තඤ්හෙතං හොති. කොණං නිබ්බිජ්ඣිත්වා ගතමග්ගං පන පරභාගෙ කිත්තෙතුං වට්ටති. විහාරමජ්ඣෙන නිබ්බිජ්ඣිත්වා ගතමග්ගො පන න කිත්තෙතබ්බො. කිත්තිතෙ නිමිත්තස්ස උපරි විහාරො හොති. සචෙ සකටමග්ගස්ස අන්තිමචක්කමග්ගං නිමිත්තං කරොන්ති, මග්ගො බහිසීමාය හොති. සචෙ බාහිරචක්කමග්ගං නිමිත්තං කරොන්ති, බාහිරචක්කමග්ගොව බහිසීමාය හොති, සෙසං අන්තොසීමං භජති. මග්ගං [Pg.321] කිත්තෙන්තෙන ‘‘මග්ගො පන්ථො පථො පජ්ජො’’ති දසසු යෙන කෙනචි නාමෙන කිත්තෙතුං වට්ටති. පරිඛාසණ්ඨානෙන විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ගතමග්ගො එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ කිත්තෙතුං න වට්ටති.

若有四条道路从四个方向围绕寺院而去，在其中宣告一条后，则不适合再宣告另一条，因为这是连成一体的相。但对于穿过角落而去的道路，可在其外侧部分宣告。而穿过寺院中央的道路则不应宣告。若宣告了，寺院就在相的上面。若以车道的内侧车辙为相，则整条道路都在界外。若以外侧车辙为相，则只有外侧车辙在界外，其余部分则入于界内。宣告道路者，可用“道”（maggo）、“径”（pantho）、“路”（patho）、“途”（pajjo）等十种名称中的任何一个来宣告。其状如壕沟围绕寺院而去的道路，在一个地方宣告后，不适合在另一处再宣告。

වම්මිකනිමිත්තෙ – හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන තං දිවසං ජාතො අට්ඨඞ්ගුලුබ්බෙධො ගොවිසාණප්පමාණොපි වම්මිකො වට්ටති, තතො ඔරං න වට්ටති, පරං හිමවන්තපබ්බතසදිසොපි වට්ටති. විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ඨිතං පන එකාබද්ධං එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ කිත්තෙතුං න වට්ටති.

于蚁冢相——以下限而言：于当日生成、高达八指、大小如牛角之蚁冢，是为适合；比此小者，则不适合。以上限而言，乃至如雪山（Himavanta）大者，亦为适合。然而，围绕寺院而立、连成一体的蚁冢，在一个地方宣告后，不适合在另一处再宣告。

නදීනිමිත්තෙ – යස්සා ධම්මිකානං රාජූනං කාලෙ අන්වද්ධමාසං අනුදසාහං අනුපඤ්චාහන්ති එවං අනතික්කමිත්වා දෙවෙ වස්සන්තෙ වලාහකෙසු විගතමත්තෙසු සොතං පච්ඡිජ්ජති, අයං නදීසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති. යස්සා පන ඊදිසෙ සුවුට්ඨිකාලෙ වස්සානස්ස චාතුමාසෙ සොතං න පච්ඡිජ්ජති, තිමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙත්වා යත්ථ කත්ථචි උත්තරන්තියා භික්ඛුනියා අන්තරවාසකො තෙමියති, අයං නදීසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, සීමං බන්ධන්තානං නිමිත්තං හොති. භික්ඛුනියා නදීපාරගමනෙපි උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මකරණෙපි නදීපාරසීමසම්මන්නනෙපි අයමෙව නදී.

于河相——若某条河，在如法君王时期，虽每半月、每十日、每五日，如此不间断地有天降雨，然云才散去水流即断者，此不计为河。反之，若某条河，于此等善雨之时，在雨季四个月中水流不断绝，且水深能覆盖三圆（双膝与肚脐），令比丘尼在任何一处渡河时其下衣（antaravāsaka）被浸湿者，此则计为河，可作为结界者之相。于比丘尼渡河、行布萨（uposatha）等僧伽业、或同意以河对岸为界时，此即是（所说的）河。

යා පන මග්ගො විය සකටධුරසණ්ඨානෙන වා පරිඛාසණ්ඨානෙන වා විහාරං පරික්ඛිපිත්වා ගතා, තං එකත්ථ කිත්තෙත්වා අඤ්ඤත්ථ කිත්තෙතුං න වට්ටති. විහාරස්ස චතූසු දිසාසු අඤ්ඤමඤ්ඤං විනිබ්බිජ්ඣිත්වා ගතෙ නදිචතුක්කෙපි එසෙව නයො. අසම්මිස්සනදියො පන චතස්සොපි කිත්තෙතුං වට්ටති. සචෙ වතිං කරොන්තො විය රුක්ඛපාදෙ නිඛණිත්වා වල්ලිපලාලාදීහි නදිසොතං රුම්භන්ති, උදකඤ්ච අජ්ඣොත්ථරිත්වා ආවරණං පවත්තතියෙව, නිමිත්තං කාතුං වට්ටති. යථා පන උදකං නප්පවත්තති, එවං සෙතුම්හි කතෙ අප්පවත්තමානා නදී නිමිත්තං කාතුං න වට්ටති. පවත්තනට්ඨානෙ නදිනිමිත්තං, අප්පවත්තනට්ඨානෙ උදකනිමිත්තං කාතුං වට්ටති.

再者，若有河流像道路一样，呈车轭状或壕沟状环绕精舍，于一处称说后，则不应于另一处称说。对于环绕精舍四方、互相贯通的四条河流，也是此理。然而，不相交汇的四条河流，则皆可称说。倘若像筑篱笆一样，埋设木桩，用藤蔓、茅草等堵塞河道，而水漫过障碍物依然流动，则可以作为界相。但若筑起堤坝后，水不再流动，这样的不流之河则不应作为界相。在水流动处，应作河流界相；在水不流动处，应作水界相。

යා පන දුබ්බුට්ඨිකාලෙ වා ගිම්හෙ වා නිරුදකභාවෙන නප්පවත්තති, සා වට්ටති. මහානදිතො උදකමාතිකං නීහරන්ති, සා කුන්නදිසදිසා හුත්වා තීණි සස්සානි සම්පාදෙන්තී නිච්චං පවත්තති, කිඤ්චාපි පවත්තති, නිමිත්තං කාතුං න වට්ටති. යා පන මූලෙ මහානදිතො නිග්ගතාපි කාලන්තරෙන තෙනෙව නිග්ගතමග්ගෙන [Pg.322] නදිං භින්දිත්වා සයඤ්ච ගච්ඡති, ගච්ඡන්තී පරතො සුසුමාරාදිසමාකිණ්ණා නාවාදීහි සඤ්චරිතබ්බා නදී හොති, තං නිමිත්තං කාතුං වට්ටති.

再者，若某河在少雨时节或夏季因缺水而不流动，则是适合的。从大河引出的水渠，虽如小河，能成办三季作物而恒常流动，但即便流动，也不适合作为界相。然而，若某水渠虽源于大河，但经时日后，以其原出之流道冲离原河而自行流动，其下游遍布鳄鱼等，须以舟船等通行，而成一河，则此河适合作为界相。

උදකනිමිත්තෙ – නිරුදකෙ ඨානෙ නාවාය වා චාටිආදීසු වා උදකං පූරෙත්වා උදකනිමිත්තං කිත්තෙතුං න වට්ටති, භූමිගතමෙව වට්ටති. තඤ්ච ඛො අප්පවත්තනඋදකං ආවාටපොක්ඛරණිතළාකජාතස්සරලොණිසමුද්දාදීසු ඨිතං, අට්ඨිතං පන ඔඝනදිඋදකවාහකමාතිකාදීසු උදකං න වට්ටති. අන්ධකට්ඨකථායං පන ‘‘ගම්භීරෙසු ආවාටාදීසු උක්ඛෙපිමං උදකං නිමිත්තං න කාතබ්බ’’න්ති වුත්තං, තං දුවුත්තං අත්තනොමතිමත්තමෙව. ඨිතං පන අන්තමසො සූකරඛතායපි ගාමදාරකානං කීළනවාපියම්පි තඞ්ඛණඤ්ඤෙව පථවියං ආවාටකං කත්වා කුටෙහි ආහරිත්වා පූරිතඋදකම්පි සචෙ යාව කම්මවාචාපරියොසානා තිට්ඨති, අප්පං වා හොතු බහු වා, වට්ටති. තස්මිං පන ඨානෙ නිමිත්තසඤ්ඤාකරණත්ථං පාසාණවාලිකාපංසුආදිරාසි වා පාසාණත්ථම්භො වා දාරුත්ථම්භො වා කාතබ්බො. තං කාතුඤ්ච කාරෙතුඤ්ච භික්ඛුස්ස වට්ටති. ලාභසීමායං පන න වට්ටති. සමානසංවාසකසීමා කස්සචි පීළනං න කරොති, කෙවලං භික්ඛූනං විනයකම්මමෙව සාධෙති, තස්මා එත්ථ වට්ටති.

关于水界相——在无水之处，用船或罐等容器装满水来宣告为水界相，是不应的，唯地上的水是应的。而且此水必须是不流动的水，如位于坑、池、塘、天然湖、咸海等处的水；非静止的水，如洪水、河流、引水渠等处的水，则不应。然而，《安达嘎义注》中说：“在深坑等处，不应以汲取之水作为界相。”此为恶说，仅是个人之见。反之，静止的水，乃至猪所掘之坑、村童戏耍之池，乃至当场于地掘坑，以罐运来水注满，只要能持续到羯磨语结束，无论水多水少，皆是应的。为了在该处制作界相的标记，应堆积石头、沙、土等，或立石柱或木柱。比丘自己做或让他人做，是应的。但这在利养界内是不应的。同住界不会对任何人造成妨碍，仅是成就比丘们的毗奈耶羯磨，因此在此处是应的。

ඉමෙහි ච අට්ඨහි නිමිත්තෙහි අසම්මිස්සෙහිපි අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්මිස්සෙහිපි සීමං සම්මන්නිතුං වට්ටතියෙව. සා එවං සම්මන්නිත්වා බජ්ඣමානා එකෙන ද්වීහි වා නිමිත්තෙහි අබද්ධා හොති, තීණි පන ආදිං කත්වා වුත්තප්පකාරානං නිමිත්තානං සතෙනාපි බද්ධා හොති. සා තීහි සිඞ්ඝාටකසණ්ඨානා හොති, චතූහි චතුරස්සා වා සිඞ්ඝාටකඅඩ්ඪචන්දමුදිඞ්ගාදිසණ්ඨානා වා, තතො අධිකෙහි නානාසණ්ඨානා. තං බන්ධිතුකාමෙහි සාමන්තවිහාරෙසු භික්ඛූ තස්ස තස්ස විහාරස්ස සීමාපරිච්ඡෙදං පුච්ඡිත්වා, බද්ධසීමවිහාරානං සීමාය සීමන්තරිකං, අබද්ධසීමවිහාරානං සීමාය උපචාරං ඨපෙත්වා දිසාචාරිකභික්ඛූනං නිස්සඤ්චාරසමයෙ සචෙ එකස්මිං ගාමඛෙත්තෙ සීමං බන්ධිතුකාමා, යෙ තත්ථ බද්ධසීමවිහාරා, තෙසු භික්ඛූනං ‘‘මයං අජ්ජ සීමං බන්ධිස්සාම, තුම්හෙ සකසීමාපරිච්ඡෙදතො මා නික්ඛමිත්ථා’’ති පෙසෙතබ්බං. යෙ අබද්ධසීමවිහාරා, තෙසු භික්ඛූ එකජ්ඣං සන්නිපාතෙතබ්බා, ඡන්දාරහානං ඡන්දො ආහරාපෙතබ්බො. සචෙ අඤ්ඤානිපි ගාමක්ඛෙත්තානි අන්තොකාතුකාමා[Pg.323], තෙසු ගාමෙසු යෙ භික්ඛූ වසන්ති, තෙහිපි ආගන්තබ්බං. අනාගච්ඡන්තානං ඡන්දො ආහරිතබ්බොති මහාසුමත්ථෙරො ආහ. මහාපදුමත්ථෙරො පන ‘‘නානාගාමඛෙත්තානි නාම පාටෙක්කං බද්ධසීමාසදිසානි, න තතො ඡන්දපාරිසුද්ධි ආගච්ඡති. අන්තොනිමිත්තගතෙහි පන භික්ඛූහි ආගන්තබ්බ’’න්ති වත්වා පුන ආහ – ‘‘සමානසංවාසකසීමාසම්මන්නනකාලෙ ආගමනම්පි අනාගමනම්පි වට්ටති. අවිප්පවාසසීමාසම්මන්නනකාලෙ පන අන්තොනිමිත්තගතෙහි ආගන්තබ්බං, අනාගච්ඡන්තානං ඡන්දො ආහරිතබ්බො’’ති.

以这八种相，不相混杂或互相混杂，都适宜确立界。如此确立而结的界，以一个或两个相是不能结成的；然而，从三个开始，乃至以所说的百种相也能结成。以三相结，则成三衢形；以四相结，则成四方形，或三衢形、半月形、鼓形等；以多于四相结，则有种种形状。欲结此界者，应询问附近寺院的比丘们各个寺院的界限，对于已结界的寺院，应留出其界的界间(sīmantarika)；对于未结界的寺院，应留出其界的近处(upacāra)。若欲在游行比丘不游行之时，于一村界中结界，对于彼处已结界的寺院，应派人告知其比丘：“我等今日将结界，汝等勿出自己的界限。”对于未结界的寺院，应将其比丘聚集一处，应带来具给欲(chanda)资格者的欲。若欲将其他村界也纳入其中，居住在那些村的比丘们也应前来。大须摩长老(Mahāsumatthera)说：“未前来者的欲应带来。”然而，大红莲长老(Mahāpadumatthera)说：“所谓种种村界，如同各自已结之界，不能从彼处获得欲清净(chandapārisuddhi)。然而，在相内的比丘们应前来。”复言：“在确立同住界(samānasaṃvāsakasīmā)时，来与不来皆可。然而在确立不离衣界(avippavāsasīmā)时，在相内的比丘们应前来，未前来者的欲应带来。”

එවං සන්නිපතිතෙසු පන භික්ඛූසු ඡන්දාරහානං ඡන්දෙ ආහටෙ තෙසු තෙසු මග්ගෙසු නදීතිත්ථගාමද්වාරාදීසු ච ආගන්තුකභික්ඛූනං සීඝං සීඝං හත්ථපාසානයනත්ථඤ්ච බහිසීමාකරණත්ථඤ්ච ආරාමිකෙ චෙව සමණුද්දෙසෙ ච ඨපෙත්වා භෙරිසඤ්ඤං වා සඞ්ඛසඤ්ඤං වා කත්වා නිමිත්තකිත්තනානන්තරං වුත්තාය ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො’’තිආදිකාය කම්මවාචාය සීමා බන්ධිතබ්බා. කම්මවාචාපරියොසානෙයෙව නිමිත්තානි බහි කත්වා හෙට්ඨා පථවිසන්ධාරකං උදකං පරියන්තං කත්වා සීමා ගතා හොති.

又，比丘们如此集会，取得应予欲者的欲后，在各道路、渡口、村门等处，为了迅速将新来的比丘们领至伸手所及之内，并为了将净人与沙弥置于界外，在安置好他们后，击鼓或吹螺为号。宣告界相后，应以“大德，僧团请听我言”等所说之羯磨语结界。羯磨语一结束，即将诸相置于（戒场）之外，又以下方承载大地的水为界限，戒场便告成立。

ඉමං පන සමානසංවාසකසීමං සම්මන්නන්තෙහි පබ්බජ්ජුපසම්පදාදීනං සඞ්ඝකම්මානං සුඛකරණත්ථං පඨමං ඛණ්ඩසීමා බන්ධිතබ්බා. තං පන බන්ධන්තෙහි වත්තං ජානිතබ්බං. සචෙ හි බොධිචෙතියභත්තසාලාදීනි සබ්බවත්ථූනි පතිට්ඨාපෙත්වා කතවිහාරෙ බන්ධන්ති, විහාරමජ්ඣෙ බහූනං සමොසරණට්ඨානෙ අබන්ධිත්වා විහාරපච්චන්තෙ විවිත්තොකාසෙ බන්ධිතබ්බා. අකතවිහාරෙ බන්ධන්තෙහි බොධිචෙතියාදීනං සබ්බවත්ථූනං ඨානං සල්ලක්ඛෙත්වා යථා පතිට්ඨිතෙසු වත්ථූසු විහාරපච්චන්තෙ විවිත්තොකාසෙ හොති, එවං බන්ධිතබ්බා. සා හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන සචෙ එකවීසති භික්ඛූ ගණ්හාති, වට්ටති. තතො ඔරං න වට්ටති, පරං භික්ඛුසහස්සං ගණ්හන්තීපි වට්ටති. තං බන්ධන්තෙහි සීමාමාළකස්ස සමන්තා නිමිත්තුපගා පාසාණා ඨපෙතබ්බා, න ඛණ්ඩසීමාය ඨිතෙහි මහාසීමා බන්ධිතබ්බා, න මහාසීමාය ඨිතෙහි ඛණ්ඩසීමා, ඛණ්ඩසීමායමෙව පන ඨත්වා ඛණ්ඩසීමා බන්ධිතබ්බා, මහාසීමායමෙව ඨත්වා මහාසීමා.

又，在认定此同住界时，为了方便举行出家、受具足戒等僧团羯磨，应首先结小界。结此界时应知其规定。若在已建好寺院，安立了菩提树、塔、食堂等所有事物之处结界，则不应在寺院中央众人集会处，而应在寺院边隅僻静处结界。若在未建寺院处结界，则应观察菩提树、塔等所有事物的位置，以便在诸事物安立后，（小界）能位于寺院边隅僻静处，应如是结界。就其下限而言，若能容纳二十一位比丘，则为有效；少于此数则无效；上限则乃至能容纳一千位比丘亦为有效。结此界时，应在界堂四周安放适合作为界相的石头。不应站在小界内结大界，也不应站在大界内结小界；而应只站在小界内结小界，只站在大界内结大界。

තත්‍රායං බන්ධනවිධි – සමන්තා ‘‘එසො පාසාණො නිමිත්ත’’න්ති එවං නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා කම්මවාචාය සීමා සම්මන්නිතබ්බා. අථ තස්සා එව දළ්හීකම්මත්ථං අවිප්පවාසකම්මවාචා කාතබ්බා. එවඤ්හි සීමං සමූහනිස්සාමාති ආගතා [Pg.324] සමූහනිතුං න සක්ඛිස්සන්ති. සීමං සම්මන්නිත්වා බහිසීමන්තරිකපාසාණා ඨපෙතබ්බා. සීමන්තරිකා පච්ඡිමකොටියා එකරතනප්පමාණා වට්ටති. විදත්ථිප්පමාණාපි වට්ටතීති කුරුන්දියං, චතුරඞ්ගුලප්පමාණාපි වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. සචෙ පන විහාරො මහා හොති, ද්වෙපි තිස්සොපි තතුත්තරිපි ඛණ්ඩසීමායො බන්ධිතබ්බා.

此为结界之法：于四周宣告“此石为相”，如此宣告诸相后，应以羯磨语(kammavācā)认定小界。然后，为使其牢固，应作不离衣羯磨语。如此，即使有敌对的比丘前来意图“我们要废除此界”，亦不能成功。认定小界后，应在界外安放界限间隔石。界限间隔的最小尺寸为一肘即可。《古仑谛》(kurundī)中说，一张手(vidatthi)也可以；《大筏注》(mahāpaccarī)中说，四指宽也可以。如果寺院很大，可以结两处、三处乃至更多的小界。

එවං ඛණ්ඩසීමං සම්මන්නිත්වා මහාසීමාසම්මුතිකාලෙ ඛණ්ඩසීමතො නික්ඛමිත්වා මහාසීමාය ඨත්වා සමන්තා අනුපරියායන්තෙහි සීමන්තරිකපාසාණා කිත්තෙතබ්බා. තතො අවසෙසනිමිත්තානි කිත්තෙත්වා හත්ථපාසං අවිජහන්තෙහි කම්මවාචාය සමානසංවාසකසීමං සම්මන්නිත්වා තස්සා දළ්හීකම්මත්ථං අවිප්පවාසකම්මවාචාපි කාතබ්බා. එවඤ්හි ‘‘සීමං සමූහනිස්සාමා’’ති ආගතා සමූහනිතුං න සක්ඛිස්සන්ති. සචෙ පන ඛණ්ඩසීමාය නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා තතො සීමන්තරිකාය නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා මහාසීමාය නිමිත්තානි කිත්තෙන්ති, එවං තීසු ඨානෙසු නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා යං සීමං ඉච්ඡන්ති, තං පඨමං බන්ධිතුං වට්ටති. එවං සන්තෙපි යථාවුත්තෙනයෙන ඛණ්ඩසීමතොව පට්ඨාය බන්ධිතබ්බා. එවං බද්ධාසු පන සීමාසු ඛණ්ඩසීමාය ඨිතා භික්ඛූ මහාසීමාය කම්මං කරොන්තානං න කොපෙන්ති, මහාසීමාය වා ඨිතා ඛණ්ඩසීමාය කම්මං කරොන්තානං සීමන්තරිකාය පන ඨිතා උභින්නම්පි න කොපෙන්ති. ගාමඛෙත්තෙ ඨත්වා කම්මං කරොන්තානං පන සීමන්තරිකාය ඨිතා කොපෙන්ති. සීමන්තරිකා හි ගාමඛෙත්තං භජති.

如此认定小界后，在认定大界时，应从小界出来，站立于大界处，由比丘们环绕宣告界限间隔石。然后，宣告剩余的相，在不离开伸手所及(hatthapāsa)之处，以羯磨语认定同住界，并为使其牢固，也应作不离衣羯磨语。如此，即使有敌对的比丘前来意图“我们要废除此界”，也无法废除。如果先宣告小界的相，再宣告界限间隔处的相，最后宣告大界的相，如此在三处宣告诸相后，想结哪个界，就可先结哪个界。即便如此，仍应如前所述，从小界开始结。这样结好诸界后，站于小界内的比丘，不妨碍于大界内作羯磨的比丘之羯磨；站于大界内的比丘，亦不妨碍于小界内作羯磨的比丘之羯磨；而站于界限间隔处的比丘，对两边都不妨碍。但对于在村地作羯磨者，站于界限间隔处的比丘会造成妨碍，因为界限间隔处属于村地。

සීමා ච නාමෙසා න කෙවලං පථවිතලෙයෙව බද්ධා බද්ධා නාම හොති. අථ ඛො පිට්ඨිපාසාණෙපි කුටිගෙහෙපි ලෙණෙපි පාසාදෙපි පබ්බතමත්ථකෙපි බද්ධා බද්ධායෙව හොති. තත්ථ පිට්ඨිපාසාණෙ බන්ධන්තෙහි පාසාණපිට්ඨියං රාජිං වා කොට්ටෙත්වා උදුක්ඛලං වා ඛණිත්වා නිමිත්තං න කාතබ්බං, නිමිත්තුපගපාසාණෙ ඨපෙත්වා නිමිත්තානි කිත්තෙතබ්බානි. කම්මවාචාපරියොසානෙ සීමා පථවිසන්ධාරකං උදකං පරියන්තං කත්වා ඔතරති. නිමිත්තපාසාණා යථාඨානෙ න තිට්ඨන්ති, තස්මා සමන්තතො රාජි වා උට්ඨාපෙතබ්බා, චතූසු වා කොණෙසු පාසාණා විජ්ඣිතබ්බා, ‘‘අයං සීමාපරිච්ඡෙදො’’ති වත්වා අක්ඛරානි වා ඡින්දිතබ්බානි. කෙචි උසූයකා සීමං ඣාපෙස්සාමාති අග්ගිං දෙන්ති, පාසාණාව ඣායන්ති, න සීමා.

所谓“界”(sīmā)，并非仅在地面上结了才算结。在平石(piṭṭhipāsāṇa)、孤邸屋(kuṭigeha)、洞窟(leṇa)、殿宇(pāsāda)乃至山顶上结，也同样是已结。其中，在平石上结界时，不应在石面上刻线或凿臼作为相，而应放置适合作为相的石头，然后宣告诸相。羯磨语(kammavācā)结束时，界便下沉，以承载大地的水为下限。如果相石不能固定在原位，那么就应在四周划线，或在四角之石上钻孔，或宣告“此为界之范围(sīmāpariccheda)”并刻上文字。有些心怀嫉妒者想：“我们要烧毁此界”而放火，结果只有石头被烧，界不会被烧。

කුටිගෙහෙපි [Pg.325] බන්ධන්තෙහි භිත්තිං අකිත්තෙත්වා එකවීසතියා භික්ඛූනං ඔකාසට්ඨානං අන්තො කරිත්වා පාසාණනිමිත්තානි ඨපෙත්වා සීමා සම්මන්නිතබ්බා, අන්තොකුට්ටමෙව සීමා හොති. සචෙ අන්තොකුට්ටෙ එකවීසතියා භික්ඛූනං ඔකාසො නත්ථි, පමුඛෙ නිමිත්තපාසාණෙ ඨපෙත්වා සම්මන්නිතබ්බා. සචෙ එවම්පි නප්පහොති, බහිනිබ්බොදකපතනට්ඨානෙපි නිමිත්තානි ඨපෙත්වා සම්මන්නිතබ්බා. එවං සම්මතාය පන සබ්බං කුටිගෙහං සීමට්ඨමෙව හොති.

在孤邸屋(kuṭigeha)中结界时，不应宣告墙壁，而应于内部留出能容纳二十一位比丘的空间，安放石相后而确立界，则仅墙内为界。若墙内无容纳二十一位比丘之空间，则应于门廊(pamukha)安放相石而确立。若如此仍不足，亦可于外边屋檐滴水处安放诸相而确立。如此确立后，则整个孤邸屋皆位于界中。

චතුභිත්තියලෙණෙපි බන්ධන්තෙහි කුට්ටං අකිත්තෙත්වා පාසාණාව කිත්තෙතබ්බා. සචෙ අන්තො ඔකාසො නත්ථි, පමුඛෙපි නිමිත්තානි ඨපෙතබ්බානි. සචෙ නප්පහොති, බහි නිබ්බොදකපතනට්ඨානෙපි නිමිත්තපාසාණෙ ඨපෙත්වා නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා සීමා සම්මන්නිතබ්බා. එවං ලෙණස්ස අන්තො ච බහි ච සීමා හොති.

在四壁洞窟(catubhittiyaleṇa)中结界时，不应宣告墙壁，只应宣告诸石。若内部无有空间，亦可于洞口前廊(pamukha)安放诸相。若仍不足，亦可于外部滴水处安放相石，宣告诸相后确立界。如此，则洞窟之内外皆为界。

උපරිපාසාදෙපි භිත්තිං අකිත්තෙත්වා අන්තො පාසාණෙ ඨපෙත්වා සීමා සම්මන්නිතබ්බා. සචෙ නප්පහොති, පමුඛෙපි පාසාණෙ ඨපෙත්වා සම්මන්නිතබ්බා. එවං සම්මතා උපරිපාසාදෙයෙව හොති, හෙට්ඨා න ඔතරති. සචෙ පන බහූසු ථම්භෙසු තුලානං උපරි කතපාසාදස්ස හෙට්ඨිමතලෙ කුට්ටො යථා නිමිත්තානං අන්තො හොති, එවං උට්ඨහිත්වා තුලාරුක්ඛෙහි එකසම්බද්ධො ඨිතො, හෙට්ඨාපි ඔතරති. එකථම්භපාසාදස්ස පන උපරිමතලෙ බද්ධා සීමා සචෙ ථම්භමත්ථකෙ එකවීසතියා භික්ඛූනං ඔකාසො හොති, හෙට්ඨා ඔතරති. සචෙ පාසාදභිත්තිතො නිග්ගතෙසු නිය්‍යූහකාදීසු පාසාණෙ ඨපෙත්වා සීමං බන්ධන්ති, පාසාදභිත්ති අන්තොසීමායං හොති. හෙට්ඨා පනස්සා ඔතරණානොතරණං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. හෙට්ඨාපාසාදෙ කිත්තෙන්තෙහිපි භිත්ති ච රුක්ඛත්ථම්භා ච න කිත්තෙතබ්බා. භිත්තිලග්ගෙ පන පාසාණත්ථම්භෙ කිත්තෙතුං වට්ටති. එවං කිත්තිතා සීමා හෙට්ඨා පාසාදස්ස පරියන්තථම්භානං අන්තොයෙව හොති. සචෙ පන හෙට්ඨාපාසාදස්ස කුඩ්ඩො උපරිමතලෙන සම්බද්ධො හොති, උපරිපාසාදම්පි අභිරුහති. සචෙ පාසාදස්ස බහි නිබ්බොදකපතනට්ඨානෙ නිමිත්තානි කරොන්ති, සබ්බො පාසාදො සීමට්ඨො හොති.

在上层楼阁中结界时，应不宣告墙壁，而在内部安放石头来确定界场。若空间不足，也可在前方安放石头来确定。如此确定的界场只在上层楼阁，不向下延伸。但是，对于建在多根柱子上的楼阁，若其下层的墙壁在诸界标之内，并向上延伸与梁木连为一体，则界场也向下延伸。对于单柱楼阁，若在上层所结的界场，其柱顶有能容纳二十一位比丘的空间，则界场向下延伸。若在从楼阁墙壁伸出的挑梁等物上安放石头来结界，则楼阁的墙壁就在界场之内。至于其是否向下延伸，应按前述方法了知。在下层楼阁宣告界场时，墙壁和木柱皆不应宣告，但可以宣告与墙壁相连的石柱。如此宣告的界场只在下层楼阁边缘诸柱的内部。但是，若下层楼阁的墙壁与上层相连，界场也延伸至上层楼阁。若在楼阁外面的滴水处设置界标，则整个楼阁都属于界场。

පබ්බතමත්ථකෙ [Pg.326] තලං හොති එකවීසතියා භික්ඛූනං ඔකාසාරහං, තත්ථ පිට්ඨිපාසාණෙ විය සීමං බන්ධන්ති. හෙට්ඨාපබ්බතෙපි තෙනෙව පරිච්ඡෙදෙන සීමා ඔතරති. තාලමූලකපබ්බතෙපි උපරි සීමා බද්ධා හෙට්ඨා ඔතරතෙව. යො පන විතානසණ්ඨානො හොති, උපරි එකවීසතියා භික්ඛූනං ඔකාසො අත්ථි, හෙට්ඨා නත්ථි, තස්ස උපරි බද්ධා සීමා හෙට්ඨා න ඔතරති. එවං මුදිඞ්ගසණ්ඨානො වා හොතු පණවසණ්ඨානො වා, යස්ස හෙට්ඨා වා මජ්ඣෙ වා සීමප්පමාණං නත්ථි, තස්සුපරි බද්ධා සීමා හෙට්ඨා නෙව ඔතරති. යස්ස පන ද්වෙ කූටානි ආසන්නෙ ඨිතානි, එකස්සපි උපරි සීමප්පමාණං නප්පහොති, තස්ස කූටන්තරං චිනිත්වා වා පූරෙත්වා වා එකාබද්ධං කත්වා උපරි සීමා සම්මන්නිතබ්බා.

若山顶有平地，能容纳二十一位比丘，则在那里像在平坦的岩石上一样结界。在山下的部分，界场也以同样的范围向下延伸。在棕榈树根形的山上，上面所结的界场也同样向下延伸。但若山是华盖(vitāna)形的，上面有容纳二十一位比丘的空间而下面没有，则其上所结的界场不向下延伸。同样，无论是长鼓(mudiṅga)形还是小鼓(paṇava)形的山，若其下方或中间没有足够的界场范围，则其上所结的界场绝不向下延伸。若一座山有两座靠近的山峰，而任何一座的顶部都不足以构成界场范围，则应堆砌或填满其山峰之间，使之连为一体后，在上面确立界场。

එකො සප්පඵණසදිසො පබ්බතො, තස්සුපරි සීමප්පමාණස්ස අත්ථිතාය සීමං බන්ධන්ති, තස්ස චෙ හෙට්ඨා ආකාසපබ්භාරං හොති, සීමා න ඔතරති. සචෙ පනස්ස වෙමජ්ඣෙ සීමප්පමාණො සුසිරපාසාණො හොති, ඔතරති. සො ච පාසාණො සීමට්ඨොයෙව හොති. අථාපිස්ස හෙට්ඨා ලෙණස්ස කුට්ටො අග්ගකොටිං ආහච්ච තිට්ඨති, ඔතරති, හෙට්ඨා ච උපරි ච සීමායෙව හොති. සචෙ පන හෙට්ඨා උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පාරතො අන්තො-ලෙණං හොති, බහි සීමා න ඔතරති. අථාපි උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරතො බහිලෙණං හොති, අන්තො සීමා න ඔතරති. අථාපි උපරි සීමාය පරිච්ඡෙදො ඛුද්දකො, හෙට්ඨා ලෙණං මහන්තං සීමාපරිච්ඡෙදමතික්කමිත්වා ඨිතං, සීමා උපරියෙව හොති, හෙට්ඨා න ඔතරති. යදි පන ලෙණං ඛුද්දකං සබ්බපච්ඡිමසීමාපරිමාණං, උපරි සීමා මහතී තං අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඨිතා, සීමා ඔතරති. අථ ලෙණං අතිඛුද්දකං සීමප්පමාණං න හොති, සීමා උපරියෙව හොති, හෙට්ඨා න ඔතරති. සචෙ තතො උපඩ්ඪං භිජ්ජිත්වා පතති, සීමප්පමාණං චෙපි හොති, බහි පතිතං අසීමා. අපතිතං පන යදි සීමප්පමාණං, සීමා හොතියෙව.

有一座形如蛇兜的山，因其上有界场大小的区域，故在其上结界。若其下方是空谷，则界场不向下延伸。但若其正中有具界场大小的有孔岩石，则界场向下延伸，且那块岩石也属于界场。又，若其下方洞窟的墙壁触及上方的顶边而立，则界场向下延伸，下方和上方都属于界场。但是，若下方在上方界场范围之外有内洞，则界场不向外延伸。又，若在上方界场范围之内有外洞，则界场不向内延伸。又，若上方的界场范围小，而下方的洞窟大，超出了界场范围而存在，则界场只在上方，不向下延伸。但若洞窟小，具足最终界场的范围，而上方的界场大，将其覆盖而立，则界场向下延伸。若洞窟太小，不具界场大小，则界场只在上方，不向下延伸。若其一半断裂掉落，即使掉落的部分有界场大小，掉落在外的部分也非界场。未掉落的部分，若有界场大小，则仍是界场。

ඛණ්ඩසීමා නීචවත්ථුකා හොති, තං පූරෙත්වා උච්චවත්ථුකං කරොන්ති, සීමායෙව. සීමාය ගෙහං කරොන්ති, සීමට්ඨකමෙව හොති. සීමාය පොක්ඛරණිං ඛණන්ති, සීමායෙව. ඔඝො සීමාමණ්ඩලං ඔත්ථරිත්වා ගච්ඡති, සීමාමාළකෙ අට්ටං බන්ධිත්වා කම්මං කාතුං වට්ටති. සීමාය හෙට්ඨා උමඞ්ගනදී හොති, ඉද්ධිමා භික්ඛු තත්ථ නිසීදති, සචෙ සා නදී පඨමං ගතා, සීමා පච්ඡා බද්ධා[Pg.327], කම්මං න කොපෙති. අථ පඨමං සීමා බද්ධා, පච්ඡා නදී ගතා, කම්මං කොපෙති. හෙට්ඨාපථවිතලෙ ඨිතො පන කොපෙතියෙව.

若残缺的界场是低洼地，将它填平使之成为高地，它仍是界场。在界场上建造房屋，（房屋）也位于界场内。在界场上挖掘莲池，它仍是界场。若洪水淹没界场区域，则可以在界场中搭建平台来作羯磨。若界场下方有地下河，有神通的比丘坐在那里：如果河流先存在，界场后确立，则羯磨不被破坏；但若界场先确立，河流后出现，则会破坏羯磨。而站在下方地面者，则必然会破坏羯磨。

සීමාමාළකෙ වටරුක්ඛො හොති, තස්ස සාඛා වා තතො නිග්ගතපාරොහො වා මහාසීමාය පථවිතලං වා තත්ථජාතරුක්ඛාදීනි වා ආහච්ච තිට්ඨති, මහාසීමං සොධෙත්වා වා කම්මං කාතබ්බං, තෙ වා සාඛාපාරොහා ඡින්දිත්වා බහිට්ඨකා කාතබ්බා. අනාහච්ච ඨිතසාඛාදීසු ආරුළ්හභික්ඛු හත්ථපාසං ආනෙතබ්බො. එවං මහාසීමාය ජාතරුක්ඛස්ස සාඛා වා පාරොහො වා වුත්තනයෙනෙව සීමාමාළකෙ පතිට්ඨාති, වුත්තනයෙනෙව සීමං සොධෙත්වා වා කම්මං කාතබ්බං, තෙ වා සාඛාපාරොහා ඡින්දිත්වා බහිට්ඨකා කාතබ්බා.

若界场内有榕树，其树枝或从其长出的气根触及大界的地面或在那里生长的树木等，则应清理大界后行羯磨，或者应砍断那些树枝和气根，使之处于界场之外。对于爬上未触及的树枝等的比丘，应将他带入伸手所及之处。同样，若大界中生长的树木，其树枝或气根按前述方式扎根于界场内，也应按前述方式清理该界后行羯磨，或者砍断那些树枝和气根，使之处于界场之外。

සචෙ සීමාමාළකෙ කම්මෙ කරියමානෙ කොචි භික්ඛු සීමාමාළකස්ස අන්තො පවිසිත්වා වෙහාසට්ඨිතසාඛාය නිසීදති, පාදා වාස්ස භූමිගතා හොන්ති, නිවාසනපාරුපනං වා භූමිං ඵුසති, කම්මං කාතුං න වට්ටති. පාදෙ පන නිවාසනපාරුපනඤ්ච උක්ඛිපාපෙත්වා කාතුං වට්ටති. ඉදඤ්ච ලක්ඛණං පුරිමනයෙපි වෙදිතබ්බං. අයං පන විසෙසො – තත්‍ර උක්ඛිපාපෙත්වා කාතුං න වට්ටති, හත්ථපාසමෙව ආනෙතබ්බො. සචෙ අන්තොසීමතො පබ්බතො අබ්භුගච්ඡති, තත්‍රට්ඨො භික්ඛු හත්ථපාසං ආනෙතබ්බො. ඉද්ධියා අන්තොපබ්බතං පවිට්ඨෙපි එසෙව නයො. බජ්ඣමානා එව හි සීමා පමාණරහිතං පදෙසං න ඔතරති. බද්ධසීමාය ජාතං යංකිඤ්චි යත්ථ කත්ථචි එකසම්බද්ධෙන ගතං සීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡතීති.

若在界场中行羯磨时，有比丘进入界场内，坐在空中的树枝上，而其双脚着地，或其下衣、上衣触及地面，则不可行羯磨。但若令其抬起双脚和衣物，则可以进行。此特征也应按前述方式了知。但此为差别：在那一情况中，即使令其抬起也不可进行，必须将他带入伸手所及之处。若界内有山隆起，站在山上的比丘应被带入伸手所及之处。以神通进入界内山中者，亦是此理。因为正在结的界，不会延伸至无量之区域。在已结之界中产生的任何事物，无论去到何处，只要是相连的，都算入界内。

140. තියොජනපරමන්ති එත්ථ තියොජනං පරමං පමාණමෙතිස්සාති තියොජනපරමා; තං තියොජනපරමං. සම්මන්නන්තෙන පන මජ්ඣෙ ඨත්වා යථා චතූසුපි දිසාසු දියඩ්ඪදියඩ්ඪයොජනං හොති, එවං සම්මන්නිතබ්බා. සචෙ පන මජ්ඣෙ ඨත්වා එකෙකදිසතො තියොජනං කරොන්ති, ඡයොජනං හොතීති න වට්ටති. චතුරස්සං වා තිකොණං වා සම්මන්නන්තෙන යථා කොණතො කොණං තියොජනං හොති, එවං සම්මන්නිතබ්බා. සචෙ හි යෙන කෙනචි පරියන්තෙන කෙසග්ගමත්තම්පි තියොජනං අතික්කාමෙති, ආපත්තිඤ්ච ආපජ්ජති සීමා ච අසීමා හොති.

140. “以三由旬为最”者，于此，三由旬是此（界）的最大范围，故称“以三由旬为最”。结此以三由旬为最的（界）时，结（界）者应站在中间，使四方各为一又二分之一由旬，如是结（界）。若站在中间，向每一方各作三由旬，则成六由旬，故不许。结方形或三角形（界）时，应使角到角为三由旬，如是结（界）。因为，若以任何一边，哪怕仅一发尖之量超出三由旬，则既得罪，（此）界亦成为非界。

නදීපාරන්ති එත්ථ පාරයතීති පාරා. කිං පාරයති? නදිං. නදියා පාරා නදීපාරා, තං නදීපාරං; නදිං අජ්ඣොත්ථරමානන්ති අත්ථො. එත්ථ ච නදියා ලක්ඛණං [Pg.328] නදීනිමිත්තෙ වුත්තනයමෙව. යත්ථස්ස ධුවනාවා වාති යත්ථ නදියා සීමාබන්ධනට්ඨානගතෙසු තිත්ථෙසු නිච්චසඤ්චරණනාවා අස්ස, යා සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන පාජනපුරිසෙන සද්ධිං තයො ජනෙ වහති. සචෙ පන සා නාවා උද්ධං වා අධො වා කෙනචිදෙව කරණීයෙන පුන ආගමනත්ථාය නීතා, චොරෙහි වා හටා, අවස්සං ලබ්භනෙය්‍යා, යා පන වාතෙන වා ඡින්නබන්ධනා වීචීහි නදිමජ්ඣං නීතා අවස්සං ආහරිතබ්බා, පුන ධුවනාවාව හොති. උදකෙ ඔගතෙ ථලං උස්සාරිතාපි සුධාකසටාදීහි පූරෙත්වා ඨපිතාපි ධුවනාවාව. සචෙ භින්නා වා විසඞ්ඛතපදරා වා න වට්ටති. මහාපදුමත්ථෙරො පනාහ – ‘‘සචෙපි තාවකාලිකං නාවං ආනෙත්වා සීමාබන්ධනට්ඨානෙ ඨපෙත්වා නිමිත්තානි කිත්තෙන්ති, ධුවනාවාව හොතී’’ති. තත්‍ර මහාසුමත්ථෙරො ආහ – ‘‘නිමිත්තං වා සීමා වා කම්මවාචාය ගච්ඡති න නාවාය. භගවතා ච ධුවනාවා අනුඤ්ඤාතා, තස්මා නිබද්ධනාවායෙව වට්ටතී’’ති.

“河跨（界）(Nadīpāra)”者，于此，因其能跨越(pārayati)，故（此界）名为“跨(pārā)”。跨越何者？跨越河。河之“跨”，故名“河跨（界）”；其义为：跨越河流者。于此，河的特征如“河相(nadīnimitta)”中所说。所谓“凡有常住舟(dhuvanāvā)之处”，是指在河中结界处的渡口，有常年往返之舟，其最低限度能载运连同船夫在内的三个人。又，此舟若因某事而被带往上游或下游，但会复返；或为盗贼所夺，但必能寻回；或因风断缆，为波浪带至河中，但必能拖回，则仍为“常住舟”。即使水退后被拖到岸上，或用灰泥、树胶等填补后放置，亦是“常住舟”。若已破损或船板散乱，则不许。然而，大红莲(Mahāpaduma)长老说：“即使带来临时的船，放置在结界处而宣说诸相，亦是‘常住舟’。”对此，大善见(Mahāsumatthera)长老说：“相或界是依羯磨语(kammavācā)而成，非依船而成。世尊(Bhagavā)所允许的是常住舟，因此，唯有系缚之舟方许。”

ධුවසෙතු වාති යත්ථ රුක්ඛසඞ්ඝාටමයො වා පදරබද්ධො වා ජඞ්ඝසත්ථසෙතු වා හත්ථිස්සාදීනං සඤ්චරණයොග්ගො මහාසෙතු වා අත්ථි; අන්තමසො තඞ්ඛණඤ්ඤෙව රුක්ඛං ඡින්දිත්වා මනුස්සානං සඤ්චරණයොග්ගො එකපදිකසෙතුපි ධුවසෙතුත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සචෙ පන උපරි බද්ධානි වෙත්තලතාදීනි හත්ථෙන ගහෙත්වාපි න සක්කා හොති තෙන සඤ්චරිතුං, න වට්ටති.

所谓“常设桥”(dhuvasetu)，是指在某条河上，有由木头聚合而成，或由木板捆绑而成，或供行人与货车通行的桥，或适合象、马等通行的大桥；乃至在结界之时当场砍树所造，仅容一足通行的桥，也算作“常设桥”。但是，如果必须用手抓住上方绑着的藤、蔓等物才能通行，则不成立。

එවරූපං නදීපාරසීමං සම්මන්නිතුන්ති යත්ථායං වුත්තප්පකාරා ධුවනාවා වා ධුවසෙතු වා අභිමුඛතිත්ථෙයෙව අත්ථි, එවරූපං නදීපාරසීමං සම්මන්නිතුං අනුජානාමීති අත්ථො. සචෙ ධුවනාවා වා ධුවසෙතු වා අභිමුඛතිත්ථෙ නත්ථි, ඊසකං උද්ධං අභිරුහිත්වා අධො වා ඔරොහිත්වා අත්ථි, එවම්පි වට්ටති. කරවීකතිස්සත්ථෙරො පන ‘‘ගාවුතමත්තබ්භන්තරෙපි වට්ටතී’’ති ආහ.

“认定这样的河对岸界相”的意思是：“我允许认定这样的河对岸界相，即在正对的渡口就有如前所述的固定渡船或常设桥。”如果正对的渡口没有固定渡船或常设桥，但在上游或下游不远处有，这样也成立。迦罗毗迦帝须长老则说：“即使在一伽浮他(gāvuta)的范围内也成立。”

ඉමඤ්ච පන නදීපාරසීමං සම්මන්නන්තෙන එකස්මිං තීරෙ ඨත්වා උපරිසොතෙ නදීතීරෙ නිමිත්තං කිත්තෙත්වා තතො පට්ඨාය අත්තානං පරික්ඛිපන්තෙන යත්තකං පරිච්ඡෙදං ඉච්ඡති, තස්ස පරියොසානෙ අධොසොතෙපි නදීතීරෙ නිමිත්තං කිත්තෙත්වා පරතීරෙ සම්මුඛට්ඨානෙ නදීතීරෙ නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බං. තතො පට්ඨාය යත්තකං පරිච්ඡෙදං ඉච්ඡති, තස්ස වසෙන යාව උපරිසොතෙ පඨමකිත්තිතනිමිත්තස්ස සම්මුඛා නදීතීරෙ නිමිත්තං, තාව කිත්තෙත්වා පච්චාහරිත්වා පඨමකිත්තිතනිමිත්තෙන [Pg.329] සද්ධිං ඝටෙතබ්බං. අථ සබ්බනිමිත්තානං අන්තො ඨිතෙ භික්ඛූ හත්ථපාසගතෙ කත්වා කම්මවාචාය සීමා සම්මන්නිතබ්බා. නදියං ඨිතා අනාගතාපි කම්මං න කොපෙන්ති. සම්මුතිපරියොසානෙ ඨපෙත්වා නදිං නිමිත්තානං අන්තො පාරතීරෙ ච ඔරිමතීරෙ ච එකසීමා හොති. නදී පන බද්ධසීමාසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති, විසුං නදිසීමා එව හි සා.

再者，确立此河对岸界相时，（比丘）应站在一岸，于上游的河岸宣告标志，然后从那里开始，围绕自身划定所希望的范围(pariccheda)，在其终点，亦即下游的河岸，也宣告一个标志。接着，应在对岸正对（下游标志）的位置宣告一个河岸标志。然后从那里开始，根据所希望的范围，一直宣告到上游最初所宣告标志的正对面的河岸标志为止，然后返回与最初宣告的标志连接起来。之后，应使所有标志范围内的比丘都进入伸手所及(hatthapāsa)的范围，依羯磨语(kammavācā)确立界相。站在河中的比丘即使没有前来，也不破坏羯磨。确立结束时，除去河流，标志范围内的对岸和此岸成为一个界相。但河流不计入结界(baddhasīmā)的数目中，因为它实是另外的河流界相。

සචෙ අන්තොනදියං දීපකො හොති, තං අන්තොසීමාය කාතුකාමෙන පුරිමනයෙනෙව අත්තනා ඨිතතීරෙ නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා දීපකස්ස ඔරිමන්තෙ ච පාරිමන්තෙ ච නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බං. අථ පරතීරෙ නදියා ඔරිමතීරෙ නිමිත්තස්ස සම්මුඛට්ඨානෙ නිමිත්තං කිත්තෙත්වා තතො පට්ඨාය පුරිමනයෙනෙව යාව උපරිසොතෙ පඨමකිත්තිතනිමිත්තස්ස සම්මුඛා නිමිත්තං, තාව කිත්තෙතබ්බං. අථ දීපකස්ස පාරිමන්තෙ ච ඔරිමන්තෙ ච නිමිත්තං කිත්තෙත්වා පච්චාහරිත්වා පඨමකිත්තිතනිමිත්තෙන සද්ධිං ඝටෙතබ්බං. අථ ද්වීසු තීරෙසු දීපකෙ ච භික්ඛූ සබ්බෙව හත්ථපාසගතෙ කත්වා කම්මවාචාය සීමා සම්මන්නිතබ්බා. නදියං ඨිතා අනාගච්ඡන්තාපි කම්මං න කොපෙන්ති. සම්මුතිපරියොසානෙ ඨපෙත්වා නදිං නිමිත්තානං අන්තො තීරද්වයඤ්ච දීපකො ච එකසීමා හොති, නදී පන නදිසීමායෙව.

若河中有岛，欲将其纳入戒场者，应依前法，先于己岸宣告诸相，复于岛之近岸与远岸宣告其相。其后，于对岸，在己岸之相的对面处宣告其相，并从彼处开始，依前法向上游宣告，直至与最初宣告之相相对之处。其后，于岛之远岸与近岸宣告其相，宣告后返回与最初宣告之相连接。然后，令两岸及岛上所有比丘皆入伸手所及，以羯磨语结戒场。住于河中未至者，亦不坏羯磨。结界完毕，除河流外，诸相之内，两岸与岛屿成为一戒场，而河流则为河流戒场。

සචෙ පන දීපකො විහාරසීමාපරිච්ඡෙදතො උද්ධං වා අධො වා අධිකතරො හොති, අථ විහාරසීමාපරිච්ඡෙදනිමිත්තස්ස උජුකමෙව සම්මුඛිභූතෙ දීපකස්ස සොරිමන්තෙ නිමිත්තං කිත්තෙත්වා තතො පට්ඨාය දීපකසිඛරං පරික්ඛිපන්තොන පුන දීපකස්ස සොරිමන්තෙ නිමිත්තසම්මුඛෙ පාරිමන්තෙ නිමිත්තං කිත්තෙතබ්බං. තතො පරං පුරිමනයෙනෙව පාරතීරෙ සම්මුඛනිමීත්තමාදිංකත්වා පාරතීරනිමිත්තානි ච දීපකස්ස පාරිමන්තසොරිමන්තනිමිත්තානි ච කිත්තෙත්වා පඨමකිත්තිතනිමිත්තෙන සද්ධිං ඝටනා කාතබ්බා. එවං කිත්තෙත්වා සම්මතා සීමා පබ්බතසණ්ඩානා හොති.

又，若岛屿向上游或下游超出寺院戒场之界，则应于岛之近岸，正对寺院戒场之相处宣告其相，从彼处开始环绕岛峰，再于岛之近岸，以及近岸之相的对面，即远岸处，宣告其相。此后，依前法，以对岸之相对相为始，宣告对岸诸相及岛之远岸近岸诸相，并与最初宣告之相连接。如是宣告而结之戒场，其状如山。

සචෙ පන දීපකො විහාරසීමාපරිච්ඡෙදතො උද්ධම්පි අධොපි අධිකතරො හොති. පුරිමනයෙනෙව දීපකස්ස උභොපි සීඛරානි පරික්ඛිපිත්වා නිමිත්තානි කිත්තෙන්තෙන නිමිත්තඝටනා කාතබ්බා. එවං කිත්තෙත්වා සම්මතා සීමා මුදිඞ්ගසණ්ඨානා හොති.

又，若岛屿于上下游皆超出寺院戒场之界，则应依前法，环绕岛之两端宣告诸相，并连接诸相。如是宣告而结之戒场，其状如牟陀林伽鼓(mudiṅga)。

සචෙ [Pg.330] දීපකො විහාරසීමාපරිච්ඡෙදස්ස අන්තො ඛුද්දකො හොති, සබ්බපඨමනයෙන දීපකෙ නිමිත්තානි කිත්තෙතබ්බානි. එවං කිත්තෙත්වා සම්මතා සීමා පණවසණ්ඨානා හොති.

若岛屿在寺院边界范围内且很小，应以最初的方式在岛上宣告诸相。如此宣告并认定的边界，其形状如小鼓。

සීමානුජානනකථා නිට්ඨිතා.

边界许可论终。

උපොසථාගාරාදිකථා

论布萨堂等

141. අනුපරිවෙණියන්ති එකසීමමහාවිහාරෙ තස්මිං තස්මිං පරිවෙණෙ. අසඞ්කෙතෙනාති සඞ්කෙතං අකත්වා. එකං සමූහනිත්වාති කම්මවාචාය සමූහනිත්වා.

141. “随院落”是指在同一界限的大寺院里的各个院落中。“未经约定”是指没有做事先的约定。“一起废除”是指通过羯磨语一起废除。

142. යතො පාතිමොක්ඛං සුණාතීති යත්ථ කත්ථචි භික්ඛූනං හත්ථපාසෙ නිසින්නො යස්මා පාතිමොක්ඛං සුණාති; කතොවස්ස උපොසථොති අත්ථො. ඉදඤ්ච වත්ථුවසෙන වුත්තං, හත්ථපාසෙ නිසින්නස්ස පන අසුණන්තස්සාපි කතොව හොති උපොසථො. නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බාති උපොසථපමුඛස්ස ඛුද්දකානි වා මහන්තානි වා පාසාණඉට්ඨකදාරුඛණ්ඩදණ්ඩකාදීනි යානි කානිචි නිමිත්තානි අබ්භොකාසෙ වා මාළකාදීසු වා යත්ථ කත්ථචි සඤ්ඤං කත්වා කිත්තෙතුං වට්ටති. අථ වා නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බාති නිමිත්තුපගා වා අනිමිත්තුපගා වා පරිච්ඡෙදජානනත්ථං කිත්තෙතබ්බා.

142. “听闻波罗提木叉，其布萨即已完成”之义为：在任何地方，坐于诸比丘伸手所及处，因听闻波罗提木叉，其布萨即已完成。此乃依事而说，实则，坐于伸手所及处者，即便未听闻，其布萨亦已完成。“应宣告诸相”是指：对于布萨堂正面，无论是在空旷处还是在殿堂等处，约定任何或小或大的石头、砖块、木片、棍棒等作为相，并加以宣告，此为可行。又或者，“应宣告诸相”是指：为了了知区域，应宣告那些适合作相或不适合作相之物。

ථෙරෙහි භික්ඛූහි පඨමතරං සන්නිපතිතුන්ති එත්ථ සචෙ මහාථෙරො පඨමතරං න ආගච්ඡති, දුක්කටං. සබ්බෙහෙව එකජ්ඣං සන්නිපතිත්වා උපොසථො කාතබ්බොති එත්ථ සචෙ පොරාණකො ආවාසො මජ්ඣෙ විහාරස්ස හොති, පහොති චෙත්ථ භික්ඛූනං නිසජ්ජට්ඨානං, තත්ථ සන්නිපතිත්වා උපොසථො කාතබ්බො. සචෙ පොරාණකො පරිදුබ්බලො චෙව සම්බාධො ච අඤ්ඤො පච්ඡා උට්ඨිතාවාසො අසම්බාධො, තත්ථ උපොසථො කාතබ්බො.

“长老比丘们应更早集合”——此处若大长老没有更早到达，则犯恶作。“所有人都应一起集合举行布萨”——此处如果旧的住所在寺院中间，且有足够比丘们坐的地方，就应该在那里集合举行布萨。如果旧的住所既破旧又拥挤，而后来建起的其他住所不拥挤，就应该在那里举行布萨。

යත්ථ වා පන ථෙරො භික්ඛු විහරතීති එත්ථාපි සචෙ ථෙරස්ස විහාරො සබ්බෙසං පහොති, ඵාසුකො හොති, තත්ථ උපොසථො කාතබ්බො. සචෙ පන සො පච්චන්තෙ විසමප්පදෙසෙ හොති, ථෙරස්ස වත්තබ්බං – ‘‘භන්තෙ, තුම්හාකං විහාරො අඵාසුකදෙසො, නත්ථි එත්ථ සබ්බෙසං ඔකාසො[Pg.331], අසුකස්මිං නාම ආවාසෙ ඔකාසො අත්ථි, තත්ථ ගන්තුං වට්ටතී’’ති. සචෙ ථෙරො නාගච්ඡති, තස්ස ඡන්දපාරිසුද්ධිං ආනෙත්වා සබ්බෙසං පහොනකෙ ඵාසුකට්ඨානෙ උපොසථො කාතබ්බො.

“或者，长老比丘住在某处”——于此亦然：若长老的住处能容纳所有人且舒适，则应于彼处行布萨。但若彼处位于偏远不平之地，则应告知长老：‘尊者，您的住处不舒适，此处无容纳众人之所，某某住处有空间，宜往彼处。’若长老不来，则应取其同意与清净，于能容纳所有人的舒适之处行布萨。

අවිප්පවාසසීමානුජානනකථා

论允许不离衣界

143. අන්ධකවින්දාති රාජගහතො ගාවුතත්තයෙ අන්ධකවින්දං නාම, තං උපනිස්සාය ථෙරො වසති; තතො රාජගහං උපොසථං ආගච්ඡන්තො. රාජගහඤ්හි පරික්ඛිපිත්වා අට්ඨාරස මහාවිහාරා සබ්බෙ එකසීමා, ධම්මසෙනාපතිනා නෙසං සීමා බද්ධා, තස්මා වෙළුවනෙ සඞ්ඝස්ස සාමග්ගීදානත්ථං ආගච්ඡන්තොති අත්ථො. නදිං තරන්තොති සිප්පිනියං නාම නදිං අතික්කමන්තො. මනං වුළ්හො අහොසීති ඊසකං අප්පත්තවුළ්හභාවො අහොසි. සා කිර නදී ගිජ්ඣකූටතො ඔතරිත්වා චණ්ඩෙන සොතෙන වහති. තත්ථ වෙගෙන ආගච්ඡන්තං උදකං අමනසිකරොන්තො ථෙරො මනං වුළ්හො අහොසි, න පන වුළ්හො, උදකබ්භාහතානිස්ස චීවරානි අල්ලානි ජාතානි.

143. “安达咖文达”：此为安达咖文达(Andhakavinda)村，距王舍城三伽浮他(gāvuta)，长老依之而住；他从那里来到王舍城行布萨。因为环绕王舍城有十八座大寺院，皆属同一界，此界由法将（舍利弗）所划定，因此，其义为：他为了僧团的和合而来到竹林。“渡河”：指渡过名为尸毗尼(Sippini)的河。“心神被冲走”：指他险些被冲走。据说那条河从鹫峰山流下，水流湍急。长老因未作意于湍急的来水，故心神险些被冲走，但并非真的被冲走，只是他的衣被水打湿了。

144. සම්මතා සා සීමා සඞ්ඝෙන තිචීවරෙන අවිප්පවාසා ඨපෙත්වා ගාමඤ්ච ගාමූපචාරඤ්චාති ඉමිස්සා කම්මවාචාය උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය භික්ඛූනං පුරිමකම්මවාචා න වට්ටති. අයමෙව හි ථාවරා හොති. භික්ඛුනීනං පන අයං න වට්ටති, පුරිමායෙව වට්ටති. කස්මා? භික්ඛුනිසඞ්ඝො හි අන්තොගාමෙ වසති. යදි එවං සියා, සො එතාය කම්මවාචාය තිචීවරපරිහාරං න ලභෙය්‍ය, අත්ථි චස්ස පරිහාරො, තස්මා පුරිමායෙව වට්ටති. භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස හි ද්වෙපි සීමායො ලබ්භන්ති. තත්ථ භික්ඛූනං සීමං අජ්ඣොත්ථරිත්වාපි තස්සා අන්තොපි භික්ඛුනීනං සීමං සම්මන්නිතුං වට්ටති. භික්ඛූනම්පි භික්ඛුනිසීමාය එසෙව නයො. න හි තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස කම්මෙ ගණපූරකා හොන්ති, න කම්මවාචං වග්ගං කරොන්ති. එත්ථ ච නිගමනගරානම්පි ගාමෙනෙව සඞ්ගහො වෙදිතබ්බො.

144. “此界为僧伽所同意，为三衣不离故，除去村庄与村庄近郊。”从此羯磨语(kammavācā)成立之时起，对比丘(bhikkhu)而言，先前的羯磨语即不再适用。唯此（羯磨语）是稳固的。但此（羯磨语）对比丘尼(bhikkhunī)不适用，唯先前的（羯磨语）适用。为何？因为比丘尼僧团住在村内。若如此，则她们将因此羯磨语而无法获得三衣的守护，而她们实有此守护，是故唯先前的（羯磨语）适用。比丘尼僧团实可获得两种界限。在那里，即使覆盖比丘的界限，或在其内部，为诸比丘尼订立界限亦是允许的。对比丘而言，在比丘尼的界限内，也是同样的道理。因为他们在彼此的羯磨中，既不能补足僧数，亦不使羯磨语成为不和合。于此，亦应了知，镇(nigama)与城(nagara)亦为“村庄”一词所含摄。

ගාමූපචාරොති පරික්ඛිත්තස්ස පරික්ඛෙපො, අපරික්ඛිත්තස්ස පරික්ඛෙපොකාසො. තෙසු අධිට්ඨිතතෙචීවරිකො භික්ඛු පරිහාරං න ලභති. ඉති [Pg.332] භික්ඛූනං අවිප්පවාසසීමා ගාමඤ්ච ගාමූපචාරඤ්ච න ඔත්ථරති, සමානසංවාසකසීමාව ඔත්ථරති. සමානසංවාසකසීමා චෙත්ථ අත්තනො ධම්මතාය ගච්ඡති. අවිප්පවාසසීමා පන යත්ථ සමානසංවාසකසීමා, තත්ථෙව ගච්ඡති. න හි තස්සා විසුං නිමිත්තකිත්තනං අත්ථි, තත්ථ සචෙ අවිප්පවාසාය සම්මුතිකාලෙ ගාමො අත්ථි, තං සා න ඔත්ථරති. සචෙ පන සම්මතාය සීමාය පච්ඡා ගාමො නිවිසති, සොපි සීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. යථා ච පච්ඡා නිවිට්ඨො, එවං පඨමං නිවිට්ඨස්ස පච්ඡා වඩ්ඪිතප්පදෙසොපි සීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. සචෙපි සීමාසම්මුතිකාලෙ ගෙහානි කතානි, පවිසිස්සාමාති ආලයොපි අත්ථි, මනුස්සා පන අප්පවිට්ඨා, පොරාණකගාමං වා සගෙහමෙව ඡඩ්ඩෙත්වා අඤ්ඤත්ථ ගතා, අගාමොයෙව එස, සීමා ඔත්ථරති. සචෙ පන එකම්පි කුලං පවිට්ඨං වා ආගතං වා අත්ථි, ගාමොයෙව සීමා න ඔත්ථරති.

“村庄近郊”(gāmūpacāra)者，于有围栏之村，为其围栏；于无围栏之村，为其应有围栏之处。于彼等处，已作三衣决意之比丘不得豁免。是故，诸比丘之不离衣界(avippavāsasīmā)不覆盖村与村庄近郊，唯同住界(samānasaṃvāsakasīmā)覆盖之。于此二界中，同住界依其自性而行；而不离衣界，则唯于同住界所在之处而行，盖因其无别立之相标。于此二界中，若结不离衣界时已有村，则彼界不覆盖之。若于结界之后方有村庄安立，则彼村亦摄入界限之内。如后安立者，先已安立之村于后扩展之区域，亦摄入界限之内。若于结界之时，房屋虽已建成，亦有“我等将入住”之意乐，然人尚未入住；或人已连同房屋舍弃旧村而去往他处，此即非村，界得覆盖之。然若乃至一家已入住或已返回，即是村，界不得覆盖之。

එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ තිචීවරෙන අවිප්පවාසො සමූහන්තබ්බොති එත්ථ සමූහනන්තෙන භික්ඛුනා වත්තං ජානිතබ්බං. තත්‍රිදං වත්තං – ඛණ්ඩසීමාය ඨත්වා අවිප්පවාසසීමා න සමූහන්තබ්බා, තථා අවිප්පවාසසීමාය ඨත්වා ඛණ්ඩසීමාපි. ඛණ්ඩසීමායං පන ඨිතෙන ඛණ්ඩසීමාව සමූහනිතබ්බා, තථා ඉතරාය ඨිතෙන ඉතරා. සීමං නාම ද්වීහි කාරණෙහි සමූහනන්ති පකතියා ඛුද්දකං පුන ආවාසවඩ්ඪනත්ථාය මහතිං වා කාතුං; පකතියා මහතිං පුන අඤ්ඤෙසං විහාරොකාසදානත්ථාය ඛුද්දකං වා කාතුං. තත්ථ සචෙ ඛණ්ඩසීමඤ්ච අවිප්පවාසසීමඤ්ච ජානන්ති, සමූහනිතුඤ්චෙව බන්ධිතුඤ්ච සක්ඛිස්සන්ති. ඛණ්ඩසීමං පන ජානන්තා අවිප්පවාසං අජානන්තාපි සමූහනිතුඤ්චෙව බන්ධිතුඤ්ච සක්ඛිස්සන්ති. ඛණ්ඩසීමං අජානන්තා අවිප්පවාසංයෙව ජානන්තා චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණඋපොසථාගාරාදීසු නිරාසඞ්කට්ඨානෙසු ඨත්වා අප්පෙව නාම සමූහනිතුං සක්ඛිස්සන්ති, පටිබන්ධිතුං පන න සක්ඛිස්සන්තෙව. සචෙ බන්ධෙය්‍යුං, සීමාසම්භෙදං කත්වා විහාරං අවිහාරං කරෙය්‍යුං, තස්මා න සමූහනිතබ්බා. යෙ පන උභොපි න ජානන්ති, තෙනෙව සමූහනිතුං න බන්ධිතුං සක්ඛිස්සන්ති. අයඤ්හි සීමා නාම කම්මවාචාය වා අසීමා හොති සාසනන්තරධානෙන වා, න ච සක්කා සීමං අජානන්තෙහි කම්මවාචා කාතුං, තස්මා න සමූහනිතබ්බා. සාධුකං පන ඤත්වායෙව සමූහනිතබ්බා ච බන්ධිතබ්බා චාති.

“诸比丘，三衣不离宿应如是废除。”于此，欲废除界的比丘应知其行法。此中行法者：立于部分界(khaṇḍasīmā)中，不应废除不离衣界(avippavāsasīmā)；同样，立于不离衣界中，亦不应废除部分界。然，立于部分界中者，只应废除部分界；同样，立于另一界中者，应废除另一界。比丘们以二因缘废除界：或为扩展住处，将原本小的界改大；或为给予他人住处空间，将原本大的界改小。于此，若知部分界与不离衣界，则能废除与结立。然，知部分界而不知不离衣界者，亦能废除与结立。不知部分界而仅知不离衣界者，立于塔院、菩提树院、布萨堂(uposathāgāra)等无疑之处，或许能废除，然绝不能再结立。若彼等结立，则会造成界相混淆，使伽蓝成非伽蓝，是故不应废除。而两者皆不知者，因此既不能废除，亦不能结立。盖此所谓界，或因羯磨语(kammavācā)而成非界，或因教法隐没而成非界，而不知界者不能作羯磨语，是故不应废除。然，唯有善知之后，方应废除与结立。

ගාමසීමාදිකථා

村界等论

147. එවං [Pg.333] බද්ධසීමාවසෙන සමානසංවාසඤ්ච එකූපොසථභාවඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි අබද්ධසීමෙසුපි ඔකාසෙසු තං දස්සෙන්තො ‘‘අසම්මතාය, භික්ඛවෙ, සීමාය අට්ඨපිතායා’’තිආදිමාහ. තත්ථ අට්ඨපිතායාති අපරිච්ඡින්නාය. ගාමග්ගහණෙන චෙත්ථ නගරම්පි ගහිතමෙව හොති. තත්ථ යත්තකෙ පදෙසෙ තස්ස ගාමස්ස භොජකා බලිං ලභන්ති, සො පදෙසො අප්පො වා හොතු මහන්තො වා, ගාමසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. නගරනිගමසීමාසුපි එසෙව නයො. යම්පි එකස්මිංයෙව ගාමඛෙත්තෙ එකං පදෙසං ‘‘අයං විසුං ගාමො හොතූ’’ති පරිච්ඡින්දිත්වා රාජා කස්සචි දෙති, සොපි විසුංගාමසීමා හොතියෙව. තස්මා සා ච ඉතරා ච පකතිගාමනගරනිගමසීමා බද්ධසීමාසදිසායෙව හොන්ති, කෙවලං පන තිචීවරවිප්පවාසපරිහාරං න ලභන්ති.

147. 如此，依已结界的效力说明了共同居住与同一布萨之后，现在为了说明在未结之界处的情况，而说：“诸比丘，于未经同意、未经确立之界……”等。其中，“未经确立”意即未经划定。此处，以“村”一词亦含摄“城”。在此，村庄的领主收取税赋所及的区域，无论大小，皆算作村界。城与镇的界也是此理。又，若国王于一村地中划定一区，说：“令此为一独立村落”，并将其赐予某人，此亦成为独立的村界。因此，此界与其他的自然村、城、镇之界，皆如已结之界，只是不能获得三衣离宿的豁免。

එවං ගාමන්තවාසීනං සීමාපරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා ඉදානි ආරඤ්ඤකානං සීමාපරිච්ඡෙදං දස්සෙන්තො ‘‘අගාමකෙ චෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අගාමකෙ චෙති ගාමනිගමනගරසීමාහි අපරිච්ඡින්නෙ අටවිප්පදෙසෙ. අථ වා අගාමකෙ චෙති විජ්ඣාටවිසදිසෙ අරඤ්ඤෙ භික්ඛු වසති, අථස්ස ඨිතොකාසතො සමන්තා සත්තබ්භන්තරා සමානසංවාසකසීමාති අත්ථො. අයං සීමා තිචීවරවිප්පවාසපරිහාරම්පි ලභති. තත්ථ එකං අබ්භන්තරං අට්ඨවීසති හත්ථප්පමාණං හොති. මජ්ඣෙ ඨිතස්ස සමන්තා සත්තබ්භන්තරා විනිබ්බෙධෙන චුද්දස හොන්ති. සචෙ ද්වෙ සඞ්ඝා විසුං විනයකම්මානි කරොන්ති, ද්වින්නං සත්තබ්භන්තරානං අන්තරෙ අඤ්ඤං එකං සත්තබ්භන්තරං උපචාරත්ථාය ඨපෙතබ්බං. සෙසා සත්තබ්භන්තරසීමකථා මහාවිභඞ්ගෙ උදොසිතසික්ඛාපදවණ්ණනායං වුත්තනයෙන ගහෙතබ්බා.

如此为村居者说明了界限的划定后，现在为说明林居者的界限划定，而说：“若在无村之处……”等。此处“若在无村之处”意指在未经村、镇、城之界划定的森林地带。或者，“若在无村之处”意指有比丘居住在如毗阇耶林(Vijjhaṭavi)般的森林中，那么从他所站之处周围七阿邦答勒即是共同居住界。此界亦可获得三衣离宿的豁免。其中，一阿邦答勒为二十八肘长。从中间算起，周围七阿邦答勒，以直径计则为十四阿邦答勒。若两个僧团分别作羯磨，则应在两个七阿邦答勒的区域之间，另置一七阿邦答勒的区域作为近住区。其余关于七阿邦答勒界的论述，应依《大分别》(Mahāvibhaṅga)中随逐学处(udositasikkhāpada)释义所说之理来理解。

සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමාති යා කාචි නදීලක්ඛණප්පත්තා නදී නිමිත්තානි කිත්තෙත්වා ‘‘එතං බද්ධසීමං කරොමා’’ති කතාපි අසීමාව හොති, සා පන අත්තනො සභාවෙනෙව බද්ධසීමාසදිසා, සබ්බමෙත්ථ සඞ්ඝකම්මං කාතුං වට්ටති. සමුද්දජාතස්සරෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච ජාතස්සරො නාම යෙන කෙනචි ඛණිත්වා අකතො සයංජාතසොබ්භො සමන්තතො ආගතෙන උදකෙන පූරිතො තිට්ඨති.

诸比丘，一切河流皆无界。任何具备河流特征的河流，即使标示其相并说“我们把它结为结界”，它仍然是无界。然而，它依其自性即如已结之界，于此可作一切僧伽业。于海与天然湖，也是此理。此处，所谓天然湖，是指非由任何人所挖掘，乃自然形成之坑洼，由四方流来之水所充满而形成。

එවං [Pg.334] නදීසමුද්දජාතස්සරානං බද්ධසීමාභාවං පටික්ඛිපිත්වා පුන තත්ථ අබද්ධසීමාපඅච්ඡෙදං දස්සෙන්තො ‘‘නදියා වා භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති යං ඨානං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං. කථං පන උදකං උක්ඛිපිතබ්බං? යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළං ඛිපන්ති, එවං උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන සබ්බථාමෙන ඛිපිතබ්බං. යත්ථ එවං ඛිත්තං උදකං වා වාලිකා වා පතති, අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො. තස්ස අන්තො හත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතො කම්මං කොපෙති. යාව පරිසා වඩ්ඪති, තාව සීමාපි වඩ්ඪති. පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණං. ජාතස්සරසමුද්දෙසුපි එසෙව නයො.

如此，在否定了河、海、天然湖为已结之界后，又为说明彼处未结之界的划定，而说：“诸比丘，于河中……”等。此处，“中等力气者周围投水所及”是指由中等力气者向周围投水所划定之处。然应如何投水？如赌徒掷木骰，应以手取水或沙，由中等力气者尽全力投掷。如此投掷的水或沙所落之处，即为一投水距。若于其内，离于伸手所及而立，则破坏羯磨。随僧团增长，界亦增长。界限以僧团边缘再加一投水距为量。于天然湖与海中，也是此理。

එත්ථ ච සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති, පභවතො පට්ඨාය යාව මුඛද්වාරා සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථි, සකලාපි නදී එතෙසංයෙව භික්ඛූනං පහොති. යං පන මහාසුමත්ථෙරෙන වුත්තං ‘‘යොජනං පවත්තමානායෙව නදී, තත්‍රාපි උපරි අද්ධයොජනං පහාය හෙට්ඨා අද්ධයොජනෙ කම්මං කාතුං වට්ටතී’’ති, තං මහාපදුමත්ථෙරෙනෙව පටික්ඛිත්තං. භගවතා හි ‘‘තිමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙත්වා යත්ථ කත්ථචි උත්තරන්තියා භික්ඛුනියා අන්තරවාසකො තෙමියතී’’ති ඉදං නදියා පමාණං වුත්තං, න යොජනං වා අද්ධයොජනං වා. තස්මා යා ඉමස්ස සුත්තස්ස වසෙන පුබ්බෙ වුත්තලක්ඛණා නදී, තස්සා පභවතො පට්ඨාය සඞ්ඝකම්මං කාතුං වට්ටතීති. සචෙ පනෙත්ථ බහූ භික්ඛූ විසුං විසුං කම්මං කරොන්ති, සබ්බෙහි අත්තනො ච අඤ්ඤෙසඤ්ච උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදස්ස අන්තරා අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො සීමන්තරිකත්ථාය ඨපෙතබ්බො. තතො අධිකං වට්ටතියෙව, ඌනකං පන න වට්ටතීති වුත්තං. ජාතස්සරසමුද්දෙසුපි එසෙව නයො.

此处，若河流不甚长，从源头至河口，僧团能遍坐其中，则无需作投水定界，整条河对这些比丘而言即已足够。至于大须弥长老所说：“流经一由旬的河流，亦可舍弃上游半由旬，于下游半由旬作羯磨。”此说已为大红莲长老所驳斥。因为世尊曾说：“比丘尼遮蔽三轮后，于任何处渡河而下衣浸湿。”此即是河的量度，而非一由旬或半由旬。因此，依此经教，凡具足前述特征的河流，从其源头起即可作僧伽业。若此处有众多比丘分别作羯磨，则所有人都应在自己与他人的投水所定范围之间，为作界间而另置一投水处。据说，多于此则可，少于此则不可。于天然湖与海中，亦是此理。

නදියා පන කම්මං කරිස්සාමාති ගතෙහි සචෙ නදී පරිපුණ්ණා හොති සමතිත්තිකා, උදකසාටිකං නිවාසෙත්වාපි අන්තොනදියංයෙව කම්මං කාතබ්බං. සචෙ න සක්කොන්ති, නාවායපි ඨත්වා කාතබ්බං. ගච්ඡන්තියා පන නාවාය කාතුං න වට්ටති. කස්මා? උදකුක්ඛෙපමත්තමෙව හි සීමා, තං නාවා සීඝමෙව අතික්කාමෙති. එවං සති අඤ්ඤිස්සා සීමාය ඤත්ති අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනා හොති, තස්මා නාවං අරිත්තෙන වා ඨපෙත්වා පාසාණෙ වා ලම්බිත්වා [Pg.335] අන්තොනදියං ජාතරුක්ඛෙ වා බන්ධිත්වා කම්මං කාතබ්බං. අන්තොනදියං බද්ධඅට්ටකෙපි අන්තොනදියං ජාතරුක්ඛෙපි ඨිතෙහි කාතුං වට්ටති.

若欲于河中作羯磨，当河水满溢与岸齐平时，即使需穿上水衣，亦应于河中作羯磨。若不能，亦可立于船上作。然不可于行进中的船上作。何以故？因为界仅为一投水之量，船很快就会越过。如此，则成于一界作白，于另一界作诵。是故，应以篙或桨停船，或垂石为锚，或系于河中生长之树上，而后作羯磨。立于河中所建的平台上，或立于河中生长之树上作羯磨，亦可。

සචෙ පන රුක්ඛස්ස සාඛා වා තතො නික්ඛන්තපාරොහො වා බහිනදීතීරෙ විහාරසීමාය වා ගාමසීමාය වා පතිට්ඨිතො, සීමං වා සොධෙත්වා සාඛං වා ඡින්දිත්වා කම්මං කාතබ්බං. බහිනදීතීරෙ ජාතරුක්ඛස්ස අන්තොනදියං පවිට්ඨසාඛාය වා පාරොහෙ වා නාවං බන්ධිත්වා කම්මං කාතුං න වට්ටති. කරොන්තෙහි සීමා වා සොධෙතබ්බා, ඡින්දිත්වා වාස්ස බහිපතිට්ඨිතභාවො නාසෙතබ්බො. නදීතීරෙ පන ඛාණුකං කොට්ටෙත්වා තත්ථ බද්ධනාවාය න වට්ටතියෙව.

若树之枝或其孽芽(pāroha)，立于河外岸之寺院界(vihārasīmā)或村界(gāmasīmā)中，则应清净其界，或斩断其枝，而后作羯磨(kamma)。不可将船系于长在河外岸而伸入河中之树的枝或孽芽上作羯磨。作羯磨者应清净其界，或斩断之以消除其立于界外之状态。至于在河岸上打下木桩，将船系于其上作羯磨，则绝不应可。

නදියං සෙතුං කරොන්ති, සචෙ අන්තොනදියංයෙව සෙතු වා සෙතුපාදා වා, සෙතුම්හි ඨිතෙහි කම්මං කාතුං වට්ටති. සචෙ පන සෙතු වා සෙතුපාදා වා බහිතීරෙ පතිට්ඨිතා, කම්මං කාතුං න වට්ටති, සීමං සොධෙත්වා කාතබ්බං. අථ සෙතුපාදා අන්තො, සෙතු පන උභින්නම්පි තීරානං උපරිආකාසෙ ඨිතො, වට්ටති. අන්තොනදියං පාසාණො වා දීපකො වා හොති, තස්ස යත්තකං පදෙසං පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරෙ පකතිවස්සකාලෙ වස්සානස්ස චතූසු මාසෙසු උදකං ඔත්ථරති, සො නදීසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. අතිවුට්ඨිකාලෙ පන ඔඝෙන ඔත්ථටොකාසො න ගහෙතබ්බො, සො හි ගාමසීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති.

若于河中造桥(setu)，倘若桥或桥墩(setupāda)皆在河内，则立于桥上作羯磨(kamma)亦可。但若桥或桥墩立于外岸，则不可作羯磨，应先清净其界而后作。又，若桥墩在内，而桥身立于两岸之上空，则可。河中有岩石(pāsāṇa)或小岛(dīpaka)，在正常雨季的四个月中，如前所述，其被水淹没之处，皆算作河流。但在暴雨时节，被洪水淹没之处则不应计入，因其算作村界(gāmasīmā)。

නදිතො මාතිකං නීහරන්තා නදියං ආවරණං කරොන්ති, තඤ්චෙ ඔත්ථරිත්වා වා විනිබ්බිජ්ඣිත්වා වා උදකං ගච්ඡති, සබ්බත්ථ පවත්තනට්ඨානෙ කම්මං කාතුං වට්ටති. සචෙ පන ආවරණෙන වා කොට්ටකබන්ධනෙන වා සොතං පච්ඡිජ්ජති, උදකං නප්පවත්තති, අප්පවත්තනට්ඨානෙ කම්මං කාතුං න වට්ටති. ආවරණමත්ථකෙපි කාතුං න වට්ටති. සචෙ කොචි ආවරණප්පදෙසො පුබ්බෙ වුත්තපාසාණදීපකප්පදෙසො විය උදකෙන අජ්ඣොත්ථරියති, තත්ථ වට්ටති. සො හි නදීසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. නදිං විනාසෙත්වා තළාකං කරොන්ති, හෙට්ඨා පාළි බද්ධා, උදකං ආගන්ත්වා තළාකං පූරෙත්වා තිට්ඨති, එත්ථ කම්මං කාතුං න වට්ටති. උපරි පවත්තනට්ඨානෙ හෙට්ඨා ච ඡඩ්ඩිතමොදකං නදිං ඔත්ථරිත්වා සන්දනට්ඨානතො පට්ඨාය වට්ටති. දෙවෙ අවස්සන්තෙ හෙමන්තගිම්හෙසු වා සුක්ඛනදියාපි වට්ටති. නදිතො නීහටමාතිකාය න වට්ටති. සචෙ [Pg.336] සා කාලන්තරෙන භිජ්ජිත්වා නදී හොති, වට්ටති. කාචි නදී කාලන්තරෙන උප්පතිත්වා ගාමනිගමසීමං ඔත්ථරිත්වා පවත්තති, නදීයෙව හොති, කම්මං කාතුං වට්ටති. සචෙ පන විහාරසීමං ඔත්ථරති, විහාරසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

从河中引出渠道者，在河中建造堤坝。如果水流漫过或穿透该堤坝而流动，则在所有水流之处都允许作羯磨。但如果水流因堤坝或堰而被阻断，水不流动，则在不流动之处不允许作羯磨。在堤坝之上也不允许作羯磨。如果堤坝的某个区域，像先前所说的石岛区域一样被水淹没，则在那里是允许的，因为它被计为河流。毁坏河流而造池塘，下方筑有堤岸，水流进来充满池塘而静止，在此处不允许作羯磨。在上游流动之处，以及在下游，从排出的水进入河流并开始流动之处起，是允许的。天不降雨时，或在冬季和夏季，即使在干涸的河床上也是允许的。在从河流引出的渠道中是不允许的。如果它经过一段时间后毁坏而成为河流，则是允许的。某条河流经过一段时间后，溢出并淹没村镇的边界而流淌，它仍然是河流，在其中作羯磨是允许的。但如果它淹没一座寺院的界，则应计为寺院的界。

සමුද්දෙපි කම්මං කරොන්තෙහි යං පදෙසං උද්ධං වඩ්ඪනඋදකං වා පකතිවීචි වා වෙගෙන ආගන්ත්වා ඔත්ථරති, තත්ථ කාතුං න වට්ටති. යස්මිං පන පදෙසෙ පකතිවීචියො ඔත්ථරිත්වා සණ්ඨහන්ති, සො උදකන්තතො පට්ඨාය අන්තොසමුද්දො නාම, තත්ථ ඨිතෙහි කම්මං කාතබ්බං. සචෙ ඌමිවෙගො බාධති, නාවාය වා අට්ටකෙ වා ඨත්වා කාතබ්බං. තෙසු විනිච්ඡයො නදියං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. සමුද්දෙ පිට්ඨිපාසාණො හොති, තං කදාචි ඌමියො ආගන්ත්වා ඔත්ථරන්ති, කදාචි න ඔත්ථරන්ති, තත්ථ කම්මං කාතුං න වට්ටති, සො හි ගාමසීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. සචෙ පන වීචීසු ආගතාසුපි අනාගතාසුපි පකතිඋදකෙනෙව ඔත්ථරියති, වට්ටති. දීපකො වා පබ්බතො වා හොති, සො චෙ දූරෙ හොති මච්ඡබන්ධානං අගමනපථෙ, අරඤ්ඤසීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. තෙසං ගමනපරියන්තස්ස ඔරතො පන ගාමසීමාසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තත්ථ ගාමසීමං අසොධෙත්වා කම්මං කාතුං න වට්ටති. සමුද්දො ගාමසීමං වා නිගමසීමං වා ඔත්ථරිත්වා තිට්ඨති, සමුද්දොව හොති, තත්ථ කම්මං කාතුං වට්ටති. සචෙ පන විහාරසීමං ඔත්ථරති, විහාරසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

在海中作羯磨时，若某处被涨潮的水或自然的波浪迅速淹没，则在此处不允许作羯磨。但在某处，自然的波浪淹没后平息下来，从水边开始向内称为内海，应站在那里作羯磨。如果波浪的力量造成妨碍，则应站在船上或高台上作。对此的判断应按照在河中所说的方式来理解。海中有平顶的岩石，有时波浪前来淹没它，有时不淹没，在此处不允许作羯磨，因为它被计为村庄的界。但如果无论波浪来或不来，它都被正常的海水所淹没，则是允许的。若有小岛或山，它若遥远，在渔夫不去之处，则被计为阿兰若的界。但在他们所到范围之内，则被计为村庄的界。在那里，若未清净村界，则不允许作羯磨。若大海淹没村界或镇界，（该处）即为大海，在那里允许作羯磨。但如果它淹没了一座寺院的界，则应计为寺院的界。

ජාතස්සරෙ කම්මං කරොන්තෙහිපි යත්ථ පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරෙ වස්සකාලෙ වස්සෙ පච්ඡින්නමත්තෙ පිවිතුං වා හත්ථපාදෙ වා ධොවිතුං උදකං න හොති, සුක්ඛති, අයං න ජාතස්සරො, ගාමඛෙත්තසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති, තත්ථ කම්මං න කාතබ්බං. යත්ථ පන වුත්තප්පකාරෙ වස්සකාලෙ උදකං සන්තිට්ඨති, අයමෙව ජාතස්සරො. තස්ස යත්තකෙ පදෙසෙ වස්සානං චාතුමාසෙ උදකං තිට්ඨති, තත්ථ කම්මං කාතුං වට්ටති. සචෙ ගම්භීරං උදකං, අට්ටකං බන්ධිත්වා තත්ථ ඨිතෙහිපි ජාතස්සරස්ස අන්තො ජාතරුක්ඛම්හි බද්ධඅට්ටකෙපි කාතුං වට්ටති. පිට්ඨිපාසාණදීපකෙසු පනෙත්ථ නදියං වුත්තසදිසොව විනිච්ඡයො. සමවස්සදෙවකාලෙ පහොනකජාතස්සරො පන සචෙපි දුබ්බුට්ඨිකාලෙ වා ගිම්හහෙමන්තෙසු වා සුක්ඛති, නිරුදකො හොති, තත්ථ සඞ්ඝකම්මං කාතුං වට්ටති. යං අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං ‘‘සබ්බො ජාතස්සරො සුක්ඛො අනොදකො[Pg.337], ගාමඛෙත්තංයෙව භජතී’’ති, තං න ගහෙතබ්බං. සචෙ පනෙත්ථ උදකත්ථාය ආවාටං වා පොක්ඛරණීආදීනි වා ඛණන්ති, තං ඨානං අජාතස්සරො හොති, ගාමසීමාසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. ලාබුතිපුසකාදිවප්පෙ කතෙපි එසෙව නයො.

于天生湖(jātassara)中作羯磨时，若在先前所说的那种地方，雨季中雨一停止，便没有水可饮用或洗手脚而干涸，此非天生湖，仅被计为村庄田地，不应在此作羯磨。反之，若在先前所说的那种地方，雨季中有水存留，这才是天生湖。在其区域内，若雨季四个月都有水存留，则允许在那里作羯磨。如果水深，可以搭建高台站于其上作羯磨；在天生湖中生长的树上搭建高台作羯磨，也是允许的。对于此处的平顶岩石与小岛，其判断与在河中所说的相同。若在雨量均匀时节水量充足的天生湖，即使在少雨时节或冬夏两季干涸无水，也允许在那里作僧伽羯磨。在《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中所说：“所有天生湖干涸无水，即等同于村庄田地”，此说不应采纳。如果在此处为取水而挖掘坑、池等，该地即非天生湖，而被计入村界。即使在此处种植葫芦、黄瓜等，其理亦同。

සචෙ පන තං පූරෙත්වා ථලං වා කරොන්ති, එකස්මිං දිසාභාගෙ පාළිං බන්ධිත්වා සබ්බමෙව තං මහාතළාකං වා කරොන්ති, සබ්බොපි අජාතස්සරො හොති, ගාමසීමාසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. ලොණීපි ජාතස්සරසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ උදකට්ඨානොකාසෙ කම්මං කාතුං වට්ටතීති.

再者，如果将其填平而造成陆地，或在一侧筑堤而将其全部造成一个大池塘，则其全部都成为非天生湖，仅被计入村界。盐沼地(loṇī)也被计为天生湖。在雨季四个月中，允许在有水之处作羯磨。

148. සීමාය සීමං සම්භින්දන්තීති අත්තනො සීමාය පරෙසං බද්ධසීමං සම්භින්දන්ති. සචෙ හි පොරාණකස්ස විහාරස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය අම්බො චෙව ජම්බූ චාති ද්වෙ රුක්ඛා අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසට්ඨවිටපා හොන්ති, තෙසු අම්බස්ස පච්ඡිමදිසාභාගෙ ජම්බූ. විහාරසීමා ච ජම්බුං අන්තො කත්වා අම්බං කිත්තෙත්වා බද්ධා හොති, අථ පච්ඡා තස්ස විහාරස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය විහාරං කත්වා සීමං බන්ධන්තා තං අම්බං අන්තො කත්වා ජම්බුං කිත්තෙත්වා බන්ධන්ති, සීමාය සීමා සම්භින්නා හොති. එවං ඡබ්බග්ගියා අකංසු, තෙනාහ – ‘‘සීමාය සීමං සම්භින්දන්තී’’ති.

148. “以界混同界”，是指以自己的界混同他人已结之界。例如，若一座古寺院的东方有芒果树和阎浮树二者，其枝条相互交错，其中阎浮树在芒果树的西侧。而该寺院的界是把阎浮树包括在内，以芒果树为标示而结。之后，有人在该寺院的东方建立一座寺院，结界时，把那棵芒果树包括在内，而以阎浮树为标示而结，这便是以界混同了界。六群比丘曾如此做，因此说：“以界混同界”。

සීමාය සීමං අජ්ඣොත්ථරන්තීති අත්තනො සීමාය පරෙසං බද්ධසීමං අජ්ඣොත්ථරන්ති;

“以界覆界”，是指以自己的界覆盖他人已结之界；

පරෙසං බද්ධසීමං සකලං වා තස්සා පදෙසං වා අන්තො කත්වා අත්තනො සීමං බන්ධන්ති. සීමන්තරිකං ඨපෙත්වා සීමං සම්මන්නිතුන්ති එත්ථ සචෙ පඨමතරං කතස්ස විහාරස්ස සීමා අසම්මතා හොති, සීමාය උපචාරො ඨපෙතබ්බො. සචෙ සම්මතා හොති, පච්ඡිමකොටියා හත්ථමත්තා සීමන්තරිකා ඨපෙතබ්බා. කුරුන්දියං විදත්ථිමත්තම්පි, මහාපච්චරියං චතුරඞ්ගුලමත්තම්පි වට්ටතීති වුත්තං. එකරුක්ඛොපි ච ද්වින්නං සීමානං නිමිත්තං හොති, සො පන වඩ්ඪන්තො සීමාසඞ්කරං කරොති, තස්මා න කාතබ්බො.

他们将他人已结之界的全部或其一部分包括在内而结自己的界。关于“应留出界间隙而共许其界”，在此，若先建寺院的界未被共许，则应留出界的近邻区。若已被共许，则应在最终的边缘处留出一肘尺的界间隙。在《古仑谛》(Kurundiyaṃ)中说一张手亦可，在《大筏注》(Mahāpaccarī)中说四指亦可。一棵树也可以作为两界的标示，但它会生长而造成界的混淆，因此不应如此做。

උපොසථභෙදාදිකථා

论布萨分裂等事

149. චාතුද්දසිකො ච පන්නරසිකො චාති එත්ථ චාතුද්දසිකස්ස පුබ්බකිච්චෙ ‘‘අජ්ජුපොසථො චාතුද්දසො’’ති වත්තබ්බං.

149. 十四日与十五日：于此，在十四日的前行事务中，应说：“今天是十四日布萨。”

අධම්මෙන වග්ගන්තිආදීසු [Pg.338] සචෙ එකස්මිං විහාරෙ චතූසු භික්ඛූසු වසන්තෙසු එකස්ස ඡන්දපාරිසුද්ධිං ආහරිත්වා තයො පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරොන්ති, තීසු වා වසන්තෙසු එකස්ස ඡන්දපාරිසුද්ධිං ආහරිත්වා ද්වෙ පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති, අධම්මෙන වග්ගං උපොසථකම්මං හොති. සචෙ පන චත්තාරොපි සන්නිපතිත්වා පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරොන්ති, තයො වා ද්වෙ වා පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති, අධම්මෙන සමග්ගං නාම හොති. සචෙ චතූසු ජනෙසු එකස්ස පාරිසුද්ධිං ආහරිත්වා තයො පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති, තීසු වා ජනෙසු එකස්ස පාරිසුද්ධිං ආහරිත්වා ද්වෙ පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරොන්ති, ධම්මෙන වග්ගං නාම හොති. සචෙ පන චත්තාරො එකත්ථ වසන්තා සබ්බෙව සන්නිපතිත්වා පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති, තයො පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරොන්ති, ද්වෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරොන්ති, ධම්මෙන සමග්ගං නාම හොතීති.

在“不如法别众”等文中：若一座寺院住有四位比丘，在带来一位比丘的欲与清净后，由三位举行清净布萨；或者住有三位，在带来一位比丘的欲与清净后，由两位诵波罗提木叉，这即是不如法的别众布萨羯磨。但若四位都集合后举行清净布萨，或者三位、两位诵波罗提木叉，这被称为不如法的和合。若在四人中，带来一人的清净后，三位诵波罗提木叉；或在三人中，带来一人的清净后，两位举行清净布萨，这被称为如法的别众。但若四人同住一处，全部集合后诵波罗提木叉；或三位举行清净布萨；或两位互相举行清净布萨，这被称为如法的和合。

පාතිමොක්ඛුද්දෙසකථා

论诵波罗提木叉

150. නිදානං උද්දිසිත්වා අවසෙසං සුතෙන සාවෙතබ්බන්ති ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො…පෙ… ආවිකතා හිස්ස ඵාසු හොතී’’ති ඉමං නිදානං උද්දිසිත්වා ‘‘උද්දිට්ඨං ඛො ආයස්මන්තො නිදානං, තත්ථායස්මන්තෙ පුච්ඡාමි – කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා, දුතියම්පි පුච්ඡාමි…පෙ… එවමෙතං ධාරයාමීති. සුතා ඛො පනායස්මන්තෙහි චත්තාරො පාරාජිකා ධම්මා…පෙ… අවිවදමානෙහි සික්ඛිතබ්බ’’න්ති එවං අවසෙසං සුතෙන සාවෙතබ්බං. එතෙන නයෙන සෙසාපි චත්තාරො පාතිමොක්ඛුද්දෙසා වෙදිතබ්බා.

150. 诵完序文后，其余部分应当照本宣读。即诵完“大德，僧团听我说……对他来说，如实发露是安乐的”这段序文后，应说：“诸位具寿，序文已经诵完。于此，我询问诸位具寿：你们清净吗？第二次也这样问……我如此受持。”“诸位具寿已听闻四波罗夷法……应当无诤地学习。”像这样，其余部分也应当照本宣读。以此方法，当知其余四种波罗提木叉的诵读也是如此。

සවරභයන්ති අටවිමනුස්සභයං. රාජන්තරායොතිආදීසු සචෙ භික්ඛූසු ‘‘උපොසථං කරිස්සාමා’’ති නිසින්නෙසු රාජා ආගච්ඡති, අයං රාජන්තරායො. චොරා ආගච්ඡන්ති, අයං චොරන්තරායො. දවදාහො වා ආගච්ඡති, ආවාසෙ වා අග්ගි උට්ඨහති, අයං අග්ගන්තරායො. මෙඝො වා උට්ඨෙති, ඔඝො වා ආගච්ඡති, අයං උදකන්තරායො. බහූ මනුස්සා ආගච්ඡන්ති, අයං මනුස්සන්තරායො. භික්ඛුං යක්ඛො ගණ්හාති, අයං අමනුස්සන්තරායො. බ්‍යග්ඝාදයො චණ්ඩමිගා ආගච්ඡන්ති, අයං වාළන්තරායො. භික්ඛුං සප්පාදයො ඩංසන්ති, අයං සරීසපන්තරායො. භික්ඛු ගිලානො වා හොති, කාලං වා කරොති, වෙරිනො වා තං මාරෙතුකාමා ගණ්හන්ති, අයං [Pg.339] ජීවිතන්තරායො. මනුස්සා එකං වා බහූ වා භික්ඛූ බ්‍රහ්මචරියා චාවෙතුකාමා ගණ්හන්ති, අයං බ්‍රහ්මචරියන්තරායො. එවරූපෙසු අන්තරායෙසු සංඛිත්තෙන පාතිමොක්ඛො උද්දිසිතබ්බො, පඨමො වා උද්දෙසො උද්දිසිතබ්බො, ආදිම්හි ද්වෙ තයො චත්තාරො වා. එත්ථ ච දුතියාදීසු උද්දෙසෙසු යස්මිං අපරියොසිතෙ අන්තරායො හොති, සොපි සුතෙනෙව සාවෙතබ්බො.

“野人之难”即林居人之难。在“王难”等句中：若诸比丘坐下想“我们要做布萨”时，国王来了，此为王难。盗贼来了，此为贼难。林火烧来，或住所起火，此为火难。乌云升起，或洪水来了，此为水难。众人来了，此为人难。夜叉捉走比丘，此为非人难。老虎等凶猛野兽来了，此为猛兽难。蛇等咬了比丘，此为爬虫难。比丘生病或命终，或仇人欲杀而捉走他，此为命难。人们为令一位或多位比丘舍梵行而捉走他们，此为梵行难。有此等险难时，应简略地诵波罗提木叉，或诵第一诵，或只诵开头的二、三或四诵。于此，在第二诵等中，若于未诵完时发生险难，也应仅宣告已诵部分。

අනජ්ඣිට්ඨාති අනාණත්තා අයාචිතා වා. අජ්ඣෙසනා චෙත්ථ සඞ්ඝෙන සම්මතධම්මජ්ඣෙසකායත්තා වා සඞ්ඝත්ථෙරායත්තා වා, තස්මිං ධම්මජ්ඣෙසකෙ අසති සඞ්ඝත්ථෙරං ආපුච්ඡිත්වා වා තෙන යාචිතො වා භාසිතුං ලභති. සඞ්ඝත්ථෙරෙනාපි සචෙ විහාරෙ බහූ ධම්මකථිකා හොන්ති, වාරපටිපාටියා වත්තබ්බා – ‘‘ත්වං ධම්මං භණ, ධම්මං කථෙහි, ධම්මදානං දෙහී’’ති වා වුත්තෙන තීහිපි විධීහි ධම්මො භාසිතබ්බො. ‘‘ඔසාරෙහී’’ති වුත්තො පන ඔසාරෙතුමෙව ලභති, ‘‘කථෙහී’’ති වුත්තො කථෙතුමෙව, ‘‘සරභඤ්ඤං භණාහී’’ති වුත්තො සරභඤ්ඤමෙව. සඞ්ඝත්ථෙරොපි ච උච්චතරෙ ආසනෙ නිසින්නො යාචිතුං න ලභති. සචෙ උපජ්ඣායො චෙව සද්ධිවිහාරිකො ච හොන්ති, උපජ්ඣායො ච නං උච්චාසනෙ නිසින්නො ‘‘භණාහී’’ති වදති, සජ්ඣායං අධිට්ඨහිත්වා භණිතබ්බං. සචෙ පනෙත්ථ දහරා භික්ඛූ හොන්ති, තෙසං ‘‘භණාමී’’ති භණිතබ්බං.

“未经邀请”(Anajjhiṭṭha)指未经命令或请求。于此，请法一事取决于僧团所认可的请法者，或取决于僧团长老。当那位请法者不在时，在禀告僧团长老后，或被他请求后，方可说法。即使是僧团长老，若寺院里有许多说法者，也应按次序说：“你当诵法”、“你当讲法”或“你当施法”。被如是说者，应依此三种方式之一说法。然而，被告知“请诵巴利(osārehi)”者，只能诵巴利；被告知“请解释(kathehi)”者，只能解释；被告知“请作声诵(sarabhaññaṃ bhaṇāhi)”者，只能作声诵。并且，僧团长老坐在更高座位上时，不得请求他人。若有戒师(upajjhāya)与其共住弟子(saddhivihārika)在，而戒师坐在高座上对他说“请说”，（弟子）则应先决意为自诵(sajjhāya)，然后才说。若此处有年轻比丘，则应作意“我为他们说”而说。

සචෙ විහාරෙ සඞ්ඝත්ථෙරො අත්තනොයෙව නිස්සිතකෙ භණාපෙති, අඤ්ඤෙ මධුරභාණකෙපි නාජ්ඣෙසති, සො අඤ්ඤෙහි වත්තබ්බො – ‘‘භන්තෙ අසුකං නාම භණාපෙමා’’ති. සචෙ ‘‘භණාපෙථා’’ති වා වදති, තුණ්හී වා හොති, භණාපෙතුං වට්ටති. සචෙ පන පටිබාහති, න භණාපෙතබ්බං. යදි අනාගතෙයෙව සඞ්ඝත්ථෙරෙ ධම්මසවනං ආරද්ධං, පුන ආගතෙ ඨපෙත්වා ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි. ඔසාරෙත්වා පන කථෙන්තෙන ආපුච්ඡිත්වා වා අට්ඨපෙත්වායෙව වා කථෙතබ්බං, කථෙන්තස්ස පුන ආගතෙපි එසෙව නයො.

若在寺院中，僧团长老只让他自己的依止者说法，而不邀请其他善于言辞者，其他人应告诉他：“大德，我们想请某某人说法。”若他说“你们请吧”或保持沉默，则可以请。但若他阻止，则不应请。若在僧团长老尚未抵达时听法已经开始，当他后来抵达时，无需停止而作禀告。然而，在诵完巴利将要解释时，（说法者）可以先禀告，也可以不暂停而直接解释。若在解释期间僧团长老抵达，也同样照此办理。

උපනිසින්නකථායපි සඞ්ඝත්ථෙරොව සාමී, තස්මා තෙන සයං වා කථෙතබ්බං, අඤ්ඤො වා භික්ඛු ‘‘කථෙහී’’ති වත්තබ්බො, නො ච ඛො උච්චතරෙ ආසනෙ නිසින්නෙන. මනුස්සානං පන ‘‘භණාහී’’ති වත්තුං වට්ටති. මනුස්සා අත්තනො ජානනකභික්ඛුං ආපුච්ඡන්ති, තෙන ථෙරං ආපුච්ඡිත්වා කථෙතබ්බං. සචෙ සඞ්ඝත්ථෙරො ‘‘භන්තෙ ඉමෙ පඤ්හං පුච්ඡන්තී’’ති පුට්ඨො ‘‘කථෙහී’’ති [Pg.340] වා භණති, තුණ්හී වා හොති, කථෙතුං වට්ටති. අන්තරඝරෙ අනුමොදනාදීසුපි එසෙව නයො. සචෙ සඞ්ඝත්ථෙරො විහාරෙ වා අන්තරඝරෙ වා ‘‘මං අනාපුච්ඡිත්වාපි කථෙය්‍යාසී’’ති අනුජානාති, ලද්ධකප්පියං හොති, සබ්බත්ථ වත්තුං වට්ටති.

在近坐说法时，僧团长老是主人，因此应由他自己说法，或对另一位比丘说“请说”，但（他）不应自己坐在更高的座位上而说此话。然而，对在家人可以说“请说”。在家人会询问他们认识的比丘，那位比丘应请示长老后才能说法。若僧团长老在被告知“大德，这些人要提问”时，他说“你讲吧”或保持沉默，则可以说法。在俗人家中作随喜等事时，也是同样的方法。若僧团长老在寺院或在俗人家中允许说“即使不问我，你也可以说”，这就成为已得许可，在任何地方都可以说。

සජ්ඣායං කරොන්තෙනාපි ථෙරො ආපුච්ඡිතබ්බොයෙව. එකං ආපුච්ඡිත්වා සජ්ඣායන්තස්ස අපරො ආගච්ඡති, පුන ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි. සචෙ විස්සමිස්සාමීති ඨපිතස්ස ආගච්ඡති, පුන ආරභන්තෙනාපි ආපුච්ඡිතබ්බං. සඞ්ඝත්ථෙරෙ අනාගතෙයෙව ආරද්ධං සජ්ඣායන්තස්සාපි එසෙව නයො. එකෙන සඞ්ඝත්ථෙරෙන ‘‘මං අනාපුච්ඡාපි යථාසුඛං සජ්ඣායාහී’’ති අනුඤ්ඤාතෙ යථාසුඛං සජ්ඣායිතුං වට්ටති. අඤ්ඤස්මිං පන ආගතෙ තං ආපුච්ඡිත්වාව සජ්ඣායිතබ්බං.

诵读者也必须请示长老。请示过一位长老后正在诵读时，另一位长老来了，无需再次请示。若因想“我要休息”而停止后，有长老来了，当再次开始时也应请示。在僧团长老尚未抵达时便已开始诵读，也适用同样的方法。若被一位僧团长老允许说“即使不问我，你也可以随意诵读”，则可以随意诵读。但若另一位长老来了，则必须请示他之后才能诵读。

151. අත්තනා වා අත්තානං සම්මන්නිතබ්බංති අත්තනා වා අත්තා සම්මන්නිතබ්බො; පුච්ඡන්තෙන පන පරිසං ඔලොකෙත්වා සචෙ අත්තනො උපද්දවො නත්ථි, විනයො පුච්ඡිතබ්බො.

151. “应由自己授权自己”即是由自己授权自己；但提问者应观察会众，若对自己没有危害，才可询问戒律。

153. කතෙපි ඔකාසෙ පුග්ගලං තුලයිත්වාති ‘‘අත්ථි නු ඛො මෙ ඉතො උපද්දවො, නත්ථී’’ති එවං උපපරික්ඛිත්වා. පුරම්හාකන්ති පඨමං අම්හාකං. පටිකච්චෙවාති පඨමතරමෙව. පුග්ගලං තුලයිත්වා ඔකාසං කාතුන්ති ‘‘භූතමෙව නු ඛො ආපත්තිං වදති, අභූත’’න්ති එවං උපපරික්ඛිත්වා ඔකාසං කාතුං අනුජානාමීති අත්ථො.

153. “即使已给许可，仍应衡量其人”是说：应如此审查：“从此人对我是否有危害？或无？”“在我们之前”（puramhākaṃ）是指先于我们。“预先”（paṭikacceva）是指更早。“衡量其人后给予许可”的意思是：“我允许在审查‘他所说的是真实过患，还是非真实过患？’之后，才给予许可。”

අධම්මකම්මපටික්කොසනාදිකථා

呵责非法羯磨等论

154. අධම්මකම්මං වුත්තනයමෙව. පටික්කොසිතුන්ති වාරෙතුං. දිට්ඨිම්පි ආවිකාතුන්ති ‘‘අධම්මකම්මං ඉදං න මෙ ඛමතී’’ති එවං අඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ අත්තනො දිට්ඨිං පකාසෙතුං. චතූහි පඤ්චහීතිආදි තෙසං අනුපද්දවත්ථාය වුත්තං. සඤ්චිච්ච න සාවෙන්තීති යථා න සුණන්ති එවං භණිස්සාමාති සඤ්චිච්ච සණිකං උද්දිසන්ති.

154. 非法羯磨如前所述。呵责即是阻止。显己见，即像这样向他人表明自己的见解：“这是非法羯磨，我不认可。”说“四或五个”等是为了不给他们造成麻烦。“故意不令听闻”是指，心想“我要这样说，让他们听不见”，而故意轻声地念诵。

155. ථෙරාධිකන්ති ථෙරාධීනං; ථෙරායත්තං භවිතුන්ති අත්ථො. ‘‘ථෙරාධෙය්‍ය’’න්තිපි පාඨො, තස්මා ථෙරෙන සයං වා උද්දිසිතබ්බං, අඤ්ඤො වා අජ්ඣෙසිතබ්බො. අජ්ඣෙසනවිධානඤ්චෙත්ථ ධම්මජ්ඣෙසනෙ වුත්තනයමෙව. සො න [Pg.341] ජානාති උපොසථං වාතිආදීසු චාතුද්දසිකපන්නරසිකභෙදෙන දුවිධං, සඞ්ඝඋපොසථාදිභෙදෙන නවවිධඤ්ච උපොසථං න ජානාති, චතුබ්බිධං උපොසථකම්මං න ජානාති, දුවිධං පාතිමොක්ඛං න ජානාති, නවවිධං පාතිමොක්ඛුද්දෙසං න ජානාති. යො තත්ථ භික්ඛු බ්‍යත්තො පටිබලොති එත්ථ කිඤ්චාපි දහරස්සාපි බ්‍යත්තස්ස පාතිමොක්ඛො අනුඤ්ඤාතො. අථ ඛො එත්ථ අයමධිප්පායො. සචෙ ථෙරස්ස පඤ්ච වා චත්තාරො වා තයො වා පාතිමොක්ඛුද්දෙසා නාගච්ඡන්ති; ද්වෙ පන අඛණ්ඩා සුවිසදා වාචුග්ගතා හොන්ති, ථෙරායත්තොව පාතිමොක්ඛා. සචෙ පන එත්තකම්පි විසදං කාතුං න සක්කොති, බ්‍යත්තස්ස භික්ඛුනො ආයත්තො හොති.

155. “属长老管辖”即依止于长老，意为隶属于长老。亦有读作“长老所依”(therādheyya)，因此应由长老自己念诵，或请求他人代诵。此处请求的方法，与请求说法中所说的方法相同。所谓“他不知道布萨”等，是指他不知道依十四日、十五日之别而有的两种布萨，以及依僧团布萨等之别而有的九种布萨；不知道四种布萨羯磨；不知道两种波罗提木叉；不知道九种波罗提木叉的念诵。此处说“若有精通且有能力的某比丘”，虽然也允许精通的年轻比丘念诵波罗提木叉，但此处的意趣是：如果长老不能记诵五篇、四篇或三篇波罗提木叉，但能完整、清晰地口诵两篇，那么念诵波罗提木叉之事仍依止于长老。但如果他连这点都无法清晰地做到，那就依止于精通的比丘。

සාමන්තා ආවාසාති සාමන්තං ආවාසං. සජ්ජුකන්ති තදහෙව ආගමනත්ථාය. නවං භික්ඛුං ආණාපෙතුන්ති එත්ථ යො සක්කොති උග්ගහෙතුං, එවරූපො ආණාපෙතබ්බො, න බාලො.

“邻近住处”(Sāmantā āvāsā)即是邻近的住所。“即刻”(Sajjukaṃ)是为了能于当日返回。“命令新比丘”是指，此处应命令能够学习的新比丘，而非愚笨者。

පක්ඛගණනාදිඋග්ගහණානුජානනකථා

论允许学习计算半月等

156. කතිමී භන්තෙති එත්ථ කතීනං පූරණීති කතිමී. කාලවතොති කාලස්සෙව; පගෙවාති අත්ථො.

156. 于“尊者，是第几日？”一句中，“第几日”(katimī)是“几”(kati)的序数词。“及时地”(Kālavato)即是“适时地”(kālasseva)，意为“清晨”(pageva)。

158. යං කාලං සරතීති එත්ථ සායම්පි ‘‘අජ්ජුපොසථො සමන්නාහරථා’’ති ආරොචෙතුං වට්ටති.

158. 于“当他忆起时”一句中，即使在傍晚，宣告“今天是布萨日，请诸位留心！”也是可以的。

159. ථෙරෙන භික්ඛුනා නවං භික්ඛුං ආණාපෙතුන්ති එත්ථාපි කිඤ්චි කම්මං කරොන්තො වා සදාකාලමෙව එකො වා භාරනිත්ථරණකො වා සරභාණකධම්මකථිකාදීසු අඤ්ඤතරො වා න උපොසථාගාරසම්මජ්ජනත්ථං ආණාපෙතබ්බො, අවසෙසා පන වාරෙන ආණාපෙතබ්බා. සචෙ ආණත්තො සම්මුඤ්ජනිං තාවකාලිකම්පි න ලභති, සාඛාභඞ්ගං කප්පියං කාරෙත්වා සම්මජ්ජිතබ්බං, තම්පි අලභන්තස්ස ලද්ධකප්පියං හොති.

159. 在“长老比丘命令新比丘”一句中也是如此，如果（新）比丘正在做某项工作，或总是独处，或承担僧团重任，或是念诵者、说法师等其中之一，则不应命令他去打扫布萨堂，而应轮流命令其余的比丘。如果被命令者暂时也找不到扫帚，应让人用合适的断枝来打扫；如果连那个也得不到，对他而言，所得到的即为合适的。

160. ආසනපඤ්ඤාපනාණත්තියම්පි වුත්තනයෙනෙව ආණාපෙතබ්බො. ආණත්තෙන ච සචෙ උපොසථාගාරෙ ආසනානි නත්ථි, සඞ්ඝිකාවාසතොපි ආහරිත්වා පඤ්ඤපෙත්වා පුන ආහරිතබ්බානි. ආසනෙසු අසති කටසාරකෙපි තට්ටිකායොපි පඤ්ඤපෙතුං වට්ටති, තට්ටිකාසුපි අසති සාඛාභඞ්ගානි කප්පියං [Pg.342] කාරෙත්වා පඤ්ඤපෙතබ්බානි, කප්පියකාරකං අලභන්තස්ස ලද්ධකප්පියං හොති.

160. 在命令铺设座位时，也应按照前述方法命令。受命者如果发现布萨堂内没有座位，可以从僧团的住所拿来铺设，用后再拿回去。没有座位时，铺设草席或蒲席也可以；连蒲席也没有时，应让人用合适的断枝来铺设。如果找不到净人（kappiyakāraka）来处理，对他而言，所得到的即为合适的。

161. පදීපකරණෙපි වුත්තනයෙනෙව ආණාපෙතබ්බො. ආණාපෙන්තෙන ච ‘‘අමුකස්මිං නාම ඔකාසෙ තෙලං වා වට්ටි වා කපල්ලිකා වා අත්ථි, තං ගහෙත්වා කරොහී’’ති වත්තබ්බො. සචෙ තෙලාදීනි නත්ථි, පරියෙසිතබ්බානි, පරියෙසිත්වා අලභන්තස්ස ලද්ධකප්පියං හොති. අපිච කපාලෙ අග්ගිපි ජාලෙතබ්බො.

161. 在准备灯火时，也应按照前述方法命令。命令者应说：“在某某地方有油、灯芯或灯盏，取来点燃。”如果没有油等物，应去寻找。寻找后若得不到，对他而言，所得到的即为合适的。此外，也可以在瓦片上点火。

දිසංගමිකාදිවත්ථුකථා

行脚僧等事论

163. සඞ්ගහෙතබ්බොති ‘‘සාධු භන්තෙ ආගතාත්ථ, ඉධ භික්ඛා සුලභා සූපබ්‍යඤ්ජනං අත්ථි, වසථ අනුක්කණ්ඨමානා’’ති එවං පියවචනෙන සඞ්ගහෙතබ්බො. පුනප්පුනං තථාකරණවසෙන අනුග්ගහෙතබ්බො. ‘‘ආම වසිස්සාමී’’ති පටිවචනදාපනෙන උපලාපෙතබ්බො. අථ වා චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහෙතබ්බො චෙව අනුග්ගහෙතබ්බො ච. පියවචනෙන උපලාපෙතබ්බො, කණ්ණසුඛං ආලපිතබ්බොති අත්ථො. චුණ්ණාදීහි උපට්ඨාපෙතබ්බො. ආපත්ති දුක්කටස්සාති සචෙ සකලොපි සඞ්ඝො න කරොති, සබ්බෙසං දුක්කටං. ඉධ නෙව ථෙරා න දහරා මුච්චන්ති, සබ්බෙහි වාරෙන උපට්ඨාපෙතබ්බො. අත්තනො වාරෙ අනුපට්ඨහන්තස්ස ආපත්ති. තෙන පන මහාථෙරානං පරිවෙණසම්මජ්ජනදන්තකට්ඨදානාදීනි න සාදිතබ්බානි. එවම්පි සති මහාථෙරෙහි සායංපාතං උපට්ඨානං ආගන්තබ්බං. තෙන පන තෙසං ආගමනං ඤත්වා පඨමතරං මහාථෙරානං උපට්ඨානං ගන්තබ්බං. සචස්ස සද්ධිංචරා භික්ඛුඋපට්ඨාකා අත්ථි, ‘‘මය්හං උපට්ඨාකා අත්ථි, තුම්හෙ අප්පොස්සුක්කා විහරථා’’ති වත්තබ්බං. අථාපිස්ස සද්ධිංචරා නත්ථි, තස්මිංයෙව පන විහාරෙ එකො වා ද්වෙ වා වත්තසම්පන්නා වදන්ති ‘‘මයං ථෙරස්ස කත්තබ්බං කරිස්සාම, අවසෙසා ඵාසු විහරන්තූ’’ති සබ්බෙසං අනාපත්ති.

163. “应接待他”，即应以“尊者，幸好您来了！此地饮食易得，有汤有菜，请安心住下”等爱语来接待他。应反复如此行事来帮助他。应让他回答“是的，我会住下”来劝请他。或者，应以四资具来接待和帮助他。应以爱语劝请他，意思是应对他说悦耳之言。应以沐浴粉等来侍奉他。“是恶作”是指，如果整个僧团都不做，所有人皆得恶作。于此，长老、新学皆不能免，所有人都应轮流侍奉。轮到自己而不侍奉者，得恶作。但是，那位（来访的）比丘不应令大长老们为他做打扫住所、给予齿木等事。即便如此，大长老们也应早晚前来探视。而那位（来访的）比丘了知他们前来时，应首先去侍奉大长老。如果他有随行的侍者比丘，应说：“我有侍者，你们可以无忧地安住。”如果他没有随行者，而该住处有一两位具足义务者说：“我们将为长老做应做之事，其余的人可以安住。”则所有人皆无罪。

සො ආවාසො ගන්තබ්බොති උපොසථකරණත්ථාය අන්වද්ධමාසං ගන්තබ්බො. සො ච ඛො උතුවස්සෙයෙව, වස්සානෙ පන යං කත්තබ්බං, තං දස්සෙතුං ‘‘වස්සං වසන්ති බාලා අබ්‍යත්තා’’තිආදිමාහ. තත්ථ න භික්ඛවෙ තෙහි භික්ඛූහි තස්මිං ආවාසෙ වස්සං වසිතබ්බන්ති පුරිමිකාය පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙන විනා න වස්සං උපගන්තබ්බං. සචෙ සො වස්සූපගතානං පක්කමති [Pg.343] වා, විබ්භමති වා, කාලං වා කරොති, අඤ්ඤස්මිං සතියෙව පච්ඡිමිකාය වසිතුං වට්ටති, අසති අඤ්ඤත්ථ ගන්තබ්බං, අගච්ඡන්තානං දුක්කටං. සචෙ පන පච්ඡිමිකාය පක්කමති වා විබ්භමති වා කාලං වා කරොති, මාසද්වයං වසිතබ්බං.

“应前往该住处”，即为了行布萨，应每半月前往。但这仅限于冬、夏二时；至于在雨季应如何行事，为了说明此事，世尊说了“愚昧无能者住雨安居”等。其中，“诸比丘，那些比丘不应于该住处过雨安居”是指：于前安居期，若无诵波罗提木叉者，则不应入雨安居。若于入雨安居后，彼诵者离去、还俗或去世，则只有在有另一位诵者时，才适宜于后安居期继续安住。若无，则应前往他处；不前往者，得恶作。但若于后安居期，彼诵者离去、还俗或去世，则应继续安住两个月。

පාරිසුද්ධිදානකථා

授与清净论

164. කායෙන විඤ්ඤාපෙතීති පාරිසුද්ධිදානං යෙන කෙනචි අඞ්ගපච්චඞ්ගෙන විඤ්ඤාපෙති ජානාපෙති; වාචං පන නිච්ඡාරෙතුං සක්කොන්තො වාචාය විඤ්ඤාපෙති; උභයථා සක්කොන්තො කායවාචාහි. සඞ්ඝෙන තත්ථ ගන්ත්වා උපොසථො කාතබ්බොති සචෙ බහූ තාදිසා ගිලානා හොන්ති, සඞ්ඝෙන පටිපාටියා ඨත්වා සබ්බෙ හත්ථපාසෙ කාතබ්බා. සචෙ දූරෙ දූරෙ හොන්ති, සඞ්ඝො නප්පහොති, තං දිවසං උපොසථො න කාතබ්බො, නත්වෙව වග්ගෙන සඞ්ඝෙන උපොසථො කාතබ්බො.

164. “以身告知”，即是以任何肢体告知、令知晓清净的授与；但若能出声，则以言语告知；若二者皆能，则以身语（告知）。“僧团应前往彼处行布萨”，是指若有众多如是病者，僧团应依序而立，将所有（病者）置于伸手所及处。若（病者们）相距遥远，僧团（人数）不足，则彼日不应行布萨，绝不应由不完整的僧团行布萨。

තත්ථෙව පක්කමතීති සඞ්ඝමජ්ඣං අනාගන්ත්වා තතොව කත්ථචි ගච්ඡති. සාමණෙරො පටිජානාතීති ‘‘සාමණෙරො අහ’’න්ති එවං පටිජානාති; භූතංයෙව වා සාමණෙරභාවං ආරොචෙති, පච්ඡා වා සාමණෙරභූමියං තිට්ඨතීති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ.

“即从彼处离去”，是指未到僧团中间，即从彼处前往某处。“承认是沙弥”，是指如是承认“我是沙弥”；或者宣告自己真实的沙弥身份，或者之后安住于沙弥的地位，此为义。此理通于一切处。

සඞ්ඝප්පත්තො පක්කමතීති සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන උපොසථත්ථාය සන්නිපතිතානං චතුන්නං භික්ඛූනං හත්ථපාසං පත්වා පක්කමති. එස නයො සබ්බත්ථ. එත්ථ ච එකෙන බහූනම්පි ආහටා පාරිසුද්ධි ආහටාව හොති. සචෙ පන සො අන්තරාමග්ගෙ අඤ්ඤං භික්ඛුං දිස්වා යෙසං අනෙන පාරිසුද්ධි ගහිතා, තෙසඤ්ච අත්තනො ච පාරිසුද්ධිං දෙති, තස්සෙව පාරිසුද්ධි ආගච්ඡති, ඉතරා පන බිලාළසඞ්ඛලිකපාරිසුද්ධි නාම හොති. සා න ආගච්ඡති.

“已至僧团而离去”是指到达为布萨而聚集的、构成最低人数的四位比丘的伸手所及之处后又离开。此理通于一切处。于此，一人为多人带来的清净确实算是带来了。但如果他在途中见到另一位比丘，而将他所代受的那些人的清净连同自己的清净一并授与，那么只有他自己的清净被带到，其他的则称为“猫链清净”，它没有被带到。

සුත්තො න ආරොචෙතීති ආගන්ත්වා සුපති, ‘‘අසුකෙන පාරිසුද්ධි දින්නා’’ති න ආරොචෙති. පාරිසුද්ධිහාරකස්ස අනාපත්තීති එත්ථ සචෙ සඤ්චිච්ච නාරොචෙති, දුක්කටං ආපජ්ජති, පාරිසුද්ධි පන ආහටාව හොති. අසඤ්චිච්ච අනාරොචිතත්තා පනස්ස අනාපත්ති, උභින්නම්පි ච උපොසථො කතොයෙව හොති.

“睡着了而未告知”是指回来后睡着了，没有告知“某某人已授与清净”。“携带清净者无罪”：于此，如果他故意不告知，则犯恶作，但清净确实算是带来了。但因无意中未告知，他无罪，并且两人的布萨都已完成。

ඡන්දදානකථා

授与同意论

165. ඡන්දදානෙපි [Pg.344] පාරිසුද්ධිදානෙ වුත්තසදිසොයෙව විනිච්ඡයො. පාරිසුද්ධිං දෙන්තෙන ඡන්දම්පි දාතුන්ති එත්ථ සචෙ පාරිසුද්ධිමෙව දෙති න ඡන්දං, උපොසථො කතො හොති. යං පන සඞ්ඝො අඤ්ඤං කම්මං කරොති, තං අකතං හොති. ඡන්දමෙව දෙති න පාරිසුද්ධිං, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උපොසථොපි කම්මම්පි කතමෙව හොති, ඡන්දදායකස්ස පන උපොසථො අකතො හොති. සචෙපි කොචි භික්ඛු නදියා වා සීමාය වා උපොසථං අධිට්ඨහිත්වා ආගච්ඡති, ‘‘කතො මයා උපොසථො’’ති අච්ඡිතුං න ලභති, සාමග්ගී වා ඡන්දො වා දාතබ්බො.

165. 在授与同意上，其决择与在授与清净中所说的一样。于此，“授与清净者也应授与同意”，如果只授与清净而不授与同意，布萨就算完成了，但僧团所作的其他羯磨则（对他而言）没有完成。如果只授与同意而不授与清净，比丘僧团的布萨和羯磨都算完成，但授与同意者的布萨则没有完成。假如有比丘在河中或界内行了个人布萨后前来，他不能说“我已作了布萨”，而必须给予和合（亲自出席）或授与同意。

167. සරතිපි උපොසථං නපි සරතීති එකදා සරති, එකදා න සරති. අත්ථි නෙව සරතීති යො එකන්තං නෙව සරති, තස්ස සම්මුතිදානකිච්චං නත්ථි. අනාගච්ඡන්තොපි කම්මං න කොපෙති.

167. “有时忆念布萨，有时不忆念”是指他有时忆念，有时不忆念。“有完全不忆念者”是指绝对不忆念的人，他没有授与同意的义务。即使不来，他也不会使羯磨无效。

සඞ්ඝුපොසථාදිකථා

僧伽布萨等论

168. සො දෙසො සම්මජ්ජිත්වාති තං දෙසං සම්මජ්ජිත්වා, උපයොගත්ථෙ පච්චත්තං. පානීයං පරිභොජනීයන්තිආදි පන උත්තානත්ථමෙව. කස්මා පනෙතං වුත්තං? උපොසථස්ස පුබ්බකරණාදිදස්සනත්ථං. තෙනාහු අට්ඨකථාචරියා –

168. “彼处已扫”(So deso sammajjitvā)是“清扫该处”(taṃ desaṃ sammajjitvā)的意思，此中主格作宾格义。而“饮用水、用水”(pānīyaṃ paribhojanīyaṃ)等，其义自明。为何要说这些？为了开示布萨(uposatha)的前行(pubbakaraṇa)等。因此，义注(aṭṭhakathā)师们说：

‘‘සම්මජ්ජනී පදීපො ච, උදකං ආසනෙන ච;

උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකරණන්ති වුච්චති’’.

“扫除与灯明，净水及座位；此等为布萨，称为前行(pubbakaraṇa)。”

ඉති ඉමානි චත්තාරි ‘‘පුබ්බකරණ’’න්ති අක්ඛාතානි.

如是此四者，被称为“前行(pubbakaraṇa)”。

‘‘ඡන්දපාරිසුද්ධිඋතුක්ඛානං, භික්ඛුගණනා ච ඔවාදො;

උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකිච්චන්ති වුච්චති.

“带来欲、带来清净、报告时节，计算比丘人数与教诫；此等为布萨，称为前分事(pubbakicca)。”

ඉති ඉමානි පඤ්ච පුබ්බකරණතො පච්ඡා කත්තබ්බානි ‘‘පුබ්බකිච්ච’’න්ති අක්ඛාතානි.

如是此五者，因于前行之后、布萨羯磨之前所作，故被称为“前分事(pubbakicca)”。

‘‘උපොසථො යාවතිකා ච භික්ඛූ කම්මප්පත්තා,සභාගාපත්තියො ච න විජ්ජන්ති;

වජ්ජනීයා ච පුග්ගලා තස්මිං න හොන්ති,පත්තකල්ලන්ති වුච්චති’’.

“是布萨日，所有具羯磨资格的比丘皆已到场，无有同分罪，亦无应回避之人在内，此谓‘时至’(pattakalla)。”

ඉති ඉමානි චත්තාරි ‘‘පත්තකල්ල’’න්ති අක්ඛාතානීති.

如是此四者，被称为“时至(pattakalla)”。

තෙහි [Pg.345] සද්ධින්ති තෙහි ආගතෙහි සද්ධිං එතානි පුබ්බකරණාදීනි කත්වා උපොසථො කාතබ්බො. අජ්ජ මෙ උපොසථොති එත්ථ සචෙ පන්නරසො හොති, ‘‘අජ්ජ මෙ උපොසථො පන්නරසො’’තිපි අධිට්ඨාතුං වට්ටති. චාතුද්දසිකෙපි එසෙව නයො.

“与他们一起”是指与那些到来者一起，在做了这些前行等事之后，应当行布萨。于“今日我布萨”一句，若是十五日，亦可决意：“今日是我十五日的布萨”。十四日也是同样的道理。

ආපත්තිපටිකම්මවිධිකථා

对治罪法论

169. භගවතා පඤ්ඤත්තං ‘‘න සාපත්තිකෙන උපොසථො කාතබ්බො’’ති ඉදං ‘‘යස්ස සියා ආපත්තී’’තිආදිවචනෙනෙව පාරිසුද්ධිදානපඤ්ඤාපනෙන ච පාරිසුද්ධිඋපොසථපඤ්ඤාපනෙන ච පඤ්ඤත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං. ඉත්ථන්නාමං ආපත්තින්ති ථුල්ලච්චයාදීසු එකිස්සා නාමං ගහෙත්වා ‘‘ථුල්ලච්චයං ආපත්තිං පාචිත්තියං ආපත්ති’’න්ති එවං වත්තබ්බං. තං පටිදෙසෙමීති ඉදං ‘‘තං තුම්හමූලෙ, තං තුය්හමූලෙ පටිදෙසෙමී’’ති වුත්තෙපි සුවුත්තමෙව හොති. පස්සසීති ඉදඤ්ච ‘‘පස්සසි ආවුසො තං ආපත්තිං, පස්සථ භන්තෙ තං ආපත්ති’’න්ති එවං වත්තබ්බං. ආම පස්සාමීති ඉදං පන ‘‘ආම භන්තෙ පස්සාමි, ආම ආවුසො පස්සාමී’’ති එවං වුත්තම්පි සුවුත්තමෙව හොති. ආයතිං සංවරෙය්‍යාසීති එත්ථ පන සචෙ වුඩ්ඪතරො ‘‘ආයතිං සංවරෙය්‍යාථා’’ති වත්තබ්බො. එවං වුත්තෙන පන ‘‘සාධු සුට්ඨු සංවරිස්සාමී’’ති වත්තබ්බමෙව.

169. 世尊制定：“有罪者不应作布萨。”这应当理解为，是通过“若有罪”等语，以及通过制定授与清净和清净布萨而制定的。“某某名的罪”是指，应在偷兰遮等罪中取其一名而说，例如：“我犯了偷兰遮罪”、“我犯了波逸提罪”。“我忏悔此罪”这句话，即使说成“我在您座前忏悔此罪”，也算是说得好。“你看见吗？”这句话，应说：“贤友，你看见那项罪吗？”或“尊者，您看见那项罪吗？”。“是的，我看见”这句话，即使说成“是的，尊者，我看见”或“是的，贤友，我看见”，也算是说得好。至于“未来应当防护”，如果对方是长上，应说：“未来您应当防护”。被这样说的人则应回答：“善哉，我将好好防护”。

යදා නිබ්බෙමතිකොති එත්ථ සචෙ පනෙස නිබ්බෙමතිකො න හොති, වත්ථුං කිත්තෙත්වාව දෙසෙතුං වට්ටතීති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං. තත්‍රායං දෙසනාවිධි – සචෙ මෙඝච්ඡන්නෙ සූරියෙ ‘‘කාලො නු ඛො නො’’ති වෙමතිකො භුඤ්ජති, තෙන භික්ඛුනා ‘‘අහං භන්තෙ වෙමතිකො භුඤ්ජිං’’, සචෙ කාලො අත්ථි, ‘‘සම්බහුලා දුක්කටා ආපත්තියො ආපන්නොම්හි, නො චෙ අත්ථි, ‘‘සම්බහුලා පාචිත්තියා ආපන්නොම්හී’’ති එවං වත්ථුං කිත්තෙත්වා ‘‘අහං භන්තෙ යා තස්මිං වත්ථුස්මිං සම්බහුලා දුක්කටා වා පාචිත්තියා වා ආපත්තියො ආපන්නො, තා තුම්හමූලෙ පටිදෙසෙමී’’ති වත්තබ්බං. එස නයො සබ්බාපත්තීසු.

“当无疑时”：于此，如果他并非无疑，则应在陈述事由后才忏罪，此乃《安达嘎义注》所说。其忏罪法如下：若有比丘在太阳被云遮蔽时，对‘是否为时？’心怀疑惑而食，该比丘应如此陈述事由：‘尊者，我怀着疑惑而食。若是时，我则犯了许多恶作罪；若非时，我则犯了许多波逸提罪。’如此陈述事由后，应说：‘尊者，我在该事由中所犯的诸多恶作罪或波逸提罪，我今在您座前忏悔彼等诸罪。’此理通于一切罪。

න භික්ඛවෙ සභාගා ආපත්තීති එත්ථ යං ද්වෙපි ජනා විකාලභොජනාදිනා සභාගවත්ථුනා ආපත්තිං ආපජ්ජන්ති, එවරූපා වත්ථුසභාගා ‘‘සභාගා’’ති [Pg.346] වුච්චති. විකාලභොජනප්පච්චයා ආපන්නං පන අනතිරිත්තභොජනපච්චයා ආපන්නස්ස සන්තිකෙ දෙසෙතුං වට්ටති. යාපි චායං වත්ථුසභාගා, සාපි දෙසිතා සුදෙසිතාව. අඤ්ඤං පන දෙසනපච්චයා දෙසකො, පටිග්ගහණප්පච්චයා පටිග්ගහකො චාති උභොපි දුක්කටං ආපජ්ජන්ති, තං නානාවත්ථුකං හොති, තස්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං දෙසෙතුං වට්ටති.

对于“诸比丘，不应发露同分罪”，此中，若两人因非时食等同一事由而犯罪，此种事由相同的罪称为“同分”。然而，因非时食而犯罪者，可以向因食非余食而犯罪者发露。此同事由罪，若已发露，即是善发露。但另一方面，发露者因发露之缘，接受者因接受之缘，二者皆犯恶作。此（恶作罪）为不同事由，因此可以互相发露。

170. සාමන්තො භික්ඛු එවමස්ස වචනීයොති එත්ථ සභාගොයෙව වත්තබ්බො. විසභාගස්ස හි වුච්චමානෙ භණ්ඩනකලහසඞ්ඝභෙදාදීනිපි හොන්ති, තස්මා තස්ස අවත්වා ‘‘ඉතො වුට්ඨහිත්වා පටිකරිස්සාමී’’ති ආභොගං කත්වා උපොසථො කාතබ්බොති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං.

170. 对于“应如是告知邻近的比丘”，此中，只应告知同分者。因为若告知不同分者，可能会有争论、争吵、僧团分裂等。因此，《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中说：不应告知他，而应作意“离开此座后我将对治”，然后举行布萨。

අනාපත්තිපන්නරසකාදිකථා

无犯十五事等论

172. අනාපත්තිපන්නරසකෙ – තෙ න ජානිංසූති සීමං ඔක්කන්තාති වා ඔක්කමන්තීති වාති න ජානිංසු. අථඤ්ඤෙ ආවාසිකා භික්ඛූ ආගච්ඡන්තීති ගාමං වා අරඤ්ඤං වා කෙනචි කරණීයෙන ගන්ත්වා තෙසං නිසින්නට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. වග්ගා සමග්ගසඤ්ඤිනොති තෙසං සීමං ඔක්කන්තත්තා වග්ගා; සීමං ඔක්කන්තභාවස්ස අජානනතො සමග්ගසඤ්ඤිනො.

172. 在无犯十五事中——“他们不知道”是指他们不知道已越过或正在越过界限。“然后其他住处比丘前来”是指他们因某事前往村庄或森林后，来到他们所坐之处。“分裂而有和合想”是说：因为他们越过了界限，所以是分裂的；由于不知道已越过界限的事实，所以有和合想。

173. වග්ගාවග්ගසඤ්ඤිපන්නරසකෙ – තෙ ජානන්තීති පබ්බතෙ වා ථලෙ වා ඨිතා සීමං ඔක්කන්තෙ වා ඔක්කමන්තෙ වා පස්සන්ති. වෙමතිකපන්නරසකං උත්තානමෙව.

173. 在分裂而有分裂想十五事中——“他们知道”是指他们或站在山上，或站在陆地上，看见他人已越过或正在越过界限。犹豫十五事，其义自明。

175. කුක්කුච්චපකතපන්නරසකෙ – යථා ඉච්ඡාය අභිභූතො ‘‘ඉච්ඡාපකතො’’ති වුච්චති, එවං පුබ්බභාගෙ සන්නිට්ඨානං කත්වාපි කරණක්ඛණෙ අකප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාසඞ්ඛාතෙන කුක්කුච්චෙන අභිභූතා ‘‘කුක්කුච්චපකතා’’ති වෙදිතබ්බා.

175. 在疑悔所作十五事中——譬如被欲求所征服者被称为“欲求所作者”，同样地，即使事先已作决定，但在行事之时，于不适宜之事，被名为“不适宜想”的疑悔所征服者，当知为“疑悔所作者”。

176. භෙදපුරෙක්ඛාරපන්නරසකෙ – අකුසලබලවතාය ථුල්ලච්චයං වුත්තං.

176. 在以分裂为意图的十五事中——因不善心强盛，故说为偷兰遮。

සීමොක්කන්තිකපෙය්‍යාලකථා

越界省略论

177. ආවාසිකෙනආගන්තුකපෙය්‍යාලෙ – යථා පුරිමෙ ආවාසිකෙනආවාසිකපෙය්‍යාලෙ ‘‘තෙ න ජානන්ති අථඤ්ඤෙ ආවාසිකා’’තිආදි වුත්තං, එවං ‘‘තෙ න ජානන්ති අථඤ්ඤෙ ආගන්තුකා’’තිආදිනා නයෙන [Pg.347] සබ්බං වෙදිතබ්බං. ආගන්තුකෙනආවාසිකපෙය්‍යාලෙ පන – යථා පුරිමපෙය්‍යාලෙ ‘‘ආවාසිකා භික්ඛූ සන්නිපතන්තී’’ති ආගතං, එවං ‘‘ආගන්තුකා භික්ඛූ සන්නිපතන්තී’’ති ආනෙතබ්බං. ආගන්තුකෙනආගන්තුකපෙය්‍යාලෙ පන – උභයපදෙසු ආගන්තුකවසෙන යොජෙතබ්බොති.

177. 在住处比丘与客比丘的略说中——如前述住处比丘与住处比丘的略说中所说：“他们不知道，然后其他住处比丘……”等，同样地，一切都应通过“他们不知道，然后其他客比丘……”等方法来理解。再者，在客比丘与住处比丘的略说中——如前略说中所出现的“住处比丘们集会”，应替换为“客比丘们集会”。再者，在客比丘与客比丘的略说中——两处都应根据客比丘的情况来组合。

178. ආවාසිකානං භික්ඛූනං චාතුද්දසො හොති, ආගන්තුකානං පන්නරසොති එත්ථ යෙසං පන්නරසො, තෙ තිරොරට්ඨතො වා ආගතා, අතීතං වා උපොසථං චාතුද්දසිකං අකංසූති වෙදිතබ්බා. ආවාසිකානං අනුවත්තිතබ්බන්ති ආවාසිකෙහි ‘‘අජ්ජුපොසථො චාතුද්දසො’’ති පුබ්බකිච්චෙ කරියමානෙ අනුවත්තිතබ්බං, න පටික්කොසිතබ්බං. න අකාමා දාතබ්බාති න අනිච්ඡාය දාතබ්බා.

178. “住处比丘们是十四日，客比丘们是十五日”，于此，那些行十五日布萨者，当知他们或是从他国而来，或是过去的布萨曾在十四日举行。“应随顺住处比丘们”是指当住处比丘们说“今日是十四日布萨”而行前期事务时，应当随顺，不应反对。“不应不情愿地给与”是指不应无意愿地给与（和合）。

ලිඞ්ගාදිදස්සනකථා

论见相等等

179. ආවාසිකාකාරන්ති ආවාසිකානං ආකාරං. එස නයො සබ්බත්ථ. ආකාරො නාම යෙන තෙසං වත්තසම්පන්නා වා න වාති ආචාරසණ්ඨානං ගය්හති. ලිඞ්ගං නාම යං තෙ තත්ථ තත්ථ ලීනෙ ගමයති; අදිස්සමානෙපි ජානාපෙතීති අත්ථො. නිමිත්තං නාම යං දිස්වා තෙ අත්ථීති ඤායන්ති. උද්දෙසො නාම යෙන තෙ එවරූපපරික්ඛාරාති උද්දිසන්ති; අපදෙසං ලභන්තීති අත්ථො. සබ්බමෙතං සුපඤ්ඤත්තමඤ්චපීඨාදීනඤ්චෙව පදසද්දාදීනඤ්ච අධිවචනං, යථායොගං පන යොජෙතබ්බං. ආගන්තුකාකාරාදීසුපි එසෙව නයො. තත්ථ අඤ්ඤාතකන්ති අඤ්ඤෙසං සන්තකං. පාදානං ධොතං උදකනිස්සෙකන්ති පාදානං ධොතානං උදකනිස්සෙකං. බහුවචනස්ස එකවචනං වෙදිතබ්බං. ‘‘පාදානං ධොතඋදකනිස්සෙක’’න්ති වා පාඨො; පාදානං ධොවනඋදකනිස්සෙකන්ති අත්ථො.

179. “住处比丘之行相”（āvāsikākāra）即住处比丘们的行相。此理通于一切处。所谓“行相”（ākāra），是藉以了解他们是否具足戒行的行仪。所谓“相”（liṅga），是能让人知道他们隐藏于各处者；意思是即使看不见也能让人知道。所谓“标帜”（nimitta），是见到后便知他们存在者。所谓“表述”（uddesa），是藉以指称他们“有如是资具”；意思是他们获得此称谓。这一切都是对善设的床座等，以及脚步声等的称呼，但应酌情应用。客比丘的行相等也同此理。其中“非己物”（aññātaka）是指属于他人之物。“已洗之足的水之流出”是指已洗诸足之水的流出。当知此处的单数是用于复数。或有读法作“pādānaṃ dhotaudakanisseka”，义为洗足用水的流出。

180. නානාසංවාසකාදිවත්ථූසු – සමානසංවාසකදිට්ඨින්ති ‘‘සමානසංවාසකා එතෙ’’ති දිට්ඨිං. න පුච්ඡන්තීති තෙසං ලද්ධිං න පුච්ඡන්ති; අපුච්ඡිත්වාව වත්තපටිවත්තිං කත්වා එකතො උපොසථං කරොන්ති. නාභිවිතරන්තීති නානාසංවාසකභාවං මද්දිතුං අභිභවිතුං න සක්කොන්ති; තං දිට්ඨිං න නිස්සජ්ජාපෙන්තීති අත්ථො.

180. 在不同住等事中——“同住见”即“他们是同住者”之见。“不问”即不问他们的见解；不问便行大小义务，一起举行布萨。“不能越度”即不能压伏、征服不同住的状态；意思是不能令他们舍弃那种见解。

නගන්තබ්බගන්තබ්බවාරකථා

不应往与应往章

181. සභික්ඛුකා ආවාසාති යස්මිං ආවාසෙ උපොසථකාරකා භික්ඛූ අත්ථි, තම්හා ආවාසා යං න සක්කොති තදහෙව ආගන්තුං[Pg.348], සො ආවාසො උපොසථං අකත්වා න ගන්තබ්බො. අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝෙනාති සඞ්ඝප්පහොනකෙහි භික්ඛූහි විනා. අඤ්ඤත්‍ර අන්තරායාති පුබ්බෙ වුත්තං දසවිධං අන්තරායං විනා. සබ්බන්තිමෙන පන පරිච්ඡෙදෙන අත්තචතුත්ථෙන අන්තරායෙ වා සති ගන්තුං වට්ටති. අනාවාසොති නවකම්මසාලාදිකො යො කොචි පදෙසො. යථා ච ආවාසාදයො න ගන්තබ්බා; එවං සචෙ විහාරෙ උපොසථං කරොන්ති, උපොසථාධිට්ඨානත්ථං සීමාපි නදීපි න ගන්තබ්බා. සචෙ පනෙත්ථ කොචි භික්ඛු හොති, තස්ස සන්තිකං ගන්තුං වට්ටති. විස්සට්ඨඋපොසථාපි ආවාසා ගන්තුං වට්ටති; එවං ගතො අධිට්ඨාතුම්පි ලභති. ආරඤ්ඤකෙනාපි භික්ඛුනා උපොසථදිවසෙ ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා අත්තනො විහාරමෙව ආගන්තබ්බං. සචෙ අඤ්ඤං විහාරං ඔක්කමති, තත්ථ උපොසථං කත්වාව ආගන්තබ්බං, අකත්වා න වට්ටති.

181. “有比丘的住处”是指：若某住处有举行布萨的比丘，而从该住处前往另一处所后，无法于当日返回，则不应在未举行布萨前，前往该处所。“除了与僧团一起”是指除了与足够组成僧团的比丘们一起。“除了有障碍”是指除了前述的十种障碍。但作为最后的选择，自己是第四人（即一行四人），或有障碍时，可以前往。“非住处”是指如新工房等任何地方。正如住处等不应前往，同样地，若他们在寺院中行布萨，为了举行布萨，即便是界限或河流也不应前往。若此处有某位比丘，可以去他那里。已举行过布萨的住处也可以前往；这样去了，也可以独自举行布萨。林住比丘在布萨日到村中乞食后，也应回到自己的寺院。若进入其他寺院，必须在那里作了布萨后才能回来，不作是不允许的。

182. යං ජඤ්ඤා සක්කොමි අජ්ජෙව ගන්තුන්ති යං ජානෙය්‍ය අජ්ජෙව තත්ථ ගන්තුං සක්කොමීති; එවරූපො ආවාසො ගන්තබ්බො. තත්ථ භික්ඛූහි සද්ධිං උපොසථං කරොන්තෙනාපි හි ඉමිනා නෙව උපොසථන්තරායො කතො භවිස්සතීති.

182. “若知‘我今日必能到达’”是指若知道今日必能到达那里；这样的住处是应前往的。因为此人即使在那里与比丘们一起行布萨，也不会造成布萨的障碍。

වජ්ජනීයපුග්ගලසන්දස්සනකථා

论见应避之人

183. භික්ඛුනියා නිසින්නපරිසායාතිආදීසු හත්ථපාසුපගමනමෙව පමාණං. අඤ්ඤත්‍ර අවුට්ඨිතාය පරිසායාති ඉදඤ්හි පාරිවාසියපාරිසුද්ධිදානං නාම පරිසාය වුට්ඨිතකාලතො පට්ඨාය න වට්ටති, අවුට්ඨිතාය පන වට්ටති. තෙනාහ – ‘‘අඤ්ඤත්‍ර අවුට්ඨිතාය පරිසායා’’ති. තස්ස ලක්ඛණං භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ පරිවාසියඡන්දදානවණ්ණනතො ගහෙතබ්බං. අනුපොසථෙති චාතුද්දසිකො ච පන්නරසිකො චාති ඉමෙ ද්වෙ උපොසථෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤස්මිං දිවසෙ. අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝසාමග්ගියාති යා කොසම්බකභික්ඛූනං විය භින්නෙ සඞ්ඝෙ පුන සඞ්ඝසාමග්ගී කරියති, තථාරූපිං සඞ්ඝසාමග්ගිං ඨපෙත්වා. තදා ච ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො අජ්ජුපොසථො සාමග්ගී’’ති වත්වා කාතබ්බො. යෙ පන කිස්මිඤ්චිදෙව අප්පමත්තකෙ උපොසථං ඨපෙත්වා පුන සමග්ගා හොන්ති, තෙහි උපොසථෙයෙව කාතබ්බොති.

183. 对于“比丘尼坐于僧众中”等句，以伸手所及为限度。“除了未起立的僧团”——此即所谓的“为别住者授与清净”，从僧团起立之时起即不适用，但对未起立的僧团则适用。因此说：“除了未起立的僧团”。其特征应从《比丘尼分别》(Bhikkhunivibhaṅga)中关于为别住者授与欲的释义来了知。“非布萨日”是指除去十四日与十五日这两个布萨日之外的其他日子。“除了僧团和合”——是指像憍赏弥的比丘们那样，在分裂的僧团中再次进行僧团和合，除去此种僧团和合。那时应说：“大德，僧团听我说，今日是布萨，是和合日”，然后举行。而那些因某些琐事而搁置布萨，之后又和合的人，他们就应该在布萨日举行。

උපොසථක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

布萨犍度释义终。

3. වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකං

3. 入雨安居犍度

වස්සූපනායිකානුජානනකථා

准许入雨安居论

184. වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකෙ [Pg.349] – අපඤ්ඤත්තොති අනනුඤ්ඤාතො අසංවිහිතො වා. තෙ ඉධ භික්ඛූති තෙ භික්ඛූ, ඉධසද්දො නිපාතමත්තො. සඞ්ඝාතං ආපාදෙන්තාති විනාසං ආපාදෙන්තා. සඞ්කසායිස්සන්තීති අප්පොස්සුක්කා නිබද්ධවාසං වසිස්සන්ති. සකුන්තකාති සකුණා. වස්සානෙ වස්සං උපගන්තුන්ති වස්සානනාමකෙ තෙමාසෙ වස්සං උපගන්තබ්බන්ති අත්ථො. කති නු ඛො වස්සූපනායිකාති කති නු ඛො වස්සූපගමනානි. අපරජ්ජුගතායාති එත්ථ අපරජ්ජුගතාය අස්සාති අපරජ්ජුගතා, තස්සා අපරජ්ජුගතාය; අතික්කන්තාය අපරස්මිං දිවසෙති අත්ථො. දුතියනයෙපි මාසො ගතාය අස්සාති මාසගතා, තස්සා මාසගතාය; අතික්කන්තාය මාසෙ පරිපුණ්ණෙති අත්ථො. තස්මා ආසාළ්හීපුණ්ණමාය අනන්තරෙ පාටිපදදිවසෙ, ආසාළ්හීපුණ්ණමිතො වා අපරාය පුණ්ණමාය අනන්තරෙ පාටිපදදිවසෙයෙව විහාරං පටිජග්ගිත්වා පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨපෙත්වා සබ්බං චෙතියවන්දනාදිසාමීචිකම්මං නිට්ඨාපෙත්වා ‘‘ඉමස්මිං විහාරෙ ඉමං තෙමාසං වස්සං උපෙමී’’ති සකිං වා ද්වත්තික්ඛත්තුං වා වාචං නිච්ඡාරෙත්වා වස්සං උපගන්තබ්බං.

184. 于入雨安居犍度中：“未制定”（apaññatto）即未被允许或未作规定。“Te idha bhikkhū”（彼等比丘于此），即“彼等比丘”，“idha”一词仅为助词。“Saṅghātaṃ āpādentā”（他们将导致破坏），即他们将导致破坏。“Saṅkasāyissanti”（他们将变得懈怠），即他们将变得无所勤勉而作常期居住。“Sakuntakā”（小鸟），即鸟。“Vassāne vassaṃ upagantuṃ”（于雨季入雨安居），意即于名为雨季的三月期间应当入雨安居。“Kati nu kho vassūpanāyikā”（究竟有多少种入雨安居），即究竟有多少种入雨安居的方式。“Aparajjugatāya”（于次日已至时），此处意为：于（萨哈月满月日）已过后的次日。于第二法中，“māsagatā”（于一月已至时），意为：于（萨哈月满月日）已过，一月圆满之时。因此，应于萨哈月(Āsāḷhī)满月后的第一日，或从萨哈月满月起下一个满月后的第一日，整治好住处，备妥饮用水与生活用水，完成一切礼敬塔庙等恭敬之事后，说：“我于此住处入此三月雨安居”，如是说一、二或三次后，即当入雨安居。

වාචං නිච්ඡාරෙත්වා වස්සං උපගන්තබ්බං.

发出言语后，当入雨安居。

වස්සානෙචාරිකාපටික්ඛෙපාදිකථා

禁止雨期游行等论

185-6. යො පක්කමෙය්‍යාති එත්ථ අනපෙක්ඛගමනෙන වා අඤ්ඤත්ථ අරුණං උට්ඨාපනෙන වා ආපත්ති වෙදිතබ්බා. යො අතික්කමෙය්‍යාති එත්ථ විහාරගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සචෙ හි තං දිවසං විහාරසතස්ස උපචාරං ඔක්කමිත්වා අතික්කමති, සතං ආපත්තියො. සචෙ පන විහාරූපචාරං අතික්කමිත්වා අඤ්ඤස්ස විහාරස්ස උපචාරං අනොක්කමිත්වාව නිවත්තති, එකා එව ආපත්ති. කෙනචි අන්තරායෙන පුරිමිකං අනුපගතෙන පච්ඡිමිකා උපගන්තබ්බා.

185-6. 于“若出发”，应知或因无挂念地离去，或因在别处令黎明升起而有犯。于“若越过”，应知根据寺院的数量而有犯。若于彼日进入并越过一百座寺院的范围，则有一百条犯。若越过一座寺院的范围，但未进入另一座寺院的范围即返回，则仅有一条犯。若因某种障碍而未能进入前安居，则应进入后安居。

වස්සං උක්කඩ්ඪිතුකාමොති වස්සනාමකං පඨමමාසං උක්කඩ්ඪිතුකාමො, සාවණමාසං අකත්වා පුන ආසාළ්හීමාසමෙව කත්තුකාමොති අත්ථො. ආගමෙ ජුණ්හෙති ආගමෙ මාසෙති අත්ථො. අනුජානාමි භික්ඛවෙ රාජූනං අනුවත්තිතුන්ති එත්ථ වස්සුක්කඩ්ඪනෙ භික්ඛූනං කාචි පරිහානි නාම නත්ථීති අනුවත්තිතුං [Pg.350] අනුඤ්ඤාතං, තස්මා අඤ්ඤස්මිම්පි ධම්මිකෙ කම්මෙ අනුවත්තිතබ්බං. අධම්මිකෙ පන න කස්සචි අනුවත්තිතබ්බං.

“欲推迟雨安居”，是欲推迟名为雨季的第一个月，即不做娑婆那月（Sāvaṇamāsa）而欲再做阿沙荼月（Āsāḷhīmāsa）之义。“于未来月”，即于未来之月义。于“诸比丘，我允许随顺诸王”一语，此处因推迟雨安居对比丘们实无任何损失，故允许随顺。因此，于其他如法之事亦应随顺；然于不如法之事，则不应随顺任何人。

සත්තාහකරණීයානුජානනකථා

准许七日事务论

187-8. සත්තාහකරණීයෙසු – සත්තාහකරණීයෙන ගන්තුන්ති සත්තාහබ්භන්තරෙ යං කත්තබ්බං තං සත්තාහකරණීයං, තෙන සත්තාහකරණීයෙන කරණභූතෙන ගන්තුං අනුජානාමීති අත්ථො. පහිතෙ ගන්තුන්ති ඉමෙහි සත්තහි භික්ඛුආදීහි දූතෙ පහිතෙයෙව ගන්තුං අනුජානාමීති අත්ථො. සත්තාහං සන්නිවත්තො කාතබ්බොති සත්තාහෙයෙව සන්නිවත්තිතබ්බො, අට්ඨමො අරුණො තත්ථෙව න උට්ඨාපෙතබ්බොති අත්ථො.

187-8. 于七日事务中：“因七日事务而去”意即，于七日之内应做之事为七日事务，我允许以此作为事由而去。“被派遣而去”意即，我允许仅在有信使被此七种人（比丘等）派遣而来时才前去。“应于七日内返回”意即，必须于七日之内返回，不可在彼处令第八日的黎明升起。

භික්ඛුනිසඞ්ඝං උද්දිස්සාති ඉතො පට්ඨාය වච්චකුටි ජන්තාඝරං ජන්තාඝරසාලාති ඉමානි තීණි පරිහීනානි.

为比丘尼僧团故：自此，厕所、蒸浴室、蒸浴室堂，此三者从略。

189. උදොසිතාදීනි උදොසිතසික්ඛාපදාදීසු වුත්තානෙව. රසවතීති භත්තගෙහං වුච්චති. වාරෙය්‍යං සඤ්චරිත්තසික්ඛාපදෙ වුත්තමෙව. පුරායං සුත්තන්තො පලුජ්ජතීති යාව අයං සුත්තන්තො න පලුජ්ජති, යාව අයං සුත්තන්තො න විනස්සති. අඤ්ඤතරං වා පනස්ස කිච්චං හොති කරණීයං වාති එතෙන පරිසඞ්ඛතං යංකිඤ්චි කරණීයං සඞ්ගහිතං හොති. සබ්බත්ථ ච ‘‘ඉච්ඡාමි දානඤ්ච දාතුං ධම්මඤ්ච සොතුං භික්ඛූ ච පස්සිතු’’න්ති ඉමිනාව කප්පියවචනෙන පෙසිතෙ ගන්තබ්බං, එතෙසං වා වෙවචනෙන. පෙය්‍යාලක්කමො පන එවං වෙදිතබ්බො, යථා ‘‘උපාසකෙන සඞ්ඝං උද්දිස්ස විහාරාදයො කාරාපිතා හොන්ති, සම්බහුලෙ භික්ඛූ උද්දිස්ස, එකං භික්ඛුං උද්දිස්ස, භික්ඛුනිසඞ්ඝං උද්දිස්ස, සම්බහුලා භික්ඛුනියො, එකං භික්ඛුනිං, සම්බහුලා සික්ඛමානායො, එකං සික්ඛමානං, සම්බහුලෙ සාමණෙරෙ, එකං සාමණෙරං, සම්බහුලා සාමණෙරියො, එකං සාමණෙරිං උද්දිස්ස අත්තනො අත්ථාය නිවෙසනං කාරාපිතං හොතී’’ති වුත්තං; එවමෙව ‘‘උපාසිකාය, භික්ඛුනා, භික්ඛුනියා, සික්ඛමානාය, සාමණෙරෙන, සාමණෙරියා සඞ්ඝං උද්දිස්සා’’ති සබ්බං වත්තබ්බං. එතෙසු සත්තප්පකාරෙසු කරණීයෙසු පහිතෙ ගන්තබ්බං.

189. “宝库”(Udositā)等已于“宝库学处”(udositasikkhāpada)等中说。“有味者”(Rasavatī)被称为食堂。“婚嫁之事”(Vāreyyaṃ)已于“行媒学处”(sañcarittasikkhāpada)中说。“在此经毁坏前”意即，乃至此经未毁坏，乃至此经未灭失。“或彼有某事或所应作”，以此含摄任何已筹备好的所应作之事。于一切处，皆当以“我欲行布施、听闻法、拜见诸比丘”此等如法语派遣时而去，或以其同义语。应如是了知省略之法，如所说：“由优婆塞为僧团建寺院等，为众多比丘，为一比丘，为比丘尼僧团，为众多比丘尼，为一比丘尼，为众多在学尼，为一在学尼，为众多沙弥，为一沙弥，为众多沙弥尼，为一沙弥尼，或为己利而建住所”；如是，“由优婆夷、比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼为僧团”等，一切皆当说。于此七种事务中，被派遣时则可去。

පඤ්චන්නංඅප්පහිතෙපිඅනුජානනකථා

论五种未受派遣亦允许前往之事

193. පඤ්චන්නං සත්තාහකරණීයෙනාති එතෙසං භික්ඛුආදීනං සහධම්මිකානං ‘‘ගිලානභත්තං වා ගිලානුපට්ඨාකභත්තං වා භෙසජ්ජං වා පරියෙසිස්සාමි[Pg.351], පුච්ඡිස්සාමි වා, උපට්ඨහිස්සාමි වා’’ති එවමාදිනා පරතො විත්ථාරෙත්වා දස්සිතෙන කාරණෙන අප්පහිතෙපි ගන්තබ්බං, පගෙව පහිතෙ. භික්ඛු ගිලානො හොති, අනභිරති උප්පන්නා හොති, කුක්කුච්චං උප්පන්නං හොති, දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති, ගරුධම්මං අජ්ඣාපන්නො හොති පරිවාසාරහො, මූලාය පටිකස්සනාරහො හොති, මානත්තාරහො, අබ්භානාරහො, සඞ්ඝො කම්මං කත්තුකාමො හොති, කතං වා සඞ්ඝෙන කම්මං හොතීති එතෙහි දසහි කාරණෙහි භික්ඛුස්ස සන්තිකං ගන්තබ්බං. භික්ඛුනියා සන්තිකං නවහි කාරණෙහි ගන්තබ්බං, සික්ඛමානාය සන්තිකං ඡහි – ආදිතො චතූහි, සික්ඛා කුප්පිතා හොති, උපසම්පජ්ජිතුකාමා හොතීති. සාමණෙරස්සාපි ඡහි – ආදිතො චතූහි, වස්සං පුච්ඡිතුකාමො උපසම්පජ්ජිතුකාමො හොතීති. සාමණෙරියා උපසම්පදං අපනෙත්වා සික්ඛාපදං දාතුකාමො හොතීති ඉමිනා සද්ධිං පඤ්චහි. පරතො මාතාපිතූනං අනුඤ්ඤාතට්ඨානෙපි එසෙව නයො. අන්ධකට්ඨකථායං පන ‘‘යෙ මාතාපිතූනං උපට්ඨාකා ඤාතකා වා අඤ්ඤාතකා වා තෙසම්පි අප්පහිතෙ ගන්තුං වට්ටතී’’ති වුත්තං, තං නෙව අට්ඨකථායං, න පාළියා වුත්තං, තස්මා න ගහෙතබ්බං.

193. 所谓“因五种人之七日要务”，是指对于比丘等同法者，以“我将为病人寻找食物，或为看护病人者寻找食物，或寻找药物；或将询问，或将侍奉”等如下文详述的理由，即使未受派遣也应前往，何况是受派遣。比丘生病，或生起不乐，或生起追悔，或生起恶见，或犯了重法而应行别住(parivāsa)，或应行本日治(paṭikassana)，或应行摩那埵(mānatta)，或应予恢复(abbhāna)，或僧团欲作羯磨，或僧团已作羯磨，因这十种理由，应前往比丘之处。前往比丘尼之处有九种理由。前往在学尼(sikkhamānā)之处有六种理由：即前四种，加上学已败坏，或欲受具足戒(upasampadā)。前往沙弥(sāmaṇera)之处亦有六种理由：即前四种，加上欲询问夏腊，或欲受具足戒。前往沙弥尼(sāmaṇerī)之处，则除去“欲受具足戒”，加上“欲授予学处(sikkhāpada)”，以此共有五种理由。至于父母允许之处，亦是此理。《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中则说：“那些照顾父母的亲戚或非亲戚，即使未受派遣也可前往。”此说既不见于义注(aṭṭhakathā)，也不见于巴利圣典，因此不应采纳。

පහිතෙයෙවඅනුජානනකථා

论唯受派遣方许前往之事

199. භික්ඛුගතිකොති එකස්මිං විහාරෙ භික්ඛූහි සද්ධිං වසනකපුරිසො. උන්ද්‍රියතීති පලුජ්ජති. භණ්ඩං ඡෙදාපිතන්ති දබ්බසම්භාරභණ්ඩං ඡෙදාපිතං. ආවහාපෙය්‍යුන්ති ආහරාපෙය්‍යුං. දජ්ජාහන්ති දජ්ජෙ අහං. සඞ්ඝකරණීයෙනාති එත්ථ යංකිඤ්චි උපොසථාගාරාදීසු සෙනාසනෙසු චෙතියඡත්තවෙදිකාදීසු වා කත්තබ්බං, අන්තමසො භික්ඛුනො පුග්ගලිකසෙනාසනම්පි, සබ්බං සඞ්ඝකරණීයමෙව. තස්මා තස්ස නිප්ඵාදනත්ථං දබ්බසම්භාරාදීනි වා ආහරිතුං වඩ්ඪකීප්පභුතීනං භත්තවෙතනාදීනි වා දාපෙතුං ගන්තබ්බං.

199. 所谓“比丘的侍者”，是指在同一寺院中与比丘们同住之人。“Undriyati”意为毁坏。“Bhaṇḍaṃ chedāpitaṃ”意为物资被采办。“Āvahāpeyyuṃ”意为他们应使人带来。“Dajjāhaṃ”意为“我应给予”。此处“因僧团之要务”，是指任何需要在布萨堂等住处、或在塔、伞、栏楯等处所做之事，乃至比丘个人的住处，一切皆是僧团的要务。因此，为了完成此事，应前往运来物资等，或使人支付木匠等人的食物与工资等。

අයං පනෙත්ථ පාළිමුත්තකරත්තිච්ඡෙදවිනිච්ඡයො – ධම්මසවනත්ථාය අනිමන්තිතෙන ගන්තුං න වට්ටති. සචෙ එකස්මිං මහාවාසෙ පඨමංයෙව කතිකා කතා හොති – ‘‘අසුකදිවසං නාම සන්නිපතිතබ්බ’’න්ති, නිමන්තිතොයෙව නාම හොති, ගන්තුං වට්ටති. ‘‘භණ්ඩකං ධොවිස්සාමී’’ති ගන්තුං න වට්ටති. සචෙ පන [Pg.352] ආචරියුපජ්ඣායා පහිණන්ති, වට්ටති. නාතිදූරෙ විහාරො හොති, තත්ථ ගන්ත්වා අජ්ජෙව ආගමිස්සාමීති සම්පාපුණිතුං න සක්කොති, වට්ටති. උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීනං අත්ථායපි ගන්තුං න වට්ටති. ‘‘ආචරියං පස්සිස්සාමී’’ති පන ගන්තුං ලභති. සචෙ පන නං ආචරියො ‘‘අජ්ජ මා ගච්ඡා’’ති වදති, වට්ටති. උපට්ඨාකකුලං වා ඤාතිකුලං වා දස්සනාය ගන්තුං න ලභතීති.

此处是关于圣典之外的夜住中断之决择：为听闻法而未受邀请前往，是不允许的。若在某大住处预先有约定：“某日应集合”，此即为受邀请，可以前往。为“我要洗用具”而前往，是不允许的。但若戒师或阿阇梨派遣，则允许。寺院不远，（心想）“我去了那里当天就能回来”，但却未能当天返回，这是允许的。为诵习、问难等目的前往，也是不允许的。但若说“我要拜见老师”，则可以前往。但若其老师说“今日勿回”，则允许（安住）。为探望侍者家或亲戚家而前往，是不允许的。

අන්තරායෙඅනාපත්තිවස්සච්ඡෙදකථා

论有障碍时中断雨安居无犯

201. යෙන ගාමො තෙන ගන්තුන්තිආදීසු සචෙ ගාමො අවිදූරං ගතො හොති, තත්ථ පිණ්ඩාය චරිත්වා විහාරමෙව ආගන්ත්වා වසිතබ්බං. සචෙ දූරං ගතො, සත්තාහවාරෙන අරුණො උට්ඨාපෙතබ්බො. න සක්කා චෙ හොති, තත්‍රෙව සභාගට්ඨානෙ වසිතබ්බං. සචෙ මනුස්සා යථාපවත්තානි සලාකභත්තාදීනි දෙන්ති, ‘‘න මයං තස්මිං විහාරෙ වසිම්හා’’ති වත්තබ්බා. ‘‘මයං විහාරස්ස වා පාසාදස්ස වා න දෙම, තුම්හාකං දෙම, යත්ථ කත්ථචි වසිත්වා භුඤ්ජථා’’ති වුත්තෙ පන යථාසුඛං භුඤ්ජිතබ්බං, තෙසංයෙව තං පාපුණාති. ‘‘තුම්හාකං වසනට්ඨානෙ පාපුණාපෙත්වා භුඤ්ජථා’’ති වුත්තෙ පන යත්ථ වසන්ති, තත්ථ නෙත්වා වස්සග්ගෙන පාපුණාපෙත්වා භුඤ්ජිතබ්බං.

201. 于“村庄迁往何处，即应前往何处”等句中，若村庄迁移不远，则应在那里乞食后，返回原寺院居住。若迁移甚远，则应行七日法。若不能，则应住在彼处合适的场所。若人们如常布施筹食等，应告知：“我们并未住在那座寺院。”若他们说：“我们不是布施给寺院或殿堂，是布施给您们，您们可在任何地方住下受用。”则可随意受用，此供养即归于他们。若他们说：“请送到您们住的地方受用。”则应带到他们所住之处，按僧腊（vassaggena）次第分配后食用。

සචෙ පවාරිතකාලෙ වස්සාවාසිකං දෙන්ති, යදි සත්තාහවාරෙන අරුණං උට්ඨාපයිංසු, ගහෙතබ්බං. ඡින්නවස්සෙහි පන ‘‘න මයං තත්ථ වසිම්හ, ඡින්නවස්සා මය’’න්ති වත්තබ්බං. යදි ‘‘යෙසං අම්හාකං සෙනාසනං පාපිතං, තෙ ගණ්හන්තූ’’ති වදන්ති, ගහෙතබ්බං. යං පන විහාරෙ උපනික්ඛිත්තකං මා විනස්සීති ඉධ ආහටං චීවරාදිවෙභඞ්ගියභණ්ඩං, තං තත්ථෙව ගන්ත්වා අපලොකෙත්වා භාජෙතබ්බං. ‘‘ඉතො අය්‍යානං චත්තාරො පච්චයෙ දෙථා’’ති කප්පියකාරකානං දින්නෙ ඛෙත්තවත්ථුආදිකෙ තත්‍රුප්පාදෙපි එසෙව නයො. සඞ්ඝිකඤ්හි වෙභඞ්ගියභණ්ඩං අන්තොවිහාරෙ වා බහිසීමාය වා හොතු, බහිසීමාය ඨිතානං අපලොකෙත්වා භාජෙතුං න වට්ටති. උභයත්ථ ඨිතම්පි පන අන්තොසීමාය ඨිතානං අපලොකෙත්වා භාජෙතුං වට්ටතියෙව.

若在自恣时，（施主）布施雨安居衣（vassāvāsika），倘若（比丘们）行了七日法，则应领受。但已中断雨安居者则应说：“我们未曾在彼处安居，我们已中断雨安居。”若（施主）说：“我们的住处已分配给哪些人，就让他们领受吧”，则应领受。至于为免毁损而从寺院寄存处带来此地的衣物等可分之物，应到彼处，经宣告后分配。“从此处布施给尊者们四资具”，像这样布施给净人的田地等，其所出产亦同此理。属于僧团的可分之物，无论在寺院内或结界外，对（身处）结界外的人作宣告后分配，是不允许的。但（无论物品）在两处何地，对（身处）结界内的人作宣告后分配，则是允许的。

සඞ්ඝභෙදෙඅනාපත්තිවස්සච්ඡෙදකථා

论僧团分裂时中断雨安居无犯

202. සඞ්ඝො [Pg.353] භින්නොති එත්ථ භින්නෙ සඞ්ඝෙ ගන්ත්වා කරණීයං නත්ථි, යො පන ‘‘භිජ්ජිස්සතී’’ති ආසඞ්කිතො, තං සන්ධාය ‘‘භින්නො’’ති වුත්තං. සම්බහුලාහි භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නොති එත්ථ න භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නොති දට්ඨබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘න ඛො උපාලි භික්ඛුනී සඞ්ඝං භින්දතී’’ති. එතා පන නිස්සාය අනුබලං කත්වා යං සඞ්ඝං ‘‘භික්ඛූ භින්දෙය්‍යු’’න්ති ආසඞ්කා හොති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

202. 关于“僧团已分裂”：若僧团已分裂，前往也无事可做。然而，当有“将会分裂”的疑虑时，针对此，世尊才说“已分裂”。关于“众多比丘尼使僧团分裂”：不应理解为僧团是由比丘尼分裂的。诚如世尊所言：“优波离(Upāli)，比丘尼确实不能分裂僧团。”然而，这是世尊针对如下疑虑而说的：即比丘们可能会依靠她们为后援而分裂某个僧团。

වජාදීසුවස්සූපගමනකථා

在牧人村等地进入雨安居之论

203. වජොති ගොපාලකානං නිවාසට්ඨානං. යෙන වජොති එත්ථ වජෙන සද්ධිං ගතස්ස වස්සච්ඡෙදෙ අනාපත්ති.

203. “牧人村”是牧牛人的住处。此处“随牧人村而行”，是指随同牧人村移动者，中断雨安居无犯。

උපකට්ඨායාති ආසන්නාය. සත්ථෙ වස්සං උපගන්තුන්ති එත්ථ වස්සූපනායිකදිවසෙ තෙන භික්ඛුනා උපාසකා වත්තබ්බා ‘‘කුටිකා ලද්ධුං වට්ටතී’’ති. සචෙ කරිත්වා දෙන්ති, තත්ථ පවිසිත්වා ‘‘ඉධ වස්සං උපෙමී’’ති තික්ඛත්තුං වත්තබ්බං. නො චෙ දෙන්ති, සාලාසඞ්ඛෙපෙන ඨිතසකටස්ස හෙට්ඨා උපගන්තබ්බං. තම්පි අලභන්තෙන ආලයො කාතබ්බො. සත්ථෙ පන වස්සං උපගන්තුං න වට්ටති. ආලයො නාම ‘‘ඉධ වස්සං වසිස්සාමී’’ති චිත්තුප්පාදමත්තං. සචෙ මග්ගප්පටිපන්නෙයෙව සත්ථෙ පවාරණදිවසො හොති, තත්ථෙව පවාරෙතබ්බං. අථ සත්ථො අන්තොවස්සෙයෙව භික්ඛුනා පත්ථිතට්ඨානං පත්වා අතික්කමති, පත්ථිතට්ඨානෙ වසිත්වා තත්ථ භික්ඛූහි සද්ධිං පවාරෙතබ්බං. අථාපි සත්ථො අන්තොවස්සෙයෙව අන්තරා එකස්මිං ගාමෙ තිට්ඨති වා විප්පකිරති වා, තස්මිංයෙව ගාමෙ භික්ඛූහි සද්ධිං වසිත්වා පවාරෙතබ්බං, අපවාරෙත්වා තතො පරං ගන්තුං න වට්ටති.

“临近”意为“靠近”。关于“在商队中进入雨安居”：在进入雨安居之日，该比丘应向优婆塞们说：“应求得一间孤邸(kuṭikā)。”如果他们建造后提供，比丘进入后应三称：“我于此处进入雨安居。”若他们不提供，则应在围成棚屋状的车辆下方进入安居。若连此也得不到，则应作意安居。但不应在行进的商队中进入雨安居。所谓“作意”，仅是生起“我将在此处住雨安居”之心念。若在旅途中，商队恰逢自恣日，应就地举行自恣。若商队在雨安居期间到达比丘所期望之处后又继续前行，比丘应在所期望之处住下，与那里的比丘们一同举行自恣。又若商队在雨安居期间，中途在某个村庄停留或解散，则应就在该村与比丘们一同住下并举行自恣，未行自恣，则不得从此再前行。

නාවායං වස්සං උපගච්ඡන්තෙනාපි කුටියංයෙව උපගන්තබ්බං. පරියෙසිත්වා අලභන්තෙන ආලයො කාතබ්බො. සචෙ අන්තොතෙමාසං නාවා සමුද්දෙයෙව හොති, තත්ථෙව පවාරෙතබ්බං. අථ නාවා කූලං ලභති, අයඤ්ච පරතො ගන්තුකාමො හොති, ගන්තුං න වට්ටති. නාවාය ලද්ධගාමෙයෙව වසිත්වා භික්ඛූහි සද්ධිං පවාරෙතබ්බං. සචෙපි නාවා අනුතීරමෙව අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡති, භික්ඛු ච පඨමං ලද්ධගාමෙයෙව වසිතුකාමො, නාවා ගච්ඡතු භික්ඛුනා තත්ථෙව වසිත්වා භික්ඛූහි සද්ධිං පවාරෙතබ්බං.

在船上进入雨安居者，也应在孤邸中进入安居。遍寻不得，则应作住处。若在三个月期间船都在海上，应就在那里举行自恣。若船抵达岸边，而该比丘想继续前行，则不应前行。应在船所抵达的村庄住下，与那里的比丘们一同举行自恣。即便船只沿岸驶向他处，而比丘想住在最初抵达的村庄，那么应任船离去，比丘须就地住下，与那里的比丘们一同举行自恣。

ඉති [Pg.354] වජෙ සත්ථෙ නාවායන්ති තීසු ඨානෙසු නත්ථි වස්සච්ඡෙදෙ ආපත්ති, පවාරෙතුඤ්ච ලභති. පුරිමෙසු පන ‘‘වාළෙහි උබ්බාළ්හා හොන්තී’’තිආදීසු සඞ්ඝභෙදපරියන්තෙසු වත්ථූසු කෙවලං අනාපත්ති හොති, පවාරෙතුං පන න ලභති.

如是，在牧人村中、商队中、船上这三种情况下，中断雨安居无犯，且可举行自恣。然而，在前面从“被野兽骚扰”等乃至僧团分裂的诸事例中，仅仅是无犯，但不得举行自恣。

204. න භික්ඛවෙ රුක්ඛසුසිරෙති එත්ථ සුද්ධෙ රුක්ඛසුසිරෙයෙව න වට්ටති; මහන්තස්ස පන රුක්ඛසුසිරස්ස අන්තො පදරච්ඡදනං කුටිකං කත්වා පවිසනද්වාරං යොජෙත්වා උපගන්තුං වට්ටති. රූක්ඛං ඡින්දිත්වා ඛාණුකමත්ථකෙ පදරච්ඡදනං කුටිකං කත්වාපි වට්ටතියෙව. රුක්ඛවිටභියාති එත්ථාපි සුද්ධෙ විටපමත්තෙ න වට්ටති. මහාවිටපෙ පන අට්ටකං බන්ධිත්වා තත්ථ පදරච්ඡදනං කුටිකං කත්වා උපගන්තබ්බං. අසෙනාසනිකෙනාති යස්ස පඤ්චන්නං ඡදනානං අඤ්ඤතරෙන ඡන්නං යොජිතද්වාරබන්ධනං සෙනාසනං නත්ථි, තෙන න උපගන්තබ්බං. න භික්ඛවෙ ඡවකුටිකායන්ති ඡවකුටිකා නාම ටඞ්කිතමඤ්චාදිභෙදා කුටි, තත්ථ උපගන්තුං න වට්ටති. සුසානෙ පන අඤ්ඤං කුටිකං කත්වා උපගන්තුං වට්ටති. න භික්ඛවෙ ඡත්තෙති එත්ථාපි චතූසු ථම්භෙසු ඡත්තං ඨපෙත්වා ආවරණං කත්වා ද්වාරං යොජෙත්වා උපගන්තුං වට්ටති, ඡත්තකුටිකා නාමෙසා හොති. චාටියාති එත්ථාපි මහන්තෙන කපල්ලෙන ඡත්තෙ වුත්තනයෙන කුටිං කත්වා උපගන්තුං වට්ටති.

204. 于“诸比丘，不应于树洞中”者：纯于树洞中则不许；然于大树洞内，造一有板为顶之孤邸，并安设入门之门，则许入雨安居。砍树后，于树桩上造一有板为顶之孤邸，亦许。于“于树杈上”者亦然：纯于树杈上则不许。然于大树杈上，结一平台，于其上造一有板为顶之孤邸，则应入雨安居。于“无住处者”：谓若无以五种覆材中任何一种所覆、且装妥门与门框之住处者，彼不应入雨安居。于“诸比丘，不应于尸林孤邸中”者：所谓尸林孤邸，是带有凿床等类之孤邸，于彼处入雨安居，不许。然于墓地另建孤邸而入雨安居，则许。于“诸比丘，不应于伞下”者亦然：于四柱上置伞，作成围栏并安门，则许入雨安居，此称伞孤邸。于“于瓮中”者亦然：亦可以大陶片，依伞之所述方法造孤邸而入雨安居，则许。

අධම්මිකකතිකාදිකථා

不如法的约定等论

205. එවරූපා කතිකාති එත්ථ අඤ්ඤාපි යා ඊදිසී අධම්මිකා කතිකා හොති, සා න කාතබ්බාති අත්ථො. තස්සා ලක්ඛණං මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තං.

205. 于“此种约定”者：其义为，任何其他此类不如法的约定，皆不应制订。其特征已在《大分别》中述及。

207-8. පටිස්සවෙ ච ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ න කෙවලං ‘‘ඉමං තෙමාසං ඉධ වස්සං වසථා’’ති එතස්සෙව පටිස්සවෙ ආපත්ති, ‘‘ඉමං තෙමාසං භික්ඛං ගණ්හථ, උභොපි මයං ඉධ වස්සං වසිස්සාම, එකතො උද්දිසාපෙස්සාමා’’ති එවමාදිනාපි තස්ස තස්ස පටිස්සවෙ දුක්කටං. තඤ්ච ඛො පඨමං සුද්ධචිත්තස්ස පච්ඡා විසංවාදනපච්චයා, පඨමම්පි අසුද්ධචිත්තස්ස පන පටිස්සවෙ පාචිත්තියං, විසංවාදනෙ දුක්කටන්ති පාචිත්තියෙන සද්ධිං දුක්කටං යුජ්ජති.

207-8. 于“承诺则犯恶作”者：非仅于承诺“汝等于此雨安居三月”，违之则犯恶作；亦于承诺“请受此三月之食”、“我等二人皆于此雨安居”、“我等将一同诵戒”等，违之亦犯恶作。此恶作罪，是就初时心净，而后因欺瞒而犯者而言。然若初时心即不净，则于承诺时犯波逸提，于欺瞒时犯恶作。如是，波逸提与恶作合并。

සො [Pg.355] තදහෙව අකරණීයොතිආදීසු සචෙ වස්සං අනුපගන්ත්වා වා පක්කමති, උපගන්ත්වා වා සත්තාහං බහිද්ධා වීතිනාමෙති, පුරිමිකා ච න පඤ්ඤායති, පටිස්සවෙ ච ආපත්ති. වස්සං උපගන්ත්වා පන අරුණං අනුට්ඨාපෙත්වා තදහෙව සත්තාහකරණීයෙන පක්කමන්තස්සාපි අන්තොසත්තාහෙ නිවත්තන්තස්ස අනාපත්ති, කො පන වාදො ද්වීහතීහං වසිත්වා අන්තොසත්තාහෙ නිවත්තන්තස්ස. ද්වීහතීහං වසිත්වාති එත්ථාපි නිරපෙක්ඛෙනෙව උපචාරාතික්කමෙ වස්සච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො. සචෙ ඉධ වසිස්සාමීති ආලයො අත්ථි, අසතියා පන වස්සං න උපෙති, ගහිතසෙනාසනං සුග්ගහිතං, ඡින්නවස්සො න හොති, පවාරෙතුං ලභතියෙව.

对于“彼于当日无事”等句：若未入雨安居而离去，或入雨安居后于外度过七日，则前安居不成立，且违背承诺亦有犯。然而，若已入雨安居，但于黎明升起前，即于当日因七日事务而离去，于七日内返回者，无犯。更何况已住二三日后，于七日内返回者。对于“已住二三日”一句，亦应知，若无意返回而越出区域，即为中断雨安居。若有“我将在此安居”之意，但因失念而未入雨安居，其所取卧坐处若已妥善，则雨安居未中断，仍可举行自恣。

සත්තාහං අනාගතාය පවාරණායාති එත්ථ නවමිතො පට්ඨාය ගන්තුං වට්ටති, ආගච්ඡතු වා මා වා, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

关于“离自恣日尚有七日”一句：此处指从第九日起即可离去，无论返回与否，皆为无犯。余义自明。

වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

入雨安居犍度释义终。

4. පවාරණාක්ඛන්ධකං

4. 自恣犍度

අඵාසුකවිහාරකථා

不安住论

209. පවාරණාක්ඛන්ධකෙ [Pg.356] – නෙව ආලපෙය්‍යාම න සල්ලපෙය්‍යාමාති එත්ථ ආලාපො නාම පඨමවචනං; සල්ලාපො පච්ඡිමවචනං. හත්ථවිලඞ්ඝකෙනාති හත්ථුක්ඛෙපකෙන. පසුසංවාසන්ති පසූනං විය සංවාසං. පසවොපි හි අත්තනො උප්පන්නං සුඛදුක්ඛං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස න ආරොචෙන්ති, පටිසන්ථාරං න කරොන්ති, තථා එතෙපි න අකංසු; තස්මා නෙසං සංවාසො ‘‘පසුසංවාසො’’ති වුච්චති. එස නයො සබ්බත්ථ. න භික්ඛවෙ මූගබ්බතං තිත්ථියසමාදානන්ති ‘‘ඉමං තෙමාසං න කථෙතබ්බ’’න්ති එවරූපං වතසමාදානං න කාතබ්බං; අධම්මකතිකා හෙසා. අඤ්ඤමඤ්ඤානුලොමතාති අඤ්ඤමඤ්ඤං වත්තුං අනුලොමභාවො. ‘‘වදන්තු මං ආයස්මන්තො’’ති හි වදන්තං සක්කා හොති කිඤ්චි වත්තුං; න ඉතරං. ආපත්තිවුට්ඨානතා විනයපුරෙක්ඛාරතාති ආපත්තීහි වුට්ඨානභාවො විනයං පුරතො කත්වා චරණභාවො. ‘‘වදන්තු මං ආයස්මන්තො’’ති හි එවං වදන්තො ආපත්තීහි වුට්ඨහිස්සති, විනයඤ්ච පුරක්ඛත්වා විහරිස්සතීති වුච්චති.

209. 在自恣犍度(Pavāraṇākkhandhaka)中——就“我等既不交谈(ālapeyyāma)也不共语(sallapeyyāma)”而言，此处“交谈(ālāpo)”名为初次说话；“共语(sallāpo)”为之后说话。“以手示意(hatthavilaṅghakena)”即以手势示意。“与畜生共住(pasusaṃvāsa)”即像畜生一样共住。因为畜生尚且不互相告知自己所生的苦乐，不作问候(paṭisanthāra)，他们也像这样；所以他们的共住被称为“与畜生共住”。此理遍于一切处。“诸比丘，不应像外道那样持守哑默誓(mūgabbata)”是指不应持守像“这三个月不说话”这样的誓愿；因为这是不如法的约定。“互相随顺(aññamaññānulomatā)”是指彼此之间言说随顺的状态。因为若说“请诸具寿对我言说”，才可能对他有所言说，反之则不然。“从罪出离，以律为先(āpattivuṭṭhānatā vinayapurekkhāratā)”是指从诸罪出离的状态，以及将律置于首位而行的状态。因为据说，如此说“请诸具寿对我言说”者，将从诸罪出离，并以律为先而住。

210. සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො අජ්ජ පවාරණා, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො පවාරෙය්‍යාති අයං සබ්බසඞ්ගාහිකා නාම ඤත්ති; එවඤ්හි වුත්තෙ තෙවාචිකං ද්වෙවාචිකං එකවාචිකඤ්ච පවාරෙතුං වට්ටති. සමානවස්සිකං න වට්ටති. ‘‘තෙවාචිකං පවාරෙය්‍යා’’ති වුත්තෙ පන තෙවාචිකමෙව වට්ටති, අඤ්ඤං න වට්ටති. ‘‘ද්වෙවාචිකං පවාරෙය්‍යා’’ති වුත්තෙ ද්වෙවාචිකඤ්ච තෙවාචිකඤ්ච වට්ටති, එකවාචිකඤ්ච සමානවස්සිකඤ්ච න වට්ටති. ‘‘එකවාචිකං පවාරෙය්‍යා’’ති වුත්තෙ පන එකවාචික-ද්වෙවාචික-තෙවාචිකානි වට්ටන්ති, සමානවස්සිකමෙව න වට්ටති. ‘‘සමානවස්සික’’න්ති වුත්තෙ සබ්බං වට්ටති.

210. “大德，僧团请听我说，今日是自恣日，若僧团时机已到，愿僧团举行自恣。”这称为总摄一切的表白(sabbasaṅgāhikā ñatti)；因为如此说时，三语(tevācika)、二语(dvevācika)及一语(ekavācika)自恣皆适用，同辈(samānavassika)自恣则不适用。若说“应行三语自恣”，则唯有三语自恣适用，其他不适用。若说“应行二语自恣”，则二语和三语自恣适用，一语和同辈自恣则不适用。若说“应行一语自恣”，则一语、二语、三语自恣皆适用，唯同辈自恣不适用。若说“同辈自恣”，则一切皆适用。

211. අච්ඡන්තීති නිසින්නාව හොන්ති, න උට්ඨහන්ති. තදමන්තරාති තදන්තරා; තාවතකං කාලන්ති අත්ථො.

211. “彼等住(acchantīti)”即是坐着不起来。“于其间(tadamantarāti)”即是“在其中间(tadantarā)”，意为那段时间。

පවාරණාභෙදකථා

论自恣之差别

212. චාතුද්දසිකා [Pg.357] ච පන්නරසිකා චාති එත්ථ චාතුද්දසිකාය ‘‘අජ්ජ පවාරණා චාතුද්දසී’’ති එවං පුබ්බකිච්චං කාතබ්බං, පන්නරසිකාය ‘‘අජ්ජ පවාරණා පන්නරසී’’ති.

212. 于十四日与十五日自恣中，于十四日，应如此作前行，说：“今日是十四日自恣”；于十五日，则说：“今日是十五日自恣”。

පවාරණකම්මෙසු සචෙ එකස්මිං විහාරෙ පඤ්චසු භික්ඛූසු වසන්තෙසු එකස්ස පවාරණං ආහරිත්වා චත්තාරො ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, චතූසු තීසු වා වසන්තෙසු එකස්ස පවාරණං ආහරිත්වා තයො වා ද්වෙ වා සඞ්ඝඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, සබ්බමෙතං අධම්මෙනවග්ගං පවාරණකම්මං.

于诸自恣羯磨中，若在一住处有五位比丘居住，取来一位比丘的自恣后，由四位设立众表白而行自恣；或有四位或三位居住，取来一位比丘的自恣后，由三位或两位设立僧团表白而行自恣，所有这些都是不如法的别众自恣羯磨。

සචෙ පන සබ්බෙපි පඤ්ච ජනා එකතො සන්නිපතිත්වා ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, චත්තාරො තයො වා ද්වෙ වා වසන්තා එකතො සන්නිපතිත්වා සඞ්ඝඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, සබ්බමෙතං අධම්මෙනසමග්ගං පවාරණකම්මං.

再者，若所有五人聚集一处，设立众表白而行自恣；或四人、三人或二人同住，聚集一处，设立僧团表白而行自恣，所有这些都是不如法但和合的自恣羯磨。

සචෙ පඤ්චසු ජනෙසු එකස්ස පවාරණං ආහරිත්වා චත්තාරො සඞ්ඝඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, චතූසු තීසු වා එකස්ස පවාරණං ආහරිත්වා තයො වා ද්වෙ වා ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, සබ්බමෙතං ධම්මෙනවග්ගං පවාරණකම්මං.

若于五人中，取来一人的自恣后，由四人设立僧团表白而行自恣；或于四人或三人中，取来一人的自恣后，由三人或二人设立众表白而行自恣，所有这些都是如法的别众自恣羯磨。

සචෙ පන සබ්බෙපි පඤ්ච ජනා එකතො සන්නිපතිත්වා සඞ්ඝඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, චත්තාරො වා තයො වා එකතො සන්නිපතිත්වා ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙන්ති, ද්වෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං පවාරෙන්ති, එකකො වසන්තො අධිට්ඨානපවාරණං කරොති, සබ්බමෙතං ධම්මෙනසමග්ගං නාම පවාරණකම්මන්ති.

再者，若所有五人聚集一处，设立僧团表白而行自恣；或四人或三人聚集一处，设立众表白而行自恣；二人则互相自恣；独住者则作决意自恣，所有这些皆称为如法和合的自恣羯磨。

පවාරණාදානානුජානනකථා

论自恣之给予与准许

213. දින්නා හොති පවාරණාති එත්ථ එවං දින්නාය පවාරණාය පවාරණාහාරකෙන සඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා එවං පවාරෙතබ්බං – ‘‘තිස්සො භන්තෙ භික්ඛු සඞ්ඝං පවාරෙති දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතු තං භන්තෙ සඞ්ඝො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තො පටිකරිස්සති. දුතියම්පි…පෙ… තතියම්පි භන්තෙ තිස්සො භික්ඛු සඞ්ඝං පවාරෙති…පෙ… පටිකරිස්සතී’’ති. සචෙ පන වුඩ්ඪතරො හොති, ‘‘ආයස්මා භන්තෙ තිස්සො’’ති වත්තබ්බං; එවඤ්හි තෙන තස්සත්ථාය පවාරිතං හොතීති.

213. “已给予自恣”者：此处，当自恣已如是给予，传达自恣者应到僧团中，如此代为自恣：“大德，比丘帝须(Tisso)向僧团自恣，无论是基于所见、所闻或所疑。请僧团出于慈悯对他言说，见到（过错），他将纠正。第二次……乃至……第三次，大德，比丘帝须向僧团自恣……他将纠正。”若帝须是长老，则应说：“大德，具寿帝须……”；如此才是为他的利益而作的自恣。

පවාරණං [Pg.358] දෙන්තෙන ඡන්දම්පි දාතුන්ති එත්ථ ඡන්දදානං උපොසථක්ඛන්ධකෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉධාපි ච ඡන්දදානං අවසෙසකම්මත්ථාය. තස්මා සචෙ පවාරණං දෙන්තො ඡන්දං දෙති, වුත්තනයෙන ආහටාය පවාරණාය තෙන ච භික්ඛුනා සඞ්ඝෙන ච පවාරිතමෙව හොති. අථ පවාරණමෙව දෙති, න ඡන්දං, තස්ස ච පවාරණාය ආරොචිතාය සඞ්ඝෙන ච පවාරිතෙ සබ්බෙසං සුප්පවාරිතං හොති, අඤ්ඤං පන කම්මං කුප්පති. සචෙ ඡන්දමෙව දෙති න පවාරණං, සඞ්ඝස්ස පවාරණා ච සෙසකම්මානි ච න කුප්පන්ති, තෙන පන භික්ඛුනා අප්පවාරිතං හොති. පවාරණදිවසෙ පන බහිසීමායං පවාරණං අධිට්ඨහිත්වා ආගතෙනපි ඡන්දො දාතබ්බො, තෙන සඞ්ඝස්ස පවාරණකම්මං න කුප්පති.

“给予自恣者亦应给予同意”者：此处，给予同意(chanda)应依《布萨犍度》中所说的方式来理解。此处给予同意也是为了其余的羯磨。因此，若给予自恣者也给予同意，通过以所说方式带来的自恣，该比丘与僧团便已完成自恣。若只给予自恣，不给予同意，当他的自恣被宣告且僧团已行自恣后，所有人的自恣都已善成，但其他羯磨则会失效。若只给予同意，不给予自恣，僧团的自恣及其他羯磨皆不失效，但该比丘则未行自恣。再者，在自恣日，于界外行决意自恣后前来的比丘，也应给予同意，如此僧团的自恣羯磨便不失效。

218. අජ්ජ මෙ පවාරණාති එත්ථ සචෙ චාතුද්දසිකා හොති, ‘‘අජ්ජ මෙ පවාරණා චාතුද්දසී’’ති සචෙ පන්නරසිකා ‘‘අජ්ජ මෙ පවාරණා පන්නරසී’’ති එවං අධිට්ඨාතබ්බං.

218. “今日是我自恣日”者：此处，若为十四日，应如此决意：“今日是我的十四日自恣”；若为十五日，则应如此决意：“今日是我的十五日自恣”。

219. තදහුපවාරණාය ආපත්තින්තිආදි වුත්තනයමෙව.

219. “当日自恣的过患”等，其理如前所述。

අනාපත්තිපන්නරසකාදිකථා

无过患十五事等论

222. පුන පවාරෙතබ්බන්ති පුන පුබ්බකිච්චං කත්වා ඤත්තිං ඨපෙත්වා සඞ්ඝත්ථෙරතො පට්ඨාය පවාරෙතබ්බං. සෙසං උපොසථක්ඛන්ධකවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

222. “应再次自恣”是说：应再次完成前行事务，作白后，从僧团上座开始自恣。其余的，应按照《布萨犍度释义》中所说的方法来了知。

228. ආගන්තුකෙහි ආවාසිකානං අනුවත්තිතබ්බන්ති ‘‘අජ්ජ පවාරණා චාතුද්දසී’’ති එතදෙව පුබ්බකිච්චං කාතබ්බං. පන්නරසිකවාරෙපි එසෙව නයො. ආවාසිකෙහි නිස්සීමං ගන්ත්වා පවාරෙතබ්බන්ති අස්සාවසානෙ අයං පාළිමුත්තකවිනිච්ඡයො – සචෙ පුරිමිකාය පඤ්ච භික්ඛූ වස්සං උපගතා, පච්ඡිමිකායපි පඤ්ච, පුරිමෙහි ඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරිතෙ පච්ඡිමෙහි තෙසං සන්තිකෙ පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො, න එකස්මිං උපොසථග්ගෙ ද්වෙ ඤත්තියො ඨපෙතබ්බා. සචෙපි පච්ඡිමිකාය උපගතා චත්තාරො තයො ද්වෙ එකො වා හොති, එසෙව නයො. අථ පුරිමිකාය චත්තාරො පච්ඡිමිකායපි චත්තාරො තයො ද්වෙ එකො වා එසෙව නයො. අථාපි පුරිමිකාය තයො, පච්ඡිමිකායපි තයො ද්වෙ වා, එසෙව නයො. ඉදඤ්හෙත්ථ ලක්ඛණං – සචෙ පුරිමිකාය උපගතෙහි පච්ඡිමිකාය උපගතා ථොකතරා [Pg.359] චෙව හොන්ති සමසමා ච, සඞ්ඝපවාරණාය ගණං පූරෙන්ති, සඞ්ඝපවාරණාවසෙන ඤත්ති ඨපෙතබ්බාති.

228. “客比丘应随顺住处比丘”是说：应做此前行事务，即宣布“今天是十四日自恣”。十五日时也是同样的方法。关于“住处比丘应到界外去自恣”，在此巴利句末，有此律外抉择：如果前安居有五位比丘，后安居也有五位，在前安居者作白自恣后，后安居者应在他们面前行清净布萨，不应在一个布萨堂作两次白。即使后安居的比丘有四位、三位、两位或一位，也是同样的方法。又如果前安居有四位比丘，后安居也有四位、三位、两位或一位，也是同样的方法。又如果前安居有三位比丘，后安居也有三位或两位，也是同样的方法。此处的特征是：如果后安居者比前安居者少或人数相等，且能为僧团自恣补足人数，那么应以僧团自恣的方式作白。

සචෙ පන පුරිමිකාය තයො, පච්ඡිමිකාය එකො හොති, තෙන සද්ධිං තෙ චත්තාරො හොන්ති, චතුන්නං සඞ්ඝඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙතුං න වට්ටති. ගණඤත්තියා පන සො ගණපූරකො හොති, තස්මා ගණවසෙන ඤත්තිං ඨපෙත්වා පුරිමෙහි පවාරෙතබ්බං. ඉතරෙන තෙසං සන්තිකෙ පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො. සචෙ පුරිමිකාය ද්වෙ පච්ඡිමිකාය ද්වෙ වා එකො වා හොති, එසෙව නයො. සචෙ පුරිමිකාය එකො, පච්ඡිමිකායපි එකො හොති, එකෙන එකස්ස සන්තිකෙ පවාරෙතබ්බං, එකෙන පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො. සචෙ පන පුරිමවස්සූපගතෙහි පච්ඡිමවස්සූපගතා එකෙනපි අධිකතරා හොන්ති, පඨමං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිත්වා පච්ඡා ථොකතරෙහි තෙසං සන්තිකෙ පවාරෙතබ්බං.

再者，如果前安居者有三位，后安居者有一位，他们合起来有四位，不适合为四人作僧团的白而自恣。然而，那位后安居者是众的补足者，因此应以众的方式作白，由前安居者们自恣；那位后安居者则应在他们面前行清净布萨。如果前安居者有两位，后安居者有两位或一位，方法也一样。如果前安居者有一位，后安居者也有一位，则前安居者应在后安居者面前自恣，后安居者应在前安居者面前行清净布萨。再者，如果后安居者比前安居者哪怕只多一人，则应先诵波罗提木叉，然后由人数较少的一方（前安居者）在他们（后安居者）面前自恣。

කත්තිකචාතුමාසිනියා පවාරණාය පන සචෙ පඨමං වස්සූපගතෙහි මහාපවාරණාය පවාරිතෙහි පච්ඡා උපගතා අධිකතරා වා සමසමා වා හොන්ති, පවාරණාඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙතබ්බං. තෙහි පවාරිතෙ පච්ඡා ඉතරෙහි පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො. අථ මහාපවාරණාය පවාරිතා බහූ භික්ඛූ හොන්ති, පච්ඡිමවස්සූපගතා ථොකතරා වා එකො වා, පාතිමොක්ඛෙ උද්දිට්ඨෙ පච්ඡා තෙසං සන්තිකෙ තෙන පවාරෙතබ්බං.

再者，于迦底迦(Kattika)四月自恣日，若先入雨安居者已行大自恣，而后入雨安居的比丘人数更多或相等，则应免除自恣白而行自恣。在他们（后安居者）行自恣后，其他人（前安居者）应行清净布萨。又，若已行大自恣的比丘众多，而后入雨安居者较少或仅有一人，则应在诵说波罗提木叉后，由那位（后安居者）在他们（前安居者）面前行自恣。

233. න ච භික්ඛවෙ අප්පවාරණාය පවාරෙතබ්බං, අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝසාමග්ගියාති එත්ථ කොසම්බකසාමග්ගීසදිසාව සාමග්ගී වෙදිතබ්බා. ‘‘අජ්ජ පවාරණා සාමග්ගී’’ති එවඤ්චෙත්ථ පුබ්බකිච්චං කාතබ්බං. යෙ පන කිස්මිඤ්චිදෙව අප්පමත්තකෙ පවාරණං ඨපෙත්වා සමග්ගා හොන්ති, තෙහි පවාරණායමෙව පවාරණා කාතබ්බා. සාමග්ගීපවාරණං කරොන්තෙහි ච පඨමපවාරණං ඨපෙත්වා පාටිපදතො පට්ඨාය යාව කත්තිකචාතුමාසිනී පුණ්ණමා, එත්ථන්තරෙ කාතබ්බා, තතො පච්ඡා වා පුරෙ වා න වට්ටති.

233. “诸比丘，不应在非自恣日行自恣，除非为了僧团的和合。”于此，应知此和合如同憍赏弥(Kosambī)犍度中的和合。并且，此处应作“今日是和合自恣”这样的前行事务。再者，那些因某个微不足道之事而中止自恣，然后复归和合的比丘们，他们应就在自恣日行自恣。而行和合自恣者，应在中止第一次自恣后，从（自恣月后）第一日开始，直到迦底迦(Kattika)四月满月为止，在此期间内进行。在此之后或之前皆不适合。

ද්වෙවාචිකාදිපවාරණාකථා

二语自恣等论

234. ද්වෙවාචිකං පවාරෙතුන්ති එත්ථ ඤත්තිං ඨපෙන්තෙනාපි ‘‘යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො ද්වෙවාචිකං පවාරෙය්‍යා’’ති වත්තබ්බං, එකවාචිකෙ ‘‘එකවාචිකං [Pg.360] පවාරෙය්‍යා’’ති, සමානවස්සිකෙපි ‘‘සමානවස්සිකං පවාරෙය්‍යා’’ති වත්තබ්බං, එත්ථ ච බහූපි සමානවස්සා එකතො පවාරෙතුං ලභන්ති.

234. 于“行二语自恣”，即使是作白者，也应说：“若僧团时机已到，僧团应行二语自恣。”于一语自恣，则应说：“应行一语自恣。”于同夏自恣，亦应说：“应行同夏自恣。”并且，于此（同夏自恣中），许多同夏的比丘可以一起自恣。

පවාරණාඨපනකථා

中止自恣论

236. භාසිතාය ලපිතාය අපරියොසිතායාති එත්ථ සබ්බසඞ්ගාහිකඤ්ච පුග්ගලිකඤ්චාති දුවිධං පවාරණාඨපනං. තත්ථ සබ්බසඞ්ගාහිකෙ ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො…පෙ… සඞ්ඝො තෙවාචිකං පවාරෙ’’ ඉති සුකාරතො යාව රෙකාරො, තාව භාසිතා ලපිතා අපරියොසිතාව හොති පවාරණා. එත්ථන්තරෙ එකපදෙපි ඨපෙන්තෙන ඨපිතා හොති පවාරණා. ‘ය්‍ය’කාරෙ පන පත්තෙ පරියොසිතා හොති, තස්මා තතො පට්ඨාය ඨපෙන්තෙන ඨපිතාපි අට්ඨපිතා හොති. පුග්ගලිකඨපනෙ පන – ‘‘සඞ්ඝං භන්තෙ පවාරෙමි…පෙ… තතියම්පි භන්තෙ සඞ්ඝං පවාරෙමි දිට්ඨෙන වා…පෙ… පස්සන්තො පටී’’ති සඞ්කාරතො යාව අයං සබ්බපච්ඡිමො ‘ටි’කාරො තාව භාසිතා ලපිතා අපරියොසිතාව හොති පවාරණා, එත්ථන්තරෙ එකපදෙපි ඨපෙන්තෙන ඨපිතා හොති පවාරණා, ‘‘කරිස්සාමී’’ති වුත්තෙ පන පරියොසිතා හොති, තස්මා ‘‘කරිස්සාමී’’ති එතස්මිං පදෙ පත්තෙ ඨපිතාපි අට්ඨපිතා හොති. එස නයො ද්වෙවාචිකඑකවාචිකසමානවස්සිකාසුපි. එතාසුපි හි ටිකාරාවසානංයෙව ඨපනඛෙත්තන්ති.

236. “已说、已诵而未结束(Bhāsitāya lapitāya apariyositāya)”是说：此处，中止自恣(pavāraṇāṭhapana)有两种，即全体中止(sabbasaṅgāhika)与个人中止(puggalika)。其中，在全体中止中，从“尊者，请僧众听我……僧众应行三语自恣”的“su”字母到“re”字母为止，自恣即是已说、已诵而未结束的。在此期间，即使在一个词上中止，自恣即为已中止。但当到达“yya”字母时，自恣即已结束，因此从那之后中止，即使中止了也视为未中止。在个人中止中，从“尊者，我向僧众自恣……尊者，我第三次向僧众自恣，若见、闻、疑……我将忏悔”的“saṅ”字母到最后这个“ṭi”字母为止，自恣都算是已说、已诵而未结束的。在此期间，即使在一个词上中止，自恣即为已中止。但当说了“karissāmī”（我将做）时，即已结束，因此一旦到了“karissāmī”这个词，即使中止也视为未中止。此法也适用于二语自恣、一语自恣和同夏自恣，因为在这些自恣中，中止的范围(ṭhapanakhetta)也是以“ṭi”字母结束。

237. අනුයුඤ්ජියමානොති ‘‘කිම්හි නං ඨපෙසී’’ති පරතො වුත්තනයෙන පුච්ඡියමානො. ඔමද්දිත්වාති එතානි ‘‘අලං භික්ඛු මා භණ්ඩන’’න්තිආදීනි වචනානි වත්වා, වචනොමද්දනා හි ඉධ ඔමද්දනාති අධිප්පෙතා. අනුද්ධංසිතං පටිජානාතීති ‘‘අමූලකෙන පාරාජිකෙන අනුද්ධංසිතො අයං මයා’’ති එවං පටිජානාති. යථාධම්මන්ති සඞ්ඝාදිසෙසෙන අනුද්ධංසනෙ පාචිත්තියං; ඉතරෙහි දුක්කටං. නාසෙත්වාති ලිඞ්ගනාසනාය නාසෙත්වා.

237. “被追问时(anuyuñjiyamāno)”是说：当被以他处所说的方式询问“你基于何事中止他？”时。“压制后(omadditvā)”是说：说了“够了，比丘，不要争吵”等话后，因为此处所谓的“压制”意指言语的压制。“承认攻击(anuddhaṃsitaṃ paṭijānāti)”是说：他如此承认：“我以无根的波罗夷(pārājika)罪攻击了此人。”“如法(yathādhammaṃ)”是说：以僧残(saṅghādisesa)罪攻击，犯波逸提(pācittiya)；以其余的罪攻击，犯恶作(dukkaṭa)。“灭摈后(nāsetvā)”是说：通过相的灭摈(liṅganāsana)而灭摈。

238. සාස්ස යථාධම්මං පටිකතාති එත්තකමෙව වත්වා පවාරෙථාති වත්තබ්බා, අසුකා නාම ආපත්තීති ඉදං පන න වත්තබ්බං, එතඤ්හි කලහස්ස මුඛං හොති.

238. “此事已被他如法处理了(Sāssa yathādhammaṃ paṭikatā)”，只需说这么多，然后应说“请自恣”，但不应说“（他犯了）某某罪”，因为这会成为争吵的开端。

වත්ථුඨපනාදිකථා

论事由搁置等

239. ඉදං වත්ථු පඤ්ඤායති න පුග්ගලොති එත්ථ චොරා කිර අරඤ්ඤවිහාරෙ පොක්ඛරණිතො මච්ඡෙ ගහෙත්වා පචිත්වා ඛාදිත්වා අගමංසු. සො [Pg.361] තං විප්පකාරං දිස්වා ආරාමෙ වා කිඤ්චි ධුත්තෙන කතං විප්පකාරං දිස්වා ‘‘භික්ඛුස්ස ඉමිනා කම්මෙන භවිතබ්බ’’න්ති සල්ලක්ඛෙත්වා එවමාහ. වත්ථුං ඨපෙත්වා සඞ්ඝො පවාරෙය්‍යාති ‘‘යදා තං පුග්ගලං ජානිස්සාම, තදා නං චොදෙස්සාම. ඉදානි පන සඞ්ඝො පවාරෙතූ’’ති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉදානෙව නං වදෙහීති සචෙ ඉමිනා වත්ථුනා කඤ්චි පුග්ගලං පරිසඞ්කසි, ඉදානෙව නං අපදිසාහීති අත්ථො. සචෙ අපදිසති, තං පුග්ගලං අනුවිජ්ජිත්වා පවාරෙතබ්බං; නො චෙ අපදිසති, උපපරික්ඛිත්වා ජානිස්සාමාති පවාරෙතබ්බං.

239. 于“此事显现，人未显现”之句中，据说有盗贼曾在森林住处的池塘里捕鱼，煮熟吃掉后离开了。他见到此不当行为，或在寺院里见到某个行为不端者所做的不当行为，心想：“这必定是某个比丘所为。”于是这样说。“搁置此事，僧团应自恣”，此处的含义是：“当我们知道那个人时，届时再诘问他。现在僧团请自恣吧。”“现在就说出他”，意思是：若你因此事而怀疑某人，现在就应指明他。如果指明了，就应当审查那个人之后再行自恣；如果没有指明，则应说“我们将审查后知晓”，然后行自恣。

අයං පුග්ගලො පඤ්ඤායති න වත්ථූති එත්ථ එකො භික්ඛු මාලාගන්ධවිලෙපනෙහි චෙතියං වා පූජෙසි, අරිට්ඨං වා පිවි, තස්ස තදනුරූපො සරීරගන්ධො අහොසි; සො තං ගන්ධං සන්ධාය ‘‘ඉමස්ස භික්ඛුනො එවරූපො සරීරගන්ධො’’ති වත්ථුං පකාසෙන්තො එවමාහ. පුග්ගලං ඨපෙත්වා සඞ්ඝො පවාරෙය්‍යාති එතං පුග්ගලං ඨපෙත්වා සඞ්ඝො පවාරෙතු. ඉදානෙව නං වදෙහීති යං ත්වං පුග්ගලං ඨපෙසි, තස්ස පුග්ගලස්ස ඉදානෙව දොසං වද. සචෙ අයමස්ස දොසොති වදති, තං පුග්ගලං සොධෙත්වා පවාරෙතබ්බං. අථ නාහං ජානාමීති වදති, උපපරික්ඛිත්වා ජානිස්සාමාති පවාරෙතබ්බං.

于“此人显现，事未显现”之句中，譬如某个比丘用花鬘、香和涂香供养塔庙，或饮了发酵酒，他身上便有了相应的气味；于是有人针对那种气味，为显明其事而这样说：“这位比丘有如此的体味。”“搁置此人，僧团应自恣”，即是搁置此人，僧团请自恣。“现在就说出他”，即是：“你所搁置的那个人，现在就说出那个人的过失。”如果他说“这是他的过失”，就应当澄清那个人之后再行自恣。或者，如果他说“我不知道”，则应说“我们将审查后知晓”，然后行自恣。

ඉදං වත්ථු ච පුග්ගලො ච පඤ්ඤායතීති පුරිමනයෙනෙව චොරෙහි මච්ඡෙ ගහෙත්වා පචිත්වා පරිභුත්තට්ඨානඤ්ච ගන්ධාදීහි නහානට්ඨානඤ්ච දිස්වා ‘‘පබ්බජිතස්ස කම්ම’’න්ති මඤ්ඤමානො සො එවමාහ. ඉදානෙව නං වදෙහීති ඉදානෙව තෙන වත්ථුනා පරිසඞ්කිතං පුග්ගලං වදෙහි; ඉදං පන උභයම්පි දිස්වා දිට්ඨකාලතො පට්ඨාය විනිච්ඡිනිත්වාව පවාරෙතබ්බං. කල්ලං වචනායාති කල්ලං චොදනාය; චොදෙතුං වට්ටතීති අත්ථො. කස්මා? පවාරණතො පුබ්බෙ අවිනිච්ඡිතත්තා පච්ඡා ච දිස්වා චොදිතත්තාති. උක්කොටනකං පාචිත්තියන්ති ඉදඤ්හි උභයං පුබ්බෙ පවාරණාය දිස්වා විනිච්ඡිනිත්වාව භික්ඛූ පවාරෙන්ති, තස්මා පුන තං උක්කොටෙන්තස්ස ආපත්ති.

“此事与此人皆已显现”，这是依据前例，见到盗贼捕鱼、烹煮、食用之处，以及用香等物沐浴之处，心想：“这是出家人的行为”，那位比丘便如此说。“现在就说出他”，意即现在就说出因那件事而被怀疑的人；然而，见到这两者后，应当从见到之时起，审查断定之后才可自恣。“适于说”，即适于诘问；意思是应当诘问。为何？因为在自恣前未审查断定，之后见到了才诘问。“再提起是波逸提”，因为比丘们是在自恣前见到这两者并审查断定之后才行自恣，因此，对再次提起该自恣羯磨者，便得波逸提罪。

භණ්ඩනකාරකවත්ථුකථා

好争论者事

240. ද්වෙ තයො උපොසථෙ චාතුද්දසිකෙ කාතුන්ති එත්ථ චතුත්ථපඤ්චමා ද්වෙ, තතියො පන පකතියාපි චතුද්දසිකොයෙවාති. තස්මා [Pg.362] තතියචතුත්ථා වා තතියචතුත්ථපඤ්චමා වා ද්වෙ තයො චාතුද්දසිකා කාතබ්බා. අථ චතුත්ථෙ කතෙ සුණන්ති, පඤ්චමො චාතුද්දසිකො කාතබ්බො. එවම්පි ද්වෙ චාතුද්දසිකා හොන්ති. එවං කරොන්තා භණ්ඩනකාරකානං තෙරසෙ වා චාතුද්දසෙ වා ඉමෙ පන්නරසීපවාරණං පවාරෙස්සන්ති. එවං පවාරෙන්තෙහි ච බහිසීමාය සාමණෙරෙ ඨපෙත්වා ‘‘තෙ ආගච්ඡන්තී’’ති සුත්වා ලහුං ලහුං සන්නිපතිත්වා පවාරෙතබ්බං. එතමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘තෙ චෙ භික්ඛවෙ…පෙ… තථා කරොන්තූ’’ති වුත්තං.

240. “在第十四日举行两次或三次布萨”，此处指第四和第五次是两次，而第三次本来就是第十四日的布萨。因此，应当举行第三和第四次，或第三、第四和第五次，即两次或三次第十四日布萨。若在举行了第四次后，他们听到（通知），则第五次也应当作第十四日布萨。这样也有两次第十四日布萨。如此行事，这些比丘便能在争论者（所认定的）第十三日或第十四日举行（实际的）第十五日自恣。如此行自恣时，应将沙弥安置在界外，一听到“他们来了”，便迅速集合行自恣。为了说明此义，故说：“诸比丘，若……等……他们应如是行。”

අසංවිහිතාති සංවිදහනරහිතා ආගමනජානනත්ථාය අකතසංවිදහිතා; අවිඤ්ඤාතාව හුත්වාති අත්ථො. තෙසං වික්ඛිත්වාති ‘‘කිලන්තත්ථ මුහුත්තං විස්සමථා’’තිආදිනා නයෙන සම්මොහං කත්වාති අත්ථො. නො චෙ ලභෙථාති නො චෙ බහිසීමං ගන්තුං ලභෙය්‍යුං; භණ්ඩනකාරකානං සාමණෙරෙහි ච දහරභික්ඛූහි ච නිරන්තරං අනුබද්ධාව හොන්ති. ආගමෙ ජුණ්හෙති යං සන්ධාය ආගමෙ ජුණ්හෙ පවාරෙය්‍යාමාති ඤත්තිං ඨපෙසුං, තස්මිං ආගමෙ ජුණ්හෙ කොමුදියා චාතුමාසිනියා අකාමා පවාරෙතබ්බං, අවස්සං පවාරෙතබ්බං, න හි තං අතික්කමිත්වා පවාරෙතුං ලබ්භති. තෙහි චෙ භික්ඛවෙ භික්ඛූහි පවාරියමානෙති එවං චාතුමාසිනියා පවාරියමානෙ.

“未安排”，即无约定，为了探知他们到来而未作约定；意思是处于不被知晓的状态。“使他们散乱”，意思是用“你们累了，休息片刻”等方法使他们迷惑。“若不得（机会）”，即若不能到界外去；争论者们恒常被沙弥和年少比丘们紧随。“在未来的月圆时”：他们以此为由提出动议：“我们当在未来的月圆时行自恣。”在那个未来的月圆，即作为四月之末的白月（迦底迦月）满月之日，即使不情愿也必须行自恣，必须行自恣，因为不允许越过此时而行自恣。“诸比丘，若那些比丘在行自恣时”，即如此在四月之末的满月之日行自恣时。

පවාරණාසඞ්ගහකථා

自恣摄益论

241. අඤ්ඤතරො ඵාසුවිහාරොති තරුණසමථො වා තරුණවිපස්සනා වා. පරිබාහිරා භවිස්සාමාති අනිබද්ධරත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානාදිභාවෙන භාවනානුයොගං සම්පාදෙතුං අසක්කොන්තා බාහිරා භවිස්සාම. සබ්බෙහෙව එකජ්ඣං සන්නිපතිතබ්බන්ති ඉමිනා ඡන්දදානං පටික්ඛිපති. භින්නස්ස හි සඞ්ඝස්ස සමග්ගකරණකාලෙ තිණවත්ථාරකසමථෙ ඉමස්මිඤ්ච පවාරණාසඞ්ගහෙති ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු ඡන්දං දාතුං න වට්ටති. පවාරණාසඞ්ගහො නාමායං විස්සට්ඨකම්මට්ඨානානං ථාමගතසමථවිපස්සනානං සොතාපන්නාදීනඤ්ච න දාතබ්බො. තරුණසමථවිපස්සනාලාභිනො පන සබ්බෙ වා හොන්තු, උපඩ්ඪා වා, එකපුග්ගලො වා එකස්සපි වසෙන දාතබ්බොයෙව. දින්නෙ පවාරණාසඞ්ගහෙ [Pg.363] අන්තොවස්සෙ පරිහාරොව හොති, ආගන්තුකා තෙසං සෙනාසනං ගහෙතුං න ලභන්ති. තෙහිපි ඡින්නවස්සෙහි න භවිතබ්බං, පවාරෙත්වා පන අන්තරාපි චාරිකං පක්කමිතුං ලභන්තීති දස්සනත්ථං ‘‘තෙහි චෙ භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

241. “某种安适住”，即初得止或初得观。“我们将成为外住者”，即因无固定的日夜住处等而无法完成禅修，故我们将成为外住者。“所有人都应一处集会”，以此拒绝了授权。因为在使分裂的僧团和合时、在以草覆盖地止诤时、以及在此自恣摄益中，于此三处，不应授权。此所谓自恣摄益，不应给予已舍弃业处者、止观已达稳固者、以及须陀洹等。但对于初得止观者，无论是全体、半数或一人，乃至仅为一人也应给予。给予自恣摄益后，在雨安居期内便有守护，即新来的比丘不得获取他们的住处。他们也不应中断雨安居，但为了表明他们在自恣后，中途也可出发游行，故说：“诸比丘，若他们……”等。其余各处皆浅显易明。

පවාරණාක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

自恣犍度释义终。

5. චම්මක්ඛන්ධකං

5. 皮革犍度

සොණකොළිවිසවත්ථුකථා

索那·拘利毗舍事

242. චම්මක්ඛන්ධකෙ [Pg.364] – ඉස්සරියාධිපච්චන්ති ඉස්සරභාවෙන ච අධිපතිභාවෙන ච සමන්නාගතං. රජ්ජන්ති රාජභාවං, රඤ්ඤා කත්තබ්බකිච්චං වා. සොණො නාම කොළිවිසොති එත්ථ සොණොති තස්ස නාමං; කොළිවිසොති ගොත්තං. පාදතලෙසු ලොමානීති රත්තෙසු පාදතලෙසු සුඛුමානි අඤ්ජනවණ්ණානි කම්මචිත්තීකතානි ලොමානි ජාතානි හොන්ති. සො කිර පුබ්බෙ අසීතිසහස්සානං පුරිසානං ජෙට්ඨපුරිසො හුත්වා තෙහි සද්ධිං පච්චෙකබුද්ධස්ස වසනට්ඨානෙ පණ්ණසාලං කත්වා අත්තනො සස්සිරිකං උණ්ණපාවාරකං පච්චෙකබුද්ධස්ස පාදෙහි අක්කමනට්ඨානෙ පාදපුඤ්ඡනිකං කත්වා ඨපෙසි. තෙමාසං පන සබ්බෙව පච්චෙකබුද්ධං උපට්ඨහිංසු. අයං තස්ස ච තෙසඤ්ච අසීතියා ගාමිකසහස්සානං පුබ්බයොගො.

242. 在皮革犍度中——“主权与统治”意为具备主权与支配地位。“王国”意为王权，或国王应尽的职责。在“索那·拘利毗舍”一句中，“索那”是他的名字，“拘利毗舍”是他的族姓。“足底有毛”意为在他红色的足底上，生有细软、墨色、由业所绘饰的毛发。据说他过去曾是八万人的首领，与他们一起在一位独觉佛的住所搭建茅屋，并将自己华丽的羊毛披单铺在独觉佛双脚踩踏之处作为擦脚布。在三个月里，他们所有人都侍奉了那位独觉佛。这是他与那八万村民过去的业缘。

අසීතිගාමිකසහස්සානීති තෙසු ගාමෙසු වසන්තානං කුලපුත්තානං අසීතිසහස්සානි. කෙනචිදෙව කරණීයෙනාති කෙනචි කරණීයෙන විය; න පනස්ස කිඤ්චි කරණීයං අත්ථි අඤ්ඤත්‍ර තස්ස දස්සනා. රාජා කිර තානිපි අසීතිකුලපුත්තසහස්සානි සන්නිපාතාපෙන්තො ‘‘එවං අපරිසඞ්කන්තො සොණො ආගමිස්සතී’’ති සන්නිපාතාපෙසි. දිට්ඨධම්මිකෙ අත්ථෙති ‘‘කසිවණිජ්ජාදීනි ධම්මෙන කත්තබ්බානි, මාතාපිතරො ධම්මෙන පොසිතබ්බා’’ති එවමාදිනා නයෙන ඉධලොකහිතෙ අත්ථෙ අනුසාසිත්වා. සො නො භගවාති සො අම්හාකං භගවා තුම්හෙ සම්පරායිකෙ අත්ථෙ අනුසාසිස්සතීති අත්ථො.

“八万村民”意为居住在那些村庄里的八万位良家子。“为了某个要事”意为好像是为了某个要事，但他除了见他之外，并无任何要事。据说国王召集那八万位良家子时，心想：“这样索那就会毫无疑虑地前来”，因此召集了他们。“在现法中的利益”，即通过“农耕、商业等应如法而行，父母应如法奉养”等方式，教导了此世的利益之后。“我们的那位世尊”的意思是：我们的那位世尊将会教导你们关于来世的利益。

භගවන්තං පටිවෙදෙමීති භගවන්තං ජානාපෙමි. පාටිකාය නිමුජ්ජිත්වාති සොපානස්ස හෙට්ඨා අඩ්ඪචන්දපාසාණෙ නිමුජ්ජිත්වා. යස්ස දානි භන්තෙ භගවා කාලං මඤ්ඤතීති යස්ස තෙසං හිතකිරියත්ථස්ස භගවා කාලං ජානාති. විහාරපච්ඡායායන්ති විහාරපච්චන්තෙ ඡායායං. සමන්නාහරන්තීති පසාදවසෙන පුනප්පුනං මනසි කරොන්ති. භිය්‍යොසොමත්තායාති භිය්‍යොසොමත්තාය පුන විසිට්ඨතරං දස්සෙහීති අත්ථො. අන්තරධායතීති අදස්සනං හොති.

“我将告知世尊”意为我让世尊知道。“在台阶处潜入”意为在阶梯下方的半月石处潜入。“尊者，现在请世尊看准时机”意为世尊知道做对他们有益之事的时候。“在寺院后方的阴影中”意为在寺院后边的阴影里。“他们作意”意为他们由于净信而一再地在心中忆念。“为了更大的喜悦”的意思是：请再显示更殊胜的。“他消失了”意为变得看不见。

සොණස්ස පබ්බජ්ජාකථා

索那出家记说

243. ලොහිතෙන [Pg.365] ඵුටො හොතීති ලොහිතෙන මක්ඛිතො හොති. ගවාඝාතනන්ති යත්ථ ගාවො හඤ්ඤන්ති, තාදිසොති අත්ථො. කුසලො නාම වීණාය වාදනකුසලො. වීණාය තන්තිස්සරෙති වීණාය තන්තියා සරෙ. අච්චායතාති අතිආයතා ඛරමුච්ඡිතා. සරවතීති සරසම්පන්නා. කම්මඤ්ඤාති කම්මක්ඛමා. අතිසිථිලාති මන්දමුච්ඡනා. සමෙ ගුණෙ පතිට්ඨිතාති මජ්ඣිමෙ සරෙ ඨපෙත්වා මුච්ඡිතා. වීරියසමතං අධිට්ඨහාති වීරියසම්පයුත්තසමතං අධිට්ඨාහි, වීරියං සමථෙන යොජෙහීති අත්ථො. ඉන්ද්‍රියානඤ්ච සමතං පටිවිජ්ඣාති සද්ධාදීනං ඉන්ද්‍රියානං සමතං සමභාවං. තත්ථ සද්ධං පඤ්ඤාය, පඤ්ඤඤ්ච සද්ධාය, වීරියං සමාධිනා, සමාධිඤ්ච වීරියෙන යොජයමානො ඉන්ද්‍රියානං සමතං පටිවිජ්ඣ. තත්ථ ච නිමිත්තං ගණ්හාහීති තස්මිං සමථෙ සති, යෙන ආදාසෙ මුඛබිම්බෙනෙව නිමිත්තෙන උප්පජ්ජිතබ්බං, තං සමථනිමිත්තං විපස්සනානිමිත්තං මග්ගනිමිත්තං ඵලනිමිත්තඤ්ච ගණ්හාහි, නිබ්බත්තෙහීති අත්ථො.

243. “被血触及”，意为被血涂抹。“屠牛处”，其义为屠杀牛的地方。名为“善巧”，即善于弹琴。“琴弦之声”，意为琴弦的声音。“过紧”，意为绷得太紧，音调尖锐。“有声”，意为音色圆润。“堪任”，意为适于弹奏。“过松”，意为音调迟缓。“安住于平等之弦”，意为调到中音而弹奏。“你当确立精进的平等”，其义为：你当确立与精进相应的止，亦即当使精进与止相结合。“并了悟诸根的平等”，意为了悟信等诸根的平等，即平衡状态。于彼，当使信与慧、慧与信、精进与定、定与精进相结合，从而了悟诸根的平等。“并且在那里取相”，其义为：当有那止时，其相生起犹如镜中面影，你当把握那止相、观(vipassanā)相、道相与果相，亦即令它们生起。

244. අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍යන්ති අරහා අහන්ති ජානාපෙය්‍යං. ඡ ඨානානීති ඡ කාරණානි. අධිමුත්තො හොතීති පටිවිජ්ඣිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා ඨිතො හොති. නෙක්ඛම්මාධිමුත්තොතිආදි සබ්බං අරහත්තවසෙන වුත්තං. අරහත්තඤ්හි සබ්බකිලෙසෙහි නික්ඛන්තත්තා නෙක්ඛම්මං, තෙහෙව පවිවිත්තත්තා පවිවෙකො, බ්‍යාපජ්ජාභාවතො අබ්‍යාපජ්ජං, උපාදානස්ස ඛයන්තෙ උප්පන්නත්තා උපාදානක්ඛයො, තණ්හාක්ඛයන්තෙ උප්පන්නත්තා තණ්හක්ඛයො, සම්මොහාභාවතො අසම්මොහොති ච වුච්චති.

244. “他会记说究竟智”意为他会让人知道“我是阿罗汉”。“六处”意为六种原因。“他已信解”意为他已了悟、亲证而安住。“信解出离”等，都是就阿罗汉果而说。确实，阿罗汉果，因其已脱离一切烦恼，故称为“出离”；因其已远离彼等，故称为“远离”；因无瞋恚，故称为“无瞋”；因在执取灭尽时生起，故称为“执取灭尽”；因在渴爱灭尽时生起，故称为“渴爱灭尽”；因无愚痴，故称为“无痴”。

කෙවලං සද්ධාමත්තකන්ති පටිවෙධරහිතං කෙවලං පටිවෙධපඤ්ඤාය අසම්මිස්සං සද්ධාමත්තකං. පටිචයන්ති පුනප්පුනං කරණෙන වුඩ්ඪිං. වීතරාගත්තාති මග්ගප්පටිවෙධෙන රාගස්ස විගතත්තායෙව නෙක්ඛම්මසඞ්ඛාතං අරහත්තං පටිවිජ්ඣිත්වා ඨිතො හොති. ඵලසමාපත්තිවිහාරෙනෙව විහරති, තන්නින්නමානසොයෙව හොතීති අත්ථො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

“仅仅是信”意为没有证悟、未与证悟之慧混合的纯粹的信。“他增长”意为通过一再地实行而增长。“因为离贪”意为通过道的证悟，贪已离去，因此他了悟了名为“出离”的阿罗汉果而安住。意思是，他仅以果定而住，他的心仅倾向于此。在其余诸句中，方法与此相同。

ලාභසක්කාරසිලොකන්ති [Pg.366] චතුපච්චයලාභඤ්ච තෙසංයෙව සුකතභාවඤ්ච වණ්ණභණනඤ්ච. නිකාමයමානොති ඉච්ඡමානො පත්ථයමානො. පවිවෙකාධිමුත්තොති විවෙකෙ අධිමුත්තො අහන්ති එවං අරහත්තං බ්‍යාකරොතීති අත්ථො.

“利养、恭敬、名誉”意为四资具的获得、其优良的状态、以及称赞之语。“希求”意为想要、渴望。“信解远离”的意思是：他如此宣称证得阿罗汉果：“我已信解远离”。

සීලබ්බතපරාමාසන්ති සීලඤ්ච වතඤ්ච පරාමසිත්වා ගහිතගහණමත්තං. සාරතො පච්චාගච්ඡන්තොති සාරභාවෙන ජානන්තො. අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තොති අබ්‍යාපජ්ජං අරහත්තං බ්‍යාකරොතීති අත්ථො. ඉමිනාව නයෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

“戒禁取”意为仅仅是执取戒与禁的错误执持。“他执为核心”意为他已了知其为核心本质。“信解无瞋”的意思是：他宣说无瞋的阿罗汉果。通过此理，在所有场合的意义都应被了知。

භුසාති බලවන්තො. නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්තීති එතස්ස ඛීණාසවස්ස චිත්තං ගහෙත්වා ඨාතුං න සක්කොන්ති. අමිස්සීකතන්ති අමිස්සකතං. කිලෙසාහි ආරම්මණෙන සද්ධිං චිත්තං මිස්සං කරොන්ති, තෙසං අභාවා අමිස්සීකතං. ඨිතන්ති පතිට්ඨිතං. ආනෙඤ්ජප්පත්තන්ති අචලනප්පත්තං. වයඤ්චස්සානුපස්සතීති තස්ස චිත්තස්ස උප්පාදම්පි වයම්පි පස්සති.

“猛利”意为强有力。“他们不能控制他的心”意为他们不能够掌握此漏尽者的心而住。“不混杂”意为未被混杂。确实，烦恼使心与所缘混杂；因其不存在，故为“不混杂”。“已住立”意为已确立。“已达不动”意为已达不摇动。“并随观其灭”意为他观察那心的生起与坏灭。

නෙක්ඛම්මං අධිමුත්තස්සාති අරහත්තං පටිවිජ්ඣිත්වා ඨිතස්ස. සෙසපදෙහිපි අරහත්තමෙව කථිතං. උපාදානක්ඛයස්සාති උපයොගත්ථෙ සාමිවචනං. අසම්මොහඤ්ච චෙතසොති චිත්තස්ස ච අසම්මොහං අධිමුත්තස්ස. දිස්වා ආයතනුප්පාදන්ති ආයතනානං උප්පාදඤ්ච වයඤ්ච දිස්වා. සම්මා චිත්තං විමුච්චතීති සම්මා හෙතුනා නයෙන ඉමාය විපස්සනාය පටිපත්තියා ඵලසමාපත්තිවසෙන චිත්තං විමුච්චති, නිබ්බානාරම්මණෙ අධිමුච්චති. සන්තචිත්තස්සාති නිබ්බුතචිත්තස්ස. තාදිනොති ඉට්ඨානිට්ඨෙ අනුනයපටිඝෙහි අකම්පියත්තා තාදී, තස්ස තාදිනො.

“信解出离者”(Nekkhammaṃ adhimuttassa)是为通达阿罗汉果而住立者。其余诸句也说的是阿罗汉果。“于执取灭尽”(Upādānakkhayassa)是目的义的属格。“及心无痴”(Asammohañca cetaso)是信解心的无痴。“见到处之生起”(Disvā āyatanuppādaṃ)是见到诸处的生起与坏灭。“心善解脱”(Sammā cittaṃ vimuccati)是说以正确的因、理、此观(vipassanā)的行道，以果定之力，心得以解脱，于涅槃所缘中信解。“寂静心者”(Santacittassa)是心已寂灭者。“如是者”(Tādino)是说于可意与不可意所缘中，不为随贪与对抗所动摇，故名“如是者”(tādī)；为彼“如是者”。

දිගුණාදිඋපාහනපටික්ඛෙපකථා

拒绝双层等鞋论

245. අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්තීති අරහත්තං බ්‍යාකරොන්ති. අත්ථො ච වුත්තොති යෙන අරහාති ඤායති, සො අත්ථො වුත්තො. සුත්තත්ථො පන සුත්තවණ්ණනතොයෙව ගහෙතබ්බො. අත්තා ච අනුපනීතොති අහං අරහාති එවං බ්‍යඤ්ජනවසෙන අත්තා න උපනීතො. අථ ච පනිධෙකච්චෙ මොඝපුරිසාති අඤ්ඤෙ පන තුච්ඡපුරිසා හසමානා විය අසන්තමෙව අඤ්ඤං වචනමත්තෙන සන්තං කත්වා බ්‍යාකරොන්ති. එකපලාසිකන්ති එකපටලං[Pg.367]. අසීතිසකටවාහෙති එත්ථ ද්වෙ සකටභාරා එකො වාහොති වෙදිතබ්බො. සත්තහත්ථිකඤ්ච අනීකන්ති එත්ථ ඡ හත්ථිනියො එකො ච හත්ථීති ඉදමෙකං අනීකං. ඊදිසානි සත්ත අනීකානි සත්තහත්ථිකං අනීකං නාම. දිගුණාති ද්විපටලා. තිගුණාති තිපටලා. ගණඞ්ගුණූපාහනාති චතුපටලතො පට්ඨාය වුච්චති.

245. “记说究竟智”(Aññaṃ byākaronti)是记说阿罗汉果。“其义已说”(Attho ca vutto)是说：由此可知其为阿罗汉，此义已说。经义则应从经的释义(suttavaṇṇanā)中得知。“而自身未被引述”(Attā ca anupanīto)是说未曾以“我是阿罗汉”这样的言辞来引述自身。“然而，于此，某些愚人”(Atha ca panidhekacce moghapurisā)是说：然而，其他空虚之人犹如开玩笑般，仅凭言语将不存在的阿罗汉果说成存在，然后记说。“单层者”(Ekapalāsika)是单层。“于八十车运”(Asītisakaṭavāhe)中，应知两车之量为一“运”(vāha)。“及七象队”(Sattahatthikañca anīkaṃ)中，六头母象与一头公象为一“队”(anīka)。如是七队名为“七象队”。“双层”(Diguṇā)是双层。“三层”(Tiguṇā)是三层。“多层鞋”(Gaṇaṅguṇūpāhanā)是从四层起而称之。

සබ්බනීලිකාදිපටික්ඛෙපකථා

拒绝全蓝等论

246. සබ්බනීලිකාති සබ්බාව නීලිකා. එස නයො සබ්බපීතිකාදීසුපි. තත්ථ ච නීලිකා උමාපුප්ඵවණ්ණා හොති, පීතිකා කණිකාරපුප්ඵවණ්ණා, ලොහිතිකා ජයසුමනපුප්ඵවණ්ණා, මඤ්ජිට්ඨිකා මඤ්ජිට්ඨවණ්ණා එව, කණ්හා අද්දාරිට්ඨකවණ්ණා, මහාරඞ්ගරත්තා සතපදිපිට්ඨිවණ්ණා, මහානාමරත්තා සම්භින්නවණ්ණා හොති පණ්ඩුපලාසවණ්ණා. කුරුන්දියං පන ‘‘පදුමපුප්ඵවණ්ණා’’ති වුත්තා. එතාසු යංකිඤ්චි ලභිත්වා රජනං චොළකෙන පුඤ්ඡිත්වා වණ්ණං භින්දිත්වා ධාරෙතුං වට්ටති. අප්පමත්තකෙපි භින්නෙ වට්ටතියෙව.

246. 全蓝者，即完全是蓝色。此理亦适用于全黄等（鞋）。其中，蓝色如亚麻花色，黄色如翅子树花色，红色如扶桑花色，赤色即茜草色，黑色如无患子色，大红色如蜈蚣背色，摩诃男红是混合色，如枯叶色。然而，在《古仑谛》中则说：“如莲花色。”获得其中任何一种后，用布擦拭染料，破坏其纯色，便可穿著。即使只是稍微破坏，也是允许的。

නීලකවද්ධිකාති යාසං වද්ධායෙව නීලා. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. එතාපි වණ්ණභෙදං කත්වා ධාරෙතබ්බා. ඛල්ලකබද්ධාති පණ්හිපිධානත්ථං තලෙ ඛල්ලකං බන්ධිත්වා කතා. පුටබද්ධාති යොනකඋපාහනා වුච්චති, යා යාවජඞ්ඝතො සබ්බපාදං පටිච්ඡාදෙති. පාලිගුණ්ඨිමාති පලිගුණ්ඨිත්වා කතා; යා උපරි පාදමත්තමෙව පටිච්ඡාදෙති, න ජඞ්ඝං. තූලපුණ්ණිකාති තූලපිචුනා පූරෙත්වා කතා. තිත්තිරපත්තිකාති තිත්තිරපත්තසදිසා විචිත්තබද්ධා. මෙණ්ඩවිසාණවද්ධිකාති කණ්ණිකට්ඨානෙ මෙණ්ඩකසිඞ්ගසණ්ඨානෙ වද්ධෙ යොජෙත්වා කතා. අජවිසාණවද්ධිකාදීසුපි එසෙව නයො. විච්ඡිකාළිකාපි තත්ථෙව විච්ඡිකනඞ්ගුට්ඨසණ්ඨානෙ වද්ධෙ යොජෙත්වා කතා. මොරපිඤ්ඡපරිසිබ්බිතාති තලෙසු වා වද්ධෙසු වා මොරපිඤ්ඡෙහි සුත්තකසදිසෙහි පරිසිබ්බිතා. චිත්‍රාති විචිත්‍රා; එතාසු යංකිඤ්චි ලභිත්වා, සචෙ තානි ඛල්ලකාදීනි අපනෙත්වා සක්කා හොන්ති වළඤ්ජිතුං, වළඤ්ජෙතබ්බා. තෙසු පන සති වළඤ්ජන්තස්ස දුක්කටං. සීහචම්මපරික්ඛටා නාම පරියන්තෙසු චීවරෙ අනුවාතං විය සීහචම්මං යොජෙත්වා කතා. ලූවකචම්මපරික්ඛටාති පක්ඛිබිළාලචම්මපරික්ඛටා[Pg.368]. එතාසුපි යා කාචි ලභිත්වා තං චම්මං අපනෙත්වා ධාරෙතබ්බා.

蓝饰带者，即其饰带为蓝色。此理遍通一切。这些（鞋）也应在改变颜色后穿著。有鞋跟盖者，是为了覆盖脚跟而在底部绑上鞋跟盖而制成。包裹者，被称为希腊鞋，其覆盖全足乃至小腿。缠绕者，即缠绕而成；其仅覆盖上方足部，不覆盖小腿。填充者，即用棉絮填充而成。鹧鸪翼者，即其饰带色彩斑斓，如鹧鸪之翼。羊角饰者，即在耳状部分，装配羊角形状的饰带而成。山羊角饰等亦同此理。蝎尾饰者，亦是在彼处，装配蝎尾形状的饰带而成。孔雀羽缝饰者，即在底部或饰带上，以线状的孔雀羽毛缝缀而成。杂色者，即五彩斑斓；获得其中任何一种，若能去除那些鞋跟盖等后使用，则应（如此）使用。然而，若在有那些饰物的情况下使用，则为恶作。所谓狮皮镶边鞋，即是在边缘镶上狮皮，如同在衣的下缘。所谓“切割兽”皮镶边鞋，即以捕鸟猫的皮镶边。获得这些鞋中的任何一种，也应去除其皮革后穿著。

247. ඔමුක්කන්ති පටිමුඤ්චිත්වා අපනීතං. නවාති අපරිභුත්තා.

247. 已脱下者，即穿上后又脱下。新者，即未曾使用过。

අජ්ඣාරාමෙඋපාහනපටික්ඛෙපකථා

关于在寺内禁用鞋履的论述

248. අභිජීවනිකස්සාති යෙන සිප්පෙන අභිජීවන්ති, ජීවිකං කප්පෙන්ති, තස්ස කාරණාති අත්ථො. ඉධ ඛො තං භික්ඛවෙති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං, ඉධ ඛො භික්ඛවෙ සොභෙය්‍යාථාති අත්ථො. යං තුම්හෙති යෙ තුම්හෙ. අථ වා යදි තුම්හෙති වුත්තං හොති. යදිසද්දස්ස හි අත්ථෙ අයං නිපාතො. ආචරියෙසූතිආදිම්හි පබ්බජ්ජාචරියො, උපසම්පදාචරියො, නිස්සයාචාරියො, උද්දෙසාචරියොති ඉමෙ චත්තාරොපි ඉධ ආචරියා එව. අවස්සිකස්ස ඡබ්බස්සො ආචරියමත්තො. සො හි චතුවස්සකාලෙ තං නිස්සාය වච්ඡති; එවං එකවස්සස්ස සත්තවස්සො, දුවස්සස්ස අට්ඨවස්සො, තිවස්සස්ස නවවස්සො, චතුවස්සස්ස දසවස්සො. ඉමෙපි ආචරියමත්තා එව. උපජ්ඣායස්ස සන්දිට්ඨසම්භත්තා පන සහායභික්ඛූ, යෙ වා පන කෙචි දසහි වස්සෙහි මහන්තතරා තෙ සබ්බෙපි උපජ්ඣායමත්තා නාම. එත්තකෙසු භික්ඛූසු අනුපාහනෙසු චඞ්කමන්තෙසු සඋපාහනස්ස චඞ්කමතො ආපත්ති.

248. 为谋生计者，其义为：以此技艺谋生，维持生计之故。在“Idha kho taṃ bhikkhave”中，`taṃ`仅为虚词，其义为：“诸比丘，于此，你们应当庄严。”“Yaṃ tumhe”即“ye tumhe”（那些你们），或说为“yadi tumhe”（如果你们），此虚词实有“yadi”（如果）之义。师长等，于此教法中，出家师、受具足戒师、依止师、教导师，这四者皆为师长。六夏比丘对无夏比丘而言是师长级，因为后者在第四夏时会依止前者而住；同样，对一夏比丘而言，七夏比丘是师长级；对二夏比丘而言，八夏比丘是师长级；对三夏比丘而言，九夏比丘是师长级；对四夏比丘而言，十夏比丘是师长级。这些也都是师长级。而戒师的亲友、同伴比丘，或任何长于自己十夏者，他们皆名戒师级。在这么多比丘赤足经行时，穿鞋经行者，犯突吉罗罪。

249. පාදඛීලාබාධො නාම පාදතො ඛීලසදිසං මංසං නික්ඛන්තං හොති.

249. 足钉病是指脚上长出像钉子一样的肉。

251. තිණපාදුකාති යෙන කෙනචි තිණෙන කතපාදුකා. හින්තාලපාදුකාති ඛජ්ජූරීපත්තෙහි කතපාදුකා; හින්තාලපත්තෙහිපි න වට්ටතියෙව. කමලපාදුකාති කමලතිණං නාම අත්ථි, තෙන කතපාදුකා; උසීරපාදුකාතිපි වදන්ති. කම්බලපාදුකාති උණ්ණාහි කතපාදුකා. අසඞ්කමනීයාති භූමියං සුප්පතිට්ඨිතා නිච්චලා අසංහාරියා.

251. 草鞋，指以任何草制成的鞋。欣塔拉（hintāla）鞋，指以海枣叶制成的鞋；以欣塔拉叶制成的也不被允许。卡玛拉（kamala）鞋，有一种名为卡玛拉草，指以此制成的鞋；也称香根草鞋。毛织鞋，指以羊毛制成的鞋。不可移动者，指稳固安立于地，不动、不可移走。

252. අඞ්ගජාතං ඡුපන්තීති අඞ්ගජාතෙනෙව අඞ්ගජාතං ඡුපන්ති. ඔගාහෙත්වා මාරෙන්තීති අන්තො උදකෙ දළ්හං ගහෙත්වා මාරෙන්ති.

252. 触生殖器者：即以生殖器触母牛的生殖器。浸入而杀者：即在水中将其牢牢浸没而杀害。

යානාදිපටික්ඛෙපකථා

关于禁用车乘等的论述

253. ඉත්ථියුත්තෙනාති [Pg.369] ධෙනුයුත්තෙන. පුරිසන්තරෙනාති පුරිසසාරථිනා. පුරිසයුත්තෙනාති ගොණයුත්තෙන. ඉත්ථන්තරෙනාති ඉත්ථිසාරථිනා. ගඞ්ගාමහියායාති ගඞ්ගාමහකීළිකාය. පුරිසයුත්තං හත්ථවට්ටකන්ති එත්ථ පුරිසයුත්තං ඉත්ථිසාරථි වා හොතු, පුරිසසාරථි වා වට්ටති. හත්ථවට්ටකං පන ඉත්ථියො වා වට්ටෙන්තු පුරිසා වා, වට්ටතියෙව. යානුග්ඝාතෙනාති යානං අභිරුහන්තස්ස සබ්බො කායො චලති තප්පච්චයා. සිවිකන්ති පීඨකසිවිකං. පාටඞ්කින්ති වංසෙ ලග්ගෙත්වා කතං පටපොතලිකං.

253. “由雌性所牵引”指由母牛所牵引。“有男性在其中”指有男性车夫。“由雄性所牵引”指由公牛所牵引。“有女性在其中”指有女性车夫。“在恒河庆典上”指在恒河上的大型嬉戏。关于“由雄性牵引的车和手摇车”，其中“由雄性牵引的车”，无论是由女车夫还是男车夫驾驶，都是允许的；至于“手摇车”，无论是女性还是男性转动，也都是允许的。“因车辆的颠簸”指当登上车辆时，整个身体因此而摇动。“轿子”指有座位的轿子。“吊兜”指系在竹竿上做成的布兜。

254. උච්චාසයනමහාසයනනානීති එත්ථ උච්චාසයනන්ති පමාණාතික්කන්තං මඤ්චං. මහාසයනන්ති අකප්පියත්ථරණං, ආසන්දීආදීසු ආසන්දීති පමාණාතික්කන්තාසනං. පල්ලඞ්කොති පාදෙසු වාළරූපානි ඨපෙත්වා කතො. ගොනකොති දීඝලොමකො මහාකොජවො; චතුරඞ්ගුලාධිකානි කිර තස්ස ලොමානි. චිත්තකාති වානචිත්‍රො උණ්ණාමයත්ථරණො. පටිකාති උණ්ණාමයො සෙතත්ථරණො. පටලිකාති ඝනපුප්ඵකො උණ්ණාමයලොහිතත්ථරණො; යො ආමලකපට්ටොතිපි වුච්චති. තූලිකාති පකතිතූලිකායෙව. විකතිකාති සීහබ්‍යග්ඝාදිරූපවිචිත්‍රො උණ්ණාමයත්ථරණො. උද්දලොමීති එකතො උග්ගතලොමං උණ්ණාමයත්ථරණං; ‘‘උද්ධලොමී’’තිපි පාඨො. එකන්තලොමීති උභතො උග්ගතලොමං උණ්ණාමයත්ථරණං. කට්ටිස්සන්ති රතනපරිසිබ්බිතං කොසෙය්‍යකට්ටිස්සමයං පච්චත්ථරණං. කොසෙය්‍යන්ති රතනපරිසිබ්බිතං කොසියසුත්තමයං පච්චත්ථරණං; සුද්ධකොසෙය්‍යං පන වට්ටති.

254. “高床大床等”，此中“高床”指尺寸超限的床。“大床”指不如法的铺盖物；在坐具等中，“坐具”指尺寸超限的座位。“卧榻”指在脚上安放兽形而制成的。“长毛毯”是长绒毛的大毛毯；据说其绒毛长过四指。“彩花毯”是饰有各种图案的羊毛铺盖物。“白羊毛毯”是白色的羊毛铺盖物。“厚花毯”是饰有厚实花朵图案的红色羊毛铺盖物，它也被称为“庵摩罗果纹布”。“棉褥”就是一般的棉褥。“兽纹毯”是饰有狮子、老虎等形象的各色羊毛铺盖物。“单面起毛毯”是一面起毛的羊毛铺盖物；也有读作“uddhalomī”的。“双面起毛毯”是两面都起毛的羊毛铺盖物。“迦底沙（kaṭṭissa）”指以宝石镶边、由夹金丝的丝绸制成的铺盖。“丝绸铺盖”是以宝石镶边、由丝线制成的铺盖；不过，纯丝绸的是允许的。

කුත්තකන්ති සොළසන්නං නාටකිත්ථීනං ඨත්වා නච්චනයොග්ගං උණ්ණාමයඅත්ථරණං. හත්ථත්ථරඅස්සත්ථරාති හත්ථිඅස්සපිට්ඨීසු අත්ථරණකඅත්ථරණා එව. රථත්ථරෙපි එසෙව නයො. අජිනප්පවෙණීති අජිනචම්මෙහි මඤ්චප්පමාණෙන සිබ්බිත්වා කතා පවෙණී. කදලීමිගපවරපච්චත්ථරණන්ති කදලීමිගචම්මං නාම අත්ථි, තෙන කතං පවරපච්චත්ථරණං, උත්තමපච්චත්ථරණන්ති අත්ථො. තං කිර සෙතවත්ථස්ස උපරි කදලීමිගචම්මං පත්ථරිත්වා සිබ්බිත්වා කරොන්ති. සඋත්තරච්ඡදන්ති සහ උත්තරච්ඡදනෙන; උපරිබද්ධෙන රත්තවිතානෙන සද්ධින්ති අත්ථො[Pg.370]. සෙතවිතානම්පි හෙට්ඨා අකප්පියපච්චත්ථරණෙ සති න වට්ටති, අසති පන වට්ටති. උභතොලොහිතකූපධානන්ති සීසූපධානඤ්ච පාදූපධානඤ්චාති මඤ්චස්ස උභතොලොහිතකූපධානං, එතං න කප්පති. යං පන එකමෙව උපධානං උභොසු පස්සෙසු රත්තං වා හොති, පදුමවණ්ණං වා චිත්‍රං වා, සචෙ පමාණයුත්තං, වට්ටති. මහාඋපධානං පන පටික්ඛිත්තං.

“舞毯”（kuttaka）是可供十六位舞女站于其上跳舞的羊毛铺垫。“象垫”（hatthatthara）、“马垫”（assatthara）就是铺在象背、马背上的铺垫。“车垫”（rathatthara）也是同样的道理。“羚羊皮铺垫”（ajinappaveṇi）是用羚羊皮缝制成床大小的铺垫。“迦达利鹿皮上等铺盖”（kadalimigapavarapaccattharaṇa）是指有一种名为迦达利鹿（kadalimiga）的皮，用它制成的上等铺盖，意思是最好的铺盖。据说他们是在白布上铺上迦达利鹿皮缝制而成。“有顶篷”（sauttaracchada）是指连同顶篷；意思是连同系在上面的红色天幕。白色天幕，若其下有不如法的铺盖物则不被允许，若无则允许。“两头红枕”（ubhatolohitakūpadhāna）是指头枕和脚枕，即床两头的红色枕头，这是不允许的。但若只有一个枕头，其两端为红色、莲花色或杂色，如果尺寸合宜，则是允许的。然而大枕头是被禁止的。

සබ්බචම්මපටික්ඛෙපාදිකථා

论禁止一切皮革等

255. දීපිච්ඡාපොති දීපිපොතකො. ඔගුම්ඵියන්තීති භිත්තිදණ්ඩකාදීසු වෙඨෙත්වා බන්ධන්ති.

255. “豹崽”是指小豹。“被缠绕”是指他们将其缠绕并捆绑在墙壁、柱子等物上。

256. අභිනිසීදිතුන්ති අභිනිස්සාය නිසීදිතුං; අපස්සයං කත්වා නිසීදිතුන්ති අත්ථො. ගිලානෙන භික්ඛුනා සඋපාහනෙනාති එත්ථ ගිලානො නාම යො න සක්කොති අනුපාහනො ගාමං පවිසිතුං.

256. “坐于其上”是指依靠而坐，意思是把它当作依靠物而坐下。在“生病的比丘穿鞋”一句中，此处的“生病”是指无法不穿鞋进入村庄的人。

257. කුරරඝරෙති එවංනාමකෙ නගරෙ; එතෙනස්ස ගොචරගාමො වුත්තො. පපතකෙ පබ්බතෙති පපතනාමකෙ පබ්බතෙ; එතෙනස්ස නිවාසනට්ඨානං වුත්තං. සොණොති තස්ස නාමං. කොටිඅග්ඝනකං පන කණ්ණපිළන්ධනකං ධාරෙති, තස්මා ‘‘කුටිකණ්ණො’’ති වුච්චති; කොටිකණ්ණොති අත්ථො. පාසාදිකන්ති පසාදජනකං. පසාදනීයන්ති ඉදං තස්සෙව අත්ථවෙවචනං. උත්තමදමථසමථන්ති උත්තමං දමථඤ්ච සමථඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච සමාධිඤ්ච කායූපසමඤ්ච චිත්තූපසමඤ්චාතිපි අත්ථො. දන්තන්ති සබ්බෙසං විසූකායිකවිප්ඵන්දිතානං උපච්ඡින්නත්තා දන්තං; ඛීණකිලෙසන්ති අත්ථො. ගුත්තන්ති සංවරගුත්තියා ගුත්තං. සන්තින්ද්‍රියන්ති යතින්ද්‍රියං. නාගන්ති ආගුවිරහිතං. තිණ්ණං මෙ වස්සානං අච්චයෙනාති මම පබ්බජ්ජාදිවසතො පට්ඨාය තිණ්ණං වස්සානං අච්චයෙන. උපසම්පදං අලත්ථන්ති අහං උපසම්පදං අලභිං. කණ්හුත්තරාති කණ්හමත්තිකුත්තරා; උපරි වඩ්ඪිතකණ්හමත්තිකාති අත්ථො. ගොකණ්ටකහතාති ගුන්නං ඛුරෙහි අක්කන්තභූමිතො සමුට්ඨිතෙහි ගොකණ්ටකෙහි උපහතා. තෙ කිර ගොකණ්ටකෙ එකපටලිකා උපාහනා රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති; එවං ඛරා හොන්ති. එරගූ, මොරගූ, මජ්ජාරූ, ජන්තූති ඉමා චතස්සොපි තිණජාතියො; එතෙහි කටසාරකෙ ච තට්ටිකායො ච කරොන්ති. එත්ථ එරගූති [Pg.371] එරකතිණං; තං ඔළාරිකං. මොරගූතිණං තම්බසීසං මුදුකං සුඛසම්ඵස්සං, තෙන කතතට්ටිකා නිපජ්ජිත්වා වුට්ඨිතමත්තෙ පුන උද්ධුමාතා හුත්වා තිට්ඨති. මජ්ජාරුනා සාටකෙපි කරොන්ති. ජන්තුස්ස මණිසදිසො වණ්ණො හොති. සෙනාසනං පඤ්ඤපෙසීති භිසිං වා කටසාරකං වා පඤ්ඤපෙසි; පඤ්ඤපෙත්වා ච පන සොණස්ස ආරොචෙති – ‘‘ආවුසො සත්ථා තයා සද්ධිං එකාවාසෙ වසිතුකාමො, ගන්ධකුටියංයෙව තෙ සෙනාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති.

257. “在库拉拉伽拉（Kuraraghara）”是在此名的城市中；以此说明了他的乞食村。“在帕帕塔山（Papataka pabbata）”是在此名的山中；以此说明了他的住处。“索纳（Soṇa）”是他的名字。他佩戴着价值一俱胝的耳饰，因此被称为“俱胝耳（Kuṭikaṇṇa）”；其义为俱胝耳。“令人喜悦的”是指能引生喜悦。“令人愉悦的”是前者的同义词。“最上的调伏与寂静”也指最上的调伏、寂静、慧、定、身轻安与心轻安。“已调伏”是指因一切身体的骚动不安都已被断除而调伏；意思是烦恼已尽。“已守护”是指以防护而守护。“诸根寂静”是指诸根已调御。“无过失者”是指远离过失。“于我，经三年后”是指从我出家之日起，经三年后。“我得受具足戒”是指我获得了具足戒。“上有黑土”是指上有黑黏土；意思是上面堆积了增厚的黑黏土。“被牛刺所伤”是指被牛蹄踩踏地面后长出的牛刺所伤。据说那种牛刺，单层的鞋子无法防护；它们就是如此尖硬。“伊拉古草（eragū）、摩拉古草（moragū）、马佳鲁草（majjārū）、姜都草（jantū）”，这四种都是草类；人们用它们制作席子和垫子。其中，伊拉古草是伊拉迦草，它很粗糙。摩拉古草呈铜色，柔软，触感舒适，用它做的垫子，躺下起身之后，会再次鼓胀起来。人们也用马佳鲁草制作衣料。姜都草有如宝珠般的颜色。“他准备了坐卧处”是指他准备了坐垫或草席；准备好后，他告诉索纳：“贤友，导师想与你同住一室，已在香室中为你准备好坐卧处了。”

258. අයං ඛ්වස්ස කාලොති අයං ඛො කාලො භවෙය්‍ය. පරිදස්සීති පරිදස්සෙසි. ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච වදෙය්‍යාසීති යං මෙ උපජ්ඣායො ජානාපෙසි, තස්ස අයං කාලො භවෙය්‍ය, හන්ද දානි ආරොචෙමි තං සාසන’’න්ති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

258. “此诚彼之时”者，谓“此应是彼之时”。“彼已开示”者，谓彼已开示。“‘我戒师所告知我“汝当说此说彼”之事，此应是其时。好，我现在当禀告彼教言。’此是此处之意趣。”

259. විනයධරපඤ්චමෙනාති අනුස්සාවනාචරියපඤ්චමෙන. අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බපච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ගුණඞ්ගුණූපාහනන්ති එත්ථ මනුස්සචම්මං ඨපෙත්වා යෙන කෙනචි චම්මෙන උපාහනා වට්ටති. උපාහනකොසකසත්ථකොසකකුඤ්චිකකොසකෙසුපි එසෙව නයො. චම්මානි අත්ථරණානීති එත්ථ පන යංකිඤ්චි එළකචම්මං අජචම්මඤ්ච අත්ථරිත්වා නිපජ්ජිතුං වා නිසීදිතුං වා වට්ටති. මිගචම්මෙ එණීමිගො වාතමිගො පසදමිගො කුරඞ්ගමිගො මිගමාතුකො රොහිතමිගොති එතෙසංයෙව චම්මානි වට්ටන්ති. අඤ්ඤෙසං පන –

259. “以持律者为第五”者，谓以作羯磨白之阿阇梨为第五。于“诸比丘，我允许于所有边鄙地区穿多层底之鞋”中，除人皮外，以任何皮革所制之鞋皆允许。鞋套、刀鞘、钥匙套亦同此理。至于“皮革铺垫”，则铺任何羊皮、山羊皮而卧或坐皆允许。于鹿皮中，唯黑羚、羚羊、斑鹿、古楞伽鹿、母鹿、赤鹿之皮允许。至于其他——

මක්කටො කාළසීහො ච, සරභො කදලීමිගො;

යෙ ච වාළමිගා කෙචි, තෙසං චම්මං න වට්ටති.

猴与黑狮，萨拉布鹿、迦达利鹿，以及任何猛兽，彼等之皮不允许。

තත්ථ වාළමිගාති සීහබ්‍යග්ඝඅච්ඡතරච්ඡා; න කෙවලඤ්ච එතෙසංයෙව, යෙසං පන චම්මං වට්ටතීති වුත්තං, තෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා අන්තමසො ගොමහිංසසසබිළාරාදයොපි සබ්බෙ ඉමස්මිං අත්ථෙ වාළමිගාත්වෙව වෙදිතබ්බා. එතෙසඤ්හි සබ්බෙසං චම්මං න වට්ටති. න තාව තං ගණනූපගං යාව න හත්ථං ගච්ඡතීති යාව ආහරිත්වා වා න දින්නං, තුම්හාකං භන්තෙ චීවරං උප්පන්නන්ති පහිණිත්වා වා නාරොචිතං, තාව ගණනං න උපෙති. සචෙ අනධිට්ඨිතං, වට්ටති; අධිට්ඨිතඤ්ච ගණනං න උපෙතීති අත්ථො. යදා පන ආනෙත්වා වා දින්නං හොති, උප්පන්නන්ති වා සුතං, තතො පට්ඨාය දසාහමෙව පරිහාරං ලභතීති.

此中，“猛兽”者，谓狮、虎、熊、鬣狗。非仅此等，除彼等皮曾说为允许者外，其余乃至牛、水牛、兔、猫等，于此义中皆应知为“猛兽”。实因此等所有之皮皆不允许。“乃至未入手，不入其数”者，谓乃至未携来而予，或未遣人告知“尊者，汝之衣已得”，则不入其数。若未决意，则允许；已决意者不入其数，此是其义。然当已携来而予，或闻“已得”，自尔时起，唯得十日之宽限。

චම්මක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

皮革犍度释义终。

6. භෙසජ්ජක්ඛන්ධකං

6. 药犍度

පඤ්චභෙසජ්ජාදිකථා

五药等论

260. භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ [Pg.372] – සාරදිකෙන ආබාධෙනාති සරදකාලෙ උප්පන්නෙන පිත්තාබාධෙන, තස්මිඤ්හි කාලෙ වස්සොදකෙනපි තෙමෙන්ති, කද්දමම්පි මද්දන්ති, අන්තරන්තරා ආතපොපි ඛරො හොති, තෙන තෙසං පිත්තං කොට්ඨබ්භන්තරගතං හොති. ආහාරත්ථඤ්ච ඵරෙය්‍යාති ආහාරත්ථං සාධෙය්‍ය.

260. 于药犍度(Bhesajjakkhandhaka)中——所谓“秋时病(sāradikena ābādhena)”，是指于秋季时(saradakāle)产生的胆汁病(pittābādhena)。因为在那个时候，他们被雨水淋湿，踩踏泥泞，时时又有烈日暴晒，因此他们的胆汁进入腹内(koṭṭhabbhantara)。“亦能成办食物之事(Āhāratthañca phareyya)”，意即能成办食物之事(āhāratthaṃ sādheyya)。

261. නච්ඡාදෙන්තීති න ජිරන්ති, න වාතරොගං පටිප්පස්සම්භෙතුං සක්කොන්ති. සෙනෙසිතානීති සිනිද්ධානි. භත්තාච්ඡාදකෙනාති භත්තං අරොචිකෙන.

261. “不覆盖(Nacchādenti)”意即，不消化(na jiranti)，也不能平息风病(vātaroga)。“已滋润的(Senesitāni)”意即，油滑的(siniddhāni)。“以饭食覆盖(Bhattācchādakena)”意即，因对食物不喜(arocikena)。

262. අච්ඡවසන්තිආදීසු නිස්සග්ගියවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. කාලෙ පටිග්ගහිතන්තිආදීසු මජ්ඣන්හිකෙ අවීතිවත්තෙ පටිග්ගහෙත්වා පචිත්වා පරිස්සාවෙත්වා චාති අත්ථො. තෙලපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජිතුන්ති සත්තාහකාලිකතෙලපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජිතුං.

262. 于“共住(Acchavasanti)”等词，当知其判定方法，皆如尼萨耆波逸提(nissaggiya)之释义(vaṇṇanā)中所说。于“于时接受(Kāle paṭiggahita)”等词，其义为：于中午未过时接受、烹煮及过滤。“以油受用(Telaparibhogena paribhuñjituṃ)”意即，以七日油之受用法而受用。

263. මූලභෙසජ්ජාදි විනිච්ඡයොපි ඛුද්දකවණ්ණනායං වුත්තොයෙව. තස්මා ඉධ යං යං පුබ්බෙ අවුත්තං තං තදෙව වණ්ණයිස්සාම. වචත්තන්ති සෙතවචං. නිසදං නිසදපොතකන්ති පිසනසිලා ච පිසනපොතො ච. ඵග්ගවන්ති ලතාජාති. නත්තමාලන්ති කරඤ්ජං. හිඞ්ගුහිඞ්ගුජතුහිඞ්ගුසිපාටිකා හිඞ්ගුජාතියොයෙව. තකතකපත්තිතකපණ්ණියො ලාඛාජාතියො.

263. 根本药物(Mūlabhesajja)等的判定，也已在《小释义(Khuddakavaṇṇanā)》中说过。因此，于此(idha)，凡是先前(pubbe)未说(avuttaṃ)的，我们仅将释义(vaṇṇayissāma)那些部分。“菖蒲(Vaca)”，即白菖蒲(setavaca)。“磨石(Nisada)”与“磨石子(nisadapotaka)”，即研磨石(pisanasilā)与研磨子(pisanapota)。“蔓草(Phaggava)”，即蔓草类(latājāti)。“水黄皮(Nattamāla)”，即迦兰阇(karañja)。兴谷(Hiṅgu)、兴谷胶(hiṅgujatu)、兴谷片(hiṅgusipāṭikā)皆是兴谷类。紫胶(Takka)、紫胶叶(takapatti)、紫胶片(takapaṇṇī)皆是紫胶类。

සාමුද්දන්ති සමුද්දතීරෙ වාලුකා විය සන්තිට්ඨති. කාළලොණන්ති පකතිලොණං. සින්ධවන්ති සෙතවණ්ණං පබ්බතෙ උට්ඨහති. උබ්භිදන්ති භූමිතො අඞ්කුරං උට්ඨහති. බිලන්ති දබ්බසම්භාරෙහි සද්ධිං පචිතං, තං රත්තවණ්ණං.

“海盐(Sāmuddaṃ)”，指其如沙(vālukā)一般凝结于海岸(samuddatīra)。“黑盐(Kāḷaloṇaṃ)”，指天然盐(pakatiloṇa)。“信度盐(Sindhavaṃ)”，指其色白，产于山中。“地涌盐(Ubbhidaṃ)”，指其如嫩芽(aṅkura)从地(bhūmi)涌出。“配制盐(Bilaṃ)”，指其与各种材料(dabbasambhārehi)一同烹煮而成，其色为红。

264-6. කායො වා දුග්ගන්ධොති කස්සචි අස්සාදීනං විය කායගන්ධො හොති, තස්සාපි සිරීසකොසුම්බාදිචුණ්ණානි වා ගන්ධචුණ්ණානි වා සබ්බානි වට්ටන්ති. ඡකණන්ති ගොමයං. රජනනිප්පක්කන්ති රජනකසටං. පාකතිකචුණ්ණම්පි කොට්ටෙත්වා උදකෙන තෙමෙත්වා න්හායිතුං වට්ටති; එතම්පි රජනනිප්පක්කසඞ්ඛෙපමෙව ගච්ඡති.

264-6. “或身有臭(Kāyo vā duggandho)”，指某些人身体有如马(assa)等的气味，对他而言，合欢(sirīsa)、红花(kosumba)等的粉末，或一切香粉(gandhacuṇṇa)，皆是允许的。“牛粪(Chakaṇa)”，即牛粪(gomaya)。“染料熟物(Rajananippakka)”，即染料沉渣(rajanakasaṭaṃ)。天然粉末(Pākatikacuṇṇa)亦可捣碎后用水浸湿来沐浴；此亦归入“染料熟物”一类。

ආමකමංසඤ්ච [Pg.373] ඛාදි ආමකලොහිතඤ්ච පිවීති න තං භික්ඛු ඛාදි න පිවි, අමනුස්සො ඛාදිත්වා ච පිවිත්වා ච පක්කන්තො, තෙන වුත්තං – ‘‘තස්ස සො අමනුස්සිකාබාධො පටිප්පස්සම්භී’’ති.

“食生肉、饮生血”，此非比丘所食、所饮，而是一个非人食饮后离去，是故说：“他的那由非人所致的疾病平息了”。

අඤ්ජනන්ති සබ්බසඞ්ගාහිකවචනමෙතං. කාළඤ්ජනන්ති එකා අඤ්ජනජාති. රසඤ්ජනං නානාසම්භාරෙහි කතං. සොතඤ්ජනන්ති නදීසොතාදීසු උප්පජ්ජනකං අඤ්ජනං. ගෙරුකො නාම සුවණ්ණගෙරුකො. කපල්ලන්ති දීපසිඛතො ගහිතමසි. අඤ්ජනූපපිංසනෙහීති අඤ්ජනෙන සද්ධිං එකතො පිංසිතබ්බෙහි, න හි කිඤ්චි අඤ්ඤනූපපිංසනං න වට්ටති. චන්දනන්ති ලොහිතචන්දනාදිකං යංකිඤ්චි. තගරාදීනි පාකටානි, අඤ්ඤානිපි නීලුප්පලාදීනි වට්ටන්තියෙව.

“眼药”(añjana)，此为总括之词。“黑眼药”(kāḷañjana)为一种眼药。“汁眼药”(rasañjana)由种种材料制成。“流生眼药”(sotañjana)为于河水等流中生成的眼药。“赭石”(geruka)即金赭石。“灯煤”(kapalla)为从灯焰上所取的烟灰。“与眼药共研磨物”(añjanūpapiṃsana)，指应与眼药一同研磨之物；实则，任何与眼药共研磨之物皆为所许。“旃檀”(candana)指红旃檀等任何一种。“多伽罗”(tagara)等是众所周知的，其他如青莲花等也同样允许。

අට්ඨිමයන්ති මනුස්සට්ඨිං ඨපෙත්වා අවසෙසඅට්ඨිමයං. දන්තමයන්ති හත්ථිදන්තාදිසබ්බදන්තමයං. විසාණමයෙපි අකප්පියං නාම නත්ථි, නළමයාදයො එකන්තකප්පියායෙව. සලාකට්ඨානියන්ති යත්ථ සලාකං ඔදහන්ති, තං සුසිරදණ්ඩකං වා ථවිකං වා අනුජානාමීති අත්ථො. අංසබද්ධකොති අඤ්ජනිත්ථවිකාය අංසබද්ධකො. යමකනත්ථුකරණින්ති සමසොතාහි ද්වීහි පනාළිකාහි එකං නත්ථුකරණිං.

“骨制”(aṭṭhimaya)，指除人骨外，由其余骨头制成者。“牙制”(dantamaya)，指由象牙等一切牙制成者。于“角制”(visāṇamaya)者亦无所谓不适宜，而“芦苇制”(naḷamaya)等则完全适宜。“签置处”(salākaṭṭhānīya)，指放置签之处，其义为：“我允许（使用）中空的管子(susiradaṇḍaka)或小袋(thavika)”。“肩缚”(aṃsabaddhako)，指眼药袋的肩带。“双管鼻药器”(yamakanatthukaraṇi)，指用两个相同管道制成的一个鼻药器。

267. අනුජානාමි භික්ඛවෙ තෙලපාකන්ති යංකිඤ්චි භෙසජ්ජපක්ඛිත්තං සබ්බං අනුඤ්ඤාතමෙව හොති. අතිපක්ඛිත්තමජ්ජානීති අතිවිය ඛිත්තමජ්ජානි; බහුං මජ්ජං පක්ඛිපිත්වා යොජිතානීති අත්ථො.

267. “诸比丘，我允许油煮药”，此指凡作为药物放入的任何东西，皆为所许。“过度放入酒者”(atipakkhittamajjāni)，指过度放入了酒；其义为：放入大量的酒而调配者。

අඞ්ගවාතොති හත්ථපාදෙ වාතො. සම්භාරසෙදන්ති නානාවිධපණ්ණභඞ්ගසෙදං. මහාසෙදන්ති මහන්තං සෙදං; පොරිසප්පමාණං ආවාටං අඞ්ගාරානං පූරෙත්වා පංසුවාලිකාදීහි පිදහිත්වා තත්ථ නානාවිධානි වාතහරණපණ්ණානි සන්ථරිත්වා තෙලමක්ඛිතෙන ගත්තෙන තත්ථ නිපජ්ජිත්වා සම්පරිවත්තන්තෙන සරීරං සෙදෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො. භඞ්ගොදකන්ති නානාපණ්ණභඞ්ගකුථිතං උදකං; තෙහි පණ්ණෙහි ච උදකෙන ච සිඤ්චිත්වා සිඤ්චිත්වා සෙදෙතබ්බො. උදකකොට්ඨකන්ති උදකකොට්ඨෙ චාටිං වා දොණිං වා උණ්හොදකස්ස පූරෙත්වා තත්ථ පවිසිත්වා සෙදකම්මකරණං අනුජානාමීති අත්ථො.

“肢风”，即手脚的风病。“杂料发汗”，即以种种碎叶发汗。“大发汗”，即大的发汗；其义为：“我允许（比丘）将一人高的坑填满木炭，用土、沙等覆盖，于其上铺设种种驱风之叶，以涂油之身躺卧于上，辗转反侧，令身体发汗。”“碎叶水”，即以种种碎叶煮沸之水；应以彼等叶与水反复浇淋而发汗。“水房（发汗）”，其义为：“我允许在水房中，将瓮或槽注入热水，进入其中行发汗法。”

පබ්බවාතො [Pg.374] හොතීති පබ්බෙ පබ්බෙ වාතො විජ්ඣති. ලොහිතං මොචෙතුන්ති සත්ථකෙන ලොහිතං මොචෙතුං. පජ්ජං අභිසඞ්ඛරිතුන්ති යෙන ඵාලිතපාදා පාකතිකා හොන්ති; තං නාළිකෙරාදීසු නානාභෙසජ්ජානි පක්ඛිපිත්වා පජ්ජං අභිසඞ්ඛරිතුං; පාදානං සප්පායභෙසජ්ජං පචිතුන්ති අත්ථො. තිලකක්කෙන අත්ථොති පිට්ඨෙහි තිලෙහි අත්ථො. කබළිකන්ති වණමුඛෙ සත්තුපිණ්ඩං පක්ඛිපිතුං. සාසපකුඩ්ඩෙනාති සාසපපිට්ඨෙන. වඩ්ඪමංසන්ති අධිකමංසං ආණි විය උට්ඨහති. ලොණසක්ඛරිකාය ඡින්දිතුන්ති ඛුරෙන ඡින්දිතුං. විකාසිකන්ති තෙලරුන්ධනපිලොතිකං. සබ්බං වණපටිකම්මන්ති යංකිඤ්චි වණපරිකම්මං නාම අත්ථි; සබ්බං අනුජානාමීති අත්ථො.

“节风发作”，即风病于节节穿刺。“放血”，即以小刀放出血液。“调制足药”，即（调制）能令足部皲裂复原之药；于椰子等中放入种种药物而调制足药；其义为：为足部烹制适宜之药。“需要芝麻糊”，其义为：需要已研磨之芝麻。“药塞”，即于伤口处放入麦末团。“以芥末粉”，即以芥末之粉末。“赘肉”，即多余之肉如橛般生起。“以盐粒切割”，其义为：以剃刀切割。“油塞布”，即用于堵塞油之布片。“一切伤口处理”，即凡有所谓伤口处理之事，其义为：“我允许一切（处理）。”

268. සාමං ගහෙත්වාති ඉදං න කෙවලං සප්පදට්ඨස්සෙව, අඤ්ඤස්මිම්පි දට්ඨවිසෙ සති සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං; අඤ්ඤෙසු පන කාරණෙසු පටිග්ගහිතමෙව වට්ටති. කතො න පුන පටිග්ගහෙතබ්බොති සචෙ භූමිප්පත්තො, පටිග්ගහෙතබ්බො; අප්පත්තං පන ගහෙතුං වට්ටති.

268. “自己拿取”：此（药）不仅为被蛇咬者，于有其他咬伤之毒时，亦应自己拿取服用；至于其他情况，则只适宜（服用）已接受者。“已排出的不应再接受”：是指如果（粪便）已落地，则应（重新）接受；但未落地的，则适宜拿取。

269. ඝරදින්නකාබාධොති වසීකරණපානකසමුට්ඨිතරොගො. සීතාලොළින්ති නඞ්ගලෙන කසන්තස්ස ඵාලෙ ලග්ගමත්තිකං උදකෙන ආලොළෙත්වා පායෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො.

269. “家施病”是由制伏药水引起的疾病。“犁土水”是指：“我允许将正在用犁耕田者的犁铧上沾的泥土，用水搅拌后给他喝”。

දුට්ඨගහණිකොති විපන්නගහණිකො; කිච්ඡෙන උච්චාරො නික්ඛමතීති අත්ථො. ආමිසඛාරන්ති සුක්ඛොදනං ඣාපෙත්වා තාය ඡාරිකාය පග්ඝරිතං ඛාරොදකං. මුත්තහරීතකන්ති ගොමුත්තපරිභාවිතං හරීතකං. අභිසන්නකායොති උස්සන්නදොසකායො. අච්ඡකඤ්ජියන්ති තණ්ඩුලොදකමණ්ඩො. අකටයුසන්ති අසිනිද්ධො මුග්ගපචිතපානීයො. කටාකටන්ති සොව ධොතසිනිද්ධො. පටිච්ඡාදනීයෙනාති මංසරසෙන.

“消化不良”是指消化功能败坏，其义是排便困难。“食物碱”是指将干饭烧成灰后，用其灰过滤的碱水。“尿诃子”是指用牛尿浸渍的诃子。“体液壅盛”是指体内病素增盛的身体。“清米泔”是指米泔水的上层清液。“未作汤”是指未加调料的绿豆汤。“已作汤”是指同样的豆汤，经洗滤并调味的。“以遮盖物”意即，以肉汁。

ගුළාදිඅනුජානනකථා

允许糖蜜等论

272. සචෙ භික්ඛවෙ පක්කාපි මුග්ගා ජායන්තීති පක්කා මුග්ගා සචෙපි ජායන්ති, යථාසුඛං පරිභුඤ්ජිතබ්බා. පක්කත්තා හි තෙ කප්පියා එව.

272. 诸比丘，即使煮熟的绿豆会发芽，也应当随意食用。因为它们煮熟了，所以是如法的。

274. අන්තොවුත්ථන්ති [Pg.375] අකප්පියකුටියං වුත්ථං. සාමං පක්කන්ති එත්ථ යංකිඤ්චි ආමිසං භික්ඛුනො පචිතුං න වට්ටති. සචෙපිස්ස උණ්හයාගුයා සුලසිපණ්ණානි වා සිඞ්ගිවෙරං වා ලොණං වා පක්ඛිපන්ති, තම්පි චාලෙතුං න වට්ටති, ‘‘යාගුං නිබ්බාපෙමී’’ති පන චාලෙතුං වට්ටති. උත්තණ්ඩුලභත්තං ලභිත්වාපි පිදහිතුං න වට්ටති. සචෙ පන මනුස්සා පිදහිත්වාව දෙන්ති, වට්ටති; ‘‘භත්තං වා මා නිබ්බායතූ’’ති පිදහිතුං වට්ටති. ඛීරතක්කාදීසු පන සකිං කුථිතෙසු අග්ගිං දාතුං වට්ටති, පුනපාකස්ස අනුඤ්ඤාතත්තා. උක්කපිණ්ඩකාපි ඛාදන්තීති බිළාමූසිකගොධාමඞ්ගුසා ඛාදන්ති. දමකාති විඝාසාදා.

274. “内住”是指住在非储食净屋中。“自煮”是指比丘在这里不得亲自烹调任何食物。如果有人往热粥里放苏拉莎叶或姜或盐，也不得搅拌；但以“我让粥凉下来”为由则可以搅拌。得到未熟透的饭也不得盖上。但如果人们盖好后才给，则是可以的；或者以“愿饭不要凉了”为由而盖上也是可以的。至于牛奶、酪浆等，第一次煮沸后可以添火，因为允许再煮。“Ukkapiṇḍaka也吃”是指猫、鼠、蜥蜴、獴也吃。“达马迦”（damaka）是指食残食者。

276. තතො නීහටන්ති යත්ථ නිමන්තිතා භුඤ්ජන්ති, තතො නීහටං.

276. “从彼处取出”是指从受邀用餐之处取出。

278. වනට්ඨං පොක්ඛරට්ඨන්ති වනෙ චෙව පදුමිනිගච්ඡෙ ච ජාතං. අබීජන්ති තරුණඵලං, යස්ස බීජං න අඞ්කුරං ජනෙති. නිබ්බට්ටබීජන්ති බීජං නිබ්බට්ටෙත්වා අපනෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බකං අම්බපනසාදි.

278. “林生”、“池生”是指生长在森林以及莲花丛中的。“无种”是指嫩果，其种子不会发芽。“去种”是指去除种子后可以食用的芒果、菠萝蜜等。

279. දුරොපයො වණොති දුක්ඛෙන රුහති, දුක්ඛෙන පාකතිකො හොතීති අත්ථො. දුප්පරිහාරං සත්ථන්ති සම්බාධෙ දුක්ඛෙන සත්ථං පරිහරෙය්‍යං. සත්ථකම්මං වා වත්ථිකම්මං වාති යථාපරිච්ඡින්නෙ ඔකාසෙ යෙන කෙනචි සත්ථෙන වා සූචියා වා කණ්ටකෙන වා සත්තිකාය වා පාසාණසක්ඛලිකාය වා නඛෙන වා ඡින්දනං වා ඵාලනං වා විජ්ඣනං වා ලෙඛනං වා න කාතබ්බං; සබ්බඤ්හෙතං සත්ථකම්මමෙව හොති. යෙන කෙනචි පන චම්මෙන වා වත්ථෙන වා වත්ථිපීළනම්පි න කාතබ්බං; සබ්බඤ්හෙතං වත්ථිකම්මමෙව හොති. එත්ථ ච සම්බාධස්ස සාමන්තා ද්වඞ්ගුලාති ඉදං සත්ථකම්මංයෙව සන්ධාය වුත්තං. වත්ථිකම්මං පන සම්බාධෙයෙව පටික්ඛිත්තං. තත්ථ පන ඛාරං ආදාතුං යෙන කෙනචි රජ්ජුකෙන වා බන්ධිතුං වට්ටති. යදි තෙන ඡිජ්ජති, සුච්ඡින්නං. අණ්ඩවුඩ්ඪිරොගෙපි සත්ථකම්මං න වට්ටති, තස්මා අණ්ඩං ඵාලෙත්වා බීජානි උද්ධරිත්වා ‘‘අරොගං කරිස්සාමී’’ති න කත්තබ්බං. අග්ගිතාපනභෙසජ්ජාලිම්පනෙසු පන පටික්ඛෙපො නත්ථි. වච්චමග්ගෙ භෙසජ්ජමක්ඛිතා ආදානවට්ටි වා වෙළුනාළිකා වා වට්ටති, යාය ඛාරකම්මං වා කරොන්ති, තෙලං වා පවෙසෙන්ති.

279. “难愈合的疮”是指难以愈合，难以恢复原状之义。“难持的刀”是指在狭窄处难以携带刀具。“刀业”或“膀胱业”是指在限定的范围内，不可以用任何刀、针、刺、矛、石片或指甲等进行切割、劈开、穿刺或刮削，这些都属于刀业。也不可以用任何皮革或布料来压迫膀胱，这些都属于膀胱业。此处所说“狭窄处周边两指”，仅是针对刀业而言。膀胱业则在狭窄处本身即被禁止。但在那里，允许使用碱液，或用任何小绳捆绑。如果因此而切断，即为善切断。在睾丸肿大症中也不允许行刀业，因此不可以切开阴囊，取出睾丸，说：“我会治好他”。但是，火烙、涂药则没有禁止。在大便道，涂了药的栓剂或竹管是允许的，用它们可以进行碱液疗法或注入油。

280. පවත්තමංසන්ති [Pg.376] මතස්ස මංසං. මාඝාතොති තං දිවසං න ලබ්භා කෙනචි කිඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙතුං. පොත්ථනිකන්ති මංසච්ඡෙදනසත්ථකං වුච්චති. කිම්පිමායාති කිම්පි ඉමාය. න භගවා උස්සහතීති න භගවා සක්කොති. යත්‍ර හි නාමාති යස්මා නාම. පටිවෙක්ඛීති වීමංසි; පටිපුච්ඡීති වුත්තං හොති. අප්පටිවෙක්ඛිත්වාති අප්පටිපුච්ඡිත්වා. සචෙ පන අසුකමංසන්ති ජානාති, පටිපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි, අජානන්තෙන පන පුච්ඡිත්වාව ඛාදිතබ්බං.

280. “现成肉”是指已死（动物）的肉。“摩伽日”是指在那一天，任何人不得夺取任何有情的生命。“波他尼迦”（potthanika）是指切肉刀。“Kimpimāya”即“任何事物，由此女”。“世尊不能”即“世尊无法”。“何以故”即“因为”。“他省察”即审察，或说“他询问”。“不省察”即不询问。但如果知道是某种肉，则无需询问；而不知道者，则必须询问后才能食用。

හත්ථිමංසාදිපටික්ඛෙපකථා

禁止象肉等论

281. සුනඛමංසන්ති එත්ථ අරඤ්ඤකොකා නාම සුනඛසදිසා හොන්ති, තෙසං මංසං වට්ටති. යො පන ගාමසුනඛියා වා කොකෙන කොකසුනඛියා වා ගාමසුනඛෙන සංයොගා උප්පන්නො, තස්ස මංසං න වට්ටති, සො හි උභයං භජතීති. අහිමංසන්ති කස්සචි අපාදකස්ස දීඝජාතිකස්ස මංසං න වට්ටති. සීහමංසාදීනි පාකටානෙව.

281. “狗肉”在此指的是形似家犬的野狼(koka)，其肉是允许的。但若是母家犬与公狼，或母狼与公家犬交配所生者，其肉则不允许，因为它兼属两者。“蛇肉”指的是任何无足、长身种类动物的肉，皆不允许。至于狮子肉等，则显而易见。

එත්ථ ච මනුස්සමංසං සජාතිතාය පටික්ඛිත්තං, හත්ථිඅස්සමංසං රාජඞ්ගතාය, සුනඛමංසඤ්ච අහිමංසඤ්ච පටිකූලතාය, සීහමංසාදීනි පඤ්ච අත්තනො අනුපද්දවත්ථායාති. ඉමෙසං මනුස්සාදීනං දසන්නං මංසම්පි අට්ඨිපි ලොහිතම්පි චම්මම්පි ලොමම්පි සබ්බං න වට්ටති, යංකිඤ්චි ඤත්වා වා අඤත්වා වා ඛාදන්තස්ස ආපත්තියෙව. යදා ජානාති, තදා දෙසෙතබ්බා. ‘‘අපුච්ඡිත්වා ඛාදිස්සාමී’’ති ගණ්හතො පටිග්ගහණෙ දුක්කටං, ‘‘පුච්ඡිත්වා ඛාදිස්සාමී’’ති ගණ්හතො අනාපත්ති. උද්දිස්ස කතං පන ජානිත්වා ඛාදන්තස්සෙව ආපත්ති, පච්ඡා ජානන්තො ආපත්තියා න කාරෙතබ්බොති.

在此，人肉因属同类而被禁，象肉与马肉因属王之所属而被禁，狗肉与蛇肉因令人厌恶而被禁，狮子等五种肉则为自身无有危害而被禁。此十种人等的肉、骨、血、皮、毛，一切皆不允许。无论知或不知而食者，皆有罪。当知晓时，即应发露。若想“不问就吃”而接受，于接受时即犯恶作；若想“问了再吃”而接受，则无罪。至于特意为（比丘）所作之肉，唯有明知而食者有罪，事后才知晓者，不应判其有罪。

යාගුමධුගොළකාදිකථා

粥、蜜丸等论

282. එකත්තකොති එකකො, නත්ථි මෙ දුතියොති අත්ථො. පහූතං යාගුඤ්ච මධුගොළකඤ්ච පටියාදාපෙත්වාති සො කිර සතසහස්සං වයං කත්වා පටියාදාපෙසි. අනුමොදනාගාථාපරියොසානෙ ‘‘පත්ථයතං ඉච්ඡත’’න්ති පදානං ‘‘අලමෙව දාතු’’න්ති ඉමිනා සම්බන්ධො. සචෙ පන ‘‘පත්ථයතා ඉච්ඡතා’’ති පාඨො අත්ථි, සොයෙව ගහෙතබ්බො.

282. “独一客”(Ekattako)即独自一人，义为“我没有同伴”。“他令人准备了大量的粥和蜜丸”：据说他花费十万（钱）令人准备。在随喜偈的结尾，“patthayataṃ icchataṃ”（为愿求者、为欲求者）等词与“alameva dātu”（足以布施）相关联。但若有“patthayatā icchatā”（由愿求者、由欲求者）的读法，则应采用该读法。

283. භොජ්ජයාගුන්ති යා පවාරණං ජනෙති. යදග්ගෙනාති යං ආදිං කත්වා. සග්ගා තෙ ආරද්ධාති සග්ගනිබ්බත්තකපුඤ්ඤං උපචිතන්ති අත්ථො. යථාධම්මො [Pg.377] කාරෙතබ්බොති පරම්පරභොජනෙන කාරෙතබ්බො, භොජ්ජයාගුයා හි පවාරණා හොතීති.

283. “能作正餐的粥”(Bhojjayāgu)指能引生饱足谢绝(pavāraṇaṃ)的粥。“以……为首”(yadaggena)即是以其为开始。“你的天界已成就”(Saggā te āraddhā)，其义为“已积集了能令生于天界的福德”。“应如法处理”(Yathādhammo kāretabbo)即应以“次第食”(paramparabhojana)的规定处理，因为能作正餐的粥会引生饱足谢绝。

284. නාහං තං කච්චානාති තස්මිං කිර අවසිට්ඨගුළෙ දෙවතා සුඛුමොජං පක්ඛිපිංසු, සා අඤ්ඤෙසං පරිණාමං න ගච්ඡති, තස්මා එවමාහ. ගිලානස්ස ගුළන්ති තථාරූපෙන බ්‍යාධිනා ගිලානස්ස පච්ඡාභත්තං ගුළං අනුජානාමීති අත්ථො.

284. “迦旃延，我并非指那个。”据说天神们在那个剩余的糖块中注入了微妙的精华，它不会在他人身体中被消化，因此（佛陀）这样说。“病人的糖”，其义为：对于患有此类疾病的病人，我允许他们在非时服用糖。

පාටලිගාමවත්ථුකථා

波吒厘村事

285. සබ්බසන්ථරින්ති යථා සබ්බං සන්ථතං හොති, එවං.

285. “全部铺设”：即一切都被铺展开来的样子。

286. සුනිධවස්සකාරාති සුනිධො ච වස්සකාරො ච ද්වෙ බ්‍රාහ්මණා මගධරඤ්ඤො මහාමත්තා මහාමච්චා. වජ්ජීනං පටිබාහායාති වජ්ජිරාජකුලානං ආයමුඛපච්ඡින්දනත්ථං. වත්ථූනීති ඝරවත්ථූනි. චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුන්ති තා කිර දෙවතා වත්ථුවිජ්ජාපාඨකානං සරීරෙ අධිමුච්චිත්වා එවං චිත්තානි නාමෙන්ති. කස්මා? අම්හාකං යථානුරූපං සක්කාරං කරිස්සන්තීති අත්ථො. තාවතිංසෙහීති ලොකෙ කිර සක්කං දෙවරාජානං විස්සකම්මඤ්ච උපාදාය තාවතිංසා පණ්ඩිතාති සද්දො අබ්භුග්ගතො, තෙනෙවාහ තාවතිංසෙහීති, තාවතිංසෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා විය මාපෙන්තීති අත්ථො. යාවතා අරියං ආයතනන්ති යත්තකං අරියමනුස්සානං ඔසරණට්ඨානං නාම අත්ථි. යාවතා වණිප්පථොති යත්තකං වාණිජානං ආභතභණ්ඩස්ස රාසිවසෙනෙව කයවික්කයට්ඨානං නාම අත්ථි. ඉදං අග්ගනගරන්ති තෙසං අරියායතනවණිප්පථානං ඉදං අග්ගනගරං භවිස්සති. පුටභෙදනන්ති පුටභෙදනට්ඨානං මොචනට්ඨානන්ති වුත්තං හොති. අග්ගිතො වාතිආදීසු සමුච්චයත්ථො වා සද්දො. තත්‍ර හි එකස්ස කොට්ඨාසස්ස අග්ගිතො, එකස්ස උදකතො, එකස්ස අබ්භන්තරතො, අඤ්ඤමඤ්ඤභෙදා අන්තරායො භවිස්සති. උළුම්පන්ති පාරගමනත්ථාය ආණියො ආකොටෙත්වා කතං. කුල්ලන්ති වල්ලිආදීහි බන්ධිත්වා කතං.

286. “苏尼达和婆娑迦”：指摩揭陀国王的两位婆罗门大臣——苏尼达(Sunidha)和婆娑迦(Vassakāra)。“为阻挠跋耆人”：意为切断跋耆王族的财源通道。“地基”：指房屋的地基。“他们使心意倾向于建造住所”：据说那些天神依附于地相师的身体，如此使（建造者的）心意倾向。为何？其义为：“他们将以适合的方式恭敬我们。”“与三十三天众”：据说世间因帝释天王和毗首羯磨的缘故，而有“三十三天是智者”的说法流传，因此说“与三十三天众”，其义为“如同与三十三天众商议后建造一般”。“乃至圣者之地”：指凡是圣者们来往的处所。“乃至商道”：指凡是商人们堆放运来货物进行买卖的处所。“此将为第一城”：指这将成为那些圣者之地和商道中的第一城市。“解包处”：指解开包裹的场所，即卸货处。“或从火”等语中的“或”字是集合义。在此，一部分的危险将来自火，一部分来自水，一部分来自内部纷争。“浮筏”：指为渡河而用木桩钉合制成。“小筏”：指用藤蔓等绑扎而成。

අණ්ණවන්ති සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන යොජනමත්තං ගම්භීරස්ස ච පුථුල්ලස්ස ච උදකට්ඨානස්සෙතං අධිවචනං. සරන්ති ඉධ නදී අධිප්පෙතා. ඉදං වුත්තං හොති – යෙ [Pg.378] ගම්භීරං විත්ථතං තණ්හාසරං තරන්ති, තෙ අරියමග්ගසඞ්ඛාතං සෙතුං කත්වාන විසජ්ජ පල්ලලානි අනාමසිත්වාව උදකභරිතානි නින්නට්ඨානානි; අයං පන ඉදං අප්පමත්තකං උදකං උත්තරිතුකාමොපි කුල්ලඤ්හි පරිජනො බන්ධති, බුද්ධා පන බුද්ධසාවකා ච විනා එව කුල්ලෙන තිණ්ණා මෙධාවිනො ජනාති.

“‘如海’（Aṇṇavanti）：以最终的限定而言，是对一由旬深广水域的称呼。‘流’（Saranti）：在此处意指河流。此义是说：那些渡过深广渴爱之河的人，建造了名为圣道的桥梁，舍弃泥沼，不曾触及充满水的低洼之地而渡过；然而这些人，即使想渡过这少量的水，也要捆扎木筏，但佛陀与佛陀的声闻弟子们，那些智者，无需木筏即已渡过。”

287. අනනුබොධාති අබුජ්ඣනෙන. සන්ධාවිතන්ති භවතො භවං ගමනවසෙන සන්ධාවිතං. සංසරිතන්ති පුනප්පුනං ගමනවසෙන සංසරිතං. මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්චාති මයා ච තුම්හෙහි ච. අථ වා සන්ධාවිතං සංසරිතන්ති සන්ධාවනං සංසරණං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච අහොසීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සංසිතන්ති සංසරිතං. භවනෙත්ති සමූහතාති භවතො භවගමනා සන්ධාවනා තණ්හාරජ්ජු සුට්ඨු හතා ඡින්නා අප්පවත්තිකතා.

287. “‘不觉悟’（Ananubodhā）：即是不了知。‘已流转’（sandhāvitaṃ）：指因从一生到另一生而去，故为流转。‘已轮回’（saṃsaritaṃ）：指因一再前往，故为轮回。‘于我与于你们’（mamañceva tumhākañca）：即是‘由我与由你们’。或者，在此处应见的义理是：‘流转与轮回曾是我与你们的’。‘已流浪’（saṃsitaṃ）：即是已轮回。‘有之导管已被根除’（bhavanetti samūhatā）：指从一生到另一生的流转，此渴爱之绳已被善加摧毁、斩断，令其不再发生。”

289. නීලාති ඉදං සබ්බසඞ්ගාහකං. නීලවණ්ණාතිආදි තස්සෙව විභාගදස්සනත්ථං. තත්ථ න තෙසං පකතිවණ්ණා නීලා, නීලවිලෙපනානං විචිත්තතාවසෙනෙතං වුත්තං. පටිවට්ටෙසීති පහාරෙසි. සාහාරං දජ්ජෙය්‍යාථාති සජනපදං දදෙය්‍යාථ. අඞ්ගුලිං ඵොටෙසුන්ති අඞ්ගුලිං චාලෙසුං. අම්බකායාති ඉත්ථිකාය. ඔලොකෙථාති පස්සථ. අපලොකෙථාති පුනප්පුනං පස්සථ. උපසංහරථාති උපනෙථ. ඉමං ලිච්ඡවිපරිසං තුම්හාකං චිත්තෙන තාවතිංසපරිසං හරථ, තාවතිංසස්ස සමකං කත්වා පස්සථාති අත්ථො.

289. “‘青色’（Nīlā）：这是总括的说法。‘青色的’（nīlavaṇṇā）等等：是为了显示其分类。在此，他们的自然肤色并非青色，而是因各种青色涂饰而这么说。‘击退’（Paṭivaṭṭesi）：即是攻击。‘请连同岁入一起施与’（Sāhāraṃ dajjeyyātha）：即是连同国土一起施与。‘他们弹指’（Aṅguliṃ phoṭesuṃ）：即是他们动了动手指。‘对安芭’（Ambakāya）：即是对那女人。‘请看’（Oloketha）：即是看。‘请再看’（Apaloketha）：即是反复地看。‘请比较’（Upasaṃharatha）：即是‘请拿来’（upanetha）。其义为：请以你们的心将此离车会众与忉利天众相比，即是将其看作与忉利天众等同。”

සීහසෙනාපතිවත්ථුආදිකථා

师子将军事等论

290. ධම්මස්ස ච අනුධම්මං බ්‍යාකරොන්තීති භගවතා වුත්තකාරණස්ස අනුකාරණං කථෙන්ති. සහධම්මිකො වාදානුවාදොති අපරෙහි වුත්තකාරණෙන සකාරණො හුත්වා තුම්හාකං වාදො විඤ්ඤුගරහිතබ්බං කාරණං කොචි අප්පමත්තකොපි කිං න ආගච්ඡති. ඉදං වුත්තං හොති ‘‘කිං සබ්බකාරෙනාපි තුම්හාකං වාදෙ ගාරය්හකාරණං නත්ථී’’ති. අනබ්භක්ඛාතුකාමාති අභිභවිත්වා න ආචික්ඛිතුකාමා.

290. “解说与法随顺之法”是说，他们陈述了与世尊所说之理由相符的理由。“如法之论议与随论”是说：对于他人所说的理由，你们有理由的论说，难道连一丝一毫会招致智者呵责之处都没有吗？此话意为：“难道你们的论说在各方面都毫无可呵责之处吗？”“不欲毁谤”是指不欲压倒（对方）而说，或不欲诬陷。

293. අනුවිච්චකාරන්ති අනුවිදිත්වා චින්තෙත්වා තුලයිත්වා කාතබ්බං කරොහීති වුත්තං හොති. ඤාතමනුස්සානන්ති ලොකෙ පාකටානං. සාධු හොතීති [Pg.379] සුන්දරං හොති. පටාකං පරිහරෙය්‍යුන්ති පටාකං උක්ඛිපිත්වා නගරෙ ඝොසන්තා ආහිණ්ඩෙය්‍යුං. කස්මා? ‘‘එවං නො අම්හාකං මහන්තභාවො භවිස්සතී’’ති. ඔපානභූතන්ති පටියත්තඋදපානො විය ඨිතං. කුලන්ති නිවෙසනං. දාතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාසීති මා ඉමෙසං දෙය්‍යධම්මං උපච්ඡින්දිත්ථ, සම්පත්තානඤ්හි දාතබ්බමෙවාති ඔවදති. ඔකාරොති අවකාරො ලාමකභාවො. සාමුක්කංසිකාති අත්තනායෙව උද්ධරිත්වා ගහිතා; අසාධාරණං අඤ්ඤෙසන්ති අත්ථො. උද්දිස්ස කතන්ති උද්දිසිත්වා කතං.

293. “审察而作”是说：在审察、思虑、衡量之后，作应作之事。“为人所知者”是指在世间著名之人。“善”是指美好。“应举旗游行”是说，举起旗帜，在城中宣告而行。为何？“如是则我等将有大威望。”“如井泉”是指如已备之饮水处。“家”是指住所。“你应认为当施”是说，劝诫道：“勿断绝彼等之施物，因对前来者即应布施。”“卑劣”是指低下、恶劣之状态。“亲手持取”是指自己提取而得，其义为“不与他人共有”。“特意所作”是指针对某人或某事而作。

294. පටිච්චකම්මන්ති අත්තානං පටිච්ච කතන්ති අත්ථො. අථ වා පටිච්චකම්මන්ති නිමිත්තකම්මස්සෙතං අධිවචනං, තං පටිච්චකම්මං එත්ථ අත්ථීති මංසම්පි පටිච්චකම්මන්ති වුත්තං. යො හි එවරූපං මංසං පරිභුඤ්ජති, සොපි තස්ස කම්මස්ස දායාදො හොති, වධකස්ස විය තස්සාපි පාණඝාතකම්මං හොතීති අධිප්පායො. ජිරිදන්තිති ජිරන්ති අබ්භාචික්ඛන්තා න ජිරන්ති, අබ්භක්ඛානස්ස අන්තං න ගච්ඡන්තීති අත්ථො. තිකොටිපරිසුද්ධකථා සඞ්ඝභෙදසික්ඛාපදවණ්ණනායං වුත්තා.

294. “特意所作”的意思是“为自己而作”。或者，“特意所作”是“作相之业”的同义词，因为此肉中有此业，所以肉亦被称为“特意所作”。凡食用此种肉者，彼亦是此业之继承者；其意为，彼如同屠夫一般，亦造杀生之业。“彼等衰朽”是说，毁谤者们（在毁谤时）不会衰朽，意即彼等不会停止毁谤。关于三净肉之论述，已在破僧学处之释义中说过。

කප්පියභූමිඅනුජානනකථා

关于准许净地之论

295. සකටපරිවට්ටන්ති සකටෙහි පරික්ඛෙපං විය කත්වා අච්ඡන්ති. පච්චන්තිමන්ති අභිලාපමත්තමෙතං ‘‘යං සඞ්ඝො ආකඞ්ඛතී’’ති වුත්තත්තා පන ධුරවිහාරොපි සම්මන්නිතුං වට්ටති, කම්මවාචං අවත්වා අපලොකනෙනාපි වට්ටතියෙව. කාකොරවසද්දන්ති තත්ථ තත්ථ පවිට්ඨානං ආමිසඛාදනත්ථාය අනුප්පගෙයෙව සන්නිපතිතානං කාකානං ඔරවසද්දං. යසොජො නාම කපිලසුත්තපරියොසානෙ පබ්බජිතානං පඤ්චන්නං සතානං අග්ගපුරිසො.

295. “车围”(Sakaṭaparivaṭṭa)是指如用车环绕成圈般住着。“边地”(Paccantima)此仅为一称呼，因经中说“随僧团所愿”，故亦适宜将中心寺院(dhuravihāra)指定，即使不诵羯磨语，仅通过宣告(apalokana)亦可。“乌鸦之喧闹声”(Kākoravasadda)是指为食肉而进入各处、早已聚集之乌鸦的喧闹声。一位名叫耶索贾(Yasojo)者，是在《迦毗罗经》(Kapilasutta)结束时出家的五百人中的上首。

උස්සාවනන්තිකන්තිආදීසු උස්සාවනන්තිකා තාව එවං කත්තබ්බා. යො ථම්භානං වා උපරි භිත්තිපාදෙ වා නිඛනිත්වා විහාරො කරියති, තස්ස හෙට්ඨා ථම්භපටිච්ඡකා පාසාණා භූමිගතිකා එව. පඨමථම්භං පන පඨමභිත්තිපාදං වා පතිට්ඨාපෙන්තෙහි බහූහි සම්පරිවාරෙත්වා ‘‘කප්පියකුටිං කරොම, කප්පියකුටිං කරොමා’’ති වාචං නිච්ඡාරෙන්තෙහි මනුස්සෙසු උක්ඛිපිත්වා පතිට්ඨාපෙන්තෙසු ආමසිත්වා වා සයං උක්ඛිපිත්වා වා ථම්භෙ වා භිත්තිපාදො වා පතිට්ඨාපෙතබ්බො. කුරුන්දිමහාපච්චරීසු පන ‘‘කප්පියකුටි කප්පියකුටී’’ති වත්වා පතිට්ඨාපෙතබ්බන්ති වුත්තං. අන්ධකට්ඨකථායං ‘‘සඞ්ඝස්ස කප්පියකුටිං අධිට්ඨාමී’’ති වුත්තං. තං පන අවත්වාපි අට්ඨකථාසු වුත්තනයෙන වුත්තෙ [Pg.380] දොසො නත්ථි. ඉදං පනෙත්ථ සාධාරණලක්ඛණං, ථම්භපතිට්ඨානඤ්ච වචනපරියොසානඤ්ච සමකාලං වට්ටති. සචෙ හි අනිට්ඨිතෙ වචනෙ ථම්භො පතිට්ඨාති, අප්පතිට්ඨිතෙ වා තස්මිං වචනං නිට්ඨාති, අකතා හොති කප්පියකුටි. තෙනෙව මහාපච්චරියං වුත්තං – ‘‘බහූහි සම්පරිවාරෙත්වා වත්තබ්බං, අවස්සඤ්හි එත්ථ එකස්සපි වචනනිට්ඨානඤ්ච ථම්භපතිට්ඨානඤ්ච එකතො භවිස්සතී’’ති.

在“宣告完毕”(Ussāvanantikā)等事中，“宣告完毕”孤邸应如是作：对于建于柱上，或建于挖掘而立的墙基之上的寺院，其下承受柱子之石头即属于地。在安立第一根柱子或第一个墙基时，应由众多比丘围绕，口念“我等建储食净屋，我等建储食净屋”，在俗人抬起安放时，比丘们或去触摸，或亲自抬起安放柱子或墙基。然而，在《古仑谛》与《大筏注》中则说，应口念“储食净屋，储食净屋”后安立。在《安达嘎义注》中说：“我为僧团受持储食净屋。”然即使不那么说，而按诸义注中所说之方法说，亦无过失。此处之共同特征是：安立柱子与诵念完毕必须同时。若诵念未终而柱已安立，或柱未安立而诵念已终，则储食净屋未成。因此《大筏注》中说：“应由众多比丘围绕而说，于此众人中，必然有某一人会诵念完毕与安立柱子同时发生。”

ඉට්ඨකසිලාමත්තිකාකුට්ටිකාසු පන කුටීසු හෙට්ඨා චයං බන්ධිත්වා වා අබන්ධිත්වා වා කරොන්තු, යතො පට්ඨාය භිත්තිං උට්ඨාපෙතුකාමා හොන්ති, තං සබ්බපඨමං ඉට්ඨකං වා සිලං වා මත්තිකාපිණ්ඩං වා ගහෙත්වා වුත්තනයෙනෙව කප්පියකුටි කාතබ්බා. ඉට්ඨකාදයො හි භිත්තියා පඨමිට්ඨකාදීනං හෙට්ඨා න වට්ටන්ති, ථම්භා පන උපරි උග්ගච්ඡන්ති, තස්මා වට්ටන්ති. අන්ධකට්ඨකථායං ‘‘ථම්භෙහි කරියමානෙ චතූසු කොණෙසු චත්තාරො ථම්භා ඉට්ඨකාදිකුට්ටෙ චතූසු කොණෙසු ද්වෙ තිස්සො ඉට්ඨකා අධිට්ඨාතබ්බා’’ති වුත්තං. තථා පන අකතායපි දොසො නත්ථි, අට්ඨකථාසු හි වුත්තමෙව පමාණං.

至于砖、石、土墙的孤邸，无论下方是否砌筑地基，皆可建造。当他们想要从某处开始砌墙时，应拿起第一块砖、石头或土块，以上述方法来作成储食净屋。因为砖等物不适宜放在墙的第一块砖等物之下，然而柱子是向上延伸的，所以适宜。在《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中说：“若用柱子建造，则在四角立四根柱子；若为砖等所砌之墙，则应在四角安立两三块砖。”然而，即使不这么做也没有过失，因为在诸义注中所说的才是权威。

ගොනිසාදිකා දුවිධා – ආරාමගොනිසාදිකා, විහාරගොනිසාදිකාති. තාසු යත්ථ නෙව ආරාමො න සෙනාසනානි පරික්ඛිත්තානි හොන්ති, අයං ‘‘ආරාමගොනිසාදිකා’’ නාම. යත්ථ සෙනාසනානි සබ්බානි වා එකච්චානි වා පරික්ඛිත්තානි, ආරාමො අපරික්ඛිත්තො, අයං ‘‘විහාරගොනිසාදිකා’’ නාම. ඉති උභයත්‍රාපි ආරාමස්ස අපරික්ඛිත්තභාවොයෙව පමාණං. ආරාමො පන උපඩ්ඪපරික්ඛිත්තොපි බහුතරං පරික්ඛිත්තොපි පරික්ඛිත්තොයෙව නාමාති කුරුන්දිමහආපච්චරියාදීසු වුත්තං. එත්ථ කප්පියකුටිං ලද්ධුං වට්ටති.

牛栏(Gonisādikā)有两种：园林牛栏(ārāmagonisādikā)与住处牛栏(vihāragonisādikā)。其中，园林与住所皆未被围绕之处，称为“园林牛栏”。住所的全部或一部分被围绕，而园林未被围绕之处，称为“住处牛栏”。因此，在这两种情况中，都以园林未被围绕为标准。然而，在《古仑谛》(Kurundī)、《大筏》(Mahāpaccarī)等义注中说，园林即使仅一半被围绕或大部分被围绕，也仍称为“被围绕”。在这样的园林中，可以获得储食净屋。

ගහපතීති මනුස්සා ආවාසං කත්වා ‘‘කප්පියකුටිං දෙම, පරිභුඤ්ජථා’’ති වදන්ති, එසා ගහපති නාම. ‘‘කප්පියකුටිං කාතුං දෙමා’’ති වුත්තෙපි වට්ටතියෙව. අන්ධකට්ඨකථායං පන ‘‘යස්මා භික්ඛුං ඨපෙත්වා සෙසසහධම්මිකානං සබ්බෙසඤ්ච දෙවමනුස්සානං හත්ථතො පටිග්ගහො ච සන්නිධි ච අන්තොවුත්ථඤ්ච තෙසං සන්තකං භික්ඛුස්ස වට්ටති, තස්මා තෙසං ගෙහානි වා තෙහි දින්නා කප්පියකුටි වා ගහපතීති වුච්චතී’’ති වුත්තං. පුනපි වුත්තං – ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස විහාරං ඨපෙත්වා භික්ඛුනුපස්සයො වා ආරාමිකානං වා තිත්ථියානං වා දෙවතානං වා නාගානං වා අපි බ්‍රහ්මානං විමානං කප්පියකුටි හොතී’’ති, තං සුවුත්තං; සඞ්ඝසන්තකමෙව [Pg.381] හි භික්ඛුසන්තකං වා ගෙහං ගහපතිකුටිකා න හොති. සම්මුතිකා නාම කම්මවාචං සාවෙත්වා කතාති.

“居士净屋”是指，人们建好住所后说：‘我们提供储食净屋，请您受用’，此即名为‘居士净屋’。若说：‘我们提供地方来建造储食净屋’，亦可。在《安达嘎义注》中则说：‘因为，除去比丘，从其余同法者及一切天人手中接受、存放、隔宿存放，以及使用属于他们的物品，对比丘而言皆是允许的，因此他们的家，或由他们所施的储食净屋，被称为“居士净屋”。’又说：‘除去比丘僧团的寺院，比丘尼的住处、园林看护人的家、外道的住处、天神、龙，乃至梵天的宫殿，皆可成为储食净屋。’此说甚善。因为凡属僧团或属比丘个人的房舍，皆非居士净屋。名为‘议决净屋’者，是经宣告羯磨语而作成的。

යං ඉමාසු චතූසු කප්පියභූමීසු වුත්ථං ආමිසං, තං සබ්බං අන්තොවුත්ථසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති. භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච අන්තොවුත්ථඅන්තොපක්කමොචනත්ථඤ්හි කප්පියකුටියො අනුඤ්ඤාතා. යං පන අකප්පියභූමියං සහසෙය්‍යප්පහොනකෙ ගෙහෙ වුත්ථං සඞ්ඝිකං වා පුග්ගලිකං වා භික්ඛුස්ස භික්ඛුනියා වා සන්තකං එකරත්තම්පි ඨපිතං, තං අන්තොවුත්ථං; තත්ථ පක්කඤ්ච අන්තොපක්කං නාම හොති, එතං න කප්පති. සත්තාහකාලිකං පන යාවජීවිකඤ්ච වට්ටති.

凡于此四种如法地中过夜的食物，皆不计为“隔宿”。世尊允许储食净屋，正是为了让比丘与比丘尼免除“隔宿”与“内煮”的过失。然而，在不如法地，于足以共住的房舍里，存放属于僧团或个人、属于比丘或比丘尼的物品，即使仅存放一夜，亦是“隔宿”；于彼处烹煮者，则名为“内煮”，此皆不被允许。不过，七日药与终身药则被允许。

තත්‍රායං විනිච්ඡයො – සාමණෙරො භික්ඛුස්ස තණ්ඩුලාදිකං ආමිසං ආහරිත්වා කප්පියකුටියං නික්ඛිපිත්වා පුනදිවසෙ පචිත්වා දෙති, අන්තොවුත්ථං න හොති. තත්ථ අකප්පියකුටියං නික්ඛිත්තසප්පිආදීසු යංකිඤ්චි පක්ඛිපිත්වා දෙති, මුඛසන්නිධි නාම හොති. මහාපච්චරියං පන ‘‘අන්තොවුත්ථං හොතී’’ති වුත්තං. තත්ථ නාමමත්තමෙව නානාකරණං. භික්ඛු අකප්පියකුටියං ඨපිතසප්පිඤ්ච යාවජීවිකපණ්ණඤ්ච එකතො පචිත්වා පරිභුඤ්ජති, සත්තාහං නිරාමිසං වට්ටති. සචෙ ආමිසසංසට්ඨං කත්වා පරිභුඤ්ජති, අන්තොවුත්ථඤ්චෙව සාමංපාකඤ්ච හොති. එතෙනුපායෙන සබ්බසංසග්ගා වෙදිතබ්බා.

于此，决择如下：沙弥为比丘取来米等食物，放置于储食净屋(kappiyakuṭi)中，于次日烹煮后给予，则不成为隔宿。于此，若在非储食净屋中存放酥油等物，取少许放入食物中给予，此名为“近口”(mukhasannidhi)。然而，在《大筏注》(Mahāpaccarī)中则说：“成为隔宿。”于此，仅是名称上的不同。比丘将存放在非储食净屋的酥油与尽形寿(yāvajīvika)叶一起烹煮后食用，若不与食物混合，则在七日内是允许的。若与食物混合后食用，则既成为隔宿，亦成为自煮。以此方法，当知一切混合的情况。

ඉමා පන කප්පියකුටියො කදා ජහිතවත්ථුකා හොන්ති? උස්සාවනන්තිකා තාව යා ථම්භානං උපරි භිත්තිපාදෙ වා නිඛණිත්වා කතා, සා සබ්බෙසු ථම්භෙසු ච භිත්තිපාදෙසු ච අපනීතෙසු ජහිතවත්ථුකා හොති. සචෙ පන ථම්භෙ වා භිත්තිපාදෙ වා පරිවත්තෙන්ති, යො යො ඨිතො තත්ථ තත්ථ පතිට්ඨාති, සබ්බෙසුපි පරිවත්තිතෙසු අජහිතවත්ථුකාව හොති. ඉට්ඨකාදීහි කතා චයස්ස උපරි භිත්තිඅත්ථාය ඨපිතං ඉට්ඨකං වා සිලං වා මත්තිකාපිණ්ඩං වා ආදිංකත්වා විනාසිතකාලෙ ජහිතවත්ථුකා හොති. යෙහි පන ඉට්ඨකාදීහි අධිට්ඨිතා, තෙසු අපනීතෙසුපි තදඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතාසු අජහිතවත්ථුකාව හොති.

再者，这些储食净屋于何时成为已失其基之物？首先是高架式(ussāvanantikā)：凡建于柱上或掘地而立墙基者，当所有柱子与墙基皆被移除时，即成为已失其基之物。然而，若更换柱子或墙基，只要有柱子或墙基还立着，它就建立在那些立着的部分上；即使全部都被替换，它仍非已失其基之物。其次是以砖等建造者：当为建墙而堆砌其上的第一块砖、石头或土块被毁坏时，即成为已失其基之物。然而，它所依附的砖等，即使被移除，若它又建立在其他砖等之上，则仍非已失其基之物。

ගොනිසාදිකා පාකාරාදීහි පරික්ඛෙපෙ කතෙ ජහිතවත්ථුකා හොති. පුන තස්මිං ආරාමෙ කප්පියකුටි ලද්ධුං වට්ටති. සචෙ පන පුනපි පාකාරාදයො තත්ථ තත්ථ ඛණ්ඩා හොන්ති, තතො තතො ගාවො පවිසන්ති, පුන කප්පියකුටි හොති. ඉතරා පන ද්වෙ ගොපානසීමත්තං ඨපෙත්වා [Pg.382] සබ්බස්මිං ඡදනෙ විනට්ඨෙ ජහිතවත්ථුකා හොන්ති. සචෙ ගොපානසීනං උපරි එකම්පි පක්ඛපාසකමණ්ඩලං අත්ථි, රක්ඛති.

牛栏式(gonisādikā)者，当以围墙等筑成围栏时，即成为已失其基之物。之后，在该园林中允许再获得一间储食净屋。然而，若围墙等处再次出现破损，牛群得以从各处进入，它就再次成为储食净屋。至于另外两种，除了椽木之外，当整个屋顶都毁坏时，即成为已失其基之物。若椽木之上还存有哪怕一片翼椽圆盘(pakkhapāsakamaṇḍalaṃ)，则能保全其储食净屋的地位。

යත්‍ර පනිමා චතස්සොපි කප්පියභූමියො නත්ථි, තත්ථ කිං කාතබ්බං? අනුපසම්පන්නස්ස දත්වා තස්ස සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං. තත්‍රිදං වත්ථු – කරවිකතිස්සත්ථෙරො කිර විනයධරපාමොක්ඛො මහාසීවත්ථෙරස්ස සන්තිකං අගමාසි. සො දීපාලොකෙන සප්පිකුම්භං පස්සිත්වා ‘‘භන්තෙ කිමෙත’’න්ති පුච්ඡි. ථෙරො ‘‘ආවුසො ගාමතො සප්පිකුම්භො ආභතො, ලූඛදිවසෙ සප්පිනා භුඤ්ජනත්ථායා’’ති ආහ. තතො නං තිස්සත්ථෙරො ‘‘න වට්ටති භන්තෙ’’ති ආහ. ථෙරො පුනදිවසෙ පමුඛෙ නික්ඛිපාපෙසි. තිස්සත්ථෙරො පුන එකදිවසෙ ආගතො තං දිස්වා තථෙව පුච්ඡිත්වා ‘‘භන්තෙ සහසෙය්‍යප්පහොනකට්ඨානෙ ඨපෙතුං න වට්ටතී’’ති ආහ. ථෙරො පුනදිවසෙ බහි නීහරාපෙත්වා නික්ඛිපාපෙසි, තං චොරා හරිංසු. සො පුන එකදිවසං ආගතං තිස්සත්ථෙරං ආහ – ‘‘ආවුසො තයා ‘න වට්ටතී’ති වුත්තො සො කුම්භො බහි නික්ඛිත්තො චොරෙහි අවහතො’’ති. තතො නං තිස්සත්ථෙරො ආහ – ‘‘නනු භන්තෙ අනුපසම්පන්නස්ස දාතබ්බො අස්ස, අනුපසම්පන්නස්ස හි දත්වා තස්ස සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටතී’’ති.

再者，于无此四种净地之处，应如何行？应给予未受具足戒者，使其成为彼之所有物后，方可受用。于此，事缘如下：据说，持律上首迦罗毗迦帝须长老(Karavikatissatthera)前往大希瓦长老(Mahāsīvatthera)处。他借灯光看见一个酥油罐，便问：“尊者，这是什么？”长老答道：“贤友，此酥油罐是从村中取来，为在食物粗劣之日，用以佐餐。”帝须长老言：“尊者，此不如法。”次日，长老便让人将酥油罐置于门廊。帝须长老又于某日来访，看见后，一如前次询问，然后说：“尊者，置于可同住共宿之处，不如法。”次日，长老让人将其拿出置于屋外，结果被盗贼偷走。后来，长老对某日来访的帝须长老说：“贤友，因你说了‘不如法’，那个被置于屋外的罐子，已被盗贼取走。”帝须长老对他说：“尊者，难道不应将其给予未受具足戒者吗？因为，给予未受具足戒者，使其成为彼之所有物后而受用，是如法的。”

296-9. මෙණ්ඩකවත්ථු උත්තානමෙව. අපි චෙත්ථ අනුජානාමි භික්ඛවෙ පඤ්ච ගොරසෙති ඉමෙ පඤ්ච ගොරසෙ විසුං පරිභොගෙන පරිභුඤ්ජිතුම්පි අනුජානාමීති අත්ථො. පාථෙය්‍යං පරියෙසිතුන්ති එත්ථ සචෙ කෙචි සයමෙව ඤත්වා දෙන්ති, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ දෙන්ති, ඤාතිපවාරිතට්ඨානතො වා භික්ඛාචාරවත්තෙන වා පරියෙසිතබ්බං. තථා අලභන්තෙන අඤ්ඤාතිකඅපවාරිතට්ඨානතො යාචිත්වාපි ගහෙතබ්බං. එකදිවසෙන ගමනීයෙ මග්ගෙ එකභත්තත්ථාය පරියෙසිතබ්බං. දීඝෙ අද්ධානෙ යත්තකෙන කන්තාරං නිත්ථරති, තත්තකං පරියෙසිතබ්බං.

296-9. 绵达迦长者(Meṇḍaka)事，其义自明。又，于此中，“诸比丘，我允许五种牛乳制品”之义为：我亦允许将此五种牛乳制品作为单独的食品来受用。至于“当寻求资粮”，于此，若有人自知而施予，此为善；若不施予，则应从亲戚或邀请者处，或以行乞之法寻求。若如是亦不能得，则亦可从非亲戚、非邀请者处乞求而获得。于一日路程中，应为一餐之需而寻求。于长途旅程中，则应寻求足以渡越难行之处的份量。

කෙණියජටිලවත්ථුකථා

羇尼耶结发外道事论

300. කාජෙහි ගාහාපෙත්වාති පඤ්චහි කාජසතෙහි සුසඞ්ඛතස්ස බදරපානස්ස කුටසහස්සං ගාහාපෙත්වා. එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වාති ‘‘සාධු භික්ඛවෙ පානං අපිවන්තා සමණස්ස ගොතමස්ස [Pg.383] සාවකා පච්චයබාහුල්ලිකාති වාදං න උප්පාදයිත්ථ, මයි ච ගාරවං අකත්ථ, මම ච තුම්හෙසු ගාරවං ජනයිත්ථ, ඉති වො අහං ඉමිනා කාරණෙන සුට්ඨු පසන්නො’’තිආදිනා නයෙන ධම්මිං කථං කත්වා අනුජානාමි භික්ඛවෙ අට්ඨ පානානීතිආදිමාහ.

300. “以扁担运送者”，谓以五百扁担运送一千罐善制之枣浆。“于此因缘、此事由中，作如法说后”，谓作如是法说：“善哉！诸比丘！汝等不饮其浆，未引生‘沙门乔达摩之诸声闻贪求众多资具’之言论，且于我已行恭敬，亦令我于汝等生起敬重。是故，我因此缘由，于汝等心甚欢喜。”如是等说已，宣说“诸比丘！我允许八种浆”等语。

තත්ථ අම්බපානන්ති ආමෙහි වා පක්කෙහි වා අම්බෙහි කතපානං. තත්ථ ආමෙහි කරොන්තෙන අම්බතරුණානි භින්දිත්වා උදකෙ පක්ඛිපිත්වා ආතපෙ ආදිච්චපාකෙන පචිත්වා පරිස්සාවෙත්වා තදහුපටිග්ගහිතෙහි මධුසක්කරකප්පූරාදීහි යොජෙත්වා කාතබ්බං. එවං කතං පුරෙභත්තමෙව කප්පති. අනුපසම්පන්නෙහි කතං ලභිත්වා පන පුරෙභත්තං පටිග්ගහිතං පුරෙභත්තං සාමිසපරිභොගෙනාපි වට්ටති, පච්ඡාභත්තං නිරාමිසපරිභොගෙන යාව අරුණුග්ගමනා වට්ටතියෙව. එස නයො සබ්බපානෙසු.

于此，“芒果浆”者，谓以生芒果或熟芒果制成之浆。其中，若以生芒果制作，应将嫩芒果捣碎，置于水中，于日光下以日照之力晒熟，过滤后，与当日所受之蜜、糖、樟脑等调和而作。如是（由比丘）作者，仅于午前为可。复次，若获得由未受具足戒者所制之浆，于午前接受，则午前亦可与食物一同食用；午后则离食物而饮用，直至黎明皆为可。此理通于一切浆。

තෙසු පන ජම්බුපානන්ති ජම්බුඵලෙහි කතපානං. චොචපානන්ති අට්ඨිකෙහි කදලිඵලෙහි කතපානං. මොචපානන්ති අනට්ඨිකෙහි කදලිඵලෙහි කතපානං. මධුකපානන්ති මධුකානං ජාතිරසෙන කතපානං; තං පන උදකසම්භින්නං වට්ටති, සුද්ධං න වට්ටති. මුද්දිකපානන්ති මුද්දිකා උදකෙ මද්දිත්වා අම්බපානං විය කතපානං. සාලූකපානන්ති රත්තුප්පලනීලුප්පලාදීනං සාලූකෙ මද්දිත්වා කතපානං. ඵාරුසකපානන්ති ඵාරුසකඵලෙහි අම්බපානං විය කතපානං. ඉමානි අට්ඨ පානානි සීතානිපි ආදිච්චපාකානිපි වට්ටන්ති, අග්ගිපාකානි න වට්ටන්ති. ධඤ්ඤඵලරසන්ති සත්තන්නං ධඤ්ඤානං ඵලරසං. ඩාකරසන්ති පක්කඩාකරසං. යාවකාලිකපත්තානඤ්හි පුරෙභත්තංයෙව රසො කප්පති. යාවජීවිකානං පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතසප්පිආදීහි සද්ධිං පක්කානං සත්තාහං කප්පති. සචෙ පන සුද්ධඋදකෙන පචති, යාවජීවම්පි වට්ටති. ඛීරාදීහි පන සද්ධිං පචිතුං න වට්ටති. අඤ්ඤෙහි පක්කම්පි ඩාකරසසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. කුරුන්දියං පන ‘‘යාවකාලිකපත්තානම්පි සීතොදකෙන මද්දිත්වා කතරසො වා ආදිච්චපාකො වා වට්ටතී’’ති වුත්තං. ඨපෙත්වා මධුකපුප්ඵරසන්ති එත්ථ මධුකපුප්ඵරසො අග්ගිපාකො වා හොතු ආදිච්චපාකො වා, පච්ඡාභත්තං න වට්ටති. පුරෙභත්තම්පි යං පානං ගහෙත්වා මජ්ජං කරොන්ති, සො ආදිතො පට්ඨාය න වට්ටති. මධුකපුප්ඵං පන අල්ලං වා සුක්ඛං වා භජ්ජිතං වා තෙන කතඵාණිතං වා යතො පට්ඨාය මජ්ජං න කරොන්ති, තං සබ්බං පුරෙභත්තං වට්ටති. උච්ඡුරසො නිකසටො පච්ඡාභත්තං වට්ටති[Pg.384]. ඉති පානානි අනුජානන්තෙන ඉමෙපි චත්තාරො රසා අනුඤ්ඤාතාති. අග්ගිහුත්තමුඛා යඤ්ඤාතිආදීසු අග්ගිහුතං සෙට්ඨං, අග්ගිහුතං මුඛන්ති වුත්තං හොති.

在这些浆中，阎浮果浆(jambupāna)指用阎浮果制成的浆。蕉浆(cocapāna)指用有核的香蕉果制成的浆。芭蕉浆(mocapāna)指用无核的香蕉果制成的浆。摩度迦果浆(madhukapāna)指用摩度迦果的天然汁液制成的浆；但它须与水混合方为允许，纯汁则不许。葡萄浆(muddikapāna)指将葡萄在水中揉压后，如芒果浆一般制成的浆。莲花根茎浆(sālūkapāna)指将红莲、青莲等的根茎揉压后制成的浆。帕卢沙迦果浆(phārusakapāna)指用帕卢沙迦果如芒果浆一般制成的浆。这八种浆，无论是冷的还是日光晒热的都允许，火煮的则不许。谷果汁(dhaññaphalarasa)指七种谷物的果汁。菜汁(ḍākarasa)指煮熟的菜汁。时限药(yāvakālika)叶的汁仅在午前允许。属于终身药(yāvajīvika)的叶，若与已接受并存放的酥油等一同烹煮，则七日内允许。但如果只用清水煮，则终身都允许。然而，与牛乳等一同烹煮则不许。与其他物品一同烹煮的，也归入菜汁一类。但在《古仑谛》(Kurundī)中说：“时限药叶的汁，即使用冷水揉压而成，或经日光晒热，也允许。”关于“除了摩度迦花汁(madhukapuppharasa)”一句，此处的摩度迦花汁，无论是火煮还是日光晒热，午后都不允许。即使在午前，若取任何浆来酿酒，该浆则从一开始就不允许。然而，摩度迦花，无论是湿的、干的、烤过的，还是用它制成的糖蜜，只要不被用来酿酒，这一切在午前都允许。无渣的甘蔗汁在午后允许。就这样，在允许诸浆时，这四种汁也被允许了。在“火祭为诸祭祀之首”等句中，是说火祭最殊胜，火祭为首要。

රොජමල්ලාදිවත්ථුකථා

罗阇·末罗等事解说

301-2. රොජවත්ථු උත්තානත්ථමෙව. තත්ථ සඞ්කරං අකංසූති කතිකං අකංසු. උළාරං ඛො තෙ ඉදන්ති සුන්දරං ඛො තෙ ඉදං. නාහං භන්තෙ ආනන්ද බහුකතොති නාහං බුද්ධාදිගතපසාදබහුමානෙන ඉධාගතොති දස්සෙති. සබ්බඤ්ච ඩාකන්ති සප්පිආදීහි පක්කං වා අපක්කං වා යංකිඤ්චි ඩාකං. පිට්ඨඛාදනීයන්ති පිට්ඨමයං ඛාදනීයං; රොජො කිර ඉදං උභයම්පි සතසහස්සං වයං කත්වා පටියාදාපෙසි.

301-2. 罗阇的故事其义自明。其中，“他们聚集在一起”(saṅkaraṃ akaṃsu)的意思是，他们做了一个约定(katikaṃ akaṃsu)。“这对你来说是殊胜的”(Uḷāraṃ kho te idaṃ)的意思是“这对你来说是美好的”(sundaraṃ kho te idaṃ)。“尊者阿难，我并非备受敬重”(Nāhaṃ bhante ānanda bahukato)，此话显示：“我来此地并非出于对佛陀等人的极大信心与敬重”。“一切菜肴”(Sabbañca ḍākaṃ)是指用酥油等烹煮或未烹煮的任何菜肴。“面粉嚼食”(Piṭṭhakhādanīyaṃ)是指以面粉制成的嚼食；据说罗阇为这两样东西花费了十万，命人准备。

303. මඤ්ජුකාති මධුරවචනා. පටිභානෙය්‍යකාති සකෙ සිප්පෙ පටිභානසම්පන්නා. දක්ඛාති ඡෙකා, අනලසා වා. පරියොදාතසිප්පාති නිද්දොසසිප්පා. නාළියාවාපකෙනාති නාළියා ච ආවාපකෙන ච. ආවාපකො නාම යත්ථ ලද්ධං ලද්ධං ආවපන්ති, පක්ඛිපන්තීති වුත්තං හොති. න ච භික්ඛවෙ නහාපිතපුබ්බෙන ඛුරභණ්ඩන්ති එත්ථ ගහෙත්වා පරිහරිතුමෙව න වට්ටති, අඤ්ඤස්ස සන්තකෙන කෙසෙ ඡෙදෙතුං වට්ටති. සචෙ වෙතනං ගහෙත්වා ඡින්දති, න වට්ටති. යො අනහාපිතපුබ්බො තස්ස පරිහරිතුම්පි වට්ටති, තං වා අඤ්ඤං වා ගහෙත්වා කෙසෙ ඡෙදෙතුම්පි වට්ටති.

303. “美声者”(Mañjukā)是言语甜美(madhuravacanā)。“善辩才者”(Paṭibhāneyyakā)是在自己的技艺上富有辩才(sake sippe paṭibhānasampannā)。“灵巧者”(Dakkhā)是熟练(chekā)，或不懒惰(analasā vā)。“技艺清净者”(Pariyodātasippā)是技艺无过失(niddosasippā)。“用量器与袋子”(Nāḷiyāvāpakena)是指用量器(nāḷiyā)以及用袋子(āvāpakena ca)。所谓“袋子”(Āvāpako)，是用来投入所得到的东西之处，此即其义。“诸比丘，曾为理发师者不应持有剃刀用具”(Na ca bhikkhave nahāpitapubbena khurabhaṇḍaṃ)，于此，自己持有并携带是不允许的，但可以用他人的剃刀来剃发。如果收取费用而剃发，则不允许。未曾为理发师者，自己携带是允许的，拿自己的或他人的剃刀来剃发也是允许的。

304. භාගං දත්වාති දසමභාගං දත්වා; ඉදං කිර ජම්බුදීපෙ පොරාණකචාරිත්තං, තස්මා දසකොට්ඨාසෙ කත්වා එකො කොට්ඨාසො භූමිසාමිකානං දාතබ්බො.

304. “给予一份”(Bhāgaṃ datvā)即给予十分之一；据说这是在瞻部洲的古老惯例，因此，应分为十份，将一份给予地主。

චතුමහාපදෙසකථා

四大教法解说

305. යං භික්ඛවෙ මයා ඉදං න කප්පතීති ඉමෙ චත්තාරො මහාපදෙසෙ භගවා භික්ඛූනං නයග්ගහණත්ථාය ආහ. තත්ථ ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරා සුත්තං ගහෙත්වා පරිමද්දන්තා ඉදං අද්දසංසු. ඨපෙත්වා ධඤ්ඤඵලරසන්ති සත්තධඤ්ඤරසානි පච්ඡාභත්තං න කප්පන්තීති පටික්ඛිත්තානි. තාලනාළිකෙරපනසලබුජඅලාබුකුම්භණ්ඩපුස්සඵලතිපුසඵලඑළාලුකානි, නව මහාඵලානි සබ්බඤ්ච අපරණ්ණං, ධඤ්ඤගතිකමෙව. තං කිඤ්චාපි න පටික්ඛිත්තං, අථ ඛො අකප්පියං අනුලොමෙති, තස්මා පච්ඡාභත්තං න කප්පති. අට්ඨ [Pg.385] පානානි අනුඤ්ඤාතානි. අවසෙසානි වෙත්තතින්තිණිකමාතුලුඞ්ගකපිත්ථකොසම්බකරමන්දාදිඛුද්දකඵලපානානි අට්ඨපානගතිකානෙව, තානි කිඤ්චාපි න අනුඤ්ඤාතානි, අථ ඛො කප්පියං අනුලොමෙන්ති, තස්මා කප්පන්ති. ඨපෙත්වා හි සානුලොමං ධඤ්ඤඵලරසං අඤ්ඤං ඵලපානං නාම අකප්පියං නත්ථි, සබ්බං යාමකාලිකංයෙවාති කුරුන්දියං වුත්තං.

305. 诸比丘，关于“凡我未曾说‘此不适宜’者”等，世尊为了让比丘们掌握要旨，而宣说了这四大教法。于此，结集法藏的长老们在审察经典时发现此点：“除了谷物果汁”，七种谷汁因被禁止，故非时（午后）不适宜。棕榈、椰子、波罗蜜、面包果、葫芦、冬瓜、南瓜、黄瓜、甜瓜这九种大果以及所有豆类，都属于谷物类。它们虽然未被直接禁止，但随顺于不适宜者，因此非时不适宜。有八种浆饮是被允许的。其余的，如藤、酸豆、香橼、木苹果、憍赏弥果、羯罗漫陀果（karamanda）等小果的浆饮，属于八种浆饮一类。它们虽然未被直接允许，但随顺于适宜者，因此是适宜的。确实，除了随顺于谷物的果汁外，没有其他所谓不适宜的果汁，一切皆是非时浆。此乃《古仑谛》中所说。

භගවතා ඡ චීවරානි අනුඤ්ඤාතානි. ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි තෙසං අනුලොමානි දුකූලං, පත්තුණ්ණං, චීනපට්ටං, සොමාරපට්ටං, ඉද්ධිමයිකං, දෙවදත්තියන්ති අපරානි ඡ අනුඤ්ඤාතානි. තත්ථ ‘‘පත්තුණ්ණ’’න්ති පත්තුණ්ණදෙසෙ පාණකෙහි සඤ්ජාතවත්ථං. ද්වෙ පටා දෙසනාමෙනෙව වුත්තා. තානි තීණි කොසෙය්‍යස්සානුලොමානි. දුකූලං සාණස්ස, ඉතරානි ද්වෙ කප්පාසිකස්ස වා සබ්බෙසං වා.

世尊允许了六种衣。结集法藏的长老们又允许了与此随顺的另外六种：杜古罗布（dukūla）、巴多那布（pattuṇṇa）、中国绢、苏摩罗绢（somārapaṭṭa）、神通所化衣、天神所予衣。其中，“巴多那布”是在巴多那国由小虫制成的布料。有两种布料是以地名而说。这三种随顺于丝绸。杜古罗布随顺于麻布，其余两种则随顺于棉布或所有衣料。

භගවතා එකාදස පත්තෙ පටික්ඛිපිත්වා ද්වෙ පත්තා අනුඤ්ඤාතා – ලොහපත්තො චෙව මත්තිකාපත්තො ච. ලොහථාලකං, මත්තිකාථාලකං, තම්බලොහථාලකන්ති තෙසංයෙව අනුලොමානි. භගවතා තයො තුම්බා අනුඤ්ඤාතා – ලොහතුම්බො, කට්ඨතුම්බො, ඵලතුම්බොති. කුණ්ඩිකා, කඤ්චනකො, උදකතුම්බොති තෙසංයෙව අනුලොමානි. කුරුන්දියං පන ‘‘පානීයසඞ්ඛපානීයසරාවකානි එතෙසං අනුලොමානී’’ති වුත්තං. පට්ටිකා, සූකරන්තන්ති ද්වෙ කායබන්ධනානි අනුඤ්ඤාතානි, දුස්සපට්ටෙන රජ්ජුකෙන ච කතකායබන්ධනානි තෙසං අනුලොමානි. සෙතච්ඡත්තං, කිලඤ්ජච්ඡත්තං, පණ්ණච්ඡත්තන්ති තීණි ඡත්තානි අනුඤ්ඤාතානි. එකපණ්ණච්ඡත්තං තෙසංයෙව අනුලොමන්ති ඉමිනා නයෙන පාළිඤ්ච අට්ඨකථඤ්ච අනුපෙක්ඛිත්වා අඤ්ඤානිපි කප්පියාකප්පියානං අනුලොමානි වෙදිතබ්බානි.

世尊拒绝了十一种钵，允许了两种钵——铁钵和陶钵。铁盘、陶盘、铜盘，是与彼等随顺之物。世尊允许了三种瓶——铁瓶、木瓶、果壳瓶。军持(kuṇḍikā)、金碗、水瓶，是与彼等随顺之物。而在《古仑谛》中则说：“饮水用的螺壳和饮水用的小杯，与此等随顺。”布带和猪肠带这两种腰带是被允许的，用布条或绳子做的腰带与彼等随顺。白伞、编织伞、叶伞这三种伞是被允许的。单叶伞与彼等随顺。应依此理，审察巴利圣典与义注，以了知其他适合与不适合之物的随顺关系。

තදහුපටිග්ගහිතං කාලෙ කප්පතීතිආදි සබ්බං සම්භින්නරසං සන්ධාය වුත්තං. සචෙ හි ඡල්ලිම්පි අනපනෙත්වා සකලෙනෙව නාළිකෙරඵලෙන සද්ධිං පානකං පටිග්ගහිතං හොති, නාළිකෙරං අපනෙත්වා තං විකාලෙපි කප්පති. උපරි සප්පිපිණ්ඩං ඨපෙත්වා සීතලපායාසං දෙන්ති, යං පායාසෙන අසංසට්ඨං සප්පි, තං අපනෙත්වා සත්තාහං පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. බද්ධමධුඵාණිතාදීසුපි එසෙව නයො. තක්කොලජාතිඵලාදීහි අලඞ්කරිත්වා පිණ්ඩපාතං දෙන්ති, තානි උද්ධරිත්වා ධොවිත්වා යාවජීවං පරිභුඤ්ජිතබ්බානි. යාගුයං පක්ඛිපිත්වා දින්නසිඞ්ගිවෙරාදීසුපි තෙලාදීසු පක්ඛිපිත්වා දින්නලට්ඨිමධුකාදීසුපි එසෙව නයො. එවං යං යං අසම්භින්නරසං හොති, තං තං එකතො පටිග්ගහිතම්පි යථා [Pg.386] සුද්ධං හොති, තථා ධොවිත්වා වා තච්ඡෙත්වා වා තස්ස තස්ස කාලවසෙන පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති.

“于当日接受者，于时限内为适合”等规定，都是针对味道混合之物而说。如果连同整个带皮的椰子一起接受了浆饮，在移去椰子后，那浆饮即使在非时也为适合。若在冷粥上放一块酥油而供养，那未与粥混合的酥油，在移开后，七日内皆可食用。对于凝固的蜂蜜、糖蜜等也是同样的道理。若用月桂叶、肉豆蔻果等装饰后供养食物，将它们取出洗净后，可以终身食用。对于放入粥里的生姜等，或者放入油里的甘草等，也是同样的道理。如是，任何未混合味道之物，即使是一起接受的，只要将之洗净或削净，使其恢复纯净，即可按照各自的时限来食用。

සචෙ පන සම්භින්නරසං හොති සංසට්ඨං, න වට්ටති. යාවකාලිකඤ්හි අත්තනා සද්ධිං සම්භින්නරසානි තීණිපි යාමකාලිකාදීනි අත්තනො සභාවං උපනෙති, යාමකාලිකං ද්වෙපි සත්තාහකාලිකාදීනි අත්තනො සභාවං උපනෙති, සත්තාහකාලිකම්පි අත්තනා සද්ධිං සංසට්ඨං යාවජීවිකං අත්තනො සභාවඤ්ඤෙව උපනෙති; තස්මා තෙන තදහුපටිග්ගහිතෙන සද්ධිං තදහුපටිග්ගහිතං වා පුරෙපටිග්ගහිතං වා යාවජීවිකං සත්තාහං කප්පති ද්වීහපටිග්ගහිතෙන ඡාහං, තීහපටිග්ගහිතෙන පඤ්චාහං…පෙ… සත්තාහපටිග්ගහිතෙන තදහෙව කප්පතීති වෙදිතබ්බං. තස්මායෙව හි ‘‘සත්තාහකාලිකෙන භික්ඛවෙ යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිත’’න්ති අවත්වා ‘‘පටිග්ගහිතං සත්තාහං කප්පතී’’ති වුත්තං.

然而，若味道混合、搀杂，则不适宜。因为时限药(yāvakālika)会将其余三种与之味道混合的非时浆(yāmakālika)等，都转为它自身的性质；非时浆会将其余两种七日药(sattāhakālika)等，都转为它自身的性质；七日药也会将与之混合的终身药(yāvajīvika)，都转为它自身的性质。因此，与当日接受的彼七日药混合的、当日或先前接受的终身药，适宜七日；与已接受两日的（七日药混合），适宜六日；与已接受三日的（七日药混合），适宜五日……乃至……与已接受七日的（七日药混合），则仅适宜当日，应如是了知。正是因此，世尊才不说：“诸比丘，与七日药混合的终身药是当日所接受”，而说：“所接受者适宜七日”。

කාලයාමසත්තාහාතික්කමෙසු චෙත්ථ විකාලභොජනසන්නිධිභෙසජ්ජසික්ඛාපදානං වසෙන ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. ඉමෙසු ච පන චතූසු කාලිකෙසු යාවකාලිකං යාමකාලිකන්ති ඉදමෙව ද්වයං අන්තොවුත්ථකඤ්චෙව සන්නිධිකාරකඤ්ච හොති, සත්තාහකාලිකඤ්ච යාවජීවිකඤ්ච අකප්පියකුටියං නික්ඛිපිතුම්පි වට්ටති, සන්නිධිම්පි න ජනෙතීති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

于此，在逾越时限（kāla）、时分（yāma）、七日的情况下，应依非时食、储存、药等学处(sikkhāpada)了知其罪。又，于此四种药中，只有时限药与非时浆这二者，会构成住处内过夜及储存罪；而七日药与终身药，亦适宜存放在非储食净屋(akappiyakuṭi)中，且不构成储存罪。其余各处，其义自明。

භෙසජ්ජක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

药犍度释义终。

7. කථිනක්ඛන්ධකං

7. 迦絺那犍度

කථිනානුජානනකථා

迦絺那许可论

306. කථිනක්ඛන්ධකෙ [Pg.387] – පාවෙය්‍යකාති පාවෙය්‍යරට්ඨවාසිනො. පාවෙය්‍යං නාම කොසලෙසු පච්ඡිමදිසාභාගෙ රට්ඨං; තත්ථ වාසිනොති වුත්තං හොති. කොසලරඤ්ඤො එකපිතුකභාතූනං භද්දවග්ගියත්ථෙරානං එතං අධිවචනං. තෙසු සබ්බජෙට්ඨකො අනාගාමී, සබ්බපච්ඡිමකො සොතාපන්නො, එකොපි අරහා වා පුථුජ්ජනො වා නත්ථි. ආරඤ්ඤිකාති ධුතඞ්ගසමාදානවසෙන ආරඤ්ඤිකා; න අරඤ්ඤවාසමත්තෙන. පිණ්ඩපාතිකාදිභාවෙපි තෙසං එසෙව නයො. සීසවසෙන චෙතං වුත්තං. ඉමෙ පන තෙරසාපි ධුතඞ්ගානි සමාදායෙව වත්තන්ති. උදකසඞ්ගහෙති උදකෙන සඞ්ගහිතෙ ඝටිතෙ සංසට්ඨෙ; ථලෙ ච නින්නෙ ච එකොදකීභූතෙති අත්ථො.

306. 在迦絺那犍度中——“帕维亚人”是指住在帕维亚国的人。帕维亚国是位于憍萨罗西部的一个国家；“住在那里”就是此意。这是憍萨罗王的同父兄弟，跋陀瓦祗(Bhaddavaggiya)诸长老的别称。他们中最年长的是阿那含，最年轻的是须陀洹，没有一位是阿罗汉或凡夫。“阿兰若住者”是指通过受持头陀支而成为阿兰若住者，而不仅是凭借住在森林。对于常乞食等，他们也是同样的道理。这是就主要方面而说。实际上，他们是受持全部十三种头陀支而行的。“水所聚合”是指被水聚合、连接、混合；意思是高地和洼地都成了一片水域。

උදකචික්ඛල්ලෙති අක්කන්තඅක්කන්තට්ඨානෙ උදකචික්ඛල්ලො උට්ඨහිත්වා යාව ආනිසදා පහරති, ඊදිසෙ චික්ඛල්ලෙති අත්ථො. ඔකපුණ්ණෙහීති උදකපුණ්ණෙහි. තෙසං කිර චීවරානි ඝනානි, තෙසු පතිතං උදකං න පග්ඝරති ඝනත්තා පුටබද්ධං විය තිට්ඨති. තෙන වුත්තං – ‘‘ඔකපුණ්ණෙහි චීවරෙහී’’ති. ‘‘ඔඝපුණ්ණෙහී’’තිපි පාඨො.

“水泥泞”是指在所踏之处，水泥溅起，溅及臀部；是此种泥泞之意。“水满的”是指充满水的。据说他们的衣是厚重的，落在上面的水因其厚密而不流下，像被包裹在容器中一样停留。因此说“带着水满的衣”。“洪水满的”也是一种读法。

අවිවදමානා වස්සං වසිම්හාති එත්ථ ආගන්තුකට්ඨානෙ සෙනාසනඵාසුතාය අභාවෙන ච භගවතො දස්සනාලාභෙන උක්කණ්ඨිතතාය ච තෙ භික්ඛූ ඵාසුං න වසිංසු, තස්මා ‘‘අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිම්හා’’ති නාවොචුං. ධම්මිං කථං කත්වාති භගවා තෙසං භික්ඛූනං අනමතග්ගියකථං කථෙසි. තෙ සබ්බෙපි කථාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණිත්වා නිසින්නට්ඨානතොයෙව ආකාසෙ උප්පතිත්වා අගමංසු, තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘ධම්මිං කථං කත්වා’’ති. තතො භගවා ‘‘සචෙ කථිනත්ථාරො පඤ්ඤත්තො අභවිස්ස, එතෙ භික්ඛූ එකං චීවරං ඨපෙත්වා සන්තරුත්තරෙන ආගච්ඡන්තා න එවං කිලන්තා අස්සු, කථිනත්ථාරො ච නාමෙස සබ්බබුද්ධෙහි අනුඤ්ඤාතො’’ති චින්තෙත්වා කථිනත්ථාරං අනුජානිතුකාමො භික්ඛූ ආමන්තෙසි, ආමන්තෙත්වා ච පන ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ’’තිආදිමාහ.

对于“我们和合地度过了雨安居”一句，在此，由于是客居之地，缺乏卧坐处的舒适，又因未能见到世尊而苦恼，那些比丘们住得不安乐。因此他们没有说“我们和合安乐地度过了雨安居”。“作了法谈”是说，世尊为那些比丘们作了关于无始轮回的开示。他们在开示结束时都证得阿罗汉果，从所坐之处飞入空中而去。就此而说“作了法谈”。之后，世尊心想：“如果已制定了迦絺那的铺展，这些比丘们留下一件衣，只穿着下衣和上衣前来，就不会如此疲惫了。而且，迦絺那的铺展是为一切诸佛所允许的。”想要允许迦絺那铺展的世尊便召集诸比丘，召集后说了“诸比丘，我允许……”等。

තත්ථ [Pg.388] අත්ථතකථිනානං වොති නිපාතමත්තං වොකාරො; අත්ථතකථිනානන්ති අත්ථො. එවඤ්හි සති පරතො ‘‘සො නෙසං භවිස්සතී’’ති යුජ්ජති. අථ වා වොති සාමිවචනමෙවෙතං. සො නෙසන්ති එත්ථ පන සො චීවරුප්පාදො යෙ අත්ථතකථිනා, තෙසං භවිස්සතීති අත්ථො.

在此，对于“atthatakathinānaṃ vo”，“vo”只是一个虚词，意思是“atthatakathinānaṃ”（已铺展迦絺那衣者）。这样一来，后面所说的“so nesaṃ bhavissati”（那将是他们的）就说得通了。或者，“vo”本身就是一个表示所属的词。而对于“so nesaṃ”，此处的意思是：那所生起的衣，将属于那些已铺展迦絺那衣的人。

තත්ථ අනාමන්තචාරොති යාව කථිනං න උද්ධරියති, තාව අනාමන්තෙත්වා චරණං කප්පිස්සති, චාරිත්තසික්ඛාපදෙන අනාපත්ති භවිස්සතීති අත්ථො. අසමාදානචාරොති තිචීවරං අසමාදාය චරණං; චීවරවිප්පවාසො කප්පිස්සතීති අත්ථො. ගණභොජනන්ති ගණභොජනම්පි කප්පිස්සති. යාවදත්ථචීවරන්ති යාවත්තකෙන චීවරෙන අත්ථො, තාවත්තකං අනධිට්ඨිතං අවිකප්පිතං කප්පිස්සතීති අත්ථො. යො ච තත්ථ චීවරුප්පාදොති තත්ථ කථිනත්ථතසීමායං මතකචීවරං වා හොතු සඞ්ඝං උද්දිස්ස දින්නං වා සඞ්ඝිකෙන තත්‍රුප්පාදෙන ආභතං වා, යෙන කෙනචි ආකාරෙන යං සඞ්ඝිකචීවරං උප්පජ්ජති, තං තෙසං භවිස්සතීති අත්ථො.

其中，“不告而行”是指：只要迦絺那尚未被解除，不经告知而行就是允许的，即不违犯行仪学处。“不受持而行”是指：不带着三衣而行是允许的，与衣离身宿也是允许的。“集体食”是指：集体食也是允许的。“随意衣”是指：需要多少衣，便可拥有多少未经决意、未经分享的衣。“彼处所有衣生”是指：在那里，在铺展迦絺那衣的界限内，无论是亡者衣，或为僧团而施的，或从僧团在该处的所得中带来的，以任何方式所生起的僧团之衣，都将属于他们。

එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ කථිනං අත්ථරිතබ්බන්ති එත්ථ කථිනත්ථාරං කෙ ලභන්ති, කෙ න ලභන්තීති? ගණනවසෙන තාව පච්ඡිමකොටියා පඤ්ච ජනා ලභන්ති, උද්ධං සතසහස්සම්පි, පඤ්චන්නං හෙට්ඨා න ලභන්ති. වුත්ථවස්සවසෙන පුරිමිකාය වස්සං උපගන්ත්වා පඨමපවාරණාය පවාරිතා ලභන්ති, ඡින්නවස්සා වා පච්ඡිමිකාය උපගතා වා න ලභන්ති, අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වුත්ථවස්සාපි න ලභන්තීති මහාපච්චරියං වුත්තං. පුරිමිකාය උපගතානං පන සබ්බෙ ගණපූරකා හොන්ති, ආනිසංසං න ලභන්ති, ආනිසංසො ඉතරෙසංයෙව හොති. සචෙ පුරිමිකාය උපගතා චත්තාරො වා හොන්ති තයො වා ද්වෙ වා එකො වා, ඉතරෙ ගණපූරකෙ කත්වා කථිනං අත්ථරිතබ්බං. අථ චත්තාරො භික්ඛූ උපගතා, එකො පරිපුණ්ණවස්සො සාමණෙරො, සො චෙ පච්ඡිමිකාය උපසම්පජ්ජති, ගණපූරකො චෙව හොති, ආනිසංසඤ්ච ලභති. තයො භික්ඛූ ද්වෙ සාමණෙරා, ද්වෙ භික්ඛූ තයො සාමණෙරා, එකො භික්ඛු චත්තාරො සාමණෙරාති එත්ථාපි එසෙව නයො. සචෙ පුරිමිකාය උපගතා කථිනත්ථාරකුසලා න හොන්ති, අත්ථාරකුසලා ඛන්ධකභාණකථෙරා පරියෙසිත්වා ආනෙතබ්බා. කම්මවාචං සාවෙත්වා කථිනං අත්ථරාපෙත්වා දානඤ්ච භුඤ්ජිත්වා ගමිස්සන්ති. ආනිසංසො පන ඉතරෙසංයෙව හොති.

“诸比丘，应如是铺展迦絺那。”在此，谁能获得铺展迦絺那，谁不能？就人数而言，最低五人可得，多至十万亦可，少于五人则不得。就已安居而言，于前安居进入雨安居并于第一次自恣日自恣者可得；破安居者，或于后安居进入者，或在其他寺院已安居者，则不得。此乃《大筏注》(mahāpaccarī)中所说。然而，所有在前安居进入者都可以成为补足法定人数者，但他们不能获得其利益，利益只属于其他人。若于前安居进入者只有四人、三人、二人或一人，则应找其他人补足法定人数后铺展迦絺那。又，若有四位比丘及一位年满二十岁的沙弥进入安居，而此沙弥在安居的后半期受具足戒，则他既可成为补足法定人数者，也能获得其利益。三位比丘与两位沙弥、两位比丘与三位沙弥、一位比丘与四位沙弥的情况，道理亦同。若于前安居进入者不善于铺展迦絺那，则应去寻找善于铺展、能诵犍度的长老前来。（他们）宣告羯磨语，使迦絺那得以铺展，受用布施后便会离去。而利益则只属于其他人。

කථිනං [Pg.389] කෙන දින්නං වට්ටති? යෙන කෙනචි දෙවෙන වා මනුස්සෙන වා පඤ්චන්නං වා සහධම්මිකානං අඤ්ඤතරෙන දින්නං වට්ටති. කථිනදායකස්ස වත්තං අත්ථි, සචෙ සො තං අජානන්තො පුච්ඡති – ‘‘භන්තෙ කථං කථිනං දාතබ්බ’’න්ති තස්ස එවං ආචික්ඛිතබ්බං – ‘‘තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරප්පහොනකං සූරියුග්ගමනසමයෙ වත්ථං ‘කථිනචීවරං දෙමා’ති දාතුං වට්ටති, තස්ස පරිකම්මත්ථං එත්තකා නාම සූචියො, එත්තකං සුත්තං, එත්තකං රජනං, පරිකම්මං කරොන්තානං එත්තකානං භික්ඛූනං යාගුභත්තඤ්ච දාතුං වට්ටතී’’ති.

迦絺那由谁所施为宜？由任何天、人，或五位同法者中的任何一位所施，皆为适宜。迦絺那施者有其义务，若他不知而问：“尊者，应如何布施迦絺那衣？”应如是告知他：“于日出时，布施足作三衣中任何一衣的衣料，并说‘我们布施迦絺那衣’，如此布施为宜。为准备此衣，亦宜布施若干针、若干线、若干染料，并为制作此衣的比丘们布施粥饭。”

කථිනත්ථාරකෙනාපි ධම්මෙන සමෙන උප්පන්නං කථිනං අත්ථරන්තෙන වත්තං ජානිතබ්බං. තන්තවායගෙහතො හි ආභතසන්තානෙනෙව ඛලිමක්ඛිතසාටකො න වට්ටති, මලීනසාටකොපි න වට්ටති, තස්මා කථිනත්ථාරසාටකං ලභිත්වා සුට්ඨු ධොවිත්වා සූචිආදීනි චීවරකම්මූපකරණානි සජ්ජෙත්වා බහූහි භික්ඛූහි සද්ධිං තදහෙව සිබ්බිත්වා නිට්ඨිතසූචිකම්මං රජිත්වා කප්පබින්දුං දත්වා කථිනං අත්ථරිතබ්බං. සචෙ තස්මිං අනත්ථතෙයෙව අඤ්ඤං කථිනසාටකං ආහරති, අඤ්ඤානි ච බහූනි කථිනානිසංසවත්ථානි දෙති, යො ආනිසංසං බහුං දෙති, තස්ස සන්තකෙනෙව අත්ථරිතබ්බං. ඉතරො යථා තථා ඔවදිත්වා සඤ්ඤාපෙතබ්බො.

铺展迦絺那者亦应知其义务，即应如法、平等地铺展所生起的迦絺那。从织工家刚取来、涂有米糊的衣料不适宜，脏污的衣料亦不适宜。因此，获得铺迦絺那的衣料后，应善加清洗，备妥针等作衣工具，与众多比丘一起于当日缝制，针线工作终了后染色，点上净点，然后铺展迦絺那。若于此衣尚未铺展时，又有人带来另一迦絺那衣料，并布施许多迦絺那功德所成之衣，则应用布施较多功德衣者的衣料来铺展。应对另一位施者善巧教导，使其理解。

කථිනං පන කෙන අත්ථරිතබ්බං? යස්ස සඞ්ඝො කථිනචීවරං දෙති. සඞ්ඝෙන පන කස්ස දාතබ්බං? යො ජිණ්ණචීවරො හොති. සචෙ බහූ ජිණ්ණචීවරා හොන්ති, වුඩ්ඪස්ස දාතබ්බං. වුඩ්ඪෙසුපි යො මහාපරිසො තදහෙව චීවරං කත්වා අත්ථරිතුං සක්කොති, තස්ස දාතබ්බං. සචෙ වුඩ්ඪො න සක්කොති නවකතරො සක්කොති, තස්ස දාතබ්බං. අපිච සඞ්ඝෙන මහාථෙරස්ස සඞ්ගහං කාතුං වට්ටති, තස්මා ‘‘තුම්හෙ භන්තෙ ගණ්හථ, මයං කත්වා දස්සාමා’’ති වත්තබ්බං. තීසු චීවරෙසු යං ජිණ්ණං හොති, තදත්ථාය දාතබ්බං. පකතියා දුපට්ටචීවරස්ස දුපට්ටත්ථායෙව දාතබ්බං. සචෙපිස්ස එකපට්ටචීවරං ඝනං හොති, කථිනසාටකො ච පෙලවො, සාරුප්පත්ථාය දුපට්ටප්පහොනකමෙව දාතබ්බං, ‘‘අහං අලභන්තො එකපට්ටං පාරුපාමී’’ති වදන්තස්සාපි දුපට්ටං දාතුං වට්ටති. යො පන ලොභපකතිකො හොති, තස්ස න දාතබ්බං. තෙනාපි ‘‘කථිනං අත්ථරිත්වා පච්ඡා සිබ්බිත්වා ද්වෙ චීවරානි කරිස්සාමී’’ති න ගහෙතබ්බං. යස්ස පන දීයති, තස්ස යෙන විධිනා දාතබ්බං, තං [Pg.390] දස්සෙතුං ‘‘එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ කථිනං අත්ථරිතබ්බ’’න්ති ආරභිත්වා සුණාතු මෙ භන්තෙතිආදිකා දානකම්මවාචා තාව වුත්තා.

那么，迦絺那应由谁铺展？应由僧团授予迦絺那衣者铺展。僧团又应授予谁？应授予衣已破旧者。若有许多衣已破旧者，应授予年长者。在诸年长者中，应授予那位有众多随从，能于当日做好衣并铺展者。若年长者不能，而较年轻者能，则应授予较年轻者。再者，僧团理应扶助大长老，因此应说：“尊者，请您接受，我们将为您做好。”三衣中哪件破旧，就为那件而授予。通常，对于拥有双层衣者，即为双层衣而授予。若其单层衣厚实，而迦絺那衣料薄，为求相称，应授予足够制作双层衣的衣料。即使他说“我若得不到，就穿单层衣”，也应授予双层衣的衣料。但若某人本性贪婪，则不应授予。他也不应怀着“铺展迦絺那后，再缝制成两件衣”的想法而接受。再者，对于被授予者，应以何种方式授予，为说明此点，（世尊）以“诸比丘，应如是铺展迦絺那”为开端，并已宣说了以“尊者，请听我说”等为始的授与的羯磨语。

එවං දින්නෙ පන කථිනෙ සචෙ තං කථිනදුස්සං නිට්ඨිතපරිකම්මමෙව හොති, ඉච්චෙතං කුසලං. නො චෙ නිට්ඨිතපරිකම්මං හොති, ‘‘අහං ථෙරො’’ති වා ‘‘බහුස්සුතො’’ති වා එකෙනාපි අකාතුං න ලබ්භති, සබ්බෙහෙව සන්නිපතිත්වා ධොවනසිබ්බනරජනානි නිට්ඨාපෙතබ්බානි. ඉදඤ්හි කථිනවත්තං නාම බුද්ධප්පසත්ථං. අතීතෙ පදුමුත්තරොපි භගවා කථිනවත්තං අකාසි. තස්ස කිර අග්ගසාවකො සුජාතත්ථෙරො නාම කථිනං ගණ්හි, තං සත්ථා අට්ඨසට්ඨියා භික්ඛුසතසහස්සෙහි සද්ධිං නිසීදිත්වා අකාසි.

如此授与迦絺那衣料后，若该衣料已制作完成，此为善事。若未制作完成，则任何一人都不得以“我是长老”或“我博学多闻”为由而不参与制作，必须全体集合，共同完成洗、缝、染等工作。此即所谓的迦絺那行持（kathinavatta），为诸佛所赞扬。过去，莲花上（Padumuttara）世尊也行持过迦絺那行持。据说，当时他的上首弟子善生（Sujāta）长老接受了迦絺那，导师便与六百八十万比丘一同坐下制作此衣。

කතපරියොසිතං පන කථිනං ගහෙත්වා අත්ථාරකෙන භික්ඛුනා ‘‘සචෙ සඞ්ඝාටියා කථිනං අත්ථරිතුකාමො හොති, පොරාණිකා සඞ්ඝාටි පච්චුද්ධරිතබ්බා, නවා සඞ්ඝාටි අධිට්ඨාතබ්බා. ‘ඉමාය සඞ්ඝාටියා කථිනං අත්ථරාමී’ති වාචා භින්දිතබ්බා’’තිආදිනා පරිවාරෙ වුත්තවිධානෙන කථිනං අත්ථරිතබ්බං. අත්ථරිත්වා ච පන ‘‘තෙන කථිනත්ථාරකෙන භික්ඛුනා සඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අත්ථතං භන්තෙ සඞ්ඝස්ස කථිනං, ධම්මිකො කථිනත්ථාරො, අනුමොදථා’ති තෙහි අනුමොදකෙහි භික්ඛූහි එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අත්ථතං ආවුසො සඞ්ඝස්ස කථිනං, ධම්මිකො කථිනත්ථාරො, අනුමොදාමා’’ති එවමාදිනා පරිවාරෙ වුත්තවිධානෙනෙව අනුමොදාපෙතබ්බං, ඉතරෙහි ච අනුමොදිතබ්බං. එවං සබ්බෙසං අත්ථතං හොති කථිනං. වුත්තඤ්හෙතං පරිවාරෙ ‘‘ද්වින්නං පුග්ගලානං අත්ථතං හොති කථිනං – අත්ථාරකස්ස ච අනුමොදකස්ස චා’’ති (පරි. 403). පුනපි වුත්තං – ‘‘න සඞ්ඝො කථිනං අත්ථරති, න ගණො කථිනං අත්ථරති, පුග්ගලො කථිනං අත්ථරති, සඞ්ඝස්ස අනුමොදනා ගණස්ස අනුමොදනා පුග්ගලස්ස අත්ථාරා සඞ්ඝස්ස අත්ථතං හොති කථිනං, ගණස්ස අත්ථතං හොති කථිනං, පුග්ගලස්ස අත්ථතං හොති කථිනං’’ති (පරි. 414).

再者，制作完成并受持迦絺那衣后，铺展的比丘应按照《附随品》(Parivāra)中所说的方法铺展迦絺那衣。若他欲以僧伽梨铺展迦絺那衣，则应先舍弃旧的僧伽梨，再受持新的僧伽梨，并诵言：“我以此僧伽梨铺展迦絺那衣。”铺展之后，该铺展的比丘应前往僧团中，偏袒上衣，合掌，然后应如是说：“尊者们，僧团的迦絺那已铺展，铺展如法，请随喜。”那些随喜的比丘也应偏袒上衣，合掌，然后应如是说：“贤友，僧团的迦絺那已铺展，铺展如法，我们随喜。”应如是按照《附随品》中所说的方法令其随喜，其他人也应随喜。如是，则所有人的迦絺那皆已铺展。《附随品》中亦如是说：“对两种人而言，迦絺那得以铺展：铺展者与随喜者。”又说：“僧团不铺展迦絺那衣，团体不铺展迦絺那衣，而是个人铺展迦絺那衣。通过僧团的随喜、团体的随喜、个人的铺展，迦絺那即为僧团所铺展，即为团体所铺展，即为个人所铺展。”

එවං අත්ථතෙ පන කථිනෙ සචෙ කථිනචීවරෙන සද්ධිං ආභතං ආනිසංසං දායකා ‘‘යෙන අම්හාකං කථිනං ගහිතං, තස්සෙව දෙමා’’ති දෙන්ති[Pg.391], භික්ඛුසඞ්ඝො අනිස්සරො. අථ අවිචාරෙත්වාව දත්වා ගච්ඡන්ති, භික්ඛුසඞ්ඝො ඉස්සරො. තස්මා සචෙ කථිනත්ථාරකස්ස සෙසචීවරානිපි දුබ්බලානි හොන්ති, සඞ්ඝෙන අපලොකෙත්වා තෙසම්පි අත්ථාය වත්ථානි දාතබ්බානි. කම්මවාචා පන එකායෙව වට්ටති. අවසෙසෙ කථිනානිසංසෙ බලවවත්ථානි වස්සාවාසිකට්ඨිතිකාය දාතබ්බානි, ඨිතිකාය අභාවෙ ථෙරාසනතො පට්ඨාය දාතබ්බානි, ගරුභණ්ඩං න භාජෙතබ්බං. සචෙ පන එකසීමාය බහූ විහාරා හොන්ති, සබ්බෙ භික්ඛූ සන්නිපාතෙත්වා එකත්ථ කථිනං අත්ථරිතබ්බං, විසුං විසුං අත්ථරිතුං න වට්ටති.

再者，如此铺设迦絺那后，如果施主们将与迦絺那衣一同带来的功德物指定说：“我们的迦絺那由谁所接受，我们就只给他。”如此而施与，则比丘僧团无权处置。又如果他们未加审查便施与后离开，则比丘僧团有权处置。因此，如果铺设迦絺那者的其他衣物也已破旧，僧团应征得同意后，也为那些衣物提供布料。至于羯磨语，仅一次即可。剩余的作为迦絺那功德的耐用衣物，应按照入雨安居安居者的顺序分发；若无此顺序，则应从长老的座位开始分发。重物不应分配。再者，如果一界内有许多寺院，则应召集所有比丘于一处铺设迦絺那，不应各别铺设。

308. ඉදානි යථා ච කථිනං අත්ථතං හොති, යථා ච අනත්ථතං, තං විධිං විත්ථාරතො දස්සෙතුං එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ අත්ථතං හොති කථිනං එවං අනත්ථතන්ති වත්වා අකරණීයඤ්චෙව මහාභූමිකඤ්ච අනත්ථතලක්ඛණං තාව දස්සෙන්තො න උල්ලිඛිතමත්තෙනාතිආදිකෙ චතුවීසති ආකාරෙ දස්සෙසි. තතො පරං අත්ථතලක්ඛණං දස්සෙන්තො අහතෙන අත්ථතන්තිආදිකෙ සත්තරස ආකාරෙ දස්සෙසි. පරිවාරෙපි හි ‘‘චතුවීසතියා ආකාරෙහි අනත්ථතං හොති කථිනං, සත්තරසහි ආකාරෙහි අත්ථතං හොති කථින’’න්ති ඉදමෙව ලක්ඛණං වුත්තං.

308. 现在，为详细开示迦絺那如何为已铺设及如何为未铺设，世尊说：“诸比丘，迦絺那如此为已铺设，如此为未铺设。”然后，首先开示了作为不应作与根本方面的未铺设之相，展示了以“非仅凭划线”等开头的二十四种情况。其后，在开示已铺设之相时，展示了以“用新布铺设”等开头的十七种情况。诚然，在《附随》(Parivāra)中也说到：“迦絺那由二十四种情况而为未铺设，由十七种情况而为已铺设。”所说的正是此等相状。

තත්ථ උල්ලිඛිතමත්තෙනාති දීඝතො ච පුථුලතො ච පමාණග්ගහණමත්තෙන. පමාණඤ්හි ගණ්හන්තො තස්ස තස්ස පදෙසස්ස සඤ්ජානනත්ථං නඛාදීහි වා පරිච්ඡෙදං දස්සෙන්තො උල්ලිඛති, නලාටාදීසු වා ඝංසති, තස්මා තං පමාණග්ගහණං ‘‘උල්ලිඛිතමත්ත’’න්ති වුච්චති. ධොවනමත්තෙනාති කථිනදුස්සධොවනමත්තෙන. චීවරවිචාරණමත්තෙනාති ‘‘පඤ්චකං වා සත්තකං වා නවකං වා එකාදසකං වා හොතූ’’ති එවං විචාරිතමත්තෙන. ඡෙදනමත්තෙනාති යථාවිචාරිතස්ස වත්ථස්ස ඡෙදනමත්තෙන. බන්ධනමත්තෙනාති මොඝසුත්තකාරොපනමත්තෙන. ඔවට්ටියකරණමත්තෙනාති මොඝසුත්තකානුසාරෙන දීඝසිබ්බිතමත්තෙන. කණ්ඩුසකරණමත්තෙනාති මුද්ධියපත්තබන්ධනමත්තෙන. දළ්හීකම්මකරණමත්තෙනාති ද්වෙ චිමිලිකායො එකතො කත්වා සිබ්බිතමත්තෙන. අථ වා පඨමචිමිලිකා ඝටෙත්වා ඨපිතා හොති, කථිනසාටකං තස්සා කුච්ඡිචිමිලිකං කත්වා සිබ්බිතමත්තෙනාතිපි අත්ථො. මහාපච්චරියං [Pg.392] ‘‘පකතිචීවරස්ස උපස්සයදානෙනා’’ති වුත්තං. කුරුන්දියං පන ‘‘පකතිපත්තබද්ධචීවරං දුපට්ටං කාතුං කුච්ඡිචිමිලිකං අල්ලියාපනමත්තෙනා’’ති වුත්තං. අනුවාතකරණමත්තෙනාති පිට්ඨිඅනුවාතාරොපනමත්තෙන. පරිභණ්ඩකරණමත්තෙනාති කුච්ඡිඅනඋවාතාරොපනමත්තෙන. ඔවද්ධෙය්‍යකරණමත්තෙනාති ආගන්තුකපත්තාරොපනමත්තෙන. කථිනචීවරතො වා පත්තං ගහෙත්වා අඤ්ඤස්මිං අකථිනචීවරෙ පත්තාරොපනමත්තෙන.

此处，“仅凭划线”是指仅量取长度与宽度。的确，量取尺寸者，为了辨识各个部位，用指甲等物显示分界而划线，或在前额等处摩擦，因此该量取尺寸被称为“仅凭划线”。“仅凭洗涤”是指仅洗涤迦絺那（kathina）衣布。“仅凭筹划”是指仅筹划‘应是五条、或七条、或九条、或十一条’。“仅凭裁剪”是指仅裁剪所筹划的布料。“仅凭假缝”是指仅用临时线缝合。“仅凭卷边”是指仅依照临时线作长针脚缝合。“仅凭作条布”是指仅缝合印记布。“仅凭加固”是指将两片褶边合在一起缝合。或者先将第一片褶边接合固定，再将迦絺那衣的衣料做成腹部褶边进行缝合，这也是它的意思。《大筏注》（Mahāpaccarī）中说：‘仅凭为普通衣加上衬里’。而《古仑谛》（Kurundī）则说：‘将通常缝制的衣服做成双层，仅将腹部褶边粘合’。“仅凭加衬”是指仅在背后加上衬里。“仅凭镶边”是指仅在腹部加上衬里。“仅凭补缀”是指仅安上外加的布片。或者从迦絺那衣上取下布料，在其他非迦絺那衣上进行缝补。

කම්බලමද්දනමත්තෙනාති එකවාරංයෙව රජනෙ පක්ඛිත්තෙන දන්තවණ්ණෙන පණ්ඩුපලාසවණ්ණෙන වා. සචෙ පන සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා රත්තම්පි සාරුප්පං හොති, වට්ටති. නිමිත්තකතෙනාති ‘‘ඉමිනා දුස්සෙන කථිනං අත්ථරිස්සාමී’’ති එවං නිමිත්තකතෙන. එත්තකමෙව හි පරිවාරෙ වුත්තං. අට්ඨකථාසු පන ‘‘අයං සාටකො සුන්දරො, සක්කා ඉමිනා කථිනං අත්ථරිතු’න්ති එවං නිමිත්තකම්මං කත්වා ලද්ධෙනා’’ති වුත්තං. පරිකථාකතෙනාති ‘‘කථිනං නාම දාතුං වට්ටති, කථිනදායකො බහුං පුඤ්ඤං පසවතී’’ති එවං පරිකථාය උප්පාදිතෙන. කථිනං නාම අතිඋක්කට්ඨං වට්ටති, මාතරම්පි විඤ්ඤාපෙතුං න වට්ටති, ආකාසතො ඔතිණ්ණසදිසමෙව වට්ටතීති. කුක්කුකතෙනාති තාවකාලිකෙන. සන්නිධිකතෙනාති එත්ථ දුවිධො සන්නිධි කරණසන්නිධි ච නිචයසන්නිධි ච. තත්ථ තදහෙව අකත්වා ඨපෙත්වා කරණං කරණසන්නිධි. සඞ්ඝො අජ්ජ කථිනදුස්සං ලභිත්වා පුනදිවසෙ දෙති, අයං නිචයසන්නිධි.

所谓“以仅一次压染”，指仅在染料中浸染一次，呈现象牙色或枯叶色。然而，如果浸染一次或两次后，颜色合适，也是允许的。所谓“以作标记而得”，是指这样作标记：“我将用这块布铺设迦絺那。”这仅是《附随品》(Parivāra)中所说的。但在义注(aṭṭhakathā)中则说：“这件衣料很好，可以用它来铺设迦絺那”，像这样作了标记后得到的。所谓“以谈论而得”，是指通过“布施迦絺那是适当的，迦絺那的布施者能产生很多福德”这样的谈论而获得的。迦絺那确实是极为殊胜的，即使向母亲乞求也是不适当的，它只应像从天而降的一样。所谓“以借得”，指暂借的。所谓“以储存而得”，于此有二种储存：为制作而储存与积集储存。其中，当天未制作而搁置以便制作的，是为制作而储存。僧团今天得到迦絺那衣布，到第二天再给与，这是积集储存。

නිස්සග්ගියෙනාති රත්තිනිස්සග්ගියෙන. පරිවාරෙපි වුත්තං – ‘‘නිස්සග්ගියං නාම කරියමානෙ අරුණං උට්ඨහතී’’ති. අකප්පකතෙනාති අනාදින්නකප්පබින්දුනා. අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝාටියාතිආදීසු ඨපෙත්වා සඞ්ඝාටිඋත්තරාසඞ්ගඅන්තරවාසකෙ අඤ්ඤෙන පච්චත්ථරණාදිනා අත්ථතං අනත්ථතං හොතීති. අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චකෙන වා අතිරෙකපඤ්චකෙන වාති පඤ්ච වා අතිරෙකානි වා ඛණ්ඩානි කත්වා මහාමණ්ඩලඅඩ්ඪමණ්ඩලානි දස්සෙත්වා කතෙනෙව වට්ටති. එවඤ්හි සමණ්ඩලිකතං හොති, තං ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙන අච්ඡින්නකෙන වා ද්වත්තිචතුඛණ්ඩෙන වා න වට්ටති. අඤ්ඤත්‍ර පුග්ගලස්ස අත්ථාරාති පුග්ගලස්ස අත්ථාරං ඨපෙත්වා න අඤ්ඤෙන සඞ්ඝස්ස වා ගණස්ස වා අත්ථාරෙන අත්ථතං හොති. නිස්සීමට්ඨො අනුමොදතීති බහිඋපචාරසීමාය ඨිතො අනුමොදති.

“以尼萨耆衣”是指以隔夜衣。在《附随品》(Parivāra)中也说：“所谓尼萨耆，是指制作时天亮了。”“以未作净衣”是指以未点上作净点的衣。“除了僧伽梨等”是指：除了僧伽梨、上衣、下衣之外，以其他如铺单等所铺设的，已铺设的也成为未铺设。“除了五块或多于五块”是指：将衣裁成五块或更多块，并呈现出大圆和半圆的补缀，只有以此制作的才适合。这样才算是做了补缀。除了此衣，以其他未裁截的，或二、三、四块的，则不适合。“除了为个人铺设”是指：除了为个人铺设之外，以其他为僧团或团体所作的铺设，不算为已铺设。“在界外者随喜”是指站在近住界(upacārasīmā)之外随喜。

309. අහතෙනාති [Pg.393] අපරිභුත්තෙන. අහතකප්පෙනාති අහතසදිසෙන එකවාරං වා ද්වික්ඛත්තුං වා ධොතෙන. පිලොතිකායාති හතවත්ථකසාටකෙන. පංසුකූලෙනාති තෙවීසතියා ඛෙත්තෙසු උප්පන්නපංසුකූලෙන. පංසුකූලිකභික්ඛුනා චොළකභික්ඛං ආහිණ්ඩිත්වා ලද්ධචොළකෙහි කතචීවරෙනාතිපි කුරුන්දිමහාපච්චරීසු වුත්තං. පාපණිකෙනාති ආපණද්වාරෙ පතිතපිලොතිකං ගහෙත්වා කථිනත්ථාය දෙති, තෙනාපි වට්ටතීති අත්ථො. සෙසං වුත්තවිපල්ලාසෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං පන ඨානෙ ‘‘සහ කථිනස්ස අත්ථාරා කති ධම්මා ජායන්තී’’තිආදි බහුඅට්ඨකථාසු වුත්තං, තං සබ්බං පරිවාරෙ පාළිආරූළ්හමෙව, තස්මා තත්ථ ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. න හි තෙන ඉධ අවුච්චමානෙන කථිනත්ථාරකස්ස කිඤ්චි පරිහායති.

309. “以新净衣”是指未被穿用过的。“以如新净衣”是指像新净衣一样，仅洗过一两次的。“以旧布”是指穿用过的旧衣。“以粪扫衣”是指在二十三处地方所生的粪扫衣。在《古仑谛》(Kurundī)和《大筏注》(Mahāpaccarī)中也说：也指行粪扫衣行的比丘，为了寻找碎布而四处巡游，以所得碎布制成的衣。“以得自商人之衣”其义为：商人在店门口拾起掉落的旧布，为迦絺那而布施，以此衣亦可。其余应知为与上述相反。再者，在此处，关于“随着迦絺那衣的铺设，有多少法生起？”等，虽在许多义注(aṭṭhakathā)中有所论述，但这一切都已载入《附随品》(Parivāra)的巴利圣典中，因此应依彼处所示之法而知。因为此处不述，铺设迦絺那衣者亦无任何减损。

310. එවං කථිනත්ථාරං දස්සෙත්වා ඉදානි උබ්භාරං දස්සෙතුං කථඤ්ච භික්ඛවෙ උබ්භතං හොති කථිනන්තිආදිමාහ. තත්ථ මාතිකාති මාතරො; ජනෙත්තියොති අත්ථො. කථිනුබ්භාරඤ්හි එතා අට්ඨ ජනෙත්තියො. තාසු පක්කමනං අන්තො අස්සාති පක්කමනන්තිකා. එවං සෙසාපි වෙදිතබ්බා.

310. 如是开示了迦絺那的铺展后，如今为开示其解除，而说：“诸比丘，迦絺那如何被解除？”等。于此，纲目(mātikā)即诸母，义为诸生起因。此八者实为迦絺那解除的诸生起因。于此等中，其终结在于离去，故为离去终(pakkamanantikā)。其余也应如是了知。

ආදායසත්තකකථා

论受持七法

311. න පච්චෙස්සන්ති න පුන ආගමිස්සං. එතස්මිං පන පක්කමනන්තිකෙ කථිනුද්ධාරෙ පඨමං චීවරපලිබොධො ඡිජ්ජති, පච්ඡා ආවාසපලිබොධො. එවං පක්කමතො හි චීවරපලිබොධො අන්තොසීමායමෙව ඡිජ්ජති, ආවාසපලිබොධො සීමාතික්කමෙ. වුත්තම්පි චෙතං පරිවාරෙ –

311. “我将不返回”，即我不再前来。然而，于此离去终的迦絺那解除中，首先断除衣的挂碍，其后断除住处的挂碍。因为如此离去者，衣的挂碍在界内即断除，住处的挂碍则在越过界限时断除。《附随》中也说过：

‘‘පක්කමනන්තිකො කථිනුද්ධාරො, වුත්තො ආදිච්චබන්ධුනා;

එතඤ්ච තාහං විස්සජ්ජිස්සං, චීවරපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති;

පච්ඡා ආවාසපලිබොධො ඡිජ්ජතී’’ති. (පරි. 415);

“离去终的迦絺那解除，为日亲所说；我将为你解答此义：衣挂碍首先断除，其后住处挂碍断除。”

චීවරං ආදායාති අකතචීවරං ආදාය. බහිසීමගතස්සාති අඤ්ඤං සාමන්තවිහාරං ගතස්ස. එවං හොතීති තස්මිං විහාරෙ සෙනාසනඵාසුකං වා සහායසම්පත්තිං වා දිස්වා එවං හොති. එතස්මිං පන නිට්ඨානන්තිකෙ කථිනුද්ධාරෙ ආවාසපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති, සො හි ‘‘න පච්චෙස්ස’’න්ති චිත්තෙ උප්පන්නමත්තෙයෙව ඡිජ්ජති. වුත්තම්පි චෙතං –

“持衣”，即持未完成的衣。“去至界外者”，即去至其他邻近的寺院者。“如是想”，即于彼寺院中，见住处舒适或同伴具足，便如是想。然而，于此完成终(niṭṭhānantika)的迦絺那解除中，住处挂碍首先断除，因为“我将不返回”的心念一生起，它便断除了。此义亦如是说：

‘‘නිට්ඨානන්තිකො [Pg.394] කථිනුද්ධාරො, වුත්තො ආදිච්චබන්ධුනා;

එතඤ්ච තාහං විස්සජ්ජිස්සං, ආවාසපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති;

චීවරෙ නිට්ඨිතෙ චීවරපලිබොධො ඡිජ්ජතී’’ති.

“完成终的迦絺那解除，为日亲所说；我将为你解答此义：住处挂碍首先断除，衣完成时，衣挂碍断除。”

එතෙන නයෙන සෙසමාතිකාවිභජනෙපි අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයං පන විසෙසො – ‘‘සන්නිට්ඨානන්තිකෙ ද්වෙපි පලිබොධා නෙවිමං චීවරං කාරෙස්සං, න පච්චෙස්සන්ති චිත්තෙ උප්පන්නමත්තෙයෙව එකතො ඡිජ්ජන්තීති. වුත්තඤ්හෙතං –

依此理路，其余纲目分别之义也应了知。此为差别：于决定终(sanniṭṭhānantika)中，“我将不制此衣”及“我将不返回”的心念才刚生起，二挂碍便同时断除。此义亦如是说：

‘‘සන්නිට්ඨානන්තිකො කථිනුද්ධාරො, වුත්තො ආදිච්චබන්ධුනා;

එතඤ්ච තාහං විස්සජ්ජිස්සං, ද්වෙ පලිබොධා අපුබ්බං අචරිමං ඡිජ්ජන්තී’’ති.

“决定终的迦絺那解除，为日亲所说；我将为你解答此义：二挂碍不前不后，同时断除。”

එවං සබ්බකථිනුද්ධාරෙසු පලිබොධුපච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො. සො පන යස්මා ඉමිනා ච වුත්තනයෙන පරිවාරෙ ච ආගතභාවෙන සක්කා ජානිතුං, තස්මා විත්ථාරතො න වුත්තො. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – නාසනන්තිකෙ ආවාසපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති, චීවරෙ නට්ඨෙ චීවරපලිබොධො ඡිජ්ජති. යස්මා චීවරෙ නට්ඨෙ චීවරපලිබොධො ඡිජ්ජති, තස්මා ‘‘නාසනන්තිකො’’ති වුත්තං.

如此，于所有迦絺那解除中，当知挂虑的断除。再者，此事因能通过此已说之法，以及通过其在《附随》中的出现而了知，故未被广说。于此，此为纲要：于灭摈为终者，住处挂虑首先断除；当衣已失，衣挂虑断除。正因当衣已失，衣挂虑断除，故说为“灭摈为终”。

සවනන්තිකෙ චීවරපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති, තස්මා තස්ස සහ සවනෙන ආවාසපලිබොධො ඡිජ්ජති.

于听闻为终者，衣挂虑首先断除；因此，其住处挂虑与听闻同时断除。

ආසාවච්ඡෙදිකෙ ආවාසපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති. චීවරාසාය උපච්ඡින්නාය චීවරපලිබොධො ඡිජ්ජති. අයං පන යස්මා ‘‘අනාසාය ලභති; ආසාය න ලභති; තස්ස එවං හොති ‘ඉධෙවිමං චීවරං කාරෙස්සං, න පච්චෙස්ස’’’න්තිආදිනා නයෙන ඉතරෙහි උද්ධාරෙහි සද්ධිං වොමිස්සකදෙසනො අනෙකප්පභෙදො හොති, තස්මා පරතො විසුං විත්ථාරෙත්වා වුත්තො, ඉධ න වුත්තො. ඉධ පන සවනන්තිකස්ස අනන්තරං සීමාතික්කන්තිකො වුත්තො. තත්ථ චීවරපලිබොධො පඨමං ඡිජ්ජති, තස්ස බහිසීමෙ ආවාසපලිබොධො ඡිජ්ජති. සහුබ්භාරෙ ද්වෙ පලිබොධා අපුබ්බං අචරිමං ඡිජ්ජන්තීති.

于希望断绝为终者，住处挂虑首先断除。当对衣的希望已断，衣挂虑断除。再者，此事因以“无希望时得，有希望时不得；彼作是念：‘我当即于此处制作此衣，将不返回’”等法，与其他解除混合宣说而有多种类别，故于后文分别广说，于此处则不宣说。然于此处，于听闻为终者之后，宣说了越界为终者。于彼，衣挂虑首先断除；当其在界外时，住处挂虑断除。于俱解除中，二种挂虑无先无后，同时断除。

316-325. එවං [Pg.395] ආදායවාරෙ සත්තකථිනුද්ධාරෙ දස්සෙත්වා පුන සමාදායවාරෙපි විප්පකතචීවරස්ස ආදායසමාදායවාරෙසුපි යථාසම්භවං තෙයෙව දස්සිතා. තතො පරං අන්තොසීමායං ‘‘පච්චෙස්සං න පච්චෙස්ස’’න්ති ඉමං විධිං අනාමසිත්වාව ‘‘න පච්චෙස්ස’’න්ති ඉමමෙව ආමසිත්වා අනධිට්ඨිතෙනා’’තිආදිනා නයෙන ච යෙ යෙ යුජ්ජන්ති, තෙ තෙ දස්සිතා. තතො පරං ‘‘චීවරාසාය පක්කමතී’’තිආදිනා නයෙන ඉතරෙහි සද්ධිං වොමිස්සකනයෙන අනෙකක්ඛත්තුං ආසාවච්ඡෙදිකං දස්සෙත්වා පුන දිසංගමියවසෙන ච ඵාසුවිහාරිකවසෙන ච නිට්ඨානන්තිකෙසු යුජ්ජමානා කථිනුද්ධාරා දස්සිතා. එවං පභෙදතො කථිනුද්ධාරං දස්සෙත්වා ඉදානි යෙ තෙන තෙන කථිනුද්ධාරෙන පලිබොධා ඡිජ්ජන්තීති වුත්තා, තෙසං පටිපක්ඛෙ දස්සෙන්තො ද්වෙමෙ භික්ඛවෙ කථිනස්ස පලිබොධාතිආදිමාහ. තත්ථ චත්තෙනාති යෙන චිත්තෙන සො ආවාසො චත්තො හොති, තං චත්තං නාම, තෙන චත්තෙන. වන්තමුත්තෙසුපි එසෙව නයො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

316-325. 如此，在受持分(ādāyavāra)中显示了七种迦絺那解除后，再于承诺分(samādāyavāra)中，以及对未竟衣的受持分与承诺分中，也如其可能地显示了那七种。其后，于戒场内，不思量“我将返回，我将不返回”此一方法，而只思量“我将不返回”此法，并以“未决意”等方法，显示了所有适用的情况。其后，以“为衣之希望而离去”等方法，与其他方法相混合，多次显示了断绝希望的迦絺那解除，再以去往他方者及欲安乐住者的方式，显示了在完成之际适用的迦絺那解除。如此依类别显示了迦絺那解除后，如今，为了显示其反面，即那些被称为由彼彼迦絺那解除所断除的障碍，而说：“诸比丘，此为迦絺那的两种障碍”等。其中“以舍弃”是说，以何种心舍弃彼住处，彼心即名为“舍”，以此舍弃。在已吐、已舍(vantamutta)中也是同样的方法。其余各处皆是显而易见的。

කථිනක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

迦絺那犍度释义终。

8. චීවරක්ඛන්ධකං

8. 衣犍度

ජීවකවත්ථුකථා

耆婆事

326. චීවරක්ඛන්ධකෙ [Pg.396] – පදක්ඛිණාති ඡෙකා කුසලා. අභිසටාති අභිගතා. කෙහි අභිගතාති? අත්ථිකෙහි අත්ථිකෙහි මනුස්සෙහි; කරණත්ථෙ පන සාමිවචනං කත්වා ‘‘අත්ථිකානං අත්ථිකානං මනුස්සාන’’න්ති වුත්තං. පඤ්ඤාසාය ච රත්තිං ගච්ඡතීති පඤ්ඤාස කහාපණෙ ගහෙත්වා රත්තිං ගච්ඡති. නෙගමොති කුටුම්බියගණො.

326. 在衣犍度中——“善巧”(padakkhiṇa)意为熟练、善巧。“被趋赴”(abhisaṭa)意为被走近。被谁走近呢？被有需要、有需要的人们；但是，此处于工具格义中用了属格，故说“对有需要、有需要的人们”。“以五十过夜”是指拿了五十迦夏钵拿(kahāpaṇa)于夜间出行。“商人”(negamo)是指富商群体。

327. සාලවතිං කුමාරිං ගණිකං වුට්ඨාපෙසීති නාගරා ද්වෙ සතසහස්සානි, රාජා සතසහස්සන්ති තීණි සතසහස්සානි, අඤ්ඤඤ්ච ආරාමුය්‍යානවාහනාදිපරිච්ඡෙදං දත්වා වුට්ඨාපෙසුං; ගණිකට්ඨානෙ ඨපෙසුන්ති අත්ථො. පටිසතෙන ච රත්තිං ගච්ඡතීති රත්තිං පටිසතෙන ගච්ඡති. ගිලානං පටිවෙදෙය්‍යන්ති ගිලානභාවං ජානාපෙය්‍යං. කත්තරසුප්පෙති ජිණ්ණසුප්පෙ.

327. “为少女萨拉瓦蒂(Sālavati)设立妓女之位”是指：市民出资二十万，国王出资十万，共计三十万，另外赠送园林、车乘等资具，将她设立起来；意思是将她安置在妓女的位置上。‘每夜百钱’是指每晚以一百钱过夜。‘应报告病情’是指应告知生病的情况。‘于卡塔拉簸箕中(Kattarasuppe)’是指于破旧的簸箕中。

328. කා මෙ දෙව මාතා, කො පිතාති කස්මා පුච්ඡි? තං කිර අඤ්ඤෙ රාජදාරකා කීළන්තා කලහෙ උට්ඨිතෙ ‘‘නිම්මාතිකො නිප්පිතිකො’’ති වදන්ති. යථා ච අඤ්ඤෙසං දාරකානං ඡණාදීසු චුළමාතාමහාමාතාදයො කිඤ්චි පණ්ණාකාරං පෙසෙන්ති, තථා තස්ස න කොචි කිඤ්චි පෙසෙති. ඉති සො තං සබ්බං චින්තෙත්වා ‘‘නිම්මාතිකොයෙව නු ඛො අහ’’න්ති ජානනත්ථං ‘‘කා මෙ දෙව මාතා, කො පිතා’’ති පුච්ඡි.

328. “大王，我的母亲是谁，我的父亲是谁？”他为何这样问？据说是因为其他王子们在玩耍争吵时，会骂他“没娘的，没爹的”。而且，当其他孩子在节日等场合，有姨母、外祖母等人送来礼物时，却没有任何人送东西给他。因此，他思量这一切后，为了弄清楚“我难道真的是没有母亲的人吗？”，所以才问：“大王，我的母亲是谁，我的父亲是谁？”

යන්නූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්‍යන්ති යංනූන අහං වෙජ්ජසිප්පං සික්ඛෙය්‍යන්ති චින්තෙසි. තස්ස කිර එතදහොසි – ‘‘ඉමානි ඛො හත්ථිඅස්සසිප්පාදීනි පරූපඝාතපටිසංයුත්තානි, වෙජ්ජසිප්පං මෙත්තාපුබ්බභාගං සත්තානං හිතපටිසංයුත්ත’’න්ති. තස්මා වෙජ්ජසිප්පමෙව සන්ධාය ‘‘යංනූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙසි. අපිචායං ඉතො කප්පසතසහස්සස්ස උපරි පදුමුත්තරස්ස භගවතො උපට්ඨාකං ‘‘බුද්ධුපට්ඨාකො අය’’න්ති චතුපරිසන්තරෙ පත්ථතගුණං වෙජ්ජං දිස්වා ‘‘අහො වතාහම්පි එවරූපං ඨානන්තරං පාපුණෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස දානං දත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා ‘‘අහම්පි භගවා තුම්හාකං [Pg.397] උපට්ඨාකො අසුකවෙජ්ජො විය අනාගතෙ බුද්ධුපට්ඨාකො භවෙය්‍ය’’න්ති පත්ථනමකාසි. තාය පුරිමපත්ථනාය චොදියමානොපෙස වෙජ්ජසිප්පමෙව සන්ධාය ‘‘යංනූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙසි.

“我何不学习一门技艺呢？”他想，“我何不学习医术呢？”他心想：“象术、马术等技艺与伤害他人有关，而医术以慈心为前导，与众生的利益相关。”因此，他专注于医术，心想：“我何不学习一门技艺呢？”再者，于十万大劫之前，他曾见到世尊莲上佛(Padumuttara)的侍者——那位在四众之中德行远扬、被称为“佛陀侍者”的医生，于是心想：“啊，愿我也能获得如此地位！”他连续七日供养以佛陀为首的僧团，顶礼世尊后发愿：“世尊，愿我未来也能像那位医生一样，成为佛陀的侍者。”由于过去此愿的驱动，他专注于医术，心想：“我何不学习一门技艺呢？”

329. දිසාපාමොක්ඛොති සබ්බදිසාසු විදිතො පාකටො පධානො වාති අත්ථො. තස්මිඤ්ච සමයෙ තක්කසීලතො වාණිජා අභයරාජකුමාරං දස්සනාය අගමංසු. තෙ ජීවකො ‘‘කුතො තුම්හෙ ආගතා’’ති පුච්ඡි. ‘‘තක්කසීලතො’’ති වුත්තෙ ‘‘අත්ථි තත්ථ වෙජ්ජසිප්පාචරියො’’ති පුච්ඡි. ‘‘ආම කුමාර, තක්කසීලායං දිසාපාමොක්ඛො වෙජ්ජො පටිවසතී’’ති සුත්වා ‘‘තෙන හි යදා ගච්ඡථ, මය්හං ආරොචෙය්‍යාථා’’ති ආහ. තෙ තථා අකංසු. සො පිතරං අනාපුච්ඡා තෙහි සද්ධිං තක්කසීලං අගමාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘අභයං රාජකුමාරං අනාපුච්ඡා’’තිආදි.

329. “四方名师”（Disāpāmokkha）是指在所有方向都闻名、显赫或卓越的意思。当时，有商人从塔克西拉（Takkasīlā）前来拜见无畏王子（Abhayarājakumāra）。耆婆（Jīvaka）问他们：“你们从哪里来？”他们回答说：“从塔克西拉来。”耆婆又问：“那里有医术老师吗？”他们回答说：“是的，王子，在塔克西拉住着一位四方名师的医生。”听了之后，耆婆说：“那么，你们回去的时候请告诉我一声。”他们便照办了。于是他没有禀告父亲，就和他们一起去了塔克西拉。因此经中说：“（他）没有禀告无畏王子”等等。

ඉච්ඡාමහං ආචරිය සිප්පං සික්ඛිතුන්ති තං කිර උපසඞ්කමන්තං දිස්වා සො වෙජ්ජො ‘‘කොසි ත්වං තාතා’’ති පුච්ඡි. සො ‘‘බිම්බිසාරමහාරාජස්ස නත්තා අභයකුමාරස්ස පුත්තොම්හී’’ති ආහ. ‘‘කස්මා පන ත්වමසි තාත ඉධාගතො’’ති, තතො සො ‘‘තුම්හාකං සන්තිකෙ සිප්පං සික්ඛිතු’’න්ති වත්වා ඉච්ඡාමහං ආචරිය සිප්පං සික්ඛිතුන්ති ආහ. බහුඤ්ච ගණ්හාතීති යථා අඤ්ඤෙ ඛත්තියකුමාරාදයො ආචරියස්ස ධනං දත්වා කිඤ්චි කම්මං අකත්වා සික්ඛන්තියෙව, න සො එවං. සො පන කිඤ්චි ධනං අදත්වා ධම්මන්තෙවාසිකොව හුත්වා එකං කාලං උපජ්ඣායස්ස කම්මං කරොති, එකං කාලං සික්ඛති. එවං සන්තෙපි අභිනීහාරසම්පන්නො කුලපුත්තො අත්තනො මෙධාවිතාය බහුඤ්ච ගණ්හාති, ලහුඤ්ච ගණ්හාති, සුට්ඨු ච උපධාරෙති, ගහිතඤ්චස්ස න සම්මුස්සති.

医生看见前来求见的他，便问道：“孩子，你是谁？”他回答说：“我是频婆娑罗（Bimbisāra）大王的孙子，无畏王子（Abhayakumāra）的儿子。”医生又问：“那么，孩子，你为何来此？”他回答说：“想在您座下学习技艺。”然后又说：“老师，我想学习技艺。”他不像其他刹帝利王子等人，付钱给老师后，什么事也不做就学习。他分文不付，成为一名如法的弟子，时而为戒师服务，时而学习。即便如此，这位具足誓愿的良家子，凭借自己的智慧，学得多，学得快，能善加忆持，并且所学不忘。

සත්ත ච මෙ වස්සානි අධීයන්තස්ස නයිමස්ස සිප්පස්ස අන්තො පඤ්ඤායතීති එත්ථ අයං කිර ජීවකො යත්තකං ආචරියො ජානාති, යං අඤ්ඤෙ සොළසහි වස්සෙහි උග්ගණ්හන්ති, තං සබ්බං සත්තහි වස්සෙහි උග්ගහෙසි. සක්කස්ස පන දෙවරඤ්ඤො එතදහොසි – ‘‘අයං බුද්ධානං උපට්ඨාකො අග්ගවිස්සාසකො භවිස්සති, හන්ද නං භෙසජ්ජයොජනං සික්ඛාපෙමී’’ති ආචරියස්ස සරීරෙ අජ්ඣාවසිත්වා යථා ඨපෙත්වා කම්මවිපාකං අවසෙසරොගං එකෙනෙව භෙසජ්ජයොගෙන තිකිච්ඡිතුං සක්කොති, තථා නං භෙසජ්ජයොජනං සික්ඛාපෙසි. සො පන ‘‘ආචරියස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාමී’’ති මඤ්ඤති, තස්මා ‘‘සමත්ථො ඉදානි ජීවකො තිකිච්ඡිතු’’න්ති [Pg.398] සක්කෙන විස්සට්ඨමත්තෙ එවං චින්තෙත්වා ආචරියං පුච්ඡි. ආචරියො පන ‘‘න ඉමිනා මමානුභාවෙන උග්ගහිතං, දෙවතානුභාවෙන උග්ගහිත’’න්ති ඤත්වාව තෙන හි භණෙතිආදිමාහ. සමන්තා යොජනං ආහිණ්ඩන්තොති දිවසෙ දිවසෙ එකෙකෙන ද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා චත්තාරො දිවසෙ ආහිණ්ඩන්තො. පරිත්තං පාථෙය්‍යං පාදාසීති අප්පමත්තකං අදාසි. කස්මා? තස්ස කිර එතදහොසි – ‘‘අයං මහාකුලස්ස පුත්තො ගතමත්තොයෙව පිතිපිතාමහානං සන්තිකා මහාසක්කාරං ලභිස්සති, තතො මය්හං වා සිප්පස්ස වා ගුණං න ජානිස්සති, අන්තරාමග්ගෙ පන ඛීණපාථෙය්‍යො සිප්පං පයොජෙත්වා අවස්සං මය්හඤ්ච සිප්පස්ස ච ගුණං ජානිස්සතී’’ති පරිත්තං දාපෙසි.

“我学习这门技艺已经七年了，但似乎还看不到它的尽头。”据说，这位耆婆，凡是老师所知的，他人需十六年才能学会的，他全部只用了七年就学会了。那时，天帝释心想：“此人将成为佛陀的侍者、最殊胜的亲信，来，我应当教他调配医药之法。”于是他附在老师身上，教导耆婆，使他能用一剂药方治愈除了业报所致之外的所有疾病。但耆婆却认为：“我是在老师座下学习的。”因此，当帝释一放手，认为“现在耆婆有能力行医了”时，他便这样想着去问老师。而老师了知“这不是靠我的威力学会的，是靠天神的威力学会的”之后，便说：“那么，你说吧……”等等。所谓“在周围一由旬内行走”，是指每天从一个城门出去，用四天走遍。所谓“给了他少许路资”，是指给了他很少的。为何如此？据说老师心想：“这位出身名门的儿子，一回去就会从父祖那里得到极大的恭敬供养，那样他就不会知道我或这门技艺的功德了。但若在途中路资耗尽，他运用技艺，就必能知道我以及这门技艺的功德。”因此，他让人只给了少许路资。

සෙට්ඨිභරියාදිවත්ථුකථා

长者妻等事

330. පසතෙනාති එකහත්ථපුටෙන. පිචුනාති කප්පාසපටලෙන. යත්‍රහි නාමාති යා නාම. කිම්පිමායන්ති කිම්පි මෙ අයං. උපජානාමෙතස්ස සංයමස්සාති කතස්ස ච රොගූපසමස්ස ච උපකාරං ජානාමාති අධිප්පායො.

330. “以一掬”（pasatena）：即以一捧之量。“以棉”（picunā）：即以棉絮片。“Yatrahi nāma”：即是“yā nāma”。“Kimpimāyaṃ”：即是“kimpi me ayaṃ”。“Upajānāmetassa saṃyamassa”：其意为，我们知道所做的治疗以及疾病平息的助益。

331. සබ්බාලඞ්කාරං තුය්හං හොතූති රාජා කිර ‘‘සචෙ ඉමං ගණ්හිස්සති, පමාණයුත්තෙ ඨානෙ නං ඨපෙස්සාමි. සචෙ න ගණ්හිස්සති, අබ්භන්තරිකං නං විස්සාසකං කරිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා එවමාහ. අභයකුමාරස්සාපි නාටකානම්පි චිත්තං උප්පජ්ජි ‘‘අහො වත න ගණ්හෙය්‍යා’’ති. සොපි තෙසං චිත්තං ඤත්වා විය ‘‘ඉදං මෙ දෙව අය්‍යිකානං ආභරණං, නයිදං මය්හං ගණ්හිතුං පතිරූප’’න්ති වත්වා අලං දෙවාතිආදිමාහ. අධිකාරං මෙ දෙවො සරතූති කතස්ස උපකාරං මෙ දෙවො සරතූති අත්ථො. රාජා පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නං ගෙහඤ්ච අම්බවනුය්‍යානඤ්ච අනුසංවච්ඡරං සතසහස්සඋට්ඨානකං ගාමඤ්ච මහාසක්කාරඤ්ච දත්වා තෙන හි භණෙතිආදිමාහ.

331. “所有这些饰品都归你了。”据说国王心想：“如果他接受，我将给他一个相称的职位。如果不接受，我就任命他为宫内亲信(abbhantarikaṃ vissāsakaṃ)。”于是这样说道。无畏王子(Abhayakumāra)和舞女们心中也生起念头：“啊，愿他不接受才好！”而他也仿佛了知他们的心意，说道：“陛下，这是我祖母们的饰品，我不宜接受。”并说了“够了，陛下”等话。“愿陛下记得我的服务”之义为：“愿陛下记得我所做的帮助”。国王很高兴，赐予他一座设施完备的宅邸、一座芒果园、一个年收入十万的村庄和极大的荣誉，然后说了“那么，你说吧”等话。

රාජගහසෙට්ඨිවත්ථුකථා

王舍城长者事

332. සක්ඛිස්සසි පන ත්වං ගහපතීති කස්මා ආහ? ඉරියාපථසම්පරිවත්තනෙන කිර මත්ථලුඞ්ගං න සණ්ඨාති, අස්ස ච තීහි සත්තාහෙහි නිච්චලස්ස [Pg.399] නිපන්නස්ස මත්ථලුඞ්ගං සණ්ඨහිස්සතීති ඤත්වා අප්පෙව නාම සත්තසත්තමාසෙ පටිජානිත්වා සත්තසත්තදිවසෙපි නිපජ්ජෙය්‍යාති නං එවමාහ. තෙනෙව පරතො වුත්තං ‘‘අපි ච පටිකච්චෙව මයා ඤාතො’’ති. සීසච්ඡවිං උප්පාටෙත්වාති සීසචම්මං අපනෙත්වා. සිබ්බිනිං විනාමෙත්වාති සිබ්බිනිං විවරිත්වා. නාහං ආචරිය සක්කොමීති තස්ස කිර සරීරෙ මහාඩාහො උප්පජ්ජි, තස්මා එවමාහ. තීහි සත්තාහෙහීති තීහි පස්සෙහි එකෙකෙන සත්තාහෙන.

332. 为何说“家主，你能够吗？”据说因为变换威仪姿势，脑髓(matthaluṅga)就不能安住，而他若能不动地躺卧三个七日，脑髓就能安住。知道此事后，（耆婆）心想：“或许他承诺了七个月，也就能躺卧七天吧”，因此这样对他说。所以，后来（耆婆）才说：“其实我早已知道。”“剥开头皮”即是除去头皮。“打开缝合处”即是揭开缝合处。“‘老师，我做不到’”，据说是因为他身体里生起了大热恼，所以这样说。“以三个七日”即是以三个侧面，每一侧面一个七日。

333. ජනං උස්සාරෙත්වාති ජනං නීහරාපෙත්වා.

333. “使众人离开”即是令众人出去。

පජ්ජොතරාජවත්ථුකථා

照光王事

334. ජෙගුච්ඡං මෙ සප්පීති අයං කිර රාජා විච්ඡිකස්ස ජාතො, විච්ඡිකවිසපටිඝාතාය ච සප්පි භෙසජ්ජං හොති විච්ඡිකානං පටිකූලං, තස්මා එවමාහ. උද්දෙකං දස්සතීති උග්ගාරං දස්සති. පඤ්ඤාස යොජනිකා හොතීති පඤ්ඤාස යොජනානි ගන්තුං සමත්ථා හොති. න කෙවලඤ්චස්ස රඤ්ඤො හත්ථිනීයෙව, නාළාගිරි නාම හත්ථී යොජනසතං ගච්ඡති, චෙලකණ්ණො ච මුඤ්චකෙසො චාති ද්වෙ අස්සා වීසයොජනසතං ගච්ඡන්ති, කාකො දාසො සට්ඨියොජනානි ගච්ඡති.

334. “我厌恶酥油”——据说这位国王因蝎子而生，而酥油是治疗蝎毒的良药，为蝎子所厌恶，因此他这么说。“他将嗳气”即他将打嗝。“能行五十由旬”即有能力一日行五十由旬。不仅此王的母象如此，名为那拉吉利的大象能日行一百由旬，名为车拉迦(Celakaṇṇa)与文遮发(Muñcakesa)的二马能日行一百二十由旬，名为迦迦(Kāka)的仆役能日行六十由旬。

එකස්ස කිර කුලපුත්තස්ස අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ එකදිවසං භුඤ්ජිතුං නිසින්නස්ස පච්චෙකබුද්ධො ද්වාරෙ ඨත්වා අගමාසි, තස්සෙකො පුරිසො ‘‘පච්චෙකබුද්ධො ආගන්ත්වා ගතො’’ති ආරොචෙසි. සො සුත්වා ‘‘ගච්ඡ, වෙගෙන පත්තං ආහරා’’ති ආහරාපෙත්වා අත්තනො සජ්ජිතං භත්තං සබ්බං දත්වා පෙසෙසි. ඉතරො තං ආහරිත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස හත්ථෙ ඨපෙත්වා ‘‘අහං භන්තෙ තුම්හාකං කතෙන ඉමිනා කායවෙය්‍යාවතිකෙන යත්ථ යත්ථ නිබ්බත්තොපි වාහනසම්පන්නො හොමී’’ති පත්ථනං අකාසි. සො අයං එතරහි පජ්ජොතො නාම රාජා ජාතො, තාය පත්ථනාය අයං වාහනසම්පත්ති.

据说，在佛陀尚未出世时，某日，一位良家子正坐下用餐，一位独觉佛来到门口，站立片刻后便离开了。有个人告诉他：“一位独觉佛来过又走了。”他听后说：“去，快把他的钵取来！”让人取来钵后，他将自己准备好的所有饭食都放进去，并派人送去。另一人将钵取来，放到独觉佛手中，并发愿道：“尊者，我以此身体所作的侍奉，愿我无论生于何处，皆能具足车乘！”此人如今生成为灯光王(Pajjota)，此车乘资具乃由彼时祝愿而来。

සප්පිං පායෙත්වාති සප්පිඤ්ච පායෙත්වා; පරිචාරිකානඤ්ච ආහාරාචාරෙ විධිං ආචික්ඛිත්වා. නඛෙන භෙසජ්ජං ඔලුම්පෙත්වාති නඛෙන භෙසජ්ජං ඔදහිත්වා; පක්ඛිපිත්වාති අත්ථො. නිච්ඡාරෙසීති විරෙචෙසි.

“令饮酥油”即是令其饮用酥油，并向侍女们说明了饮食与行为的规定。“以指甲取药”即是用指甲置入药物，是放入的意思。“令排出”即是令其泻下。

සිවෙය්‍යකදුස්සයුගකථා

尸毗国衣双的故事

335. සිවෙය්‍යකං [Pg.400] නාම උත්තරකුරූසු සිවථිකං අවමඞ්ගලවත්ථං. තත්ථ කිර මනුස්සා මතං තෙන වත්ථෙන වෙඨෙත්වා නික්ඛිපන්ති, තං ‘‘මංසපෙසී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා හත්ථිසොණ්ඩකසකුණා උක්ඛිපිත්වා හිමවන්තකූටෙ ඨපෙත්වා වත්ථං අපනෙත්වා ඛාදන්ති. අථ වනචරකා වත්ථං දිස්වා රඤ්ඤො ආහරන්ති. එවමිදං පජ්ජොතෙන ලද්ධං. සිවිරට්ඨෙ කුසලා ඉත්ථියො තීහි අංසූහි සුත්තං කන්තන්ති, තෙන සුත්තෙන වායිතවත්ථං එතන්තිපි වදන්ති.

335. 名为尸毗衣(Siveyyaka)者，是北俱卢洲(Uttarakuru)墓地所用的不祥之衣。据说那里的人们用此衣包裹尸体后弃置，象鼻鸟(hatthisoṇḍakasakuṇā)会将其误认为“肉块”，叼至雪山之巅，除去衣物后食用。之后，巡林人发现此衣，便呈献给国王。此衣就是这样为波阇多王(Pajjota)所得。又有人说：在尸毗国(Siviraṭṭha)，熟练的妇女用三缕纤维纺纱，用此纱织成的布，也称为尸毗衣。

සමත්තිංසවිරෙචනකථා

三十种泻剂论

336. සිනෙහෙථාති කිං පන භගවතො කායො ලූඛොති න ලූඛො? භගවතො හි ආහාරෙ සදා දෙවතා දිබ්බොජං පක්ඛිපන්ති, සිනෙහපානං පන සබ්බත්ථ දොසෙ තෙමෙති, සිරා මුදුකා කරොති, තෙනායං එවමාහ. තීණි උප්පලහත්ථානීති එකං ඔළාරිකදොසහරණත්ථං, එකං මජ්ඣිමදොසහරණත්ථං, එකං සුඛුමදොසහරණත්ථං. නචිරස්සෙව පකතත්තො අහොසීති එවං පකතත්තෙ පන කායෙ නාගරා දානං සම්පාදෙසුං. ජීවකො ආගන්ත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භගවා අජ්ජ නාගරා තුම්හාකං දානං දාතුකාමා, මා අන්තොගාමං පිණ්ඩාය පවිසථා’’ති. මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘කුතො නු ඛො අජ්ජ භගවතො පඨමං පිණ්ඩපාතො ලද්ධුං වට්ටතී’’ති. තතො චින්තෙසි – ‘‘සොණො සෙට්ඨිපුත්තො ඛෙත්තපරිකම්මතො පට්ඨාය අඤ්ඤෙහි අසාධාරණානං ඛීරොදකසෙචනසංවද්ධානං ගන්ධසාලීනං ඔදනං භුඤ්ජති, තතො භගවතො පිණ්ඩපාතං ආහරිස්සාමී’’ති ඉද්ධියා ගන්ත්වා තස්ස පාසාදතලෙ අත්තානං දස්සෙසි. සො ථෙරස්ස පත්තං ගහෙත්වා පණීතං පිණ්ඩපාතං අදාසි. ථෙරස්ස ච ගමනාකාරං දිස්වා ‘‘භුඤ්ජථ භන්තෙ’’ති ආහ. ථෙරො තමත්ථං ආරොචෙසි ‘‘භුඤ්ජථ භන්තෙ, අහං අඤ්ඤං භගවතො දස්සාමී’’ති ථෙරං භොජෙත්වා ගන්ධෙහි පත්තං උබ්බට්ටෙත්වා පිණ්ඩපාතස්ස පූරෙත්වා අදාසි, තං ථෙරො ආහරිත්වා භගවතො අදාසි.

336. “涂油”——难道世尊的身体粗糙吗？不粗糙。诚然，天神常于世尊的食物中投入天厨妙味，但涂油能遍身滋润诸病素，使诸脉络柔软，因此他（耆婆）如此说。“三份青莲”者，一份为去除粗重病素，一份为去除中等病素，一份为去除微细病素。“不久即恢复如常”者，当身体如此恢复常态后，城民便准备了供养。耆婆前来对世尊说：“世尊，今日城民欲供养您，请勿为乞食入村。”大目犍连长老心想：“今日世尊的第一份托钵食物，当从何处获得？”他接着想：“长者子索诺(Soṇa)，从耕田时起，便食用以牛乳浇灌长成、与众不同的香米饭。我当从他那里为世尊取来托钵食物。”于是他以神通前往，于其楼阁平台上显现自身。他（索诺）接过长老的钵，供养了精美的托钵食物。又见长老欲离去之状，便说：“尊者，请用。”长老告知其事由。他（索诺）说：“尊者，请用。我将另外为世尊准备一份。”他让长老用完餐后，以香料涂拭其钵，盛满托钵食物献上。长老将其带来，供养给世尊。

රාජාපි ඛො බිම්බිසාරො ‘‘අජ්ජ භගවා කිං භුඤ්ජිස්සතී’’ති විහාරං ආගන්ත්වා පවිසමානොව පිණ්ඩපාතගන්ධං ඝායිත්වා භුඤ්ජිතුකාමො අහොසි. භගවතො [Pg.401] ද්වීසුයෙව පිණ්ඩපාතෙසු භාජනගතෙසු දෙවතා ඔජං පක්ඛිපිංසු – යඤ්ච සුජාතා අදාසි; යඤ්ච පරිනිබ්බානකාලෙ චුන්දො කම්මාරපුත්තො; අඤ්ඤෙසු කබළෙ කබළෙ පක්ඛිපිංසු, තස්මා භගවා රඤ්ඤො ඉච්ඡං ජානිත්වා අපක්ඛිත්තොජමෙව ථොකං පිණ්ඩපාතං රඤ්ඤො දාපෙසි. සො පරිභුඤ්ජිත්වා පුච්ඡි – ‘‘කිං භන්තෙ, උත්තරකුරුතො ආභතං භොජන’’න්ති? ‘‘න මහාරාජ, උත්තරකුරුතො; අපිච ඛො තවෙව රට්ඨවාසිනො ගහපතිපුත්තස්ස භොජනං එත’’න්ති වත්වා සොණස්ස සම්පත්තිං ආචික්ඛි. තං සුත්වා රාජා සොණං දට්ඨුකාමො හුත්වා චම්මක්ඛන්ධකෙ වුත්තනයෙන අසීතියා කුලපුත්තසහස්සෙහි සද්ධිං සොණස්ස ආගමනං අකාසි. තෙ භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා සොතාපන්නා ජාතා. සොණො පන පබ්බජිත්වා අරහත්තෙ පතිට්ඨිතො. භගවාපි එතදත්ථමෙව රඤ්ඤො පිණ්ඩපාතං දාපෙසි.

频婆娑罗王心想：“今日世尊将食用何物？”，便来到寺院。他刚一进入，便闻到食物的香气，顿生想食之意。天神只在两种供养给世尊的食物入钵时注入精华：其一是善生(Sujātā)所供养的，其二是般涅槃时铁匠之子纯陀(Cunda)所供养的；对于其他的食物，则是在每一口中注入。因此，世尊了知国王的心意，便将少量未注入精华的食物分给了国王。国王吃完后问道：“尊者，这食物是从北俱卢洲(Uttarakuru)带来的吗？”“大王，不是从北俱卢洲带来的，这其实是您国中一位长者之子的食物。”世尊说完，便向国王讲述了索诺(Soṇa)的财富。国王听后，想见索诺，便依照《皮革犍度》(Cammakkhandhaka)中所述的方式，安排索诺与八万良家子前来。他们听闻世尊说法后，都证得了须陀洹果。而索诺出家后，则证得了阿罗汉果。世尊也正是为此目的，才将食物分给国王。

වරයාචනකථා

求愿事

337. එවං කතභත්තකිච්චෙ භගවති අථ ඛො ජීවකො කොමාරභච්චො තං සිවෙය්‍යකං දුස්සයුගං ආදාය…පෙ… එතදවොච. අතික්කන්තවරාති එත්ථ විනිච්ඡයො මහාඛන්ධකෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. භගවා භන්තෙ පංසුකූලිකො භික්ඛුසඞ්ඝො චාති භගවතො හි බුද්ධත්තං පත්තතො පට්ඨාය යාව ඉදං වත්ථං, එත්ථන්තරෙ වීසති වස්සානි න කොචි ගහපතිචීවරං සාදියි, සබ්බෙ පංසුකූලිකාව අහෙසුං. තෙනායං එවමාහ. ගහපතිචීවරන්ති ගහපතීහි දින්නචීවරං. ධම්මියා කථායාති වත්ථදානානිසංසපටිසංයුත්තාය කථාය. ඉතරීතරෙනාපීති අප්පග්ඝෙනපි මහග්ඝෙනපි; යෙන කෙනචීති අත්ථො. පාවාරොති සලොමකො කප්පාසාදිභෙදො. අනුජානාමි භික්ඛවෙ කොජවන්ති එත්ථ පකතිකොජවමෙව වට්ටති, මහාපිට්ඨියකොජවං න වට්ටති. මහාපිට්ඨියකොජවන්ති උණ්ණාමයො පාවාරසදිසො කොජවො.

337. 如是，世尊用斋完毕。其时，王子所养育的耆婆(Jīvaka Komārabhacca)取来那件尸毗国(Siveyyaka)所产的一双衣……如是说。关于“已过求衣期(atikkantavara)”，于此的判定，当依《大犍度》中所说之法了知。“尊者，世尊是粪扫衣者，比丘僧亦然”，此乃因世尊自证得佛果起，至此衣出现，于此二十年间，无有任何人领受居士衣，皆为粪扫衣者。是故彼作是说。居士衣(gahapaticīvara)，即由在家居士所施之衣。如法之说(dhammiyā kathāya)，即与布施衣物之功德相应的说法。以此或以彼(itarītarena)，即以低价者或以高价者；意指以任何一种。覆衣(pāvāra)，即有毛绒的棉等不同种类的织物。“诸比丘，我允许憍奢耶(kojava)”，于此，仅允许普通的憍奢耶，不许用大垫憍奢耶(mahāpiṭṭhiyakojava)。大垫憍奢耶，即羊毛所制，类似覆衣的憍奢耶。

කම්බලානුජානනාදිකථා

论允许毛毯等事

338. කාසිරාජාති කාසීනං රාජා; පසෙනදිස්ස එකපිතිකභාතා එස. අඩ්ඪකාසියන්ති එත්ථ කාසීති සහස්සං වුච්චති තං අග්ඝනකො කාසියො[Pg.402]. අයං පන පඤ්චසතානි අග්ඝති, තස්මා ‘‘අඩ්ඪකාසියො’’ති වුත්තො. තෙනෙවාහ – ‘‘උපඩ්ඪකාසීනං ඛමමාන’’න්ති.

338. 迦尸王(Kāsirājā)：即迦尸国(Kāsī)之王；此王是波斯匿王的同父兄弟。关于半迦尸(aḍḍhakāsiya)，于此，“迦尸”被称为一千，值此价者称为“迦尸耶(kāsiya)”。而此物值五百，是故被称为“半迦尸耶”。是故（结集者）说：‘值半迦尸者(upaḍḍhakāsīnaṃ khamamāna)。’

339. උච්චාවචානීති සුන්දරානි ච අසුන්දරානි ච. භඞ්ගං නාම ඛොමාදීහි පඤ්චහි සුත්තෙහි මිස්සෙත්වා කතං; වාකමයමෙවාතිපි වදන්ති.

339. 高下(uccāvacāni)：即美的与不美的。名为“麻布(bhaṅga)”者，乃以亚麻(khoma)等五种线混织而成；亦有人说：‘仅由树皮纤维(vāka)所制成。’

340. එකංයෙව භගවතා චීවරං අනුඤ්ඤාතං න ද්වෙති තෙ කිර ඉතරීතරෙන චීවරෙනාති එතස්ස ‘‘ගහපතිකෙන වා පංසුකූලෙන වා’’ති එවං අත්ථං සල්ලක්ඛිංසු. නාගමෙසුන්ති යාව තෙ සුසානතො ආගච්ඡන්ති, තාව තෙ න අච්ඡිංසු; පක්කමිංසුයෙව. නාකාමා භාගං දාතුන්ති න අනිච්ඡාය දාතුං; යදි පන ඉච්ඡන්ති, දාතබ්බො. ආගමෙසුන්ති උපචාරෙ අච්ඡිංසු. තෙනාහ භගවා ආහ – ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ ආගමෙන්තානං අකාමා භාගං දාතු’’න්ති. යදි පන මනුස්සා ‘‘ඉධාගතා එව ගණ්හන්තූ’’ති දෙන්ති, සඤ්ඤාණං වා කත්වා ගච්ඡන්ති ‘‘සම්පත්තා ගණ්හන්තූ’’ති සම්පත්තානං සබ්බෙසම්පි පාපුණන්ති. සචෙ ඡඩ්ඩෙත්වා ගතා, යෙන ගහිතං, සො එව සාමී. සදිසා සුසානං ඔක්කමිංසූති සබ්බෙ සමං ඔක්කමිංසු; එකදිසාය වා ඔක්කමිංසූතිපි අත්ථො. තෙ කතිකං කත්වාති ලද්ධං පංසුකූලං සබ්බෙ භාජෙත්වා ගණ්හිස්සාමාති බහිමෙව කතිකං කත්වා.

340. “世尊只允许一件衣，不是两件。”据说，他们如此理解“以另一种衣”这句经文的含义：“即以居士所施衣或以粪扫衣”。“他们没有等”(Nāgamesum)是说：在那些（寻粪扫衣的）比丘从墓地(susāna)回来之前，那些（其他的）比丘没有等待，已经离开了。“不愿分予”(Nākāmā bhāgaṃ dātuṃ)意为：不应不情愿地分予；但如果他们愿意，则应分予。“他们等了”(Āgamesum)是说：他们在（墓地的）附近等候。因此世尊说：“诸比丘，我允许，即使不愿意，也应分予后来之人。”又，如果人们说“让来到此处的人拿取”而施予，或留下记号后离去，说“让到达的人拿取”，那么此物就属于所有到达的人。如果物品是被人们舍弃后离去，那么谁拿到了，谁就是物主。“他们一同进入墓地”(Sadisā susānaṃ okkamiṃsu)是说：所有人都同时进入；或也意为他们从同一个方向进入。“他们作了约定”(Te katikaṃ katvā)是说：他们在墓地外面就作了约定：“我们应将得到的粪扫衣在所有人中平分后拿取”。

342. චීවරපටිග්ගාහකන්ති යො ගහපතිකෙහි සඞ්ඝස්ස දීයමානං චීවරං ගණ්හාති. යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍යාතිආදීසු චීවරපටිග්ගාහකෙසු පච්ඡා ආගතානම්පි අත්තනො ඤාතකාදීනං පඨමතරං පටිග්ගණ්හන්තො වා එකච්චස්මිං පෙමං දස්සෙත්වා ගණ්හන්තො වා ලොභපකතිකතාය අත්තනො පරිණාමෙන්තො වා ඡන්දාගතිං ගච්ඡති නාම. පඨමතරං ආගතස්සාපි කොධවසෙන පච්ඡා ගණ්හන්තො වා දුග්ගතමනුස්සෙසු අවමඤ්ඤං කත්වා ගණ්හන්තො වා ‘‘කිං වො ඝරෙ ඨපනොකාසො නත්ථි, තුම්හාකං සන්තකං ගහෙත්වා ගච්ඡථා’’ති එවං සඞ්ඝස්ස ලාභන්තරායං කරොන්තො වා දොසාගතිං ගච්ඡති නාම. යො පන මුට්ඨස්සති අසම්පජානො, අයං මොහාගතිං ගච්ඡති නාම. පච්ඡා ආගතානම්පි ඉස්සරානම්පි භයෙන පඨමතරං පටිග්ගණ්හන්තො වා ‘‘චීවරපටිග්ගාහකට්ඨානං නාමෙතං භාරිය’’න්ති සන්තසන්තො වා භයාගතිං ගච්ඡති නාම. ‘‘මයා ඉදඤ්චිදඤ්ච ගහිතං, ඉදඤ්චිංදඤ්ච න ගහිත’’න්ති එවං ජානන්තො ගහිතාගහිතං ජානාති නාම. තස්මා යො න ඡන්දාගතිආදිවසෙන ගච්ඡති, ඤාතකඅඤ්ඤාතකඅඩ්ඪදුග්ගතෙසු විසෙසං අකත්වා [Pg.403] ආගතපඅපාටියා ගණ්හාති, සීලාචාරපටිපත්තියුත්තො හොති, සතිමා මෙධාවී බහුස්සුතො, සක්කොති දායකානං විස්සට්ඨවාචාය පරිමණ්ඩලෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි අනුමොදනං කරොන්තො පසාදං ජනෙතුං, එවරූපො සම්මන්නිතබ්බො.

342. “受衣者(Cīvarapaṭiggāhaka)”是指从在家人处为僧团接受所施之衣的比丘。在诸受衣者中，若有比丘因喜爱而优先为自己后到的亲戚等人接受，或对某些人表示亲爱而接受，或因贪婪的本性而令衣物转向自己，则名为行于欲偏私(chandāgati)。若因嗔怒而延后接受先到者的衣物，或轻视贫穷之人而接受，或说：‘你们家里没有地方放吗？拿着你们自己的东西回去吧！’如此对僧团的利养造成障碍，则名为行于嗔偏私(dosāgati)。若失念、不正知，则名为行于痴偏私(mohāgati)。若因畏惧而优先为后到的有权势者接受，或因思惟‘此受衣者的岗位责任重大’而感到恐惧战栗，则名为行于畏偏私(bhayāgati)。能如此了知：‘我已收取此衣与彼衣，此衣与彼衣尚未收取’，名为知已取未取。因此，凡不随欲偏私等而行，对亲戚与非亲戚、富人与穷人不作差别，按照前来的次第接受，具足戒行与实践，有念、有慧、多闻，能以清晰的言语、圆满的文句为施主作随喜，令生净信，如此之人，方可委任。

එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ සම්මන්නිතබ්බොති එත්ථ පන එතාය යථාවුත්තාය කම්මවාචායපි අපලොකනෙනාපි අන්තොවිහාරෙ සබ්බසඞ්ඝමජ්ඣෙපි ඛණ්ඩසීමායපි සම්මන්නිතුං වට්ටතියෙව. එවං සම්මතෙන ච විහාරපච්චන්තෙ වා පධානඝරෙ වා න අච්ඡිතබ්බං. යත්ථ පන ආගතාගතා මනුස්සා සුඛං පස්සන්ති, තාදිසෙ ධුරවිහාරට්ඨානෙ බීජනිං පස්සෙ ඨපෙත්වා සුනිවත්ථෙන සුපාරුතෙන නිසීදිතබ්බන්ති.

“诸比丘，应如是委任。”于此，以如前所说的羯磨语，或以表决羯磨，在寺院内、在全体僧团中，或在小界(khaṇḍasīmā)内，皆适宜进行委任。如此受委任后，不应住在寺院的偏僻处或业处堂。而应在来往之人容易看见的主寺院处，将扇子置于身旁，善著下衣、善披上衣而坐。

තත්ථෙව උජ්ඣිත්වාති ‘‘පටිග්ගහණමෙව අම්හාකං භාරො’’ති වත්වා ගහිතට්ඨානෙයෙව ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡන්ති. චීවරනිදහකන්ති චීවරපටිසාමකං. යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍යාතිආදීසු චෙත්ථ ඉතො පරඤ්ච සබ්බත්ථ වුත්තනයෙනෙව විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. සම්මුතිවිනිච්ඡයොපි කථිතානුසාරෙනෙව ජානිතබ්බො.

“就在那里舍弃”是指，（他们）说：“接受就是我们的责任”，说完便在接受之处舍弃而去。“衣物存放者(cīvaranidahaka)”即是衣物的保管者。在“不应行于欲偏袒”等句中，于此及此后所有之处，其决择皆应以已说的方式了知。关于委任的决择，也应按照已说的方式了知。

භණ්ඩාගාරසම්මුතිආදිකථා

委任仓库等事之论

343. විහාරං වාතිආදීසු යො ආරාමමජ්ඣෙ ආරාමිකසාමණෙරාදීහි අවිවිත්තො සබ්බෙසං සමොසරණට්ඨානෙ විහාරො වා අඩ්ඪයොගො වා හොති, සො සම්මන්නිතබ්බො. පච්චන්තසෙනාසනං පන න සම්මන්නිතබ්බං. ඉදං පන භණ්ඩාගාරං ඛණ්ඩසීමං ගන්ත්වා ඛණ්ඩසීමාය නිසින්නෙහි සම්මන්නිතුං න වට්ටති, විහාරමජ්ඣෙයෙව සම්මන්නිතබ්බං.

343. 在“寺院或……”等句中，凡是在园林中央，不远离园林守护者、沙弥等，作为众人集会之处的寺院或半月形屋舍，皆应予以委任。但边地的住处不应委任。此仓库，不适宜由前往小界并坐于小界中的（比丘们）进行委任，只应在寺院中央进行委任。

ගුත්තාගුත්තඤ්ච ජානෙය්‍යාති එත්ථ යස්ස තාව ඡදනාදීසු කොචි දොසො නත්ථි, තං ගුත්තං. යස්ස පන ඡදනතිණං වා ඡදනිට්ඨකා වා යත්ථ කත්ථචි පතිතා, යෙන ඔවස්සති වා, මූසිකාදීනං වා පවෙසො හොති, භිත්තිආදීසු වා කත්ථචි ඡිද්දං හොති, උපචිකා වා උට්ඨහන්ති, තං සබ්බං අගුත්තං නාම. තං සල්ලක්ඛෙත්වා පටිසඞ්ඛරිතබ්බං. සීතසමයෙ ද්වාරඤ්ච වාතපානඤ්ච සුපිහිතං කාතබ්බං, සීතෙන හි චීවරානි කණ්ණකිතානි හොන්ති. උණ්හසමයෙ අන්තරන්තරා වාතප්පවෙසනත්ථං විවරිතබ්බං. එවං කරොන්තො හි ගුත්තාගුත්තං ජානාති නාම.

在“应知守护与否”之处：若其屋顶等处无任何过失，则为“已守护”。若其屋顶的茅草或瓦片于某处掉落，因此而漏雨，或有老鼠等进入，或墙壁等处有孔洞，或白蚁生起，此等一切名为“未守护”。应察知后加以修补。寒冷之时，应善闭门窗，因为寒冷会使衣物生霉。炎热之时，为令空气进入，应时时打开。如是作者，方名为知守护与否。

ඉමෙහි [Pg.404] පන චීවරපටිග්ගාහකාදීහි තීහිපි අත්තනො වත්තං ජානිතබ්බං. තත්ථ චීවරපටිග්ගාහකෙන තාව යං යං මනුස්සා ‘‘කාලචීවර’’න්ති වා ‘‘අකාලචීවර’’න්ති වා ‘‘අච්චෙකචීවර’’න්ති වා ‘‘වස්සිකසාටික’’න්ති වා ‘‘නිසීදන’’න්ති වා ‘‘පච්චත්ථරණ’’න්ති වා ‘‘මුඛපුඤ්ඡනචොළ’’න්ති වා දෙන්ති, තං සබ්බං එකරාසිං කත්වා මිස්සෙත්වා න ගණ්හිතබ්බං, විසුං විසුං කත්වාව ගණ්හිත්වා චීවරනිදහකස්ස තථෙව ආචික්ඛිත්වා දාතබ්බං. චීවරනිදහකෙනාපි භණ්ඩාගාරිකස්ස දදමානෙන ඉදං කාලචීවරං…පෙ… ඉදං මුඛපුඤ්ඡනචොළන්ති ආචික්ඛිත්වාව දාතබ්බං. භණ්ඩාගාරිකෙනාපි තථෙව විසුං විසුං විය සඤ්ඤාණං කත්වා ඨපෙතබ්බං. තතො සඞ්ඝෙන ‘‘කාලචීවරං ආහරා’’ති වුත්තෙ කාලචීවරමෙව දාතබ්බං…පෙ… මුඛපුඤ්ඡනචොළකං ආහරාති වුත්තෙ තදෙව දාතබ්බං.

再者，这三类比丘，即衣物接受者(cīvarapaṭiggāhaka)等，皆应了知自身的职责。其中，首先是衣物接受者，无论人们以“时衣(kālacīvara)”、“非时衣(akālacīvara)”、“急施衣(accekacīvara)”、“雨衣(vassikasāṭika)”、“坐具(nisīdana)”、“铺垫(paccattharaṇa)”或“拭面巾(mukhapuñchanacoḷa)”之名施予何物，皆不应将其混为一堆而接受，而应逐一分别接受后，如其所说地告知衣物存放者(cīvaranidahaka)并交付。衣物存放者在交付给库管员(bhaṇḍāgārika)时，也应如是说明：“此为时衣”……乃至“此为拭面巾”。库管员也应同样地、仿佛各别一般，作标记后存放。其后，当僧团说“取时衣来”时，即应只交付时衣……当说“取拭面巾来”时，即应只交付彼物。

ඉති භගවතා චීවරපටිග්ගාහකො අනුඤ්ඤාතො, චීවරනිදහකො අනුඤ්ඤාතො, භණ්ඩාගාරං අනුඤ්ඤාතං, භණ්ඩාගාරිකො අනුඤ්ඤාතො, න බාහුලිකතාය න අසන්තුට්ඨියා; අපිච ඛො සඞ්ඝස්සානුග්ගහාය. සචෙ හි ආහටාහටං ගහෙත්වා භික්ඛූ භාජෙය්‍යුං, නෙව ආහටං න අනාහටං න දින්නං නාදින්නං න ලද්ධං නාලද්ධං ජානෙය්‍යුං, ආහටාහටං ථෙරාසනෙ වා දදෙය්‍යුං, ඛණ්ඩාඛණ්ඩං වා ඡින්දිත්වා ගණ්හෙය්‍යුං; එවං සති අයුත්තපරිභොගො ච හොති, න ච සබ්බෙසං සඞ්ගහො කතො හොති. භණ්ඩාගාරෙ පන චීවරං ඨපෙත්වා උස්සන්නකාලෙ එකෙකස්ස භික්ඛුනො තිචීවරං වා ද්වෙ ද්වෙ වා එකෙකං වා චීවරං දස්සන්ති, ලද්ධාලද්ධං ජානිස්සන්ති, අලද්ධභාවං ඤත්වා සඞ්ගහං කාතුං මඤ්ඤිස්සන්තීති.

如是，世尊准许了衣物接受者、衣物存放者、库房与库管员，此非为贪求众多，非为不满足，实是为扶助僧团。因为，如果比丘们将随得的衣物立即分配，便不知何者已送来、何者未送来，何者已施、何者未施，谁已得、谁未得；他们或将随得的衣物置于长老座上，或将其分割成块后取用。如此则有不当的受用，亦未能遍施饶益于众人。反之，若将衣物存放于库房，于丰足之时，便能分给每位比丘三衣、或二衣、或一衣，能知谁已得、谁未得，了知有未得者后，便会考虑如何去扶助他们。

න භික්ඛවෙ භණ්ඩාගාරිකො වුට්ඨාපෙතබ්බොති එත්ථ අඤ්ඤෙපි අවුට්ඨාපනීයා ජානිතබ්බා. චත්තාරො හි න වුට්ඨාපෙතබ්බා – වුඩ්ඪතරො, භණ්ඩාගාරිකො, ගිලානො, සඞ්ඝතො ලද්ධසෙනාසනොති. තත්ථ වුඩ්ඪතරො අත්තනො වුඩ්ඪතාය නවකතරෙන න වුට්ඨාපෙතබ්බො, භණ්ඩාගාරිකො සඞ්ඝෙන සම්මන්නිත්වා භණ්ඩාගාරස්ස දින්නතාය, ගිලානො අත්තනො ගිලානතාය, සඞ්ඝො පන බහුස්සුතස්ස උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීහි බහුපකාරස්ස භාරනිත්ථාරකස්ස ඵාසුකං ආවාසං අනුට්ඨාපනීයං කත්වා දෙති, තස්මා සො උපකාරතාය ච සඞ්ඝතො ලද්ධතාය ච න වුට්ඨාපෙතබ්බොති.

“诸比丘，不应令库管员迁出。”于此，亦应知晓其他不应令其迁出之人。实有四种人不应令其迁出：长老、库管员、病人、从僧团获得住所者。于此，长老因其年长，不应被年少比丘令其迁出；库管员因僧团已同意并交予库房；病人因其生病；又，僧团为多闻者、能通过教诵与问难等方式多所助益者、能荷担重任者，而给予舒适且不可令其迁出的住处，是故此人因其助益且从僧团获得（住处），故不应令其迁出。

උස්සන්නං [Pg.405] හොතීති බහු රාසිකතං හොති, භණ්ඩාගාරං න ගණ්හාති. සම්මුඛීභූතෙනාති අන්තොඋපචාරසීමායං ඨිතෙන. භාජෙතුන්ති කාලං ඝොසෙත්වා පටිපාටියා භාජෙතුං. කොලාහලං අකාසීති ‘‘අම්හාකං ආචරියස්ස දෙථ, උපජ්ඣායස්ස දෙථා’’ති එවං මහාසද්දං අකාසි. චීවරභාජනකඞ්ගෙසු සභාගානං භික්ඛූනං අපාපුණන්තම්පි මහග්ඝං චීවරං දෙන්තො ඡන්දාගතිං ගච්ඡති නාම. අඤ්ඤෙසං වුඩ්ඪතරානං පාපුණන්තම්පි මහග්ඝං චීවරං අදත්වා අප්පග්ඝං දෙන්තො දොසාගතිං ගච්ඡති නාම. මොහමූළ්හො චීවරදානවත්තං අජානන්තො මොහාගතිං ගච්ඡති නාම. මුඛරානං නවකානම්පි භයෙන අපාපුණන්තමෙව මහග්ඝං චීවරං දෙන්තො භයාගතිං ගච්ඡති නාම. යො එවං න ගච්ඡති, සබ්බෙසං තුලාභූතො පමාණභූතො මජ්ඣත්තො හොති, සො සම්මන්නිතබ්බො. භාජිතාභාජිතන්ති ‘‘එත්තකානි වත්ථානි භාජිතානි, එත්තකානි අභාජිතානී’’ති ජානන්තො ‘‘භාජිතාභාජිතඤ්ච ජානෙය්‍යා’’ති වුච්චති.

“充裕”是指（衣物）数量很多，堆积成堆，库房都容纳不下。“现前”是指立于近住区界内。“应分配”是指宣布时间后按次序分配。“作喧闹”是指大声叫喊：“请给我们的阿阇梨(ācariya)，请给我们的戒师。”在分衣诸事中，给予意气相投的比丘们本不应获得的贵重衣物，名为趣于欲行。对其他应得贵重衣物的长老们，不给他们而给价值低的衣物，名为趣于嗔行。愚痴昏昧，不知晓分衣之法，名为趣于痴行。因害怕言语粗暴的年少比丘们，而给予他们本不应得的贵重衣物，名为趣于怖行。凡不如此趣行者，他对一切人如秤、如量、中立，此人应被选任。“已分未分”是指，知晓“这么多衣物已分，这么多未分”，故说“应知已分未分”。

උච්චිනිත්වාති ‘‘ඉදං ථූලං, ඉදං සණ්හං, ඉදං ඝනං, ඉදං තනුකං, ඉදං පරිභුත්තං, ඉදං අපරිභුත්තං, ඉදං දීඝතො එත්තකං පුථුලතො එත්තක’’න්ති එවං වත්ථානි විචිනිත්වා. තුලයිත්වාති ‘‘ඉදං එත්තකං අග්ඝති, ඉදං එත්තක’’න්ති එවං අග්ඝපරිච්ඡෙදං කත්වා. වණ්ණාවණ්ණං කත්වාති සචෙ සබ්බෙසං එකෙකමෙව දසග්ඝනකං පාපුණාති, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ පාපුණාති, යං නව වා අට්ඨ වා අග්ඝති, තං අඤ්ඤෙන එකඅග්ඝනකෙන ච ද්විඅග්ඝනකෙන ච සද්ධිං බන්ධිත්වා එතෙන උපායෙන සමෙ පටිවීසෙ ඨපෙත්වාති අත්ථො. භික්ඛූ ගණෙත්වා වග්ගං බන්ධිත්වාති සචෙ එකෙකස්ස දියමානෙ දිවසො නප්පහොති, දස දස භික්ඛූ ගණෙත්වා දස දස චීවරපටිවීසෙ එකවග්ගං බන්ධිත්වා එකං භණ්ඩිකං කත්වා එවං චීවරපටිවීසං ඨපෙතුං අනුජානාමීති අත්ථො. එවං ඨපිතෙසු චීවරපටිවීසෙසු කුසො පාතෙතබ්බො. තෙහිපි භික්ඛූහි පුන කුසපාතං කත්වා භාජෙතබ්බං.

“挑选”是说：“这件是粗的，这件是细的，这件是厚的，这件是薄的，这件是用过的，这件是未用过的，这件长若干，宽若干”，像这样挑选衣物。“衡量”是说：“这件值若干，那件值若干”，像这样对价值作区分。“调平优劣品”是说：如果给所有人的每一份都能达到值十个价值单位，这很好；如果不能达到，就将值九个或八个价值单位的衣物，与另一个值一个或两个价值单位的物品捆绑在一起，用此方法设置成等值的份，这是其义。“计算比丘后绑缚为组”是说：如果逐一分发时，一天的时间不够，就数出十位比丘，将十份衣物份绑缚为一组，做成一捆，其义为：“我允许像这样设置衣物份”。在衣物份如此设置好后，应当投签。那些比丘也应再次投签来分配。

සාමණෙරානං උපඩ්ඪපටිවීසන්ති එත්ථ යෙ සාමණෙරා අත්තිස්සරා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කත්තබ්බකම්මං න කරොන්ති, උද්දෙසපරිපුච්ඡාසු යුත්තා ආචරියුපජ්ඣායානංයෙව වත්තපටිපත්තිං කරොන්ති, අඤ්ඤෙසං න කරොන්ති, එතෙසංයෙව උපඩ්ඪභාගො දාතබ්බො. යෙ පන පුරෙභත්තඤ්ච පච්ඡාභත්තඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝස්සෙව කත්තබ්බකිච්චං කරොන්ති, තෙසං සමකො දාතබ්බො. ඉදඤ්ච පිට්ඨිසමයෙ [Pg.406] උප්පන්නෙන භණ්ඩාගාරෙ ඨපිතෙන අකාලචීවරෙනෙව කථිතං. කාලචීවරං පන සමකමෙව දාතබ්බං. තත්‍රුප්පාදවස්සාවාසිකං සම්මුඤ්ජනීබන්ධනාදි සඞ්ඝස්ස ඵාතිකම්මං කත්වා ගහෙතබ්බං. එතඤ්හෙත්ථ සබ්බෙසං වත්තං. භණ්ඩාගාරිකචීවරෙපි සචෙ සාමණෙරා ආගන්ත්වා ‘‘භන්තෙ මයං යාගුං පචාම, භත්තං පචාම, ඛජ්ජකං පචාම, අප්පහරිතකං කරොම, දන්තකට්ඨං ආහරාම, රඞ්ගඡල්ලිං කප්පියං කත්වා දෙම, කිං අම්හෙහි න කතං නාමා’’ති උක්කුට්ඨිං කරොන්ති, සමභාගොව දාතබ්බො. එතං යෙ ච විරජ්ඣිත්වා කරොන්ති, යෙසඤ්ච කරණභාවො න පඤ්ඤායති, තෙ සන්ධාය වුත්තං. කුරුන්දියං පන ‘‘සචෙ සාමණෙරා ‘කස්මා මයං භන්තෙ සඞ්ඝකම්මං න කරොම, කරිස්සාමා’ති යාචන්ති, සමපටිවීසො දාතබ්බො’’ති වුත්තං.

“沙弥得半份”者，于此，若有沙弥自作主张，不做比丘僧团应做之事，而致力于诵教与问难，仅对自己的阿阇梨与戒师行其义务，不对他人行其义务，则只应给予此等沙弥半份。至于那些在食前与食后皆为比丘僧团做应做之事的沙弥，则应给予等份。此说仅是针对衣时之后所得、存放于库房中的非时衣而言。而时衣则应平等分配。此处所得的雨住衣，应在为僧团做了捆扎扫帚等增益之事后方可领取，此实为众人于此应尽之义务。关于库房衣，若沙弥前来喧闹道：“尊者，我们煮粥、煮饭、做点心、清除青草、取来杨枝、制作并提供如法的染料，有什么是我们没做的呢？”亦应给予等份。此说是针对那些做事有缺失者，以及其所做之事不明显者而言。而《古仑谛》中则说：“若沙弥请求道：‘尊者，我们为何不做僧团之事？我们愿做！’则应给予等份。”

උත්තරිතුකාමොති නදිං වා කන්තාරං වා උත්තරිතුකාමො; සත්ථං ලභිත්වා දිසා පක්කමිතුකාමොති අත්ථො. සකං භාගං දාතුන්ති ඉදං භණ්ඩාගාරතො චීවරානි නීහරිත්වා පුඤ්ජෙ කතෙ ඝණ්ටියා පහටාය භික්ඛුසඞ්ඝෙ සන්නිපතිතෙ සත්ථං ලභිත්වා ගන්තුකාමො ‘‘සත්ථතො මා පරිහායී’’ති එතමත්ථං සන්ධාය වුත්තං. තස්මා අනීහතෙසු වා චීවරෙසු අප්පහටාය වා ඝණ්ටියා අසන්නිපතිතෙ වා සඞ්ඝෙ දාතුං න වට්ටති. චීවරෙසු පන නීහතෙසු ඝණ්ටිං පහරිත්වා භික්ඛුසඞ්ඝෙ සන්නිපතිතෙ චීවරභාජකෙන ‘‘ඉමස්ස භික්ඛුනො කොට්ඨාසෙන එත්තකෙන භවිතබ්බ’’න්ති තක්කෙත්වා නයග්ගාහෙන චීවරං දාතබ්බං. තුලාය තුලිතමිව හි සමසමං දාතුං න සක්කා, තස්මා ඌනං වා හොතු අධිකං වා, එවං තක්කෙන නයෙන දින්නං සුදින්නං. නෙව ඌනකං පුන දාතබ්බං, නාතිරිත්තං පටිග්ගණ්හිතබ්බන්ති.

“想渡越者”，即想要渡过河流或荒野；其义是，得到商队后，想要前往他方。所谓“应分配自己的份额”，这是指，从库房取出衣物，堆积起来，敲钟集众，比丘僧团集会时，有比丘想随商队出发，为了让他“莫从商队中掉队”，世尊针对此意而说。因此，在衣物尚未取出，或钟尚未敲响，或僧团尚未集会时，不应分配。然而，在衣物已取出，敲钟后比丘僧团集会时，分衣者应估量：“这位比丘的份额应有这么多”，然后依此方法分配衣物。因为不可能像用秤称量那样完全均等地分配，所以或少或多，像这样通过估量的方法所分配的，即是善施。不足的不应再补给，多余的也不应收回。

අතිරෙකභාගෙනාති දස භික්ඛූ හොන්ති, සාටකාපි දසෙව, තෙසු එකො ද්වාදස අග්ඝති, සෙසා දසග්ඝනකා. සබ්බෙසු දසග්ඝනකවසෙන කුසෙ පාතිතෙ යස්ස භික්ඛුනො ද්වාදසග්ඝනකො කුසො පාතිතො, සො ‘‘එත්තකෙන මම චීවරං පහොතී’’ති තෙන අතිරෙකභාගෙන ගන්තුකාමො හොති. භික්ඛූ ‘‘අතිරෙකං ආවුසො සඞ්ඝස්ස සන්තක’’න්ති වදන්ති, තං සුත්වා භගවා ‘‘සඞ්ඝිකෙ ච ගණසන්තකෙ ච අප්පකං නාම නත්ථි, සබ්බත්ථ සංයමො කාතබ්බො, ගණ්හන්තෙනාපි කුක්කුච්චායිතබ්බ’’න්ති දස්සෙතුං ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ අනුක්ඛෙපෙ දින්නෙ’’ති ආහ. තත්ථ අනුක්ඛෙපො නාම යංකිඤ්චි අනුක්ඛිපිතබ්බං අනුප්පදාතබ්බං කප්පියභණ්ඩං; යත්තකං [Pg.407] තස්ස පටිවීසෙ අධිකං, තත්තකෙ අග්ඝනකෙ යස්මිං කිස්මිඤ්චි කප්පියභණ්ඩෙ දින්නෙති අත්ථො.

“以多余部分”者，譬如有十位比丘，衣亦有十件，其中一件价值十二，其余价值十。当对所有衣物都按十价来抽签时，若有比丘抽中价值十二的衣，他想：‘这些衣物对我来说足够了’，便欲带着那多余的部分离开。比丘们说：‘贤友，多余的部分是僧团之物。’世尊听闻后，为了开示‘于僧团所有物及团体所有物，无所谓“少”；于一切处皆应防护，拿取者也应心怀愧疚’之义，便说道：‘诸比丘，在给予补偿后，我允许。’此中，所谓补偿(anukkhepa)，是指任何应补充、应增添的如法物品。其义是：对于其份额中超出的部分，应给予任何等值的如法物品作为补偿。

විකලකෙ තොසෙත්වාති එත්ථ චීවරවිකලකං පුග්ගලවිකලකන්ති ද්වෙ විකලකා. චීවරවිකලකං නාම සබ්බෙසං පඤ්ච පඤ්ච වත්ථානි පත්තානි, සෙසානිපි අත්ථි, එකෙකං පන න පාපුණාති, ඡින්දිත්වා දාතබ්බානි. ඡින්දන්තෙහි ච අඩ්ඪමණ්ඩලාදීනං වා උපාහනත්ථවිකාදීනං වා පහොනකානි ඛණ්ඩානි කත්වා දාතබ්බානි, හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චතුරඞ්ගුලවිත්ථාරම්පි අනුවාතප්පහොනකායාමං ඛණ්ඩං කත්වා දාතුං වට්ටති, අපරිභොගං පන න කාතබ්බන්ති එවමෙත්ථ චීවරස්ස අප්පහොනකභාවො චීවරවිකලකං. ඡින්දිත්වා දින්නෙ පන තං තොසිතං හොති, අථ කුසපාතො කාතබ්බො. සචෙපි එකස්ස භික්ඛුනො කොට්ඨාසෙ එකං වා ද්වෙ වා වත්ථානි නප්පහොන්ති, තත්ථ අඤ්ඤං සාමණකං පරික්ඛාරං ඨපෙත්වා යො තෙන තුස්සති, තස්ස තං භාගං දත්වා පච්ඡා කුසපාතො කාතබ්බො. ඉදම්පි චීවරවිකලකන්ති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං.

关于“使不足者满意”(Vikalake tosetvā)，此处有“衣物不足”(cīvaravikalaka)与“个人不足”(puggalavikalaka)两种不足。所谓的“衣物不足”，是指所有比丘都已分得五件衣物，此外还有剩余，但不够每人再分一件时，则应剪开来分。剪开时，应做成足够制作半月形垫子等或鞋袋(upāhanatthavikā)等的布片来分。以最低限度而言，亦适合剪成四指宽、长度足够镶边的布片来分，但不应做成无法使用的。如此，此处衣物的不充足，即是“衣物不足”。剪开分发后，那（不足）就被满足了，然后应进行抽签。如果某位比丘的份额中，缺少一或两件衣物，可在其中放置其他沙门资具，若有比丘对此感到满意，则将那一份分给他之后，再进行抽签。这也被称为“衣物不足”，如《安达嘎义注》(andhakaṭṭhakathā)中所说。

පුග්ගලවිකලකං නාම දස දස භික්ඛූ ගණෙත්වා වග්ගං කරොන්තානං එකො වග්ගො න පූරති, අට්ඨ වා නව වා හොන්ති, තෙසං අට්ඨ වා නව වා කොට්ඨාසා ‘‘තුම්හෙ ඉමෙ ගහෙත්වා විසුං භාජෙථා’’ති දාතබ්බා. එවමයං පුග්ගලානං අප්පහොනකභාවො පුග්ගලවිකලකං. විසුං දින්නෙ පන තං තොසිතං හොති, එවං තොසෙත්වා කුසපාතො කාතබ්බොති. අථ වා විකලකෙ තොසෙත්වාති යො චීවරවිභාගො ඌනකො, තං අඤ්ඤෙන පරික්ඛාරෙන සමං කත්වා කුසපාතො කාතබ්බො.

所谓的“个人不足”(puggalavikalaka)，是指当以十位比丘为一组来计数分组时，有一组不满员，只有八位或九位，则应分给他们八份或九份，并说：“你们拿这些去，另外自行分配。”如此，这种个人的不充足，即是“个人不足”。另外分给他们之后，那（不足）就被满足了。如此使之满意后，应进行抽签。或者，“使不足者满意”是指：若有某份衣物份额不足，则用其他资具补足使其相等后，再进行抽签。

චීවරරජනකථා

染衣论

344. ඡකණෙනාති ගොමයෙන. පණ්ඩුමත්තිකායාති තම්බමත්තිකාය. මූලරජනාදීසු හලිද්දිං ඨපෙත්වා සබ්බං මූලරජනං වට්ටති. මඤ්ජිට්ඨිඤ්ච තුඞ්ගහාරඤ්ච ඨපෙත්වා සබ්බං ඛන්ධරජනං වට්ටති. තුඞ්ගහාරො නාම එකො සකණ්ටකරුක්ඛො, තස්ස හරිතාලවණ්ණං ඛන්ධරජනං හොති. ලොද්දඤ්ච කණ්ඩුලඤ්ච ඨපෙත්වා සබ්බං තචරජනං වට්ටති. අල්ලිපත්තං නීලිපත්තඤ්ච ඨපෙත්වා සබ්බං පත්තරජනං වට්ටති. ගිහිපරිභුත්තං පන අල්ලිපත්තෙන එකවාරං රජිතුං වට්ටති. කිංසුකපුප්ඵඤ්ච කුසුම්භපුප්ඵඤ්ච ඨපෙත්වා සබ්බං පුප්ඵරජනං වට්ටති. ඵලරජනෙ පන න කිඤ්චි න වට්ටති.

344. “以牛粪”（chakaṇena）即牛粪。“以黄泥土”（paṇḍumattikāya）即红土。在诸根染料中，除姜黄（haliddi）外，一切根染料皆允许。除茜草（mañjiṭṭhi）与东伽陀罗（tuṅgahāra）外，一切茎染料皆允许。东伽陀罗是一种有刺的树，其茎染料呈雄黄色（haritāla）。除楼陀（lodda）与根杜拉（kaṇḍula）外，一切树皮染料皆允许。除夹竹桃叶（allipatta）与蓝叶（nīlipatta）外，一切叶染料皆允许。然在家人所用之衣，允许以夹竹桃叶染一次。除金丝雀花（kiṃsuka）与红蓝花（kusumbha）外，一切花染料皆允许。至于果实染料，则无一不许。

සීතුදකාති [Pg.408] අපක්කරජනං වුච්චති. උත්තරාළුම්පන්ති වට්ටාධාරකං, රජනකුම්භියා මජ්ඣෙ ඨපෙත්වා තං ආධාරකං පරික්ඛිපිත්වා රජනං පක්ඛිපිතුං අනුජානාමීති අත්ථො. එවඤ්හි කතෙ රජනං න උත්තරති. උදකෙ වා නඛපිට්ඨිකාය වාති සචෙ පරිපක්කං හොති, උදකපාතියා දින්නො ථෙවො සහසා න විසරති, නඛපිට්ඨියම්පි අවිසරන්තො තිට්ඨති. රජනුළුඞ්කන්ති රජනඋළුඞ්කං. දණ්ඩකථාලකන්ති තමෙව සදණ්ඩකං. රජනකොලම්බන්ති රජනකුණ්ඩං. ඔමද්දන්තීති සම්මද්දන්ති. න ච අච්ඡින්නෙ ථෙවෙ පක්කමිතුන්ති යාව රජනබින්දු ගළිතං න ඡිජ්ජති, තාව න අඤ්ඤත්‍ර ගන්තබ්බං. පත්ථින්නන්ති අතිරජිතත්තා ථද්ධං. උදකෙ ඔසාරෙතුන්ති උදකෙ පක්ඛිපිත්වා ඨපෙතුං. රජනෙ පන නික්ඛන්තෙ තං උදකං ඡඩ්ඩෙත්වා චීවරං මද්දිතබ්බං. දන්තකාසාවානීති එකං වා ද්වෙ වා වාරෙ රජිත්වා දන්තවණ්ණානි ධාරෙන්ති.

“冷水”（sītudaka）称为生染料。“上置支架”（uttarāḷumpa）是指一个圆形支架；其义为：“我允许将其置于染缸中央，围绕支架放入染料。”这样做，染料便不会溢出。若染料已熟，滴入水碗中的染滴不会迅速散开，置于指甲背上亦停留不散。“染料勺”（rajanuḷuṅka）即染料勺。“带柄小碗”（daṇḍakathālaka）即那个带柄小碗。“染料槽”（rajana-kolamba）即染料盆。“揉搓”（omaddanti）即善加揉搓。“不应在染滴未断时离开”（na ca acchinne theve pakkamituṃ）意指只要染滴滴落未断，便不应去往他处。“僵硬”（patthinna）指因染色过度而僵硬。“浸入水中”（udake osāretuṃ）指放入水中浸泡。待染料释出后，应倒掉那水，再揉搓衣物。“象牙色袈裟”（dantakāsāvāni）指将衣物染一两次后，穿上象牙色的袈裟。

ඡින්නකචීවරානුජානනකථා

论许割截衣

345. අච්ඡිබද්ධන්ති චතුරස්සකෙදාරකබද්ධං. පාළිබද්ධන්ති ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච දීඝමරියාදබද්ධං. මරියාදබද්ධන්ති අන්තරන්තරා රස්සමරියාදබද්ධං. සිඞ්ඝාටකබද්ධන්ති මරියාදාය මරියාදං විනිවිජ්ඣිත්වා ගතට්ඨානෙ සිඞ්ඝාටකබද්ධං; චතුක්කසණ්ඨානන්ති අත්ථො. සංවිදහිතුන්ති කාතුං. උස්සහසි ත්වං ආනන්දාති සක්කොසි ත්වං ආනන්ද. උස්සහාමි භගවාති තුම්හෙහි දින්නනයෙන සක්කොමීති දස්සෙති. යත්‍ර හි නාමාති යො නාම. කුසිම්පි නාමාතිආදීසු කුසීති ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච අනුවාතාදීනං දීඝපත්තානමෙතං අධිවචනං. අඩ්ඪකුසීති අන්තරන්තරා රස්සපත්තානං නාමං. මණ්ඩලන්ති පඤ්චඛණ්ඩිකචීවරස්ස එකෙකස්මිං ඛණ්ඩෙ මහාමණ්ඩලං. අඩ්ඪමණ්ඩලන්ති ඛුද්දකමණ්ඩලං. විවට්ටන්ති මණ්ඩලඤ්ච අඩ්ඪමණ්ඩලඤ්ච එකතො කත්වා සිබ්බිතං මජ්ඣිමඛණ්ඩං.

345. “Acchibaddha”是如四方形田畔的连缀。“Pāḷibaddha”是在长度和宽度上以长田畔的连缀。“Mariyādabaddha”是在其间以短田畔的连缀。“Siṅghāṭakabaddha”是以一田畔贯穿另一田畔，于交汇处作连缀，成十字路口状；义为四岔路之形。“Saṃvidahituṃ”是“去做”。“Ussahasi tvaṃ ānanda”是“阿难，你能够吗？”“Ussahāmi bhagavā”是表示：“依世尊所授之法，我能够。”“Yatra hi nāma”是“诚然”。于“Kusimpi nāma”等词中，“kusi”是在长度和宽度上，对顺风边等长条布的称谓。“Aḍḍhakusī”是在其间的短条布的名称。“Maṇḍala”是五条衣的每一条中的大区。“Aḍḍhamaṇḍala”是小区。“Vivaṭṭa”是合大区与小区而缝制成的中条。

අනුවිවට්ටන්ති තස්ස උභොසු පස්සෙසු ද්වෙ ඛණ්ඩානි. ගීවෙය්‍යකන්ති ගීවාවෙඨනට්ඨානෙ දළ්හීකරණත්ථං අඤ්ඤං සුත්තසංසිබ්බිතං ආගන්තුකපත්තං. ජඞ්ඝෙය්‍යකන්ති ජඞ්ඝපාපුණනට්ඨානෙ තථෙව සංසිබ්බිතං පත්තං. ගීවට්ඨානෙ ච ජඞ්ඝට්ඨානෙ ච පත්තානමෙවෙතං නාමන්තිපි වදන්ති. බාහන්තන්ති අනුවිවට්ටානං බහි එකෙකං ඛණ්ඩං. ඉති පඤ්චඛණ්ඩිකචීවරෙනෙතං විචාරිතන්ති. අථ වා අනුවිවට්ටන්ති විවට්ටස්ස [Pg.409] එකපස්සතො ද්වින්නං එකපස්සතො ද්වින්නන්ති චතුන්නම්පි ඛණ්ඩානමෙතං නාමං. බාහන්තන්ති සුප්පමාණං චීවරං පාරුපන්තෙන සංහරිත්වා බාහාය උපරි ඨපිතා උභො අන්තා බහිමුඛා තිට්ඨන්ති, තෙසං එතං නාමං. අයමෙව හි නයො මහාඅට්ඨකථායං වුත්තොති.

“Anuvivaṭṭa”是其（中条）两侧的两条。“Gīveyyaka”是为了加固，在缠绕颈部的位置另外用线缝制的一块外加布条。“Jaṅgheyyaka”是在及于小腿的位置同样缝制的布条。也有人说，此即颈处与胫处之条布的名称。“Bāhanta”是“anuvivaṭṭa”外面的各一条。此乃依五条衣所作的分别。或者，“anuvivaṭṭa”是指“vivaṭṭa”一侧的两条和另一侧的两条，这四条的名称。“Bāhanta”是当穿着大小合宜的衣时，将其收拢后搭在手臂上，两端朝外，此二端之名。这确实是《大义注》中所说的方法。

තිචීවරානුජානනකථා

论允许三衣

346. චීවරෙහි උබ්භණ්ඩිකෙති චීවරෙහි උබ්භණ්ඩෙ කතෙ; යථා උක්ඛිත්තභණ්ඩා හොන්ති එවං කතෙ; උක්ඛිත්තභණ්ඩිකභාවං ආපාදිතෙති අත්ථො. චීවරභිසින්ති එත්ථ භිසීති ද්වෙ තීණි එකතො කත්වා භිසිසඞ්ඛෙපෙන සංහරිතචීවරානි වුත්තානි. තෙ කිර භික්ඛූ ‘‘දක්ඛිණාගිරිතො භගවා ලහුං පටිනිවත්තිස්සතී’’ති තත්ථ ගච්ඡන්තා ජීවකවත්ථුස්මිං ලද්ධචීවරානි ඨපෙත්වා අගමංසු. ඉදානි පන චිරෙන ආගමිස්සතීති මඤ්ඤමානා ආදාය පක්කමිංසු. අන්තරට්ඨකාසූති මාඝස්ස ච ඵග්ගුණස්ස ච අන්තරා අට්ඨසු. න භගවන්තං සීතං අහොසීති භගවතො සීතං නාහොසි. එතදහොසි යෙපි ඛො තෙ කුලපුත්තාති න භගවා අජ්ඣොකාසෙ අනිසීදිත්වා එතමත්ථං න ජානාති, මහාජනසඤ්ඤාපනත්ථං පන එවමකාසි. සීතාලුකාති සීතපකතිකා; යෙ පකතියාව සීතෙන කිලමන්ති. දිගුණං සඞ්ඝාටින්ති දුපට්ටං සඞ්ඝාටිං. එකච්චියන්ති එකපට්ටං. ඉති ‘‘භගවා අත්තනා චතූහි චීවරෙහි යාපෙති, අම්හාකං පන තිචීවරං අනුජානාතී’’ති වචනස්ස ඔකාසං උපච්ඡින්දිතුං දිගුණං සඞ්ඝාටිං අනුජානාති, එකච්චිකෙ ඉතරෙ. එවඤ්හි නෙසං චත්තාරි භවිස්සන්තීති.

346. “‘以衣堆积’(Cīvarehi ubbhaṇḍike)，是说衣物被堆积起来，就像堆积货物一样；意思是达到了像堆积货物那样的状态。‘衣垫’(Cīvarabhisi)：此处的‘垫’(bhisi)，是指将两三件衣叠在一起，像垫褥一样收叠而成的衣物。据说那些比丘心想：‘世尊将很快从达嚫那山(Dakkhiṇāgiri)回来’，前往彼处时，便将在耆婆之事中所得的衣物留下而去。而今，他们认为世尊将长久之后才会回来，便带着那些衣物离开了。‘于中间八日’(Antaraṭṭhakāsu)：指摩伽月与颇古那(Phagguṇa)月之间的八日。‘世尊不觉寒冷’(Na bhagavantaṃ sītaṃ ahosi)：即世尊不感到寒冷。‘彼生此念：然有此等良家子……’(Etadahosi yepi kho te kulaputtā)：并非世尊因坐于露天而不知此事，而是为了让大众了知才如此行事。‘畏寒者’(Sītāluka)：指天性畏寒者；即那些本性上就因寒冷而感到疲惫之人。‘双重僧伽梨’(Diguṇaṃ saṅghāṭi)：指双层的僧伽梨。‘单层的’(Ekacciya)：指单层的。如此，是为了断绝‘世尊自己用四件衣，却只允许我们用三衣(ticīvara)’此等言论之机，（世尊）才允许（使用）双重的僧伽梨，以及单层的其它衣物。因为这样，他们就会有四件衣物了。

අතිරෙකචීවරාදිකථා

关于额外衣等事之论

348. අග්ගළං අච්ඡුපෙය්‍යන්ති ඡිද්දට්ඨානෙ පිලොතිකඛණ්ඩං ලග්ගාපෙය්‍යං. අහතකප්පානන්ති එකවාරං ධොතානං. උතුද්ධටානන්ති උතුතො දීඝකාලතො උද්ධටානං හතවත්ථකානං, පිලොතිකානන්ති වුත්තං හොති. පාපණිකෙති අන්තරාපණතො පතිතපිලොතිකචීවරෙ. උස්සාහො කරණීයොති පරියෙසනා කාතබ්බා. පරිච්ඡෙදො පනෙත්ථ නත්ථි, පට්ටසතම්පි වට්ටති. සබ්බමිදං සාදියන්තස්ස භික්ඛුනො වසෙන වුත්තං. අග්ගළං තුන්නන්ති එත්ථ උද්ධරිත්වා අල්ලීයාපනඛණ්ඩං අග්ගළං, සුත්තෙන සංසිබ්බිතං තුන්නං; වට්ටෙත්වා කරණං ඔවට්ටිකං [Pg.410] . කණ්ඩුසකං වුච්චති මුද්දිකා. දළ්හීකම්මන්ති අනුද්ධරිත්වාව උපස්සයං කත්වා අල්ලීයාපනකං වත්ථඛණ්ඩං.

348. “应补上补钉”(aggaḷaṃ acchupeyyaṃ)意指：应在破洞处贴上碎布。“新净衣”(ahatakappa)意指：仅洗过一次的。“久置衣”(utuddhaṭa)意指：从长久以前取出、捶打洗涤过的旧布，即是此中所说的碎布。“从市场得”(pāpaṇika)意指：在从室内市场掉落的碎布衣上。“应努力”(ussāho karaṇīyo)意指：应当去寻觅。于此，没有限制，一百层也允许。这一切都是为乐于（此）的比丘而说。于“补钉与缝缀”(aggaḷaṃ tunnaṃ)中，移除（损坏部分后）贴上的布片是“补钉”(aggaḷaṃ)；用线缝合是“缝缀”(tunnaṃ)；卷起来制作是“卷缝”(ovaṭṭikaṃ)。`Muddikā`（环缝）被称为`kaṇḍusakaṃ`。“作坚固”(daḷhīkamma)意指：不移除（损坏部分），而是在上面加一层贴上布片。

349-351. විසාඛාවත්ථු උත්තානත්ථං. තතො පරං පුබ්බෙ විනිච්ඡිතමෙව. සොවග්ගිකන්ති සග්ගප්පත්තහෙතුකං. තෙනෙවාහ ‘‘සොවග්ගික’’න්ති. සොකං අපනෙතීති සොකනුදං. අනාමයාති අරොගා. සග්ගම්හි කායම්හීති සග්ගොපපන්නා.

349-351. 毘舍佉的故事意义显明。其后的（内容）先前已经论定。“生天的”(sovaggika)意指：生天的因缘。因此世尊说“生天的”。因为它能去除(apaneti)忧愁(sokaṃ)，所以称为“除忧”(sokanudaṃ)。“无病”(anāmayā)意指：无有疾病。“在天界身中”(saggamhi kāyamhi)意指：往生天界者。

353. පුථුජ්ජනා කාමෙසු වීතරාගාති ඣානලාභිනො.

353. 所谓“凡夫于诸欲离贪”，是指获得禅那者。

356. සන්දිට්ඨොති දිට්ඨමත්තකමිත්තො. සම්භත්තොති එකසම්භොගො දළ්හමිත්තො. ආලපිතොති ‘‘මම සන්තකං යං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, තං ගණ්හාහී’’ති එවං වුත්තො. එතෙසු තීසු අඤ්ඤතරනාමෙන සද්ධිං ජීවති, ගහිතෙ අත්තමනො හොතීති ඉමෙහි ගහිතවිස්සාසො රුහති.

356. “亲友”(sandiṭṭha)是仅见过面的朋友。“挚友”(sambhatta)是共同受用、情谊稳固的朋友。“密友”(ālapita)是曾被如此告知：“我的所有物，你想要什么，就拿去吧”的朋友。与这三者中的任何一者共住，且当（对方）拿取（物品）时，自己心生欢喜，具足这些（特质），信任便得以建立。

පච්ඡිමවිකප්පනුපගචීවරාදිකථා

论不至最后作净之衣等

359. පංසුකූලකතොති කතපංසුකූලො. ගරුකො හොතීති ජිණ්ණජිණ්ණට්ඨානෙ අග්ගළාරොපනෙන ගරුකො හොති. සුත්තලූඛං කාතුන්ති සුත්තෙනෙව අග්ගළං කාතුන්ති අත්ථො. විකණ්ණො හොතීති සුත්තං අච්ඡෙත්වා අච්ඡෙත්වා සිබ්බන්තානං එකො සඞ්ඝාටිකොණො දීඝො හොති. විකණ්ණං උද්ධරිතුන්ති දීඝකොණං ඡින්දිතුං. ඔකිරියන්තීති ඡින්නකොණතො ගළන්ති. අනුවාතං පරිභණ්ඩන්ති අනුවාතඤ්චෙව පරිභණ්ඩඤ්ච. පත්තා ලුජ්ජන්තීති මහන්තෙසු පත්තමුඛෙසු දින්නානි සුත්තානි ගළන්ති, තතො පත්තා ලුජ්ජන්ති. අට්ඨපදකං කාතුන්ති අට්ඨපදකච්ඡන්නෙන පත්තමුඛං සිබ්බිතුං.

359. 所谓粪扫衣者，即已制成粪扫衣。沉重，指在处处破损之处加上补丁而变得沉重。所谓仅以线补缀，意指仅以线来作补丁。一角变长，指缝缀时不断拉扯线，导致僧伽梨的一个角变长。所谓去除长角，即剪去长角。脱落，指线从剪断的角上脱落。纵向贴边与横向贴边，即纵向的贴边与横向的贴边。贴边损坏，指置于宽大贴边末端的线脱落，因此贴边损坏。作棋盘格状缝，指以棋盘格状的针法缝缀贴边的末端。

360. අන්වාධිකම්පි ආරොපෙතුන්ති ආගන්තුකපත්තම්පි දාතුං. ඉදං පන අප්පහොනකෙ ආරොපෙතබ්බං. සචෙ පහොති, ආගන්තුකපත්තං න වට්ටති, ඡින්දිතබ්බමෙව.

360. 亦可加上额外的补丁，即亦可加上外加的补片。但这应加在（布料）不足的（衣上）。如果（布料）足够，则不适合加上外加的补片，必须剪除。

361. න ච භික්ඛවෙ සද්ධාදෙය්‍යන්ති එත්ථ සෙසඤාතීනං දෙන්තො විනිපාතෙතියෙව. මාතාපිතරො පන සචෙ රජ්ජෙ ඨිතා පත්ථයන්ති, දාතබ්බං.

361. 诸比丘，关于“信施不应……”，于此，若将（信施）给予父母以外的亲属，即是滥用。然而，如果父母身居王位而有所期求，则应给予。

362. ගිලානොති [Pg.411] ගිලානතාය ගහෙත්වා ගන්තුං අසමත්ථො. වස්සිකසඞ්කෙතන්ති වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ. නදීපාරන්ති නදියා පාරෙ භත්තං භුඤ්ජිතබ්බං හොති. අග්ගළගුත්තිවිහාරොති සබ්බෙස්වෙව චෙතෙසු ගිලානවස්සිකසඞ්කෙතනදීපාරගමනඅත්ථතකථිනභාවෙසු අග්ගළගුත්තියෙව පමාණං. ගුත්තෙ එව හි විහාරෙ එතෙසු කාරණෙසු නික්ඛිපිත්වා බහි ගන්තුං වට්ටති, න අගුත්තෙ. ආරඤ්ඤකස්ස පන විහාරො න සුගුත්තො හොති, තෙන භණ්ඩුක්ඛලිකාය පක්ඛිපිත්වා පාසාණසුසිර රුක්ඛසුසිරාදීසු සුප්පටිච්ඡන්නෙසු ඨපෙත්වා ගන්තබ්බං.

362. 病者，指因病而无法携带（衣物）而行。雨期之约，指雨季的四个月。河之彼岸，指须在河的对岸用餐。门闩守护的住处，在所有这些情况中——生病、雨期之约、前往河对岸、铺展迦絺那衣——以门闩守护为标准。确实，只有在守护妥善的住处，才可因这些缘由而留下（衣物）外出，在不妥善处则不可。然而，林住者的住处守护得并不好，因此应将（物品）放入贮藏瓮中，再放置于岩石洞穴、树木空洞等善于遮蔽之处后，方可离去。

සඞ්ඝිකචීවරුප්පාදකථා

僧伽衣生起论

363. තුය්හෙව භික්ඛු තානි චීවරානීති අඤ්ඤත්ථ ගහෙත්වා හටානිපි තුය්හෙව; න තෙසං අඤ්ඤො කොචි ඉස්සරොති. එවඤ්ච පන වත්වා අනාගතෙපි නික්කුක්කුච්චා ගණ්හිස්සන්තීති දස්සෙතුං ඉධ පනාතිආදිමාහ. තස්සෙව තානි චීවරානි යාව කථිනස්ස උබ්භාරාති සචෙ ගණපූරකෙ භික්ඛූ ලභිත්වා කථිනං අත්ථතං හොති, පඤ්චමාසෙ; නො චෙ අත්ථතං හොති, එකං චීවරමාසමෙව. යං ‘‘සඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති වා දෙන්ති, ‘‘සඞ්ඝං උද්දිස්ස දෙමා’’ති වා දෙන්ති, ‘‘වස්සංවුත්ථසඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති වා දෙන්ති, ‘‘වස්සාවාසිකං දෙමා’’ති වා දෙන්ති, සචෙපි මතකචීවරං අවිභජිත්වා තං විහාරං පවිසන්ති, තං සබ්බං තස්සෙව භික්ඛුනො හොති. යම්පි සො වස්සාවාසත්ථාය වඩ්ඪිං පයොජෙත්වා ඨපිතඋපනික්ඛෙපතො වා තත්‍රුප්පාදතො වා වස්සාවාසිකං ගණ්හාති, සබ්බං සුග්ගහිතමෙව හොති. ඉදමෙත්ථ ලක්ඛණං, යෙන තෙනාකාරෙන සඞ්ඝස්ස උප්පන්නං වත්ථං අත්ථතකථිනස්ස පඤ්චමාසෙ, අනත්ථතකථිනස්ස එකං චීවරමාසං පාපුණාතීති. යං පන ‘‘ඉදං ඉධ වස්සංවුත්ථසඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති වා ‘‘වස්සාවාසිකං දෙමා’’ති වා වත්වා දින්නං, තං අනත්ථතකථිනස්සාපි පඤ්චමාසෙ පාපුණාති. තතො පරං පන උප්පන්නං වස්සාවාසිකං පුච්ඡිතබ්බං – ‘‘කිං අතීතවස්සෙ ඉදං වස්සාවාසිකං, උදාහු අනාගතවස්සෙ’’ති! කස්මා? පිට්ඨිසමයෙ උප්පන්නත්තා.

363. “比丘，这些衣是你的，即使拿到别处，也是你的；其他任何人对它们都没有所有权。”并且，这样说了之后，为了显示将来他们也能无追悔地接受，（世尊）因此说了“在此，又……”等。那些衣属于那位比丘，直到迦絺那(kathina)解除为止。如果得到足数的比丘而铺了迦絺那，则（有效期为）五个月；如果没有铺，则只有一个衣月。凡是说“我们施予僧团”、或说“我们指定给僧团”、或说“我们施予已住雨安居的僧团”、或说“我们施予雨安居衣”而施予的，即使是亡者衣未分配而进入那座寺院，这一切都属于那位比丘。凡是他为了雨安居衣，通过放贷生息，或从寄存的财物，或从寺院的生产品而取得雨安居衣，这一切都是善取的。此处的特征是：以任何方式为僧团生起的衣物，对于已受迦絺那者，在五个月内归属于他；对于未受迦絺那者，在一个衣月内归属于他。然而，凡是说“我们在此处施予已住雨安居的僧团”或“我们施予雨安居衣”而施予的，那即使对未受迦絺那者，也在五个月内归属于他。在那之后生起的雨安居衣应当被询问：“这雨安居衣是属于过去的雨季，还是未来的雨季？”为何？因为是在衣月之外的时间生起的。

උතුකාලන්ති වස්සානතො අඤ්ඤං කාලං. තානි චීවරානි ආදාය සාවත්ථිං ගන්ත්වාති එත්ථ තානි චීවරානි ගතගතට්ඨානෙ සඞ්ඝිකානෙව හොන්ති, භික්ඛූහි දිට්ඨමත්තමෙවෙත්ථ පමාණං. තස්මා සචෙ කෙචි පටිපථං ආගච්ඡන්තා ‘‘කුහිං [Pg.412] ආවුසො ගච්ඡසී’’ති පුච්ඡිත්වා තමත්ථං සුත්වා ‘‘කිං ආවුසො මයං සඞ්ඝො න හොමා’’ති තත්ථෙව භාජෙත්වා ගණ්හන්ති, සුග්ගහිතානි. සචෙපි එස මග්ගා ඔක්කමිත්වා කඤ්චි විහාරං වා ආසනසාලං වා පිණ්ඩාය චරන්තො එකං ගෙහමෙව වා පවිසති, තත්‍ර ච නං භික්ඛූ දිස්වා තමත්ථං පුච්ඡිත්වා භාජෙත්වා ගණ්හන්ති, සුග්ගහිතානෙව.

“时节(utukāla)”是指雨季以外的时间。关于“带着那些衣物前往舍卫城(Sāvatthī)”一句，那些衣物在所到之处都是僧伽物，在此，比丘们见到即是标准。因此，若有比丘迎面而来，问道：“贤友，您去哪里？”听闻其事后说：“贤友，难道我们不是僧伽吗？”便当场分配而拿取，此为善取。又或者，此人离开道路，为托钵而行，进入某个寺院、休息堂或只是一户人家，在那儿有比丘们见到他，询问其事后分配而拿取，此亦为善取。

අධිට්ඨාතුන්ති එත්ථ අධිට්ඨහන්තෙන වත්තං ජානිතබ්බං. තෙන හි භික්ඛුනා ඝණ්ටිං පහරිත්වා කාලං ඝොසෙත්වා ථොකං ආගමෙත්වා සචෙ ඝණ්ටිසඤ්ඤාය වා කාලසඤ්ඤාය වා භික්ඛූ ආගච්ඡන්ති, තෙහි සද්ධිං භාජෙතබ්බානි. නො චෙ ආගච්ඡන්ති, ‘‘මය්හිමානි චීවරානි පාපුණන්තී’’ති අධිට්ඨාතබ්බානි. එවං අධිට්ඨිතෙ සබ්බානි තස්සෙව හොන්ති, ඨිතිකා පන න තිට්ඨති.

关于“应决意(adhiṭṭhātun)”一句，在此，决意者应知晓仪轨。因此，该比丘应敲钟、宣告时间、稍作等待。若有比丘因钟声信号或时间信号而来，应与他们一同分配。若无人前来，则应决意：“这些衣物归我所有。”如此决意后，所有衣物即归他所有。但是，此规制不能成立。

සචෙ එකෙකං උද්ධරිත්වා ‘‘අයං පඨමභාගො මය්හං පාපුණාති, අයං දුතියභාගො’’ති එවං ගණ්හාති, ගහිතානි ච සුග්ගහිතානි හොන්ති, ඨිතිකා ච තිට්ඨති. එවං පාපෙත්වා ගණ්හන්තෙනාපි අධිට්ඨිතමෙව හොති. සචෙ පන ඝණ්ටිං පහරිත්වා වා අප්පහරිත්වා වා කාලම්පි ඝොසෙත්වා වා අඝොසෙත්වා වා ‘‘අහමෙවෙත්ථ මය්හමෙව ඉමානි චීවරානී’’ති ගණ්හාති, දුග්ගහිතානි හොන්ති. අථ ‘‘අඤ්ඤො කොචි ඉධ නත්ථි, මය්හං එතානි පාපුණන්තී’’ති ගණ්හාති, සුග්ගහිතානි.

若一件件取出，（心想）：“此第一份归我，此第二份归我”，如此拿取，则所取为善取，且规制成立。如此逐份获取，也算是已作决意。但是，若无论敲钟与否，宣告时间与否，（心想）：“在此唯我而已，这些衣物唯我所有”而拿取，是为恶取。或者，（心想）：“此处无有他人，这些衣物归我所有”而拿取，是为善取。

පාතිතෙ කුසෙති එකකොට්ඨාසෙ කුසදණ්ඩකෙ පාතිතමත්තෙ සචෙපි භික්ඛුසහස්සං හොති, ගහිතමෙව නාම චීවරං. නාකාමා භාගො දාතබ්බො. සචෙ පන අත්තනො රුචියා දාතුකාමා හොන්ති, දෙන්තු. අනුභාගෙපි එසෙව නයො.

关于“投筹时(pātite kuse)”：当筹签为一份投下时，即便当时有一千位比丘，此衣物也确实算是已被拿取。若不情愿，则不应分予其份。但是，若依自己意愿而想给，则可以给。其后的份额，也依此法。

සචීවරානීති ‘‘කාලචීවරම්පි සඞ්ඝස්ස ඉතොව දස්සාම, විසුං සජ්ජියමානෙ අතිචිරං හොතී’’ති ඛිප්පංයෙව සචීවරානි භත්තානි අකංසු. ථෙරෙ ආගම්ම උප්පන්නානීති තුම්හෙසු පසාදෙන ඛිප්පං උප්පන්නානි.

“与衣俱”者，谓思：“我等亦将从此为僧团供养时衣，若分别准备则甚耗时。”于是速疾备办了与衣俱之食。“因长老来而生起”者，谓因对尊者等之净信而速疾生起。

සඞ්ඝස්ස දෙමාති චීවරානි දෙන්තීති සකලම්පි චීවරකාලං සණිකං සණිකං දෙන්තියෙව. පුරිමෙසු පන ද්වීසු වත්ථූසු පච්ඡින්නදානත්තා අදංසූති වුත්තං. සම්බහුලා ථෙරාති විනයධරපාමොක්ඛථෙරා. ඉදං පන වත්ථුං සද්ධිං පුරිමෙන ද්වෙභාතිකවත්ථුනා පරිනිබ්බුතෙ භගවති උප්පන්නං, ඉමෙ ච ථෙරා දිට්ඨපුබ්බා තථාගතං, තස්මා පුරිමෙසු වත්ථූසු තථාගතෙන පඤ්ඤත්තනයෙනෙව කථෙසුං.

“‘我等供养僧团’而供养衣”者，谓于整个衣时中持续、渐渐地供养。然于前二事中，因其布施已中断，故说“（彼等）已供养”。“众多长老”者，谓以持律为首之长老。此事与前之二兄弟事，皆于世尊般涅槃后发生，且此等长老曾亲见如来，是故，于前数事中，彼等仅依如来所制定之法而说。

උපනන්දසක්‍යපුත්තවත්ථුකථා

优波难陀释迦子事

364. ගාමකාවාසං [Pg.413] අගමාසීති අප්පෙව නාම චීවරානි භාජෙන්තා මය්හම්පි සඞ්ගහං කරෙය්‍යුන්ති චීවරභාජනකාලං සල්ලක්ඛෙත්වාව අගමාසි. සාදියිස්සසීති ගණ්හිස්සසි. එත්ථ ච කිඤ්චාපි තස්ස භාගො න පාපුණාති. අථ ඛො ‘‘නගරවාසිකො අයං මුඛරො ධම්මකථිකො’’ති තෙ භික්ඛූ ‘‘සාදියිස්සසී’’ති ආහංසු. යො සාදියෙය්‍ය ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ පන කිඤ්චාපි ලහුකා ආපත්ති, අථ ඛො ගහිතානි ගහිතට්ඨානෙ දාතබ්බානි. සචෙපි නට්ඨානි වා ජිණ්ණානි වා හොන්ති, තස්සෙව ගීවා. දෙහීති වුත්තෙ අදෙන්තො ධුරනික්ඛෙපෙ භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො.

364. 他前往村落住处，心想：“或许他们分发衣物时也会照顾我一份。”于是看准分发衣物的时间才去。“你会接受吗？”意思是“你会拿吗？”于此，虽然他本无份额。但那些比丘因为觉得“这是个住在城里、能言善道之说法者”，就说：“你会接受吗？”谁要是接受，就犯了恶作（dukkaṭa）罪。虽然这里的罪很轻，但所取之物应于所取之处归还。即使东西遗失或损坏，也由他承担责任。当被要求“给”时却不给，因其放弃责任，应按物品价值令其赔偿。

එකාධිප්පායන්ති එකං අධිප්පායං; එකං පුග්ගලපටිවීසමෙව දෙථාති අත්ථො. ඉදානි යථා සො දාතබ්බො, තං දස්සෙතුං තන්තිං ඨපෙන්තො ඉධ පනාතිආදිමාහ. තත්ථ සචෙ අමුත්‍ර උපඩ්ඪං අමුත්‍ර උපඩ්ඪන්ති එකෙකස්මිං එකාහමෙකාහං වා සත්තාහං සත්තාහං වා සචෙ වසති, එකෙකස්මිං විහාරෙ යං එකො පුග්ගලො ලභති, තතො තතො උපඩ්ඪං උපඩ්ඪං දාතබ්බං. එවං එකාධිප්පායො දින්නො හොති. යත්ථ වා පන බහුතරන්ති සචෙ එකස්මිං විහාරෙ වසන්තො ඉතරස්මිං සත්තාහවාරෙන අරුණමෙව උට්ඨාපෙති, එවං පුරිමස්මිං බහුතරං වසති නාම. තස්මා තතො බහුතරං වසිතවිහාරතො තස්ස පටිවීසො දාතබ්බො. එවම්පි එකාධිප්පායො දින්නො හොති. ඉදඤ්ච නානාලාභෙහි නානූපචාරෙහි එකසීමවිහාරෙහි කථිතං, නානාසීමවිහාරෙ පන සෙනාසනග්ගාහො පටිප්පස්සම්භති. තස්මා තත්ථ චීවරපටිවීසො න පාපුණාති. සෙසං පන ආමිසභෙසජ්ජාදි සබ්බං සබ්බත්ථ අන්තොසීමගතස්ස පාපුණාති.

“Ekādhippāyanti”即“ekaṃ adhippāyaṃ”（一个意向）；其义为：“只给一个人的份额”。现在，为了说明应如何给予，在引述圣典时，（世尊）说了“于此，又……”等。其中，若于彼处一半、于此处一半，即在每一个（住处）各住一日，或各住七日，那么，在每一个寺院中，一个人所获得的份额，应从其中各给予一半。如此，即是给予了一个意向（的份额）。“Yattha vā pana bahutaranti”（或于住得更多之处）：若住在一个寺院，而在另一个（寺院）仅以七日为一轮令黎明升起，如此，即名为在前一个寺院住得更多。因此，应从那住得更多的寺院给予他应得的份额。如此，也算是给予了一个意向（的份额）。此乃就具有不同利养、不同近住区，但属于同一界的诸寺院而说。然而，在不同界的寺院，对卧坐具的领受即会止息。因此，在那里，他不得获得衣的份额。然而，其余的食物、药品等一切，在所有地方，对已进入界内者，皆可获得。

ගිලානවත්ථුකථා

病者的故事

365. මඤ්චකෙ නිපාතෙසුන්ති එවං ධොවිත්වා අඤ්ඤං කාසාවං නිවාසෙත්වා මඤ්චකෙ නිපජ්ජාපෙසුං; නිපජ්ජාපෙත්වා ච පනායස්මා ආනන්දො මුත්තකරීසකිලිට්ඨං කාසාවං ධොවිත්වා භූමියං පරිභණ්ඩං අකාසි. යො භික්ඛවෙ මං උපට්ඨහෙය්‍ය, සො ගිලානං උපට්ඨහෙය්‍යාති යො මං ඔවාදානුසාසනීකරණෙන උපට්ඨහෙය්‍ය, සො ගිලානං උපට්ඨහෙය්‍ය; මම ඔවාදකාරකෙන ගිලානො උපට්ඨාතබ්බොති අයමෙවෙත්ථ අත්ථො. භගවතො ච ගිලානස්ස ච උපට්ඨානං එකසදිසන්ති එවං පනෙත්ථ අත්ථො න ගහෙතබ්බො. සඞ්ඝෙන උපට්ඨාතබ්බොති යස්සෙතෙ උපජ්ඣාදයො තස්මිං විහාරෙ නත්ථි, ආගන්තුකො හොති එකචාරිකො භික්ඛු, සො සඞ්ඝස්ස භාරො, තස්මා සඞ්ඝෙන [Pg.414] උපට්ඨාතබ්බො. නො චෙ උපට්ඨහෙය්‍ය, සකලස්ස සඞ්ඝස්ස ආපත්ති. වාරං ඨපෙත්වා ජග්ගන්තෙසු පන යො අත්තනො වාරෙ න ජග්ගති, තස්සෙව ආපත්ති. සඞ්ඝත්ථෙරොපි වාරකො න මුච්චති. සචෙ සකලො සඞ්ඝො එකස්ස භාරං කරොති, එකො වා වත්තසම්පන්නො භික්ඛු අහමෙව ජග්ගිස්සාමීති පටිජග්ගති, සඞ්ඝො ආපත්තිතො මුච්චති.

365. 为他洗净后，让他换上另一件袈裟，并扶他躺卧在床上；扶他躺下后，具寿阿难将那件沾染了大小便的袈裟洗净，铺在地上整理好。“诸比丘，凡欲侍奉我者，彼应侍奉病人。”此义为：凡以实行我的教诫与训诫来侍奉我者，彼应侍奉病人；实行我教诫者，应当照护病人。此即是此中之义。但不应取此义：即侍奉世尊与侍奉病人是完全相同的。“应由僧团照护”：若于彼寺院中，无有其和尚等，（彼是）来访的、独行的比丘，彼即是僧团的负担，因此应由僧团照护。若不照护，则全体僧团皆有过失。然而，在设立轮值而照护时，凡于自己轮值时不照护者，仅彼一人有过失。僧团长老亦不免于轮值。若全体僧团承担一人的负担，或有一位具足行仪的比丘说“我来照护”而照护，则僧团免于过失。

366. අභික්කමන්තං වා අභික්කමතීතිආදීසු වඩ්ඪන්තං වා ආබාධං ‘‘ඉදං නාම මෙ පරිභුඤ්ජන්තස්ස වඩ්ඪති, ඉදං පරිභුඤ්ජන්තස්ස පරිහායති, ඉදං පරිභුඤ්ජන්තස්ස තිට්ඨතී’’ති යථාභූතං නාවිකරොතීති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. නාලන්ති න පතිරූපො, න යුත්තො උපට්ඨාතුං. භෙසජ්ජං සංවිධාතුන්ති භෙසජ්ජං යොජෙතුං අසමත්ථො හොති. ආමිසන්තරොති ආමිසං අස්ස අන්තරන්ති ආමිසන්තරො. අන්තරන්ති කාරණං වුච්චති; ආමිසකාරණා යාගුභත්තපත්තචීවරානි පත්ථෙන්තො උපට්ඨාතීති අත්ථො.

366. 于“前进或正前进”等句中，（对于）增长的病痛，（病人）不能如实地显明：“我受用此物时，（病）增长；受用此物时，（病）减退；受用此物时，（病）停住。”应知其义如是。“不足”（Nālaṃ）：意为不适合、不适宜去侍奉。“配制药物”（Bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ）：意为无能力调配药物。“有利养之内在动机者”（Āmisantaro）：彼有利养之内在动机，故名“āmisantaro”。此中“antara”（内在）被称为“因”；其义为：因利养故，希求粥、饭、衣钵而侍奉。

මතසන්තකකථා

论亡者所属物

367. කාලඞ්කතෙති කාලකිරියාය. ගිලානුපට්ඨාකානං දාතුන්ති එත්ථ අනන්තරං වුත්තාය කම්මවාචාය දින්නම්පි අපලොකෙත්වා දින්නම්පි දින්නමෙව හොති, වට්ටති.

367. “命终”（Kālaṅkata）：因作时（kālakiriyā）故。于“应施予病者侍者”此处，以（亡者命终后）随即诵念的羯磨语所施，或通过告知（僧团）而施，皆是已施，是允许的。

369. යං තත්ථ ලහුභණ්ඩං යං තත්ථ ගරුභණ්ඩන්ති එත්ථ ලහුභණ්ඩගරුභණ්ඩානං නානාකරණං පරතො වණ්ණයිස්සාම. ගිලානුපට්ඨාකලාභෙ පන අයං ආදිතො පට්ඨාය විනිච්ඡයො –

369. 于此，何为轻物，何为重物，其差别我等将于后文解说。而关于病人侍者之所得，自始即有此决断——

සචෙ සකලෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපට්ඨහන්තෙ කාලං කරොති, සබ්බෙපි සාමිකා. අථ එකච්චෙහි වාරෙ කතෙ එකච්චෙහි අකතෙයෙව කාලං කරොති, තත්ථ එකච්චෙ ආචරියා වදන්ති – ‘‘සබ්බෙපි අත්තනො වාරෙ සම්පත්තෙ කරෙය්‍යුං, තස්මා සබ්බෙපි සාමිනො’’ති. එකච්චෙ වදන්ති – ‘‘යෙහි ජග්ගිතො තෙ එව ලභන්ති, ඉතරෙ න ලභන්තී’’ති. සාමණෙරෙ කාලඞ්කතෙ සචෙ චීවරං අත්ථි, ගිලානුපට්ඨාකානං දාතබ්බං. නො චෙ අත්ථි යං අත්ථි, තං දාතබ්බං. අඤ්ඤස්මිං පරික්ඛාරෙ සති චීවරභාගං කත්වා දාතබ්බං.

若于全体比丘僧团侍奉时命终，则所有人皆为物主。若于一些人轮值已毕、一些人尚未轮值时命终，对此，一些阿阇梨(ācariya)说：“所有人都会在轮到自己时侍奉，是故所有人皆为物主。”另一些阿阇梨说：“唯照料者方可得，其余人不得。”沙弥命终时，若有衣，应给予病人侍者。若无衣，则有何物即施何物。若有其他资具，应折算为衣的份额后给予。

භික්ඛු [Pg.415] ච සාමණෙරො ච සචෙ සමං උපට්ඨහිංසු, සමකො භාගො දාතබ්බො. අථ සාමණෙරොව උපට්ඨහති, භික්ඛුස්ස සංවිදහනමත්තමෙව හොති, සාමණෙරස්ස ජෙට්ඨකභාගො දාතබ්බො. සචෙ සාමණෙරො භික්ඛුනා ආනීතඋදකෙන යාගුං පචිත්වා පටිග්ගාහාපනමත්තමෙව කරොති, භික්ඛු උපට්ඨහති, භික්ඛුස්ස ජෙට්ඨකභාගො දාතබ්බො.

若比丘与沙弥平等侍奉，应给予平等的份额。若仅沙弥侍奉，比丘仅作安排，则应给予沙弥较大的份额。若沙弥用比丘取来之水煮粥，仅作呈送，而由比丘（主要）侍奉，则应给予比丘较大的份额。

බහූ භික්ඛූ සමග්ගා හුත්වා උපට්ඨහන්ති, සබ්බෙසං සමකො භාගො දාතබ්බො. යො පනෙත්ථ විසෙසෙන උපට්ඨහති, තස්ස විසෙසො කාතබ්බො. යෙන පන එකදිවසම්පි ගිලානුපට්ඨාකවසෙන යාගුභත්තං වා පචිත්වා දින්නං, නහානං වා පටියාදිතං, සොපි ගිලානුපට්ඨාකොව. යො සමීපං අනාගන්ත්වා භෙසජ්ජතණ්ඩුලාදීනි පෙසෙති, අයං ගිලානුපට්ඨාකො න හොති. යො පරියෙසිත්වා ගාහාපෙත්වා ආගච්ඡති, අයං ගිලානුපට්ඨාකොව.

众多比丘和合侍奉，应给予所有人平等的份额。其中若有特别侍奉者，应给予其特别的份额。若有人以病人侍者之身份，即便仅一日，曾煮粥饭布施，或准备洗浴（用水），他亦是病人侍者。凡不至近前，仅派送药、米等物者，此人不是病人侍者。凡去寻觅（药、米等），使人取来，而（自己也）前来者，此人就是病人侍者。

එකො වත්තසීසෙන ජග්ගති; එකො පච්චාසාය, මතකාලෙ උභොපි පච්චාසීසන්ති, උභින්නම්පි දාතබ්බං. එකො උපට්ඨහිත්වා ගිලානස්ස වා කම්මෙන අත්තනො වා කම්මෙන කත්ථචි ගතො ‘‘පුන ආගන්ත්වා ජග්ගිස්සාමී’’ති, එතස්සපි දාතබ්බං. එකො චිරං උපට්ඨහිත්වා ‘‘ඉදානි න සක්කොමී’’ති ධුරං නික්ඛිපිත්වා ගච්ඡති, සචෙපි තංදිවසමෙව ගිලානො කාලංකරොති, උපට්ඨාකභාගො න දාතබ්බො.

一人以职责为首而照顾，另一人则为期望份额而照顾；（病人）临终时，若二人都期望份额，则应给予二人。一人在照顾病人后，或因病人之事，或因己事，去往某处，心想：“我将再回来照顾”，此人亦应给予份额。一人长时照顾后，心想：“现在我不能（继续照顾）了”，于是放下责任而离去，即便病人在其离去当天去世，亦不应给予其照顾者的份额。

ගිලානුපට්ඨාකො නාම ගිහි වා හොතු පබ්බජිතො වා, අන්තමසො මාතුගාමොපි, සබ්බෙ භාගං ලභන්ති. සචෙ තස්ස භික්ඛුනො පත්තචීවරමත්තමෙව හොති, අඤ්ඤං නත්ථි; සබ්බං ගිලානුපට්ඨාකානංයෙව දාතබ්බං. සචෙපි සහස්සං අග්ඝති, අඤ්ඤං පන බහුම්පි පරික්ඛාරං තෙ න ලභන්ති; සඞ්ඝස්සෙව හොති. අවසෙසං භණ්ඩං බහුකඤ්චෙව මහග්ඝඤ්ච, තිචීවරං අප්පග්ඝං; තතො ගහෙත්වා තිචීවරපරික්ඛාරො දාතබ්බො. සබ්බඤ්චෙතං සඞ්ඝිකතොව ලබ්භති.

所谓病人的照顾者，无论是俗人或出家人，乃至是女性，皆可获得份额。若该比丘只有衣钵，无有他物，则全部都只应给予病人的照顾者，即便其价值一千。然而，其他众多资具，他们则不能获得，（这些）仅属于僧团。若剩余的物品既多且贵重，而三衣价值低廉，则应从（剩余物品）中取出，给予三衣的附属资具。所有这些都从僧团的财物中获得。

සචෙ පන සො ජීවමානොයෙව සබ්බං අත්තනො පරික්ඛාරං නිස්සජ්ජිත්වා කස්සචි අදාසි, කොචි වා විස්සාසං අග්ගහෙසි, යස්ස දින්නං, යෙන ච ගහිතං, තස්සෙව හොති. තස්ස රුචියා එව ගිලානුපට්ඨාකා ලභන්ති, අඤ්ඤෙසං අදත්වා දූරෙ ඨපිතපරික්ඛාරාපි තත්ථ තත්ථ සඞ්ඝස්සෙව හොන්ති. ද්වින්නං සන්තකං හොති අවිභත්තං, එකස්මිං කාලඞ්කතෙ ඉතරො සාමී[Pg.416]. බහූනම්පි සන්තකෙ එසෙව නයො. සබ්බෙසු මතෙසු සඞ්ඝිකං හොති. සචෙපි අවිභජිත්වා සද්ධිවිහාරිකාදීනං දෙන්ති අදින්නමෙව හොති. විභජිත්වා දින්නං පන සුදින්නං. තං තෙසු මතෙසුපි සද්ධිවිහාරිකාදීනංයෙව හොති, න සඞ්ඝස්ස.

再者，若该比丘在生之时，已舍弃自己的全部资具并施与某人，或某人因亲厚而拿取，那么施与何人，或为何人所取，（此资具）即为此人所有。病人的照顾者仅依其（新物主）的意愿而获得（份额）。未施与他人而放置在远处的资具，在各处皆属僧团所有。二人共有而未分割的财物，一人去世后，另一人即是物主。多人共有之物，准此为例。若全部去世，则归僧团所有。即使未分割就给予同住弟子等，亦属未曾给予。然而，分割后所施与的，则是善施。此物即使在他们（原物主）去世后，也仅属于同住弟子等，而不属于僧团。

කුසචීරාදිපටික්ඛෙපකථා

拒绝草衣等事

371. කුසචීරාදීසු අක්කනාළන්ති අක්කනාළමයං. පොත්ථකොති මකචිමයො වුච්චති. සෙසානි පඨමපාරාජිකවණ්ණනායං වුත්තානි. තෙසු පොත්ථකෙ එව දුක්කටං. සෙසෙසු ථුල්ලච්චයානීති. අක්කදුස්සකදලිදුස්සඑරකදුස්සානි පන පොත්ථකගතිකානෙව.

371. 于吉祥草衣(kusacīra)等中，“阿迦那罗(akkanāḷa)”，指以阿迦那罗茎所制成者。“布特伽(potthaka)”，称为以麻所制成者。其余已于第一波罗夷之释义中说。于彼等中，唯就布特伽衣犯恶作罪，其余犯偷兰遮罪。又，阿迦杜沙(akkadussa)、迦达利杜沙(kadalidussa)、艾罗迦杜沙(erakadussa)等衣，与布特伽衣同类。

372. සබ්බනීලකාදීනි රජනං ධොවිත්වා පුන රජිත්වා ධාරෙතබ්බානි. න සක්කා චෙ හොන්ති ධොවිතුං, පච්චත්ථරණානි වා කාතබ්බානි. දුපට්ටචීවරස්ස වා මජ්ඣෙ දාතබ්බානි. තෙසං වණ්ණනානත්තං උපාහනාසු වුත්තනයමෙව. අච්ඡින්නදසදීඝදසානි දසා ඡින්දිත්වා ධාරෙතබ්බානි. කඤ්චුකං ලභිත්වා ඵාලෙත්වා රජිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. වෙඨනෙපි එසෙව නයො. තිරීටකං පන රුක්ඛඡල්ලිමයං; තං පාදපුඤ්ඡනං කාතුං වට්ටති.

372. 全青色等衣物，应洗去染料，重新染色后才可穿着。若无法洗净，则应改作铺单，或置于双层衣的中间。其颜色的多样性，与鞋履中所说的方法相同。有未剪流苏或长流苏的衣物，应剪去流苏后才可穿着。若获得长衫(kañcuka)，可将其拆开、染色后使用。头巾(veṭhana)亦同此法。至于提利达迦(tirīṭaka)，乃树皮所制，适合作拭脚布。

374. පතිරූපෙ ගාහකෙති සචෙ කොචි භික්ඛු ‘‘අහං තස්ස ගණ්හාමී’’ති ගණ්හාති, දාතබ්බන්ති අත්ථො. එවමෙතෙසු තෙවීසතියා පුග්ගලෙසු සොළස ජනා න ලභන්ති, සත්ත ජනා ලභන්තීති.

374. “于适当之接受者”者，其义为：若有比丘说“我为彼接受”而接受，则应给予。如是，于此二十三人中，十六人不得，七人得。

සඞ්ඝෙභින්නෙචීවරුප්පාදකථා

僧团分裂时衣物生起论

376. සඞ්ඝො භිජ්ජතීති භිජ්ජිත්වා කොසම්බකභික්ඛූ විය ද්වෙ කොට්ඨාසා හොන්ති. එකස්මිං පක්ඛෙති එකස්මිං කොට්ඨාසෙ දක්ඛිණොදකඤ්ච ගන්ධාදීනි ච දෙන්ති, එකස්මිං චීවරානි. සඞ්ඝස්සෙවෙතන්ති සකලස්ස සඞ්ඝස්ස ද්වින්නම්පි කොට්ඨාසානං එතං හොති, ඝණ්ටිං පහරිත්වා ද්වීහිපි පක්ඛෙහි එකතො භාජෙතබ්බං. පක්ඛස්සෙවෙතන්ති එවං දින්නෙ යස්ස කොට්ඨාසස්ස උදකං දින්නං, තස්ස උදකමෙව හොති; යස්ස චීවරං දින්නං, තස්සෙව චීවරං. යත්ථ පන දක්ඛිණොදකං පමාණං හොති, තත්ථ එකො පක්ඛො දක්ඛිණොදකස්ස [Pg.417] ලද්ධත්තා චීවරානි ලභති, එකො චීවරානමෙව ලද්ධත්තාති උභොහිපි එකතො හුත්වා යථාවුඩ්ඪං භාජෙතබ්බං. ඉදං කිර පරසමුද්දෙ ලක්ඛණන්ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. තස්මිංයෙව පක්ඛෙති එත්ථ පන ඉතරො පක්ඛො අනිස්සරොයෙව. චීවරපෙසනවත්ථූනි පාකටානෙව.

376. 僧团分裂时，就像憍赏弥(Kosambī)的比丘们一样，分裂成两派。对一派，人们供养献净水(dakkhiṇodaka)和香等；对另一派，则供养衣。若说“为僧团”，此物即属于包括两派在内的全体僧团，应敲钟后由两派一起分配。若说“为某派”，如此布施时，献净水给了哪一派，就只属于那一派；衣给了哪一派，就只属于那一派。在以献净水为凭准之处，一派因获得献净水而获得衣，另一派则因直接获得衣而获得衣，因此两派都应一起按僧腊长幼来分配。据说这是海外的规定，在《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中如是说。在“只为那一派”的情况下，另一派则无所有权。送衣之事是显而易见的。

අට්ඨචීවරමාතිකාකථා

八衣纲目论

379. ඉදානි ආදිතො පට්ඨාය වුත්තචීවරානං පටිලාභඛෙත්තං දස්සෙතුං ‘‘අට්ඨිමා භික්ඛවෙ මාතිකා’’තිආදිමාහ. සීමාය දෙතීතිආදි පුග්ගලාධිට්ඨානනයෙන වුත්තං. එත්ථ පන සීමාය දානං එකා මාතිකා, කතිකාය දානං දුතියා…පෙ… පුග්ගලස්ස දානං අට්ඨමා. තත්ථ සීමාය දම්මීති එවං සීමං පරාමසිත්වා දෙන්තො සීමාය දෙති නාම. එස නයො සබ්බත්ථ.

379. 现在，为了从头开始开示所述之衣的获得范围，（世尊）说了“诸比丘，有此八纲目”等。“于界内布施”等，是以指定个人(puggala)的方式而说。在此，于界内布施是第一条纲目，依约定布施是第二条……乃至……对个人布施是第八条。其中，说“我于界内布施”，如此作意于界而布施者，名为“于界内布施”。此方法适用于所有纲目。

සීමාය දෙති, යාවතිකා භික්ඛූ අන්තොසීමගතා තෙහි භාජෙතබ්බන්තිආදිම්හි පන මාතිකානිද්දෙසෙ සීමාය දෙතීති එත්ථ තාව ඛණ්ඩසීමා, උපචාරසීමා, සමානසංවාසසීමා, අවිප්පවාසසීමා, ලාභසීමා, ගාමසීමා, නිගමසීමා, නගරසීමා, අබ්භන්තරසීමා, උදකුක්ඛෙපසීමා, ජනපදසීමා, රට්ඨසීමා, රජ්ජසීමා, දීපසීමා, චක්කවාළසීමාති පන්නරස සීමා වෙදිතබ්බා.

在关于“于界内布施……”等纲目的解释(niddesa)中，就“于界内布施”而言，应知有十五种界：小界、近行界、共住界、无离宿界、利养界、村界、市镇界、城市界、阿邦答勒(abbhantara)界、投水所及界、地方界、国家界、王国界、岛界、轮围界。

තත්ථ ඛණ්ඩසීමා සීමාකථායං වුත්තාව. උපචාරසීමා පරික්ඛිත්තස්ස විහාරස්ස පරික්ඛෙපෙන අපරික්ඛිත්තස්ස පරික්ඛෙපාරහට්ඨානෙන පරිච්ඡින්නා හොති. අපිච භික්ඛූනං ධුවසන්නිපාතට්ඨානතො වා පරියන්තෙ ඨිතභොජනසාලතො වා නිබද්ධවසනකආවාසතො වා ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස ද්වින්නං ලෙඩ්ඩුපාතානං අන්තො උපචාරසීමා වෙදිතබ්බා, සා පන ආවාසෙසු වඩ්ඪන්තෙසු වඩ්ඪති, පරිහායන්තෙසු පරිහායති. මහාපච්චරියං පන ‘‘භික්ඛූසුපි වඩ්ඪන්තෙසු වඩ්ඪතී’’ති වුත්තං. තස්මා සචෙ විහාරෙ සන්නිපතිතභික්ඛූහි සද්ධිං එකාබද්ධා හුත්වා යොජනසතම්පි පූරෙත්වා නිසීදන්ති, යොජනසතම්පි උපචාරසීමාව හොති, සබ්බෙසං ලාභො පාපුණාති. සමානසංවාසඅවිප්පවාසසීමාද්වයම්පි වුත්තමෙව.

其中，局部界已在《界论》中说过。近行界，对有围绕的寺院，是以其围绕为界；对无围绕的寺院，是以适合围绕的处所为界。此外，从比丘们固定集会的处所，或从位于边界的食堂，或从固定居住的住所算起，在中等力气之人的两投石所及的范围之内，当知为近行界。并且，此界随住所的增多而扩大，随住所的减少而缩小。再者，在《大筏注》中说：“随比丘的增多而扩大。”因此，若在寺院中集会的比丘们相连不断，坐满百由旬，则此百由旬亦是近行界，所有比丘都能获得利养。共住界与无离宿界二者也已说过。

ලාභසීමා [Pg.418] නාම නෙව සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුඤ්ඤාතා, න ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි ඨපිතා; අපිච ඛො රාජරාජමහාමත්තා විහාරං කාරෙත්වා ගාවුතං වා අඩ්ඪයොජනං වා යොජනං වා සමන්තතො පරිච්ඡින්දිත්වා ‘‘අයං අම්හාකං විහාරස්ස ලාභසීමා’’ති නාමලිඛිතකෙ ථම්භෙ නිඛණිත්වා ‘‘යං එත්ථන්තරෙ උප්පජ්ජති, සබ්බං තං අම්හාකං විහාරස්ස දෙමා’’ති සීමං ඨපෙන්ති, අයං ලාභසීමා නාම. ගාමනිගමනගරඅබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමාපි වුත්තා එව. ජනපදසීමා නාම – කාසිකොසලරට්ඨාදීනං අන්තො බහූ ජනපදා හොන්ති, තත්ථ එකෙකො ජනපදපරිච්ඡෙදො ජනපදසීමා. රට්ඨසීමා නාම කාසිකොසලාදිරට්ඨපරිච්ඡෙදො. රජ්ජසීමා නාම ‘‘චොළභොගො කෙරළභොගො’’ති එවං එකෙකස්ස රඤ්ඤො ආණාපවත්තිට්ඨානං. දීපසීමා නාම සමුද්දන්තෙන පරිච්ඡින්නමහාදීපා ච අන්තරදීපා ච. චක්කවාළසීමා නාම චක්කවාළපබ්බතෙනෙව පරිච්ඡින්නා.

利养界，既非由正等觉者所允许，也非由结集圣典的长老们所设立；而是国王、大臣们建造寺院后，在周围划定一俱卢舍、半由旬或一由旬的范围，竖立刻有名字的柱子，宣告“此范围内所产生的一切，全部供养给我们寺院”，如此设立的界限，即名为利养界。村界、镇界、城界、阿邦答勒界与投水所及界也已说过。所谓地方界，是在迦尸国、憍萨罗国等国之中有许多地方，其中每一地方的区划，即是地方界。所谓国家界，即迦尸国、憍萨罗国等国的区划。所谓王界，如“朱罗领”、“计罗领”，即是每一位国王权力所行之处。所谓岛界，即由海洋为界的大岛与中介岛。所谓轮围界，即由轮围山所区划的界限。

එවමෙතාසු සීමාසු ඛණ්ඩසීමාය කෙනචි කම්මෙන සන්නිපතිතං සඞ්ඝං දිස්වා ‘‘එත්ථෙව සීමාය සඞ්ඝස්ස දෙමී’’ති වුත්තෙ යාවතිකා භික්ඛූ අන්තොඛණ්ඩසීමගතා, තෙහි භාජෙතබ්බං. තෙසංයෙව හි තං පාපුණාති. අඤ්ඤෙසං සීමන්තරිකාය වා උපචාරසීමාය වා ඨිතානම්පි න පාපුණාති. ඛණ්ඩසීමාය ඨිතෙ පන රුක්ඛෙ වා පබ්බතෙ වා ඨිතස්ස හෙට්ඨා වා පථවීවෙමජ්ඣගතස්ස පාපුණාතියෙව. ‘‘ඉමිස්සා උපචාරසීමාය සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දින්නං පන ඛණ්ඩසීමාසීමන්තරිකාසු ඨිතානම්පි පාපුණාති. ‘‘සමානසංවාසසීමාය දම්මී’’ති දින්නං පන ඛණ්ඩසීමාසීමන්තරිකාසු ඨිතානං න පාපුණාති. අවිප්පවාසසීමාලාභසීමාසු දින්නං තාසු සීමාසු අන්තොගතානං පාපුණාති. ගාමසීමාදීසු දින්නං තාසං සීමානං අබ්භන්තරෙ බද්ධසීමාය ඨිතානම්පි පාපුණාති. අබ්භන්තරසීමාඋදකුක්ඛෙපසීමාසු දින්නං තත්ථ අන්තොගතානංයෙව පාපුණාති. ජනපදරට්ඨරජ්ජදීපචක්කවාළසීමාසුපි ගාමසීමාදීසු වුත්තසදිසොයෙව විනිච්ඡයො.

如是，于此等诸界中，若见僧团因某事集于 खंड界(khaṇḍasīmā)内，当有人言：“我仅于此界内布施僧团”时，凡是进入 खंड界内的比丘，应由他们分配。诚然，此物仅归属于他们。其他安住于界间地(sīmantarikā)或近行界(upacārasīmā)者，则不能获得。又，安住于 खंड界内的树上或山上者，或在其下方、处于地中者，则确实能获得。又，若布施时言：“我布施于此近行界内的僧团”，则安住于 खंड界及界间地者亦能获得。又，若布施时言：“我布施于同住界(samānasaṃvāsasīmā)内”，则安住于 खंड界及界间地者不能获得。若布施于无离宿界(avippavāsasīmā)或利养界(lābhasīmā)内，则进入彼等界内者能获得。若布施于村界(gāmasīmā)等内，则安住于彼等界内部的已结界(baddhasīmā)中者亦能获得。若布施于阿邦答勒界(abbhantarasīmā)或投水所及界(udakukkhepasīmā)内，则唯有进入其处者能获得。于地方界(janapadasīmā)、国土界(raṭṭhasīmā)、王国界(rajjasīmā)、洲界(dīpasīmā)、轮围界(cakkavāḷasīmā)中，其判定亦与村界等中所说相同。

සචෙ පන ජම්බුදීපෙ ඨිතො ‘‘තම්බපණ්ණිදීපෙ සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දෙති, තම්බපණ්ණිදීපතො එකොපි ගන්ත්වා සබ්බෙසං ගණ්හිතුං ලභති. සචෙපි තත්‍රෙව එකො සභාගභික්ඛු සභාගානං භාගං ගණ්හාති, න වාරෙතබ්බො. එවං තාව යො සීමං පරාමසිත්වා දෙති, තස්ස දානෙ විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.

又，若有住于瞻部洲者言：“我布施于铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)的僧团”而行布施，则从铜鍱洲去一人，亦能为全体领取。即便就在瞻部洲，有一位同住比丘领取（铜鍱洲）同住者们的份额，亦不应被阻止。如是，对于思量界域而行布施者，其布施的判定应如是了知。

යො [Pg.419] පන අසුකසීමායාති වත්තුං න ජානාති, කෙවලං සීමාති වචනමත්තමෙව ජානන්තො විහාරං ගන්ත්වා ‘‘සීමාය දම්මී’’ති වා ‘‘සීමට්ඨකසඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති වා භණති, සො පුච්ඡිතබ්බො – ‘‘සීමා නාම බහුවිධා, කතරසීමං සන්ධාය භණසී’’ති? සචෙ වදති – ‘‘අහං අසුකසීමාති න ජානාමි, සීමට්ඨකසඞ්ඝො භාජෙත්වා ගණ්හාතූ’’ති කතරසීමාය භාජෙතබ්බං? මහාසීවත්ථෙරො කිරාහ – ‘‘අවිප්පවාසසීමායා’’ති. තතො නං ආහංසු – ‘‘අවිප්පවාසසීමා නාම තියොජනාපි හොති, එවං සන්තෙ තියොජනෙ ඨිතා ලාභං ගණ්හිස්සන්ති, තියොජනෙ ඨත්වා ආගන්තුකවත්තං පූරෙත්වා ආරාමං පවිසිතබ්බං භවිස්සති, ගමිකො තියොජනං ගන්ත්වා සෙනාසනං ආපුච්ඡිස්සති, නිස්සයපටිපන්නස්ස තියොජනාතික්කමෙ නිස්සයො පටිප්පස්සම්භිස්සති, පාරිවාසිකෙන තියොජනං අතික්කමිත්වා අරුණං උට්ඨාපෙතබ්බං භවිස්සති, භික්ඛුනියා තියොජනෙ ඨත්වා ආරාමප්පවෙසනං ආපුච්ඡිතබ්බං භවිස්සති, සබ්බම්පෙතං උපචාරසීමාය පරිච්ඡෙදවසෙනෙව කාතුං වට්ටති. තස්මා උපචාරසීමායමෙව භාජෙතබ්බ’’න්ති.

再者，若有施主不知道某某界的名称，仅知“界”一词，便去寺院说“我布施给界”或“我布施给住于界的僧团”，则应询问他：“界有多种，您指的是哪一种界？”假若他回答：“我不知道某某界的名称，请住于界的僧团自行分配后领受。”那么，应在哪一种界中进行分配呢？大希瓦(Mahāsīva)长老曾说：“应在无离宿界(avippavāsasīmā)中。”于是，有人对他说：“无离宿界可达三由旬，如此一来，住在三由旬范围内的比丘都能获得利养；住在三由旬范围内，须先完成客比丘的义务才能进入寺院；行脚比丘须走三由旬才能请求住处；依止他人的比丘若越过三由旬，其依止关系即告中断；行别住的比丘须越过三由旬才能使黎明升起；比丘尼住在三由旬范围内，仍须请求进入寺院的许可。所有这些，都只应依近行界(upacārasīmā)的范围来作规定才适当。因此，只应在近行界中进行分配。”

කතිකායාති සමානලාභකතිකාය. තෙනෙවාහ – ‘‘සම්බහුලා ආවාසා සමානලාභා හොන්තී’’ති. තත්‍රෙවං කතිකා කාතබ්බා, එකස්මිං විහාරෙ සන්නිපතිතෙහි භික්ඛූහි යං විහාරං සඞ්ගණ්හිතුකාමා සමානලාභං කාතුං ඉච්ඡන්ති, තස්ස නාමං ගහෙත්වා අසුකො නාම විහාරො පොරාණකොති වා බුද්ධාධිවුත්ථොති වා අප්පලාභොති වා යංකිඤ්චි කාරණං වත්වා තං විහාරං ඉමිනා විහාරෙන සද්ධිං එකලාභං කාතුං සඞ්ඝස්ස රුච්චතීති තික්ඛත්තුං සාවෙතබ්බං. එත්තාවතා තස්මිං විහාරෙ නිසින්නොපි ඉධ නිසින්නොව හොති, තස්මිං විහාරෙපි සඞ්ඝෙන එවමෙව කාතබ්බං. එත්තාවතා ඉධ නිසින්නොපි තස්මිං නිසින්නොව හොති. එකස්මිං ලාභෙ භාජියමානෙ ඉතරස්මිං ඨිතස්ස භාගං ගහෙතුං වට්ටති. එවං එකෙන විහාරෙන සද්ධිං බහූපි ආවාසා එකලාභා කාතබ්බා.

Katikāya（约定），即共同利养的约定。因此（世尊）说：“许多住处成为共同利养。”于此，应如是作约定：由聚集于一座寺院的比丘们，当他们欲摄受、欲作成共同利养的任何寺院时，应提及那座寺院的名称，并陈述任何理由，如：“某某寺院是古老的”，或“佛陀曾居住过”，或“利养稀少”，然后应三遍令听闻：“僧团乐意将彼寺院与此寺院作成一利养否？”仅此，则坐于彼寺院者，亦如坐于此（寺院）。在彼寺院，僧团亦应如是作。仅此，则坐于此（寺院）者，亦如坐于彼（寺院）。当一（处）的利养被分配时，可以为住于另一处者领取其份额。如是，一座寺院可与多所住处作成一利养。

භික්ඛාපඤ්ඤත්තියාති අත්තනො පරිච්චාගපඤ්ඤාපනට්ඨානෙ. තෙනෙවාහ – ‘‘යත්ථ සඞ්ඝස්ස ධුවකාරා කරියන්තී’’ති. තස්සත්ථො – යස්මිං විහාරෙ ඉමස්ස චීවරදායකස්ස සන්තකං සඞ්ඝස්ස පාකවට්ටං වා වත්තති, යස්මිං වා විහාරෙ භික්ඛූ අත්තනො භාරං කත්වා සදා ගෙහෙ භොජෙති, යත්ථ වා [Pg.420] අනෙන ආවාසො කාරිතො, සලාකභත්තාදීනි වා නිබද්ධානි, යෙන පන සකලොපි විහාරො පතිට්ඨාපිතො, තත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි, ඉමෙ ධුවකාරා නාම. තස්මා සචෙ සො ‘‘යත්ථ මය්හං ධුවකාරා කරීයන්ති, තත්ථ දම්මී’’ති වා ‘‘තත්ථ දෙථා’’ති වා භණති, බහූසු චෙපි ඨානෙසු ධුවකාරා හොන්ති, සබ්බත්ථ දින්නමෙව හොති.

Bhikkhāpaññatti（施处指定），即在自己（施主）指定布施之处。因此（世尊）说：“在为僧团作常行之处。”其义为：在哪座寺院，有属于这位衣施主的、为僧团提供的熟食供养；或在哪座寺院，（施主）将比丘们作为自己的责任，恒常于家中供食；或他曾于此处建造住处；或筹食（salākabhatta）等已作常设。至于由其建立整座寺院者，于此则无须说（有常行）。此等名为常行（dhuvakārā）。是故，若彼（施主）说：“于我作常行之处，我于彼处布施”，或说：“于彼处布施”，则即使于多处有常行，亦为于一切处布施。

සචෙ පන එකස්මිං විහාරෙ භික්ඛූ බහුතරා හොන්ති, තෙහි වත්තබ්බං – ‘‘තුම්හාකං ධුවකාරෙ එකත්ථ භික්ඛූ බහූ එකත්ථ අප්පකා’’ති. සචෙ ‘‘භික්ඛුගණනාය ගණ්හථා’’ති භණති, තථා භාජෙත්වා ගණ්හිතුං වට්ටති. එත්ථ ච වත්ථභෙසජ්ජාදි අප්පකම්පි සුඛෙන භාජියති. යදි පන මඤ්චො වා පීඨකං වා එකමෙව හොති, තං පුච්ඡිත්වා යස්ස වා විහාරස්ස එකවිහාරෙපි වා යස්ස සෙනාසනස්ස සො විචාරෙති, තත්ථ දාතබ්බං. සචෙ ‘‘අසුකභික්ඛු ගණ්හාතූ’’ති වදති, වට්ටති. අථ ‘‘මය්හං ධුවකාරෙ දෙථා’’ති වත්වා අවිචාරෙත්වාව ගච්ඡති, සඞ්ඝස්සාපි විචාරෙතුං වට්ටති. එවං පන විචාරෙතබ්බං – ‘‘සඞ්ඝත්ථෙරස්ස වසනට්ඨානෙ දෙථා’’ති වත්තබ්බං. සචෙ තස්ස සෙනාසනං පරිපුණ්ණං හොති, යත්ථ නප්පහොති, තත්ථ දාතබ්බං. සචෙ එකො භික්ඛු ‘‘මය්හං වසනට්ඨානෙ සෙනාසනපරිභොගභණ්ඩං නත්ථී’’ති වදති, තත්ථ දාතබ්බං.

再者，若于一寺院中比丘众多，彼等（比丘）应说：“在你们施主的固定供养处，一处比丘多，一处比丘少。”若（施主）说：“请按比丘人数领取”，则可以那样分配后领取。于此，衣物、药品等即使少许也容易分配。但若只有一张床或一张坐具，则应询问他（施主），他指定给哪个寺院，或在一个寺院里指定给哪个卧坐处，就应给与那里。若（施主）说：“愿某某比丘领取”，（那样）领取是可以的。又，若（施主）说了“请给我的固定供养处”后，没有指定就走了，僧团也可以处置。应如此处置：应说“请给僧团上座的住处”。若那位上座的卧坐处是充足的，则应给与不充足之处。若有一位比丘说：“我的住处没有卧坐处及资具”，则应给与那里。

සඞ්ඝස්ස දෙතීති විහාරං පවිසිත්වා ‘‘ඉමානි චීවරානි සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දෙති. සම්මුඛීභූතෙනාති උපචාරසීමාය ඨිතෙන සඞ්ඝෙන ඝණ්ටිං පහරිත්වා කාලං ඝොසෙත්වා භාජෙතබ්බං. සීමට්ඨස්ස අසම්පත්තස්සාපි භාගං ගණ්හන්තො න වාරෙතබ්බො. විහාරො මහා හොති, ථෙරාසනතො පට්ඨාය වත්ථෙසු දිය්‍යමානෙසු අලසජාතිකා මහාථෙරා පච්ඡා ආගච්ඡන්ති, ‘‘භන්තෙ වීසතිවස්සානං දිය්‍යති, තුම්හාකං ඨිතිකා අතික්කන්තා’’ති න වත්තබ්බා, ඨිතිකං ඨපෙත්වා තෙසං දත්වා පච්ඡා ඨිතිකාය දාතබ්බං.

“施与僧团”是指，进入寺院后说“我将这些衣施与僧团”而施与。“于现前僧”是指，位于近行界(upacārasīmā)的僧团，应敲击钟(ghaṇṭi)，宣告时间后进行分配。即使是位于界内但未到场者，（他人代为）领取其份额不应被阻止。若寺院大，从上座的座位开始分发衣物时，有懒惰性的大长老们后来才到，不应说：“尊者，正在分给二十腊者，你们的次序已经过了。”应暂停（分配的）次序，先给与他们，之后再按（原来的）次序分发。

අසුකවිහාරෙ කිර බහුං චීවරං උප්පන්නන්ති සුත්වා යොජනන්තරිකවිහාරතොපි භික්ඛූ ආගච්ඡන්ති, සම්පත්තසම්පත්තානං ඨිතට්ඨානතො පට්ඨාය දාතබ්බං. අසම්පත්තානම්පි උපචාරසීමං පවිට්ඨානං අන්තෙවාසිකාදීසු ගණ්හන්තෙසු දාතබ්බමෙව. ‘‘බහිඋපචාරසීමාය ඨිතානං දෙථා’’ති වදන්ති, න දාතබ්බං. සචෙ පන උපචාරසීමං ඔක්කන්තෙහි එකාබද්ධා හුත්වා අත්තනො විහාරද්වාරෙ වා අන්තොවිහාරෙයෙව වා හොන්ති, පරිසවසෙන වඩ්ඪිතා නාම හොති සීමා[Pg.421], තස්මා දාතබ්බං. සඞ්ඝනවකස්ස දින්නෙපි පච්ඡා ආගතානං දාතබ්බමෙව. දුතියභාගෙ පන ථෙරාසනං ආරුළ්හෙ ආගතානං පඨමභාගො න පාපුණාති, දුතියභාගතො වස්සග්ගෙන දාතබ්බං.

听说某寺院生起了许多衣物，据闻一由旬(yojana)外的寺院亦有比丘前来。应从已到达者所站立之处开始分发。即使未到场者，若已进入近行界(upacārasīmā)，由其弟子等代为受取时，亦应给予。若有人言：“请给予站在近行界外者”，则不应给予。然而，若彼等进入近行界，与众连成一体，聚集于自家寺院门口或寺院之内，此名“依众扩大其界”，是故应给予。即使已分发给僧团中最年轻的比丘，后来者亦应分发。但在第二份中，若长老已登上长老座，后来者则不得第一份，应从第二份中依戒腊分发。

එකස්මිං විහාරෙ දස භික්ඛූ හොන්ති, ‘‘දස වත්ථානි සඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති දෙන්ති, පාටෙක්කං භාජෙතබ්බානි. සචෙ ‘‘සබ්බානෙව අම්හාකං පාපුණන්තී’’ති ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති, දුප්පාපිතානි චෙව දුග්ගහිතානි ච ගතගතට්ඨානෙ සඞ්ඝිකානෙව හොන්ති. එකං පන උද්ධරිත්වා ‘‘ඉදං තුම්හාකං පාපුණාතී’’ති සඞ්ඝත්ථෙරස්ස දත්වා ‘‘සෙසානි අම්හාකං පාපුණන්තී’’ති ගහෙතුං වට්ටති.

一座寺院有十位比丘，有人供养说：“我们将十件衣布施僧团。”这些衣应当逐一分配。若彼等比丘认为“全部都归我们”而取走，则此物既非妥善获得，亦非妥善受取，无论带到何处，皆仍为僧物。然而，取出一件，对僧团长老说：“此件归于您等（僧团）。”并交付之后，再说：“剩余的归于我们。”如此受取，则为应法。

එකමෙව වත්ථං සඞ්ඝස්ස දෙමාති ආහරන්ති, අභාජෙත්වාව අම්හාකං පාපුණන්තීති ගණ්හන්ති, දුප්පාපිතඤ්චෙව දුග්ගහිතඤ්ච. සත්ථකෙන පන හලිද්දිආදිනා වා ලෙඛං කත්වා එකං කොට්ඨාසං ‘‘ඉමං ඨානං තුම්හාකං පාපුණාතී’’ති සඞ්ඝත්ථෙරස්ස පාපෙත්වා ‘‘සෙසං අම්හාකං පාපුණාතී’’ති ගහෙතුං වට්ටති. යං පන වත්ථස්සෙව පුප්ඵං වා වලි වා, තෙන පරිච්ඡෙදං කාතුං න වට්ටති. සචෙ එකං තන්තං උද්ධරිත්වා ‘‘ඉදං ඨානං තුම්හාකං පාපුණාතී’’ති සඞ්ඝත්ථෙරස්ස දත්වා ‘‘සෙසං අම්හාකං පාපුණාතී’’ති ගණ්හන්ති, වට්ටති. ඛණ්ඩං ඛණ්ඩං ඡින්දිත්වා භාජියමානං වට්ටතියෙව.

有人拿来一件衣说：“我们将此衣布施僧团。”若比丘不加分割便认为“此衣归于我们”而受取，则此物既非妥善获得，亦非妥善受取。然而，若用小刀或姜黄等物划上记号，将一部分送至僧团长老处，说：“此部分归于您等（僧团）。”然后说：“剩余部分归于我们。”如此受取，则为应法。但是，不可用衣上原有的花纹或褶皱来作分割。若抽出一根线，对僧团长老说：“此部分归于您等（僧团）。”并交付之后，再说：“剩余部分归于我们。”而受取，则为应法。将衣剪成片片来分配，亦为应法。

එකභික්ඛුකෙ විහාරෙ සඞ්ඝස්ස චීවරෙසු උප්පන්නෙසු සචෙ පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව සො භික්ඛු ‘‘සබ්බානි මය්හං පාපුණන්තී’’ති ගණ්හාති, සුග්ගහිතානි, ඨිතිකා පන න තිට්ඨති. සචෙ එකෙකං උද්ධරිත්වා ‘‘ඉදං මය්හං පාපුණාතී’’ති ගණ්හාති, ඨිතිකා තිට්ඨති. තත්ථ අට්ඨිතාය ඨිතිකාය පුන අඤ්ඤස්මිං චීවරෙ උප්පන්නෙ සචෙ එකො භික්ඛු ආගච්ඡති, මජ්ඣෙ ඡින්දිත්වා ද්වීහිපි ගහෙතබ්බං. ඨිතාය ඨිතිකාය පුන අඤ්ඤස්මිං චීවරෙ උප්පන්නෙ සචෙ නවකතරො ආගච්ඡති, ඨිතිකා හෙට්ඨා ඔරොහති. සචෙ වුඩ්ඪතරො ආගච්ඡති, ඨිතිකා උද්ධං ආරොහති. අථඤ්ඤො නත්ථි, පුන අත්තනො පාපෙත්වා ගහෙතබ්බං.

于仅有一位比丘的住处，当僧团的衣物生起时，若那位比丘如前所说之法，作意“一切皆归于我”而受取，是为善受，然其既定权不成立。若他逐一取出，作意“此归于我”而受取，则既定权成立。于此，当既定权不成立时，若又有另一衣物生起，且有一位比丘前来，则应将衣物从中间裁开，由二者共取。当既定权已成立时，若又有另一衣物生起，而来者是后学比丘，则既定权下降；若来者是上座比丘，则既定权上升。若无其他比丘，则应再次使之归于自己而受取。

‘‘සඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති වා ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති වා යෙන කෙනචි ආකාරෙන සඞ්ඝං ආමසිත්වා දින්නං පන පංසුකූලිකානං න වට්ටති, ‘‘ගහපතිචීවරං පටික්ඛිපාමි පංසුකූලිකඞ්ගං සමාදියාමී’’ති වුත්තත්තා, න පන අකප්පියත්තා[Pg.422]. භික්ඛුසඞ්ඝෙන අපලොකෙත්වා දින්නම්පි න ගහෙතබ්බං. යං පන භික්ඛු අත්තනො සන්තකං දෙති, තං භික්ඛුදත්තියං නාම වට්ටති, පංසුකූලං පන න හොති. එවං සන්තෙපි ධුතඞ්ගං න භිජ්ජති. ‘‘භික්ඛූනං දෙම, ථෙරානං දෙමා’’ති වුත්තෙ පන පංසුකූලිකානම්පි වට්ටති. ‘‘ඉදං වත්ථං සඞ්ඝස්ස දෙම, ඉමිනා උපාහනත්ථවිකපත්තත්ථවිකආයොගඅංසබද්ධකාදීනි කරොන්තූ’’ති දින්නම්පි වට්ටති.

若施主说“我们施予僧团”或“我们施予比丘僧团”，以任何方式指明僧团而施予的（衣物），对持粪扫衣者是不允许的。这是因为（他）曾宣誓“我舍弃居士衣，我受持粪扫衣支”，而非因其为不如法物。即使是经比丘僧团告知后所施予的，（持粪扫衣者）也不应受取。然而，若有比丘施予自己所有的物品，那称为“比丘所施物”，是允许的，但它并非粪扫衣。即便如此，头陀支也不会毁坏。但若施主说“我们施予诸比丘，我们施予诸长老”，则对持粪扫衣者也是允许的。若说“我们将此布施予僧团，愿他们用此制作鞋袋、钵袋、腰带、肩带等”而施予的，也是允许的。

පත්තත්ථවිකාදීනං අත්ථාය දින්නානි බහූනිපි හොන්ති, චීවරත්ථායපි පහොන්ති, තතො චීවරං කත්වා පාරුපිතුං වට්ටති. සචෙ පන සඞ්ඝො භාජිතාතිරිත්තානි වත්ථානි ඡින්දිත්වා උපාහනත්ථවිකාදීනං අත්ථාය භාජෙති, තතො ගහෙතුං න වට්ටති. සාමිකෙහි විචාරිතමෙව හි වට්ටති, න ඉතරං.

为制作钵袋等物而施予的布料，即便数量很多，且足够制作衣物，（持粪扫衣者）用其制作成衣来穿也是允许的。但是，若僧团将分配后剩余的布料裁剪，为作鞋袋等物而分配，则（持粪扫衣者）从中受取是不允许的。因为只有施主所指定的用途才是允许的，其他则不被允许。

‘‘පංසුකූලිකසඞ්ඝස්ස ධමකරණපටාදීනං අත්ථාය දෙමා’’ති වුත්තෙපි ගහෙතුං වට්ටති, පරික්ඛාරො නාම පංසුකූලිකානම්පි ඉච්ඡිතබ්බො. යං තත්ථ අතිරෙකං හොති, තං චීවරෙපි උපනෙතුං වට්ටති. සුත්තං සඞ්ඝස්ස දෙන්ති, පංසුකූලිකෙහිපි ගහෙතබ්බං. අයං තාව විහාරං පවිසිත්වා ‘‘ඉමානි චීවරානි සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දින්නෙසු විනිච්ඡයො.

“为了粪扫衣僧团制作滤水囊布等物而布施”，即使这么说，（粪扫衣者也）可以接受，因为所谓的资具，粪扫衣者也应希求。其中若有剩余的，也可以用于衣上。（若施主）布施线给僧团，粪扫衣者也可以接受。这首先是对于进入寺院后，说“我将这些衣布施给僧团”而布施的情况的决择。

සචෙ පන බහිඋපචාරසීමායං අද්ධානප්පටිපන්නෙ භික්ඛූ දිස්වා ‘‘සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති සඞ්ඝත්ථෙරස්ස වා සඞ්ඝනවකස්ස වා ආරොචෙති, සචෙපි යොජනං ඵරිත්වා පරිසා ඨිතා හොති, එකබද්ධා චෙ, සබ්බෙසං පාපුණාති. යෙ පන ද්වාදසහි හත්ථෙහි පරිසං අසම්පත්තා, තෙසං න පාපුණාති.

然而，若（有人）在近住区边界外，看见正在长途旅行的比丘们，便告知僧团长老或僧团新学说：“我布施给僧团”，那么，即使会众遍布一由旬而住，只要相续不断，就能遍及所有人。然而，凡与会众相隔十二肘而未连接者，则无法获得。

උභතොසඞ්ඝස්ස දෙතීති එත්ථ ‘‘උභතොසඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති වුත්තෙපි ‘‘ද්විධා සඞ්ඝස්ස දම්මි, ද්වින්නං සඞ්ඝානං දම්මි, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස ච දම්මී’’ති වුත්තෙපි උභතොසඞ්ඝස්ස දින්නමෙව හොති. උපඩ්ඪං දාතබ්බන්ති ද්වෙභාගෙ සමෙ කත්වා එකො දාතබ්බො. ‘‘උභතොසඞ්ඝස්ස ච තුය්හඤ්ච දම්මී’’ති වුත්තෙ සචෙ දස දස භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච හොන්ති, එකවීසති පටිවීසෙ කත්වා එකො පුග්ගලස්ස දාතබ්බො, දස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස, දස භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස යෙන පුග්ගලිකො ලද්ධො සො සඞ්ඝතොපි අත්තනො වස්සග්ගෙන ගහෙතුං ලභති. කස්මා? උභතොසඞ්ඝග්ගහණෙන ගහිතත්තා.

在“布施给二部僧”中，即使说“我布施给二部僧”，或说“我分两部分布施给僧团，我布施给两个僧团，我布施给比丘僧团和比丘尼僧团”，都算是已布施给二部僧。所谓“应布施一半”，是指应平分成两份后，各布施一份。若说“我布施给二部僧和您”，而当时有十位比丘和十位比丘尼，则应分成二十一份：一份给该个人，十份给比丘僧团，十份给比丘尼僧团。那位获得个人份者，也能依自己的戒腊从僧团份中获得。为什么？因为他已被“二部僧”的称谓所含摄。

‘‘උභතොසඞ්ඝස්ස [Pg.423] ච චෙතියස්ස ච දම්මී’’ති වුත්තෙපි එසෙව නයො. ඉධ පන චෙතියස්ස සඞ්ඝතො පාපුණනකොට්ඨාසො නාම නත්ථි, එකපුග්ගලස්ස පත්තකොට්ඨාසසමොව කොට්ඨාසො හොති.

若说“我布施给二部僧和塔”，其准则亦同。但在此，塔没有所谓的从僧团份中获得的份额，其份额等同一个个人所获得的份额。

‘‘උභතොසඞ්ඝස්ස ච තුය්හඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙ පන ද්වාවීසති කොට්ඨාසෙ කත්වා දස භික්ඛූනං, දස භික්ඛුනීනං, එකො පුග්ගලස්ස, එකො චෙතියස්ස දාතබ්බො. තත්ථ පුග්ගලො සඞ්ඝතොපි අත්තනො වස්සග්ගෙන පුන ගහෙතුං ලභති, චෙතියස්ස එකොයෙව.

再者，若说“我给予双方僧团、你以及塔”，则应分成二十二份：应给予比丘十份，比丘尼十份，该个人一份，塔一份。于此，该个人亦可依其戒腊从僧团中再次获得，而塔仅得一份。

‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච භික්ඛුනීනඤ්ච දම්මී’’ති වුත්තෙ පන න මජ්ඣෙ භින්දිත්වා දාතබ්බං, භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච ගණෙත්වා දාතබ්බං. ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච භික්ඛුනීනඤ්ච තුය්හඤ්චා’’ති වුත්තෙ පන පුග්ගලො විසුං න ලභති, පාපුණනට්ඨානතො එකමෙව ලභති. කස්මා? භික්ඛුසඞ්ඝග්ගහණෙන ගහිතත්තා. ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච භික්ඛුනීනඤ්ච තුය්හඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙපි චෙතියස්ස එකපුග්ගලපටිවීසො ලබ්භති, පුග්ගලස්ස විසුං න ලබ්භති, තස්මා එකං චෙතියස්ස දත්වා අවසෙසං භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච ගණෙත්වා භාජෙතබ්බං.

再者，若说“我给予比丘僧团与比丘尼”，则不应从中间分开给予，而应计算比丘与比丘尼的人数后给予。再者，若说“我给予比丘僧团、比丘尼与你”，该个人不能另外获得，只能从其所属的份中获得一份。为何？因其已被“比丘僧团”一词所含摄。即便说“我给予比丘僧团、比丘尼、你以及塔”，塔可获得一人份，该个人不能另外获得。因此，应给予塔一份，将其余的份数计算比丘与比丘尼的人数后进行分配。

‘‘භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච දම්මී’’ති වුත්තෙපි මජ්ඣෙ භින්දිත්වා න දාතබ්බං, පුග්ගලගණනාය එව විභජිතබ්බං. ‘‘භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච තුය්හඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති එවං වුත්තෙපි චෙතියස්ස එකපුග්ගලපටිවීසො ලබ්භති, පුග්ගලස්ස විසුං නත්ථි, භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච ගණෙත්වා එව භාජෙතබ්බං. යථා ච භික්ඛුසඞ්ඝං ආදිං කත්වා නයො නීතො, එවං භික්ඛුනිසඞ්ඝං ආදිං කත්වාපි නෙතබ්බො. ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච තුය්හඤ්චා’’ති වුත්තෙ පුග්ගලස්ස විසුං න ලබ්භති, වස්සග්ගෙනෙව ගහෙතබ්බං. ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙ පන චෙතියස්ස විසුං පටිවීසො ලබ්භති. ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච තුය්හඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙපි චෙතියස්සෙව ලබ්භති, න පුග්ගලස්ස.

即便说“我给予比丘与比丘尼”，也不应从中间分开，而应仅依个人的人数来分配。即便如此说“我给予比丘、比丘尼、你以及塔”，塔可获得一人份，该个人没有另外的份，应仅在计算比丘与比丘尼的人数后进行分配。又，正如以比丘僧团为首而确立此方法，也应以比丘尼僧团为首而确立此方法。若说“我给予比丘僧团与你”，该个人不能另外获得，应仅依戒腊获得。再者，若说“我给予比丘僧团与塔”，塔可获得另外一份。即便说“我给予比丘僧团、你以及塔”，也仅有塔可获得，该个人不能获得。

‘‘භික්ඛූනඤ්ච තුය්හඤ්චා’’ති වුත්තෙපි විසුං න ලබ්භති. ‘‘භික්ඛූනඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙ පන චෙතියස්ස ලබ්භති. ‘‘භික්ඛූනඤ්ච තුය්හඤ්ච චෙතියස්ස චා’’ති වුත්තෙපි චෙතියස්සෙව විසුං ලබ්භති, න පුග්ගලස්ස. භික්ඛුනිසඞ්ඝං ආදිං කත්වාපි එවමෙව යොජෙතබ්බං.

若说“施与比丘与你”，也不能单独获得。若说“施与比丘与佛塔”，那么佛塔即可获得。若说“施与比丘、你与佛塔”，也只有佛塔能单独获得，个人不能获得。以比丘尼僧团为首时，亦应如此类推。

පුබ්බෙ බුද්ධප්පමුඛස්ස උභතොසඞ්ඝස්ස දානං දෙන්ති, භගවා මජ්ඣෙ නිසීදති, දක්ඛිණතො භික්ඛූ වාමතො භික්ඛුනියො නිසීදන්ති, භගවා උභින්නං සඞ්ඝත්ථෙරො, තදා භගවා අත්තනා ලද්ධපච්චයෙ අත්තනාපි පරිභුඤ්ජති, භික්ඛූනම්පි [Pg.424] දාපෙති. එතරහි පන පණ්ඩිතමනුස්සා සධාතුකං පටිමං වා චෙතියං වා ඨපෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස උභතොසඞ්ඝස්ස දානං දෙන්ති. පටිමාය වා චෙතියස්ස වා පුරතො ආධාරකෙ පත්තං ඨපෙත්වා දක්ඛිණොදකං දත්වා බුද්ධානං දෙමාති, තත්ථ යං පඨමං ඛාදනීයං භොජනීයං දෙන්ති, විහාරං වා ආහරිත්වා ඉදං චෙතියස්ස දෙමාති පිණ්ඩපාතඤ්ච මාලාගන්ධාදීනි ච දෙන්ති, තත්ථ කථං පටිපජ්ජිතබ්බන්ති? මාලාගන්ධාදීනි තාව චෙතියෙ ආරොපෙතබ්බානි, වත්ථෙහි පටාකා, තෙලෙන පදීපා කාතබ්බා, පිණ්ඩපාතමධුඵාණිතාදීනි පන යො නිබද්ධචෙතියජග්ගකො හොති පබ්බජිතො වා ගහට්ඨො වා, තස්සෙව දාතබ්බානි. නිබද්ධජග්ගකෙ අසති ආහටභත්තං ඨපෙත්වා වත්තං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. උපකට්ඨෙ කාලෙ භුඤ්ජිත්වා පච්ඡාපි වත්තං කාතුං වට්ටතියෙව.

往昔，人们以佛陀为首向二部僧团布施，世尊坐于中央，比丘坐于右侧，比丘尼坐于左侧。世尊是二部僧团的上座。那时，世尊自己获得供养也自己受用，并让比丘们受用。现今，有智慧的人们安立带有舍利的佛像或佛塔，以佛陀为首向二部僧团布施。在佛像或佛塔前放置承托的钵，布施净水说：“我们供养诸佛。”在那里，最初布施的嚼食、啖食，或者带到寺院说：“这是供养佛塔的”而布施的饭食以及花鬘香料等，对此应如何行持？花鬘香料等应先供奉在佛塔上，用布做幡旗，用油点灯。至于饭食、蜜糖、甘蔗糖等，若有长期负责照看佛塔的出家众或在家众，则应布施给他们。若无长期照看者，可将带来的食物放置一处，行完义务后食用。临近用餐时间，食用后，再行义务亦可。

මාලාගන්ධාදීසු ච යං කිඤ්චි ‘‘ඉදං හරිත්වා චෙතියස්සපූජං කරොථා’’ති වුත්තෙ දූරම්පි හරිත්වා පූජෙතබ්බං. ‘‘භික්ඛං සඞ්ඝස්ස හරා’’ති වුත්තෙපි හරිතබ්බං. සචෙ පන ‘‘අහං පිණ්ඩාය චරාමි, ආසනසාලාය භික්ඛූ අත්ථි, තෙ ආහරිස්සන්තී’’ති වුත්තෙ ‘‘භන්තෙ තුය්හංයෙව දම්මී’’ති වදති, භුඤ්ජිතුං වට්ටති. අථ පන ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දස්සාමී’’ති හරන්තස්ස ගච්ඡතො අන්තරාව කාලො උපකට්ඨො හොති, අත්තනො පාපෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති.

对于花、香等，若有人说：“请将此物带去供养塔。”，即便路途遥远，也应带去供养。若有人说：“请将此食物带给僧团。”，也应带去。然而，若比丘说：“我正在为乞食而行，食堂里有比丘，他们会来拿。”而（施主）说：“尊者，我只供养您。”，（比丘）则可以食用。又或者，（比丘）意图“我将供养比丘僧团”而携带（食物）前行，途中时间已近正午，则可令其归己而食。

වස්සංවුට්ඨසඞ්ඝස්ස දෙතීති විහාරං පවිසිත්වා ‘‘ඉමානි චීවරානි වස්සංවුට්ඨසඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දෙති. යාවතිකා භික්ඛූ තස්මිං ආවාසෙ වස්සංවුට්ඨාති යත්තකා වස්සච්ඡෙදං අකත්වා පුරිමවස්සංවුට්ඨා, තෙහි භාජෙතබ්බං, අඤ්ඤෙසං න පාපුණාති. දිසාපක්කන්තස්සාපි සති පටිග්ගාහකෙ යාව කථිනස්සුබ්භාරා දාතබ්බං, අනත්ථතෙ පන කථිනෙ අන්තොහෙමන්තෙ එවඤ්ච වත්වා දින්නං, පච්ඡිමවස්සංවුට්ඨානම්පි පාපුණාතීති ලක්ඛණඤ්ඤූ වදන්ති. අට්ඨකථාසු පනෙතං න විචාරිතං.

所谓“布施给已安居僧团”，是指进入寺院后说：“我将这些衣布施给已安居僧团。”而行布施。于彼住处，所有已安居的比丘，即未中断安居而完成前安居者，应予分配，其他人则无份。即使比丘已去往他处，若有代受者，则在迦絺那(kathina)功德期结束前都应给予。然而，若未铺展迦絺那，于冬季内如是说后布施，则完成後安居者亦能获得——此为通晓（律）相者所说。但在义注(aṭṭhakathā)中，此事未被论及。

සචෙ පන බහිඋපචාරසීමායං ඨිතො ‘‘වස්සංවුට්ඨසඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති වදති, සම්පත්තානං සබ්බෙසං පාපුණාති. අථ ‘‘අසුකවිහාරෙ වස්සංවුට්ඨසඞ්ඝස්සා’’ති වදති, තත්‍ර වස්සංවුට්ඨානමෙව යාව කථිනස්සුබ්භාරා පාපුණාති. සචෙ පන ගිම්හානං පඨමදිවසතො පට්ඨාය එවං වදති, තත්‍ර සම්මුඛීභූතානං සබ්බෙසං පාපුණාති. කස්මා? පිට්ඨිසමයෙ උප්පන්නත්තා. අන්තොවස්සෙයෙව ‘‘වස්සං වසන්තානං දම්මී’’ති වුත්තෙ ඡින්නවස්සා න ලභන්ති, වස්සං වසන්තාව ලභන්ති. චීවරමාසෙ [Pg.425] පන ‘‘වස්සං වසන්තානං දම්මී’’ති වුත්තෙ පච්ඡිමිකාය වස්සූපගතානංයෙව පාපුණාති, පුරිමිකාය වස්සූපගතානඤ්ච ඡින්නවස්සානඤ්ච න පාපුණාති.

然而，若（施主）站于寺院近住区界外说：“我布施给已安居僧团。”，则所有在场的比丘都能获得。若说：“我布施给某某寺院的已安居僧团。”，则只有在该寺院已安居者，于迦絺那(kathina)功德期结束前才能获得。然而，若从夏季首日起如是说，则所有在场的比丘都能获得。为何？因其发生于衣时之后故。若于安居期内说：“我布施给正在安居者。”，则破安居者不得，唯正在安居者得。若于衣月说：“我布施给正在安居者。”，则唯有后安居者能得，前安居者及破安居者皆不得。

චීවරමාසතො පට්ඨාය යාව හෙමන්තස්ස පච්ඡිමො දිවසො, තාව වස්සාවාසිකං දෙමාති වුත්තෙ කථිනං අත්ථතං වා හොතු අනත්ථතං වා අතීතවස්සංවුට්ඨානමෙව පාපුණාති. ගිම්හානං පඨමදිවසතො පට්ඨාය වුත්තෙ පන මාතිකා ආරොපෙතබ්බා – ‘‘අතීතවස්සාවාසස්ස පඤ්ච මාසා අතික්කන්තා, අනාගතො චතුමාසච්චයෙන භවිස්සති, කතරවස්සාවාසස්ස දෙතී’’ති? සචෙ ‘‘අතීතවස්සංවුට්ඨානං දම්මී’’ති වදති, තංඅන්තොවස්සංවුට්ඨානමෙව පාපුණාති, දිසාපක්කන්තානම්පි සභාගා ගණ්හිතුං ලභන්ති.

从衣月开始，直到冬季的最后一日为止，若说“我布施雨安居衣”，则无论迦絺那已铺展或未铺展，此衣都归属于已完成过去雨安居的比丘。然而，若从夏季的第一日开始这样说，则应提出问题进行确认：“过去的雨安居已过五个月，未来的雨安居将于四个月后到来，您要布施给哪一年的雨安居僧众呢？”假如他回答说“我布施给已完成过去雨安居者”，那么此衣就归属于在该雨安居期内完成安居的比丘；即使有比丘已去往他方，同住的比丘也可代为领取其份额。

සචෙ ‘‘අනාගතෙ වස්සාවාසිකං දම්මී’’ති වදති, තං ඨපෙත්වා වස්සූපනායිකදිවසෙ ගහෙතබ්බං. අථ ‘‘අගුත්තො විහාරො, චොරභයං අත්ථි, න සක්කා ඨපෙතුං, ගණ්හිත්වා වා ආහිණ්ඩිතු’’න්ති වුත්තෙ ‘‘සම්පත්තානං දම්මී’’ති වදති, භාජෙත්වා ගහෙතබ්බං. සචෙ වදති ‘‘ඉතො මෙ භන්තෙ තතියෙ වස්සෙ වස්සාවාසිකං න දින්නං, තං දම්මී’’ති, තස්මිං අන්තොවස්සෙ වුට්ඨභික්ඛූනං පාපුණාති. සචෙ තෙ දිසා පක්කන්තා, අඤ්ඤො විස්සාසිකො ගණ්හාති, දාතබ්බං. අථ එකොයෙව අවසිට්ඨො, සෙසා කාලඞ්කතා, සබ්බං එකස්සෙව පාපුණාති. සචෙ එකොපි නත්ථි, සඞ්ඝිකං හොති, සම්මුඛීභූතෙහි භාජෙතබ්බං.

假如（布施者）说：“我布施未来的雨安居衣”，那么应将此衣存放到入雨安居日再领取。又或者，当（比丘们）说：“寺院不安全，有盗贼之虞，无法存放，也不能带着它四处巡游”时，（布施者）若回答说：“我布施给现在到达的比丘们”，那么就应立即分配领取。假如（布施者）说：“尊者，从今年算起两年前，我未曾布施雨安居衣，现在我布施那件”，那么此衣归属于在那个雨安居期内完成安居的比丘们。假如那些比丘已去往他方，另一位可信赖的比丘可以代为领取，应交付给他。又或者，若只剩下一位比丘，其余的都已去世，那么全部衣物都归那一位比丘所有。假如连一位比丘都不在了，那么此衣则成为僧物，应由现前的僧众分配。

ආදිස්ස දෙතීති ආදිසිත්වා පරිච්ඡින්දිත්වා දෙති; යාගුයා වාතිආදීසු අයමත්ථො – යාගුයා වා…පෙ… භෙසජ්ජෙ වා ආදිස්ස දෙති. තත්‍රායං යොජනා – භික්ඛූ අජ්ජතනාය වා ස්වාතනාය වා යාගුයා නිමන්තෙත්වා තෙසං ඝරං පවිට්ඨානං යාගුං දෙති, යාගුං දත්වා පීතාය යාගුයා ‘‘ඉමානි චීවරානි, යෙහි මය්හං යාගු පීතා, තෙසං දම්මී’’ති දෙති, යෙහි නිමන්තිතෙහි යාගු පීතා, තෙසංයෙව පාපුණාති. යෙහි පන භික්ඛාචාරවත්තෙන ඝරද්වාරෙන ගච්ඡන්තෙහි වා ඝරං පවිට්ඨෙහි වා යාගු ලද්ධා, යෙසං වා ආසනසාලතො පත්තං ආහරිත්වා මනුස්සෙහි නීතා, යෙසං වා ථෙරෙහි පෙසිතා, තෙසං න පාපුණාති. සචෙ පන නිමන්තිතභික්ඛූහි සද්ධිං අඤ්ඤෙපි බහූ ආගන්ත්වා අන්තොගෙහඤ්ච බහිගෙහඤ්ච පූරෙත්වා නිසින්නා, දායකො ච එවං වදති – ‘‘නිමන්තිතා වා හොන්තු අනිමන්තිතා වා, යෙසං මයා යාගු දින්නා, සබ්බෙසං ඉමානි වත්ථානි හොන්තූ’’ති සබ්බෙසං පාපුණන්ති. යෙහි පන ථෙරානං හත්ථතො යාගු ලද්ධා[Pg.426], තෙසං න පාපුණන්ති. අථ සො ‘‘යෙහි මය්හං යාගු පීතා, සබ්බෙසං හොන්තූ’’ති වදති, සබ්බෙසං පාපුණන්ති. භත්තඛාදනීයෙසුපි එසෙව නයො.

言“指定而施”，即指定、限定后而施予。于“粥”等句中，其义为：或于粥……乃至或于医药，指定而施。此处配合句义为：邀请诸比丘今日或明日用粥，待彼等进入其家，施予粥。施粥后，于粥已饮时，如是施予：“此等衣，我施予饮我粥者。”此物仅归于那些受邀饮粥者。然而，凡有比丘以行乞为务，经其家门或入其家而得粥者，或有人从食堂取其钵而送粥至者，或由诸长老派送而得粥者，则不得此物。又，若与受邀诸比丘同来之众多其他比丘，坐满屋内屋外，而施主如是言：“不论受邀或未受邀，凡我所施粥者，此等衣物皆归彼等所有。”则此物归于所有人。然而，凡从长老手中得粥者，则不得此物。又，若彼施主言：“凡饮我粥者，此物皆归彼等所有。”则此物归于所有人。于饭食与嚼食(khādanīya)中，亦是此理。

චීවරෙ වාති පුබ්බෙපි යෙන වස්සං වාසෙත්වා භික්ඛූනං චීවරං දින්නපුබ්බං හොති, සො චෙ භික්ඛූ භොජෙත්වා වදති – ‘‘යෙසං මයා පුබ්බෙ චීවරං දින්නං, තෙසංයෙව ඉමං චීවරං වා සුත්තං වා සප්පිමධුඵාණිතාදීනි වා හොන්තූ’’ති, සබ්බං තෙසංයෙව පාපුණාති. සෙනාසනෙ වාති යො මයා කාරිතෙ විහාරෙ වා පරිවෙණෙ වා වසති, තස්සිදං හොතූ’’ති වුත්තෙ තස්සෙව හොති. භෙසජ්ජෙ වාති ‘‘මයං කාලෙන කාලං ථෙරානං සප්පිආදීනි භෙසජ්ජානි දෙම, යෙහි තානි ලද්ධානි, තෙසංයෙවිදං හොතූ’’ති වුත්තෙ තෙසංයෙව හොති.

于衣，若有施主曾为安居之诸比丘施予过衣物，彼若于供食予诸比丘后如是言：“我往昔曾施衣予谁，今此衣、或线、或酥油、蜜、糖蜜等，即归彼等所有。”则一切供物仅归于彼等。于坐卧处，若言：“凡住于我所造之寺院或园林者，此物即归彼所有。”则此物仅归彼人所有。于医药，若言：“我等时常施予诸长老酥油等医药，凡曾得彼等医药者，此物即归彼等所有。”则此物仅归彼等所有。

පුග්ගලස්ස දෙතීති ‘‘ඉමං චීවරං ඉත්ථන්නාමස්ස දම්මී’’ති එවං පරම්මුඛා වා පාදමූලෙ ඨපෙත්වා ‘‘ඉමං භන්තෙ තුම්හාකං දම්මී’’ති එවං සම්මුඛා වා දෙති. සචෙ පන ‘‘ඉදං තුම්හාකඤ්ච තුම්හාකං අන්තෙවාසිකානඤ්ච දම්මී’’ති එවං වදති, ථෙරස්ස ච අන්තෙවාසිකානඤ්ච පාපුණාති. උද්දෙසං ගහෙතුං ආගතො ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො ච අත්ථි, තස්සාපි පාපුණාති. ‘‘තුම්හෙහි සද්ධිං නිබද්ධචාරිකභික්ඛූනං දම්මී’’ති වුත්තෙ උද්දෙසන්තෙවාසිකානං වත්තං කත්වා උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීනි ගහෙත්වා විචරන්තානං සබ්බෙසං පාපුණාති. අයං පුග්ගලස්ස දෙතීති ඉමස්මිං පදෙ විනිච්ඡයො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

所谓“施予个人”，即是说：“我将这件衣给予某某名的比丘”，如此不在其面前时施予；或放在脚边后说：“尊者，我将此物给予您”，如此在其面前时施予。如果说：“我将此物给予您和您的亲随弟子”，那么长老和亲随弟子都能得到。若有前来学习读诵者，或学完后离去者，他也能得到。若说：“我将此物给予与您一同常随游行的比丘们”，那么所有为学习读诵的亲随弟子行义务、学习读诵与请教等后而游行的比丘，都能得到。这是对“施予个人”此句的抉择。其余一切皆显而易见。

චීවරක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

衣犍度释义终。

9. චම්පෙය්‍යක්ඛන්ධකං

9. 瞻波犍度

කස්සපගොත්තභික්ඛුවත්ථුකථා

迦叶姓比丘事

380. චම්පෙය්‍යක්ඛන්ධකෙ [Pg.427] – ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙති ගග්ගරානාමිකාය ඉත්ථියා කාරිතපොක්ඛරණියා තීරෙ. තන්තිබද්ධොති තස්මිං ආවාසෙ කත්තබ්බතාතන්තිපටිබද්ධො. උස්සුක්කම්පි අකාසි යාගුයාතිආදීසු මනුස්සෙහි ආගන්තුකෙසු ආගතෙසු ආචික්ඛෙය්‍යාථාති වුත්තට්ඨානෙයෙව උස්සුක්කං කාතුං වට්ටති; න අවුත්තට්ඨානෙ. ගච්ඡ ත්වං භික්ඛූති සත්ථා තස්ස භික්ඛුනො තත්ථෙව සෙනාසනං සප්පායන්ති අද්දස, තෙනෙවමාහ.

380. 于瞻波犍度中——所谓“于伽伽罗(Gaggarā)池边”，是指于名为伽伽罗的女子所造之池的岸边。所谓“常系于此”，是指于彼住处，与应作之务相系属。对于“也应勤勉于粥等”等句，（其义为：）只在被人们告知“当有客人来时，你们应告知”之处，才适宜勤勉；不应在未被告知之处（勤勉）。所谓“比丘，你去”，是导师见到彼比丘的卧坐具就在那里是适宜的，因此这样说。

382. අධම්මෙන වග්ගකම්මං කරොන්තීතිආදීනං පරතො පාළියංයෙව නානාකරණං ආගමිස්සති.

382. 对于“不如法地作不和合羯磨”等句，其差别将在后面的圣典原文中出现。

385. අඤ්ඤත්‍රාපි ධම්මා කම්මං කරොන්තීති අඤ්ඤත්‍රාපි ධම්මං කම්මං කරොන්ති, අයමෙව වා පාඨො. භූතෙන වත්ථුනා කතං ධම්මෙන කතං නාම හොති, තථා න කරොන්තීති අත්ථො. අඤ්ඤත්‍රාපි විනයා කම්මං, අඤ්ඤත්‍රාපි සත්ථුසාසනා කම්මන්ති එතෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ පන විනයොති චොදනා ච සාරණා ච. සත්ථුසාසනන්ති ඤත්තිසම්පදා අනුස්සාවනසම්පදා ච; තාහි විනා කම්මං කරොන්තීති අත්ථො. පටිකුට්ඨකතන්ති පටිකුට්ඨඤ්චෙව කතඤ්ච; යං අඤ්ඤෙසු පටික්කොසන්තෙසු කතං තං පටිකුට්ඨඤ්චෙව හොති කතඤ්ච; තාදිසම්පි කම්මං කරොන්තීති අත්ථො.

385. “亦离法作羯磨”者，谓亦离法作羯磨，或此即为读法。以真实事而作，名为依法而作，其义为不如此作。亦离律作羯磨，亦离导师教作羯磨，于此等句中，理路亦同。于此，律者，谓呵责与令忆念。导师教者，谓白具足与宣告具足；其义为无此二者而作羯磨。“被制止而作”者，谓既被制止而又已作；于他人制止之时所作之羯磨，即是既被制止而又已作；其义为亦作如是之羯磨。

387. ඡයිමානි භික්ඛවෙ කම්මානි අධම්මකම්මන්තිආදීසු පන ‘‘ධම්මො’’ති පාළියා අධිවචනං. තස්මා යං යථාවුත්තාය පාළියා න කරියති, තං අධම්මකම්මන්ති වෙදිතබ්බං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන පාළියංයෙව ආගතො. සො ච ඛො ඤත්තිදුතියඤත්තිචතුත්ථකම්මානංයෙව වසෙන. යස්මා පන ඤත්තිකම්මෙ ඤත්තිදුතියඤත්තිචතුත්ථෙසු විය හාපනං වා අඤ්ඤථා කරණං වා නත්ථි, අපලොකනකම්මඤ්ච සාවෙත්වාව කරියති, තස්මා තානි පාළියං න දස්සිතානි, තෙසං සබ්බෙසම්පි කම්මානං විනිච්ඡයං පරතො වණ්ණයිස්සාම.

387. 于“诸比丘，此六种羯磨为非法羯磨”等句中，“法”(dhamma)是“巴利”(pāḷi)的异名。是故，凡不依如是所说之巴利而作者，当知其为非法羯磨。此为此处之简略，广说则已见于巴利。而彼广说，亦仅依白二羯磨(ñattidutiyakamma)与白四羯磨(ñatticatutthakamma)而来。然而，于单白羯磨(ñattikamma)中，不像白二羯磨与白四羯磨，并无省略或更改之情事，且求听羯磨(apalokanakamma)亦是宣告后方作，是故彼二者未于巴利中详述。关于所有此等羯磨之抉择，我等将于后文解说。

චතුවග්ගකරණාදිකථා

论四人众行事等

388. ඉදානි [Pg.428] යදිදං ඡට්ඨං ධම්මෙන සමග්ගකම්මං නාම, තං යෙහි සඞ්ඝෙහි කාතබ්බං, තෙසං පභෙදං දස්සෙතුං ‘‘පඤ්ච සඞ්ඝා’’තිආදි වුත්තං. කම්මප්පත්තොති කම්මං පත්තො, කම්මයුත්තො කම්මාරහො; න කිඤ්චි කම්මං කාතුං නාරහතීති අත්ථො.

388. 如今，为示此第六种名为“依法和合之羯磨”者，当由何等僧团行之，及其类别，故说“五种僧团”等。‘具羯磨资格’(kammappatta)者，谓已至羯磨、适于羯磨、堪作羯磨；其义为：无有任何不堪作之羯磨。

389. චතුවග්ගකරණඤ්චෙ භික්ඛවෙ කම්මං භික්ඛුනිචතුත්ථොතිආදි පරිසතො කම්මවිපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තං. තත්ථ උක්ඛිත්තකග්ගහණෙන කම්මනානාසංවාසකො ගහිතො, නානාසංවාසකග්ගහණෙන ලද්ධිනානාසංවාසකො. නානාසීමාය ඨිතචතුත්ථොති සීමන්තරිකාය වා බහිසීමාය වා හත්ථපාසෙ ඨිතෙනාපි සද්ධිං චතුවග්ගො හුත්වාති අත්ථො.

389. 诸比丘！“比丘尼为第四”等四人众所作羯磨，是为显示僧团的羯磨失败而说。于此，以“被举罪者”一词，是指因羯磨而不同住者；以“不同住者”一词，是指因见解而不同住者。“在不同界中为第四”，其义为：与站在界隙或界外之伸手所及(hatthapāsa)处者，亦成为四人众。

393. පාරිවාසිකචතුත්ථොතිආදි පරිවාසාදිකම්මානංයෙව පරිසතො විපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තං, තෙසං විනිච්ඡයං පරතො වණ්ණයිස්සාම.

393. “有别住(parivāsa)者为第四”等语，是为显示别住等羯磨仅因僧团而失败而说，我们将在后文阐述其决断。

394. එකච්චස්ස භික්ඛවෙ සඞ්ඝමජ්ඣෙ පටික්කොසනා රුහතීතිආදි පටිකුට්ඨකතකම්මස්ස කුප්පාකුප්පභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. පකතත්තස්සාති අවිපන්නසීලස්ස පාරාජිකං අනජ්ඣාපන්නස්ස. ආනන්තරිකස්සාති අත්තනො අනන්තරං නිසින්නස්ස.

394. 诸比丘！“于僧团中，对某人提出遮止”等语，是为显示在反对下所作羯磨的成立与不成立。“对具足者”，意指对戒行无损、未犯波罗夷(pārājika)罪者。“对邻近者”，意指对紧邻自己而坐者。

ද්වෙනිස්සාරණාදිකථා

二种驱摈等事

395. ද්වෙමා භික්ඛවෙ නිස්සාරණාතිආදි වත්ථුතො කම්මානං කුප්පාකුප්පභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. තත්ථ ‘‘අප්පත්තො නිස්සාරණං, තඤ්චෙ සඞ්ඝො නිස්සාරෙති, සුනිස්සාරිතො’’ති ඉදං පබ්බාජනීයකම්මං සන්ධාය වුත්තං. පබ්බාජනීයකම්මෙන හි විහාරතො නිස්සාරෙන්ති, තස්මා තං ‘‘නිස්සාරණා’’ති වුච්චති. තඤ්චෙස යස්මා කුලදූසකො න හොති, තස්මා ආවෙණිකෙන ලක්ඛණෙන අප්පත්තො. යස්මා පනස්ස ආකඞ්ඛමානො සඞ්ඝො පබ්බාජනීයකම්මං කරෙය්‍යාති වුත්තං, තස්මා සුනිස්සාරිතො හොති. තඤ්චෙ සඞ්ඝො නිස්සාරෙතීති සචෙ සඞ්ඝො තජ්ජනීයකම්මාදිවසෙන නිස්සාරෙති, සො යස්මා තත්ථ ‘‘තිණ්ණං භික්ඛවෙ භික්ඛූනං ආකඞ්ඛමානො සඞ්ඝො තජ්ජනීයකම්මං කරෙය්‍ය – එකො භණ්ඩනකාරකො හොති කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො, එකො බාලො [Pg.429] හොති අබ්‍යත්තො ආපත්තිබහුලො අනපදානො, එකො ගිහිසංසට්ඨො විහරති අනනුලොමිකෙහි ගිහිසංසග්ගෙහී’’ති (චූළව. 395) එවං එකෙකෙනපි අඞ්ගෙන නිස්සාරණා අනුඤ්ඤාතා, තස්මා සුනිස්සාරිතො.

395. 诸比丘，有两种驱摈等语，是依事而说，为了显示羯磨的成立与不成立状态。其中“未达驱摈，若僧团驱摈之，则为善驱摈”，此语是针对驱出羯磨(pabbājanīyakamma)而说。因为通过驱出羯磨，将人从寺院中驱逐，故称“驱摈”。而此人因非污家，故就其特有之相而言，尚未达到（驱摈的条件）。然因经中说“若僧团愿意，可对此人作驱出羯磨”，故为善驱摈。“若僧团驱摈之”，即是说，若僧团以呵责羯磨(tajjanīyakamma)等方式驱摈，因为经中对呵责羯磨有如下开许：“诸比丘，僧团若愿意，可对三种比丘作呵责羯磨：一者，好争吵、好斗诤、好争论、多言语、于僧团中制造事端；二者，愚痴、不明练、多犯过、犯戒无有间断；三者，与在家人行不适宜之交往而住。”如是，纵仅具一分，亦允许驱摈，故为善驱摈。

396. ඔසාරණාති පවෙසනා. තත්ථ තඤ්චෙ සඞ්ඝො ඔසාරෙතීති උපසම්පදකම්මවසෙන පවෙසෙති. දොසාරිතොති දුඔසාරිතො. සහස්සක්ඛත්තුම්පි උපසම්පාදිතො අනුපසම්පන්නොව හොති ආචරියුපජ්ඣායා ච සාතිසාරා, තථා සෙසො කාරකසඞ්ඝො, න කොචි ආපත්තිතො මුච්චති. ඉති ඉමෙ එකාදස අභබ්බපුග්ගලා දොසාරිතා. හත්ථච්ඡින්නාදයො පන ද්වත්තිංස සුඔසාරිතා, උපසම්පාදිතා උපසම්පන්නාව හොන්ති, න තෙ ලබ්භා කිඤ්චි වත්තුං. ආචරියුපජ්ඣායා පන කාරකසඞ්ඝො ච සාතිසාරා, න කොචි ආපත්තිතො මුච්චති.

396. “引入”(osāraṇā)即是令进入。于此，“若僧团引入之”，是指通过受具足戒(upasampadā)羯磨的方式令其进入。“不善引入”(dosārito)即是引入得不善。即使为之受具足戒一千次，亦未得具足戒，阿阇梨与戒师(upajjhāya)皆有过失，其余作羯磨的僧团亦然，无人能免于过。如是，此十一种不适格者(abhabbapuggala)为“不善引入”。而断手者等三十二种人则为“善引入”(suosāritā)，他们受具足戒后即得具足戒，对他们本人无可指摘。但是，阿阇梨、戒师以及作羯磨的僧团皆有过失，无人能免于过。

397. ඉධ පන භික්ඛවෙ භික්ඛුස්ස න හොති ආපත්ති දට්ඨබ්බාතිආදි අභූතවත්ථුවසෙන අධම්මකම්මං, භූතවත්ථුවසෙන ධම්මකම්මඤ්ච දස්සෙතුං වුත්තං. තත්ථ පටිනිස්සජ්ජිතාති පටිනිස්සජ්ජිතබ්බා.

397. “诸比丘，在此，比丘无有应见之罪”等句，是为开示基于不实之事的非法羯磨，以及基于真实之事的如法羯磨而说。其中，“已舍弃”（paṭinissajjita）即是“应被舍弃”（paṭinissajjitabbā）。

උපාලිපුච්ඡාකථා

优波离问事

400. උපාලිපඤ්හෙසුපි වත්ථුවසෙනෙව ධම්මාධම්මකම්මං විභත්තං. තත්ථ ද්වෙ නයා – එකමූලකො ච ද්විමූලකො ච. එකමූලකො උත්තානොයෙව. ද්විමූලකෙ යථා සතිවිනයො අමූළ්හවිනයෙන සද්ධිං එකා පුච්ඡා කතා, එවං අමූළ්හවිනයාදයොපි තස්සපාපිය්‍යසිකාදීහි. අවසානෙ පන උපසම්පදාරහං උපසම්පාදෙතීති එකමෙව පදං හොති. පරතො භික්ඛූනම්පි සතිවිනයං ආදිං කත්වා එකෙකෙන සද්ධිං සෙසපදානි යොජෙතබ්බානි.

400. 在优波离所问中，亦是依事而分别如法与非法羯磨。其中有二法：一根法与二根法。一根法是浅显的。在二根法中，如忆念毘尼与不痴毘尼合为一问；同样，不痴毘尼等亦与多觅罪相羯磨（tassapāpiyyasikā）等合为一问。然于最后，“授具足戒予应受具足戒者”仅为一句。此外，于诸比丘，亦应以忆念毘尼为始，将其余诸句与每一句相结合。

තජ්ජනීයකම්මකථා

呵责羯磨事

407. ඉධ පන භික්ඛවෙ භික්ඛු භණ්ඩනකාරකොතිආදි ‘‘අධම්මෙනවග්ගං, අධම්මෙනසමග්ගං; ධම්මෙනවග්ගං, ධම්මපතිරූපකෙනවග්ගං, ධම්මපතිරූපකෙනසමග්ග’’න්ති ඉමෙසං වසෙන චක්කං බන්ධිත්වා තජ්ජනීයාදීසු සත්තසු කම්මෙසු පටිපස්සද්ධීසු ච [Pg.430] විපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තං. තත්ථ අනපදානොති අපදානවිරහිතො. අපදානං වුච්චති පරිච්ඡෙදො; ආපත්තිපරිච්ඡෙදවිරහිතොති අත්ථො. තතො පරං පටිකුට්ඨකතකම්මප්පභෙදං දස්සෙතුං සායෙව පාළි ‘‘අකතං කම්ම’’න්තිආදීහි සංසන්දිත්වා වුත්තා. තත්ථ න කිඤ්චි පාළිඅනුසාරෙන න සක්කා විදිතුං, තස්මා වණ්ණනං න විත්ථාරයිම්හාති.

407. “诸比丘，在此，有比丘好争讼”等句，是为开示依“以非法为党，以非法为和合；以如法为党，以像法为党，以像法为和合”此等结成循环，于呵责等七羯磨及其止息中之过失而说。其中，“无罪迹”（anapadāna）即无有痕迹。“罪迹”（apadāna）谓之分限，意即无罪之分限。其后，为开示被斥羯磨（paṭikuṭṭhakatakamma）之差别，即引彼巴利，与“未作羯磨”（akataṃ kamma）等句对照而说。其中无有不可依巴利原文而知者，故不广作释义。

චම්පෙය්‍යක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

瞻波犍度释义终。

10. කොසම්බකක්ඛන්ධකං

10. 憍赏弥犍度

කොසම්බකවිවාදකථා

憍赏弥诤事

451. කොසම්බකක්ඛන්ධකෙ [Pg.431] – තං භික්ඛුං ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපිංසූති එත්ථ අයමනුපුබ්බිකථා – ද්වෙ කිර භික්ඛූ එකස්මිං ආවාසෙ වසන්ති විනයධරො ච සුත්තන්තිකො ච. තෙසු සුත්තන්තිකො භික්ඛු එකදිවසං වච්චකුටිං පවිට්ඨො ආචමනඋදකාවසෙසං භාජනෙ ඨපෙත්වාව නික්ඛමි. විනයධරො පච්ඡා පවිට්ඨො තං උදකං දිස්වා නික්ඛමිත්වා තං භික්ඛුං පුච්ඡි – ‘‘ආවුසො, තයා ඉදං උදකං ඨපිත’’න්ති? ‘‘ආමාවුසො’’ති. ‘‘කිං ත්වං එත්ථ ආපත්තිභාවං න ජානාසී’’ති? ‘‘ආම, න ජානාමී’’ති. ‘‘හොති, ආවුසො එත්ථ ආපත්තී’’ති? ‘‘සචෙ හොති, දෙසිස්සාමී’’ති. ‘‘සචෙ පන තෙ, ආවුසො, අසඤ්චිච්ච අසතියා කතං, නත්ථි ආපත්තී’’ති. සො තස්සා ආපත්තියා අනාපත්තිදිට්ඨි අහොසි.

451. 于《憍赏弥犍度》中——“彼等因其不见罪而对该比丘作举罪”——此处有此随说：据说有两位比丘，一位是持律者(vinayadhara)，一位是持经者(suttantika)，同住于一住处(āvāsa)。其中，持经者比丘某日进入行厕孤邸，将盥漱的残余水留在器皿中便出来了。持律者随后进入，看见那水，出来后问该比丘：“贤友，此水是你留下的吗？”“是的，贤友。”“你不知此处有罪(āpatti)吗？”“是的，我不知。”“贤友，此处有罪。”“若有罪，我将忏悔。”“然而，贤友，你若非故意、无忆念所作，则无罪。”于是，他对该罪持无罪之见。

විනයධරොපි අත්තනො නිස්සිතකානං ‘‘අයං සුත්තන්තිකො ආපත්තිං ආපජ්ජමානොපි න ජානාතී’’ති ආරොචෙසි. තෙ තස්ස නිස්සිතකෙ දිස්වා ‘‘තුම්හාකං උපජ්ඣායො ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාපි ආපත්තිභාවං න ජානාතී’’ති ආහංසු. තෙ ගන්ත්වා අත්තනො උපජ්ඣායස්ස ආරොචෙසුං. සො එවමාහ – ‘‘අයං විනයධරො පුබ්බෙ අනාපත්තී’’ති වත්වා ‘‘ඉදානි ආපත්තී’’ති වදති. මුසාවාදී එසොති. තෙ ගන්ත්වා ‘‘තුම්හාකං උපජ්ඣායො මුසාවාදී’’ති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං කලහං වඩ්ඪයිංසු. තතො විනයධරො ඔකාසං ලභිත්වා තස්ස ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛෙපනීයකම්මං අකාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘තං භික්ඛුං ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපිංසූ’’ති.

持律者也告诉他的依止者(nissitaka)们：“这位持经者犯了罪也不自知。”他们见到那位（持经者）的依止者们后说：“你们的戒师犯了罪也不知是罪。”他们（持经者的依止者）回去禀告自己的戒师。他（持经者）这么说：“这位持律者先前说了‘无罪’，现在又说‘有罪’，他是位妄语者(musāvādī)。”他们（持经者的依止者）前去（对持律者的依止者）说：“你们的戒师是位妄语者。”他们就这样互相增长诤论。其后，持律者获得机会，因其不见罪，便对他作了举罪羯磨。因此（在结集时）说：“彼等因其不见罪而对该比丘作举罪。”

453. භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝොති එත්ථ න තාව භින්නො; අපිච ඛො යථා දෙවෙ වුට්ඨෙ ‘‘ඉදානි සස්සං නිප්ඵන්න’’න්ති වුච්චති, අවස්සඤ්හි තං නිප්ඵජ්ජිස්සති, එවමෙව ඉමිනා කාරණෙන ආයතිං අවස්සං භිජ්ජිස්සති, සො ච ඛො කලහවසෙන න සඞ්ඝභෙදවසෙන, තස්මා ‘‘භින්නො’’ති වුත්තං. සම්භමඅත්ථවසෙන චෙත්ථ ආමෙඩිතං වෙදිතබ්බං.

453. “比丘僧团已分裂，比丘僧团已分裂”，此处，并非指僧团已经分裂。然而，譬如天降雨时，人言：“今谷已熟”，其谷实则必定会成熟。同理，因此因缘，僧团未来必定会分裂。然此分裂是因争吵(kalaha)而起，并非因破僧(saṅghabheda)而起。是故，世尊说“已分裂”。此处，当知重复语(āmeḍita)是出于紧急(sambhama)之义。

454. එතමත්ථං [Pg.432] භාසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමීති කස්මා එවං භාසිත්වා පක්කාමි? සචෙ හි භගවා උක්ඛෙපකෙ වා ‘‘අකාරණෙ තුම්හෙහි සො භික්ඛු උක්ඛිත්තො’’ති වදෙය්‍ය, උක්ඛිත්තානුවත්තකෙ වා ‘‘තුම්හෙ ආපත්තිං ආපන්නා’’ති වදෙය්‍ය, ‘‘එතෙසං භගවා පක්ඛො, එතෙසං භගවා පක්ඛො’’ති වත්වා ආඝාතං බන්ධෙය්‍යුං, තස්මා තන්තිමෙව ඨපෙත්වා එතමත්ථං භාසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

454. “说此义已，从座起而去”者，为何世尊说完此话即离去？因为，倘若世尊对举罪者(ukkhepaka)说：“汝等无因、非理地举发了彼比丘”，或对被举罪者的随从者(ukkhittānuvattaka)说：“汝等已堕罪”，他们便会说：“世尊是他们那一派的，世尊是他们那一派的”，从而结下怨恨(āghāta)。是故，世尊仅留下圣教纲要(tanti)，说完此义，便从座起而去。

455. අත්තනා වා අත්තානන්ති එත්ථ යො සඞ්ඝෙන උක්ඛෙපනීයකතානං අධම්මවාදීනං පක්ඛෙ නිසින්නො ‘‘තුම්හෙ කිං භණථා’’ති තෙසඤ්ච ඉතරෙසඤ්ච ලද්ධිං සුත්වා ‘‘ඉමෙ අධම්මවාදිනො, ඉතරෙ ධම්මවාදිනො’’ති චිත්තං උප්පාදෙති, අයං තෙසං මජ්ඣෙ නිසින්නොව තෙසං නානාසංවාසකො හොති, කම්මං කොපෙති, ඉතරෙසම්පි හත්ථපාසං අනාගතත්තා කොපෙති. එවං අත්තනා වා අත්තානං නානාසංවාසකං කරොති. සමානසංවාසකන්ති එත්ථාපි යො අධම්මවාදීනං පක්ඛෙ නිසින්නො ‘‘අධම්මවාදිනො ඉමෙ, ඉතරෙ ධම්මවාදිනො’’ති තෙසං මජ්ඣං පවිසති, යත්ථ වා තත්ථ වා පන පක්ඛෙ නිසින්නො ‘‘ඉමෙ ධම්මවාදිනො’’ති ගණ්හාති, අයං අත්තනා වා අත්තානං සමානසංවාසකං කරොතීති වෙදිතබ්බො.

455. 于“由自己使自己”一句，若有比丘，坐于被僧团执行举罪羯磨的非法说者一方，询问并听取了他们（非法说者）与另一方（如法说者）的见解后，生起“此等为非法说者，彼等为如法说者”之心，此人虽身坐于非法说者之中，却已与他们成为不同住者(nānāsaṃvāsaka)，破坏了（对他们的）羯磨；亦因未进入另一方（如法说者）的伸手所及(hatthapāsa)之处，而破坏了（他们的）羯磨。如是，即是由自己使自己成为不同住者。于“同住者(samānasaṃvāsaka)”一句，若有比丘，坐于非法说者一方，（心想）“此等为非法说者，彼等为如法说者”，遂进入他们（如法说者）之中；或无论坐于哪一方，他持“此等为如法说者”之见，当知此人即是由自己使自己成为同住者。

456. කායකම්මං වචීකම්මන්ති එත්ථ කායෙන පහරන්තා කායකම්මං උපදංසෙන්ති, ඵරුසං වදන්තා වචීකම්මං උපදංසෙන්තීති වෙදිතබ්බා. හත්ථපරාමාසං කරොන්තීති කොධවසෙන හත්ථෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං පරාමසනං කරොන්ති. අධම්මියායමානෙති අධම්මියානි කිච්චානි කුරුමානෙ. අසම්මොදිකාවත්තමානායාති අසම්මොදිකාය වත්තමානාය. අයමෙව වා පාඨො. සම්මොදනකථාය අවත්තමානායාති අත්ථො. එත්තාවතා න අඤ්ඤමඤ්ඤන්ති එත්ථ ද්වෙ පන්තියො කත්වා උපචාරං මුඤ්චිත්වා නිසීදිතබ්බං, ධම්මියායමානෙ පන සම්මොදිකාය වත්තමානාය ආසනන්තරිකාය නිසීදිතබ්බං, එකෙකං ආසනං අන්තරං කත්වා නිසීදිතබ්බං.

456. 于“身业、语业”，此处应知：以身殴打者，为显示身业；说粗恶语者，为显示语业。“作手触”，是由于愤怒而以手互相触碰。“于行非法时”，即于作诸非法之事时。“于不和悦发生时”，即于不和悦时。或此即是读法，其义为：“于和悦之言不发生时”。于“至此不再互相”，此处应分为二列，空出中间区域而坐。然于行法时，于和悦发生时，则应以一座位之间隔而坐，即隔一个座位而坐。

457-458. මා භණ්ඩනන්තිආදීසු ‘‘අකත්ථා’’ති පාඨසෙසං ගහෙත්වා ‘‘මා භණ්ඩනං අකත්ථා’’ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. අධම්මවාදීති උක්ඛිත්තානුවත්තකෙසු අඤ්ඤතරො. අයං පන භික්ඛු භගවතො අත්ථකාමො, අයං කිරස්ස අධිප්පායො [Pg.433] ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ කොධාභිභූතා සත්ථු වචනං න ගණ්හන්ති, මා භගවා එතෙ ඔවදන්තො කිලමිත්ථා’’ති තස්මා එවමාහ. භගවා පන ‘‘පච්ඡාපි සඤ්ඤං ලභිත්වා ඔරමිස්සන්තී’’ති තෙසං අනුකම්පාය අතීතවත්ථුං ආහරිත්වා කථෙසි. තත්ථ අනත්ථතොති අනත්ථො අතො; එතස්මා මෙ පුරිසා අනත්ථොති වුත්තං හොති. අථ වා අනත්ථතොති අනත්ථදො. සෙසං පාකටමෙව.

457-458. 于“莫争吵”等句中，应取“akatthā”之剩余读法，而理解其义为“莫作争吵”。“非法说者”，是被举罪之随行者中的一人。然此比丘是为世尊着想的，其意趣是：“此等比丘为怒所征服，不听从导师之言，愿世尊教诫彼等时莫疲劳。”是故如是说。然世尊因怜悯彼等，思惟：“彼等之后恢复理智，亦将止息”，便引述过去事而说。于彼，“无义利”者，即“无利”；是说“从此人于我无义利”。或“无义利”者，是“带来损害者”。余者自明。

464. පුථුසද්දොතිආදිගාථාසු පන පුථු මහා සද්දො අස්සාති පුථුසද්දො. සමජනොති සමානො එකසදිසො ජනො; සබ්බො චායං භණ්ඩනකාරකොජනො සමන්තතො සද්දනිච්ඡාරණෙන පුථුසද්දො චෙව සදිසො චාති වුත්තං හොති. න බාලො කොචි මඤ්ඤථාති තත්ථ කොචි එකොපි ‘‘අහං බාලො’’ති න මඤ්ඤිත්ථ; සබ්බෙපි පණ්ඩිතමානිනොයෙව. නාඤ්ඤං භිය්‍යො අමඤ්ඤරුන්ති කොචි එකොපි ‘‘අහං බාලො’’ති ච න මඤ්ඤිත්ථ; භිය්‍යො ච සඞ්ඝස්මිං භිජ්ජමානෙ අඤ්ඤම්පි එකං ‘‘මය්හං කාරණා සඞ්ඝො භිජ්ජතී’’ති ඉදං කාරණං න මඤ්ඤිත්ථාති අත්ථො.

464. 关于“普喧”（Puthusaddo）等偈颂：有广大之声，故名“普喧”（puthusaddo）。“群众”（samajano）者，谓（于争论上）意向相同、彼此一致之人。此等一切好争论者，由其四处发出声响，故称“普喧”，亦由其（争论的）意向一致，故称“群众”，此即经义。“无人自认愚”，意指彼等之中，无有一人自认：“我乃愚人”；人人皆自以为智者。“更不作他想”，意指无有一人自认：“我乃愚人”；更有甚者，当僧团分裂时，亦无一人能思及此理：“僧团乃因我而分裂。”此即是义。

පරිමුට්ඨාති පරිමුට්ඨස්සතිනො. වාචාගොචරභාණිනොති රාකාරස්ස රස්සාදෙසො කතො, වාචාගොචරා න සතිපට්ඨානාදිගොචරා. භාණිනො ච කථං භාණිනො? යාවිච්ඡන්ති මුඛායාමං යාව මුඛං පසාරෙතුං ඉච්ඡන්ති, තාව පසාරෙත්වා භාණිනො, එකොපි සඞ්ඝගාරවෙන මුඛසඞ්කොචං න කරොතීති අත්ථො. යෙන නීතාති යෙන කලහෙන ඉමං නිල්ලජ්ජභාවං නීතා. න තං විදූති න තං ජානන්ති, ‘‘එවං සාදීනවො අය’’න්ති.

“已迷乱”（parimuṭṭhā），谓已失正念之人。“以言说为行境而说”（Vācāgocarabhāṇino）者，此中 `rā` 字作短音；其义为：彼等以言说为行境，不以念处等为行境。且是言说者。如何言说？“随欲伸展其口”，意指随其所欲，恣意开口言说，无有一人因恭敬僧团而收敛其口。此即是义。“为彼所引”（yena nītā），谓为彼争论所引，至此无耻之境。“彼等不知此”，谓彼等不知：“此（争论）有如是过患。”

යෙ ච තං උපනය්හන්තීති තං ‘‘අක්කොච්ඡි මං, අවධි ම’’න්තිආදිකං ආකාරං යෙ ච උපනය්හන්ති. සනන්තනොති පොරාණො.

“以及彼等结怨者”（Ye ca taṃ upanayhanti），谓彼等心怀“他辱骂我，他殴打我”等怨恨而结怨。“自古以来”（sanantano），谓古老的法则。

පරෙති පණ්ඩිතෙ ඨපෙත්වා තතො අඤ්ඤෙ භණ්ඩනකාරකා පරෙ නාම. තෙ එත්ථ සඞ්ඝමජ්ඣෙ කලහං කරොන්තා ‘‘මයං යමාමසෙ උපයමාම; සතතං සමිතං මච්චුසන්තිකං ගච්ඡාමා’’ති න ජානන්ති. යෙ ච තත්ථ විජානන්තීති යෙ තත්ථ පණ්ඩිතා ‘‘මයං මච්චුසමීපං ගච්ඡාමා’’ති විජානන්ති. තතො [Pg.434] සම්මන්ති මෙධගාති එවඤ්හි තෙ ජානන්තා යොනිසොමනසිකාරං උප්පාදෙත්වා මෙධගානං කලහානං වූපසමාය පටිපජ්ජන්ති.

“他人”（pare），谓除智者外，其余好争论者。彼等于僧团中争吵时，不知“我等趋于灭亡，恒常不断地走向死亡”。“于彼处了知者”，谓于彼处之智者，了知“我等正走向死亡”。“争论因此平息”，谓彼等如是了知者，生起如理作意，为平息种种争论而行道。

අට්ඨිච්ඡින්නාති අයං ගාථා බ්‍රහ්මදත්තඤ්ච දීඝාවුකුමාරඤ්ච සන්ධාය වුත්තා. තෙසම්පි හොති සඞ්ගති, කස්මා තුම්හාකං න හොති, යෙසං වො නෙව මාතාපිතූනං අට්ඨීනි ඡින්නානි, න පාණා හතා, න ගවාස්සධනානි හටානීති.

“骨已断”此偈，是针对梵授王与长寿(Dīghāvu)王子而说。他们之间尚且能够和解，何况是你们呢？你们既未折断父母的骨头，未杀害生命，亦未抢夺牛马财物。

සචෙ ලභෙථාතිආදිගාථා පණ්ඩිතසහායස්ස ච බාලසහායස්ස ච වණ්ණාවණ්ණදීපනත්ථං වුත්තා. අභිභුය්‍ය සබ්බානි පරිස්සයානීති පාකටපරිස්සයෙ ච පටිච්ඡන්නපරිස්සයෙ ච අභිභවිත්වා තෙන සද්ධිං අත්තමනො සතිමා චරෙය්‍ය.

“若得”等偈，是为开示贤友与恶友之优劣而说。“克服一切险难”，即是降伏了外在显现的与内在隐藏的诸种危难后，与彼贤友一起，内心欣悦，具念而行。

රාජාව රට්ඨං විජිතන්ති යථා අත්තනො විජිතං රට්ඨං මහාජනකරාජා ච අරින්දමමහාරාජා ච පහාය එකකා චරිංසු; එවං චරෙය්‍යාති අත්ථො. මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගොති මාතඞ්ගො අරඤ්ඤෙ නාගොව. මාතඞ්ගොති හත්ථී වුච්චති; නාගොති මහන්තාධිවචනමෙතං. යථා හි මාතුපොසකො මාතඞ්ගනාගො අරඤ්ඤෙ එකො චරි, න ච පාපානි අකාසි. යථා ච පාලිලෙය්‍යකො, එවං එකො චරෙ, න ච පාපානි කයිරාති වුත්තං හොති.

“如王舍已征服之国”，是说如大迦那咖王与降敌(Arindama)大王，舍弃其所征服的国土而独自游行；其义为应当如是而行。“如林中之玛当伽象”，意为如林中的玛当伽巨象。“玛当伽”(mātaṅga)即是象；“那伽”(nāga)是“伟大”的同义词。犹如奉养母亲的玛当伽巨象与巴力雷雅咖象，皆独自于林中游行而不作恶，（行者）亦应如是独自游行而不作恶，此即是义。

පාලිලෙය්‍යකගමනකථා

前往巴力雷雅咖事迹

467. පාලිලෙය්‍යකෙ විහරති රක්ඛිතවනසණ්ඩෙති පාලිලෙය්‍යකං උපනිස්සාය රක්ඛිතවනසණ්ඩෙ විහරති. හත්ථිනාගොති මහාහත්ථී. හත්ථිකලභෙහීති හත්ථිපොතකෙහි. හත්ථිච්ඡාපෙහීති ඛීරූපකෙහි දහරපොතකෙහි. ඡින්නග්ගානීති තෙහි පුරතො පුරතො ගච්ඡන්තෙහි ඡින්නග්ගානි ඛායිතාවසෙසානි ඛාණුසදිසානි තිණානි ඛාදති. ඔභග්ගොභග්ගන්ති තෙන හත්ථිනාගෙන උච්චට්ඨානතො භඤ්ජිත්වා භඤ්ජිත්වා පාතිතං. අස්ස සාඛාභඞ්ගන්ති එතස්ස සන්තකං සාඛාභඞ්ගං තෙ ඛාදන්ති. ආවිලානීති තෙහි පඨමතරං ඔතරිත්වා පිවන්තෙහි ආලුලිතානි කද්දමොදකානි පිවති. ඔගාහාති තිත්ථතො.

467. “于巴力雷雅咖(Pālileyyaka)守护林中住”，意为依止巴力雷雅咖村，于守护林中住。“象那伽”(hatthināga)即是大象。“象驹”(hatthikalabha)即是幼象。“象仔”(hatthicchāpa)即是尚在哺乳的幼象。“断顶草”是说，他吃那些象群走在前面吃剩的、尖端被咬断的、如桩的草。“一再折断”是指那头巨象从高处一再折断并抛下的树枝，而象群则吃属于他的这些断枝。“浑浊水”是说，他喝那些象群先下去喝水时搅浑的泥水。“入水”是从渡口入水。

නාගස්ස නාගෙනාති හත්ථිනාගස්ස බුද්ධනාගෙන. ඊසාදන්තස්සාති රථඊසාසදිසදන්තස්ස. යදෙකො රමතී වනෙති යස්මා බුද්ධනාගො විය අයම්පි හත්ථිනාගො එකො පවිවිත්තො වනෙ රමති; තස්මාස්ස නාගස්ස [Pg.435] නාගෙන චිත්තං සමෙති, එකීභාවරතියා එකසදිසං හොතීති අත්ථො.

“龙象与龙象”意为：巨象与佛陀龙象。“有如车辕之牙的”意为：有像车辕一样的牙齿。“独自乐于林间”是说：因为这头巨象也像佛陀龙象一样，独自离群，乐于林间；因此这巨象之心与那龙象之心相合，意思是，在独住之乐上，二者相同。

යථාභිරන්තං විහරිත්වාති එත්ථ තෙමාසං භගවා තත්ථ විහාසීති වෙදිතබ්බො. එත්තාවතා කොසම්බකෙහි කිර උබ්බාළ්හො භගවා තෙමාසං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා වසීති සබ්බත්ථ කථා පත්ථටා අහොසි.

“随其所乐而住”，于此当知：世尊在那里住了三个月。于是，“据说世尊因被憍赏弥的比丘们所困扰，进入森林住了三个月”之说传遍各地。

අථ ඛො කොසම්බකා උපාසකාති අථ ඛො ඉමං කථාසල්ලාපං සුත්වා කොසම්බිවාසිනො උපාසකා.

“尔时，憍赏弥的优婆塞们”意为：尔时，住在憍赏弥的优婆塞们听了这场谈论后。

අට්ඨාරසවත්ථුකථා

十八事之论

468. අධම්මං ධම්මොතිආදීනි අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි සඞ්ඝභෙදකක්ඛන්ධකෙ වණ්ණයිස්සාම.

468. 我们将在《破僧犍度》中阐明“以非法为法”等十八种导致分裂之事。

475. තං උක්ඛිත්තකං භික්ඛුං ඔසාරෙත්වාති තං ගහෙත්වා සීමං ගන්ත්වා ආපත්තිං දෙසාපෙත්වා කම්මවාචාය ඔසාරෙත්වා. තාවදෙව උපොසථොති තංදිවසමෙව උපොසථක්ඛන්ධකෙ වුත්තනයෙනෙව සාමග්ගීඋපොසථො කාතබ්බො.

475. “使那位被举罪的比丘复位”意为：带他到界内，让他忏罪，通过羯磨语使他复位。“即日行布萨”意为：应于当日，依《布萨犍度》中所说的方法，举行和合布萨。

476. අමූලා මූලං ගන්ත්වාති න මූලා මූලං ගන්ත්වා; තං වත්ථුං අවිනිච්ඡිනිත්වාති අත්ථො. අයං වුච්චති උපාලි සඞ්ඝසාමග්ගී අත්ථාපෙතා බ්‍යඤ්ජනූපෙතාති අත්ථතො අපගතා, ‘‘සඞ්ඝසාමග්ගී’’ති ඉමං පන බ්‍යඤ්ජනමත්තං උපෙතා.

476. “未从根本上追究”意为：没有从根本上追究；意思是那件事没有被裁决。优波离，这被称为“僧团和合”，是意义已失而文句尚存：即意义上已经丧失，只是还保留着“僧团和合”这个文句而已。

477. සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසූති සඞ්ඝස්ස කරණීයෙසු උප්පන්නෙසු. මන්තනාසූති විනයමන්තනාසු. අත්ථෙසු ජාතෙසූති විනයඅත්ථෙසු උප්පන්නෙසු. විනිච්ඡයෙසූති තෙසංයෙව අත්ථානං විනිච්ඡයෙසු. මහත්ථිකොති මහාඋපකාරො. පග්ගහාරහොති පග්ගණ්හිතුං වුත්තො.

477. “于僧团事务中”意为：于僧团中生起的应办之事。“于审议中”意为：于律的审议中。“于义理生起时”意为：于律的义理生起时。“于决断中”意为：于对那些义理的决断中。“有大利益”意为：有大助益。“值得支持”意为：适宜被支持。

අනානුවජ්ජො පඨමෙන සීලතොතිආදිම්හියෙව තාව සීලතො න උපවජ්ජො. අවෙක්ඛිතාචාරොති අපෙක්ඛිතාචාරො; ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරීතිආදිනා නයෙන උපපරික්ඛිතාචාරො. අට්ඨකථාසු පන ‘‘අප්පටිච්ඡන්නාචාරො’’ති වුත්තං.

“首先于戒无过”意为：首先于戒行上无过失。“省察其行”意为：行为经过省察；即依“前瞻后顾时具足正知”等方法而省察其行。但在诸义注中则说：“行为不隐蔽”。

විසය්හාති [Pg.436] අභිභවිත්වා. අනුය්‍යුතං භණන්ති අනුඤ්ඤාතං අනපගතං භණන්තො. යස්මා හි සො අනුය්‍යුතං භණති, උසූයාය වා අගතිගමනවසෙන වා කාරණාපගතං න භණති, තස්මා අත්ථං න හාපෙති. උසූයාය පන අගතිගමනවසෙන වා භණන්තො අත්ථං හාපෙති, කාරණං න දෙති, තස්මා සො පරිසගතො ඡම්භති චෙව වෙධති ච. යො ඊදිසො න හොති, අයං ‘‘පග්ගහාරහො’’ති දස්සෙති.

“能克服(Visayha)”是征服(abhibhavitvā)之义。“说合宜的话(Anuyyutaṃ bhaṇanti)”是说著被允许的(anuññātaṃ)、不离因由的(anapagataṃ)话。因为他说了合宜的话，不会因嫉妒或走上偏途而说出脱离因由的话，所以不会减损义理。反之，因嫉妒或走上偏途而说的人，则会减损义理，给不出理由，因此他在僧众中会变得僵硬且颤抖。凡不是这样的人，此句表明他是“值得称扬”的。

කිඤ්ච භිය්‍යො ‘‘තථෙව පඤ්හ’’න්ති ගාථා, තස්සත්ථො – යථා ච අනුය්‍යුතං භණන්තො අත්ථං න හාපෙති, තථෙව පරිසාය මජ්ඣෙ පඤ්හං පුච්ඡිතො සමානො න චෙව පජ්ඣායති, න ච මඞ්කු හොති. යො හි අත්ථං න ජානාති, සො පජ්ඣායති. යො වත්තුං න සක්කොති, සො මඞ්කු හොති. යො පන අත්ථඤ්ච ජානාති, වත්තුඤ්ච සක්කොති; සො න පජ්ඣායති, න මඞ්කු හොති. කාලාගතන්ති කථෙතබ්බයුත්තකාලෙ ආගතං. බ්‍යාකරණාරහන්ති පඤ්හස්ස අත්ථානුලොමතාය බ්‍යාකරණානුච්ඡවිකං. වචොති වදන්තො; එවරූපං වචනං භණන්තොති අත්ථො. රඤ්ජෙතීති තොසෙති. විඤ්ඤූපරිසන්ති විඤ්ඤූනං පරිසං.

再者，关于“如是于问题(tatheva pañhaṃ)”此偈，其义为：正如说合宜话者不减损义理，同样地，他在会众中被提问时，既不迷茫，也不窘迫。因为不知义理者会迷茫，不能言说者会窘迫。而既知义理又能言说者，则既不迷茫，也不窘迫。“适时(Kālāgataṃ)”是在应说之时到来之义。“堪解答(Byākaraṇārahaṃ)”是因顺应问题之义理而适合解答(byākaraṇānucchavikaṃ)之义。“言(Vaco)”即言说者；义为说出这样的话语。“令喜(Rañjeti)”是令喜悦(toseti)之义。“智者之众(Viññūparisaṃ)”即智者们的会众。

ආචෙරකම්හි ච සකෙති අත්තනො ආචරියවාදෙ. අලං පමෙතුන්ති වීමංසිතුං තං තං කාරණං පඤ්ඤාය තුලයිතුං සමත්ථො. පගුණොති කතපරිචයො ලද්ධාසෙවනො. කථෙතවෙති කථෙතබ්බෙ. විරද්ධිකොවිදොති විරද්ධට්ඨානකුසලො.

“于己师说(Ācerakamhi sake)”是于自己老师的学说中(attano ācariyavāde)之义。“足以衡量(Alaṃ pametuṃ)”是能够审查(vīmaṃsituṃ)，能够以智慧衡量(paññāya tulayituṃ)彼彼因由(taṃ taṃ kāraṇaṃ)之义。“熟练(Paguṇo)”是已作练习(kataparicayo)、已得修习(laddhāsevano)之义。“于应说(Kathetabbe)”是于应说之事之义。“善辨过失(Viraddhikovido)”是善于了知过失之处(viraddhaṭṭhānakusalo)之义。

පච්චත්ථිකා යෙන වජන්තීති අයං ගාථා යාදිසෙ කථෙතබ්බෙ පගුණො, තං දස්සෙතුං වුත්තා. අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො – යාදිසෙන කථිතෙන පච්චත්ථිකා ච නිග්ගහං ගච්ඡන්ති, මහාජනො ච සඤ්ඤපනං ගච්ඡති; සඤ්ඤත්තිං අවබොධනං ගච්ඡතීති අත්ථො. යඤ්ච කථෙන්තො සකං ආදායං අත්තනො ආචරියවාදං න හාපෙති, යස්මිං වත්ථුස්මිං අධිකරණං උප්පන්නං, තදනුරූපං අනුපඝාතකරං පඤ්හං බ්‍යාකරමානො තාදිසෙ කථෙතබ්බෙ පගුණො හොතීති.

说此“敌人因此而去”之偈，是为了开示于何等应说之事为熟练。此中义为：由如是说，能令敌人受到折伏，大众得到开导——义即得到告知、觉悟。并且，言说者不舍弃自己的学说、自己老师的学说，对于已生起争讼之事，能解答与之相应而不造成伤害的问题，于如是应说之事为熟练。

දූතෙය්‍යකම්මෙසු අලන්ති අට්ඨහි දූතඞ්ගෙහි සමන්නාගතත්තා සඞ්ඝස්ස දූතෙය්‍යකම්මෙසු සමත්ථො. සුට්ඨු උග්ගණ්හාතීති සමුග්ගහො. ඉදං වුත්තං හොති [Pg.437] – යථා නාම ආහුනං ආහුතිපිණ්ඩං සමුග්ගණ්හන්ති, එවං පීතිසොමනස්සජාතෙනෙව චෙතසා සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසු සමුග්ගහො, සඞ්ඝස්සකිච්චෙසු තස්ස තස්ස කිච්චස්ස පටිග්ගාහකොති අත්ථො. කරං වචොති වචනං කරොන්තො. න තෙන මඤ්ඤතීති තෙන වචනකරණෙන ‘‘අහං කරොමි, සඞ්ඝභාරං නිත්ථරාමී’’ති න මානාතිමානං ජප්පෙති.

“能胜任使者事务”意为：因具足八使者支，故能胜任僧团的使者事务。“善领受”（samuggaho），即“善于领受”（suṭṭhu uggaṇhāti）之义。此义为：犹如接受献与宾客的献食，他也以喜悦之心善领受僧团的事务，义即于僧团事务中，成为彼彼事务的领受者。“遵从言教”意为：实行其言教者。“不因此我慢”意为：不因实行言教而生起“我做，我荷担僧团重任”的骄慢与过慢。

ආපජ්ජති යාවතකෙසු වත්ථූසූති යත්තකෙසු වත්ථූසු ආපත්තිං ආපජ්ජමානො ආපජ්ජති. හොති යථා ච වුට්ඨිතීති තස්සා ච ආපත්තියා යථා වුට්ඨානං හොති. එතෙ විභඞ්ගාති යෙසු වත්ථූසු ආපජ්ජති, යථා ච වුට්ඨානං හොති, ඉමෙසං අත්ථානං ජොතකා එතෙ විභඞ්ගා. උභයස්සාති උභයෙ අස්ස. ස්වාගතාති සුට්ඨු ආගතා. ආපත්තිවුට්ඨානපදස්ස කොවිදොති ආපත්තිවුට්ඨානකාරණකුසලො.

“于多少事中犯罪”意为：于若干事中，犯罪者犯罪。“以及如何出罪”意为：以及从该罪如何出离。“此等为分别”意为：此等分别为阐明‘于何事中犯罪’及‘如何出罪’之义理者。“于二者”（ubhayassa）意为：于此人两者。“善达”（svāgatā）意为：善于通达。“善于犯罪出罪之道”意为：善于犯罪与出罪之因缘。

යානි චාචරන්ති යානි ච භණ්ඩනකාරණාදීනි ආචරන්තො තජ්ජනීයකම්මාදිවසෙන නිස්සාරණං ගච්ඡති. ඔසාරණං තංවුසිතස්ස ජන්තුනොති තං වත්තං වුසිතස්ස ජන්තුනො, යා ඔසාරණා කාතබ්බා, එතම්පි ජානාති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

“凡所行”意为：凡行争论等事，而因呵责羯磨（tajjanīyakamma）等被驱摈（nissāraṇa）。“对已住梵行者的复位”意为：他也了知应为已圆满该梵行的众生所作的复位。其余各处，其义自明。

කොසම්බකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

憍赏弥犍度释义终。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于《普端严》律释义中

මහාවග්ගවණ්ණනා සමත්තා.

大品释义圆满。

මහාවග්ග-අට්ඨකථා නිට්ඨිතා.

大品义注终。